פניני מנחם - אידיש · Pninei Menachem - Yiddish — נח (2026-10-12)

בעזהשי"ת
פרשת
נח פניני שיעורי
הגה"צ
מנחם
תשפ"ז אבד"ק
לובלין
גליון ב' שליט"א
ונח מצא חן בעיני ה'
נח איז געווען א שומר שבת ממילא האט ער געפונען חן
לראש ולא לזנב .און וואס איז די בעירין קדישין בשם הצמח צדיק מורי ורבותי ,הנה מה טוב ומה
פשט פון די תפילה שנהיה לראש ח"ב חשון עמ' כ) ,אז דאס איז נעים ,מ'גרייט זיך צו דעם שבת
ולא לזנב? אלע אנדערע בקשות, טייטש מרחשון .אז עס איז עדיין קודש הבא עלינו לטובה ,און בפרט
שירבו זכיותינו ,שיתמו שונאינו, רחושי מרחשוון שפוותא ,נאך א יעצט ווען מיר געפינען זיך שוין
פארשטייט מען ,אבער וואס טייטש חודש פון תשרי ,וואס כלל ישראל אינעם חודש חשון.
שנהיה לראש ולא לזנב? איז אזוי נתעלה געווארן ,א חודש
פון תשרי וואס ס'איז געווען דרשו רחושי מרחשוון שפוותא
די השפעות וואס דער שבת ה' בהמצאו בהיותו קרוב (ישעי' נה,
קודש ברענגט ו) ,אונז זעמיר אזוי נתקרב געווארן און ס'איז כדאי צו דערמאנען
צום הייליגן באשעפער .די ערשטע און מיט דעם אנהייבן דעם שיעור
האב איך אזוי געקלערט ,און העלפט חודש מכח יראה ,און די וואס די גמרא ברענגט אראפ אין
מיט דעם וועלן מיר אריינגיין אין צווייטע העלפט חודש מכח אהבה, מסכת מגילה דף כ"ז עמוד ב' ,אז
די וואכעדיגע סדרה ,און מיט דעם מיר האבן זוכה געווען צו זיצן א מענטש דארף ווארטן ד' אמות
וועלן מיר זיך צוגרייטן צו דעם בצילא דמהימנותא. פאר ער גייט ארויס נאכ'ן דאווענען.
הייליגן שבת הבא עלינו לטובה .און און לכאורה דארף מען פארשטיין
מיר האבן שוין כמה פעמים גערעדט שנהיה לראש ולא לזנב פארוואס דארף מען ווארטן א זמן
וואס די גמרא ברענגט אראפ אין פון ד' אמות?
מסכת ביצה (טז ,).און די גמרא און מיר האבן אזויפיל מתפלל
ברענגט עס אויך אראפ אין מסכת געווען ,ובטוח אני באלה ,אז די זאגט די גמרא ,שכל ד' אמות
שבת (י ,):אז דער אייבערשטער תפילות זענען נתקבל געווארן תפלתו סדורה בפיו ורחושי מרחשן
האט געזאגט פאר משה רבינו, לרחמים ולרצון ,אבער עדיין שפוותיה ,די מציאות איז אז די
"מתנה טובה יש לי בבית גנזי ושבת רחושי מרחשוון שפוותא .וועל איך סיסטעם אין א מענטש דאוונט נאך,
שמה לך והודיע אותם" ,גיי זיי זיי נאר דערמאנען איין תפילה וואס און דאס איז במשך א הילוך פון ד'
מודיע. מיר האבן זיך געבעטן בראשית אמות וואס דער מענטש דאוונט
השנה ביינאכט ,ווען מיר זענען נאך ווייטער אפילו ווען ער האט
און די גמרא פרעגט ,פארוואס אהיימגעקומען פון ביהמ"ד ,און שוין אויפגעהערט צו דאווענען.
דארף מען מודיע זיין? ס'איז דאך מ'האט מתפלל געווען ביי די
א מילתא דעבידא לאיגלויי ,מ'וועט סימנים ,סימנא מילתא היא (הוריות האט דער הייליגער רוז'ינער
דאך ממילא פון דעם באלד וויסן, יב ,).האבן מיר געבעטן שנהיה (יומדה"ל ג' חשון) געזאגט (הובא
א פניני מנחם Iבראשית
פניני מנחם
פניני
מ'האט דאך געגעבן די תורה
הקדושה און דארט שטייט עס
השבת
דאך .זאגט די גמרא ,יא ,אמת אז
שבת איז טאקע א מילתא דעבידא
לאיגלויי ,אבער מתן שכרה לא
עבידא לאיגלויי .וואס דער שבת
קודש ברענגט מיט זיך ,דער רושם
וואס דער שבת קודש לאזט ,דאס
מאור פניו של אדם איז נישט א זאך וואס מ'ווייסט,
און דאס דארף מען גיין מודיע זיין.
די חיצוניות איז משפיע
און לאמיר אביסל אריינגיין אין
איך האב געטראפן א מיט פרייד שטעלן מיר איינע פון די זאכן וואס איז דער
ירושלמי אין מסכת בבא פאר א נייע מדור פניני השבת מתן שכרה וואס מ'איז זוכה דורך
קמא .איך וויל אייך זאגן דעם שבת ,און מיר וועלן געוואויר
וואס איז ארויסגעקליבענע
ווערן אז דורך שבת קודש זעמיר
אז ווען איך האב געטראפן פנינים יקרים טרעפליכע אונז אלע געראטעוועט געווארן,
דעם ירושלמי ,איך האב געדאנקן און רעיונות פונעם און דורך שבת קודש האט די
נישט געהאט מיט וועמען רב שליט"א וואס איז געזאגט וועלט א קיום (אור החיים הקדוש
ארויסצוגיין אין א רקידה, געווארן אין לויף פון די בראשית ב ,ג ,ד"ה ויברך).
אזוי האב איך אויפגעטאנצן פארגאנגענע יארן העעל"ט
פון דעם ירושלמי. ביי די פארברענגן ליל שישי די מצב סוף פרשת בראשית
בתוככי עדת חבורת לובלין
אין אנהייב מסכת בבא וואס וועט אריינברענגן אין יענע וואך (בראשית) סוף
קמא (ב ).איז דא א הלכה פון אונז שומעי לקחו א העכערע סדרה ,ווען מ'הייבט אן צו רעדן
ארבעה אבות נזיקין ,אז א בליק און הרגשה אויפן נועם פונעם מצב ,נאכדעם וואס דער
מענטש וואס זיין ממון האט אור קדושת השבת .כי לקח
אייבערשטער האט באשאפן די
מזיק געווען עפעס דארף ער וועלט ,ס'איז אריבערגעגאנגען
טוב נתתי לכם ,מתנה טובה טויזנט זעקס הונדערט יאר ,און
באצאלן דעם היזק ,אבער
יש לי בבית גנזי ושבת שמה. ס'איז געווען "רבה רעת האדם"
נאר אזא זאך וואס עס איז
ממונך ושמירתן עליך .דאס מד"ת מה שנאמרו ליל שישי פרשת כי תצא תשפ"ב (בראשית ו ,ה) .מ'איז געגאנגען
טייטש ,אז למשל א מענטש נעבעך מטה מטה ,ס'איז געקומען
האט אןאקס ,און דער אקס מיר וועלן זאגן דברי צו אזא מצב אז אפילו די בעלי
הכנה כדי אריינצוקומען אין חיים האבן געזינדיגט ,ס'האט
גייט אריין אין א פעלד און
דעם שבת קודש ,ושמרו בני געלאזט א רשימה אויף די גאנצע
ער עסט זיך אן דארט ,דארף מציאות הבריאה אז יעדער איינער
מען באצאלן פארן בעל הבית ישראל את השבת (שמות
לא ,טז) ,אריינצוקומען אין האט פוגם געווען אינעם הייליגן
פונעם פעלד .און דאס איז די באשעפער ,יעדער האט חוטא
אב פון שן. דעם געוואלדיגן יום גדול
געווען ,און מ'האט זיך מתחצף
וקדוש הוא לפניך לשבת בו
געווען ,ביז ס'איז געקומען א
און פארוואס ליגט אויפן ולנוח בו באהבה .און ס'איז "ויאמר ה' אמחה את האדם אשר
בעל הבית פונעם אקס אים אזא טאג ,מ'ווייסט אז ס'איז בראתי מעל פני האדמה" (שם
אפצוהיטן ער זאל נישט עסן דא געוואלדיגע טעג ,ימים שם ,ז) .דער אייבערשטער האט
ביי א צווייטן'ס פעלד? ווייל טובים ,און דא זאגט מען אזוי חרטה געהאט אויף די בריאה ,דער
דער סדר פון א אקס איז צו ווי ס'שטייט ביים דאווענען אייבערשטער האט געזען וויפיל
עסן .ווען ער זעט עסן ,עסט וקדשתו מכל הזמנים. צער און עגמת נפש זיי זענען גורם,
המשך בעמוד יא
ב פניני מנחם Iבראשית
געוואלט זוכה זיין צו חן .ווער חן איז ממתיק דינים וויפיל חילול ה' זיי זענען גורם,
וויל דען נישט האבן א שנה טובה האט דער אייבערשטער געזאגט כי
ומתוקה? ווער וויל דען נישט זוכה פרעגט זיך א מורא'דיגע שאלה, נחמתי כי עשיתם ,מ'גייט אפווישן
זיין צו בנים ובני בנים עוסקים וכי משוא פנים יש בדבר? אז ס'איז די בריאה ,און מפטירין כדאתמול,
בתורה? ווער וויל נישט זוכה זיין געווען א גזירה אף על נח ,איז נאר און מ'גייט זיי ערלעדיגן.
צו פרנסה בריוח און צו והעושר ווייל נח מצא חן ,א בא'טעמ'קייט
והכבוד מלפניך? קומט דאך אויס, און זיסקייט ,דאס נעמט אוועק פון וואס מיינט נח האט געפונען חן
אפילו ס'איז ארויס א גזירה קעגן אים א גזירה? קומט דער הייליגער
דעם חס ושלום ,אבער דורך חן קען אור החיים הקדוש און זאגט אונז פירט אבער אויס די תורה
מען צו דעם זוכה זיין. אז יא ,אז דער כח פון חן קען מהפך הקדושה" ,ונח מצא חן בעיני ה'"
זיין א גזירה .דער כח פון חן ,אפילו (שם שם ,ח) ,נח האט יא געטראפן
געוויסע מצוות ברענגן חן חן בעיני ה' .און לכאורה פארוואס
פארציילט אונז די תורה א מעשה אז
זאגט דער הייליגער אור החיים
הקדוש (בראשית ו ,ז ,ד"ה ויאמר), יעדע מענטש נח איז געווען א זיסער ,בא'טעמ'טער
מענטש? א מענטש קען זאגן אויף
קען אויפטון
אז ס'איז דא ג' או ד' מצוות ,וואס איינע פון זיינע קינדער ,אז ער איז
ווען א איד איז מקיים די ד' מצוות, זייער א בא'טעמ'ט קינד .אבער
דאס איז פועל יוצא נשיאת חן ,און די תורה הקדושה איז נישט קיין
דורך דעם קען ער געראטעוועט עולמות סיפורי מעשיות ,די תורה הקדושה
ווערן מכל צרה וצוקה. איז יסודי יסודות.
גדולות
אבער דער אור החיים הקדוש און די גמרא איז טאקע מגלה
זאגט אונז נישט וועלכע מצוה מיר
זאלן מקיים זיין כדי מיר זאלן זוכה
ונצורות אין מסכת סנהדרין (קח ,).אז אף על
נח נחתך גזר דין ,אלא שמצא חן
זיין צו מציאת חן .און אין די ספרים
הקדושים רעדט מען ארום זה בכה מ'ווייסט בעיני ה' ,ווען דער רבונו של עולם
האט געזאגט "ויאמר ה' אמחה את
גארנישט וואס
וזה בכה ,אויף וועלכע ענין מ'זאל האדם" איז עס געווען אויף נח
מהדר זיין כדי מ'זאל זוכה זיין צו אויך .והא ראיה ,ווייל די גזירה איז
מציאת חן. אויך געווען ביי קליינע קינדער פון
פאר א כוח פינף חדשים ,און פון צוויי חדשים,
שבת ברענגט חן וואס די האבן נאכנישט קיין דעת
עס ליגט אין א צו זינדיגן .זיי זענען אויך געווארן
די מדרש (בר"ר ל ,ה) ברענגט אמחה ,זיי זענען אויך געווארן
אראפ אויף אלה תולדות נח נח
(בראשית ו ,ט) ,אז דאס גייט ארויף
מענטש אפגעווישט פון די מאפע .די גאנצע
בריאה איז געווען אונטער די גזירה.
אויף נח לעליונים ונח לתחתונים,
און דער זוהר הקדוש ברענגט (ח"א ווען ס'איז באשערט אז מ'זאל די גאנצע וועלט בזכות נח
נט ,:ובתיקו"ז תי' כא נד ):אז נח אדורך גיין א שווערע זמן ,אדער
דא הוא שבת .ווייל נח איז "וינח א ביטערע גזירה ,איז דער חן בכח נו ,וואס האט געראטעוועט נח?
ביום השביעי" (שמות כ ,יא) .און דאס ממתיק צו זיין ,דער חן איז ווייל "נח מצא חן בעיני ה'" .דורך די
דער זוהר הקדוש ברענגט אראפ בכח דאס זיך איבער צו שטארקן, מציאות פון נשיאת חן ,דאס האט
(שם נט ):אז נח איז געווען פון די דאס געבט א כח אפילו אויף א געראטעוועט נח ,און דאס האט
שומרי שבת ,און נח האט מקבל גזירה. געראטעוועט זיינע קינדער ,און
געווען דעם שבת .און דער אור דאס האט געראטעוועט די וועלט,
החיים הקדוש אליין אין בראשית אונז ווערן געוואויר דא א נייע און דאס האט אונז געראטעוועט,
(ב ,ג ,ד"ה ויברך) ברענגט אראפ אז ענין ,וואס יעדער איינער וואלט ווייל אונז אלע שטאמען פון נח.
ג פניני מנחם Iבראשית
פניני מנחם
ויאמרו לך (דברים לב ,ז) ,זאלסט געראטעוועט געווארן ,און די אלעמאל איז געווען א שומר שבת,
נאכגיין דור ודור ,פון וועלכע צוויי גאנצע וועלט האט געהאט א קיום. ווייל דורך דעם האט די וועלט א
דורות רעדט מען? און רש"י זאגט קיום.
אונז (שם ד"ה בינו) און אויפן פסוק פרשת נח לערנט אונז אז שבת
בהנחל עליון גוים בהפרידו בני איז משפיע און דער הייליגער ר"ר הערש
אדם (שם שם ,ח ,ד"ה בהנחל וד"ה מ'רימנוב'ער (בארת המים פ' נח
בהפרידו) ,אז דאס גייט ארויף אויפן "מתן שכרה לא עבידא לאיגלויי", ד"ה אלה) ארבעט מיט דעם ארום,
דור המבול ,און אויפן דור הפלגה. דאס וויל אונז די גמרא זאגן אין און ער איז מסביר אז נח האט זוכה
מסכת שבת ,אז דער אייבערשטער געווען צו חן דורכ'ן שבת קודש .און
אנפאנג סדרה רעדט מען פונעם האט געזאגט "לך והודיע אותם". אין שפת אמת (פ' וישלח תרמ"ב ד"ה
דור המבול ,און סוף סדרה רעדט רבי איד איר דארפט א ישועה ,רבי בספר יצירה בשם המדרש בר"ר ט,
מען פונעם דור הפלגה .און אויף די איד ,איר דארפט דערהויבן ווערן. ד) ברענגט אויך אזוי אראפ אז דער
וואכעדיגע סדרה ,זאגט דער חרדים איר דארפט האבן פרנסה בריווח, שבת קודש ברענגט אריין א חן .און
(פרק ד' אות כו) ,אז עס איז א מ'דארף שידוכים .איך געב דיר א דורך דעם חן ,מיט דעם פארשטייען
מעין פון די מצות עשה שאל אביך טאג ,יום הגדול והקדוש ,מזמור מיר אז "כל ברכאן דלעילא ותתא
ויגדך זקניך ויאמרו לך ,אז אפילו שיר ליום השבת .דער שבת וועט ביומא שביעאה תליין" (זוה"ק ח"ב
דו פארשטייסט עס נישט אויבן דיר ארויסברענגען אלע השפעות אז פח .).דאס איז דער מקור הברכה,
אויף ,איז אבער אביך וזקניך ,אז ס'וועט זיין טוב להודות לה' ולזמר ווייל אין יענעם טאג איז מען זוכה
יעדער זאל זיך גוט מתבונן זיין ,און לשמך עליון ,ווייל בימים ההם איז
צו חן.
געראטעוועט געווארן די גאנצע
אריינגיין אינעם תוך תוכיות פון די
וועלט דורך דעם שבת קודש .האבן בזכות וואס נח האט געהיטן
וואכעדיגע סדרה ,ווייל דורך דעם
מיר דאך שוין דעם אלה תולדות נח
וועט זיין בינו שנות דור ודור. דעם שבת
וואס דאס איז דער שבת קודש ,און
מיר וועלן מקבל זיין בשמחה דעם דער הייליגער בעלזער רב (השר
קבלת התפילות פון חודש תשרי
שבת קודש הבא עלינו לטובה.
בזכות הבנת התורה שלום הובא בספר לקט אמרי קודש,
די וואך איז בינו שנות דור ודור מועדים ,חלק ד׳ ,עמוד רע״ג) האט
בינו איז נאך מער ווי חכמה, געזאגט אז שבת איז מען מתפלל
ווייל קודם קומט חכמה און נאכדעם אבער אויף די וואך ,חוץ וואס (בברכת המזון רצה) שלא תהא צרה
ערשט קומט בינה .מ'מוז אריינגיין יעדע וואך דארף מען אדורך לערנען ויגון ואנחה ביום מנוחתנו ,פרעגט
צו נאך א דרגה העכער ,ווייל אז די פרשה שנים מקרא ואחד תרגום, ער און א גאנצע וואך יא? זאגט ער,
מ'וועט ארויסהאבן וואס די תורה כדי מ'זאל פארשטיין וואס מ'רעדט, אז מ'וועט זוכה זיין אז ס'וועט נישט
הקדושה רעדט צו אונז די וואך ,אזוי און מ'זאל פארשטיין אז כי הוא חייך זיין קיין צרה ויגון ביום מנוחתנו
ווי די תורה רעדט יעדע וואך צו ואורך ימיך (דברים ל ,כ) ,די תורה דאס טייטש בזכות מנוחתינו אין די
יעדן איד ,דאס קען ארויפברענגען הקדושה איז די באשטאנדטיילן זכות פון שמירת שבת קודש ,דורך
א איד לעילא ולעילא ,אז ער זאל וויאזוי א מענטש דארף לעבן אויף דעם וועט מען האבן א גאנצע וואך
זוכה זיין צו כל ברכות האמורות דעם עולם .תורה איז דאך לשון פון א זיסע לעכטיגע וואך.
בתורה ,און די אלע תפלות וואס הוראה.
מיר האבן מתפלל געווען אין דעם און דורך דעם וואס נח האט
חודש תשרי ,און די אלע בקשות אבער אויף די וואכעדיגע סדרה, געהאלטן דעם הייליגן שבת קודש,
וואס מיר האבן געבעטן ,און לויטן זאגט אונז די תורה עקסטער אן אין און דורך דעם האט ער ונח מצא
הייליגן רוז'ינער איז דאך נאך יעצט פרשת האזינו אז מ'זאל עס אדורך חן בעיני ה' ,ווייל דאס איז "אלה
רחושי מרחשוון שפוותא ,זאל מען לערנען .זכור ימות עולם בינו שנות תולדות נח נח" " -וינח ביום
צו דעם זוכה זיין. דור ודור שאל אביך ויגדך זקניך השביעי" ,און וועגן דעם איז ער
ד פניני מנחם Iבראשית
ואינו מאמין אין די גרויסע כוחות וואס א מענטש האט
און ווער איז דער יש אומרים הונדערט יאר ארום ,מ'לעבט אין לאמיר אריינגיין אין די פרשה
וואס דרש'נט עס לגנאי? ס'איז דעם דור וואס מ'איז .אויב אזוי און לאמיר זיך שטעלן אויף צוויי
נישט קיין סתם איינער ,דאס איז וואס טייטש איש צדיק תמים היה רש"י'ס קודם ,און פארשטיין די
דער הייליגער רבי יוחנן .מיר ווייסן בדורותיו? צוויי רש"י'ס וואס קוקט אויס פלאי
אז רבי יוחנן און ריש לקיש זענען פלאים.
געווען שוואגערס ,און מען זעט זיי זאגט רש"י א גמרא אין מסכת
אלעמאל אין די גמרא ,אין יעדע סנהדרין (קח ,).א באקאנטע מחלוקת די תורה איז משבח נח
פאר בלעטער אין די גמרא ,און פון רבי יוחנן מיט ריש לקיש" ,יש
אמאל קען דורכגיין אין איין בלאט מרבותינו דורשין אותו לשבח" ,אז די תורה הקדושה הייבט אן "אלה
דער נח איז נישט געווען סתם א תולדות נח ,נח איש צדיק תמים היה
עטליכע מאל אז רבי יוחנן זאגט
צדיק .טאקע דא אין דעם דור איז בדורותיו ,את האלקים התהלך נח"
אזוי און ריש לקיש זאגט אזוי .זיי
ער געווען דער צדיק הדור ,אבער (בראשית ו ,ט) .איך מיין אז מ'קען
זענען געווען פון די צוויי גרעסטע נישט מער משבח זיין א מענטש ווי
אמוראים ,זיי האבן נאך זוכה געווען ווען ער וואלט ווען געווען בימי
אברהם ,וואס אברהם אבינו איז דעם .די תורה ,דער אייבערשטער
צו קענען רבינו הקדוש .די גמרא זאגט אז ער איז א צדיק ,און דער
ברענגט אראפ (ירושלמי ביצה פרק געווען דער גרויסער קדוש עליון,
וואלט ער נח נאך געווען אסאך מע אייבערשטער זאגט אז ער איז א
ה ,הלכה ב) אז זיי האבן נאך זוכה תמים היה בדורותיו .תמים איז א
געווען צו זען אצבעתיה של רבינו און אסאך גרעסער .ויש שדורשים
אותו לגנאי ,אז ואילו היה בדורו של געוואלדיגע געוואלדיגע דרגה אז
הקדוש ,און זיי האבן געלערנט ביי מ'זאל גיין עמו בתמימות .און את
רבי יהושע בן לוי ,זיי האבן געלערנט אברהם אבינו לא היה נחשב לכלום.
האלקים התהלך נח .דאס איז דאך
ביי רבי חנינא ,מען רעדט דאך דא ער וואלט ווען געווען גארנישט.
געוואלדיגע שבחים.
פון גדולי עולם.
פארוואס קוקט מען נישט נאר
ווען א גרויסע רבי אדער א
אויף די גוטע זייט
גייט רבי יוחנן ,ווען די תורה גרויסער פוסק איז משבח א איד,
זאגט איש צדיק תמים היה בדורותיו, ווי גרעסער דער רבי איז און ווי
איך פארשטיי נישט ,צו וואס
און ער זאגט אז ווען ער וואלט ווען גרעסער דער אדם גדול איז ,אלץ
פעלט עס אויס? צו וואס גייט
געווען בדורו של אברהם וואלט מער הערט מען אויס די שבחים,
מען נעגאטיוו ווען מען קען גיין און קיינער איז זיך אויף דעם נישט
ער געווען נחשב לכלום .און זייט פאזיטיוו? אז די תורה הקדושה
ווען רעכנט מען פון איין דור צום מסתפק ,און קיינער קריגט נישט
זאגט אז נח איש צדיק תמים היה אויף דעם .אבער ווען די תורה
צווייטן? מען רעכנט דאך יעדער בדורותיו ,את האלקים התהלך נח,
מענטש אין זיין דור .ווען מען וועט הקדושה איז מעיד אויף נח אז ער
וואס איז שלעכט? וואס גייסטו איז אן איש צדיק ,איז דאך אוודאי
זאגן אויף א מענטש אז ער איז אן אריין און דו זאגסט יש שדורשים
ערליכער איד ,וועט מען דען זאגן כולם משבחין ומפארין ,און יעדער
אותו לגנאי אז ווען ער וואלט ווען וועט מודה זיין ,יחד כולם הודו
יא ,ער קען טאקע א געוואלד מיט געלעבט נאך צען דורות פון יעצט, והמליכו ואמרו אז נח איש צדיק.
לערנען ,ער איז מורא'דיג ,אבער וואלט ער גארנישט געווען ,לא
אויב וואלט ער געלעבט אין יענעם היה נחשב לכלום .ער וואלט אפילו חילוקי דעות אין די שבח
דור ,וואלט ער געווען א שמעק נישט געווען קיין קוימען קערער,
טאביק .דאס איז דען די עבודה ער וואלט נישט געווען קיין פאסט דאס איז אלעס ביז ווי לאנג
פון א מענטש ,דאס איז וואס דער טרעגער ,ער וואלט גארנישט געווען. מ'לערנט רש"י .רש"י זאגט (שם
אייבערשטער וויל אז מען זאל רעדן פארוואס פעלט עס אויס? ווי קומט ד"ה בדורותיו) אויף די ווערטער
אויף א מענטש? דער אייבערשטער עס אריין אין פשוטו של מקרא? בדורותיו ,וואס טייטש בדורותיו?
וויל אז יעדער מענטש אין זיין דור, און דער הויפט קשיא איז וואס איז די קשיא איז דאך ,אז יעדע מענטש
אין זיין זמן ,אין זיין מצב ,זאל ער דאס אונז נוגע? לעבט דאך נאר אין זיין דור ,קיינער
זיין א איש צדיק .נו ,וואס וויל רבי לעבט נישט פאר הונדערט יאר
יוחנן? רבי יוחנן לערנט אזוי צוריק ,און קיינער לעבט נישט אין
ה פניני מנחם Iבראשית
פניני מנחם
און משה רבינו האט געזאגט, איז פלאי פלאים. וואס מיינט א מאמין
ניין! און משה רבינו האט אנגעהויבן
מתפלל צו זיין ,ויחל משה את פני ה' אבער מיר מוזן דאך וויסן א אבער ווען מיר גייען צו נאך
אלקיו (שמות לב ,יא) .ביז ווי לאנג יסוד היסודות ,אז דאס איז די תורה אפאר רש"י'ס שפעטער ,ווערט אונז
ס'איז נישט דערהערט געווארן דעם וללמוד אני צריך ,די תורה לערנט נאך אביסל שווערער .ווייל דארט
ויאמר ה' סלחתי כדבריך (במדבר יד, אונז ,און רש"י זאגט אני לא באתי זאגט רש"י (בראשית ז ,ז ,ד"ה
כ) ,משה רבינו האט נישט געקוקט לפרש אלא פשוטו של מקרא ,ווילן מפני) ,אז אויך נח איז געווען מקטני
אויף זיין אייגענע גוי גדול ,אז ער מיר וויסן די פשוטו של מקרא, אמנה .וואס מיינט מקטני אמנה?
וועט זיין גרויס .משה רבינו האט וואס איז כדת מה לעשות ,דער מאמין ואינו מאמין .ער איז געווען
געוואלט איין זאך ,אז כלל ישראל בינו שנות דור ודור ,מיט וואס מיר א מאמין און נישט קיין מאמין.
זאל געראטעוועט ווערן ,און ער דארפן דעם נח גוט גוט אפלערנען.
האט געראטעוועט כלל ישראל .אזוי אז מ'זאל ארויסהאבן וואס די צוויי די ערשטע רש"י איז מען מודה
ברענגט אראפ דער זוהר הקדוש, רש"י'ס זאגן ,און וויאזוי אונז זעמיר כאטשיג אז יעצט איז ער געווען אן
און דער מדרש ברענגט אראפ די זיך מקשר מיט דעם ,און וואס וויל איש צדיק .און אין די צווייטע רש"י
זעלבע זאך (בר"ר לד ,ו). מען פון אונז דורך די צוויי רש"י'ס. זאגט מען ניין ,אפילו יעצט .ס'איז
געווען זמנים אזוי ,ס'איז געווען
א ראי' צו נח'ס כוחות נח האט געדארפט מתפלל זיין זמנים אזוי.
נח האט געהאט מורא'דיגע דער זוהר הקדוש ברענגט ס'איז דא מענטשן ווען ס'גייט
כוחות .דער אייבערשטער האט אראפ (ח"א סז ,):אויף דעם וואס זיי גוט ,זענען זיי גרויסע מאמינים
געזאגט" ,כי אותך ראיתי צדיק לפני דער נביא זאגט (ישעי' נד ,ט) אשר בני מאמינים ,הודו לה' כי טוב.
בדור הזה" (בראשית ז ,א) .אבער נשבעתי מעבור מי נח ,און דער און אין די רגע וואס עס הייבט אן
ווען נח איז ארויסגעקומען פון די זוהר הקדוש ארבעט ארום מיט אביסל צו קוועטשן ,ס'ווערט אביסל
תיבה ,איז ער ארויסגעקומען זייער טונקעלדיג ,ס'ווערט פארוואלקנט,
דעם און ער באשולדיגט נח מיטן
צובראכן .ווען נח איז אריינגעגאנגען ווערט ער פארלוירן ,און ער הייבט
מבול .דא זענען אוועקגעגאנגען,
אין די תיבה ,איז געווען א וועלט אן צו פרעגן היש ה' בקרבנו (שמות
און עס זענען געהארגעט געווארן,
פון מיליאנען מענטשן .ער איז יז ,ז) .דער איז אינגאנצן נישט קיין
געגאנגען אין די גאס ,די גאס די גאנצע בריאה אלעס איז מאמין ,ער קען באשטיין אז ווען
איז געווען געפאקט .עס זענען פארלענדעט געווארן .און דער זוהר ס'גייט אים גוט ,געלט קומט אריין
געגאנגען הונדערטער טויזנטער הקדוש זאגט ,אז דאס האט זיך פון אלע צדדים ,און אלעס גייט
מענטשן ,מ'האט געהאנדלט און געוואנדן אין נח. אים אזוי כשורה .פארוואס ארט
מ'האט געוואנדלט .ס'איז געווען אים צו זיין א מאמין אין הייליגן
גאנצע'טע שטעט ,ס'איז געווען דער זוהר הקדוש ברענגט באשעפער?
גאנצע'טע דערפער .ווען נח איז אראפ אז ביי משה רבינו האט דער
ארויסגעקומען פון די תיבה ,איז אייבערשטער אים געזאגט ואכלה אמונה איז אין די שוואכע
נישט געווען קיין מנין .ער האט אותם כרגע (במדבר יז ,י) ואעשה זמנים ,און ווען מ'זעט נישט
געדאוונט א לאנגע צייט אן א מנין. אותך לגוי גדול (שמות לב ,י) .און אלעס קלאר ,ואמונתך דארף זיין
ס'זענען ארויסגעקומען בערך אכט משה רבינו האט געזאגט ,איך גיי ווען עס איז בלילות (תהלים צב,
מענטשן פון די תיבה ,ער מיט זיינע נישט זיין אזוי ווי נח .ווען דו האסט ג) ,און שפעטער דארף אויך אוודאי
דריי זין. געזאגט פאר נח אז דו גייסט אים זיין להגיד בבוקר חסדך .און אז די
ראטעווען און ער זאל זיך מאכן תורה זאגט איש צדיק תמים היה
און נח האט זייער געוויינט א תיבה ,ער מיט די משפחה איז בדורותיו ,את האלקים התהלך נח,
פאר'ן הייליגן באשעפער ,און ער געגאנגען בויען א תיבה ,און און רש"י קומט דא שפעטער זאגן
נח האט געזאגט" ,וואס האסטו ער האט נישט מתפלל געווען און אז נח איז געווען א מאמין ואינו
געטון?" און דער אייבערשטער מעורר געווען רחמי שמים אויף די מאמין ,דאס הייסט דען א מאמין?
האט אים געענטפערט" ,דאס האב גאנצע בריאה. וואס וויל דא רש"י? ביידע רש"י'ס
פניני מנחם Iבראשית ו
זיין שוועסטער כח און דו לייגסט עס אריין אין די איך דאך געווארט צו הערן פון דיר.
הייליגע תורה ,דו ווייסט וואס קען ווען דו וואלסט דאס געזאגט פארן
רבותי ,לאמיר זיך דא אפשטעלן ארויסקומען פון דיר .און ריש לקיש מבול ,וואלסטו דאך געראטעוועט
איין רגע ,סיי אויף רבי יוחנן און סיי האט אים געזאגט" ,שופרך לנשי" - די גאנצע בריאה .יעצט זאגסטו
אויף ריש לקיש .רבי יוחנן שלאגט פאר דיין שיינקייט פאסט אפילו נישט עס?" (כך הובא בזוהר חדש מדרש
זיין שוועסטער פאר א גענגסטער, פאר קיין מענער .האט אים רבי הנעלם פ' נח כט ).איז נח תיכף
פאר אן אונטערוועלטניק? דער יוחנן געזאגט" ,הער מיך אויס ,אז געגאנגען ,און ער האט מקריב
מענטש האט דאך דיך געוואלט דו ביסט דיך מקבל דעם עול תורה, געווען א קרבן .עטץ ווייסט'ס
יעצט הרג'ענען אדער מענה זיין, דו לאזט דיך אפ פון דעם דרך וואס וואס דער פועל יוצא פון די קרבן
און פאר אים שלאגסטו פאר דיין דו לעבסט ביז יעצט פון רויבעריי איז געווען? אז דער אייבערשטער
שוועסטער? פאר אים שטעלסטו און מערדעריי און גניבות און האט געשוואוירן ,ולא יהיה עוד
איין? ווען איינער זוכט א שידוך, תאוה ,געב איך דיר מיין שוועסטער מבול לשחת הארץ (בראשית ט ,יא).
מ'וועט אים אנטראגן א בחור דער פועל יוצא פון זיין הקרבה,
וואס קען געבן גוטע שטויסעס מיט דעם וואס ער האט געטון א
אמונה איז אין
גוטע זעצעס אבער ער גייט זיך פעולה פאר'ן הייליגן באשעפער,
זעצן לערנען ,וועט ער נאך רעדן האט געברענגט אז ס'גייט נישט
מיט דעם שדכן איין ווארט? וואס מער זיין קיין מבול.
האט רבי יוחנן געטון דא? די שוואכע
תורה מתשת כחו של אדם
וואס האט געצויגן ריש לקיש זמנים ,און ווען
צו די תורה די גמרא פארציילט א
און ריש לקיש פארשטיי איך
מ'זעט נישט מורא'דיגע מעשה אין מסכת בבא
מציעא דף פ"ד ,.און די גמרא זאגט
אויך נישט .ריש לקיש האט דאך
געלעבט אין זיין וועלטעלע און אלעס קלאר, אונז אזוי :רבי יוחנן איז געווען
אין ירדן ,און ער איז געגאנגען זיך
ואמונתך דארף
ער האט געהאט וואס ער האט אפקילן דארט אינעם טייך .רבי
געוואלט ,און דו גייסט אריין יוחנן איז געווען א קרח ,ער האט
יעצט אין א חיי תורה מיט וואס נישט געהאט קיין בארד ,און פון
דו ווערסט מוגבל מערב ועד זיין ווען עס איז די ווייטנס האט ער אויסגעקוקט
בוקר .וויאזוי ביסטו יעצט נשתנה נישט ווי קיין מאן .ריש לקיש איז
געווארן? א מינוט פריער האסטו בלילות געווען דעמאלטס פון די ליסטים,
דאך געוואלט מענה זיין רבי יוחנן. ער איז געווען א רויבער ,אנדערע
וואס איז יעצט געשען אז דו האסט זאגן ער איז געווען א ריש ליסטים,
מקבל געווען דעם עול תורה און דו וואס איז נאך שענער פון מיר ,און און ער האט געזען רבי יוחנן פון די
האסט אלעס אוועקגעווארפן? דו קענסט מיט איר חתונה האבן". ווייטנס .ס'האט זיך אים געדאכט
און ריש לקיש האט דאס טאקע אז ער קוקט אויס ווי א אשה ,און
א מאמענט מקבל געווען ,אויף אזוי ווייט אז ער האט געגעבן א שפרינג א לאנגע
די וועג די שפרינג צוריק האט ריש מרחק ,און ער איז צוגעקומען צו רבי
עטץ ווייסט'ס וואס דא איז לקיש שוין נישט געקענט גיין ,ווייל יוחנן ,און ער האט געזען אז ס'איז
געשען? דא איז געשען א מאמענט, "תורה מתשת כחו של אדם" .איי, רבי יוחנן ,איז ער געווארן נבהל
"אין לך אדם שאין לו שעה" (אבות ער האט דאך נאכנישט געלערנט, ונשתומם .און ווען דער הייליגער
פ"ד ,מ"ג) .ריש לקיש ליגט אין תאוה, אבער וויבאלד מ'איז מקבל אויף רבי יוחנן האט געזען ווי אזוי ריש
ליגט אין גניבה ,ליגט אין רציחה. זיך ,האט שוין די תורה די כח צו לקיש האט געגעבן א שפרינג א
ער האט געגעבן א שפרינג ,און ער מתשת זיין כחו של אדם. מיל ,לאמיר זאגן דאס איז א האלבע
האט געזען און עס איז אים קלאר בלאק ,האט ער געזאגט" ,חיילך
געווארן אין איין רגע אז דער גאנצע פארוואס שטעלט רבי יוחנן איין לאורייתא" -ווען דו נעמסט דעם
ז פניני מנחם Iבראשית
פניני מנחם
און דאס גייט אין סופיות. יענע וואך ביים שיעור (לפרשת
בראשית) האבן מיר אראפגעברענגט דער
און ווען דער אייבערשטער האט דער פליאה. מורא'דיגע א
באשאפן א מענטש ,זאגט ער "בצלם אייבערשטער האט באשאפן דעם אייבערשטער
אלקים" ,אז דער אייבערשטער מענטש" ,ויברא אלקים בצלמו בצלם
געבט איבער דעם כח פאר א מענטש
אז ער איז נישט מוגבל .א מענטש
אלקים ברא אותו" (בראשית א ,כז).
דער אייבערשטער האט באשאפן א
האט
קען ארויפגיין אויף דרגות ,אזוי ווי
דער הייליגער רמב"ם זאגט (הלכות
מענטש בצלם אלקים .וואס מיינט
בצלם אלקים? דער אייבערשטער אריינגעבלאזן
א חיות אין א
תשובה פ"ה ,ה"ב) ,ביז משה רבינו. איז א גוף? אונז זאגן מיר דאך
א מענטש קען ארויפברענגען איינע פון די י"ג עיקרים (עיקר
זיך ,א מענטש ברענגט ארויף ג' ,מפירוש המשניות להרמב"ם
זיין משפחה ,און א מענטש קען בהקדמה לפרק י' ממס' סנהדרין) מענטש און מאן
ארויפברענגען זיין גאנצן ארום אז דער אייבערשטער איז אינו גוף
און ארום זיין גאנצע סביבה ולא ישיגוהו משיגי גוף ואין לו שום דנפח מתוכיה
מיט זיינע מעשים טובים .א דמיון כלל .פאר א מענטש קען זיך
מענטש קען האבן א השפעה ,ביז
איבערדרייען ממש א וועלט אזוי
דען דאכטן ווען ער זעט א מענטש
אז דאס איז די צלם אלקים ,חס
נפח דאס מיינט
ווייט קען א מענטש אויפטון און
דאס קען איבערדרייען א מענטש.
ושלום .דער אייבערשטער איז אש
אוכלה (דברים ד ,כד) ,אונז האמיר
אז יעדער איד
איז מבני קל חי
דאס איז וואס דער אייבערשטער נישט קיין השגה אין דעם ,לית
האט געזאגט" ,בצלם אלקים" אז מחשבה תפיסא ביה כלל (תיקו"ז,
מיט דעם האט דער אייבערשטער פתח אליהו ,יז ,).אפילו די מלאכים
אונז געגעבן געוואלדיגע כוחות. האבן אויבן אין הימל נישט קיין עולם התאוה איז הבל הבלים ,ס'איז
צורה .דעמאלטס וואס מיינט בצלם דיכטענישן ,ס'איז דמיונות ,ס'איז
מאן דנפח מתוכיה נפח אלקים? גארנישט מיט נישט ,ס'איז הבל
הבלים.
און וואס זאגט דארט ווייטער די א מענטש האט כוחות בלי גבול
פסוק? "וייצר ה' אלקים את האדם ואין סוף רבי יוחנן האט געזען אין ריש
עפר מן האדמה" ,דער מענטש איז לקיש ווי ער איז נבהל ונשתומם
באמת געמאכט געווארן פון עפר זאגט ר' חיים וואלאזשינער געווארן ,האט ער אויסגענוצט דעם
מן האדמה ,אבער "ויפח באפיו אין זיין ספר נפש החיים (שער א' מאמענט ,און ער האט גענוצט זיינע
נשמת חיים ויהי האדם לנפש חיה" פרק ג') ,א מורא'דיגע יסוד ,אז כוחות אים צו משכנע זיין ,און ער
(בראשית ב ,ז) .וואס טייטשט "לנפש יעדע זאך וואס דער אייבערשטער האט אים מיט דעם צוריקגעברענגט,
חיה"? זאגט דער תרגום (שם), האט באשאפן ,יעדע בעל חי ,אפילו און פון דעם איז ארויסגעקומען פון
"והות באדם לרוח ממללא" .דער א מלאך ,האט א שליחות און א
די גרעסטע אמוראים ,רבי שמעון
אייבערשטער האט אריינגעבלאזן תפקיד אויף דעם עולם ,און מער
פון דעם קען ער נישט טון .ער בן לקיש ,וואס גאנץ ש"ס איז פול
א חיות אין א מענטש ,און מאן
דנפח מתוכיה נפח (זוה"ק ח"ב עו,. איז מוגבל צו זיין שליחות .דער מיט זיינע מאמרים .און איינע פון
וברמב"ן שם ד"ה ויפח). אייבערשטער אליין איז דאך אין זיינע מאמרים זענען "אין דברי
סוף ,דער אייבערשטער אליין איז תורה מתקיימין אלא במי שממית
דאס מיינט אז יעדער איד איז דאך "ואתה מחיה את כולם" (נחמי' עצמו עליה" (ברכות סג .):דאס איז
"מבני קל חי" ,יעדער איד איז "ורוח ט ,ו) ,און דער אייבערשטער אליין געווען די מעשה פון רבי יוחנן מיט
אלקים מרחפת" (בראשית א ,ב) ,ער האט באשאפן "בראשית ברא אלקים ריש לקיש.
האט אין זיך א רוח אלקים ,ער האט את השמים ואת הארץ" (בראשית
אין זיך א צלם אלקים ,דאס ברענגט א ,א) ,און דאס איז נישט מוגבל, וואס מיינט בצלם אלקים
ח פניני מנחם Iבראשית
בזמנו אין די וועלט. געוואלט מתפלל זיין אז זיי זאלן אז דער איד קען מורא'דיג משפיע
אוועקגיין פון דעם עולם ,און ער זיין ,דער איד קען איבערדרייען א
אברהם אבינו'ס עבודה האט איבערגעדרייט די תפילה ,און שטאט מיט א וועלט ,דער איד קען
ער האט מתפלל געווען אז זיי זאלן זיך איבערדרייען עד למעלה און
ביי אברהם אבינו איז געווען תשובה טון ,און ער האט זיי מקרב ארויפגיין לעילא לעילא .דאס זענען
ויצאו ללכת און ער איז געגאנגען געווען לעבודתו יתברך שמו ,און ער די כוחות וואס דער אייבערשטער
צו ארצה כנען .אברהם אבינו איז האט זיי אריינגענומען אין ישיבה, האט געגעבן פאר יעדן מענטש.
ארויס געגאנגען אויף די גאס אין א און זיי זענען אלע געווארן "ונהפוך
מצב ,און אין א דור פון נמרוד ,וואס הוא אשר ישלטו היהודים המה", די תפילה וואס האט מהפך
נמרוד האט געהאט א מאשין וואס און זיי זענען געווארן געוואלדיגע געווען די בריונים פאר צדיקים
האט מפיץ געווען כפירה אין די גרויסע ערליכע אידן.
גאנצע וועלט ,תרח האט פארקויפט און די גמרא ברענגט אראפ אין
עבודה זרה'ס. ואינו מאמין נח האט נישט מסכת ברכות (י ).הנהו בריוני דהוו
געגלייבט אין זיינע כוחות בשבבותיה דרבי מאיר .אז ס'איז
און אברהם אבינו האט מען געווען בריונים וואס זענען געווען
אריינגעלייגט ,ווי די מדרש ברענגט די כוחות וואס א מענטש האט, ממש אונטערוועלטניקעס .עס איז
אראפ (בר"ר לח ,יג) ,אינעם כבשן און דער רבונו של עולם האט עס געקומען צו אזא מצב אז רבי מאיר
האש ,ווייל ער איז געווען דער וואס דא מגלה געווען פאר נח "כי אותך האט געוואלט מתפלל זיין אז מ'זאל
איז ארויסגעגאנגען שרייען" ,רבותי, ראיתי צדיק לפני בדור הזה" ,האט זיי אוועקנעמען פון דעם עולם.
ה' הוא האלקים אין עוד מלבדו". אים דאס דער רבונו של עולם מגלה
און ער האט טאקע געהאט אסאך געווען ,ווייל דער רבונו של עולם איז געקומען זיין רביצין
שונאים ,און ער האט טאקע געהאט האט עפעס געוואלט פון אים .וואס ברוריה ,וואס זי איז געווען די
אסאך מתנגדים, האט דער אייבערשטער געוואלט טאכטער פון רבי חנינא בן תרדיון,
פון אים? דער אייבערשטער האט רבי חנינא בן תרדיון איז געווען פון
אבער דער רמב"ם זאגט (הלכות אים געזאגט ,דא ליגט מורא'דיגע די עשרה הרוגי מלכות ,און זי האט
עבודה זרה פ"א ,ה"ג) אז לעומת זה כוחות ,דו ביסט א איש צדיק, געזאגט פאר איר מאן רבי מאיר ,עס
זענען געווען אלפי אלפים יהודים דו ביסט א תמים ,גיי זיי מעורר שטייט אין תהלים 'יתמו חטאים
נהרו אחריו ,טויזענטער אידן זענען רחמים ,גיי זיי מעורר דעם ציבור, מן הארץ' (תהלים קד ,לה) ,שטייט
אים נאכגעגאנגען" ,ואת הנפש אשר גיי און נעם זיי אריין צו דיר אין דען 'יתמו חוטאים'? עס שטייט
עשו בחרן" (בראשית יב ,ה ,וכפי' שטוב ,און ברענג זיי מיט דעם נישט אז די מענטשן זאלן יתמו,
רש"י שם ד"ה אשר) ,אברהם אבינו ארויף ,דו קענסט ראטעווען מיט שטארבן ,נאר אז די חטאים זאלן,
האט אריינגעברענגט דעם רוח דעם א גאנצע וועלט. אויב אזוי זיי ענדערש מתפלל אז
אלקים אויף דעם עולם .וויאזוי? זיי זאלן תשובה טון .בעי רבי מאיר
ווייל ער האט אריינגענומען און נח האט נישט דערהערט רחמיה עליה .רבי מאיר האט מעורר
מענטשן צו זיך אין שטוב ,און ער דעם מעסעדזש .פארוואס? ווייל געווען רחמי שמים ,און רבי מאיר
איז ארויסגעגאנגען אויף די גאס, ער האט געגלייבט אין הייליגן האט זיי אריינגענומען ביי זיך אין
ער האט יעדן איינעם מסביר געווען באשעפער ,אבער ער האט נישט ישיבה ,און זיי זענען אלע נתהפך
און מעורר געווען .ווייל מענטשן געגלייבט אין זיינע כוחות .ער געווארן ,זיי זענען אלע געווארן
ווילן הערן דעם דבר ה' ,עס מוז נאר איז געווען א מאמין ,ער איז געווען גדולי תלמידי חכמים ,און פון זיי
זיין דער קול המעורר הכוונה דאס א איש צדיק ,ער איז געווען א איז ארויסגעקומען דורי דורות
ארויסצוברענגען. תמים" ,את האלקים התהלך נח", עובדי ה'.
אבער "ואינו מאמין" אז ער קען
רבי יוחנן לערנט פשט ווי איבערדרייען די וועלט ,און ער קען וואס זאגט אונז די גמרא דא?
אברהם ברענגען א מצב פון א רוח החיים, אז רבי מאיר האט מתפלל געווען
און ער קען אריינברענגען וואס אויף זיי ,זיי זענען געווען אין
און דאס איז וואס רבי יוחנן אברהם אבינו האט אריינגעברענגט אזא מצב וואס רבי מאיר האט
ט פניני מנחם Iבראשית
פניני מנחם
לראש ולא לזנב ,אז מ'זאל זיין א כוחות זענען זאגט אז אילו היה בדורו של אברהם
ראש ,שטעל דיך אויף ,דו האסט לא היה נחשב לכלום ,ער וואלט
מורא'דיגע כוחות משמי מעל, און לכאורה איז שווער פארוואס גארנישט ווערד געווען .פארוואס?
דו ביסט באשאפן געווארן בצלם האט מען געדארפט אזא גרויסע כח ווייל דער רבי יוחנן האט דאך
אלקים" .ויפח באפיו" ,מאן דנפח כדי צו שטערן זייערע פלענער? דער געוויזן די כוחות וויאזוי ער האט
מתוכו נפח ,דו זאלסט וויסן וואס אויבערשטער האט דאך גענוג וועגן צוריקגעברענגט ריש לקיש ,און
פאר א כוחות דו האסט ,און מיט אן דארפן טוישן מיט דעם די גאנצע וויאזוי ער האט מעמיד געווען אזא
די כוחות קען יעדער מענטש זיך בריאה. זאך אז עס איז דא אזויפיל מאמרים
ארויפברענגען. אין ש"ס פון רבי שמעון בן לקיש ,און
נאר ווייל דער דור הפלגה האט רבי שמעון בן לקיש האט געברענגט
יא דו האסט די כוחות יא געוואוסט און אנערקענט אין זיינע קינדער וואס עס איז געבליבן
זייערע כוחות! ממילא האט געמוזט דורות ישרים ומבורכים ,און ס'איז
"אין לך דבר העומד בפני הרצון" קומען א כח עליון פון "וירד ה'" ,און געווען וצדקתו עומדת לעד.
(זוה"ק ח"ב קסב ,):ס'איז נישט דא זיי אוועקנעמען דעם שפראך און
אזא זאך אז א מענטש זאל נישט צומישן אויף זיבעציג לשונות ,און די דור הפלגה
קענען עפעס ווען א מענטש ברעכט זיי מפיץ זיין אויף די גאנצע אדמה,
דורך און ער באשליסט און ער איז ווייל אז נישט וואלטן זיי מיט און דאס איז וואס רש"י זאגט
ממשיך ,איך האב געהאט א חודש זייערע כוחות געקענט אנקומען ,צו אונז ,און דאס זאגט אונז די תורה
תשרי ,איך האב געשריגן המלך, ווער ווייסט ווי וואס זייערע בייזע אין פרשת האזינו "בינו שנות דור
ממעמקים קראתיך ה' ,איך האב מיך ווילדע כוונות זענען געווען. ודור" ,פארשטיי דעם "בהנחל עליון
געפריידט מיט די תורה ,איך האב גוים בהפרידו בני אדם" .סוף פרשת
געבעטן "שנהיה לראש ולא לזנב", אפלערנען די פרשיות נח איז געווען די פרשה פונעם דור
איך גיי עס יעצט מקיים זיין. הפלגה ,און די מעשה ביי די דור
בינו שנות דור ודור ,פארשטיי הפלגה איז געווען אז זיי האבן
איך גיי זיין דעם ראש ,און איך ביידע דורות ,דער ערשטער דור געוואלט בויען א בנין גדול ,און
גיי מיך מדבק זיין אין די תורה. פון נח ,וואס ער האט נישט גענוצט ס'איז געווען דעמאלטס "כל הארץ
און אז איך פארשטיי נישט ,וועל זיינע כוחות .און דער צווייטער דור שפה אחת" (בראשית יא ,א) .און
איך אריינגיין אין דעם ,וועט מען פון די דור הפלגה וואס זיי האבן יא רש"י (שם ד"ה ודברים) ברענגט
זען אז עס וועט ווערן די פתחו לי גענוצט זייערע כוחות ,און וואס עס אראפ וואס זייער כוונה איז געווען,
פתח כחודו של מחט ,וועט ווערן האט פאסירט צוליב דעם אז מ'האט אז מ'וועט ארויפגיין אויבן אין
געעפנט א טיר כפתחו של אולם, זיי געדארפט צושפרייטן און מבלבל הימל ,און מ'וועט איבערנעמען די
ס'וועט ווערן געעפנט ברייטקייטן, זיין און צומישן אז זיי זאלן נישט הנהגה ,מ'וועט מאכן שטארק די
און דער רבונו של עולם משמי קענען אויסנוצן זייערע כוחות. הימלען ,גאנצע'טע חשבונות וואס
מעל וועט אריינברענגען דעם ויפח זיי האבן געהאט.
באפיו פון יעדן מענטש ,און ער זיך נישט לאזן קלאפן
וועט נתעלה ווערן לעילא ולעילא. און "וירד ה'" (שם שם ,ה) ,דער
די גרעסטע פראבלעם וואס מיר אייבערשטער איז געגאנגען און
משפיע זיין אויף יענעם האבן איז ווען דער בעל דבר נעמט ער האט זיי מבלבל געווען ,און ער
א מענטש און ער זאגט אים ,דו האט זיי צושטערט ,און זיי האבן
לאמיר זיך מחזק זיין מיט דעם ביסט גארנישט ווערד ,ווער ביסטו מער קיינמאל נישט פארשטאנען די
וואס דער פסוק בעט אונז בינו דען? דו קענסט נישט זוכה זיין זעלבע שפראך ,און דעמאלטס איז
שנות דור ודור ,און לאמיר זיך לכתרה של תורה. געווארן די שבעים לשונות (ילקוט
אליינס ארויפברענגען .דער רמח"ל שמעוני ,פרשת נח ,רמז סב) ,און
ברענגט אראפ אין מסילת ישרים זאל מען דעמאלטס וויסן ,בינו אזוי האט מען זיי מפיץ געווען.
(פרק א') אז ווען א מענטש ווערט שנות דור ודור ,און דאס זענען
נתעלה ,איז נישט נאר ער ווערט מיר מתפלל ראש השנה ,שנהיה זיי האבן געוואוסט וואס זייערע
פניני מנחם Iבראשית י
די הייליגע תורה (דברים יא ,כז, מצב אז ויחד לבבנו לאהבה וליראה נתעלה ,ער איז מעלה דעם גאנצן
ד"ה את הברכה ,דברים כו ,יא ,ד"ה את שמך .מיר זאלן זוכה זיין ללמוד ארום און ארום ,ער ברענגט אריין
ושמחת) ,קען מען זיך בכלל נישט וללמד לשמור ולעשות ולקיים את א איינדרוק אויף זיין סביבה ,ער
פארשטעלן א בעסערע לעבן פון כל דברי תלמוד תורתך ,און דורך ברענגט אריין געוואלדיגע רצוניות
דעם ,און א בעסערע שכר פון דעם. דעם וועלן מיר גורם זיין א נחת אין אנדערע מענטשן אז יענער זאל
רוח פאר'ן הייליגן באשעפער ,און אים וועלן נאכגיין .מ'האט גארנישט
שבת מקור הברכה קיין השגה אין די כוחות וואס ליגט
דורך דעם וועלן מיר זוכה זיין צו כל
אין יעדן מענטש ,און מ'דארף עס
דער רבונו של עולם זאל העלפן ברכות האמורות בתורה ,אז יעדער
נאר וועלן אויסנוצן.
אז מיר זאלן זוכה זיין צו מקבל וועט געהאלפן ווערן .אז ס'זאל זיין
זיין דעם שבת ,וואס איז די מקור א "שנה טובה ומתוקה". דביקות דורך די הייליגע תורה
הברכה ,און אלע זאלן מיר געהאלפן
ווערן מיט בני חיי ומזוני רויחי ,און וואס מיינט זיס? והערב נא זאל דער רבונו של עולם טאקע
אלע זאלן מיר שוין געהאלפן ווערן ה' אלקינו את דברי תורתך .מ'זאל העלפן ,אז ס'זאל זיין נאה דורש
אז ס'זאל שוין זיין "הרחמן הוא אריינקוקן אין אור החיים הקדוש ונאה מקיים ,און מיר זאלן זוכה זיין
ינחילנו ליום שכולו שבת" ,מיט די ווען ער רעדט פון עריבות און צו והאר עינינו בתורתך ודבק לבנו
גאולה שלימה במהרה ונאמר אמן. מתיקות ,און די לעכטיגקייט פון במצותיך ,אז ס'זאל קומען צו א
המשך מעמוד ב
שור תם דארף מען באצאלן וויפל די אקס איז ווערד. ער .ממילא מוזטו אכטונג
האלב ,און נאר מגופו ,און פארוואס? ווייל מ'קען נישט געבן אז ער זאל נישט
ווען ער ווערט א שור מועד פארלאנגען פון די בעה"ב אריינגיין אין א צווייטן'ס
איז ער שוין מוחזק אלס א פונעם אקס ביי א שור תם. פעלד און ער זאל נישט עסן
נגחן ,און דעמאלטס מוז וויבאלד ס'איז נישט געווען דארט.
מען שוין אכטונג געבן אויף שמירתן עליו ,ווייל עס איז
אים .און אז דו האסט נישט נישט די סדר פון א אקס צו וויאזוי וועט זיין ווען א
אכטונג געגעבן ,מוזטו שוין שטויסן .אבער למשל ווען שור האט געשטויסן? דארט
באצאלן נזק שלם. א שור מועד ,וואס האט איז שוין דא א נפקא מינה,
שוין דריי מאל געשטויסן, ווייל דער סדר פון א אקס
איז דא א אינטערעסאנטע ער איז שוין געווארן מוחזק איז נישט צו שטויסן .דאס
הלכה אין די משנה (לז,). אלס נגח ,דעמאלטס מוז ער טייטש א שור תם .א שור
וויאזוי וועט זיין א שור ,א שוין יא באצאלן נזק שלם, תם מיינט א אקס וואס
גאנצע וואך איז ער וואויל, ווייל דאס איז שוין געווארן האט געשטויסן איין מאל,
ער שלאגט נישט ,ער קאפעט די סדר פון דעם אקס צו צוויי מאל ,און ערשט נאך
נישט ,און שבת קאפעט ער, שטויסן. די דריטע מאל ווערט עס א
שבת שטויסט ער ,א גאנצע שור מועד.
וואך ,בכל יום מימות השבוע דאס איז די הלכה ביי
הוא תם ,און שבת ווערט עס א שור ,און דאס גייט אריין א שור תם דארף באצאלן
א מועד .וויאזוי איז די הלכה אין די אב פון רגל ,דאס נאר חצי נזק דאס הייסט
דעמאלטס? וויאזוי דיל איך ווענדט זיך צו ס'איז א שור האלב פון די שאדנ'ס און
מיט אים? תם צו ס'איז א שור מועד .א נאר מגופו דאס מיינט פון
פניני מנחם Iבראשית אי
פניני מנחם
און דער אייבערשטער האט און וויבאלד ער דערקענט און די הלכה איז אז
געבענטשט דעם טאג .און נישט זיין בעל הבית ,ווערט אויב שבת איז ער א מועד,
דער מדרש (בר"ר יא ,ב) ער צעווילדעוועט .אזוי ווי מוז מען באצאלן נזק שלם.
ברענגט עטליכע זאכן מיט ווען מ'ברענגט א קליין קינד אויבן אויף מיינט עס
צו בעיביסיטן ,הייבט די נישט דווקא ווען אזא זאך
וואס דער אייבערשטער בעבי אן צו וויינען ,און ווען פאסירט אין שבת ,אויבן
האט געבענטשט שבת .און בארואיגט ער זיך? ווען ער אויף מיינט עס אפילו למשל
איינע פון די זאכן ברענגט דערקענט שוין די צורה ביי די אקס נעמט זיך שטויסן
דער מדרש אז ברכו במאור וועם ער שטייט איין .לאמיר איין טאג אין די וואך ,למשל
פניו של אדם ,קדשו במאור זאגן נאך א טאג ,ווען ער אז יעדן דינסטאג ווערט ער
פניו של אדם לא דומה אור דערקענט די צורה ,ווערט צעווילדעוועט.
ער שוין רואיג .און שפעטער
פניו של אדם כל ימות השבת אבער לכאורה ,לאמיר
נאך צוויי וואכן ,ווען די
כמו שהוא דומה בשבת. עלטערן קומען אהיים, אריינגיין אביסל אין די
וויינט ער דארט ,ווייל ער הגיון פון דעם ,וואס איז די
דאס טייטש אז דער דערקענט נישט דארט די פשט אז דער שור איין טאג
האט אייבערשטער צורה. צושלאגט ער זיך? וואס איז
געבענטשט דעם שבת מיט געשען מיט אים? ער איז
א לעכטיגקייט .ס'איז אינו דער ירושלמי איז דאך עפעס א נערוון קראנקע
דומה די צורה פון א מענטש איום ונורא .און וואס זאגט שור? זעקס טעג איז ער
דער ירושלמי? פארוואס רואיג ,און איין טאג דארף
א גאנצע וואך ,בכל ימות דערקענט ער אים נישט? מען אכטונג געבן אויף אים?
השבוע ,ווי ווען ס'קומט דער ירושלמי זאגט אז ער
פרייטאג ביינאכט איז דער דערקענט נישט די בגדים, איז דא א ירושלמי
מענטש פושט צורה ולובש די ריינע שיינע בגדי שבת. (בב"ק פרק ד הלכה ב) .און
צורה .אה ,ס'איז מורא'דיג. דער ירושלמי זאגט מכיון דו
האב איך געטראכט אזוי. חמי לון לבושין נקיין עוד
עס שטייט ויברך אלקים את הוא משנה דעתיה ,דאס
יום השביעי (בראשית ב, הייסט אז שבת דערקענט
המשך בשבוע הבא בעז"ה ג) ,ס'גייט קומען א שבת, ער נישט זיין בעל הבית,
נסדר ונדפס ע''י
נסדרמכון:
דרוש
ונדפס ע''י
מכון :ידי מכון
נסדר ונכתב על דרוש פטרון השבוע
<דרש
דרוש דרוש פרשת נח
נתנדב על ידי
<דרש
מו"ה ר' פנחס אלחנן פריעדמאן הי"ו
לברכה והצלחה בכל הענינים
347.227.0065 זכות לימוד תורה דרבים יעמוד לו ולב"ב להתברך בבני חיי ומזוני
durishwriting@gmail.com רויחי מתוך בריות גופא ונהורא מעליא אמן
347.227.0065
durishwriting@gmail.com
הזה''ב וועד להוצאת ספרי
לתרומות והנצחת גליון לשבוע או לחודש ולשלוח הערות והארות וכן לקבלת הגליון ניתן לפנות להמכון על durishwriting@gmail.com / 347.860.3112
בי פניני מנחם Iבראשית
