באלעבאטיש · BALEBATISH — לך לך (2026-10-19)

בס"ד
פרשת לך לך תשפ" ג
א פרישער מופת
אז נישט אלעמאל איז א מופת א הוכחה אז דער פעולה איז טאקע ריכטיג. א איד האט אנגערופן דערציילן א מופת וואס ער האט אליין מיטגעהאלטן,
אמאל איז עס פשוט א נסיון. און ער בעט שטארק מ'זאל עס מפרסם זיין .ומעשה שהיה כך היה:
נו ,וויאזוי ווייסט מען ווען יא און ווען נישט? דער תירוץ איז פשוט ,מ'הייבט ביי אים אין ביהמ"ד זענען געווען עטליכע אידן וואס פלעגן שמועסן
נישט אן ביים מופת ,נאר מ'הייבט אן ביים פעולה ,אויב שטימט דער קבלה בשעת'ן דאווענען .א איד וואס איז געזעסן דערנעבן ,האט זיי כסדר מעורר
טובה ע"פ תורה און חז"ל ,קען מען זיך רעכענען מיטן מופת וואס פאסירט געווען בדרכי נועם ,אבער אנשטאט אננעמען זיין מוסר ,זענען זיי געווארן
שפעטער ,אבער אויב נישט ,האט עס נישט קיין שום שייכות .אויב עפעס, זייער ברוגז אויף אים ,און גע'טענה'ט אז ער זאל זיי אויפהערן דרייען א קאפ,
איז עס נאר א חלק פונעם נסיון. קשוט עצמך וכו'.
* "איך פלעג זיך כסדר בעטן ביי דעם מוסר זאגער" ,דערציילט ער" ,אז ער
דער סיבה פארוואס מיר ברענגען בכלל ארויף דער סוגיא איז ,ווייל ס'זענען זאל זיי אויפהערן מוסר זאגן .ביז כ'האב אים איינמאל געזאגט :דו דארפסט
דא וואס טראכטן ,אז מ'גייט נעמען א קבלה ,כדי צו זען א ישועה .דער דאך א ישועה ,דו זוכסט דאך א בעסערע דזשאב .טשעפענען אידן איז נישט
ריכטיגער מהלך איז באמת פארקערט ,מ'הייבט אן ביים פעולה .אז מ'זעט קיין קינדער-שפיל ,הער זיי אויף דרייען א קאפ ביים דאווענען ,און דו וועסט
אז חז"ל האבן שטארק מחמיר געווען אויף א געוויסן ענין ,און ס'קען ניצן האבן א ישועה!"
חיזוק ,איז מען מקבל צו טון דער רצון ה' כדבעי ,און אז מ'זעט נאכדעם א "הער דעם אויספיר" ,זאגט ער מיט א שמחה גדולה" .ער האט מיר
ישועה ,מה טוב ומה נעים .אבער נישט דאס איז דער סיבה פאר די געפאלגט ,און אויפגעהערט שטיל מאכן ביים דאווענען ,און בערך דרייסיג
התחזקות. טעג שפעטער איז ער געהאלפן געווארן מיט א קנאקעדיגע דזשאב!"
דער וואס טראכט אז דער עיקר ציל פון דעם גליון "נקדישך" איז מפרסם "מ'מוז עס מפרסם זיין" ,האט ער גע 'טענה'ט" .אידן דארפן וויסן ,אז שטיל
צו זיין ישועות און מופתים ,האט א שטיקל טעות! מאכן ביים דאווענען איז טאקע א גרויסע מצוה ,און מ 'טאר טאקע נישט
דער הויפט ציל איז מחזק צו זיין אידן צו זיין מער נזהר אין 'קדושת בית רעדן ביים דאווענען ,אבער וויי-טון א איד ,איז א שפיל מיט פייער .ס'זענען
המדרש' ,און 'מצות תפילה בכלל!' איינער פון די מהלכים מחזק צו זיין אידן, דא אידן וואס קומען אין שול מיט שווערע פעקלעך ,און מ'טאר זיי נישט
איז דורכדעם וואס מ'זעט אז פון הימל שיקט מען ישועות ,ווערן אידן שטיין אויף די נערווען"...
נתעורר זיך מחזק צו זיין ,ומתוך שלא לשמה בא לשמה. איר פארשטייט אליין ,אז לכתחילה האט מען נישט געזוכט צו ברענגען
מיר דארפן האלטן אין קאפ ,אז נישט אלעמאל ווען ס'גייט גוט פארן אזא מעשה ,אבער דער איד האט נישט נאכגעלאזט ,ער האט גערופן
מענטש ,מיינט עס אז מ'איז צופרידן פון הימל ,און נישט אלעמאל ווען איינמאל און נאכאמאל ,טענה'נ דיג אז מ'קען נישט זיין איינזייטיג ,אז
ס'גייט נישט אזוי גלאטיג ח"ו ,איז דאס א ראיה אז מ'איז נישט צופרידן .חז"ל מ'שרייבט מעשיות וואס אידן זעען אינעם זכות פון נישט רעדן ביים
זאגן את אשר יאהב ה' יוכיח. דאווענען ,דארף מען אויך מפרסם זיין אז אויפהערן מוטשענען ,קען אויך
די וואך אין די פרשה זעט מען ,אז דער באשעפער האט געהייסן אברהם ברענגען ישועות...
אבינו 'לך לך מארצך' ,און האט אים מבטיח געווען ,אז אויב וועט ער יעדעס מאל וואס כ'האב געהערט דעם איד רעדן מיט די עקסטאז ,האט
אויספאלגן וועט ער געבענטשט ווערן מיט פילע ברכות ,קינדער ,געלט ,וכו', עס מיר געברענגט צו לאכן .אבער ער איז געווען אזוי ערנסט ,אז מ'האט
אאע"ה פאלגט טאקע דעם באשעפער ,ער לאזט אלעס איבער ,און מחליט געווען אז מ'וועט אים צוליב טון.
אנשטאט ער זאל אנהייבן זען גאלדענע צייטן ,הייבט זיך אן א קייט פון צרות (א גב ,מ'האט גערופן דעם געהאלפענעם ,און געפרעגט אויב די מעשה איז
און מיטמאכענישן ,דא א הונגער ,דא כאפט מען צו זיין פרוי ,דערנאך פרישע אמת ,האט ער געזאגט אביסל אנדערש ,נישט אז ער האט 'בשיטה'
פראבלעמען מיט אבימלך ,און צו דעם אלעם ,איז ער קינדערלאז פאר לאנגע אויפגעהערט מוסר זאגן ,נאר ער האט געזען אז ער געבט זיך נישט קיין עצה,
יארן ה"י. ס'האט געברענגט בושות פאר די קינדער וכו' ,האט ער 'בלית ברירה'
אין אונזער דור וואלט זיך אפשר געקענט מאכן ,אז איינער זאל מיט די אויפגעגעבן ,אבער ס'איז ביי אים בכלל נישט געווען קיין לכתחילה ,און ער
בעסטע כוונות צוגיין צו אברהם ,און זאגן איידעלערהייט" :אברהם לעבן ,דו איז אודאי נישט תולה דער ישועה מיט דעם).
דארפסט פארשטיין ,איבערלאזן אלטע עלטערן קען זייער וויי-טון "...אדער: *
" דארפסט וויסן ,אז חוזק מאכן פון א טאטנ'ס גלויבונג איז נישט קיין קינדער- לאמיר אביסל אויסשמועסן דעם ענין ,ס'איז פשוט ,אז נישט יעדע זאך
שפיל ...אפשר גייסטו אים איבערבעטן ...דו זעסט דאך אז דו האסט וואס פאסירט לערנט אונז אז דער מענטש האט זיך געפירט ריכטיג ,און אז
פראבלעמען פון אלע זייטן"... דאס איז דער רצון ה' .יעדער פארשטייט ,אז אויב איינער האט חס ושלום
אבער אז מ'קוקט אין די פרשיות התורה ,זעט מען אז דער פסוק רעדט מחלל שבת געווען ל"ע ,און דרייסיג טעג שפעטער האט ער געוואונען א
בכלל נישט פון דעם ,די תורה הק' זאגט גאנץ עפעס אנדערש" :והאמין בה' גרויסן לאטערי ,אדער ער האט אנגעזייעט א שרעקליכע מחלוקה ,און
ויחשביה לו צדקה" ,אברהם האט זיך מחזק געווען מיט אמונה שלימה אין נאכדעם האט ער אויסטערליש מצליח געווען ,וועלן מיר אפילו אויף קיין רגע
באשעפער ,און גארנישט מער! נישט טראכטן אז דאס איז דער רצון ה' ,אפילו ער האט געזען א הצלחה
דער סך הכל איז ,מיר פארשטייען בכלל נישט די חשבונות פון הימל ,מיר למעלה מן המשוער תיכף נאכדעם.
דארפן טון רצון ה' יהיה מה שיהיה ,און אז מ'זעט די פירות בעולם הזה איז אז מ'וויל א ראיה א ויף דעם ,האבן מיר אן אפענער פסוק אין די תורה,
נאך בעסער .די ישועות וואס קומען יא אדער נישט ,זענען נישט אלץ דער ס'איז ח"ו נישט קיין שום פארגלייך צו אונזער מעשה ,אבער מיר זעען
הוכחה אויף די פעולות .הרה"ק רבי ר ' אלימלך מליזענסק זי"ע האט געזאגט, להבדיל אלף אלפי הבדלות ביים "מסית ומדיח" ,אז ער האט געזאגט אז
אפילו מ'זאל אונז געבן גיהנום -פאר מצוות ,און גן עדן -פאר עבירות ,וועלן ס'וועט קומען א מופת ,און די פסוק זאגט " ובא האות והמופת" .שטעלט זיך
מיר נאכאלץ טון די מצוות ה' בשמחה .ווייל דער שכר און דער ישועה איז א שווערע שאלה ,פארוואס האט טאקע פאסירט אזא מופת? ...פארוואס
נאר דער פועל יוצא ,און נישט דער עיקר כוונה און ציל. ז אל מען פון הימל מחזק זיין א נביא שקר?...
און יא ,מיר האבן אמונה אז דער רבוש"ע געבט שכר פאר עושי רצונו ,היום דער פסוק ענטפערט גלייך" :כי מנסה ה' אלוקיכם אתכם ,לדעת הישכם
לעשותם ומחר לקבל שכרם ,ויש מחר לאחר זמן... אוהבים את ה' אלוקיכם" .דער רבוש"ע וויל אונז אויספרובירן .קומט אויס,
בס"ד
הלכה והשקפה צו באשיינען דעם
= ליל שבת =
שאלה :קינדער וואס ווילן עסן נאכ'ן זמן ער"ש ווען ס'איז שוין נאכט,
דארף מען זיי אפהאלטן פון עסן פאר קידוש?
תשובה :מ'דארף זיי נישט אפהאלטן ,און מ'זאל נישט .מ'מעג זיי = ליל שבת קודש =
אפילו געבן נאשערייען אויב ס'פעלט אויס ,אבער איין יאר פאר א מאמע בעט :עס קומט מיר אויס צו שטיין ביים באס-סטאפ ,און
בר/בת מצוה ,דארף מען זיי צוריקהאלטן פון עסן נאשערייען פאר איך הער אמאל אז מ'רעדט אויף מחנכים ,עס טוט מיר זייער וויי ,ווייל
קידוש. אמאל קען זיין א מחנך אדער מחנכת וואס האט געהאט איין שווערע
= יום שבת = יאר ,און מ'געבט זיי אפילו נישט קיין שאנס מצליח צו זיין .מיר אלס
שאלה :מען מעג אראפנעמען א באנדאזש פון א וואונד? עלטערן ווייסן ,אז אפילו געטרייע עלטערן קענען אויך האבן א
תשובה :מען מעג ,און עס איז נישטא קיין איסור פון "קורע" (רייסן), שוועריגקייט מיט איין קינד ,אדער אין א געוויסער צייט ,און מ'ווערט
אפילו אויב מען צערייסט דעם באנדאזש .אויב עס איז נאכנישט אויס גוטע עלטערן פאר דעם...
ארויפגעלייגט אויף א פלאץ וואו עס איז דא האר ,זאל מען עס דער גליון האט א השפעה אויף זייער אסאך מענטשן ,כ'האלט אז
אראפנעמען געלאסן ,אויף אן אופן וואס עס איז נישט זיכער אז מ'דארף מעורר זיין עלטערן אז מ'זאל אכטונג געבן וואס מ'רעדט,
עס וועט זיך אויסרייסן האר. בפרט ווען מ'שטייט ביים באס-סטאפ צו שיקן די קינדער אין חדר
אדער אין סקול" .שמירת הלשון" איז א גוטע סגולה אז די קינדער
אין די ערשטע שעות ,די בחורים זענען נאכנישט געווען אין קיין מצב זאלן מצליח זיין .ס'איז קלאר אז קינדער וואס זעען ביי די עלטערן
פון וויינען ,מ'איז נאך געווען געפרוירן פונעם טראגעדיע ,און דער אז מ'היט זיך אפ וואס מ'רעדט ,האט עס א געוואלדיגע השפעה.
בחור וויינט יאמערליך.
"וואס קען איר דיר העלפן?" פרעג איך אים.
= יום שבת קודש =
לשון טוב
"ממש פאר'ן זיך וואשן צום סעודה" ,דערציילט ער" ,איז שלומי א מגיד שיעור אין ישיבה זאגט ,ס'מאכט זיך אמאל אז מ'וויל זאגן
צוגעקומען צו מיר און געזאגט :דו ווייסט דאך אז א יאר אהאלב א גוט ווארט ,עפעס א חיזוק פאר א בחור ,אבער מ'טראכט צו זיך,
צוריק האב איך געהאט יענע מעשה רח"ל ,כ'האב גענומען עס ברענט נישט אויפ'ן רגע ,איך קען דאך זאגן מארגן אדער
טריעטמענטס און כ'בין געהיילט געווארן ב"ה .צוויי וואכן צוריק האט איבערמארגן אויך ,און צוליב דעם שטופט מען עס אפ פון איין טאג
מען מיר נאכאמאל דייעגנאזט ...דער צווייטער בשורה האט ממש צום צווייטן.
צענומען מיין טאטע אויף פיצלעך ,אויסער די גאנצע מחלה ל"ע ,האט איך טראכט צו זיך ,זאגט דער מגיד שיעור ,אז אפשר איז היינט
ע ס אים געקאסט זייער אסאך געלט ,און ער איז שוין געווען אין א דאס לעצטע מאל וואס איך זע אים פאר די אויגן .און מיט דעם חשבון
ים מיט חובות ,און ער האט מיר געזאגט אז ער וויל אביסל מחזק זיין לאז איך עס נישט נעכטיגן .די זעלבע חשבון ,זאגט דער מגיד שיעור,
זיין טאטע ,אז כאטש דער געלט חלק זאל אים נישט אזוי דריקן, מאך איך לגבי די עלטערן ,אז כ'האב צו זאגן א גוט ווארט אויף א
האט ער מיר געבעטן אויב איך וויל אים געבן פון מיין מעשר א סכום בחור ,וועל איך זיך נישט פארלאזן אז איך וועל שוין זאגן פאר'ן טאטן
געלט אז ער זאל יעצט קענען אנרופן זיין טאטע זאגן אז די געלט ווען איך טרעף אים אין בית המדרש .ווער ווייסט וואס וועט זיין
וועט נישט זיין קיין פראבלעם". מארגן? ...איך הייב אויף א טעלעפאן און איך רוף אים אן ,און אויב
כ'האב אים געזאגט" :איך גיי דיר בל"נ העלפן ,מ'גייט זיך יעצט עס געלונגט אז איך קען לאזן א מעסעדזש ,איז עס גאר גוט ,ווייל
וואשן דא צום סעודה ,לאמיר רעדן מארגן וועגן דעם" .כ'האב באמת מער פון איינמאל האב איך שוין געהערט פון עלטערן וואס האבן
רחמנות געהאט אויף אים ,און כ'האב טאקע געוואלט געבן דאס אזעלכע מעסעדזשעס ליגן אין טעלעפאן פאר לאנגע חדשים ,און
געלט ,אבער כ'האב געטראכט ס'ברענט נישט אויפ'ן רגע .ער האט ווען מ'דארף חיזוק הערט מען עס איבער.
זיך געבעטן ביי מיר" :טו מיר א טובה ,געב מיר יעצט א טשעק אדער מו"ה ר' מרדכי הערש שפיטצער שי' א 'חי לייף ליין' וואלונטיר פון
קארטל ,איך וויל יעצט קענען רופן בארואיגן מיין טאטע"... קרית יואל דערציילט :איין אווענט נאכ'ן שיעור האב איך באקומען א
איך האב אים אפגעשטיפט ,און כ'קען זיך נישט מוחל זיין אויף טעלעפאן קאל אז מ'זאל אריבערגיין צו שיעור ד' (אין קרית יואל),
דעם .איך וואלט געקענט העלפן אז ער זאל זיך געזעגענען מיט זיין ס'האט פאסירט א טראגעדיע רח"ל ,מ'האט זיך געגרייט דארט צו א
טאטע מיט א גוטע געפיל ,און נאכדערצו א כיבוד אב ,און איך האב שיינע סיום ,און א טייערע חשוב'ער בחור ,איז פאר'ן זיך וואשן
עס פארפאסט ,ס'איז געענדיגט אויף אייביג... אראפגעפאלן און נפטר געווארן אויפ'ן פלאץ ל"ע.
ר' מרדכי הערש פירט אויס :ס'האט מיר מורא'דיג באנומען ,וויפיל כ'בין אריבערגעלאפען צוזאמען מיט נאך עסקנים זען מיט וואס
מאל מאכט זיך מ'גייט דורך אויפן גאס ,מ'קען איינעם געבן א גוט מ'קען מחזק זיין די בחורים .איין בחור האט געפילט מורא'דיג
ווארט ,אנטראגן א גוטע שידוך ,געבן צדקה ,און מ'טראכט ,כ'וועל צעבראכן ,ער האט געזאגט אז ער איז געשטאנען ממש נעבן אים,
שוין זאגן א צווייטע מאל .וואס דו קענסט טון ,שטיפ נישט אפ אויף אפשר וואלט ער אים געקענט אנהאלטן און ראטעווען .מ'האט יעדעם
מארגן ,טו עס שוין יעצט .מחי' מתים במאמרו ,מ'קען אריינברענגען אויסגעשמועסט לפי דרכו ומצבו.
א שטיק חיות מיט א גוט ווארט .זאל דער מוסר השכל זיין לע"נ הב' פאר'ן ארויסגיין ,געבט מיר א בחור א שלעפ אינדערזייט ,ער וויל ַ
שלמה זלמן ע"ה ב"ר מרדכי שי'. רעדן מיט מיר אינדרויסן .ער הייבט אן געפערליך וויינען .ס'איז געווען
בס"ד
א מעשה נורא האט פאסירט דעם פרייטאג אין וויזשניצער בית
המדרש אויף די '15סטע גאס אין בארא פארק.
דער גבאי פונעם וויזשניצער רבי'ן (לרפו"ש) ,הרה"ח ר' זעליג קארניצער שליט"א ,האט זיך אויפגעהאלטן
דא פאר עטליכע טעג.
עס מאכט זיך אפט אז אידן רופן אים אריין פאר הזכרות (ספעציעל די אידן וואס האבן א ספעציעלע
פראטעקציע) ,און ער האט געשפירט אז דאס נעמט אים אוועק דאס ישוב הדעת בשעת'ן דאווענען.
דעריבער האט ער גענומען אויף זיך א קבלה בלי נדר ,אז ער האלט נישט דעם טעלעפאן ביי זיך אין
טאש ,נאר ער לייגט עס אויף א זייט אויף "סיילענט".
דעם פרייטאג פרשת נח תשפ"ז ,בשעת ער האט געהאלטן אינמיטן דאווענען אין וויזשניצער בית המדרש
אין בארא פארק ,האט פלוצלינג די בעטערי פונעם טעלעפאן אויפגעפלאצט און עס האט אנגעהויבן
שפריצן פייער .אלע מתפללים זענען היסטעריש ארויסגעלאפן פון בית המדרש און די גאנצע שול איז
געווארן פאררויכערט (עד כדי כך אז איז געווען א שטארקע ספק צי מ'וועט קענען דאווענען שבת אין
בית המדרש ,ביז מ'האט גערופן א קאמפאני עס צו רייניגן).
אויב ער וואלט חס ושלום געהאט דעם טעלעפאן ביי זיך אין
טאש ,ווער ווייסט וואס עס וואלט געקענט פאסירן ה' ישמרנו.
מ'האט געפרעגט רבי זעליג" :וואס האט דיך געברענגט צו מאכן די קבלה נישט צו האבן דעם טעלעפאן
ביי זיך אין טאש?" האט ער געזאגט" :יעצט איז געווען א גרויסע דעלעגאציע פון רבנים ,גבאים און
פערזענליכקייטן וואס זענען געקומען צום פרעזידענט טראמפ ירום הודו,
און יעדער האט געוואוסט אז א טעלעפאן קען מען אהין נישט
אריינברענגען ,יהיה מה שיהיה".
ער האט געטראכט צו זיך" :אויב מ'פארשטייט אז ווען מ'קומט צו א מלך
בשר ודם ,וואס איז היינט דא און מארגן דארט ,קען מען עס נישט האבן
מיט זיך – זאל זיין סיי וועלכע וויכטיגע הזכרה – אוודאי ווען מ'שטעלט
זיך דאווענען פאר מלך מלכי המלכים ,איז נישט קיין חילוק ווי וויכטיג
מ'דארף דעם טעלעפאן ,מוז מען עס לייגן אין א זייט".
נס גדול היה שם!
