gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

פניני מנחם - אידיש · Pninei Menachem - Yiddish — נח (2026-10-12)

מוציא לאור: פניני מנחם - אידיש · Pninei Menachem - Yiddish

שבוע: נח (2026-10-12)

פניני מנחם - אידיש · Pninei Menachem - Yiddish — נח (2026-10-12)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בעזהשי"ת‬ ‫פרשת‬ ‫נח‬ ‫פניני‬ ‫שיעורי‬ ‫הגה"צ‬ ‫מנחם‬ ‫תשפ"ז‬ ‫אבד"ק‬ ‫לובלין‬ ‫גליון ב'‬ ‫שליט"א‬ ‫ונח מצא חן בעיני ה'‬ ‫נח איז געווען א שומר שבת ממילא האט ער געפונען חן‬ ‫לראש ולא לזנב‪ .‬און וואס איז די‬ ‫בעירין קדישין בשם הצמח צדיק‬ ‫מורי ורבותי‪ ,‬הנה מה טוב ומה‬ ‫פשט פון די תפילה שנהיה לראש‬ ‫ח"ב חשון עמ' כ)‪ ,‬אז דאס איז‬ ‫נעים‪ ,‬מ'גרייט זיך צו דעם שבת‬ ‫ולא לזנב? אלע אנדערע בקשות‪,‬‬ ‫טייטש מרחשון‪ .‬אז עס איז עדיין‬ ‫קודש הבא עלינו לטובה‪ ,‬און בפרט‬ ‫שירבו זכיותינו‪ ,‬שיתמו שונאינו‪,‬‬ ‫רחושי מרחשוון שפוותא‪ ,‬נאך א‬ ‫יעצט ווען מיר געפינען זיך שוין‬ ‫פארשטייט מען‪ ,‬אבער וואס טייטש‬ ‫חודש פון תשרי‪ ,‬וואס כלל ישראל‬ ‫אינעם חודש חשון‪.‬‬ ‫שנהיה לראש ולא לזנב?‬ ‫איז אזוי נתעלה געווארן‪ ,‬א חודש‬ ‫פון תשרי וואס ס'איז געווען דרשו‬ ‫רחושי מרחשוון שפוותא‬ ‫די השפעות וואס דער שבת‬ ‫ה' בהמצאו בהיותו קרוב (ישעי' נה‪,‬‬ ‫קודש ברענגט‬ ‫ו)‪ ,‬אונז זעמיר אזוי נתקרב געווארן‬ ‫און ס'איז כדאי צו דערמאנען‬ ‫צום הייליגן באשעפער‪ .‬די ערשטע‬ ‫און מיט דעם אנהייבן דעם שיעור‬ ‫האב איך אזוי געקלערט‪ ,‬און‬ ‫העלפט חודש מכח יראה‪ ,‬און די‬ ‫וואס די גמרא ברענגט אראפ אין‬ ‫מיט דעם וועלן מיר אריינגיין אין‬ ‫צווייטע העלפט חודש מכח אהבה‪,‬‬ ‫מסכת מגילה דף כ"ז עמוד ב'‪ ,‬אז‬ ‫די וואכעדיגע סדרה‪ ,‬און מיט דעם‬ ‫מיר האבן זוכה געווען צו זיצן‬ ‫א מענטש דארף ווארטן ד' אמות‬ ‫וועלן מיר זיך צוגרייטן צו דעם‬ ‫בצילא דמהימנותא‪.‬‬ ‫פאר ער גייט ארויס נאכ'ן דאווענען‪.‬‬ ‫הייליגן שבת הבא עלינו לטובה‪ .‬און‬ ‫און לכאורה דארף מען פארשטיין‬ ‫מיר האבן שוין כמה פעמים גערעדט‬ ‫שנהיה לראש ולא לזנב‬ ‫פארוואס דארף מען ווארטן א זמן‬ ‫וואס די גמרא ברענגט אראפ אין‬ ‫פון ד' אמות?‬ ‫מסכת ביצה (טז‪ ,).‬און די גמרא‬ ‫און מיר האבן אזויפיל מתפלל‬ ‫ברענגט עס אויך אראפ אין מסכת‬ ‫געווען‪ ,‬ובטוח אני באלה‪ ,‬אז די‬ ‫זאגט די גמרא‪ ,‬שכל ד' אמות‬ ‫שבת (י‪ ,):‬אז דער אייבערשטער‬ ‫תפילות זענען נתקבל געווארן‬ ‫תפלתו סדורה בפיו ורחושי מרחשן‬ ‫האט געזאגט פאר משה רבינו‪,‬‬ ‫לרחמים ולרצון‪ ,‬אבער עדיין‬ ‫שפוותיה‪ ,‬די מציאות איז אז די‬ ‫"מתנה טובה יש לי בבית גנזי ושבת‬ ‫רחושי מרחשוון שפוותא‪ .‬וועל איך‬ ‫סיסטעם אין א מענטש דאוונט נאך‪,‬‬ ‫שמה לך והודיע אותם"‪ ,‬גיי זיי זיי‬ ‫נאר דערמאנען איין תפילה וואס‬ ‫און דאס איז במשך א הילוך פון ד'‬ ‫מודיע‪.‬‬ ‫מיר האבן זיך געבעטן בראשית‬ ‫אמות וואס דער מענטש דאוונט‬ ‫השנה ביינאכט‪ ,‬ווען מיר זענען‬ ‫נאך ווייטער אפילו ווען ער האט‬ ‫און די גמרא פרעגט‪ ,‬פארוואס‬ ‫אהיימגעקומען פון ביהמ"ד‪ ,‬און‬ ‫שוין אויפגעהערט צו דאווענען‪.‬‬ ‫דארף מען מודיע זיין? ס'איז דאך‬ ‫מ'האט מתפלל געווען ביי די‬ ‫א מילתא דעבידא לאיגלויי‪ ,‬מ'וועט‬ ‫סימנים‪ ,‬סימנא מילתא היא (הוריות‬ ‫האט דער הייליגער רוז'ינער‬ ‫דאך ממילא פון דעם באלד וויסן‪,‬‬ ‫יב‪ ,).‬האבן מיר געבעטן שנהיה‬ ‫(יומדה"ל ג' חשון) געזאגט (הובא‬ ‫א‬ ‫פניני מנחם ‪ I‬בראשית‬ ‫פניני מנחם‬ ‫פניני‬ ‫מ'האט דאך געגעבן די תורה‬ ‫הקדושה און דארט שטייט עס‬ ‫השבת‬ ‫דאך‪ .‬זאגט די גמרא‪ ,‬יא‪ ,‬אמת אז‬ ‫שבת איז טאקע א מילתא דעבידא‬ ‫לאיגלויי‪ ,‬אבער מתן שכרה לא‬ ‫עבידא לאיגלויי‪ .‬וואס דער שבת‬ ‫קודש ברענגט מיט זיך‪ ,‬דער רושם‬ ‫וואס דער שבת קודש לאזט‪ ,‬דאס‬ ‫מאור פניו של אדם‬ ‫איז נישט א זאך וואס מ'ווייסט‪,‬‬ ‫און דאס דארף מען גיין מודיע זיין‪.‬‬ ‫די חיצוניות איז משפיע‬ ‫און לאמיר אביסל אריינגיין אין‬ ‫איך האב געטראפן א‬ ‫מיט פרייד שטעלן מיר‬ ‫איינע פון די זאכן וואס איז דער‬ ‫ירושלמי אין מסכת בבא‬ ‫פאר א נייע מדור פניני השבת‬ ‫מתן שכרה וואס מ'איז זוכה דורך‬ ‫קמא‪ .‬איך וויל אייך זאגן‬ ‫דעם שבת‪ ,‬און מיר וועלן געוואויר‬ ‫וואס איז ארויסגעקליבענע‬ ‫ווערן אז דורך שבת קודש זעמיר‬ ‫אז ווען איך האב געטראפן‬ ‫פנינים יקרים טרעפליכע‬ ‫אונז אלע געראטעוועט געווארן‪,‬‬ ‫דעם ירושלמי‪ ,‬איך האב‬ ‫געדאנקן און רעיונות פונעם‬ ‫און דורך שבת קודש האט די‬ ‫נישט געהאט מיט וועמען‬ ‫רב שליט"א וואס איז געזאגט‬ ‫וועלט א קיום (אור החיים הקדוש‬ ‫ארויסצוגיין אין א רקידה‪,‬‬ ‫געווארן אין לויף פון די‬ ‫בראשית ב‪ ,‬ג‪ ,‬ד"ה ויברך)‪.‬‬ ‫אזוי האב איך אויפגעטאנצן‬ ‫פארגאנגענע יארן העעל"ט‬ ‫פון דעם ירושלמי‪.‬‬ ‫ביי די פארברענגן ליל שישי‬ ‫די מצב סוף פרשת בראשית‬ ‫בתוככי עדת חבורת לובלין‬ ‫אין אנהייב מסכת בבא‬ ‫וואס וועט אריינברענגן אין‬ ‫יענע וואך (בראשית) סוף‬ ‫קמא (ב‪ ).‬איז דא א הלכה פון‬ ‫אונז שומעי לקחו א העכערע‬ ‫סדרה‪ ,‬ווען מ'הייבט אן צו רעדן‬ ‫ארבעה אבות נזיקין‪ ,‬אז א‬ ‫בליק און הרגשה אויפן נועם‬ ‫פונעם מצב‪ ,‬נאכדעם וואס דער‬ ‫מענטש וואס זיין ממון האט‬ ‫אור קדושת השבת‪ .‬כי לקח‬ ‫אייבערשטער האט באשאפן די‬ ‫מזיק געווען עפעס דארף ער‬ ‫וועלט‪ ,‬ס'איז אריבערגעגאנגען‬ ‫טוב נתתי לכם‪ ,‬מתנה טובה‬ ‫טויזנט זעקס הונדערט יאר‪ ,‬און‬ ‫באצאלן דעם היזק‪ ,‬אבער‬ ‫יש לי בבית גנזי ושבת שמה‪.‬‬ ‫ס'איז געווען "רבה רעת האדם"‬ ‫נאר אזא זאך וואס עס איז‬ ‫ממונך ושמירתן עליך‪ .‬דאס‬ ‫מד"ת מה שנאמרו ליל שישי פרשת כי תצא תשפ"ב‬ ‫(בראשית ו‪ ,‬ה)‪ .‬מ'איז געגאנגען‬ ‫טייטש‪ ,‬אז למשל א מענטש‬ ‫נעבעך מטה מטה‪ ,‬ס'איז געקומען‬ ‫האט אןאקס‪ ,‬און דער אקס‬ ‫מיר וועלן זאגן דברי‬ ‫צו אזא מצב אז אפילו די בעלי‬ ‫הכנה כדי אריינצוקומען אין‬ ‫חיים האבן געזינדיגט‪ ,‬ס'האט‬ ‫גייט אריין אין א פעלד און‬ ‫דעם שבת קודש‪ ,‬ושמרו בני‬ ‫געלאזט א רשימה אויף די גאנצע‬ ‫ער עסט זיך אן דארט‪ ,‬דארף‬ ‫מציאות הבריאה אז יעדער איינער‬ ‫מען באצאלן פארן בעל הבית‬ ‫ישראל את השבת (שמות‬ ‫לא‪ ,‬טז)‪ ,‬אריינצוקומען אין‬ ‫האט פוגם געווען אינעם הייליגן‬ ‫פונעם פעלד‪ .‬און דאס איז די‬ ‫באשעפער‪ ,‬יעדער האט חוטא‬ ‫אב פון שן‪.‬‬ ‫דעם געוואלדיגן יום גדול‬ ‫געווען‪ ,‬און מ'האט זיך מתחצף‬ ‫וקדוש הוא לפניך לשבת בו‬ ‫געווען‪ ,‬ביז ס'איז געקומען א‬ ‫און פארוואס ליגט אויפן‬ ‫ולנוח בו באהבה‪ .‬און ס'איז‬ ‫"ויאמר ה' אמחה את האדם אשר‬ ‫בעל הבית פונעם אקס אים‬ ‫אזא טאג‪ ,‬מ'ווייסט אז ס'איז‬ ‫בראתי מעל פני האדמה" (שם‬ ‫אפצוהיטן ער זאל נישט עסן‬ ‫דא געוואלדיגע טעג‪ ,‬ימים‬ ‫שם‪ ,‬ז)‪ .‬דער אייבערשטער האט‬ ‫ביי א צווייטן'ס פעלד? ווייל‬ ‫טובים‪ ,‬און דא זאגט מען אזוי‬ ‫חרטה געהאט אויף די בריאה‪ ,‬דער‬ ‫דער סדר פון א אקס איז צו‬ ‫ווי ס'שטייט ביים דאווענען‬ ‫אייבערשטער האט געזען וויפיל‬ ‫עסן‪ .‬ווען ער זעט עסן‪ ,‬עסט‬ ‫וקדשתו מכל הזמנים‪.‬‬ ‫צער און עגמת נפש זיי זענען גורם‪,‬‬ ‫המשך בעמוד יא‬ ‫ב פניני מנחם ‪ I‬בראשית‬ ‫געוואלט זוכה זיין צו חן‪ .‬ווער‬ ‫חן איז ממתיק דינים‬ ‫וויפיל חילול ה' זיי זענען גורם‪,‬‬ ‫וויל דען נישט האבן א שנה טובה‬ ‫האט דער אייבערשטער געזאגט כי‬ ‫ומתוקה? ווער וויל דען נישט זוכה‬ ‫פרעגט זיך א מורא'דיגע שאלה‪,‬‬ ‫נחמתי כי עשיתם‪ ,‬מ'גייט אפווישן‬ ‫זיין צו בנים ובני בנים עוסקים‬ ‫וכי משוא פנים יש בדבר? אז ס'איז‬ ‫די בריאה‪ ,‬און מפטירין כדאתמול‪,‬‬ ‫בתורה? ווער וויל נישט זוכה זיין‬ ‫געווען א גזירה אף על נח‪ ,‬איז נאר‬ ‫און מ'גייט זיי ערלעדיגן‪.‬‬ ‫צו פרנסה בריוח און צו והעושר‬ ‫ווייל נח מצא חן‪ ,‬א בא'טעמ'קייט‬ ‫והכבוד מלפניך? קומט דאך אויס‪,‬‬ ‫און זיסקייט‪ ,‬דאס נעמט אוועק פון‬ ‫וואס מיינט נח האט געפונען חן‬ ‫אפילו ס'איז ארויס א גזירה קעגן‬ ‫אים א גזירה? קומט דער הייליגער‬ ‫דעם חס ושלום‪ ,‬אבער דורך חן קען‬ ‫אור החיים הקדוש און זאגט אונז‬ ‫פירט אבער אויס די תורה‬ ‫מען צו דעם זוכה זיין‪.‬‬ ‫אז יא‪ ,‬אז דער כח פון חן קען מהפך‬ ‫הקדושה‪" ,‬ונח מצא חן בעיני ה'"‬ ‫זיין א גזירה‪ .‬דער כח פון חן‪ ,‬אפילו‬ ‫(שם שם‪ ,‬ח)‪ ,‬נח האט יא געטראפן‬ ‫געוויסע מצוות ברענגן חן‬ ‫חן בעיני ה'‪ .‬און לכאורה פארוואס‬ ‫פארציילט אונז די תורה א מעשה אז‬ ‫זאגט דער הייליגער אור החיים‬ ‫הקדוש (בראשית ו‪ ,‬ז‪ ,‬ד"ה ויאמר)‪,‬‬ ‫יעדע מענטש‬ ‫נח איז געווען א זיסער‪ ,‬בא'טעמ'טער‬ ‫מענטש? א מענטש קען זאגן אויף‬ ‫קען אויפטון‬ ‫אז ס'איז דא ג' או ד' מצוות‪ ,‬וואס‬ ‫איינע פון זיינע קינדער‪ ,‬אז ער איז‬ ‫ווען א איד איז מקיים די ד' מצוות‪,‬‬ ‫זייער א בא'טעמ'ט קינד‪ .‬אבער‬ ‫דאס איז פועל יוצא נשיאת חן‪ ,‬און‬ ‫די תורה הקדושה איז נישט קיין‬ ‫דורך דעם קען ער געראטעוועט‬ ‫עולמות‬ ‫סיפורי מעשיות‪ ,‬די תורה הקדושה‬ ‫ווערן מכל צרה וצוקה‪.‬‬ ‫איז יסודי יסודות‪.‬‬ ‫גדולות‬ ‫אבער דער אור החיים הקדוש‬ ‫און די גמרא איז טאקע מגלה‬ ‫זאגט אונז נישט וועלכע מצוה מיר‬ ‫זאלן מקיים זיין כדי מיר זאלן זוכה‬ ‫ונצורות‬ ‫אין מסכת סנהדרין (קח‪ ,).‬אז אף על‬ ‫נח נחתך גזר דין‪ ,‬אלא שמצא חן‬ ‫זיין צו מציאת חן‪ .‬און אין די ספרים‬ ‫הקדושים רעדט מען ארום זה בכה‬ ‫מ'ווייסט‬ ‫בעיני ה'‪ ,‬ווען דער רבונו של עולם‬ ‫האט געזאגט "ויאמר ה' אמחה את‬ ‫גארנישט וואס‬ ‫וזה בכה‪ ,‬אויף וועלכע ענין מ'זאל‬ ‫האדם" איז עס געווען אויף נח‬ ‫מהדר זיין כדי מ'זאל זוכה זיין צו‬ ‫אויך‪ .‬והא ראיה‪ ,‬ווייל די גזירה איז‬ ‫מציאת חן‪.‬‬ ‫אויך געווען ביי קליינע קינדער פון‬ ‫פאר א כוח‬ ‫פינף חדשים‪ ,‬און פון צוויי חדשים‪,‬‬ ‫שבת ברענגט חן‬ ‫וואס די האבן נאכנישט קיין דעת‬ ‫עס ליגט אין א‬ ‫צו זינדיגן‪ .‬זיי זענען אויך געווארן‬ ‫די מדרש (בר"ר ל‪ ,‬ה) ברענגט‬ ‫אמחה‪ ,‬זיי זענען אויך געווארן‬ ‫אראפ אויף אלה תולדות נח נח‬ ‫(בראשית ו‪ ,‬ט)‪ ,‬אז דאס גייט ארויף‬ ‫מענטש‬ ‫אפגעווישט פון די מאפע‪ .‬די גאנצע‬ ‫בריאה איז געווען אונטער די גזירה‪.‬‬ ‫אויף נח לעליונים ונח לתחתונים‪,‬‬ ‫און דער זוהר הקדוש ברענגט (ח"א‬ ‫ווען ס'איז באשערט אז מ'זאל‬ ‫די גאנצע וועלט בזכות נח‬ ‫נט‪ ,:‬ובתיקו"ז תי' כא נד‪ ):‬אז נח‬ ‫אדורך גיין א שווערע זמן‪ ,‬אדער‬ ‫דא הוא שבת‪ .‬ווייל נח איז "וינח‬ ‫א ביטערע גזירה‪ ,‬איז דער חן בכח‬ ‫נו‪ ,‬וואס האט געראטעוועט נח?‬ ‫ביום השביעי" (שמות כ‪ ,‬יא)‪ .‬און‬ ‫דאס ממתיק צו זיין‪ ,‬דער חן איז‬ ‫ווייל "נח מצא חן בעיני ה'"‪ .‬דורך די‬ ‫דער זוהר הקדוש ברענגט אראפ‬ ‫בכח דאס זיך איבער צו שטארקן‪,‬‬ ‫מציאות פון נשיאת חן‪ ,‬דאס האט‬ ‫(שם נט‪ ):‬אז נח איז געווען פון די‬ ‫דאס געבט א כח אפילו אויף א‬ ‫געראטעוועט נח‪ ,‬און דאס האט‬ ‫שומרי שבת‪ ,‬און נח האט מקבל‬ ‫גזירה‪.‬‬ ‫געראטעוועט זיינע קינדער‪ ,‬און‬ ‫געווען דעם שבת‪ .‬און דער אור‬ ‫דאס האט געראטעוועט די וועלט‪,‬‬ ‫החיים הקדוש אליין אין בראשית‬ ‫אונז ווערן געוואויר דא א נייע‬ ‫און דאס האט אונז געראטעוועט‪,‬‬ ‫(ב‪ ,‬ג‪ ,‬ד"ה ויברך) ברענגט אראפ אז‬ ‫ענין‪ ,‬וואס יעדער איינער וואלט‬ ‫ווייל אונז אלע שטאמען פון נח‪.‬‬ ‫ג‬ ‫פניני מנחם ‪ I‬בראשית‬ ‫פניני מנחם‬ ‫ויאמרו לך (דברים לב‪ ,‬ז)‪ ,‬זאלסט‬ ‫געראטעוועט געווארן‪ ,‬און די‬ ‫אלעמאל איז געווען א שומר שבת‪,‬‬ ‫נאכגיין דור ודור‪ ,‬פון וועלכע צוויי‬ ‫גאנצע וועלט האט געהאט א קיום‪.‬‬ ‫ווייל דורך דעם האט די וועלט א‬ ‫דורות רעדט מען? און רש"י זאגט‬ ‫קיום‪.‬‬ ‫אונז (שם ד"ה בינו) און אויפן פסוק‬ ‫פרשת נח לערנט אונז אז שבת‬ ‫בהנחל עליון גוים בהפרידו בני‬ ‫איז משפיע‬ ‫און דער הייליגער ר"ר הערש‬ ‫אדם (שם שם‪ ,‬ח‪ ,‬ד"ה בהנחל וד"ה‬ ‫מ'רימנוב'ער (בארת המים פ' נח‬ ‫בהפרידו)‪ ,‬אז דאס גייט ארויף אויפן‬ ‫"מתן שכרה לא עבידא לאיגלויי"‪,‬‬ ‫ד"ה אלה) ארבעט מיט דעם ארום‪,‬‬ ‫דור המבול‪ ,‬און אויפן דור הפלגה‪.‬‬ ‫דאס וויל אונז די גמרא זאגן אין‬ ‫און ער איז מסביר אז נח האט זוכה‬ ‫מסכת שבת‪ ,‬אז דער אייבערשטער‬ ‫געווען צו חן דורכ'ן שבת קודש‪ .‬און‬ ‫אנפאנג סדרה רעדט מען פונעם‬ ‫האט געזאגט "לך והודיע אותם"‪.‬‬ ‫אין שפת אמת (פ' וישלח תרמ"ב ד"ה‬ ‫דור המבול‪ ,‬און סוף סדרה רעדט‬ ‫רבי איד איר דארפט א ישועה‪ ,‬רבי‬ ‫בספר יצירה בשם המדרש בר"ר ט‪,‬‬ ‫מען פונעם דור הפלגה‪ .‬און אויף די‬ ‫איד‪ ,‬איר דארפט דערהויבן ווערן‪.‬‬ ‫ד) ברענגט אויך אזוי אראפ אז דער‬ ‫וואכעדיגע סדרה‪ ,‬זאגט דער חרדים‬ ‫איר דארפט האבן פרנסה בריווח‪,‬‬ ‫שבת קודש ברענגט אריין א חן‪ .‬און‬ ‫(פרק ד' אות כו)‪ ,‬אז עס איז א‬ ‫מ'דארף שידוכים‪ .‬איך געב דיר א‬ ‫דורך דעם חן‪ ,‬מיט דעם פארשטייען‬ ‫מעין פון די מצות עשה שאל אביך‬ ‫טאג‪ ,‬יום הגדול והקדוש‪ ,‬מזמור‬ ‫מיר אז "כל ברכאן דלעילא ותתא‬ ‫ויגדך זקניך ויאמרו לך‪ ,‬אז אפילו‬ ‫שיר ליום השבת‪ .‬דער שבת וועט‬ ‫ביומא שביעאה תליין" (זוה"ק ח"ב‬ ‫דו פארשטייסט עס נישט אויבן‬ ‫דיר ארויסברענגען אלע השפעות אז‬ ‫פח‪ .).‬דאס איז דער מקור הברכה‪,‬‬ ‫אויף‪ ,‬איז אבער אביך וזקניך‪ ,‬אז‬ ‫ס'וועט זיין טוב להודות לה' ולזמר‬ ‫ווייל אין יענעם טאג איז מען זוכה‬ ‫יעדער זאל זיך גוט מתבונן זיין‪ ,‬און‬ ‫לשמך עליון‪ ,‬ווייל בימים ההם איז‬ ‫צו חן‪.‬‬ ‫געראטעוועט געווארן די גאנצע‬ ‫אריינגיין אינעם תוך תוכיות פון די‬ ‫וועלט דורך דעם שבת קודש‪ .‬האבן‬ ‫בזכות וואס נח האט געהיטן‬ ‫וואכעדיגע סדרה‪ ,‬ווייל דורך דעם‬ ‫מיר דאך שוין דעם אלה תולדות נח‬ ‫וועט זיין בינו שנות דור ודור‪.‬‬ ‫דעם שבת‬ ‫וואס דאס איז דער שבת קודש‪ ,‬און‬ ‫מיר וועלן מקבל זיין בשמחה דעם‬ ‫דער הייליגער בעלזער רב (השר‬ ‫קבלת התפילות פון חודש תשרי‬ ‫שבת קודש הבא עלינו לטובה‪.‬‬ ‫בזכות הבנת התורה‬ ‫שלום הובא בספר לקט אמרי קודש‪,‬‬ ‫די וואך איז בינו שנות דור ודור‬ ‫מועדים‪ ,‬חלק ד׳‪ ,‬עמוד רע״ג) האט‬ ‫בינו איז נאך מער ווי חכמה‪,‬‬ ‫געזאגט אז שבת איז מען מתפלל‬ ‫ווייל קודם קומט חכמה און נאכדעם‬ ‫אבער אויף די וואך‪ ,‬חוץ וואס‬ ‫(בברכת המזון רצה) שלא תהא צרה‬ ‫ערשט קומט בינה‪ .‬מ'מוז אריינגיין‬ ‫יעדע וואך דארף מען אדורך לערנען‬ ‫ויגון ואנחה ביום מנוחתנו‪ ,‬פרעגט‬ ‫צו נאך א דרגה העכער‪ ,‬ווייל אז‬ ‫די פרשה שנים מקרא ואחד תרגום‪,‬‬ ‫ער און א גאנצע וואך יא? זאגט ער‪,‬‬ ‫מ'וועט ארויסהאבן וואס די תורה‬ ‫כדי מ'זאל פארשטיין וואס מ'רעדט‪,‬‬ ‫אז מ'וועט זוכה זיין אז ס'וועט נישט‬ ‫הקדושה רעדט צו אונז די וואך‪ ,‬אזוי‬ ‫און מ'זאל פארשטיין אז כי הוא חייך‬ ‫זיין קיין צרה ויגון ביום מנוחתנו‬ ‫ווי די תורה רעדט יעדע וואך צו‬ ‫ואורך ימיך (דברים ל‪ ,‬כ)‪ ,‬די תורה‬ ‫דאס טייטש בזכות מנוחתינו אין די‬ ‫יעדן איד‪ ,‬דאס קען ארויפברענגען‬ ‫הקדושה איז די באשטאנדטיילן‬ ‫זכות פון שמירת שבת קודש‪ ,‬דורך‬ ‫א איד לעילא ולעילא‪ ,‬אז ער זאל‬ ‫וויאזוי א מענטש דארף לעבן אויף‬ ‫דעם וועט מען האבן א גאנצע וואך‬ ‫זוכה זיין צו כל ברכות האמורות‬ ‫דעם עולם‪ .‬תורה איז דאך לשון פון‬ ‫א זיסע לעכטיגע וואך‪.‬‬ ‫בתורה‪ ,‬און די אלע תפלות וואס‬ ‫הוראה‪.‬‬ ‫מיר האבן מתפלל געווען אין דעם‬ ‫און דורך דעם וואס נח האט‬ ‫חודש תשרי‪ ,‬און די אלע בקשות‬ ‫אבער אויף די וואכעדיגע סדרה‪,‬‬ ‫געהאלטן דעם הייליגן שבת קודש‪,‬‬ ‫וואס מיר האבן געבעטן‪ ,‬און לויטן‬ ‫זאגט אונז די תורה עקסטער אן אין‬ ‫און דורך דעם האט ער ונח מצא‬ ‫הייליגן רוז'ינער איז דאך נאך יעצט‬ ‫פרשת האזינו אז מ'זאל עס אדורך‬ ‫חן בעיני ה'‪ ,‬ווייל דאס איז "אלה‬ ‫רחושי מרחשוון שפוותא‪ ,‬זאל מען‬ ‫לערנען‪ .‬זכור ימות עולם בינו שנות‬ ‫תולדות נח נח" ‪" -‬וינח ביום‬ ‫צו דעם זוכה זיין‪.‬‬ ‫דור ודור שאל אביך ויגדך זקניך‬ ‫השביעי"‪ ,‬און וועגן דעם איז ער‬ ‫ד פניני מנחם ‪ I‬בראשית‬ ‫ואינו מאמין אין די גרויסע כוחות וואס א מענטש האט‬ ‫און ווער איז דער יש אומרים‬ ‫הונדערט יאר ארום‪ ,‬מ'לעבט אין‬ ‫לאמיר אריינגיין אין די פרשה‬ ‫וואס דרש'נט עס לגנאי? ס'איז‬ ‫דעם דור וואס מ'איז‪ .‬אויב אזוי‬ ‫און לאמיר זיך שטעלן אויף צוויי‬ ‫נישט קיין סתם איינער‪ ,‬דאס איז‬ ‫וואס טייטש איש צדיק תמים היה‬ ‫רש"י'ס קודם‪ ,‬און פארשטיין די‬ ‫דער הייליגער רבי יוחנן‪ .‬מיר ווייסן‬ ‫בדורותיו?‬ ‫צוויי רש"י'ס וואס קוקט אויס פלאי‬ ‫אז רבי יוחנן און ריש לקיש זענען‬ ‫פלאים‪.‬‬ ‫געווען שוואגערס‪ ,‬און מען זעט זיי‬ ‫זאגט רש"י א גמרא אין מסכת‬ ‫אלעמאל אין די גמרא‪ ,‬אין יעדע‬ ‫סנהדרין (קח‪ ,).‬א באקאנטע מחלוקת‬ ‫די תורה איז משבח נח‬ ‫פאר בלעטער אין די גמרא‪ ,‬און‬ ‫פון רבי יוחנן מיט ריש לקיש‪" ,‬יש‬ ‫אמאל קען דורכגיין אין איין בלאט‬ ‫מרבותינו דורשין אותו לשבח"‪ ,‬אז‬ ‫די תורה הקדושה הייבט אן "אלה‬ ‫דער נח איז נישט געווען סתם א‬ ‫תולדות נח‪ ,‬נח איש צדיק תמים היה‬ ‫עטליכע מאל אז רבי יוחנן זאגט‬ ‫צדיק‪ .‬טאקע דא אין דעם דור איז‬ ‫בדורותיו‪ ,‬את האלקים התהלך נח"‬ ‫אזוי און ריש לקיש זאגט אזוי‪ .‬זיי‬ ‫ער געווען דער צדיק הדור‪ ,‬אבער‬ ‫(בראשית ו‪ ,‬ט)‪ .‬איך מיין אז מ'קען‬ ‫זענען געווען פון די צוויי גרעסטע‬ ‫נישט מער משבח זיין א מענטש ווי‬ ‫אמוראים‪ ,‬זיי האבן נאך זוכה געווען‬ ‫ווען ער וואלט ווען געווען בימי‬ ‫אברהם‪ ,‬וואס אברהם אבינו איז‬ ‫דעם‪ .‬די תורה‪ ,‬דער אייבערשטער‬ ‫צו קענען רבינו הקדוש‪ .‬די גמרא‬ ‫זאגט אז ער איז א צדיק‪ ,‬און דער‬ ‫ברענגט אראפ (ירושלמי ביצה פרק‬ ‫געווען דער גרויסער קדוש עליון‪,‬‬ ‫וואלט ער נח נאך געווען אסאך מע‬ ‫אייבערשטער זאגט אז ער איז א‬ ‫ה‪ ,‬הלכה ב) אז זיי האבן נאך זוכה‬ ‫תמים היה בדורותיו‪ .‬תמים איז א‬ ‫געווען צו זען אצבעתיה של רבינו‬ ‫און אסאך גרעסער‪ .‬ויש שדורשים‬ ‫אותו לגנאי‪ ,‬אז ואילו היה בדורו של‬ ‫געוואלדיגע געוואלדיגע דרגה אז‬ ‫הקדוש‪ ,‬און זיי האבן געלערנט ביי‬ ‫מ'זאל גיין עמו בתמימות‪ .‬און את‬ ‫רבי יהושע בן לוי‪ ,‬זיי האבן געלערנט‬ ‫אברהם אבינו לא היה נחשב לכלום‪.‬‬ ‫האלקים התהלך נח‪ .‬דאס איז דאך‬ ‫ביי רבי חנינא‪ ,‬מען רעדט דאך דא‬ ‫ער וואלט ווען געווען גארנישט‪.‬‬ ‫געוואלדיגע שבחים‪.‬‬ ‫פון גדולי עולם‪.‬‬ ‫פארוואס קוקט מען נישט נאר‬ ‫ווען א גרויסע רבי אדער א‬ ‫אויף די גוטע זייט‬ ‫גייט רבי יוחנן‪ ,‬ווען די תורה‬ ‫גרויסער פוסק איז משבח א איד‪,‬‬ ‫זאגט איש צדיק תמים היה בדורותיו‪,‬‬ ‫ווי גרעסער דער רבי איז און ווי‬ ‫איך פארשטיי נישט‪ ,‬צו וואס‬ ‫און ער זאגט אז ווען ער וואלט ווען‬ ‫גרעסער דער אדם גדול איז‪ ,‬אלץ‬ ‫פעלט עס אויס? צו וואס גייט‬ ‫געווען בדורו של אברהם וואלט‬ ‫מער הערט מען אויס די שבחים‪,‬‬ ‫מען נעגאטיוו ווען מען קען גיין‬ ‫און קיינער איז זיך אויף דעם נישט‬ ‫ער געווען נחשב לכלום‪ .‬און זייט‬ ‫פאזיטיוו? אז די תורה הקדושה‬ ‫ווען רעכנט מען פון איין דור צום‬ ‫מסתפק‪ ,‬און קיינער קריגט נישט‬ ‫זאגט אז נח איש צדיק תמים היה‬ ‫אויף דעם‪ .‬אבער ווען די תורה‬ ‫צווייטן? מען רעכנט דאך יעדער‬ ‫בדורותיו‪ ,‬את האלקים התהלך נח‪,‬‬ ‫מענטש אין זיין דור‪ .‬ווען מען וועט‬ ‫הקדושה איז מעיד אויף נח אז ער‬ ‫וואס איז שלעכט? וואס גייסטו‬ ‫איז אן איש צדיק‪ ,‬איז דאך אוודאי‬ ‫זאגן אויף א מענטש אז ער איז אן‬ ‫אריין און דו זאגסט יש שדורשים‬ ‫ערליכער איד‪ ,‬וועט מען דען זאגן‬ ‫כולם משבחין ומפארין‪ ,‬און יעדער‬ ‫אותו לגנאי אז ווען ער וואלט ווען‬ ‫וועט מודה זיין‪ ,‬יחד כולם הודו‬ ‫יא‪ ,‬ער קען טאקע א געוואלד מיט‬ ‫געלעבט נאך צען דורות פון יעצט‪,‬‬ ‫והמליכו ואמרו אז נח איש צדיק‪.‬‬ ‫לערנען‪ ,‬ער איז מורא'דיג‪ ,‬אבער‬ ‫וואלט ער גארנישט געווען‪ ,‬לא‬ ‫אויב וואלט ער געלעבט אין יענעם‬ ‫היה נחשב לכלום‪ .‬ער וואלט אפילו‬ ‫חילוקי דעות אין די שבח‬ ‫דור‪ ,‬וואלט ער געווען א שמעק‬ ‫נישט געווען קיין קוימען קערער‪,‬‬ ‫טאביק‪ .‬דאס איז דען די עבודה‬ ‫ער וואלט נישט געווען קיין פאסט‬ ‫דאס איז אלעס ביז ווי לאנג‬ ‫פון א מענטש‪ ,‬דאס איז וואס דער‬ ‫טרעגער‪ ,‬ער וואלט גארנישט געווען‪.‬‬ ‫מ'לערנט רש"י‪ .‬רש"י זאגט (שם‬ ‫אייבערשטער וויל אז מען זאל רעדן‬ ‫פארוואס פעלט עס אויס? ווי קומט‬ ‫ד"ה בדורותיו) אויף די ווערטער‬ ‫אויף א מענטש? דער אייבערשטער‬ ‫עס אריין אין פשוטו של מקרא?‬ ‫בדורותיו‪ ,‬וואס טייטש בדורותיו?‬ ‫וויל אז יעדער מענטש אין זיין דור‪,‬‬ ‫און דער הויפט קשיא איז וואס איז‬ ‫די קשיא איז דאך‪ ,‬אז יעדע מענטש‬ ‫אין זיין זמן‪ ,‬אין זיין מצב‪ ,‬זאל ער‬ ‫דאס אונז נוגע?‬ ‫לעבט דאך נאר אין זיין דור‪ ,‬קיינער‬ ‫זיין א איש צדיק‪ .‬נו‪ ,‬וואס וויל רבי‬ ‫לעבט נישט פאר הונדערט יאר‬ ‫יוחנן?‬ ‫רבי יוחנן לערנט אזוי‬ ‫צוריק‪ ,‬און קיינער לעבט נישט אין‬ ‫ה‬ ‫פניני מנחם ‪ I‬בראשית‬ ‫פניני מנחם‬ ‫און משה רבינו האט געזאגט‪,‬‬ ‫איז פלאי פלאים‪.‬‬ ‫וואס מיינט א מאמין‬ ‫ניין! און משה רבינו האט אנגעהויבן‬ ‫מתפלל צו זיין‪ ,‬ויחל משה את פני ה'‬ ‫אבער מיר מוזן דאך וויסן א‬ ‫אבער ווען מיר גייען צו נאך‬ ‫אלקיו (שמות לב‪ ,‬יא)‪ .‬ביז ווי לאנג‬ ‫יסוד היסודות‪ ,‬אז דאס איז די תורה‬ ‫אפאר רש"י'ס שפעטער‪ ,‬ווערט אונז‬ ‫ס'איז נישט דערהערט געווארן דעם‬ ‫וללמוד אני צריך‪ ,‬די תורה לערנט‬ ‫נאך אביסל שווערער‪ .‬ווייל דארט‬ ‫ויאמר ה' סלחתי כדבריך (במדבר יד‪,‬‬ ‫אונז‪ ,‬און רש"י זאגט אני לא באתי‬ ‫זאגט רש"י (בראשית ז‪ ,‬ז‪ ,‬ד"ה‬ ‫כ)‪ ,‬משה רבינו האט נישט געקוקט‬ ‫לפרש אלא פשוטו של מקרא‪ ,‬ווילן‬ ‫מפני)‪ ,‬אז אויך נח איז געווען מקטני‬ ‫אויף זיין אייגענע גוי גדול‪ ,‬אז ער‬ ‫מיר וויסן די פשוטו של מקרא‪,‬‬ ‫אמנה‪ .‬וואס מיינט מקטני אמנה?‬ ‫וועט זיין גרויס‪ .‬משה רבינו האט‬ ‫וואס איז כדת מה לעשות‪ ,‬דער‬ ‫מאמין ואינו מאמין‪ .‬ער איז געווען‬ ‫געוואלט איין זאך‪ ,‬אז כלל ישראל‬ ‫בינו שנות דור ודור‪ ,‬מיט וואס מיר‬ ‫א מאמין און נישט קיין מאמין‪.‬‬ ‫זאל געראטעוועט ווערן‪ ,‬און ער‬ ‫דארפן דעם נח גוט גוט אפלערנען‪.‬‬ ‫האט געראטעוועט כלל ישראל‪ .‬אזוי‬ ‫אז מ'זאל ארויסהאבן וואס די צוויי‬ ‫די ערשטע רש"י איז מען מודה‬ ‫ברענגט אראפ דער זוהר הקדוש‪,‬‬ ‫רש"י'ס זאגן‪ ,‬און וויאזוי אונז זעמיר‬ ‫כאטשיג אז יעצט איז ער געווען אן‬ ‫און דער מדרש ברענגט אראפ די‬ ‫זיך מקשר מיט דעם‪ ,‬און וואס וויל‬ ‫איש צדיק‪ .‬און אין די צווייטע רש"י‬ ‫זעלבע זאך (בר"ר לד‪ ,‬ו)‪.‬‬ ‫מען פון אונז דורך די צוויי רש"י'ס‪.‬‬ ‫זאגט מען ניין‪ ,‬אפילו יעצט‪ .‬ס'איז‬ ‫געווען זמנים אזוי‪ ,‬ס'איז געווען‬ ‫א ראי' צו נח'ס כוחות‬ ‫נח האט געדארפט מתפלל זיין‬ ‫זמנים אזוי‪.‬‬ ‫נח האט געהאט מורא'דיגע‬ ‫דער זוהר הקדוש ברענגט‬ ‫ס'איז דא מענטשן ווען ס'גייט‬ ‫כוחות‪ .‬דער אייבערשטער האט‬ ‫אראפ (ח"א סז‪ ,):‬אויף דעם וואס‬ ‫זיי גוט‪ ,‬זענען זיי גרויסע מאמינים‬ ‫געזאגט‪" ,‬כי אותך ראיתי צדיק לפני‬ ‫דער נביא זאגט (ישעי' נד‪ ,‬ט) אשר‬ ‫בני מאמינים‪ ,‬הודו לה' כי טוב‪.‬‬ ‫בדור הזה" (בראשית ז‪ ,‬א)‪ .‬אבער‬ ‫נשבעתי מעבור מי נח‪ ,‬און דער‬ ‫און אין די רגע וואס עס הייבט אן‬ ‫ווען נח איז ארויסגעקומען פון די‬ ‫זוהר הקדוש ארבעט ארום מיט‬ ‫אביסל צו קוועטשן‪ ,‬ס'ווערט אביסל‬ ‫תיבה‪ ,‬איז ער ארויסגעקומען זייער‬ ‫טונקעלדיג‪ ,‬ס'ווערט פארוואלקנט‪,‬‬ ‫דעם און ער באשולדיגט נח מיטן‬ ‫צובראכן‪ .‬ווען נח איז אריינגעגאנגען‬ ‫ווערט ער פארלוירן‪ ,‬און ער הייבט‬ ‫מבול‪ .‬דא זענען אוועקגעגאנגען‪,‬‬ ‫אין די תיבה‪ ,‬איז געווען א וועלט‬ ‫אן צו פרעגן היש ה' בקרבנו (שמות‬ ‫און עס זענען געהארגעט געווארן‪,‬‬ ‫פון מיליאנען מענטשן‪ .‬ער איז‬ ‫יז‪ ,‬ז)‪ .‬דער איז אינגאנצן נישט קיין‬ ‫געגאנגען אין די גאס‪ ,‬די גאס‬ ‫די גאנצע בריאה אלעס איז‬ ‫מאמין‪ ,‬ער קען באשטיין אז ווען‬ ‫איז געווען געפאקט‪ .‬עס זענען‬ ‫פארלענדעט געווארן‪ .‬און דער זוהר‬ ‫ס'גייט אים גוט‪ ,‬געלט קומט אריין‬ ‫געגאנגען הונדערטער טויזנטער‬ ‫הקדוש זאגט‪ ,‬אז דאס האט זיך‬ ‫פון אלע צדדים‪ ,‬און אלעס גייט‬ ‫מענטשן‪ ,‬מ'האט געהאנדלט און‬ ‫געוואנדן אין נח‪.‬‬ ‫אים אזוי כשורה‪ .‬פארוואס ארט‬ ‫מ'האט געוואנדלט‪ .‬ס'איז געווען‬ ‫אים צו זיין א מאמין אין הייליגן‬ ‫גאנצע'טע שטעט‪ ,‬ס'איז געווען‬ ‫דער זוהר הקדוש ברענגט‬ ‫באשעפער?‬ ‫גאנצע'טע דערפער‪ .‬ווען נח איז‬ ‫אראפ אז ביי משה רבינו האט דער‬ ‫ארויסגעקומען פון די תיבה‪ ,‬איז‬ ‫אייבערשטער אים געזאגט ואכלה‬ ‫אמונה איז אין די שוואכע‬ ‫נישט געווען קיין מנין‪ .‬ער האט‬ ‫אותם כרגע (במדבר יז‪ ,‬י) ואעשה‬ ‫זמנים‪ ,‬און ווען מ'זעט נישט‬ ‫געדאוונט א לאנגע צייט אן א מנין‪.‬‬ ‫אותך לגוי גדול (שמות לב‪ ,‬י)‪ .‬און‬ ‫אלעס קלאר‪ ,‬ואמונתך דארף זיין‬ ‫ס'זענען ארויסגעקומען בערך אכט‬ ‫משה רבינו האט געזאגט‪ ,‬איך גיי‬ ‫ווען עס איז בלילות (תהלים צב‪,‬‬ ‫מענטשן פון די תיבה‪ ,‬ער מיט זיינע‬ ‫נישט זיין אזוי ווי נח‪ .‬ווען דו האסט‬ ‫ג)‪ ,‬און שפעטער דארף אויך אוודאי‬ ‫דריי זין‪.‬‬ ‫געזאגט פאר נח אז דו גייסט אים‬ ‫זיין להגיד בבוקר חסדך‪ .‬און אז די‬ ‫ראטעווען און ער זאל זיך מאכן‬ ‫תורה זאגט איש צדיק תמים היה‬ ‫און נח האט זייער געוויינט‬ ‫א תיבה‪ ,‬ער מיט די משפחה איז‬ ‫בדורותיו‪ ,‬את האלקים התהלך נח‪,‬‬ ‫פאר'ן הייליגן באשעפער‪ ,‬און‬ ‫ער געגאנגען בויען א תיבה‪ ,‬און‬ ‫און רש"י קומט דא שפעטער זאגן‬ ‫נח האט געזאגט‪" ,‬וואס האסטו‬ ‫ער האט נישט מתפלל געווען און‬ ‫אז נח איז געווען א מאמין ואינו‬ ‫געטון?" און דער אייבערשטער‬ ‫מעורר געווען רחמי שמים אויף די‬ ‫מאמין‪ ,‬דאס הייסט דען א מאמין?‬ ‫האט אים געענטפערט‪" ,‬דאס האב‬ ‫גאנצע בריאה‪.‬‬ ‫וואס וויל דא רש"י? ביידע רש"י'ס‬ ‫פניני מנחם ‪ I‬בראשית‬ ‫ו‬ ‫זיין שוועסטער‬ ‫כח און דו לייגסט עס אריין אין די‬ ‫איך דאך געווארט צו הערן פון דיר‪.‬‬ ‫הייליגע תורה‪ ,‬דו ווייסט וואס קען‬ ‫ווען דו וואלסט דאס געזאגט פארן‬ ‫רבותי‪ ,‬לאמיר זיך דא אפשטעלן‬ ‫ארויסקומען פון דיר‪ .‬און ריש לקיש‬ ‫מבול‪ ,‬וואלסטו דאך געראטעוועט‬ ‫איין רגע‪ ,‬סיי אויף רבי יוחנן און סיי‬ ‫האט אים געזאגט‪" ,‬שופרך לנשי" ‪-‬‬ ‫די גאנצע בריאה‪ .‬יעצט זאגסטו‬ ‫אויף ריש לקיש‪ .‬רבי יוחנן שלאגט פאר‬ ‫דיין שיינקייט פאסט אפילו נישט‬ ‫עס?" (כך הובא בזוהר חדש מדרש‬ ‫זיין שוועסטער פאר א גענגסטער‪,‬‬ ‫פאר קיין מענער‪ .‬האט אים רבי‬ ‫הנעלם פ' נח כט‪ ).‬איז נח תיכף‬ ‫פאר אן אונטערוועלטניק? דער‬ ‫יוחנן געזאגט‪" ,‬הער מיך אויס‪ ,‬אז‬ ‫געגאנגען‪ ,‬און ער האט מקריב‬ ‫מענטש האט דאך דיך געוואלט‬ ‫דו ביסט דיך מקבל דעם עול תורה‪,‬‬ ‫געווען א קרבן‪ .‬עטץ ווייסט'ס‬ ‫יעצט הרג'ענען אדער מענה זיין‪,‬‬ ‫דו לאזט דיך אפ פון דעם דרך וואס‬ ‫וואס דער פועל יוצא פון די קרבן‬ ‫און פאר אים שלאגסטו פאר דיין‬ ‫דו לעבסט ביז יעצט פון רויבעריי‬ ‫איז געווען? אז דער אייבערשטער‬ ‫שוועסטער? פאר אים שטעלסטו‬ ‫און מערדעריי און גניבות און‬ ‫האט געשוואוירן‪ ,‬ולא יהיה עוד‬ ‫איין? ווען איינער זוכט א שידוך‪,‬‬ ‫תאוה‪ ,‬געב איך דיר מיין שוועסטער‬ ‫מבול לשחת הארץ (בראשית ט‪ ,‬יא)‪.‬‬ ‫מ'וועט אים אנטראגן א בחור‬ ‫דער פועל יוצא פון זיין הקרבה‪,‬‬ ‫וואס קען געבן גוטע שטויסעס‬ ‫מיט דעם וואס ער האט געטון א‬ ‫אמונה איז אין‬ ‫גוטע זעצעס אבער ער גייט זיך‬ ‫פעולה פאר'ן הייליגן באשעפער‪,‬‬ ‫זעצן לערנען‪ ,‬וועט ער נאך רעדן‬ ‫האט געברענגט אז ס'גייט נישט‬ ‫מיט דעם שדכן איין ווארט? וואס‬ ‫מער זיין קיין מבול‪.‬‬ ‫האט רבי יוחנן געטון דא?‬ ‫די שוואכע‬ ‫תורה מתשת כחו של אדם‬ ‫וואס האט געצויגן ריש לקיש‬ ‫זמנים‪ ,‬און ווען‬ ‫צו די תורה‬ ‫די גמרא פארציילט א‬ ‫און ריש לקיש פארשטיי איך‬ ‫מ'זעט נישט‬ ‫מורא'דיגע מעשה אין מסכת בבא‬ ‫מציעא דף פ"ד‪ ,.‬און די גמרא זאגט‬ ‫אויך נישט‪ .‬ריש לקיש האט דאך‬ ‫געלעבט אין זיין וועלטעלע און‬ ‫אלעס קלאר‪,‬‬ ‫אונז אזוי‪ :‬רבי יוחנן איז געווען‬ ‫אין ירדן‪ ,‬און ער איז געגאנגען זיך‬ ‫ואמונתך דארף‬ ‫ער האט געהאט וואס ער האט‬ ‫אפקילן דארט אינעם טייך‪ .‬רבי‬ ‫געוואלט‪ ,‬און דו גייסט אריין‬ ‫יוחנן איז געווען א קרח‪ ,‬ער האט‬ ‫יעצט אין א חיי תורה מיט וואס‬ ‫נישט געהאט קיין בארד‪ ,‬און פון‬ ‫דו ווערסט מוגבל מערב ועד‬ ‫זיין ווען עס איז‬ ‫די ווייטנס האט ער אויסגעקוקט‬ ‫בוקר‪ .‬וויאזוי ביסטו יעצט נשתנה‬ ‫נישט ווי קיין מאן‪ .‬ריש לקיש איז‬ ‫געווארן? א מינוט פריער האסטו‬ ‫בלילות‬ ‫געווען דעמאלטס פון די ליסטים‪,‬‬ ‫דאך געוואלט מענה זיין רבי יוחנן‪.‬‬ ‫ער איז געווען א רויבער‪ ,‬אנדערע‬ ‫וואס איז יעצט געשען אז דו האסט‬ ‫זאגן ער איז געווען א ריש ליסטים‪,‬‬ ‫מקבל געווען דעם עול תורה און דו‬ ‫וואס איז נאך שענער פון מיר‪ ,‬און‬ ‫און ער האט געזען רבי יוחנן פון די‬ ‫האסט אלעס אוועקגעווארפן?‬ ‫דו קענסט מיט איר חתונה האבן‪".‬‬ ‫ווייטנס‪ .‬ס'האט זיך אים געדאכט‬ ‫און ריש לקיש האט דאס טאקע‬ ‫אז ער קוקט אויס ווי א אשה‪ ,‬און‬ ‫א מאמענט‬ ‫מקבל געווען‪ ,‬אויף אזוי ווייט אז‬ ‫ער האט געגעבן א שפרינג א לאנגע‬ ‫די וועג די שפרינג צוריק האט ריש‬ ‫מרחק‪ ,‬און ער איז צוגעקומען צו רבי‬ ‫עטץ ווייסט'ס וואס דא איז‬ ‫לקיש שוין נישט געקענט גיין‪ ,‬ווייל‬ ‫יוחנן‪ ,‬און ער האט געזען אז ס'איז‬ ‫געשען? דא איז געשען א מאמענט‪,‬‬ ‫"תורה מתשת כחו של אדם"‪ .‬איי‪,‬‬ ‫רבי יוחנן‪ ,‬איז ער געווארן נבהל‬ ‫"אין לך אדם שאין לו שעה" (אבות‬ ‫ער האט דאך נאכנישט געלערנט‪,‬‬ ‫ונשתומם‪ .‬און ווען דער הייליגער‬ ‫פ"ד‪ ,‬מ"ג)‪ .‬ריש לקיש ליגט אין תאוה‪,‬‬ ‫אבער וויבאלד מ'איז מקבל אויף‬ ‫רבי יוחנן האט געזען ווי אזוי ריש‬ ‫ליגט אין גניבה‪ ,‬ליגט אין רציחה‪.‬‬ ‫זיך‪ ,‬האט שוין די תורה די כח צו‬ ‫לקיש האט געגעבן א שפרינג א‬ ‫ער האט געגעבן א שפרינג‪ ,‬און ער‬ ‫מתשת זיין כחו של אדם‪.‬‬ ‫מיל‪ ,‬לאמיר זאגן דאס איז א האלבע‬ ‫האט געזען און עס איז אים קלאר‬ ‫בלאק‪ ,‬האט ער געזאגט‪" ,‬חיילך‬ ‫געווארן אין איין רגע אז דער גאנצע‬ ‫פארוואס שטעלט רבי יוחנן איין‬ ‫לאורייתא" ‪ -‬ווען דו נעמסט דעם‬ ‫ז‬ ‫פניני מנחם ‪ I‬בראשית‬ ‫פניני מנחם‬ ‫און דאס גייט אין סופיות‪.‬‬ ‫יענע וואך ביים שיעור (לפרשת‬ ‫בראשית) האבן מיר אראפגעברענגט‬ ‫דער‬ ‫און ווען דער אייבערשטער האט‬ ‫דער‬ ‫פליאה‪.‬‬ ‫מורא'דיגע‬ ‫א‬ ‫באשאפן א מענטש‪ ,‬זאגט ער "בצלם‬ ‫אייבערשטער האט באשאפן דעם‬ ‫אייבערשטער‬ ‫אלקים"‪ ,‬אז דער אייבערשטער‬ ‫מענטש‪" ,‬ויברא אלקים בצלמו בצלם‬ ‫געבט איבער דעם כח פאר א מענטש‬ ‫אז ער איז נישט מוגבל‪ .‬א מענטש‬ ‫אלקים ברא אותו" (בראשית א‪ ,‬כז)‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער האט באשאפן א‬ ‫האט‬ ‫קען ארויפגיין אויף דרגות‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫דער הייליגער רמב"ם זאגט (הלכות‬ ‫מענטש בצלם אלקים‪ .‬וואס מיינט‬ ‫בצלם אלקים? דער אייבערשטער‬ ‫אריינגעבלאזן‬ ‫א חיות אין א‬ ‫תשובה פ"ה‪ ,‬ה"ב)‪ ,‬ביז משה רבינו‪.‬‬ ‫איז א גוף? אונז זאגן מיר דאך‬ ‫א מענטש קען ארויפברענגען‬ ‫איינע פון די י"ג עיקרים (עיקר‬ ‫זיך‪ ,‬א מענטש ברענגט ארויף‬ ‫ג'‪ ,‬מפירוש המשניות להרמב"ם‬ ‫זיין משפחה‪ ,‬און א מענטש קען‬ ‫בהקדמה לפרק י' ממס' סנהדרין)‬ ‫מענטש און מאן‬ ‫ארויפברענגען זיין גאנצן ארום‬ ‫אז דער אייבערשטער איז אינו גוף‬ ‫און ארום זיין גאנצע סביבה‬ ‫ולא ישיגוהו משיגי גוף ואין לו שום‬ ‫דנפח מתוכיה‬ ‫מיט זיינע מעשים טובים‪ .‬א‬ ‫דמיון כלל‪ .‬פאר א מענטש קען זיך‬ ‫מענטש קען האבן א השפעה‪ ,‬ביז‬ ‫איבערדרייען ממש א וועלט אזוי‬ ‫דען דאכטן ווען ער זעט א מענטש‬ ‫אז דאס איז די צלם אלקים‪ ,‬חס‬ ‫נפח דאס מיינט‬ ‫ווייט קען א מענטש אויפטון און‬ ‫דאס קען איבערדרייען א מענטש‪.‬‬ ‫ושלום‪ .‬דער אייבערשטער איז אש‬ ‫אוכלה (דברים ד‪ ,‬כד)‪ ,‬אונז האמיר‬ ‫אז יעדער איד‬ ‫איז מבני קל חי‬ ‫דאס איז וואס דער אייבערשטער‬ ‫נישט קיין השגה אין דעם‪ ,‬לית‬ ‫האט געזאגט‪" ,‬בצלם אלקים" אז‬ ‫מחשבה תפיסא ביה כלל (תיקו"ז‪,‬‬ ‫מיט דעם האט דער אייבערשטער‬ ‫פתח אליהו‪ ,‬יז‪ ,).‬אפילו די מלאכים‬ ‫אונז געגעבן געוואלדיגע כוחות‪.‬‬ ‫האבן אויבן אין הימל נישט קיין‬ ‫עולם התאוה איז הבל הבלים‪ ,‬ס'איז‬ ‫צורה‪ .‬דעמאלטס וואס מיינט בצלם‬ ‫דיכטענישן‪ ,‬ס'איז דמיונות‪ ,‬ס'איז‬ ‫מאן דנפח מתוכיה נפח‬ ‫אלקים?‬ ‫גארנישט מיט נישט‪ ,‬ס'איז הבל‬ ‫הבלים‪.‬‬ ‫און וואס זאגט דארט ווייטער די‬ ‫א מענטש האט כוחות בלי גבול‬ ‫פסוק? "וייצר ה' אלקים את האדם‬ ‫ואין סוף‬ ‫רבי יוחנן האט געזען אין ריש‬ ‫עפר מן האדמה"‪ ,‬דער מענטש איז‬ ‫לקיש ווי ער איז נבהל ונשתומם‬ ‫באמת געמאכט געווארן פון עפר‬ ‫זאגט ר' חיים וואלאזשינער‬ ‫געווארן‪ ,‬האט ער אויסגענוצט דעם‬ ‫מן האדמה‪ ,‬אבער "ויפח באפיו‬ ‫אין זיין ספר נפש החיים (שער א'‬ ‫מאמענט‪ ,‬און ער האט גענוצט זיינע‬ ‫נשמת חיים ויהי האדם לנפש חיה"‬ ‫פרק ג')‪ ,‬א מורא'דיגע יסוד‪ ,‬אז‬ ‫כוחות אים צו משכנע זיין‪ ,‬און ער‬ ‫(בראשית ב‪ ,‬ז)‪ .‬וואס טייטשט "לנפש‬ ‫יעדע זאך וואס דער אייבערשטער‬ ‫האט אים מיט דעם צוריקגעברענגט‪,‬‬ ‫חיה"? זאגט דער תרגום (שם)‪,‬‬ ‫האט באשאפן‪ ,‬יעדע בעל חי‪ ,‬אפילו‬ ‫און פון דעם איז ארויסגעקומען פון‬ ‫"והות באדם לרוח ממללא"‪ .‬דער‬ ‫א מלאך‪ ,‬האט א שליחות און א‬ ‫די גרעסטע אמוראים‪ ,‬רבי שמעון‬ ‫אייבערשטער האט אריינגעבלאזן‬ ‫תפקיד אויף דעם עולם‪ ,‬און מער‬ ‫פון דעם קען ער נישט טון‪ .‬ער‬ ‫בן לקיש‪ ,‬וואס גאנץ ש"ס איז פול‬ ‫א חיות אין א מענטש‪ ,‬און מאן‬ ‫דנפח מתוכיה נפח (זוה"ק ח"ב עו‪,.‬‬ ‫איז מוגבל צו זיין שליחות‪ .‬דער‬ ‫מיט זיינע מאמרים‪ .‬און איינע פון‬ ‫וברמב"ן שם ד"ה ויפח)‪.‬‬ ‫אייבערשטער אליין איז דאך אין‬ ‫זיינע מאמרים זענען "אין דברי‬ ‫סוף‪ ,‬דער אייבערשטער אליין איז‬ ‫תורה מתקיימין אלא במי שממית‬ ‫דאס מיינט אז יעדער איד איז‬ ‫דאך "ואתה מחיה את כולם" (נחמי'‬ ‫עצמו עליה" (ברכות סג‪ .):‬דאס איז‬ ‫"מבני קל חי"‪ ,‬יעדער איד איז "ורוח‬ ‫ט‪ ,‬ו)‪ ,‬און דער אייבערשטער אליין‬ ‫געווען די מעשה פון רבי יוחנן מיט‬ ‫אלקים מרחפת" (בראשית א‪ ,‬ב)‪ ,‬ער‬ ‫האט באשאפן "בראשית ברא אלקים‬ ‫ריש לקיש‪.‬‬ ‫האט אין זיך א רוח אלקים‪ ,‬ער האט‬ ‫את השמים ואת הארץ" (בראשית‬ ‫אין זיך א צלם אלקים‪ ,‬דאס ברענגט‬ ‫א‪ ,‬א)‪ ,‬און דאס איז נישט מוגבל‪,‬‬ ‫וואס מיינט בצלם אלקים‬ ‫ח פניני מנחם ‪ I‬בראשית‬ ‫בזמנו אין די וועלט‪.‬‬ ‫געוואלט מתפלל זיין אז זיי זאלן‬ ‫אז דער איד קען מורא'דיג משפיע‬ ‫אוועקגיין פון דעם עולם‪ ,‬און ער‬ ‫זיין‪ ,‬דער איד קען איבערדרייען א‬ ‫אברהם אבינו'ס עבודה‬ ‫האט איבערגעדרייט די תפילה‪ ,‬און‬ ‫שטאט מיט א וועלט‪ ,‬דער איד קען‬ ‫ער האט מתפלל געווען אז זיי זאלן‬ ‫זיך איבערדרייען עד למעלה און‬ ‫ביי אברהם אבינו איז געווען‬ ‫תשובה טון‪ ,‬און ער האט זיי מקרב‬ ‫ארויפגיין לעילא לעילא‪ .‬דאס זענען‬ ‫ויצאו ללכת און ער איז געגאנגען‬ ‫געווען לעבודתו יתברך שמו‪ ,‬און ער‬ ‫די כוחות וואס דער אייבערשטער‬ ‫צו ארצה כנען‪ .‬אברהם אבינו איז‬ ‫האט זיי אריינגענומען אין ישיבה‪,‬‬ ‫האט געגעבן פאר יעדן מענטש‪.‬‬ ‫ארויס געגאנגען אויף די גאס אין א‬ ‫און זיי זענען אלע געווארן "ונהפוך‬ ‫מצב‪ ,‬און אין א דור פון נמרוד‪ ,‬וואס‬ ‫הוא אשר ישלטו היהודים המה"‪,‬‬ ‫די תפילה וואס האט מהפך‬ ‫נמרוד האט געהאט א מאשין וואס‬ ‫און זיי זענען געווארן געוואלדיגע‬ ‫געווען די בריונים פאר צדיקים‬ ‫האט מפיץ געווען כפירה אין די‬ ‫גרויסע ערליכע אידן‪.‬‬ ‫גאנצע וועלט‪ ,‬תרח האט פארקויפט‬ ‫און די גמרא ברענגט אראפ אין‬ ‫עבודה זרה'ס‪.‬‬ ‫ואינו מאמין נח האט נישט‬ ‫מסכת ברכות (י‪ ).‬הנהו בריוני דהוו‬ ‫געגלייבט אין זיינע כוחות‬ ‫בשבבותיה דרבי מאיר‪ .‬אז ס'איז‬ ‫און אברהם אבינו האט מען‬ ‫געווען בריונים וואס זענען געווען‬ ‫אריינגעלייגט‪ ,‬ווי די מדרש ברענגט‬ ‫די כוחות וואס א מענטש האט‪,‬‬ ‫ממש אונטערוועלטניקעס‪ .‬עס איז‬ ‫אראפ (בר"ר לח‪ ,‬יג)‪ ,‬אינעם כבשן‬ ‫און דער רבונו של עולם האט עס‬ ‫געקומען צו אזא מצב אז רבי מאיר‬ ‫האש‪ ,‬ווייל ער איז געווען דער וואס‬ ‫דא מגלה געווען פאר נח "כי אותך‬ ‫האט געוואלט מתפלל זיין אז מ'זאל‬ ‫איז ארויסגעגאנגען שרייען‪" ,‬רבותי‪,‬‬ ‫ראיתי צדיק לפני בדור הזה"‪ ,‬האט‬ ‫זיי אוועקנעמען פון דעם עולם‪.‬‬ ‫ה' הוא האלקים אין עוד מלבדו"‪.‬‬ ‫אים דאס דער רבונו של עולם מגלה‬ ‫און ער האט טאקע געהאט אסאך‬ ‫געווען‪ ,‬ווייל דער רבונו של עולם‬ ‫איז געקומען זיין רביצין‬ ‫שונאים‪ ,‬און ער האט טאקע געהאט‬ ‫האט עפעס געוואלט פון אים‪ .‬וואס‬ ‫ברוריה‪ ,‬וואס זי איז געווען די‬ ‫אסאך מתנגדים‪,‬‬ ‫האט דער אייבערשטער געוואלט‬ ‫טאכטער פון רבי חנינא בן תרדיון‪,‬‬ ‫פון אים? דער אייבערשטער האט‬ ‫רבי חנינא בן תרדיון איז געווען פון‬ ‫אבער דער רמב"ם זאגט (הלכות‬ ‫אים געזאגט‪ ,‬דא ליגט מורא'דיגע‬ ‫די עשרה הרוגי מלכות‪ ,‬און זי האט‬ ‫עבודה זרה פ"א‪ ,‬ה"ג) אז לעומת זה‬ ‫כוחות‪ ,‬דו ביסט א איש צדיק‪,‬‬ ‫געזאגט פאר איר מאן רבי מאיר‪ ,‬עס‬ ‫זענען געווען אלפי אלפים יהודים‬ ‫דו ביסט א תמים‪ ,‬גיי זיי מעורר‬ ‫שטייט אין תהלים 'יתמו חטאים‬ ‫נהרו אחריו‪ ,‬טויזענטער אידן זענען‬ ‫רחמים‪ ,‬גיי זיי מעורר דעם ציבור‪,‬‬ ‫מן הארץ' (תהלים קד‪ ,‬לה)‪ ,‬שטייט‬ ‫אים נאכגעגאנגען‪" ,‬ואת הנפש אשר‬ ‫גיי און נעם זיי אריין צו דיר אין‬ ‫דען 'יתמו חוטאים'? עס שטייט‬ ‫עשו בחרן" (בראשית יב‪ ,‬ה‪ ,‬וכפי'‬ ‫שטוב‪ ,‬און ברענג זיי מיט דעם‬ ‫נישט אז די מענטשן זאלן יתמו‪,‬‬ ‫רש"י שם ד"ה אשר)‪ ,‬אברהם אבינו‬ ‫ארויף‪ ,‬דו קענסט ראטעווען מיט‬ ‫שטארבן‪ ,‬נאר אז די חטאים זאלן‪,‬‬ ‫האט אריינגעברענגט דעם רוח‬ ‫דעם א גאנצע וועלט‪.‬‬ ‫אויב אזוי זיי ענדערש מתפלל אז‬ ‫אלקים אויף דעם עולם‪ .‬וויאזוי?‬ ‫זיי זאלן תשובה טון‪ .‬בעי רבי מאיר‬ ‫ווייל ער האט אריינגענומען‬ ‫און נח האט נישט דערהערט‬ ‫רחמיה עליה‪ .‬רבי מאיר האט מעורר‬ ‫מענטשן צו זיך אין שטוב‪ ,‬און ער‬ ‫דעם מעסעדזש‪ .‬פארוואס? ווייל‬ ‫געווען רחמי שמים‪ ,‬און רבי מאיר‬ ‫איז ארויסגעגאנגען אויף די גאס‪,‬‬ ‫ער האט געגלייבט אין הייליגן‬ ‫האט זיי אריינגענומען ביי זיך אין‬ ‫ער האט יעדן איינעם מסביר געווען‬ ‫באשעפער‪ ,‬אבער ער האט נישט‬ ‫ישיבה‪ ,‬און זיי זענען אלע נתהפך‬ ‫און מעורר געווען‪ .‬ווייל מענטשן‬ ‫געגלייבט אין זיינע כוחות‪ .‬ער‬ ‫געווארן‪ ,‬זיי זענען אלע געווארן‬ ‫ווילן הערן דעם דבר ה'‪ ,‬עס מוז נאר‬ ‫איז געווען א מאמין‪ ,‬ער איז געווען‬ ‫גדולי תלמידי חכמים‪ ,‬און פון זיי‬ ‫זיין דער קול המעורר הכוונה דאס‬ ‫א איש צדיק‪ ,‬ער איז געווען א‬ ‫איז ארויסגעקומען דורי דורות‬ ‫ארויסצוברענגען‪.‬‬ ‫תמים‪" ,‬את האלקים התהלך נח"‪,‬‬ ‫עובדי ה'‪.‬‬ ‫אבער "ואינו מאמין" אז ער קען‬ ‫רבי יוחנן לערנט פשט ווי‬ ‫איבערדרייען די וועלט‪ ,‬און ער קען‬ ‫וואס זאגט אונז די גמרא דא?‬ ‫אברהם‬ ‫ברענגען א מצב פון א רוח החיים‪,‬‬ ‫אז רבי מאיר האט מתפלל געווען‬ ‫און ער קען אריינברענגען וואס‬ ‫אויף זיי‪ ,‬זיי זענען געווען אין‬ ‫און דאס איז וואס רבי יוחנן‬ ‫אברהם אבינו האט אריינגעברענגט‬ ‫אזא מצב וואס רבי מאיר האט‬ ‫ט‬ ‫פניני מנחם ‪ I‬בראשית‬ ‫פניני מנחם‬ ‫לראש ולא לזנב‪ ,‬אז מ'זאל זיין א‬ ‫כוחות זענען‬ ‫זאגט אז אילו היה בדורו של אברהם‬ ‫ראש‪ ,‬שטעל דיך אויף‪ ,‬דו האסט‬ ‫לא היה נחשב לכלום‪ ,‬ער וואלט‬ ‫מורא'דיגע כוחות משמי מעל‪,‬‬ ‫און לכאורה איז שווער פארוואס‬ ‫גארנישט ווערד געווען‪ .‬פארוואס?‬ ‫דו ביסט באשאפן געווארן בצלם‬ ‫האט מען געדארפט אזא גרויסע כח‬ ‫ווייל דער רבי יוחנן האט דאך‬ ‫אלקים‪" .‬ויפח באפיו"‪ ,‬מאן דנפח‬ ‫כדי צו שטערן זייערע פלענער? דער‬ ‫געוויזן די כוחות וויאזוי ער האט‬ ‫מתוכו נפח‪ ,‬דו זאלסט וויסן וואס‬ ‫אויבערשטער האט דאך גענוג וועגן‬ ‫צוריקגעברענגט ריש לקיש‪ ,‬און‬ ‫פאר א כוחות דו האסט‪ ,‬און מיט‬ ‫אן דארפן טוישן מיט דעם די גאנצע‬ ‫וויאזוי ער האט מעמיד געווען אזא‬ ‫די כוחות קען יעדער מענטש זיך‬ ‫בריאה‪.‬‬ ‫זאך אז עס איז דא אזויפיל מאמרים‬ ‫ארויפברענגען‪.‬‬ ‫אין ש"ס פון רבי שמעון בן לקיש‪ ,‬און‬ ‫נאר ווייל דער דור הפלגה האט‬ ‫רבי שמעון בן לקיש האט געברענגט‬ ‫יא דו האסט די כוחות‬ ‫יא געוואוסט און אנערקענט אין‬ ‫זיינע קינדער וואס עס איז געבליבן‬ ‫זייערע כוחות! ממילא האט געמוזט‬ ‫דורות ישרים ומבורכים‪ ,‬און ס'איז‬ ‫"אין לך דבר העומד בפני הרצון"‬ ‫קומען א כח עליון פון "וירד ה'"‪ ,‬און‬ ‫געווען וצדקתו עומדת לעד‪.‬‬ ‫(זוה"ק ח"ב קסב‪ ,):‬ס'איז נישט דא‬ ‫זיי אוועקנעמען דעם שפראך און‬ ‫אזא זאך אז א מענטש זאל נישט‬ ‫צומישן אויף זיבעציג לשונות‪ ,‬און‬ ‫די דור הפלגה‬ ‫קענען עפעס ווען א מענטש ברעכט‬ ‫זיי מפיץ זיין אויף די גאנצע אדמה‪,‬‬ ‫דורך און ער באשליסט און ער איז‬ ‫ווייל אז נישט וואלטן זיי מיט‬ ‫און דאס איז וואס רש"י זאגט‬ ‫ממשיך‪ ,‬איך האב געהאט א חודש‬ ‫זייערע כוחות געקענט אנקומען‪ ,‬צו‬ ‫אונז‪ ,‬און דאס זאגט אונז די תורה‬ ‫תשרי‪ ,‬איך האב געשריגן המלך‪,‬‬ ‫ווער ווייסט ווי וואס זייערע בייזע‬ ‫אין פרשת האזינו "בינו שנות דור‬ ‫ממעמקים קראתיך ה'‪ ,‬איך האב מיך‬ ‫ווילדע כוונות זענען געווען‪.‬‬ ‫ודור"‪ ,‬פארשטיי דעם "בהנחל עליון‬ ‫געפריידט מיט די תורה‪ ,‬איך האב‬ ‫גוים בהפרידו בני אדם"‪ .‬סוף פרשת‬ ‫געבעטן "שנהיה לראש ולא לזנב"‪,‬‬ ‫אפלערנען די פרשיות‬ ‫נח איז געווען די פרשה פונעם דור‬ ‫איך גיי עס יעצט מקיים זיין‪.‬‬ ‫הפלגה‪ ,‬און די מעשה ביי די דור‬ ‫בינו שנות דור ודור‪ ,‬פארשטיי‬ ‫הפלגה איז געווען אז זיי האבן‬ ‫איך גיי זיין דעם ראש‪ ,‬און איך‬ ‫ביידע דורות‪ ,‬דער ערשטער דור‬ ‫געוואלט בויען א בנין גדול‪ ,‬און‬ ‫גיי מיך מדבק זיין אין די תורה‪.‬‬ ‫פון נח‪ ,‬וואס ער האט נישט גענוצט‬ ‫ס'איז געווען דעמאלטס "כל הארץ‬ ‫און אז איך פארשטיי נישט‪ ,‬וועל‬ ‫זיינע כוחות‪ .‬און דער צווייטער דור‬ ‫שפה אחת" (בראשית יא‪ ,‬א)‪ .‬און‬ ‫איך אריינגיין אין דעם‪ ,‬וועט מען‬ ‫פון די דור הפלגה וואס זיי האבן יא‬ ‫רש"י (שם ד"ה ודברים) ברענגט‬ ‫זען אז עס וועט ווערן די פתחו לי‬ ‫גענוצט זייערע כוחות‪ ,‬און וואס עס‬ ‫אראפ וואס זייער כוונה איז געווען‪,‬‬ ‫פתח כחודו של מחט‪ ,‬וועט ווערן‬ ‫האט פאסירט צוליב דעם אז מ'האט‬ ‫אז מ'וועט ארויפגיין אויבן אין‬ ‫געעפנט א טיר כפתחו של אולם‪,‬‬ ‫זיי געדארפט צושפרייטן און מבלבל‬ ‫הימל‪ ,‬און מ'וועט איבערנעמען די‬ ‫ס'וועט ווערן געעפנט ברייטקייטן‪,‬‬ ‫זיין און צומישן אז זיי זאלן נישט‬ ‫הנהגה‪ ,‬מ'וועט מאכן שטארק די‬ ‫און דער רבונו של עולם משמי‬ ‫קענען אויסנוצן זייערע כוחות‪.‬‬ ‫הימלען‪ ,‬גאנצע'טע חשבונות וואס‬ ‫מעל וועט אריינברענגען דעם ויפח‬ ‫זיי האבן געהאט‪.‬‬ ‫באפיו פון יעדן מענטש‪ ,‬און ער‬ ‫זיך נישט לאזן קלאפן‬ ‫וועט נתעלה ווערן לעילא ולעילא‪.‬‬ ‫און "וירד ה'" (שם שם‪ ,‬ה)‪ ,‬דער‬ ‫די גרעסטע פראבלעם וואס מיר‬ ‫אייבערשטער איז געגאנגען און‬ ‫משפיע זיין אויף יענעם‬ ‫האבן איז ווען דער בעל דבר נעמט‬ ‫ער האט זיי מבלבל געווען‪ ,‬און ער‬ ‫א מענטש און ער זאגט אים‪ ,‬דו‬ ‫האט זיי צושטערט‪ ,‬און זיי האבן‬ ‫לאמיר זיך מחזק זיין מיט דעם‬ ‫ביסט גארנישט ווערד‪ ,‬ווער ביסטו‬ ‫מער קיינמאל נישט פארשטאנען די‬ ‫וואס דער פסוק בעט אונז בינו‬ ‫דען? דו קענסט נישט זוכה זיין‬ ‫זעלבע שפראך‪ ,‬און דעמאלטס איז‬ ‫שנות דור ודור‪ ,‬און לאמיר זיך‬ ‫לכתרה של תורה‪.‬‬ ‫געווארן די שבעים לשונות (ילקוט‬ ‫אליינס ארויפברענגען‪ .‬דער רמח"ל‬ ‫שמעוני‪ ,‬פרשת נח‪ ,‬רמז סב)‪ ,‬און‬ ‫ברענגט אראפ אין מסילת ישרים‬ ‫זאל מען דעמאלטס וויסן‪ ,‬בינו‬ ‫אזוי האט מען זיי מפיץ געווען‪.‬‬ ‫(פרק א') אז ווען א מענטש ווערט‬ ‫שנות דור ודור‪ ,‬און דאס זענען‬ ‫נתעלה‪ ,‬איז נישט נאר ער ווערט‬ ‫מיר מתפלל ראש השנה‪ ,‬שנהיה‬ ‫זיי האבן געוואוסט וואס זייערע‬ ‫פניני מנחם ‪ I‬בראשית‬ ‫י‬ ‫די הייליגע תורה (דברים יא‪ ,‬כז‪,‬‬ ‫מצב אז ויחד לבבנו לאהבה וליראה‬ ‫נתעלה‪ ,‬ער איז מעלה דעם גאנצן‬ ‫ד"ה את הברכה‪ ,‬דברים כו‪ ,‬יא‪ ,‬ד"ה‬ ‫את שמך‪ .‬מיר זאלן זוכה זיין ללמוד‬ ‫ארום און ארום‪ ,‬ער ברענגט אריין‬ ‫ושמחת)‪ ,‬קען מען זיך בכלל נישט‬ ‫וללמד לשמור ולעשות ולקיים את‬ ‫א איינדרוק אויף זיין סביבה‪ ,‬ער‬ ‫פארשטעלן א בעסערע לעבן פון‬ ‫כל דברי תלמוד תורתך‪ ,‬און דורך‬ ‫ברענגט אריין געוואלדיגע רצוניות‬ ‫דעם‪ ,‬און א בעסערע שכר פון דעם‪.‬‬ ‫דעם וועלן מיר גורם זיין א נחת‬ ‫אין אנדערע מענטשן אז יענער זאל‬ ‫רוח פאר'ן הייליגן באשעפער‪ ,‬און‬ ‫אים וועלן נאכגיין‪ .‬מ'האט גארנישט‬ ‫שבת מקור הברכה‬ ‫קיין השגה אין די כוחות וואס ליגט‬ ‫דורך דעם וועלן מיר זוכה זיין צו כל‬ ‫אין יעדן מענטש‪ ,‬און מ'דארף עס‬ ‫דער רבונו של עולם זאל העלפן‬ ‫ברכות האמורות בתורה‪ ,‬אז יעדער‬ ‫נאר וועלן אויסנוצן‪.‬‬ ‫אז מיר זאלן זוכה זיין צו מקבל‬ ‫וועט געהאלפן ווערן‪ .‬אז ס'זאל זיין‬ ‫זיין דעם שבת‪ ,‬וואס איז די מקור‬ ‫א "שנה טובה ומתוקה"‪.‬‬ ‫דביקות דורך די הייליגע תורה‬ ‫הברכה‪ ,‬און אלע זאלן מיר געהאלפן‬ ‫ווערן מיט בני חיי ומזוני רויחי‪ ,‬און‬ ‫וואס מיינט זיס? והערב נא‬ ‫זאל דער רבונו של עולם טאקע‬ ‫אלע זאלן מיר שוין געהאלפן ווערן‬ ‫ה' אלקינו את דברי תורתך‪ .‬מ'זאל‬ ‫העלפן‪ ,‬אז ס'זאל זיין נאה דורש‬ ‫אז ס'זאל שוין זיין "הרחמן הוא‬ ‫אריינקוקן אין אור החיים הקדוש‬ ‫ונאה מקיים‪ ,‬און מיר זאלן זוכה זיין‬ ‫ינחילנו ליום שכולו שבת"‪ ,‬מיט די‬ ‫ווען ער רעדט פון עריבות און‬ ‫צו והאר עינינו בתורתך ודבק לבנו‬ ‫גאולה שלימה במהרה ונאמר אמן‪.‬‬ ‫מתיקות‪ ,‬און די לעכטיגקייט פון‬ ‫במצותיך‪ ,‬אז ס'זאל קומען צו א‬ ‫המשך מעמוד ב‬ ‫שור תם דארף מען באצאלן‬ ‫וויפל די אקס איז ווערד‪.‬‬ ‫ער‪ .‬ממילא מוזטו אכטונג‬ ‫האלב‪ ,‬און נאר מגופו‪ ,‬און‬ ‫פארוואס? ווייל מ'קען נישט‬ ‫געבן אז ער זאל נישט‬ ‫ווען ער ווערט א שור מועד‬ ‫פארלאנגען פון די בעה"ב‬ ‫אריינגיין אין א צווייטן'ס‬ ‫איז ער שוין מוחזק אלס א‬ ‫פונעם אקס ביי א שור תם‪.‬‬ ‫פעלד און ער זאל נישט עסן‬ ‫נגחן‪ ,‬און דעמאלטס מוז‬ ‫וויבאלד ס'איז נישט געווען‬ ‫דארט‪.‬‬ ‫מען שוין אכטונג געבן אויף‬ ‫שמירתן עליו‪ ,‬ווייל עס איז‬ ‫אים‪ .‬און אז דו האסט נישט‬ ‫נישט די סדר פון א אקס צו‬ ‫וויאזוי וועט זיין ווען א‬ ‫אכטונג געגעבן‪ ,‬מוזטו שוין‬ ‫שטויסן‪ .‬אבער למשל ווען‬ ‫שור האט געשטויסן? דארט‬ ‫באצאלן נזק שלם‪.‬‬ ‫א שור מועד‪ ,‬וואס האט‬ ‫איז שוין דא א נפקא מינה‪,‬‬ ‫שוין דריי מאל געשטויסן‪,‬‬ ‫ווייל דער סדר פון א אקס‬ ‫איז דא א אינטערעסאנטע‬ ‫ער איז שוין געווארן מוחזק‬ ‫איז נישט צו שטויסן‪ .‬דאס‬ ‫הלכה אין די משנה (לז‪,).‬‬ ‫אלס נגח‪ ,‬דעמאלטס מוז ער‬ ‫טייטש א שור תם‪ .‬א שור‬ ‫וויאזוי וועט זיין א שור‪ ,‬א‬ ‫שוין יא באצאלן נזק שלם‪,‬‬ ‫תם מיינט א אקס וואס‬ ‫גאנצע וואך איז ער וואויל‪,‬‬ ‫ווייל דאס איז שוין געווארן‬ ‫האט געשטויסן איין מאל‪,‬‬ ‫ער שלאגט נישט‪ ,‬ער קאפעט‬ ‫די סדר פון דעם אקס צו‬ ‫צוויי מאל‪ ,‬און ערשט נאך‬ ‫נישט‪ ,‬און שבת קאפעט ער‪,‬‬ ‫שטויסן‪.‬‬ ‫די דריטע מאל ווערט עס א‬ ‫שבת שטויסט ער‪ ,‬א גאנצע‬ ‫שור מועד‪.‬‬ ‫וואך‪ ,‬בכל יום מימות השבוע‬ ‫דאס איז די הלכה ביי‬ ‫הוא תם‪ ,‬און שבת ווערט עס‬ ‫א שור‪ ,‬און דאס גייט אריין‬ ‫א שור תם דארף באצאלן‬ ‫א מועד‪ .‬וויאזוי איז די הלכה‬ ‫אין די אב פון רגל‪ ,‬דאס‬ ‫נאר חצי נזק דאס הייסט‬ ‫דעמאלטס? וויאזוי דיל איך‬ ‫ווענדט זיך צו ס'איז א שור‬ ‫האלב פון די שאדנ'ס און‬ ‫מיט אים?‬ ‫תם צו ס'איז א שור מועד‪ .‬א‬ ‫נאר מגופו דאס מיינט פון‬ ‫פניני מנחם ‪ I‬בראשית אי‬ ‫פניני מנחם‬ ‫און דער אייבערשטער האט‬ ‫און וויבאלד ער דערקענט‬ ‫און די הלכה איז אז‬ ‫געבענטשט דעם טאג‪ .‬און‬ ‫נישט זיין בעל הבית‪ ,‬ווערט‬ ‫אויב שבת איז ער א מועד‪,‬‬ ‫דער מדרש (בר"ר יא‪ ,‬ב)‬ ‫ער צעווילדעוועט‪ .‬אזוי ווי‬ ‫מוז מען באצאלן נזק שלם‪.‬‬ ‫ברענגט עטליכע זאכן מיט‬ ‫ווען מ'ברענגט א קליין קינד‬ ‫אויבן אויף מיינט עס‬ ‫צו בעיביסיטן‪ ,‬הייבט די‬ ‫נישט דווקא ווען אזא זאך‬ ‫וואס דער אייבערשטער‬ ‫בעבי אן צו וויינען‪ ,‬און ווען‬ ‫פאסירט אין שבת‪ ,‬אויבן‬ ‫האט געבענטשט שבת‪ .‬און‬ ‫בארואיגט ער זיך? ווען ער‬ ‫אויף מיינט עס אפילו למשל‬ ‫איינע פון די זאכן ברענגט‬ ‫דערקענט שוין די צורה ביי‬ ‫די אקס נעמט זיך שטויסן‬ ‫דער מדרש אז ברכו במאור‬ ‫וועם ער שטייט איין‪ .‬לאמיר‬ ‫איין טאג אין די וואך‪ ,‬למשל‬ ‫פניו של אדם‪ ,‬קדשו במאור‬ ‫זאגן נאך א טאג‪ ,‬ווען ער‬ ‫אז יעדן דינסטאג ווערט ער‬ ‫פניו של אדם לא דומה אור‬ ‫דערקענט די צורה‪ ,‬ווערט‬ ‫צעווילדעוועט‪.‬‬ ‫ער שוין רואיג‪ .‬און שפעטער‬ ‫פניו של אדם כל ימות השבת‬ ‫אבער לכאורה‪ ,‬לאמיר‬ ‫נאך צוויי וואכן‪ ,‬ווען די‬ ‫כמו שהוא דומה בשבת‪.‬‬ ‫עלטערן קומען אהיים‪,‬‬ ‫אריינגיין אביסל אין די‬ ‫וויינט ער דארט‪ ,‬ווייל ער‬ ‫הגיון פון דעם‪ ,‬וואס איז די‬ ‫דאס טייטש אז דער‬ ‫דערקענט נישט דארט די‬ ‫פשט אז דער שור איין טאג‬ ‫האט‬ ‫אייבערשטער‬ ‫צורה‪.‬‬ ‫צושלאגט ער זיך? וואס איז‬ ‫געבענטשט דעם שבת מיט‬ ‫געשען מיט אים? ער איז‬ ‫א לעכטיגקייט‪ .‬ס'איז אינו‬ ‫דער ירושלמי איז דאך‬ ‫עפעס א נערוון קראנקע‬ ‫דומה די צורה פון א מענטש‬ ‫איום ונורא‪ .‬און וואס זאגט‬ ‫שור? זעקס טעג איז ער‬ ‫דער ירושלמי? פארוואס‬ ‫רואיג‪ ,‬און איין טאג דארף‬ ‫א גאנצע וואך‪ ,‬בכל ימות‬ ‫דערקענט ער אים נישט?‬ ‫מען אכטונג געבן אויף אים?‬ ‫השבוע‪ ,‬ווי ווען ס'קומט‬ ‫דער ירושלמי זאגט אז ער‬ ‫פרייטאג ביינאכט איז דער‬ ‫דערקענט נישט די בגדים‪,‬‬ ‫איז דא א ירושלמי‬ ‫מענטש פושט צורה ולובש‬ ‫די ריינע שיינע בגדי שבת‪.‬‬ ‫(בב"ק פרק ד הלכה ב)‪ .‬און‬ ‫צורה‪ .‬אה‪ ,‬ס'איז מורא'דיג‪.‬‬ ‫דער ירושלמי זאגט מכיון דו‬ ‫האב איך געטראכט אזוי‪.‬‬ ‫חמי לון לבושין נקיין עוד‬ ‫עס שטייט ויברך אלקים את‬ ‫הוא משנה דעתיה‪ ,‬דאס‬ ‫יום השביעי (בראשית ב‪,‬‬ ‫הייסט אז שבת דערקענט‬ ‫המשך בשבוע הבא בעז"ה‬ ‫ג)‪ ,‬ס'גייט קומען א שבת‪,‬‬ ‫ער נישט זיין בעל הבית‪,‬‬ ‫נסדר ונדפס ע''י‬ ‫נסדרמכון‪:‬‬ ‫דרוש‬ ‫ונדפס ע''י‬ ‫מכון‪ :‬ידי מכון‬ ‫נסדר ונכתב על‬ ‫דרוש‬ ‫פטרון השבוע‬ ‫<דרש‬ ‫דרוש‬ ‫דרוש‬ ‫פרשת נח‬ ‫נתנדב על ידי‬ ‫<דרש‬ ‫מו"ה ר' פנחס אלחנן פריעדמאן הי"ו‬ ‫לברכה והצלחה בכל הענינים‬ ‫‪347.227.0065‬‬ ‫זכות לימוד תורה דרבים יעמוד לו ולב"ב להתברך בבני חיי ומזוני‬ ‫‪durishwriting@gmail.com‬‬ ‫רויחי מתוך בריות גופא ונהורא מעליא אמן‬ ‫‪347.227.0065‬‬ ‫‪durishwriting@gmail.com‬‬ ‫הזה''ב‬ ‫וועד להוצאת ספרי‬ ‫לתרומות והנצחת גליון לשבוע או לחודש ולשלוח הערות והארות וכן לקבלת הגליון ניתן לפנות להמכון על ‪durishwriting@gmail.com / 347.860.3112‬‬ ‫בי פניני מנחם ‪ I‬בראשית‬