קרית ברסלב בלעטל · Kiryas Breslev Bletel — לך לך (2026-10-19)

בס”ד /שנה ז' /פרשת לך לך /נומער 331
דער באזוך פון רבי'ן זי"ע
מ'סאטמאר מיטן חזון איש
זי"ע
משה ארי' שניצלער
דער באהאלטענער תלמוד
חכם פון לובלין
אהרן קליטניק
טעסלא שטעלט פאר א
פליענדיגע קאר
וועלטליכע נייעס
אמעריקע באקומט ברייטע
זיכערהייט רעכטן איבער
גרינלאנד
אברכים החשובים אין כולל היכל אמעריקאנע נייעס
הקודש קרית ברסלב פארהערן נפלאות הבורא פונעם
זיך הלכות בשר וחלב ביי חשובע עליגעיטאר
רבנים שליט"א אלץ און אלעמען
ותלמוד תורה
כנגד כו+לם
לחיים וקביעות מזוזה ביי צוויי נייע קלאסן
אין תלמוד תורה קרית ברסלב ליבערטי
בס"ד מעשה פון א צדיק 20 עירנו 04
פרשת לך לך געדאנקען 22 שטעטל נייעס 06
תשפ"ז
א בליק אויף צוריק 25 וועלטליכע נייעס 08
נומער גאסט ארטיקל 26 אלץ און אלעמען 10
330
שנה ז' געשעענישן 28 בריוו פון ר"י שליט"א 12
קביעות מזוזה 35 קוק אהער 16
נומער 303
נומער331/
פרשת/תרומה
פרשת/לך לך
בס”דז'/ /שנה ו'
בס”ד /שנה
8 נדבה'לעך
אברהם הערש
וועבערמאן
א קידוש השם
אין מאנסי
גרשון קרעמער
'הייליג'ער שבת
היכל הלכה
נאר נישט שמד
אהרן קליטניק
אברכים החשובים אין כולל היכל
הקודש קרית ברסלב פארהערן
זיך הלכות בשר וחלב ביי חשובע
רבנים שליט"א
דער באזוך פון רבי'ן זי"ע
מ'סאטמאר מיטן חזון איש
טעסלא שטעלט פאר א
פליענדיגע קאר
זי"ע
משה ארי' שניצלער
דער באהאלטענער תלמוד
חכם פון לובלין
אהרן קליטניק
וועלטליכע נייעס
אמעריקע באקומט ברייטע
זיכערהייט רעכטן איבער
גרינלאנד
אמעריקאנע נייעס
נפלאות הבורא פונעם
עליגעיטאר
אלץ און אלעמען
פארוואס איז ביליגער
א פלייט מיט א
סטאפ?
גרשון קרעמער
א דעקע פאר א פדיון
אהרן קליטניק
צדקה פאר א גוי?
דומ"ץ שליט"א
ותלמוד תורה
כנגד כו+לם
אדר זעט מען א שמייכל אויף יעדענס פנים | ווער איז דער פרייליך מאכער די אנדערע חדשים
פונעם יאר | וויאזוי באווייזט ער צו זיך האלטן אין א גוטע גוסטע | הערט פון מו"ה מיכל ראזענפעלד
הי"ו איבער זיין מרבין בשמחה א גאנץ יאר אין אלע מצבים .שמחה עד אין קצבה
לחיים וקביעות מזוזה ביי צוויי נייע קלאסן
אין תלמוד תורה קרית ברסלב ליבערטי
בס”ד בס”ד
פרשת תרומה
פרשת לך לך
אויסגאבע 10 #
אויסגאבע 36 #
24
מיין שכן אין
קימפעטארן היים
ג .פעקעטע
covered
ברום
יארהאק ,א א פויק ,א
פארן
ל .פליישמאן פעקעטע
ג .ש.
ערווארטונגען
עס גייט מיר גוט
ברענגט
אנטוישונגעןמ .פעדער
ש .טראכטער
א פשוטע שוסטער
ש .ל .פליישמאן
א ליידיגע זיץ
א שפאציר קיין ירושלים
אויפן פליגער
ש .טראכטער
הער א מעשה
רעסעפי
היימישע פערפל
פרשת לך לך
קינדער
תשפ”ז
היים
6 אונזער מאמע רחל
יארצייט
באחדות'דיגע בלעטלעך
משפחת גליק
איך שפיר שוין גוט
מיט תפילה
יארצייט פון די וואך צווישן די קאטשקע-ס מ'קען נישט סתם חלש'ן
מילתא דבדיחותא
רעדאקטאר :אברהם הערש וועבערמאן ,רעדאקציע :אברהם יצחק אייזנער ,אברהם משה הכהן וויאזוי באקומט מען עסן און טרינקן?
עבדו את ה' ב'שמחה'לע משפחת וואוילטשיג דעם רבינ'ס חדר
שטראססער ,אהרן קליטניק ,מ .מאנן ,גרשון קרעמער ,יואל וועבערמאן ,יואל שניצלער ,יודא לייב ווייס, היימיש ד ע ר מ ל מ ד ד ע רצ י י ל ט
ישראל דוד העסקעל ,משה ארי' שניטצלער ,משה ראזענבערג ,ישראל קרויס.
845.379.1161
136-Huschke Rd
שטיקלעך פונעם בלעטל אן צושרייבן פון וואו עס קומט.
Hurleyville NY 12747
כל הזכיות שמורות .עס איז נישט ערלויבט צו קאפירן
Editor@bletelmagazine.com
צו באקומען אויף פאסט:
718.387.2691
subscribe@bletelmagazine.com
אויף אימעיל:
Chizikyomi@rabbiroth.org
Bletelmagazine.com
Breslevcenter.com
Gilyoines.com
ארץ ישראל053.315.6938 :
לך לך תש פ "ז ב לעטל 2
בעזהשי”ת
ביי
דעם געלעגענהייט ווילן
מיר זיך באדאנקן אלע וואס האבן
אנטייל גענומען אין קויפן עליות במשך יום טוב,
און מיט דעם געהאלפן מיט די הוצאת הבית המדרש,
וואס גרייכט צו גרעסערע סכומים ,בפרט אין די יום טוב טעג.
ראש ישיבה שליט"א
מו"ה משה ווייזער הי"ו מו"ה אברהם שבתי מזרחי הי"ו
חתן כל הנערים חתן בראשית
מו"ה יקותיאל פעלדמאן הי"ו מו"ה מרדכי ראזענפעלד הי"ו
פתיחה הנעילה חתן תורה
מו"ה מעכל ראזענפעלד הי"ו מו"ה דניאל בוים שליט"א
מו"ה אשר בער אינדארסקי הי"ו מו"ה מרדכי אהרן היילפרין הי"ו
מו"ה מנחם מענדל שימשאוויטש הי"ו מו"ה הרוצה בעילום שמו הי"ו
מו"ה יעקב פיש הי"ו מו"ה יצחק אייזיק ראטה הי"ו
מו"ה העניך יצחק אינדיג הי"ו מו"ה אייזיק ראטה הי"ו
מו"ה אברהם יהושע וועבערמאן הי"ו מו"ה יואל טייטלבוים שליט"א
מו"ה אברהם משה שטראססער שליט"א מו"ה יעקב היילפרין הי"ו
מו"ה ישראל מנחם ראזענבערג הי"ו מו"ה שמעון ניישטיין הי"ו
מו"ה אהרן שלמה שווארץ הי"ו מו"ה יעקב משה אינדארסקי הי"ו
מו"ה מרדכי כהנא הי"ו מו"ה לייב ראטה הי"ו
מו"ה מרדכי היימליך הי"ו מו"ה משה יחיאל פעלדמאן הי"ו
מו"ה שלמה רוטה שליט"א מו"ה יואל לעווי הי"ו
מו"ה שמעון אביש הי"ו מו"ה אשר לעמיל זוסמאן הי"ו
מו"ה אברהם אלי' פרידריך הי"ו מו"ה יחזקאל שארף שליט"א
מו"ה משה שמואל שטעסל שליט"א מו"ה בערל שווארץ הי"ו
מו"ה ישראל סאמעט הי"ו מו"ה ישראל שמעון שטיינבערג הי"ו
מו"ה משה איינהארן הי"ו מו"ה בערל שניטצלער הי"ו
מו"ה משה אליעזר שטיינבערג הי"ו מו"ה מנחם שטיינבערג הי"ו
אין זכות פון דעם זאל זיי דער אייבערשטער באגליקן מיט בני ,חיי ומזוני רויחא,
און זאלן אלץ קענען זיין פון די וואס העלפן דעם הייליגן רבי'ן.
ה ג ב א י ם
היכל הקודש
קרית ברסלב
קופת בהתייסדות כ”ק מוהרא”ש ז”ל • בנשיאות הראש ישיבה שליט”א
החזקת
בית מדרשינו 181 Huschke Rd. Hurleyville, NY 12747
אברהם יהושע וועבערמאן אברהם הערש וועבערמאן
יצחק אייזיק ראטה העניך יצחק אינדיג
אברהם יהושע וועבערמאן
עירנו
אויספילן אן עקסטערע אפליקאציע.
היעפ פראגראם
ווען מען רופט אריין איז גיט צו פרעגן וואס עס פעלט זיך מיטן אייבערשטנ'ס הילף וועט די heapפראגראם שוין
אויס צו ווערן אפראווד. אננעמען אפליקאציעס אנגעהויבן פון מאנטאג חיי שרה
(למספרם )November 2
ווי אויך איז וויכטיג צו וויסן אז במשך די יאר קענען זיי
ארויסשיקן צעטלעך וואס מען דארף צוריק שיקן ,אויב נישט Heapאיז א פראגראם פון די שטאט וואס צאלט פאר
קענען זיי פארהאלטן דערויף. הייצונג איינמאל א יאר ,פאר משפחות וואס קענען זיך דאס
נישט ערלויבן .די וואס האבן עלעקטריק הייצונג קענען
פאר סיי וועלעכע שאלות קען מען זיך פארבינדען צו מו"ה באקומען ,$400די וואס האבן געז קענען באקומען בערך
אשר בער אינדארסקי הי"ו. -500און די וואס האבן אויל קענען באקומען בערך .$990
אזוי אויך האט זיך מיטן אייבערשטנ'ס הילף צוריק פון January 4למספרם ,אויב מען האט נישט קיין געלט
געעפענט די HERRפראגראם אינטער ,heapדאס איז א צו באצאלן און מען האט באקומען א shut off noticeפון
פראגראם וואס צאלט צו פאררעכטן א בוילער (ביז )$4,000 די עלעקטריק קאמפאני -בערך נאך 30טעג וואס מען האט
אדער א נייע בוילער (ביז )$8,000ווען עס איז שוין צובראכן נישט באצאלט -אדער פאר געז\אויל ווען עס האלט אינטער
אדער נישט פארזיכערט צו ניצן און עס איז נישט געדעקט פון 20%קען מען באקומען ,Emergency HEAPמען קען דאס
אייער .Homeowners insurance policy באקומען ביז 2מאל א יאר ,מען מוז אריין שיקן די לעצטע
פארלאנג ביז סוף .April
צו געניסן פון דעי פראגראם דארף מען וואוינען אין אן
אייגענע הויז כאטש 12חדשים. עס איז וויכטיג זיך איינצושרייבן ווי פריער ,ספעציעל די
וואס זענען אנגעוויזן אויף די .Emergency HEAP
אויך קען מען געניסן פון די Clean and Tuneפראגראם
פון היעפ וואס צאלט ביז $500פאר די קאסט פון רייניגן א עס איז וויכטיג צו באמערקען ,אז נישט אלע געז
בוילער איינמאל א יאר ווען מען האט נישט קיין סערוויס קאמפאניס נעמען אן היעפ ,און אפילו די וואס נעמען עס
קאנטראקט מיט די בוילער ווענדער וואס דעקט Clean and יא ,נעמען נישט אלע אן ,Emergency HEAPדערפאר איז
.Tune services וויכטיג צו פרעגן אייער קאמפאני אויב זיי נעמען אן heapאון
.Emergency HEAP
צו געניסן פון דעם פראגראם דארף מען וואוינען אין אן
אייגענע הויז פאר כאטש 12חדשים. די נומבער צו רופן זיך איינצושרייבן איז 845-807-0142
זיך איינצושרייבן קען מען רופן דעם זעלבן נומבער 845- די וואס האבן פוד סטעמפס ,דארפן געווענליך נישט
807-0142
נייעס'לעך
לך לך תש פ "ז ב לעטל 4
מודעות און
קרישקעלעך
פון די הנהלה
חברי הנ הל ה
בעזרת ה' יתברך -יום א' פרשת במדבר ,כ"ג אייר ,שנת תשפ"ו לפרט קטן
בריוו
פרשת נח
ו' חשון
פון
לכבוד...........נרו יאיר ,קרית ברסלב
טויזענט ווערטער
מנחה
"זה היום עשה ה' נגילה ונשמחה בו" ,איך בין אזוי פרייליך אז עס איז דא "ברסלב'ע
פלייש" ,עופות וואס זענען גע'שחט'ן דורך אונזערע טייערע שוחטים ,ברסלב'ע הדלקת הנרות 05:57 ..
מעריב
דער
חסידים ,יראים ושלמים ,אינגעלייט וואס פירן זיך בקדושה ובטהרה ,אינגעלייט
שוחטים וואס נעמען נישט דעם חלף ,דעם מעסער – נאר נאכן זיך מתבודד זיין.
לך לך מוצאי שבת 07:26 ......
07:03
ראש
זיין געבענטשט פארן טון אלע שווערע ארבעט אז דאס זאל קענען צושטאנד זאלסט
קומען.
ריזיגע קאלעקציע פון נייע שיך ,ביי די באזאר.
זמנים לשבת קודש
ישיבה
זיי מודיע פאר אנשי שלומינו אז מען קען האבן "ברסלב'ע פלייש" ,און זיץ מיט די
חברי הנהלה ,מען זאל דאס קענען אוועקשטעלן ריכטיג ,עס זאל זיין אונטער די
קהילה ,אזוי וועט זיין סייעתא דשמיא ,ווייל אלעס פון די קהילה "קהילת היכל
הקודש" האט סייעתא דשמיא ,מוהרא"ש פארעט זיך פאר די קהילה ,מען זעט בחוש
אז די הצלחה איז שלא כדרך הטבע ,עס איז עפעס א העכערע כח ,די כח פון צדיקים.
דער אייבערשטער זאל דיר געבן הצלחה און נחת ביי דיינע קינדער און אייניקלעך,
אמן.
אויב איר זענט גרייט זיך אונטערצונעמען די גרויסע
מצוה ,ביטע זיך ווענדן צו חבר הנהלה מו"ה משה
השבת אבידה
ראזענבערג הי"ו. ווי אלע ווייסן עקזעסטירט שוין א לאנגע צייט די השבת
נייע טעלעפאן נאמבער
מאנטאגחבר
איזאונזער דעליוועריביי
אבידה שטיבל אין שטעטל ,אנגעפירט
געטראפענע
מיטוואך אוןדינסטאגאלע
מו"ה שמשון הערש טייטלבוים הי"ו ,ווי
845.861.1003
פערמיט פאר די ווילידזש עירוב
FREE
DELIVERY
דאנערשטאג.ווער עס זוכט
דאס מיר
האט וואס וועלן
חפצים קומען אן ביי אים אינדערהיים ,און
ביז 2:00 ארדערס
שטוב,
דעליווערן דעם זעלבן טאג.
זיין חפץ קומט עס נעמען פון זיין
שוין אפגעראטעוועט גאר אסאך געלט פון אנשי שלומינו
מיטן אייבערשטנ'ס הילף נאכן ווארטן א לאנגע צייט במשך די לעצטע פאר יאר.
השחיטה מ
האט מען ענדליך ערהאלטן די נויטיגע פערמיטס פוןדרת
הו ית
גרייט ב
יעצט ווערט געזוכט א משפחה וואס איז
איבערצונעמען און אנצופירן מיט די "השבת אבידה" די יוטיליטי קאמפעניס צו קענען ניצן זייערע שטאנגען
קרית ברסלב
ארגאניזאציע אין שטעטל ,צוליב דעם וואס עס וועט שוין צו בויען דעם עירוב אינעם ווילידזש געגנט ,וואס כדי
אויפצושטעלן Kדעם עירוב פעלט זיך אויס צו ניצן די
IRYAS BRESLEV MEATS LIBERTY NY
נישט זיין שייך עס זאל ווייטער זיין ביי אים אין שטוב.
נייעס'לעך
5 ל ך לך תשפ"ז בלע טל
שטעטל נייעס
הלכות בשר וחלב .מען האט דאס אדורכגעאקערט פאר א שטיק
צייט אהין און צוריק ,אנגעהויבן פון די גמרא ביזן הלכה למעשה,
ביז מען איז שוין ברוך השם געווען גרייט פאר א פארהער.
פארגאנגענעם דאנערשטאג נצבים-וילך ,פאר ראש השנה,
זענען די חשוב'ע כולל אינגעלייט טאקע אריבער זיך פארהערן
ביי א גאר חשוב'ן דיין ,הרה"ג ר' אברהם וויינגארטן שליט"א ,ראש
הכולל "חלקת דוד" אין שטאט מאנסי.
דער חשוב'ער דיין שליט"א האט באוואונדערט די קלארקייט
וואס די אינגעלייט האבן אינעם גאנצן מקצוע .מען זעט אז זיי
האבן דאס גוט דורכגעלערנט און זענען נישט סתם געזעסן אויפן
כולל באנק צו שטופען די צייט ווארטנדיג אויף די הפסקה ,נאר
זיי לערנען אינעם כולל ווייל דאס האבן זיי אויסגעקליבן מרצונם
הטוב ,וועלנדיג אויסניצן די טעג מיט לערנען די הייליגע תורה אז
די תורה זאל זיין זייער אומנות.
אברכים החשובים בכולל
דעם קומענדיגן זונטאג ,עשרת ימי תשובה ,איז מען
אריבערגעפארן צום שטאט בארא פארק ,זיך צו פארהערן ביים היכל הקודש פארהערן זיך
חשובן סקווירא דיין ,הרה"ג ר' מיכל שטיינמעץ שליט"א. הלכות בשר וחלב
אין א שמועס מיט מו"ה לוי יצחק האראוויץ שליט"א ,פון די
חשובע אברכים אין כולל ,גיט ער אונז איבער וויאזוי אזא פארהער
גייט צו:
"ס'ווענדט זיך פון וועלכע פארהער מ'רעדט .ביים ערשטן ווי אלע אין שטעטל האלטן מיט ,זיצן אן ערך פון צוואנציג
פארהער ביי הרה"ג ר' אברהם וויינגארטן שליט"א ,האט ער אינגעלייט אין אונזער הייליגן כולל "היכל הקודש" קרית ברסלב,
געפרעגט יעדן איינעם שאלות; ער האט געשטעלט עטליכע וואו מען לערנט אדורך מקצועות איינס נאכן צווייטן.
שאלות פאר יעדן אינגערמאן באזונדער .אבער ביי הרה"ג ר' מיכל
שטיינמעץ שליט"א האט ער געפרעגט שאלות פארן גאנצן עולם, דעם פארגאנגענעם יאר פאר ראש השנה שנת תשפ"ה ,האט
און ווער עס האט געוואלט האט געענטפערט; אבער ס'איז נישט מען זיך פארהערט גאנץ הלכות שבת ביי עטליכע גרויסע רבנים;
געווען אזוי בפרטיות פאר יעדן איינעם באזונדער. די רבנים האבן דערנאך געשריבן פאר יעדן אינגערמאן באזונדער
גאר שיינע בריוו ,אויסדריקנדיג זייער גרויסע התפעלות פון די
"נאכן פארהער האבן זיי געשריבן א שיינעם כתב פאר די כולל אינגעלייט ,וויאזוי זיי קענען הלכות שבת ישר והפוך ,אלע הלכות
אינגעלייט ,אז מען איז אויסגעצייכנט אין דעם מקצוע .אויך זענען ביי זיי קלאר און ליגן ביי זיי "כמונח בקופסא".
האט אונזער חשובער דיין שליט"א ,דער ראש הכולל ,געשריבן
א שיינעם צעטל. פון הלכות שבת איז מען אריבער צום קומענדיגן מקצוע,
לך לך תש פ "ז ב לעטל 6
גרשון קרעמער
"יעצט ,אז מען האט געענדיגט לערנען הלכות בשר וחלב ,גייט מען זיך נעמען צו הלכות תערובות.
"אז מען רעדט שוין פונעם פארהער ,איז אינטערעסאנט אנצומערקן אז אינעם טאג פונעם פארהער האט דער ישיבה גוט אנגעגרייט די
אינגעלייט .ער האט דערציילט אז ווען ער האט זיך געשטעלט צום פארהער איז ער געווען זיכער אז ער וועט נישט קענען ,אבער למעשה
ווען ער איז געגאנגען זיך פארהערן ,האט ער געזען אז ער קען ברוך השם פיין .ווען מ'קומט אריין צום פארהער האט מען אזא שרעק ,אבער
צוביסלעך ,נאך אפאר שאלות ,ווערט עס גרינגער ,ביז צום סוף איז מען אינגאנצן רואיג און מען זעט אז מ'קען ברוך השם גוט".
דער אייבערשטער זאל העלפן אז די כולל אינגעלייט זאלן ווייטער מצליח זיין אין זייער עבודה.
אזוי אויך מיר אלע זאלן ווייטער קענען אנהאלטן אונזערע שיעורים כסדרן יעדן טאג; אזוי וועט אונז די תורה זיכער באשיצן יעדן טאג פון
אלע שוועריקייטן וואס קומען נאר אונטער.
ותלמוד תורה כנגד כולם
7 ל ך לך תשפ"ז בלע טל
די קאר איז ארויפגעפארן אויפ'ן רעמפ פון דער ערד און ווייטער
ארויף אויף די וואנט; זי האט זיך אפילו אפגעשטעלט אינמיטן די
וואנט מיט'ן קאפ ארויף ,און דערנאך ווייטער ארויפגעפארן ביז
צום דאך מיט'ן קאפ אראפ.
פון דארט איז זי "אריינגעפארן" פארקערטערהייט אין די לופט,
ארויס פונעם רעמפ ,זיך איבערגעדרייט אין די לופט ,און זיך צוריק
אראפגעלאזט צו די ערד מיט די הילף פון מאטארן וואס בלאזן
ארויס שטארקע לופט-שטראמען.
אזוי אויך האט די קאר געוויזן וויאזוי זי קען ארויפפליען פונעם
באדן ,איבערהיפן א רייע טעסלא קארס ,און דערנאך לאנדן.
דער אופן וויאזוי דאס ארבעט איז דורך מעכטיגע פענס וואס
שלעפן און בלאזן לופט מיט א געוואלדיגע קראפט; דורך דעם
קען עס זיך האלטן און ממש פארן אויף די ווענט און אויפ'ן דאך,
און אפילו פליען א ביסל אינדערלופט.
די דאזיגע קאר ערווארט מען נישט צו זען אזוי שנעל אויף די
גאסן ,ווייל דערווייל איז עס נישט לעגאל צו פארן מיט אזא קאר
מאמדאניפאר א
ווערט טעסלא שטעלט
זאהראן
אין ערגעץ נישט.
קארסיטי
פליענדיגעיארק
מעיאר פון ניו
מיט אזא סארט קאר קען מען אין ערגעץ נישט אנקומען .עס
איז טאקע זייער שיין פאר א פארשטעלונג.
טעסלא האלט זיך זייער גרויס מיט זייער "מעכטיגע
דערגרייכונג" ,וואס הייסט? מיר האבן באוויזן אז עס עקזיסטירט
אזא מציאות ,און מ'קען מאכן "פליענדיגע קארס". פארגאנגענעם דאנערשטאג פרשת נח ,האט די "טעסלא"
פירמע פארגעשטעלט ביי די ספעיס-עקס ראקעט טעסט
דאס איז טאקע זייער שיין ,אבער מיט קארס וואס פארן מיט
לאקאציע אין טעקסאס א נייע ווערסיע פון די "ראודסטער" קאר,
די פיר רעדער אויף דער ערד קען מען אנקומען איבעראל וואו
וואס קען זיך הייבן פון דער ערד ,זיך איבערדרייען קאפ-אראפ אין
מ'דארף ,און די פליענדיגע קארס וועלן מיר איבערלאזן פאר די
די לופט ,און דערנאך זיך צוריקדרייען געהעריג און לאנדן רואיג
שאוס.
אויף דער ערד.
לאמיר זען צו פאלגן דעם צדיק און פאקוסן אויף וואס מיר
די קאר איז אנטוויקלט געווארן דורך די קאמפאני "ספעיס-
קענען טון אויף למעשה טון פארן אייבערשטן היינט ,און נישט
עקס" ,די ראקעט פירמע פון אילאן מאסק ,וועלכער שטייט אויך
טראכטן פון טון זאכן וואס איז נישט אין מציאות פאר מיר צו טון,
אין שפיץ פון די טעסלא קאמפאני.
דאן וועלן מיר אנקומען צום תכלית פארוואס דער אייבערשטער
האט אונז באשאפן. ביי די פארשטעלונג איז די ווייסע קאר ארויפגעפארן אויף א
הויכע רעמפ אין די פארעם פון אן אות "כ".
אלה ברכב ואלה בסוסים ואנחנו בשם ה' אלוקינו נזכיר.
לך לך תש פ "ז ב לעטל 8
גרשון קרעמער
טראמפ האט אין דער פארגאנגעהייט שארף פארלאנגט אז
דאס ריזיגע ליידיגע גרינלאנד זאל גענצליך אריבערגיין אונטער
אמעריקע ,וואס וועט עס ארייננעמען אלס א סטעיט ,טענה'נדיג
אז אויב נישט וועט זיך א צווייטע גרויסמאכט ווי כינע אדער
רוסלאנד אהין רוקן און פארכאפן די קאנטראל פון דעם וויכטיגן
שטח.
עס זעט אויס אז דענמארק האט אויך געכאפט דעם קאנצעפט
אז די חלק אויף דער וועלט איז עפעס א גוט שטיקל ,און האט
איינגעזען אז צופיל גרויסע מאכטן האבן געלייגט אן אויג אויף
גרינלאנד.
כאטש דענמארק האט אין אנהייב אינגאנצן אפגעווארפן דעם
אמעריקאנער פארלאנג איבער איבערנעמען גרינלאנד ,זענען
אבער אונטער די קוליסן פארגעקומען פארהאנדלונגען וואס
זענען יעצט געקומען לידי גמר.
אונטערן נייעם זיכערהייט-אפמאך וועט אמעריקע שטארק אמעריקע באקומט
פארברייטערן איר מיליטערישע אנוועזנהייט אויף דעם ריזיגן ווערט זאהראן מאמדאני
זיכערהייט-רעכטן ברייטע
ארקטישן אינזל .גרינלאנד וועט טאקע נישט ווערן א טייל פון מעיאר פון ניו יארק סיטי
אמעריקע; דער אפמאך אנערקענט דעם גרינלאנדישן פאלק'ס איבער גרינלאנד
רעכט צו זעלבסטבאשטימונג.
וואס אמעריקע באקומט אבער איז א גאר ברייטע און לאנג-
טערמיניגע זיכערהייט-פאזיציע :אמעריקאנער מיליטערישע
איינריכטונגען קענען פארברייטערט און מאדערניזירט ווערן,
נישט לאנג צוריק איז פארגעקומען אין מאנהעטן די '81סטע
און דער אפמאך שטעלט זיכער אז לענדער וואס זענען נישט אין
יערליכע גענעראל-פארזאמלונג פון די - UNיונייטעד נעישאנס,
נאטא זאלן נישט קענען אויפשטעלן מיליטערישע באזעס אדער
וואו פארשטייער פון רוב לענדער האבן געהאט די געלעגנהייט
באקומען א סטראטעגישע מיליטערישע אנוועזנהייט אויפן
זיך אויסצובלאזן איינער אויפן צווייטן ,צו פראטעסטירן קעגן
אינזל.
עוולות און צו "פארלאנגען גערעכטיגקייט" פון דער וועלט.
צווישן אנדערע פלאנירט אמעריקע אויסצוברייטערן די
בשעת די פארשטייער פון די לענדער קומען זיך צוזאם ,קומען
עקזיסטירנדע אמעריקאנער באזע אין פיטופיק ,און אויפצושטעלן
שוין בדרך אגב פאר פארשידענע מיטינגען צווישן די לענדער,
נאך צוויי מיליטערישע איינריכטונגען :איינס אין נארסארסואק
און אזוי אויך ווערן געשלאסן און אונטערגעשריבן פארשידענע
אין דרום גרינלאנד ,און די צווייטע אין מעסטערסוויג אין מזרח
אפמאכן.
פונעם אינזל.
איינער פון די מער אינטערעסאנטע אפמאכן וואס איז דאס
פון די אנדערע זייט דארף מען געדענקען אז אמעריקע
מאל אונטערגעשריבן געווארן ,איז א נייער זיכערהייט-אפמאך
איז נישט דער וואס היט אויף דער וועלט ,נאר מען דארף אלץ
צווישן אמעריקע ,דענמארק און גרינלאנד.
אנקומען צום אייבערשטן ,אים בעטן וואס מען דארף ,נאר אזוי
ווערט מען באשיצט.
.
9 ל ך לך תשפ"ז בלע טל
טייערער חיים ,גוט אז דו פרעגסט .עס איז א שאד אז דו זיצט
אינדערהיים און דו עסט זיך אויף פאר שרעק.
אבער איידער איך ענטפער דיר ,וויל איך דיר פרעגן א שאלה:
ווייסטו אפשר פארוואס דער אייזל האט אזעלכע גרויסע אויערן?
מען זאגט א ווערטל ,אז ווען אדם הראשון האט געגעבן נעמען
פאר אלע חיות און בהמות ,איז אויך דער אייזל געקומען פרעגן:
"וויאזוי הייס איך?"
"אייזל!" האט אים אדם הראשון געזאגט.
דער אייזל איז אוועקגעגאנגען ,אבער נאך א קורצע וויילע איז
ער צוריקגעקומען" :ווי הייס איך? איך האב פארגעסן".
"אייזל!"
ער גייט ווידער אוועק ,און קומט נאכאמאל צוריק" :ווי אזוי
הייס איך?"
האט אים אדם הראשון אנגעכאפט ביי ביידע אויערן ,זיי די דריטע וועלט מלחמה
געצויגן און אים אריינגעשריגן אין אויער" :דו אייזל! הער שוין
וואס מ'רעדט צו דיר!"
דערפאר ,גייט דאס ווערטל ,איז ער געבליבן מיט אזעלכע
איך בין א בחור ,פארגאנגענעם בין הזמנים
גרויסע אויערן...
בין איך געזיצן אינדערהיים ווייל עס איז נישט
פארוואס דערצייל איך די מעשה? ווייל א מענטש קען צומאל דא קיין ישיבה.
אויך זיין ווי דער אייזל. איך האב געעפנט א צייטונג און איך בין
מען קען הערן נאכאמאל און נאכאמאל אז דער אייבערשטער געווארן זייער דערשראקן; איך האב געליינט אז
פירט די וועלט ,אבער ווען מען עפנט די צייטונג ,פארגעסט עס איז דא "אינסייד אינפארמעישאן" אז פוטין
מען אלעס .פלוצלינג איז פוטין דער בעל הבית; דער שרייבער וויל אטאקירן די נאטא לענדער ,אפילו אויב
אין צייטונג ווייסט אלעס ,ער פארשטייט אלעס .און דער דאס וועט אנהייבן א דריטע וועלט מלחמה.
אייבערשטער? פון אים האט מען אינגאנצן פארגעסן. איך טראכט א גאנצן טאג דערפון און איך
פרעג איך דיר :דו ווילסט וויסן וואס עס טוט זיך אין פוטין'ס האב זייער מורא .איז דאס אמת? איר שרייבט
קאפ? דו ווילסט וויסן וואס עס גייט זיין? איך ווייס נישט וואס דאך די נייעס.
פוטין טראכט ,און איך ווייס נישט וואס עס וועט זיין .אבער אין
דיין קאפ איז שוין יעצט דא א דריטע וועלט מלחמה! דו קענסט חיים
נישט עסן ,דו קענסט נישט שלאפן ,און דו קענסט נישט הנאה
האבן פון בין הזמנים.
מיט'ן ליינען די צייטונג דארפסטו שוין נישט ווארטן אז
לך לך תש פ "ז ב לעטל 10
גרשון קרעמער alemen@bletelmagazine.com - 845-445-7447
פוטין זאל עפעס אנווערטשאפטען .די צייטונג האט דיר שוין
איך האב געלערנט איבער חיות ,און איך אריינגעברענגט די גאנצע וועלט מלחמה גלייך אין קאפ אריין.
האב געהערט אן אינטערעסאנטע זאך וועגן
אז דו ווילסט פאלגן דעם צדיק'ס עצה ,מאך צו די צייטונגען.
אן עליגעיטאר :זיין מויל איז גאר גאר שטארק;
הער אויף צו ליינען די אלע שטותים.
ווען ער מאכט עס צו און בייסט ,איז עס מיט
א געוואלדיגן כח .אבער מיט א בענדל אדער נישט יעדע זאך וואס איז געדרוקט דארפסטו ליינען .נעם
טעיפ קען מען אים האלטן דאס מויל פארמאכט ענדערש א ספר אדער א קונטרס וואס רעדט פונעם אייבערשטן,
און ער קען עס נישט עפענען. פון אמונה און בטחון.
איז דאס ריכטיג? וויאזוי קען אזא קליין בענדל ליין א מעשה פון א צדיק ,לערן א בלאט גמרא ,גיי ארויס אביסל
אפהאלטן אזא שטארקע חיה? שפאצירן און רעד זיך אויס דאס הארץ צום אייבערשטן.
זאג אים יעצט" :אייבערשטער ,איך האב מורא .איך פארגעס אז
משה טייטלבוים דו פירסט די וועלט .העלף מיר געדענקען אז איך בין אין דיינע
הענט .גיב מיר אמונה ,כדי איך זאל קענען לעבן רואיג און פרייליך".
אמונה מיינט נישט אז איך ווייס וואס עס וועט געשען מארגן;
אמונה מיינט אז אויך מארגן וועט דער אייבערשטער זיין דער
בעל הבית .איך דארף נישט וויסן קיין עתידות כדי צו קענען לעבן
היינט.
טייערער חיים ,זיי נישט קיין אייזל .הער וואס מען זאגט דיר:
האסט געפרעגט א זייער אינטערעסאנטע שאלה ,און אויך פון
די וועלט האט א בעל הבית! ווען א מענטש הייבט אן צו לעבן מיט
אן עליגעיטאר קענען מיר זיך לערנען עפעס גאר נוצליך.
דעם ,לעבט ער א חיים טובים.
דער אייבערשטער האט באשאפן דעם עליגעיטאר מיט גאר
שטארקע מוסקלען צו פארמאכן דאס מויל" .מוסקלען" זענען די
טיילן אינעם גוף וואס געבן אונז כח זיך צו רירן .מיט די מוסקלען
מאכט דער עליגעיטאר צו זיין מויל און בייסט מיט א געוואלדיגן
כח.
אבער איין מוסקל קען נישט טון צוויי זאכן ,און צו עפענען
דאס מויל האט ער אנדערע מוסקלען וואס זענען פיל שוואכער.
דערפאר קען ער גאר שטארק פארמאכן דאס מויל ,אבער דאס
עפענען גייט שוין שווער .דעריבער קען אפילו א שוואכע בענדל
האלטן פארמאכט דאס מויל פון דעם שרעקעדיגן עליגעיטאר.
לאמיר נישט זיין קיין עליגעיטאר ,לאמיר עפענען דאס מויל
און רעדן צום אייבערשטן .לאמיר נישט לאזן א קליין בענדל אונז
אפהאלטן .ווארף א ווארט ,א בקשה ,אדער נאך א יישר כח צום
אייבערשטן .דער אייבערשטער הערט אונז. דער עליגעיטאר
11 ל ך לך תשפ"ז בלע טל
ברענגען קינדער אין בית המדרש
בעזהשי"ת -יום ד' פרשת לך לך ,ח' מר-חשון ,שנת תשע"ז לפ"ק
לכבוד ...נרו יאיר
בנוגע ברענגען קליינע קינדער אין שול; כאטשיג קינדער שטערן און
לאזן נישט דאווענען און שטערן דעם טאט'ן און אנדערע מענטשן פון
דאווענען ,מיט דעם אלעם דארף מען וויסן אז א קינד וואס קומט אין שול
זאפט זיך איין אין אים הייליקייט דורכדעם וואס ער זאגט 'אמן'' ,אמן יהי
שמיה רבה'' ,קדושה' און 'ברכו'.
דער רמ"א זאגט (או"ח סימן קכ"ד ,ה)" :וילמד בניו הקטנים שיענו אמן ,כי מיד
שהתינוק עונה אמן יש לו חלק לעולם הבא" ,אפילו זיי שטערן און דרייען
איבער דעם שול ,דאך נעמען זיי אריין אין זיך קדושה וטהרה .מוהרא"ש
זאגט אז די אלע פלעצער וואו עס איז איינגעפירט צו ברענגען די קינדער
שבת אין שול פון ווען זיי זענען נאך גאר קליינע קינדער ,אפילו זיי שטערן
וכו' ,זענען אויס געוואקסן ערליכע אידן ,ווייל זיי זענען מחונך געווארן מיט
דאווענען וכו' ,משא"כ די אלע קהילות וואס האבן מקפיד געווען אויף 'סדר'
און שטילקייט ,זענען די קינדער ארויס לתרבות רעה רח"ל און געווארן
געכאפט אין השכלה.
א טאטע דארף אבער וויסן אז ער קען נישט לאזן זיינע קינדער סתם
ארומלויפן ,ער דארף אכטונג געבן אויף זיי ,ער דארף זען אז זיי זאלן
דאווענען און אויסהערן דאס ליינען ,פארשטייט זיך הגדול לפי גדלו והקטן
לפי קטנו; קליינע קינדער רופט מען אריין צו קדושה און כתר ,גרעסערע "
קינדער דארפן שוין דאווענען וואס זיי דאווענען אין חדר ,און ווען זיי ווערן
נאך גרעסער דארפן זיי שוין מיטהאלטן דאס גאנצע דאווענען און קריאת
התורה .א טאטע וואס איז מחנך זיינע קינדער פון ווען זיי זענען נאך יונג וועט
זען שיינע פירות שפעטער ,און ווער עס זאגט" :נע ,זיי זענען נאך קליין" ,די
וועלן זיך רייסן די האר שפעטער.
וויסן זאלסטו ,אז ווען קינדער זענען שוין עלטער קען מען שוין נישט
רעדן צו זיי ,עס איז בעסער אז מ'רעדט צו זיי ווען זיי זענען נאך גאר יונג
"חֹוֵׂשְך ִׁׁש ְְבטֹו
ׂ ווייל דעמאלט הערן זיי אויס; שלמה המלך זאגט( :משלי יג ,כד)
מּוָסר" ווער עס האט ליב זיין קינד ,זאגט אים מוסר. ׂשֹוֵנֵ א ְְבנֹוְ ,וְ ֹא ֲֲֹהבֹו ִׁׁש ֲֲחרֹו ָ
און ווער עס זאגט נישט קיין מוסר ,איז א סימן אז ער האט פיינט זיין קינד;
פרעגן די חז"ל (מדרש רבה שמות ,א ,ה) :ווען א מענטש הערט אז איינער האט
געשלאגן זיין קינד ,וועט ער דאך מאכן א סוף מיט יענעם ,איז וויאזוי זאגסטו
אז ווער עס שלאגט נישט זיין קינד האט פיינט זיין קינד?! ענטפערן די חז"ל,
אז ווען א מענטש איז נישט מחנך זיין קינד ווייל ער שוינט אים ,זאל ער וויסן
אז דאס קינד וועט צום סוף אראפ גיין פון אידישן וועג .אזוי ווי מיר זעהן ביי
אברהם אבינו וואס האט געזען ווי ישמעאל קומט אהיים מיט א צלם און ער
שפילט זיך דערמיט ,אבער ער האט אים געשוינט און גארנישט געזאגט ,און
דאס האט זיך אויסגעלאזט מיט דעם אז ער האט אים געמוזט פארטרייבן
פון שטוב ער זאל נישט קאליע מאכן זיין ברודער יצחק ,און ער איז געווארן נעמט היינט
א רויבער וכו'. א זכות אינעם פרנס
השבת
פרנס
החודש
פרנס
השנה
אזוי אויך טרעפן מיר ביי עשו ,אזוי ווי עס שטייט (בראשית כה ,כח)ַ" :וַ ֶּיּ ֱֱא ַַהב נייעם עירוב זכות זכוי הפת
רופט שוין $500 $1800 $10,000
נח הערש ווייס \ 845.707.6374
לך לך תש פ "ז ב לעטל 12
עצתו אמונה לך לך תשע"ז
ווען זיי ווערן עלטער; למשל ,א טאטע וואס איז מחנך זיינע קינדער צו גיין ִיְִצ ָָחק ֶאֶ ת ֵעֵָׂשׂ ו ִּכּ י ַַצִיִ ד ְּבִּפִ יו" יצחק האט ליב געהאט עשו און ער האט אים
ְ
אין מקוה ,ער נעמט זיי ערב שבת אין מקוה און ער לערנט זיי אויס ווי אזוי גארנישט געזאגט ,צום סוף איז ער ארויס לתרבות רעה אזוי ווי חז"ל זאגן
זיך אויף צו פירן איידל ,זיי זאלן שטיין אויסגעדרייט צום וואנט ,ווי אזוי מען (בבא בתרא ט"ז ע"ב) אז ער האט עובר געווען יענעם טאג אויף פינף עבירות:
שאערט זיך ,דא לייגט מען נישט די האנט ,און מען קוקט נישט אויפן ברית, ער האט געטון אן עבירה מיט א נערה המאורסה ,ער האט גע'הרג'ט א
וועלן זיינע קינדער אויך גיין אין מקוה און זיך אויפפירן איידל. מענטש ,כופר געווען אין תחיית המתים ,כופר געווען אינעם אייבערשטן און
מען קען נישט זאגן פאר א בחור ווען ער ווערט דרייצן יאר" :גיי אין פארשעמט די בכורה.
מקוה" ,דער בחור ווייסט נישט וואס מקוה איז! ער ווייסט נישט ווי לאנג זעט מען פון דעם אז ווען א מענטש זאגט נישט קיין מוסר פאר זיינע
דארף מען זיצן אין מקוה .ער זעט מענטשן זיצן אין שמועסן דארט פאר א קינדער ווען זיי זענען נאך יונג וועט ער זיך נאכדעם רייסן די האר פון קאפ.
לאנגע צייט ,זיצט ער אויך דארט ווי א נאר אין מארק ,א טאטע וואס איז עס איז כדאי זאלסט נאכקוקן די מדרש (שמות רבה ,א; תנחומא שמות ,א) וועסטו
נישט מחנך זיין קינד וועט זיך שפעטער רייסן ביים קאפ. זען ווי ער רעכנט אויס נאך מעשיות פון אבשלום און אדוניה – די קינדער
איך כאפ נאר אן איין משל ,מקוה ,און אזוי איז ביי יעדע זאך .פארשטייט פון דוד המלך ,וואס דוד המלך האט זיי נישט געזאגט קיין מוסר ,און וואס
זיך אז מען טאר נישט לאזן קליינע קינדער אליין גיין אין מקוה ,ווייל עס איז עס איז געווען מיט זיי .און די מדרש פירט אבער אויס ,אז אברהם האט מחנך
דא קראנקע נפשות ,קראנקע מענטשן וואס קענען אים אומגליקליך מאכן געווען יצחק ,און יצחק האט מחנך געווען יעקב און אזוי ווייטער ,זיי זענען
פארן לעבן. געווארן גרויסע צדיקים און מען האט געהאט פון זיי אסאך נחת.
איינער פרעגט מיר ,א לץ" :דיינע קינדער האבן געזינדיגט אז זיי דארפן ווי יונגער מען איז מחנך די קינדער אז זאלן זיך אויפפירן ווי עס דארף צו
זיין וועט מען האבן נחת פון זיי ,אזוי ווי דער רבי זאגט (ספר המידות אות בנים,
שוין מקוה ביי די ניין יאר?" זאג איך אים" :קודם כל מקוה האט נישט
מיט זינדיגן ,מען גייט אין מקוה ווייל מען ווערט מער הייליג דורך מקוה, עּוָריו" ,מען דארף אויסלערנען
"ָצִרִ יְך ְְל ַַל ֵֵּמד ֶאֶ ת ַַה ִִּתינֹוק ֶּדֶֶרֶ ְך ֶאֶֶרֶ ץ ִמִ ְּנְ ָ
סימן סה) ָ
צווייטענס קענסט פרעגן דיין קשיא אויף יעדע מצוה ,ווייל באמת איז א דעם קינד דרך ארץ ווען ער איז נאך יונג.
קינד פטור פון אלע מצוות ,מיט דעם אלעם איז דא א מצוה פון חינוך" ,און חז"ל פארציילן (תנא דבי אליהו ,פרק יג) "מעשה באדם אחד ,שהיה עומד
מען זעט אז ווי מער א טאטע איז מחנך זיינע קינדער מיט דאווענען און הוא ובנו בבית הכנסת; וכל העם היו עונין "אמן" ו"הללויה" אחר העובר לפני
לערנען ,נאכדעם ווען דאס קינד האט בר מצוה טוט ער אלע מצוות. התיבה ,ובנו עונה דברים של תפלות ,ולא אמר לו אביו שום דבר ,עס איז
מוהרא"ש האט געזאגט" :חינוך הייבט זיך אן נאך פאר די קינדער ווערן געווען אמאל יום טוב סוכות אין שול ווען מען זאגט הלל ,יעדער האט שיין
געבוירן" .דערפאר בעט איך דיר :האב שכל און האב רחמנות אויף דיר אליין געדאוונט הלל ,און עס איז געווען א איד וואס זיין זון האט נישט געדאווענט
און פיר זיך איידל און ערליך ,דעמאלט וועלן דיינע קינדער זיך אויך אויפפירן און נישט געזאגט הלל ,נאר ער האט גערעדט ניבול פה אין שול ,הויעך פאר
איידל און ערליך ,און א מאמע וואס פירט זיך איידל וועט איר טאכטער אלעמען .ואמרו לו הבריות שימחה בבנו ,והשיב ואמר להם "מה אעשה לו?
אויך זיין א איידעלע מיידלְּ" ,כִּאִָּמּ ה ִּ -בָּּתּ ּה" ,און אז די מאמע איז נישט תינוק הוא! ישחק!" מענטשן זענען געגאנגען רעדן צו דעם איד ער זאל
מקפיד צו גיין צניעות'דיג אנגעטון ,וועט איר טאכטער חס ושלום אויך גיין אכטונג געבן אויף זיין זון ,ווייל ער דאוונט נישט און ער רעדט שמוציג וכו',
אויסגעלאסן ,און דעמאלט וועט זיין צי שפעט צוריק צודרייען דעם זייגער. האט ער זיך נישט וויסנדיג געמאכט ,ער האט געזאגט" :ס'איז גארנישט ,ער
איז נאך א קינד" ,שוב למחר עשה כן ,כל אותן ימי החג ענה בנו דברים של
דערפאר ,מיינע ליבע תלמידים וואס איך האב אלעס אוועק געגעבן פאר תיפלות ולא אמר לו אביו שום דבר.
אייך :גיבט אכטונג אויף אייערע קינדער נאך מער ווי איר גיבט אכטנונג
אויפן שווארץ אפעל פון אויג ,זאג נישט וואס דער איד האט געזאגט ווען אזוי איז געווען א גאנץ יום טוב סוכות ,טאג נאך טאג ,מען האט אים
מען האט אים פארגעהאלטן אז זיין קינד רעדט נישט איידל" :נע ,ער איז נאך געבעטן ער זאל אכטונג געבן אויף זיינע קינדער און ער האט געזאגט" :ס'איז
יונג ,ער מיינט גארנישט". גארנישט ,ער איז נאך א קינד" .לא יצתה אותה שנה לא שניה ולא שלישית
עד שמתו אשתו ובניו ובן בנו ויצאו לו חמש עשרה נפשות בתוך ביתו ,ולא
איך האב געזאגט פאר די מלמדים און פאר די טיטשערס ביי אונז אין נשתייר לו אלא שני בנים :אחד חיגר וסומא ואחד שוטה ורשע ,פירט אויס
מוסד ,זיי זאלן וויסן אז ביי קינדער איז דא אן אנדערע סארט ניבול פה ,וואס אליהו הנביא :עס איז נישט אריבער אפאר יאר ביז זיין גאנצע משפחה איז
ביי עלטערע מענטשן איז עס בכלל נישט קיין ניבול פה ,ווייל הכל הולך אחר אים אויסגעשטארבן ,און עס איז נאר געבליבן צוויי קינדער -איינער א
הכוונה וד"ל; עלטערן דארפן דאס וויסן און אכטונג געבן אויף דעם ,ווייל בלינדער וואס ער האט אויך געהינקעט ,און נאך א קינד א שוטה און א רשע.
מען מאכט אוועק יעדע זאך און מען זאגט" :נע ,ס'איז גארנישט ,ער איז נאך זעט מען פון דעם ,אז מען דארף מחנך זיין קינדער ,בפרט אין שול ווען מען
יונג" ,וויאזוי קען מען אים מחנך זיין אז מען דארף רעדן איידל?! דאוונט ,אפילו ווען זיי זענען נאך גאר קליין.
הצלחה רבה. יעדע זאך וואס עלטערן זענען מחנך די קינדער וועלן זיי עס טון שפעטער
13 ל ך לך תשפ"ז בלע טל
פארזעצונג פון פריער:
אַקאְנְ ט ֵּבֵ יי ַַאְנְ ֵׁשֵ י ְְׁשלֹוֵמֵ ינּו ַַאז ֶרִֶּבִ י
ֶעֶ ס ִאִ יז ַַּב ַ
"ְמִגִ ַיַלת
ַּבַּעל ֶּפֶ ה ֶדֶ עם ְ עְּבן ַ עְרֶגֶ עֶגֶ ְ
ָנָ ָָתן ָָהאט ִאִ יֶּבֶ ְ ייִליְגְ ן ֲֲא ִִריַזַ "לִִ ,איז ֶֶדער
אְר ַַצייט פּון ֵֵה ִ זּוְנְ ָָטאג ,ה' ָָאבִִ ,די ָיָ ְ
ויְסן
אְר ְְׁשֵטֵ יין אּון ִוִ ְ ייְסט צּו ַַפ ְ ְְס ָָתִרִ ים"ָָ ,דאס ֵהֵ ְ יְט'ן ְְּפ ַַלאן
אֹויְפ'ן ֶוֶ ועגִִ ,מ ְ
אְרן פּון ַזַ יין הֹויז ְ עָפ ְרֹויְסֶגֶ ָ
ֶֶר ִִּבי ַַא ְ
עְׁשִרִ ְיְּבןַַ ,פאר ַזַ יין ַַּת ְְלִמִ יד אְרט ְְׁשֵטֵ ייט ֶגֶ ְ ָוָ ואס ָָד ְ ועִדיְוְ ֶוֶקע
עְדֶוֶ ִויְלן ִִאין ֶֶמ ְ אְרן אֹויף ַַׁש ָָּבת ַנַ ֲֲחמּו צּו ִוִ ְ צּו ָָפ ְ
טּוְל ְְטִׁשִ יֶנֶ ער זי"ע. מּוְב ָָהק ֶרִֶּבִ י ַנַ ְְח ָָמן ְ
ְ עִרין. ָָא ֶֶדער ִִאין ְְט ֶֶׁש ִ
טּוְל ְְטִׁשִ יֶנֶ ער זי"ע ֵאֵ ייְנְ ָָמאל ָָהאט ֶרִֶּבִ י ַנַ ְְח ָָמן ְ רּוְס ַַלאְנְ ד,
עְדן פּון ְ עהֹויְּבן ֶֶר ְ
ְ אְלט ָָאְנְ ֶגֶ
עָמ ְֶֶדער ֶֶר ִִּבי ָָהאט ֶֶד ָ
עְּבט ֶעֶ ס אְרָוָ ואס ֶעֶ ר ֶגֶ ְ עְפֶרֶ עְגְ ט פּון ֶרִֶּבִ י ָנָ ָָתן ַַפ ְ ֶגֶ ְ קּוֶמען,
אִס ְיְרן ִִמיט ֵזֵ יי ִִּביז ָָמ ִִׁש ַיַח ֶוֶ ועט ֶ אּון ָוָ ואס ֶוֶ ועט ַַּפ ִ
ִיְִצ ָָחק אּון ַַפאר יְׁשט ִאִ יֶּבֶ ער ַַפאר ַזַ יין זּון ר' ְ ִנִ ְ ּגֹוֵאל ִִּביז צּו ְְּת ִִחַּיַ ית ַַה ֵֵמ ִִתים. אּון פּון ִִּב ַיַאת ַַה ֵ
ֶאְֶפ ַַרִיִ םָָ ,האט ֶרִֶּבִ י ָנָ ָָתן ִאִ ים ר' ַנַ ְְפָּתִּלִ י'ס זּון ר' ְ
עְרט" ,אֹויף ֵזֵ יי ִּבִ ין ִאִ יְך ְְּברֹוֶגֶ זֵ ,זֵ יי ֶזֶ עֶנֶ ען ֶגֶ עֶעְֶנְ ְְטֶפֶ ְ
אְרקיְׁשט ֶגֶ עֶוֶ וען ַַמ ְ ואְל ְְטן ֵזֵ יי ִנִ ְ
אְרק ֶמֶ עְנְ ְְט ְְׁשןָ ,וָ ְ ַַמ ְ
עְר ְְׁשֶטֶ ער אֹויְך ואְלט ֶדֶ ער ֵאֵ ייֶּבֶ ְ ֶמֶ עְנְ ְְט ְְׁשןָ ,וָ ְ
אְל ְְפן".
עָה ְ אֹויְסֶגֶ עִפִ ְיְרט אּון ֵזֵ יי ֶגֶ ָ
ְ
טּוְל ְְטִׁשִ יֶנֶ ער זי"ע ָָהאט ֶעֶ ס ְ ֶרִֶּבִ י ַנַ ְְח ָָמן
עְּבן ַַפאר ַזַ יין זּון ֶרִֶּבִ י ַַא ְְב ָָר ָָהם זי"ע ,אּוןעְרֶגֶ עֶגֶ ְ ִאִ יֶּבֶ ְ
עְׁשִרִ ְיְּבן ֶדֶ עם ַגַ אְנְ ְְצן ְְׁשמּוֶעֶ ס
אְּפֶגֶ ְ
ֶרִֶּבִ י ָנָ ָָתן ָָהאט ַַא ָָר ְ
ֶרִֶּבִ י ַַא ְְב ָָר ָָהם זי"ע ָָהאט קֹוֶדֶ ם ֶגֶ עֶזֶ ען ִוִ וי ר' ַַאייִזִ ְיְקל
אַקאְנְ ט ֵּבֵ יי אּוְנְ זִמִ יט ָָראֵׁשֵ י ֵּתֵ יבֹות ,אּון ָָדאס ִאִ יז ַַּב ַ
עְל ְְפן
עְּבן צּו ֶהֶ ְ עְרֶגֶ עֶגֶ ְאּוַמאן ִאִ יז ַַאזֹוי ִאִ יֶּבֶ ְ פּון ַ
"ְמִגִ ַיַלת ְְס ָָתִרִ ים".
יְט'ן ָנָ אֶמֶ ען ְִמִ ְ
ִאִ ין ַַאֶלֶ ע ִעְִנְ ָיָ ִנִ ים פּון ֵהֵ ייִלִ יְגְ ן ֶרִֶּבִ י'ןָָ ,האט ֶעֶ ר ִאִ ים
עְּבן ִדִ י סֹודֹות פּון ְְמִגִ ַיַלת ְְס ָָתִרִ ים.עְרֶגֶ עֶגֶ ְ ִאִ יֶּבֶ ְ ִאִ יְך ָָהאּב ֵּבֵ יי ִמִ יר ַַא ַַקאִּפִ י פּון ַַא ְּכְ ַַתב ַיַ ד פּון ר' ַַא ְְלֶטֶ ר
"ְמִגִ ַיַלתעְּפִלִ יֶקֶ ער ַזַ "לָָ ,דאס ִאִ יז ְְצֵוֵ ויי ֲֲח ָָלִקִ ים פּוֶנֶ עם ְ ֶטֶ ְ
עַהאט ָָאֶּבֶ ער ְְׁשֶּפֶ עֶטֶ ער ָָהאט ֶעֶ ר ֲֲח ָָר ָָטה ֶגֶ ַ
ֶעְֶר ְְׁשֶטֶ ע ֵחֵֶלֶ ק ִאִ יז ָוָ ואס ֶדֶ ער ֶרִֶּבִ י ָָהאט ְְס ָָתִרִ ים"ֶ ,דֶ ער ְ
אֹויף ֶדֶ עםַ ,וַ וייל ֶעֶ ר ָָהאט ֶגֶ עֶזֶ ען ַַאז ֶעֶ ר ִאִ יז ִנִ ְ
יְׁשט
ייְלט אּום זּוְנְ ָָטאג ה' ָָאב תקס"ו ,אּון ֶדֶ ער עְרֵצֵ ְ עְצט ֶדֶ ְֶיֶ ְ
אְטׁש ָוָ ואס ֶעֶ ר ִאִ יז ֶגֶ עֶוֶ וען ַַא ָָראּוי ַַפאר ֶדֶ עםָ ,כָ ְ
ייְלט
עְרֵצֵ ְ ְְצֵוֵ וייֶטֶ ער ֵחֵֶלֶ ק ִאִ יז פּון ָוָ ואס ֶדֶ ער ֶרִֶּבִ י ָָהאט ֶדֶ ְ
יְׁשט
ְ ִנִ אס ָד
ָ אר ָט
ָ ען ֶמֶ ער ֶּבֶָאָ ְגְ רֹויֶסֶ ער ַַּב ַַעל ְְצ ָָד ָָקה,
ייָטאג ֶעֶֶרֶ ב ַַׁש ָָּבת קֹוֶדֶׁש ח' ָָאב תקס"ט (ֶזֶ ע אּום ְְפ ַַר ָ
עְמ ְְדן ,אּון ֶדֶ עִרִ יֶּבֶ ער ָָהאט ֶעֶ ר אֹויְסָזָ אְגְ ן ַַפאר ַַא ְְפֶרֶ ְְ
יָמן תתל"ג). ַוַ וייֶטֶ ער ִאִ ין ִסִ ָ
ִמְִת ַַּפֵלֵ ל ֶגֶ עֶוֶ וען ַַא ַגַ אְנְ ֶצֶ ע ָיָ אר ַַאז ר' ַַאייִזִ ְיְקל ָזָ אל ְ
עְסן ָוָ ואס ֶעֶ ר ָָהאט ִאִ ים ְְמַגַ ֶלֶ ה ֶגֶ עֶוֶ וען ,אּון אְרֶגֶ ְַַפ ְ ֶעְֶר ְְׁש ְְטן ֵחֵֶלֶ ק ְְׁשֵטֵ ייט ַַאזֹויִ" ,אִ ין ַַּביים סֹוף פּוֶנֶ עם ְ
ַַאזֹוי ִאִ יז ַַטאֶקֶ ע ֶגֶ עֶוֶ וען. עְרָנָ אְךויְסן ַַאז ֶעֶ ר ִאִ יז ֶעֶ סֶ ,דֶ ְיְׁשט ִוִ ְ ָָאְנְ הֹויּב ֶוֶ ועט ֶמֶ ען ִנִ ְ
יַחִּ ,בִ יז
הֹויְּבן ְְט ַַראְכְ ְְטן ַַאז ֶעֶ ר ִאִ יז ָָמִׁשִ ַ
ֶוֶ ועט ֶיֶ עֶדֶ ער ָָאְנְ ְ
ֶוֶ וען ֶרִֶּבִ י ַַא ְְב ָָר ָָהם זי"ע ִאִ יז ֶגֶ עקּוֶמֶ ען ַַא ָיָ אר
אְרט, ויְסן" ,אּון ֶעֶ ר ֶעְֶנְ ִדִ יְגְ ט צּו ָָד ְ ֶיֶ עֶדֶ ער ֶוֶ ועט ׁשֹוין ִוִ ְ
אּוַמאן אֹויף ַ ִיְִׂש ָָרֵאֵ ל ֵקֵ יין ְְׁשֶּפֶ עֶטֶ ער פּון ֶאֶֶרֶ ץ ְ
ֹרֹאׁש ַַה ָָׁשָנָ הָָ ,האט ֶעֶ ר ָָאְנְ ֶגֶ עְסן ֶגֶ עָוָ ְ
ואְרן אְרֶגֶ ְ
"ַא ַַסאְך ַזַ אְכְ ן פּוֶנֶ עם ְְׁשמּוֶעֶ ס ִאִ יז ַַפ ְ ַ
מּוֶעְֶסן ִמִ יט
ְ עהֹויְּבן ְְׁשְ
עְׁשִרִ ְיְּבןֶ ,דֶ ערואְרן ָָא ְְּפֶגֶ ְיְׁשט ֶגֶ עָוָ ְאּון ֶזֶ עֶנֶ ען ִּבְִכְ ַַלל ִנִ ְ
אְר ְְׁש ַַטאֶנֶ ען פּון ַזַ ייֶנֶ ע ר' ַַאייִזִ ְיְקל אּון ֶעֶ ר ָָהאט ַַפ ְ
אְל ְְטן ַַפאר ְְּבֶעֶֶרֶ ְך ְְצֵוֵ ויי ָָׁש ָָעה ,אּון
עַה ְ ְְׁשמּוֶעֶ ס ָָהאט ָָאְנְ ֶגֶ ַ
יְׁשטְְׁ .שֶּפֶ עֶטֶ ער אְרִנִ ְ וייְסט ָגָ ְ ועְרֶטֶ ער ַַאז ֶעֶ ר ֵוֵ ְ ֶוֶ ְ
עְדן פּון יְׁשט ֶרֶ ְייְסן ַַאז ֶמֶ ען ָזָ אל ִנִ ְ ֶדֶ ער ֶרִֶּבִ י ָָהאט ֶגֶ עֵהֵ ְ
עְרֶגֶ עֶגֶ ְ
עְּבן ַַפאר ר' ,... ָָהאט ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם זי"ע ֶעֶ ס ִאִ יֶּבֶ ְ
ייְּבן ִמִ יט ְְר ָָמִזִ ים ,אּון ָָדאס רֹוב ִאִ יז ֶדֶ עם ָנָ אר ָָא ְְּפ ְְׁש ַַר ְ
עְּבן ַַפאר ר' ֶ ,...דֶ ער עְרֶגֶ עֶגֶ ְ אּון ר' ָָ ...האט ֶעֶ ס ִאִ יֶּבֶ ְ
יְׁשט
ואְרן ַוַ וייל ֶמֶ ען ָָהאט ֶעֶ ס ִנִ ְ עְסן ֶגֶ עָוָ ְ אְרֶגֶ ְ ְגְ ַַלייְך ַַפ ְ
אְלן ׁשֹוין זֹוֶכֶ ה עְל ְְפן ִמִ יר ָזָ ְ עְר ְְׁשֶטֶ ער ָזָ אל ֶהֶ ְ ֵאֵ ייֶּבֶ ְ
אְלט ָָא ְְּפֶגֶ ְ
עְׁשִרִ ְיְּבן". עָמ ְ
ֶדֶ ָ
עְרן גּוֶטֶ ע ְְּבׂשּורֹותָָ ,אֵמֵ ן ֵּכֵ ן ְיְ ִהִ י ָָרצֹון. ַזַ יין צּו ֶהֶ ְ
ואְרְנְ ט ַַאז ֶעֶ ס ַַאזֹוי ִוִ וי ֶדֶ ער ֶרִֶּבִ י ָָהאט ָָאְנְ ֶגֶ עָוָ ְ
ייְּבן ַַא סֹודֶ ,דֶ עִרִ יֶּבֶ ער ָָהאט ִאִ יְך ִזִ יְך צּוִרִ יק ָזָ אל ְְּב ַַל ְ
אְטׁש ָוָ ואס ֶעֶ ס ִאִ יז ֵסֵ יי ִוִ וי רּוְקןָ ,כָ ְ
אְל ְְטן פּון ֶעֶ ס ְְד ְ עַה ְ ֶגֶ ַ
עְׁשִרִ ְיְּבן ָנָ אר ִמִ יט ָָראֵׁשֵ י ֵּתֵ יבֹות אּון ֶמֶ ען ֶעֶ ס ִּבְִכְ ַַלל ֶגֶ ְ
פארזעצונג קומענדיגע וואך אי"ה אְר ְְׁשֵטֵ ייןֶ .עֶ ס ִאִ יז ֶגֶ ְ
עְּבִלִ ְיְּבן ֵּבֵ יי ִמִ יר ִאִ ין ְּכְ ַַתב יְׁשט ַַפ ְ ִנִ ְ
ַיַ ד.
קע"ד
15 ל ך לך תשפ"ז בלע טל
כ'האדיר אן אינוועסטמענט
ק
געווען דער פלאמבער" :וויפיל קאסט א פארגעסן פון דעם הייזקע ,אזוי רואיג ום אין א זייט וואו ס'איז
נייע בוילער?" גייט עס פארן"... דא ווייניג אויגן און
אויערן ,כ'דארף האבן
און דאס איז נאר געווען דער אנהייב... נאכן קווענקלען אהין און אהער ,נאכן מיט דיר א שטיקל
צוזאמענבארגן און קראצן געלט ,און שמועס אן דעם וואס
דעם ערשטן פונעם חודש זיצט ער נאכן שפירן דיזי פונעם בראוקער וואס
אין אפיס און קוקט ארויף צום דאך; ער קיין פרעמדע נאז זאל
האט אים ארויפגעלייגט אויף "ספיד אריינשטעקן. זיך
ווארט אז די רענט קאנווערט זאל שוין דייעל" ,טרעפט ער זיך שליסן דעם מקח.
קומען אריינצורעגענען... "הער אויס ,ס'דא יעצט אן
ער פארמאגט שוין א נכס ,א הייזקע; אינוועסטמענט אוועילעבל ,אבער
דעם פינפטן פונעם חודש מאכט ער איז אן אינוועסטער ...שוין נייע צייטן
ער דעם החלטה אז עד כאן ,ער לאזט הער גוט אויס ,לייג צו קאפ און פאקוס:
היינט מיט אים .ער גראדט שוין אויס ס'איז א גרויסע לאט מיט גאנץ א שיינע
זיך ארויס צו זיין נאר וואס געקויפטע דעם קראגן פונעם רעקל ווען ער קומט
כאטקע ,און גייט איינמאנען דאס וואס הייזקע אויף דעם ,ס'קומט שוין מיט א
אריין צו מנחה-מעריב; ער איז ארויף א טענענט.
קומט אים ערליך :זיין רענט פארן חודש! שטאפל אין לעבן און געהערט שוין צו א
ער קלאפט מיט א שטארקייט אויפן פרישע קלאס – אן אינוועסטער. "קוק אהער ,איך ווייס אז דו ביזט
טיר ווי ס'פאסט פאר א לענדלארד .נאכן טייט יעצט ,אבער דאס איז איינמאליג...
ער קען שוין זאגן פאר זיינע
ווארטן עטליכע מינוט שפירט ער שוין שוואגערס ביים חנוכה מסיבה" :איך טו "לויף נאך נישט אוועק! דו גייסט
דעם גערוך. אין ריעל עסטעיט"... האבן א נכס ,דיינס אן אינוועסטמענט,
נאך איידער די טיר עפנט זיך הערט וואס ביז עטליכע יאר גייט זיך גיסן גאלד
למעשה ווי ס'האט זיך אויסגעשטעלט, דערפון...
ער א קריץ; א פארע קומט ארויס און שוין אין די ערשטע וואך וואס ער האט
פארנט פון אים באווייזט זיך זיין טענענט געקויפט דאס הויז -גלייך נאכן צולייגן יא ,אפשר דארף עס אביסל פעינטן
-א שחור אן קיין ציין מיט א קאלירפולן דעם טיטל "לענדלארד" צו זיין אימעיל אדער אביסל סקרעיפן ,אבער דאס גייט
זאק אויפן קאפ .ער קוקט אים אין פנים סיגניטשער -איז דער בוילער געגאנגען זיך אזוי מין גוט און שנעל אויסצאלן ,אז
אריין ,שמייכלט ,און פרעגט אים גאר אין פייפן... דו קענסט זיך גארנישט פארשטעלן...
קורצן: הער אויס ,די רענט גייט קאווערן
דער ערשטער צו באקומען אן די מארטגעדזש; דו גייסט אינגאנצן
"יע?" אימעיל פונעם נייעם "לענדלארד" איז
לך לך תש פ "ז ב לעטל 16
דער קעניג איז תיכף געווארן אין כעס די רווחים? "יע?! וואס יע? דער ערשטער איז שוין
אויף אים ,און אן קיין שום משפט האט ער געווען מיט פינף טעג צוריק! וואו איז די
אים אריינגעשליידערט אין טורמע אים צו דאס איז ווען א מענטש האט שכל און רענט?"
הרגענען. איז משקיע אין בויען א תלמוד תורה; ווען
קינדער לערנען תורה ,גייט דאס אלעס דער שחור לאזט ארויס א הילכיגן
פארן טראגן דעם איד צו די תליה, אויף זיין חשבון .די גאנצע תורה ותפילה געלעכטער ,ער חזר'ט איבער דאס ווארט
איז דער קעניג אריין צו אים און אים וואס די קינדער לערנען – דאס איז א "רענט" ,און פארקלאפט דעם דלת אינעם
געפרעגט" :דו ביסט דאך יא א קלוגער פארזיכערטע אינוועסטמענט! פרצוף פונעם לענדלארד.
מענטש; וואס האסטו געטראכט ווען דו
האסט מיר געגעבן אזא קליינעם נומער? ביים מעמד האט דער ראש ישיבה דארט שטייט ער באקראצט דעם
איך ווייס דאך אז דו האסט פיל מער געלט מכבד געווען מו"ה שבתי מזרחי הי"ו נארוואס געווארענעם לענדלארד /בעל
פון דעם!" צו זאגן א פאר ווערטער .ר' שבתי האט חוב; ער זעט דעם מצב קליפ און קלאר:
דערציילט וויאזוי ער איז אנגעקומען ער וועט דא קיין רענט נישט באקומען .אין
האט דער איד געענטפערט" :ניין, צו דעם שכל צו קענען העלפן בויען די דעם ליבעראלן ניו יארק איז ארויסצוזען
אדוני המלך ,איך האב דיר גארנישט קהילה און געבן גרויסע סכומים פאר א טענענט א טייערע און ביטערע מעשה.
אויסגענארט .די ליסטע וואס איך האב צדקה צו בויען דאס שטעטל און די עס ווערט אים שווארץ פאר די אויגן!
דיר געגעבן איז דער סכום פון צדקה וואס קהילה .ער האט פארציילט די פאלגנדע
איך האב פארטיילט .דאס איז מיין עכטע מעשה וואס באגלייט אים שטענדיג: און אפילו אויב מען וועט אים שוין
געלט און מיין פארמעגן ,וואס קיינער קען עוויקטן ,לאמיר זאגן נאך א יאר וועל
נישט צונעמען פון מיר .מיין איבעריגע ס'איז אמאל געווען א קעניג וואס האט איך אים קענען ארויסזען ,ווער וועט זיין
געלט איז גארנישט מיינס; נעכטן איז עס געהאט אן עצה-געבער ,א רייכער איד, דער נעקסטער טענענט? נאך א דראגי ,א
געלעגן ביי מיר און היינט איז עס שוין מיט וועמען ער פלעגט זיך דורכרעדן דזשאנקי וואס וועט מיר ווייטער לאכן אין
קאנפיסקירט דורך די רעגירונג". איבער אלע ענינים פון די מלוכה .דארט פנים און וואוינען בחנם??
איז געווען א צווייטער מקורב למלכות,
"דאס האלט איך שטענדיג פאר די א גוי ,וואס האט נישט געקענט פארגינען וואס טוט מען דא? וואו קען מען יא
אויגן ",האט ר' שבתי אויסגעפירט" .אין דעם איד זיין גרויסן כבוד .איין טאג משקיע זיין?
מיין ביזנעס איז עס ווי א חודש :איין איז דער גוי אריין צום קעניג און אים דאס איז נישט קיין מעשה וואס איך
חודש פארדין איך אפשר גאר שיין ,אבער אנגערעדט אז דער איד דרייט זיך ארויס האב אויפגעמאכט; דאס האט דער ראש
א חודש דערויף קען איך אלעס דערלייגן. פון צאלן שטייערן ,און ער פארדינט פיל ישיבה שליט"א דערציילט פאריגע וואך
אבער די געלט און מיה וואס איך האב מער געלט וויפיל ער געבט אן פאר די ביים קביעת מזוזה פון די נייע כתה ט'
אריינגעלייגט צו העלפן בויען דעם רבינ'ס רעגירונג. קלאסן אין שטעטל.
מוסדות ,דאס איז מיינס אויף אייביג; דאס
וואקסט און בליעט ,און די רווחים האלטן דער קעניג האט גראד גערופן דעם איד דער ראש ישיבה האט געזאגט אז א
זיך אין איין מערן!" און אים געזאגט" :איך וויל האבן פון דיר א מענטש מיינט צומאל אז ער קויפט אן
פונקטליכן סכום פון דיינע פארדינסטן!" אינוועסטמענט ,אבער למעשה קויפט
שכח אייבערשטער אז מיר האבן א דער איד האט געענטפערט" :נישטא קיין ער זיך איין עגמת נפש און חובות .שוין
צדיק וואס גיט אונז שכל צום לעבן ,אז שום פראבלעם ,גיב מיר צוויי טעג צייט, אפגערעדט וויפיל תורה און תפילה עס
מיר זאלן וויסן אז איין טאג וועלן מיר איך וועל דורכגיין מיינע חשבונות און איך ווערט אנגעוואוירן דערפאר...
דארפן אהיימגיין ,און נאר דאס ביסל וועל דיר ברענגן דעם סכום".
תורה ,תפילה ,צדקה און מעשים טובים איז וואו איז יא דא א פארזיכערטע
איז דאס וואס וועט פון אונז בלייבן! נאך צוויי טעג איז דער איד אינוועסטמענט? וואו קען איך
אריינגעקומען צום קעניג מיט א גאר אריינשטעקן מיין געלט ,זיצן מיט
אשרינו שזכינו להתקרב לרבינו! קליינעם סכום קעגן זיין גרויסן רייכטום. צוזאמענגעלייגטע פוס און איינקאסירן
17 ל ך לך תשפ"ז בלע טל
מו”ה הרוצה מו”ה מו”ה
יוסף הכהן בעילום שלמה זלמן יצחק אייזיק
פריעדמאן שמו גלאנשטיין ראטה
הי”ו הי”ו הי”ו
מו”ה מו”ה מו”ה מו”ה
יעקב עלי זלמן לייב מנחם זאב
האלפערן מזרחי מייזעלס שטערן
הי”ו הי”ו הי”ו הי”ו
אב סיון ניסן
מיר ווילן אויס מו”ה יעקב
שאול פיש הי”ו
מו”ה ראובן
בירנבוים הי”ו
לע"נ ר' צבי הירש
בן ר' בנימין אייזיק ע"ה
הכרת הטוב
הנכבד פאר
מו”ה שלמה מו”ה אפרים לע''נ ר' יצחק
יאקאבאוויטש הי”ו פעלדמאן הי”ו בן ר' אברהם ע”ה
חודש מו”ה אלי’
קנאלל הי”ו
מו”ה בניהו
אונגאר הי”ו
מו”ה יחזקאל
זיגלער הי”ו
מו”ה הרוצה בע
מו”ה מרדכי רא
מו”ה נחמן נ אלול תמוז אייר
דער אייבער
מו”ה נחמיה הרוצה לע"נ אברהם חיים אלטר
העלפן אז אין ז דייטש הי”ו בעילום שמו בן ר' ידידיה ע"ה
און פארשפ
הייליגן רבין’ס מו”ה לוי יצחק מו”ה העניך יצחק מו”ה אשר
זאפיר הי”ו אינדיג הי”ו לעווי הי”ו
דיר דער אי
ערפילן כל מ
הרוצה מו”ה משה
בעילום שמו האמער הי”ו
מו”ה מו”ה מו”ה מו”ה
ישראל דוד מרדכי לייב מרדכי לייבי
העסקעל טירנויער היימליך ראטה
הי”ו הי”ו הי”ו הי”ו
מו”ה מו”ה מו”ה
הרוצה אברהם
יואל שלמה בעילום שבתי
אפענהיים לאנדא שמו מזרחי
הי”ו הי”ו הי”ו
שבט כסלו תשרי
מו”ה שלום יצחק הרוצה מו”ה שלמה סדריקן אונזער
מאסרי הי”ו בעילום שמו בריסק הי”ו
פאר ידידינו
רן מנדב זיין
מו”ה משה מו”ה שאול חיים הרוצה
מאסרי הי”ו איינהארן הי”ו בעילום שמו
מו”ה יוסף
פארטיגאל הי”ו
מו”ה דוד
מץ הי”ו
ש חשון
עילום שמו הי“ו
אזענפעלד הי“ו
אדר טבת חשון נתן בוים הי”ו
רשטער זאל
מו”ה יואל מו”ה יואל הרוצה
טייטלבוים הי”ו מארקאוויטש הי”ו בעילום שמו זכות פון דרוקן
פרייטן דעם
הרוצה הרוצה מו”ה מרדכי ס ספרים זאל
בעילום שמו בעילום שמו ראזענפעלד הי”ו
ייבערשטער
משאלות לבך.
מו”ה אפרים אשר מו”ה אברהם יושע מו”ה נחמן נתן
הלוי ענגליש הי”ו וועבערמאן הי”ו בוים הי”ו
ֶדֶער ַּב ּ �אַה ַאְלְֶט ֶעֶנ ֶער
ַּת�ְּל ְמּוּד ָח ָָכ ָם פ ןּוּ לּוְּּב �ִּלִין
יָצנּות פּון ִמִ יר ִאִ ין ָּפִּנִ ים ַַא ַַריין? ִאִ יר ִאִ יר ַַלאְכְ ט פּון ִמִ יר? ִאִ יר ַַמאְכְ ט ֵלֵ ָ ֶדֶ ער ֵהֵ ייִלִ יֶגֶ ער ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל ְזְ כּותֹו ָיָ ֵגֵ ן ָָעֵלֵ ינּו ָָהאט ֶגֶ עוואֹויְנְ ט ִאִ ין ִדִ י
ָּפּׁשּוְטֶעֶ ר ְגְ ִרִ יְנְ ֵצֵ ייֶגֶ ער! ַַאן ַַעם ָָה ָָאֶרֶ ץ! ִאִ יְך
ְ וייְסט ָָדאְך ַַאז ִאִ יְך ִּבּ ין ַַא ֵוֵ ְ ַּבּּתֹוָרה ,אּון ֶמֶ ען
ָ ְׁשָׁטאט לּוְּבִּלִ יןֶ .עֶ ר ִאִ יז ֶגֶ עֶוֶ וען ַַא ָגָ אר ְגְ רֹויֶסֶ ער ָגָ אֹון ָ
ערּוְפן:
ְ אְרִנִ יְׁשׁ טָָ ”.האט ִזִ יְך ֶדֶ ער ֵהֵ ייִלִ יֶגֶ ער ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל ָָאְנְ ֶגֶ ֵוֵ וייס ָָדאְך ָגָ ְ יֶעְֶרִדִ יֶגֶ ע דֹורֹות.
ְּפָּסִקִ ים ִוִ וי פּון ַַא ָגָ אֹון פּון ִדִ י ְְפִרִ ְ
עקּוְקט ַזַ ייֶנֶ ע ָ
ְ ָָהאט ָָאְנְ ֶגֶ
”ִאִ יְך ִּבּ ין ּגֹוֵזֵ ר אֹויף ִדִ יר ַַאז דּו מּוְזְ ט ִמִ יר ָזָ אְגְ ן ְּפַּׁשׁ ט ִאִ ין ִדִ י ְגְ ָָמ ָָרא!” ָָא ֶּּבער
אְל ְְטן ַּבּ יי ַזַ ייְנְ ס אּון ֶגֶ עָזָ אְגְ טֶ” :רִֶּבּ י! ִאִ יר ַַלאְכְ ט ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם ָָהאט ִזִ יְך ֶגֶ ַ ְׁשָׁטאט לּוְּבִּלִ ין ָָהאט ִזִ יְך ֶגֶ עפּוֶנֶ ען ַַא ִאִ יד ִמִ ְ
יְט'ן ָנָ אֶמֶ ען ר' אְרט ִאִ ין ָ ָָד ְ
עַה ְ
קֹויְפט ְְפרּוְכְ ט אּון ְגְ ִרִ יְנְ ֵצֵ ייג (ְיְ ָָרקֹות) ,אּון
אְר ְ ַַא ְְב ָָר ָָהם .ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם ָָהאט ַַפ ְ
עְרֶנֶ עןָָ ”.האט ֶדֶ ער ֵהֵ ייִלִ יֶגֶ ער ָּפּׁשּוט פּון ִמִ ירִ ,אִ יְך ֶקֶ ען ָָדאְך ִנִ יְׁשׁ ט ֶלֶ ְ
ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל ִזִ יְך ָָאְנְ ֶגֶ ערּוְפן :ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם ֶדֶ ער ְגְ ִרִ יְנְ ֵצֵ ייֶגֶ ער.
ְ ַַאזֹוי ָָהאט ֶמֶ ען ִאִ ים ַַטאֶקֶ ע ֶגֶ
אְל ְְטן;
אַה ְ ערּוְפן ”פּון ִמִ יר ֶקֶ עְנְ ְְסטּו ִזִ יְך ׁשֹוין ִנִ יְׁשׁ ט ַּבּ ַ ְ
יְסט ִנִ יְׁשׁ ט עְרְנְ ְְסט .דּו ִּבּ ְויַאזֹוי דּו ֶלֶ ְ
עְרט ִוִ ַ ִאִ יְך ָָהאּב ֶנֶ עְכְ ְְטן ַּבּ ייַנַ אְכְ ט ֶגֶ עֶהֶ ְ עוואּוְסט ֶוֶ וער ֶעֶ ר ִאִ יז ֶּּב ֱֱאֶמֶ ת; ֶמֶ ען ָָהאט ָנָ אר ְ ֵקֵ ייֶנֶ ער ָָהאט ִנִ יְׁשׁ ט ֶגֶ
יְסט עְרֶנֶ ען אּון ֶגֶ עֶזֶ ען ַַאז דּו ִּבּ ְ עְרט ַַדיין ֶלֶ ְ ַַקיין ַַעם ָָה ָָאֶרֶ ץִ ,אִ יְך ָָהאּב ֶגֶ עֶהֶ ְ עְפט ,פּון עוואּוְסט ַַאז ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם ֶגֶ עִפִ יְנְ ט ִזִ יְך ַַא ַגַ אְנְ ְְצן ָָטאג ִאִ ין ֶגֶ עֶׁשׁ ְ
ְ ֶגֶ
ַּתְּלִמִ יד ָָחָכָ ם”. ַַא ְגְ רֹויֶסֶ ער ְ ִמְִׁשָּׁפָּחהֵ .אֵ יין ַזַ אְך ָָהאט ֶמֶ ען
ָ ַּפְּרָנָ ָָסה אּון ְׁשַּׁפּ ייְזְ ט ַזַ יין
וואּו ֶעֶ ר ִצִ יט ַזַ יין ְ
ָָהאט ר‘ ַַא ְְב ָָר ָָהם ִזִ יְך ָָאְנְ ֶגֶ קֹויְפן ַּבּ יי ִאִ יםַ ,וַ וייל ֶעֶ ר ִאִ יז
ְ עַהאט צּו עוואּוְסטֶ :מֶ ען ָָהאט ִלִ יּב ֶגֶ ַ ְ ָיָ א ֶגֶ
ערּוְפן צּום ֵהֵ ייִלִ יְגְ ן ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”לֶ” :רִֶּבּ י! ִאִ יְך ֶּּבעט
ְ
קֹויְפט
אְר ְ עוואּוְסט ַַאז ֶעֶ ר ַַפ ְ
ְ ֶעְֶרִלִ יֶכֶ ער ִאִ ידֶ .יֶ עֶדֶ ער ָָהאט ֶגֶ ֶגֶ עֶוֶ וען ַַאן ְ
ייְּבן ַַא סֹוד אּון וייְסט ׁשֹוין ָיָ אָ ,זָ אל ֶעֶ ס ָָא ֶּּבער ְּב ַַּל ּ ַַאייְךַַ ,אזֹוי ִוִ וי ִאִ יר ֵוֵ ְ
חֹוָרה אּון ַַאֶלֶ עס ִאִ יז ְְפִרִ יׁש ,אּון ֶעֶ ר ֶּּבעט ִנִ יְׁשׁ ט ֶמֶ ער ִנִ יְׁשׁ ט ַַקיין ַַא ְְלֶטֶ ע ְְס ָ
עְרפּון”.
ויְסן ֶדֶ ְ ֵקֵ ייֶנֶ ער ָזָ אל ִנִ יְׁשׁ ט ִוִ ְ
אְרף צּו ַזַ יין. ְּפַּרייז ָוָ ואס ֶעֶ ס ַַד ְפּוֶנֶ עם ַ
אְלט ָָאן ְְפֶלֶ עְגְ ט ֶדֶ ער ֵהֵ ייִלִ יֶגֶ ער ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל ֶלֶ ְ
עְרֶנֶ ען עָמ ְאּון פּון ֶדֶ ָ
ְׁשֶּׁפעט ַּבּ ייַנַ אְכְ טֶ ,דֶ ער ֵהֵ ייִלִ יֶגֶ ער ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל
ֶעֶ ס ִאִ יז ַַא ָָמאל ֶגֶ עֶוֶ וען ּ
רּוָתא ִמִ יט ר‘ ַַא ְְב ָָר ָָהם ,אּון ָוָ ואס ֶעֶ ס ִאִ יז ָנָ אר ֶגֶ עֶוֶ וען ְׁשֶׁוֶ וער ַַפ ְ
אְרן ְּב ַַּח ְְב ָ
עְרט.
רֹויְסן
ְׁשָׁטאק ְׁשִׁטִ יל ִאִ יְנְ ְְד ְ עְרְנְ ט; ֶעֶ ס ִאִ יז ָ יְצט אּון ֶלֶ ְ ְזְ כּותֹו ָיָ ֵגֵ ן ָָעֵלֵ ינּו ִזִ ְ
אְרֶעְֶנְ ְְטֶפֶ ְ
ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”לָָ ,האט ר‘ ַַא ְְב ָָר ָָהם גּוט אּון ְְק ָָלאר ַַפ ְ
עְרט ִנִ יְׁשׁ ט ַַקייןאֹויף ִדִ י ַגַ אסֵ ,קֵ ייֶנֶ ער ְְדֵרֵ ייט ִזִ יְך ׁשֹוין ִנִ יְׁשׁ ט אּון ֶמֶ ען ֶהֶ ְ
ַּתְּלִמִ יד ָָחָכָ ם ִאִ יז ֶגֶ עֶוֶ וען ויַאזֹוי ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם ִאִ יז ֶגֶ עָוָ ְ
ואְרן ַַאַזַ א ְ ִדִ י ֶוֶ ועג ִוִ ַ עְרט
לּוְצִלִ יְנְ ג ,צּום ֵהֵ ייִלִ יְגְ ן ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל'ס וואּוְנְ ֶדֶ ערֶ ,הֶ ְ
ְגְ ִרִ יֶדֶ ערָָ ,א ֶּּבער ְּפּ ְ
יְסל ִאִ יְּבִּרִ יֶגֶ ע
עַהאט ַַאִּבּ ְ דּוְרְך ֶדֶ עם ָוָ ואס ֶוֶ וען ִאִ יֶמֶ ער ֶעֶ ר ָָהאט ָנָ אר ֶגֶ ַ ְ ֶעֶ ר ַַא קֹול – ָָא ֶּּבער ִנִ יְׁשׁ ט ְְסַּתּ ם ַַא קֹולָ ,נָ אר ַַא ִזִ יֶסֶ ע ְׁשִׁטִ יֶמֶ ע פּון ַַא "קֹול
יְסל אּון ָנָ אְך ַַצייטָָ ,האט ֶעֶ ר ַַא ַַרייְנְ ֶגֶ עַכַ אְּפּ ט אּון ֶגֶ עֶלֶ ְ
עְרְנְ ט ָנָ אְך ַַאִּבּ ְ ּתֹוָרה"!
ָ
ַּתְּלִמִ יד ָָחָכָ ם. יְסלִּ ,בּ יז ֶעֶ ר ָָהאט זֹוֶכֶ ה ֶגֶ עֶוֶ וען צּו ֶוֶ ְ
ועְרן ַַאַזַ א ְגְ רֹויֶסֶ ער ְ ַַאִּבּ ְ
ֶדֶ ער ֵהֵ ייִלִ יֶגֶ ער מהרש"ל ְְט ַַראְכְ ט צּו ִזִ יְךֶ" :וֶ וער ֶקֶ ען ָָדאס ַזַ יין? ִאִ יְך
ָנָ אְך ִדִ י ְּפִּטִ ָיָרה פּוֶנֶ עם ֵהֵ ייִלִ יְגְ ן ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל ָָהאט ֶמֶ ען ֶגֶ עֶעֶֶפֶ עְנְ ט מּוז ֶעֶ ס ָנָ אְכְ ֵגֵ יין!" ֶעֶ ר ֵגֵ ייט ַַארֹויס אּון ְּפּ רּוִּבּ ְיְרט ָנָ אְכְ צּוֵגֵ יין ֶדֶ עם קֹול,
אְרט ֶגֶ עְׁשִׁרִ ּיְּבן ַַאז ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם ֶדֶ ער וָאה ,אּון ֶמֶ ען ָָהאט ֶגֶ עֶזֶ ען ָָד ְ ִדִ י ַַצָוָ ָ עְר ְְקט ֶדֶ ער אְרט ַּבּ אֶמֶ ְ קּוְמט ָָאן צּום ְׁשׁ טּוּב פּון ר' ַַא ְְב ָָר ָָהםָָ .ד ְ ִּבּ יז ֶעֶ ר ְ
עְדן ֵאֵ ייֶנֶ עם ִאִ יז ְׁשָׁטאט לּוְּבִּלִ יןַּ .בּ יי ֶיֶ ְ ועְרן ֶדֶ ער ָָרב ִאִ ין ָ ְגְ ִרִ יְנְ ֵצֵ ייֶגֶ ער ָזָ אל ֶוֶ ְ ּתֹוָרה ִאִ יז ִנִ יְׁשׁ ט ֶמֶ ער אּון ִנִ יְׁשׁ טֵהֵ ייִלִ יֶגֶ ער ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל ַַאז ֶדֶ ער ִזִ יֶסֶ ע קֹול ָ
ָּפּׁשּוְט'ֶעֶ ר
ְ ויַאזֹוי ֶקֶ ען ַזַ יין ַַאז ַַאַזַ א ֶעֶ ס ֶגֶ עֶוֶ וען ַַא ְגְ רֹויֶסֶ ער וואּוְנְ ֶדֶ ערִ ,וִ ַ ֵוֵ וייִנִ יֶגֶ ער ִוִ וי ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם ֶדֶ ער ְגְ ִרִ יְנְ ֵצֵ ייֶגֶ ער ,אּון ֶדֶ ער ֵהֵ ייִלִ יֶגֶ ער ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל
ְׁשָׁטאט? ָָא ֶּּבער ֶדֶ ער ֵהֵ ייִלִ יֶגֶ ער ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל ועְרן ֶדֶ ער ָָרב פּון ָ ֶמֶ עְנְ ְְטׁש ָזָ אל ֶוֶ ְ עְרְנְ ט.
ויַאזֹוי ֶעֶ ר ֶלֶ ְ
עְרן ִוִ ַ אְרְּבִּלִ ּיְּבן צּו ֶהֶ ְ
אְרט ַַפ ְִאִ יז ָָד ְ
עוואּוְסט.
ְ ֶגֶ אְּבן ִנִ יְׁשׁ ט
עוואּוְסט ָָדאס ָוָ ואס ֵזֵ יי ָָה ּ
ְ ָָהאט ֶגֶ
יְסֵקֵ ייט אּון עְרֶנֶ ען ַַא ְׁשִׁטִ ְיְקל ְגְ ָָמ ָָרא ִמִ יט ַַאַזַ א ִזִ ְ עְרט ִאִ ים ֶלֶ ְ ֶעֶ ר ֶהֶ ְ
ָּפּׁשּוְט'ֶעֶ ר
ְ ויַאזֹוי ֶקֶ ען ַַטאֶקֶ ע ַזַ יין ַַאז ַַאאֹויְסֶגֶ עִפִ ְיְרטִ :וִ ַ
מֹוֲה ָָרא"ׁש ְ ָָהאט ֲ עְרט ִוִ וי ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם ַַמ ְְסִּבּ יר ִדִ י ַגַ אְנְ ֶצֶ ע סּוְגְ ָיָ א ְּּבטּוב
עְׁשַׁמאק ,אּון ֶעֶ ר ֶהֶ ְ
ַ ֶגֶ
ַּתְּלִמִ יד
ועְרן ַַאַזַ א ְגְ רֹויֶסֶ ער ְ ֶמֶ עְנְ ְְטׁש ָזָ אל זֹוֶכֶ ה ַזַ יין צּו ַַאַזַ א ְַּגְּדלּות אּון ֶוֶ ְ ואְרן צּו ֶזֶ ען ִנְִתָּפֵּעֵ ל ֶגֶ עָוָ ְ
מֹוָרא'ִדִ יג ְ ַַט ַַעםֶ .דֶ ער ֵהֵ ייִלִ יֶגֶ ער ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל ִאִ יז ָ
ִמְִצֹות ָוָ ואס ָָחָכָ ם? ָנָ אר ֶדֶ ער ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם ִאִ יז ֶגֶ עֶוֶ וען ַַא ִאִ יד ַַא ָּתִּמִ יםִ ,דִ י ְ עְרְנְ ט ְּפַּׁשׁ ט ִאִ ין ִדִ י ְגְ ָָמ ָָרא.אַרא ִטִ ְיְפֵקֵ ייט ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם ֶלֶ ְ
ואַס ַ
ִמִ יט ָוָ ַ
ִׂשְׂמ ָָחהֶ .וֶ וען ֶעֶ ר ָָהאט ֶעֶ ר ָָהאט ְְמ ַַקֵיֵ ים ֶגֶ עֶוֶ וען ָָהאט ֶעֶ ר ֶגֶ עטּון ִמִ יט ַַא ְ
ערּוְפן
ְ עְר ְְפִרִ י ָנָ אְכְ ן ַַדאֶוֶ ועֶנֶ ען ָָהאט ֶדֶ ער ֵהֵ ייִלִ יֶגֶ ער ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל צּוֶגֶ ִאִ יְנְ ֶדֶ ְ
עָטאן ִמִ יט חּוָמׁש ָָאֶדֶ ער ֶגֶ עָזָ אְגְ ט ִמְִׁשַׁנַ יֹותָָ ,האט ֶעֶ ר ֶעֶ ס ֶגֶ ָ ֶגֶ עֶלֶ ְ
עְרְנְ ט ָ
ּתֹוָרה פּוֶנֶ עם עְרן ָָדא ִדִ י ָ
עְרְנְ ט ִאִ ין ִדִ י ְגְ ָָמ ָָרא ַַא ר‘ ַַא ְְב ָָר ָָהם אּון ִאִ ים ֶגֶ עָזָ אְגְ טִ” :אִ יְך ָָהאּב ֶגֶ עֶלֶ ְ
"ָאּה! ִאִ יְך ֶלֶ ְ ִׂשְׂמ ָָחהְְ ,ט ַַראְכְ ֶטֶ עְנְ ִדִ יגָ :
ַַאַזַ א ְגְ רֹויֶסֶ ע ְ
ויַאזֹוי דּואְל ְְסט ִמִ יר ֶעֶ ס ַַמ ְְסִּבּ יר ַזַ ייןִ ,וִ ַ ְׁשֶׁוֶ ועֶרֶ ע סּוְגְ ָיָ א ,אּון ִאִ יְך ִוִ ויל דּו ָזָ ְ
אְרֶגֶ עִנִ יְגְ ן ִאִ ין ִדִ י
עְׁשַׁמאק אּון ַַפ ְ
ַ עַהאט ַַאַזַ א ֶגֶ ַּבּ אֶׁשׁ עֶפֶ ער!" ֶעֶ ר ָָהאט ֶגֶ ַ
ועְרֶטֶ ער עְלֶכֶ ע ֶוֶ ְ עְרְנְ ִדִ יג ַַאֶזֶ ְ
עְרְנְ ְְסט ַַאַזַ א ְׁשִׁטִ ְיְקל ְגְ ָָמ ָָרא ”.ר‘ ַַא ְְב ָָר ָָהםֶ ,הֶ ְ ֶלֶ ְ
עְלֶכֶ ע הֹויֶכֶ ע אֹורֹות. ּתֹוָרהִּ ,בּ יז ֶעֶ ר ָָהאט זֹוֶכֶ ה ֶגֶ עֶוֶ וען צּו ַַאֶזֶ ְ
ָ
”ַמיין ַַהארַַ ,מיין ֶרִֶּבּ י! ערּוְפןַ :
ְ ֶגֶ פּוֶנֶ עם ֵהֵ ייִלִ יְגְ ן ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”לָָ ,האט ִזִ יְך ָָאְנְ
אשר בנחל חלק קפב‘ מכתב מח תקצז בריוו 48997
לך לך תש פ "ז ב לעטל 20
21 ל ך לך תשפ"ז בלע טל
גרויסע בענדידזשעס מיט הארטע דזשעל
ביטער געוויינט אז ער קומט יעצט פון
דאקטאר ,דער דאקטאר זאגט אז ער איז
מסוכן'דיג קראנק און ער האט נישט מער
ווי 4טעג צו לעבן.
ווייל דער בעל שבט הלוי איז געווען פון
די מקורבים ביים חזון איש.
דער רבי מיט'ן חזון איש האבן געהאט
גערעדט מיט אן אנדערן אקצענט און
ומענדיגן מאנטאג פרשת
וירא געפאלט די יארצייט
פון הייליגן חזון איש זכותו
יגן עלינו.
ק
האט דער חזון איש ארויסגענומען פון דער רבי האט געבעטן דעם שבט הלוי דער חזון איש איז געבוירן אין
שאנק א בראשית חומש און אנגעהויבן ער זאל ארויסהעלפן ,אזוי ווי א שטיקל קאסעווע ,אין בעלארוס ,אין יאר תרל"ט.
צו ליינען פון בראשית ברא אלקים ,ביז מתורגמן.
אין יאר תרצ"ג איז דער חזון איש ארויף
נאך די פערטע טאג ,און ער זאגט פאר
צווישן אנדערן האט דער רבי געפרעגט קיין ארץ ישראל.
דעם איד ,קוק וואס פיר טעג מיינט ,מען
דעם חזון איש פארוואס איז נאך נישט
קען אזוי סאך טון אין פיר טעג ,דער אין יאר תשי"ב איז פארגעקומען א
דא אין בני ברק א תלמוד תורה וואו מען
אייבערשטער האט באשאפן אין פיר היסטארישער באגעגעניש צווישן די
לערנט אויף אידיש ,האט דער חזון איש
טעג ,הימל ,ערד ,וואסער ,גראז ,ביימער, צוויי צדיקים ,דער חזון איש און רבינו
געענטפערט ,אדרבה ,הלוואי זאל דאס
זון ,לבנה ,שטערנס ,אונז האמיר אמונה הקדוש מ'סאטמאר זכותו יגן עלינו.
איינער קענען באווייזן.
אין באשעפער ,ער איז דער ריכטיגער
דאקטאר ,ער איז דער רופא נאמן ,גיי וויין דינסטאג פרשת דברים תשי"ב איז
דער רבי האט זיך זאפארט
זיך אויס צום באשעפער און די וועסט הגאון הגדול בעל שבט הלוי ז"ל געפארן
אריינגעלייגט דערינען און געגרינדעט די
האבן א נס. קיין תל אביב צום אכסניא פון רבי'ן אין
ערשטע אידיש רעדנדיגע תלמוד תורה
הויז פון הרה"ח ר' יוסף פריינד ע"ה ,זון
אין בני ברק ,דערנאך איז שוין געווארן
דער איד איז אריין אין א שול און פון הנגיד המפורסם ר' חיים פריינד ,ראש
נאך תלמוד תורה'ס אויף די אידישע
זיך גוט אויסגעוויינט צום אייבערשטן הקהל אין שטאט סאטמאר ,אין רומעניע.
שפראך.
און ער האט געלעבט נאך צען יאר
געזונטערהייט ,ווייל אלעס איז געוואנדן דער רבי האט געבעטן דעם בעל שבט
עס שטייט אין ספר שיחות מוהרא"ש
אין אמונה. הלוי אז אזוי ווי ער וויל גיין באזוכן דעם
אז איינער איז געקומען צום חזון איש און
חזון איש ,בעט ער אים ער זאל מיטקומען,
לך לך תש פ "ז ב לעטל 22
זיי "נישט היימישע" "קארפאטישע" געמאכט א שידוך אזוי ווי די תורה הייסט מוהרא"ש ברענגט (שו"ת חסידות
"מארמאראשישע" ,און אונז זעמיר עכט שרייט ער צוריק אז ער האלט נישט ברסלב ב' חוקת כ"ה סיון תשע"ד) בשם
היימישע געפילטעפישישע פישזאפטיגע דערפון ווייל בן שמונה עשרה לחופה, דעם חזון איש אז דאס וואס חסידים
ארגינעלע אידן. און ער כאפט נישט אליין אז זיין זון איז זענען אזוי מקפיד אויף מקוה און אויף
שוין ניינצן און ער זאגט אפ שידוכים ווייל גיין מיט א גארטל און אויף חתונה
ער כאפט אן זיין ניינצן יעריגן תכשיט'ל
די מיידל וואוינט מער ווי א פערטל מייל מאכן אינג ,דאס איז דריי זאכן וואס
פון אריינפאלן חלילה צו א באגעבו
ווייט פון די בחור'ס מאמע'ס געפילטע איז באמת שייך פאר אלע אידן נאר די
משפחה ,ער וויל נישט פאר זיין ניינצן
פיש. חסידים האבן דאס געכאפט פאר זיך,
יעריגן תכשיט'ל קיין שידוך פון מאנסי
און מוהרא"ש לייגט צו אז די דריי זאכן
ווייל ס'איז צו ווייט פון די פישזאפט ,און אדער זאגט ער אפ ווייל ביי זיי נוצט
זענען געקניפט און געבינדן ,די גארטל
לאכט זיך אויס פון די הייליגע שולחן מען א דונע קערידזש און ביי אונז נוצט
מאכט אז די הארץ זאל טראכטן ריין,
ערוך וואס הייסט חתונה מאכן ,און ער מען א באגעבו קערידזש במילא איז עס
און די מקוה ברעגט דאך טהרה ,און אויף
האט גוטע וויצן אויף די וואס פאלגן די נישט קיין פאסיגע שידוך.
חתונה האבן זאגט מוהרא"ש אז אויב מען
תורה און מאכן חתונה די קינדער.
אדער זאגט ער אפ ווייל אונזער וואלט חתונה געהאט אזוי ווי עס שטייט
און ווען ס'ווערט שוין ענדליך א שידוך עלטער זיידע איז געקומען פון אין שולחן ערוך וואלט נישט געווען קיין
צווישן די פישזאפט און די באגעבו ,הייבט הוידיקישקיש קיין איסט סייד אין אוועקגעפאלענע וואס זענען נעבעך
זיך אן א סוגיא פון שלום בית. תשי"ז און די מיידלס עלטער זיידע איז אפגעקילט פון שמירת המצוות.
געקומען פון חוסט קיין בארא פארק
שלום בית איז דאך א זאך וואס מען און ווען מענטשן הערן אז איינער האט
עטליכע יאר שפעטער במילא זענען
דארף אויסלערנען ,אז מען לערנט דאס
נישט ווייסט מען נישט.
נישט אלע ווייסן אז א מאן און א פרוי
רעדן צוויי אנדערע שפראכן. ער כאפט אן זיין ניינצן יעריגן תכשיט'ל פון
משה'לע קומט אהיים נאך א טאג
ארבעט ,זיין ווייב געבט אים א זאג אייביג
קומסטו שפעט. אריינפאלן חלילה צו א באגעבו משפחה,
משה'לע קען נישט גלייבן זיינע אויערן,
אזא חוצפה איז נאכנישט געהערט
געווארן! ער וויל נישט פאר זיין ניינצן יעריגן
אייביג קום איך שפעט? אייביג?
טאקע? אייביג? תכשיט'ל קיין שידוך פון מאנסי ווייל ס'איז
קודם כל איך בין היינט ארויס פון
צו ווייט פון די פישזאפט.
ארבעט צען מינוט פריער ווי נארמאל
23 ל ך לך תשפ"ז בלע טל
שפפעטטטטטטטט". משה'לע האט קיינמאל נישט געהערט ווייל מיין ווייב האט מיר געבעטן איך
קיין דרשות פון שלום בית ,קיינער האט זאל ברענגען פון פארמאסי TUMSמיט
אין טורקמעניסטאן ווען מען וויל זאגן
אים נישט געזאגט אז א מאן און א פרוי טיילענאל מיט סחורה'נע EXTRA-
"איך בין זייער אויסגעמוטשעט איך פאל
רעדן אנדערע שפראכן. LARGEבענדידזשעס מיט EXTRA-
פון די כוחות אפשר קענסטו איבערטוישן
STRONGדזשעל פאר שמילי'ס פאות.
די בעיבי" זאגט מען "קקקיינמאלל און בכלל יעדע צוויי מענטשן רעדן
העלפסטו מיר נישט!!! קקקקקקקקקייינ אנדערש. צווייטנס כל ,איך האב איר היינט
ממאאאלללללללללללל!" אריבערגעלייגט אויף איר עס .די .קארטל
ווען א פרוי זאגט אייביג קומסטו
אלע פיקטשערס פון אונזער חתונה אז זי
אז מען האט ארויס די שפראך שפעט ,מיינט זי נאר צו זאגן "עס איז מיר
זאל עס קענען זען אויף איר טעלעפאון.
סיטשועישן קען מען האבן א שיינע שלום שווער ווען איך בין אליין ,עס איז מיר
בית. גרינגער ווען דו ביסט דא" ,ס'איז בעצם דריטנס כל ,פארוואס זאגט זי אייביג?
א קאמפלימענט ,אז ווען דו ביזט דא איז איך בין אייביג אינדערהיים פינעף צו
דיין ווייב וויל זיין גוט.
אלעס גרינגער. זעקס נאר היינט בין איך אביסל שפעט,
און דו ווילסט זיין גוט. פארוואס מוז זי זאגן אייביג? וואס איז די
זי האט בכלל נישט געמיינט צו זאגן
אייביג שפראך?
יעדער וויל זיין גוט. אייביג.
און זי האט סתם פארגעסן אז זי האט "אייביג" אויף
דיך געשיקט אין פארמאסי. טערקיש זאגט
מען "שווער".
דו פארגעסט אויך.
האט זי
דו פארגעסט אז אינמיטן זיך רעגן געוואלט זאגן עס
אויפ'ן טעלעפאון און אריינפליקן דיין איז מיר "שווער"
ווייב שטייט זי יעצט ביים זופ טאפ און ווען דו קומסט
מישט פאר דיר א נארהאפטיגע ווארימע "שפעט".
BUTTERNUT-SQUASHזופ.
"שפעט" אויף
אינמיטן וואס דו לעבסט אין לאלא אמסטערדאמיש
לענד אז ס'איז דא א געטרייערע ווייב ווי איז "גרינג".
דיין ווייב שטייט זי ביים וואש מאשין און
לייגט אריין דיינע שמוציגע זאקן. אין אייסלאנד
ווען מען וויל זאגן
און ווי דער ראש ישיבה זאגט אלץ, "עס איז אזוי זיס
מיר דארפן תשובה טון און אנהייבן זיך ווען דו קומסט
באדאנקען פאר די פרויען וואס טוען אזוי אהיים" זאגט מען
סאך פאר אונז. "אייבבבביגגגגג
קומסטטטטטו
לך לך תש פ "ז ב לעטל 24
א
אויףבליק
צוריק טרעף צו וואס ,ווען ,וואו ,און ווער איז דער בילד:
פון רעכטס אויף לינקס
מו"ה ישראל יוסף שניצלער שליט"א די עלטסטע כיתה אין חדר בילד פון
מו"ה הערשל שניצלער שליט"א היכל הקודש וויליאמסבורג ,די
ערשטע יאר שנת תש"ע. פאריגע
מו"ה אברהם יהושע וועבערמאן הי"ו
מו"ה לייבי אפפעל הי"ו
וואך:
25 ל ך לך תשפ"ז בלע טל
גאסט
ארטיקל
אונזער טטאע אברהם
רעדט צו אונז!
יולא נחמן גוליבער
פארוואס דארפסטו זיין קלוגער? פארוואס א געטליכער מאן ,אבער ער האט פארשטאנען קינדער ,די וואך גייט פרשת לך לך! יעדער
זוכסטו דיך נייע זאכן? און עס קען אמאל אז זיין פלאץ וועט נישט קענען זיין דארטן, קוקט אריין אין די חומש ,ויאמר ה’ ,און דער
באמת באדערן די קשיא ,וואס טאקע פעלט און ער גייט זוכן אן אנדערע פלאץ ,ער איז אייבערשטער האט געזאגט אל אברם ,צו
מיר דאס אויס? אוועקגעגאנגען פון די לאנד כשדום .און ער אברםֶ ,לך-גיי ְלָך-פאר דיינעט וועגן.
האט זיך באזעצט אין חרן.
די קשיא איז אויף די ערשטע ווארטֶ :לך - קינדער ,וואס מיינט פאר דיינעט וועגן?
גיי .די גיין איז אמאל שווער ,יעדעם איינעם אבער ער באקומט א באפעל פונעם אפשר אונז עלטערע מענטשן קענען זיך אויך
קומט עס אן אנדערש ,אבער פאר יעדן איינעם אייבערשטן ,אז ער דארף גיין ווייטער .גיי אפשטעלן פאר א מינוט טראכטןְ .לָך טייטשט
קומט עס אן זייער שווער ,פאר איינעם מער, אוועק פון די פלאץ וואו דו ביסט יעצט ,און געווענליך צו דיר .וואס מיינט עס דא פאר
פאר איינעם ווייניגער. גיי ווייטער. דיינעטוועגן? עס מיינט פאר דיין טובה.
די מניעות וואס און מ’גייט אריבער אין אברהם האט גענומען ווידער זיין וואנדער דער אייבערשטער זאגט פאר אברהם
אנהייב ,איז ביי יעדן איינעם אן אנדערע שטעקן ,ער ווייסט נאך נישט וואו ,דער אבינו ,גיי ,ס’איז פאר דיין טובה .כאטש ס’זעט
סיפור ,און ביי יעדן איינעם קען עס צומאל אייבערשטער זאגט נאך נישט וואו ,דער אויס שווער ,אבער ס’איז פאר דיין טובה.
וויי טון .איך זוך דאך אן ערליכע פלאץ ,איך אייבערשטער זאגט אל הארץ אשר ַא ְר ֶאָך,
גיי דאך צו א פלאץ וואו איך ווער בעסער ,איך צו די לאנד וואו איך וועל דיר ווייזן .ער גייט מעשה אבות סימן לבנים .דער ראש
גיי דאך צו א פלאץ וואו איך האב אנגעהויבן יעצט ארויסגיין פון זיין באקוועמע זאנע ,און ישיבה שליט”א ברענגט כסדר ארויס אז די
באקומען א חיות אין לעבן. ער גייט גיין טון די רצון השם. פרשיות פון בראשית און שמות ,וואס פון
אינדרויסן קען עס אויסזעהן ווי א פשוט’ע
פון אינדרויסן האט מיין רעקל טאקע יעדער תלמיד היכל הקודש קען אביסל סיפור ,איז אבער א מורא’דיגע לימוד אונז
אויסגעזען ווי יעדנ’ס רעקל .די קאמפאני האט רילעיטן צו דעם פסוק .מיר אלע זענען ברוך אוועקצושטעלן צו זען וויאזוי אונזערע
נישט פראדוצירט פאר מיר אן עקסטערע השם אויפגעוואקסן געווארן ביי טייערע הייליגע עלטערן האבן געלעבט .און טאקע
רעקל. עלטערן ,טאטע מאמע ,חשוב’ע שטובער. דא ,פרשת לך לך ,איז א מורא’דיגע פלאץ וואו
ערליכע מוסדות ,שיינע קהילות ,רבי’שע מ’קען זיך אפשטעלן א מינוט און טראכטן.
די הוט איז אויך ווי יעדן איינעם’ס ,די הוט טישן ,חסיד’ישע מאורעות.
סטאר מאכט נישט ספעציעלע הוטן פאר לכאורה איז אברהם אבינו געווען יעצט
ברסלב’ע .אבער אינעווייניג אין מיר דאס קען און עס פרעגט זיך א פראגע :וואס פעלט אין א פלאץ וואו ער איז געשטאנען גאנץ
מען שוין נישט מסביר זיין. דיר אויס נייע זאכן? וואס איז שלעכט געווען געסעטל’ט .ער האלט נאך די מעשה פון
ביז יעצט? פארוואס דארפסטו זיין אנדערש? נמרוד ,זיין נאמען איז געווארן באוואוסט אלס
לך לך תש פ "ז ב לעטל 26
גאסט ארטיקל
צו זען די נחת ,און נאכדעם גייט מען צוריק מענטשן ארום מיר .איך הייב אן בענטשן מיין פאר איך בין אנגעקומען צום רבי’ן איז עס
צום אייבערשטן. ווייב. געווען מיט א טויטקייט ,ס’איז אלעס געווען,
ווייל יעדער טוט אזוי .סתם ,אן קיין לעבן ,אן
וואויל איז א איד וואס ווען ער קומט ארויף ביז יעצט פלעג איך טאקע נישט שעלטן, קיין טעם .אבער ווען מ’קומט אן צום הייליגן
אויבן אין הימל האט ער געהאלטן די תכלית אבער אפשר איז מיין גאנצע שטוב געווען א רבי’ן ,מ’הייבט אן פאלגן די עצות ,מ’הייבט אן
פארנט פון זיינע אויגן ,און געזוכט א צדיק קללה חס ושלום .אפשר האב איך געהאלטן מיט’ן דרך הלימוד ,מ’הייבט אן זיך אויפפירן
וואס לערנט אים אויס צו האלטן די ציל גראד אז די לעבן דארף מען מאכן מיט חברים ,די אין שטוב אזויווי דער ראש ישיבה רעדט ביי
און נישט ווערן פארדרייט פון גארנישט ,און לעבן איז איבעראל אנדערש ,אויסער אין די די שיעורים .מ’הייבט אן פאלגן די זיסע עצות,
אויפגעצויגן אן ערליכע שטוב ,מחנך געווען ד’ אמות פון מיין זיסע שטוב .אבער ווען איך ס’ווערט לעכטיג אין לעבן .דער מענטש גייט
די קינדער צו זיין ערליך און הייליג .ער קומט בין אנגעקומען דא אין חדר היכל הקודש אין דורך א געהעריגע טראנספארמאציע פון
ארויף אויבן אין הימל .ער גייט צוריק צום ברסלב ,בין איך געווארן א בענטשער .מיין אינעווייניג ,דער מוח ,דער הארץ ,ער באקומט
אייבערשטן. ווייב איז געווארן פאר מיר געבענטשט ,מיינע נייע מוחין.
קינדער זענען געווארן פאר מיר געבענטשטע
וויי פאר איינעם וואס האט פארפאטשקעט זאכן .איך בענטש זיי א גאנצן טאג ,און איך פון אינדרויסן ,די הוט בלייבט די זעלבע
זיינע טעג ביים טעראפיסט ,וואס האט אים בענטש דעם אייבערשטן פאר’ן מיר שענקען שווארצע קאליר ,און די רעקל בלייבט מיט’ן
איינגערעדט אז ער וועט אים היילן און היילן אזעלכע גוטע מתנות. זעלבן דיזיין .און עס פרעגט זיך די קשיא,
און היילן און היילן ,און כסדר גיין פאר היילונג, וואס האט מיר אויסגעפעלט דעמאלטס די
און דערווייל גייט ער ווייטער פאר היילונג אט דאס טייטשט ְלָך פאר דיינעט וועגן ,אז ֶלך? פארוואס האב איך געדארפט גיין צום
ביז ער ווערט א בן שמונים ,און דעמאלטס איך בין דורכגעגאנגען א ערשטע חלק פון ֶלך, צדיק?
וועט ער שוין אפשר זיין אויס-געהיילט .און איך בין געגאנגען צום צדיק .אבער דו ווייסט
וואס האט ער אפגעטון אין דער צייט וואס ער וואס? ְלָך -ס’איז פאר דיינע וועגן ,ס’איז פאר אבער די צווייטע ווארט ,דאס
איז צוריקגעגאנגען פאר היילונג…? מיין אייגענע טובה .ס’איז א טובה פאר די פארענטפערט שוין אלעס .די צווייטע
נצחיות ,ס’איז א טובה פאר די נשמה ,ס’איז א ווארט ְלָך טייטשט פאר דיינעט וועגן ,פאר
וואויל איז דער וואס בינדט זיך צו צום טובה פאר דער וועלט און פאר יענע וועלט. דיין אייגענע טובה .וַ ַא ָב ְרכֶ ָך ,וועסט ווערן א
בוים ,צום צדיק ,און ער נעמט דעם צדיק פאר געבענטשטער מענטש ,וועסט זיין פרייליך,
זיין היילער ,אזויווי דער רבי האט געזאגט, דאס מיינט נאכגיין די מסורה פון אונזערע וואס זיין צופרידן ,דאס קען מען שוין נישט
און איך הייל זי .ער פארשווענדט נישט זיינע עלטערן .אונזערע הייליגע עלטערן האבן מסביר זיין פאר א מענטש.
טעג ,ער פילט אן זיינע טעג מיט חינוך הבנים גענומען שטענדיג דעם ֶלך ,געגאנגעןְ ,לָך פאר
והבנות ,מיט פרקים משניות ,מיט בלעטער דיינעט וועגן ,געזוכט וואו איז די ריכטיגע ס’קען זיין אז דער מענטש וואס גייט צו
גמרא ,מיט התבודדות. פלאץ וואו איך זאל קענען שטייגן ,טרעפן אן טעראפי ,דער מענטש וואס גייט צו ענערגיע,
ערליכער איד וואס וועט מיר אויסלערנען. אדער דער מענטש וואס גייט צו היילונג ,ווען
דער לעבן איז צו קורץ עס צו .וואס מיינט לעבן ווי אן ערליכע איד ,וואס ער איז מסביר זיינע מעטאדן ,הערט זיך עס
פארפאטשקענען ,מיט זיצן שעה’ן אויף ס’קען מיך מאכן פירן אן ערליכע שטוב ,וועט מער זאפטיג ווי ווען איך הייב אן זאגן פאר
שעה’ן אויף שעה’ן מיט היילונג .היילן א נפש מיך מאכן קוקן אויף תכלית און אויף נצחיות. יענעם אז איך האב אנגעהויבן לעבן ,ווייל
וואס דער מענטש לעבט נישט פאר אייביג לעבן איז א זאך וואס מ’קען נישט מסביר זיין.
ווי שיין איז געווען די לעצטע פאר
מיר גייען אויך פאר היילונג ,מיר קוקן שורות פון א בריוו וואס דער ראש ישיבה אלע אנדערע זאכן קענען האבן גאר שיינע
אויך אויף אונזער סעלף -אבער דער חילוק האט געשריבן אין עצתו אמונה צוויי וואכן לאזונגען .אבער צו זאגן אין פולן זין פון
איז ,אז בשעת מיר זענען ביים דאקטאר וואס צוריק איבער די נושא פון היילונג און גיין צו ווארט ,מיין לעבן האט זיך געטוישט דאס איך
היילט אונז ,כאפן מיר אריין גוטע זאכן .מיר טעראפי. קען דיר נישט מסביר זיין .די טעם פון לעבן,
כאפן אריין פרקים משניות ,מיר כאפן אריין דאס קען מען נאר שפירן ווען מ’קומט אן
בלעטער גמרא ,מיר כאפן אריין משמח זיין דער ראש ישיבה שרייבט בסיכום הדברים צום צדיק .מ’ווערט א געבענטשטע מענטש,
און פרייליך מאכן די ווייב און קינדער ,און אז די תכלית פון די אידישע לעבן איז חתונה והיה ברכה ,מ’ווערט א בענטשער .איך ווער
דערווייל אויפשטעלן ערליכע לעכטיגע האבן ,אויפציען קינדער ,זיי מחנך זיין ,צו זיין א פאזיטיווע מענטש ,איך הייב אן בענטשן די
דורות .און אוי ווי מיר ווערן געהיילט. ערליכע אידן .דערנאך האט מען אביסל יאר
27 ל ך לך תשפ"ז בלע טל
ישיבה גדולה אין שטעטל אויף אן אויספלוג צום פיצא געשעפט פארברענגענדיג מיט די קינדער אין שטעטל
-ה' בראשית חדר -ה' בראשית
ראש חודש סעודה אין ביהמ"ד היכל הקודש לינדען -א' נח
לך לך תש פ "ז ב לעטל 28
כתיבת ספר תורה פונעם נייעם ספר תורה של דומ"ץ דקהלתנו שליט"א -ביי האדמו"ר מבאבוב 45-שליט"א
29 ל ך לך תשפ"ז בלע טל
די נייע לעמינעיטער מאשין אין קרן הדפסה וואס די חשובע קינדער פון מחנה להודות האבן מנדב געווען -ב' נח
פרישע זמן אנגעהויבן אין ישיבת היכל הקודש בית שמש -בראשית תשפ"ז
לך לך תש פ "ז ב לעטל 30
ברית פון הילד נחמן נתן ני"ן בן מו"ה אהרן שלמה שווארטץ הי"ו אין ישיבה -ג' נח
אין א שמועס מיטן בעל מספר הרב לייביש ליש די כולל אינגעלייט אין א פתיחת הזמן שמועס מיטן דיין
שליט"א אין ישיבה -ג' נח שליט"א -ג' נח
משנה תורה אין היכל הקודש טבריה -ליל הושענה רבה
גמרא שיעור אין היכל הקודש טבריה -ד' נח בר מצוה פון הבחור נתנאל ני"ו בן מו"ה מרדכי אהרן היילפרין
הי"ו אין שטעטל -ד' נח
לך לך תש פ "ז ב לעטל 32
דער ראש ישיבה שליט"א ביי א פארם מיט די בחורים פון די שטעטל ישיבה -ד' נח
33 ל ך לך תשפ"ז בלע טל
קביעת מזוזה מיט די נדבנים פונעם נייעם שטאק אינעם שטעטל חדר -ד' נח
לך לך תש פ "ז ב לעטל 34
35 ל ך לך תשפ"ז בלע טל
ALPHAITIS.COM
פרטים יבואו
א טאג מיט דער ראש ישיבה | א טאג מיט די רבני הכולל | א טאג פאר די תומכים
בס”ד
פרשת לך לך
אויסגאבע 36 #
א פויק ,א האק ,א ברום
ג .פעקעטע
עס גייט מיר גוט
מ .פעדער
א פשוטע שוסטער
ש .ל .פליישמאן
א שפאציר קיין ירושלים
ש .טראכטער
רעסעפי
היימישע פערפל
אינהאלט
בס"ד
8
פרשת לך לך
תשפ"ז
נומער 37
ראדאקציע:
ש .טראכטער
ג .פעקעטע
ח .פ .וועבערמאן
ש .ל .פליישמאן
ח .שטיינבערג
ל .וועבערמאן
ל .סאקס
מ .פאפנהיים
ל .לב
מ .סופר
מ .פעדער
10
845.379.1161
136-Huschke Rd
Hurleyville NY 12747
Inderheim@bletelmagazine.com
Kinderheim@bletelmagazine.com
קול ברסלב:
212.444.9191
אידישע שטוב:
212.444.9169
איז לאמיר טאקע דרך הבעל שם טוב! וואס דאס איז,
פשוט עסן דעם הייליגן ווייסן מיר נישט ,עס איז פון אונז
מאכל "פערפל" לכבוד אינגאנצן פארגעסן געווארן.
שבת קודש! אבער דער ראש ישיבה זאגט כסדר לך לך תש פ" ז אי נד ערהי ים 2
נאך פון הייליגן רבי'ן זי''ע פון סאטמאר,
)געדענק! אז נישט אז נאר צוויי זאכן ווייסן מיר היינטיגע
דאס איז דער עיקר צייטן פונעם הייליגן בעל שם טוב זי''ע:
פונעם בעל שם טוב איינס אז מען זאגט הודו פרייטאג
ג .פעקעטע
א פויק ,א האק ,א ברום
ער נעמט א טאפ ,א גרויסן טאפ, שטייט ברוך און פויקט אויף זיין "פיינע פרישע בייגלעך! היימיש
און דרייט עס איבער אויפן טיש. טאפ .ברוך פארקויפט טעפעריי; געוואקסענע אוגערקעס! פרישע
דערנאך נעמט ער לעפלעך און אלע סארט ערדענע כלים .טעפ געזונטע אייער! קומט קויפן!
גאפלעך און הייבט אן קנאקן וואס מ'קען אין זיי קאכן ,פלאנצן, זרח'ס בעקעריי! ברוך'ס טעפעריי!
דערויף מיט א שטארקייט ,פונקט מישן ,בויען ,מאלן און אזוי שרה'ס קאפוויי!" אלע זוכן צו
ווי א פויקער פויקט. ווייטער. שטופן זייער סחורה.
"קויפט ברוך'ס כלים! ברוך'ס פארוואס אבער זאל זיך א מארק איז א פארנומענע
כלים זענען שטארק! ברוך'ס כלים איינער אפשטעלן ביי ברוך'ס פלאץ ,גאר אינטערעסאנט און
וועלן זיך נישט צוברעכן! ס'איז טישל? אויף דער אנדערער זייט קאלירפול ,פול מיט אלע ערליי
אזוי שטארק ,עס וועט אייך דינען מארק ,אונטערן שאטן ,שטייט סחורה צום פארקויפן.
א גאנץ לעבן!" שרייט ברוך אויס א צווייטער פעדלער וואס
צו די צוקוקער ,בשעת ער פויקט פארקויפט אויך ערדענע כלים. ס'טוט זיך א גרויסע בהלה!
אויפן טאפ. אלע סוחרים זוכן צו שטופן זייער
ברוך וויל דאך מאכן א רווח. אייגנארטיגע סחורה.
3 לך ל ך ת שפ"ז אינדערהיי ם
געצל ערקלערט" :וואס מער "וואס איז די מעשה מיט דיר? דו גרונם ,א פארבייגייער ,פרעגט
מ'האקט אויף די פלאקס וואס האקסט אויף דיין פלאקס אזוי אים" :ברוך ,וואס גייט פאר מיט
וואקסט ,אלץ שענער ,דינער ,און שטארק; עס וועט ווערן אזוי דיר? אז דו וועסט אזוי האקן אויפן
מער אויסגעארבעט ווערט די אויסגעדינט ,אז די גאנצע סחורה טאפ ,וועסטו דאך צוברעכן דיין
סחורה ,און דאס איז די שיינקייט וועט זיך צעלעכערן און צוגיין .דו כלי ,וויאזוי וועסטו עס קענען
וואס דו זעסט יעצט ",ענדיגט ער. ווילסט דאך פארקויפן סחורה! איך פארקויפן און מאכן געלט?"
זע אז עס זענען דא נאך פעדלער
"מווו ...מווו "...הערט זיך א נאך סוחרים וואס פארקויפן אויך ברוך לאכט אים אויס" :ס'איז
ברומען פון א קו. לינען; אז דו וועסט שטיין און פונקט פארקערט ווי דו טראכסט.
האקן דא בשעת'ן ווארטן אויף א אלע וואס גייען פארביי און זעען
אלע דרייען זיך אויס און זעען ווי איך האק און זעץ אויפן טאפ,
ווי אינעם פארנומענעם מארק קונה ,וועט דיין סחורה ווערן אזוי
דין אז עס וועט זיך דורכלעכערן. און דאס טעפל צוברעכט זיך
שפאצירט דורך א פארמער, נישט אדער באקומט ניטאמאל
באגלייט מיט צוויי קיען אנגעבונדן וואס וועסטו דאן פארקויפן?"
א שפאלט ,ווערן איבערצייגט
צו א שטריק" .מווו ...מווו "...הערט געצל נעמט די צעקלאפטע אז עס לוינט זיך צו קויפן ברוך'ס
זיך נאכאמאל א ברימען. סחורה און הייבט זי אויף קעגן דער טעפעריי".
מיט נייגעריגע אויגן קוקן אלע זון .עס האט זיך ארויסגעשטעלט
צו זיין א גאר שיינער שטיקל גרונם זעט אז אויף דער
צו ווי די צוויי קיען גייען נאך זייער צווייטער זייט מארק שטייט א
בעל הבית .אינטערעסאנט צו לינען.
טיש .מ'זעט ווי געצל האקט און
באמערקן ,אז כאטש די צוויי קיען "וואו!" רופט גרונם אויס" ,עס קנאקט מיט אן אינטערעסאנטער
זעען אויס כמעט די זעלבע ,ליגט זעט למעשה אויס ווי א גאר שיינע כלי ,א סחורה-האמער .ער האט
אויף איין קו א שווערע לאסט – שטיקל סחורה! וויאזוי האסטו ביי זיך א גאנצן טיש איבערגעפילט
אן איבערגעפילטער פעקל וואס דאס באוויזן? דו האקסט דאך מיט מיט פלאקס ,און ער האקט און
ער שלעפט מיט זיך – און דאך דיין סחורה-האמער אזוי לאנג, קנאקט דערויף אן אויפהער.
מארשירט ער מיט גראדע טריט. וויאזוי טראגט די דינע סחורה
די צווייטע קו ,טראץ דעם וואס זי דאס איבער? וויאזוי האלט עס אן גרונם שטעלט זיך אפ ביי
שלעפט גארנישט אויף זיך ,גייט די שיינקייט?" געצל'ס טישל און קוקט צו מיט
מיט א געבויגענעם געמיט. נייגעריקייט" .געצל ",זאגט גרונם,
לך לך תש פ" ז אי נד ערהי ים 4
דער אייבערשטער האט דיך אויסגעוועלט אלס זיין ‘אדווערטייזמענט’ – זיין רעקלאמע
– אויפצווייזן פאר די גאנצע וועלט אונזער גרויסקייט און אונזער שיינקייט.
ביים שלעפן דאגות ,פעקלעך, פאר יעדן וואס גייט דורך שווערע "א קו צו פארקויפן! א קו צו
פראבלעמען, אדער זארגן נסיונות. פארקויפן!" שרייט פישל דער
דארף מען געדענקען אז דאס פארמער" .ווער וויל קויפן א קו?
קומט ארויסצוברענגען אונזער דו האסט א שווערן טאג? עס גייט א שטארקע ,פעסטע קו!"
שיינקייט – די שיינקייט פון א דיר ביטער? דער אייבערשטער
געפרעגלטן חסיד .שטארק זיך! האט דיך אויסגעוועלט אלס אלע קוקן נאך פישלען מיט
זיין 'אדווערטייזמענט' – זיין זיינע קיען .גרונם ,א פארבייגייער,
איז אבינו אברהם רעקלאמע – אויפצווייזן פאר די פרעגט פישלען" :פאר וויפיל
אויסגעפרואווט געווארן מיט גאנצע וועלט אונזער גרויסקייט וועסטו פארקויפן דיין קו?"
צען ביטער שווערע נסיונות און אונזער שיינקייט; אז מ'געבט ער וויל דאך קויפן א געזונטע,
"ועמד בכולם" ,ער איז זיי אלע נישט אויף און מ'ברעכט נישט שטארקע קו פול מיט כח.
בייגעשטאנען. אונטער .ווייל די שטערקסטע
טעפ ,די שענסטע סחורה ,און די "אוודאי זאלסטו מיר פארקויפן
קוקט אונז אן ,אלע לעכטיגע פעסטע בהמות זענען די וואס מען די קו אן די לאסט ,ווייל ער האט
קינדער און אייניקלעך ,די דורות קלויבט אויס זיך צו בארימען און דאך מער כח ,ער ניצט יעצט נישט
וואס זענען ארויסגעקומען פון אויפטון מיט זיי. אויס זיינע כוחות".
דעם איין איינציגן אברהם אבינו,
וואס האט זיך דערהאלטן און דער אייבערשטער נעמט די פישל צולאכט זיך און זאגט
בייגעשטאנען יעדן נסיון מיט שטערקסטע ,די בעסטע און פאר גרונם" :יענע קו איז גאנץ
אמונה און מיט תפילה. די שענסטע מענטשן ,און ער שוואך ,דערפאר שלעפט ער נישט
פרובירט זיי אויס .נישט כדי זיי קיין פעק און ער וואקט נאר דא
"ע ָָׂש ָרה נִ ְסיֹונֹות נִ ְתנַ ָָּסה ַא ְב ָר ָהם
ֲ צו צוקלאפן אדער צוברעכן, פארביי .דו ווילסט דאך קויפן א
יע ַּכַ ָָּמה
הֹוד ַ
ָא ִבינּו ,וְ ָע ַמד ְְּבכֻ ָָּלם; ְל ִ כאטש עס קוקט אויס ווי זיי גייען קו וואס וועט דיר שטיין צו דער
ִח ְָּבתֹו ֶׁׁשל ַא ְב ָר ָהם ָא ִבינּו" (אבות
דורך מער ווי א צווייטער .מען האנט ,וואס וועט קענען טראגן
ה' :ג') .מען קען עס אויך טייטשן: פרובירט זיי אויס מיט שווערערע א שווערן יאך אויף זיך און פירן א
צען נסיונות האט מען געפרואווט פעקלעך אין לעבן ,מען צעהאקט לאסט?"
אברהם אבינו און ער איז זיי און צעזעצט זיי מער ווי א צווייט "דו זעסט די קו וואס מאכט
בייגעשטאנען .וויאזוי? "להודיע" שטיקל סחורה ,כדי צו ווייזן זייער 'מווו' ,בילט און ברומט? דאס איז
– ער האט געזאגט אז ער וועט שבח; אז זיי ווערן נישט שוואך פון א געלונגענע קו! ער פארשטייט
מאכן אן הודעה פון הודאה די שוועריגקייטן .מ'ווערט נאר אן עסק ,ער קען שלעפן פעק און
און פארשפרייטן א מעשה פון שטערקער מיט יעדן קלאפ. זעק און ברעכט נישט אונטער.
תפילהַּ" ,כַ ָָּמה ִח ְָּבתֹו ֶׁׁשל ַא ְב ָר ָהם
דאס איז אונזער שיינקייט און איך האב אים שוין פיל יארן ,איך
ָא ִבינּו" – דורך דעם האט אים
אונזער שטארקייט. קען זיינע נאטורן ,און ער וועט
דער אייבערשטער געהאלפן און
דיר אלעמאל געטריי באדינען אן
ארויסגעוויזן זיין ליבשאפט!
א איד וואס לעבט מיט אמונה, אונטערברעכן".
שטייגט ער ,וואקסט ער און
גלייבט ער מער פון יעדן קלאפ, אין א שמועס מיט מיין טאטן
ויקרא שם אברהם בשם ד' פון יעדן זעץ ,און פון יעדן שווערן האט ער מיר געברענגט דעם משל
טאג אין לעבן. פון מדרש בראשית ,א טיפן חיזוק
5 לך ל ך ת שפ"ז אינדערהיי ם
ש .טראכטער
איך שפאציר
קיין ירושלים
וואס טוט מען דא? ר' יעקב יוסף
קוקט רעכטס און לינקס ,פרובירנדיג צו
זען אויב ער וועט קענען כאפן א היטש
מיט איינעם ,אבער אין אזא שפעטער
שעה האט ער קיינעם נישט געזען.
ר' יעקב יוסף טראכט צו זיך" :וואס
טוט מען יעצט?" ער האט דאך געמאכט
דער שטאט ירושלים.
איין טאג האט זיך געמאכט אז ר'
יעקב יוסף האט געדארפט זיין במשך
דעם טאג אין די שטאט טבריה .ער
האט זיך דארט אויפגעהאלטן לענגער
ווי ערווארטעט ,און גייענדיג צו דער
באס-סטאנציע האט ער געזען אז ער
בי יעקב יוסף הערמאן
ז"ל ,איינער פון די
פעלזן- ערשטע
פעסטע אידן אויפ'ן
קאלטן אמעריקאנעם
ר
באדן (דער העלד פון די פארזעצונג אין
די בלעטל "פשרה'לאז") ,האט זיך אויף
די עלטערע יארן באזעצט אין ירושלים
א נדר אז ער וועט נישט שלאפן האט נארוואס פארפאסט דעם לעצטן עיר הקודש .ער האט דאן מקבל געווען
אינדרויסן פון ירושלים ...נו ,וועט ער באס וואס פארט קיין ירושלים. אויף זיך מיט א נדר ,אז ער וועט
טאקע נישט! קיינמאל נישט נעכטיגן אינדרויסן פון
לך לך תש פ" ז אי נד ערהי ים 6
קיין הילף ,די קינדער שפירן נישט איבערמארגן ...מען קען נישט גיין ר' יעקב יוסף האט אפגעמאכט ביי זיך
גוט ,איינער היסט און דער צווייטער צופיס ביז ירושלים!" אז ער וועט גיין צופיס ביז קיין ירושלים!
ציינדלט .דא רופט מען פונעם חדר אז אזוי האט ער זיך ארויסגעלאזט אויפ'ן
איין קינד כאפט נישט אויף די עברי ,און "איך האב זיך געלערנט א כלל אין וועג ,שפאצירנדיג אין דער ריכטונג
א צווייטע קינד מאכט פראבלעמען. לעבן ",האט ר' יעקב יוסף אים געזאגט. פונעם "היי-וועי" (שאסיי) ,און ער
"ווען עס קומט צו עבודת ה' ,צו רוחניות, האט אנגעהויבן גיין אויפ'ן זייט-וועג
איך בין מיד און אויסגעשעפט ...איך מאכט מען נישט קיין חשבונות; מען (שאלדער).
האב נישט וואס צו עסן ...גארנישט שפרינגט אריין און דער אייבערשטער
שמעקט מיר נישט ...איך שפיר העלפט שוין!" ער גייט און גייט ,עס גייט אריבער א
אויסגעלאשן און אויסגעמוטשעט ...פון מינוט און נאך א מינוט ,און פלוצלינג
וואו הייבט מען אן? ... זעט ער ווי א קאר שטעלט זיך אפ נעבן
אים און איינער שרייט ארויס פונעם
עס איז נישטא קיין גרעסערע עבודת אזוי פיל מאל שטייען מיר פאר א פענסטער" :רבי יעקב יוסף! וואס גייט
ה' ,און עס איז נישטא קיין העכערע מצב ווען מען וואונדערט זיך" :וואס, פאר מיט אייך? וואו גייט איר?"
"עבודת הקודש" ווי זיין א אידישע ווען און וויאזוי?"
מאמע אינדערהיים .ווי דער ראש רבי יעקב יוסף קוקט זיך אום און ער
ישיבה שליט"א זאגט כסדר נאך פון ביי איינעם איז עס ביי א שידוך ,ביי זעט א באקאנטן .יענער עפנט די טיר
זיין מאמע תחי' ,אז אויב מען וויל א א צווייטן איז עס ביים אויפגעבן די פון קאר און פארבעט ר' יעקב יוסף ער
ברכה זאל מען גיין צו פארפארעטע און ארבעט פאר עבודת ה' ,ביי א דריטן איז זאל זיך אריינזעצן.
אויסגעשעפטע אידישע מאמעס .ווייל עס א פלאץ וואו צו וואוינען ,א מוסד
זיי קענען געבן ברכות .זייער עבודה איז וואו צו שיקן די קינדער ,און נאך פיל "וואו גייט איר?" וואונדערט זיך
אזוי לויטער ,אזוי לשם שמים און אזוי מער .אבער ביי אונז אלע איז עס אויך יענער .עס איז דאך נישט קיין טעגליכע
הויעך. א טעגליכע עבודה. סצענע צו זען א מענטש שפאצירן אויף
א פארנומענעם הייוועי אינמיטן די
דער ראש ישיבה שליט"א האט "וויאזוי הייב איך אן דעם טאג?" נאכט.
געזאגט ביים שיעור פרשת נח -חיזוק וויאזוי גיט מען זיך אן עצה אז די
פאר די אידישע שטוב :באדן קינדער, רוימערקע איז נישט אנגעקומען, "איך גיי קיין ירושלים ",ענטפערט
קעמען די האר פון קינדער ,און זיך אדער אז מיר קענען נישט ערלויבן ר' יעקב יוסף מיט א פשטות ,כאילו
ירושלים איז א צען מינוט'דיגער
שפאציר און נישט א וועג צו פארן פון
עטליכע שעה.
"וואו גייט איר?" וואונדערט זיך יענער .עס איז דאך נישט "איר 'גייט' קיין ירושלים?!" פרעגט
קיין טעגליכע סצענע צו זען א מענטש שפאצירן אויף יענער מיט וואונדער" .איך פאר אהין
און איך וועל אייך טראגן ,אבער
א פארנומענעם הייוועי אינמיטן די נאכט. דערציילט מיר ר' יעקב יוסף ,וואס ליגט
אונטער דעם?"
ר' יעקב יוסף האט אים דערציילט
"איך גיי קיין ירושלים ",ענטפערט ר' יעקב יוסף מיט א אז ער וויל נישט שלאפן אינדרויסן פון
ירושלים ,ממילא האט ער באשלאסן אז
פשטות ,כאילו ירושלים איז א צען מינוט'דיגער שפאציר ער וועט גיין צופיס.
און נישט א וועג צו פארן פון עטליכע שעה. "אבער וואס איז געווען אייער
פלאן? איר וועט דאך אנקומען ערשט
7 לך ל ך ת שפ"ז אינדערהיי ם
דאס שטוב – האט מוהרא"ש זי"ע איר צומאל ווערט דער מח אזוי אנגעלייגט אפגעבן מיט קינדער איז די העכסטע
געענטפערט" :ביידע אינאיינעם ".מען מיט "אלעס" וואס מען דארף טון, זאך וואס עס איז נאר דא.
קען מאכן ביידע; בשעת מען רוימט אז פון דעם אליין ווערט דער מח
אויף דאס הויז ,קען מען מאכן א שיינע פארמאכט און מען קען גארנישט טון. אבער פון וואו הייבט מען טאקע אן
התבודדות. איז די עצה אז מען הייבט אן מיט איין ווען מען שפירט זיך מוטלאז?
קליינע זאך .למשל ,אויב די קאך איז
מיין חבר'טע האט מיר לעצטנס זייער אנגעלייגט ,הייב אן מיט איין חלק מען שפרינגט אריין .מען הייבט אן
געזאגט אז זי שפירט ווי זי געבט אויף. פונעם טיש; לאמיר דאס אפליידיגן ,און מיט איין קליינע זאך .און צומאל איז
וויפיל זי פרובירט צו ארבעטן אויף אירע נאכדעם קומט שוין דער חשק ווייטער. די איין קליינע זאך נישט מער ווי — א
מידות ,וויפיל זי פרובירט זיך נישט צו תפילה! "אייבערשטער ,העלף מיר
פארלירן ,נישט צו ענטפערן ,נישט צו ביי אונז אנשי שלומינו ,האבן מיר די איך זאל ווערן פרייליך; אייבערשטער,
שרייען און זיין בזריזות ,שפירט זי אז זי מתנה פון רעדן צום אייבערשטן ,וואס העלף מיר איך זאל האבן כח און מח צו
פאלט כסדר אדורך. דאן ווערט די גאנצע ווירטשאפט איין קענען צאמנעמען מיין מקדש מעט,
שטיק התבודדות .ווי דער ראש ישיבה מיין קליינע בית המקדש".
"פארוואס זאל איך בכלל אנהייבן? שליט"א האט דערציילט ,אז א פרוי
איך קום ממילא נישט אן צו שטייגן". האט געפרעגט פון מוהרא"ש זי"ע ,אין און אז מען שפרינגט אריין ,העלפט
וואונדערט זי זיך הויך .אבער דער אמת שאלות ותשובות ברסלב וויאזוי זי זאל דער אייבערשטער.
איז אז מיר דארפן אריינשפרינגען און
אנהייבן פריש ,דאס איז דאך דער רבי'ס
לימוד .דער הייליגער רבי האט אונז
געזאגט אז ביי די וועלט איז שכחה
א חסרון ,אבער ביי מיר איז שכחה א
מעלה.
דער רבי לערנט אונז ,אז כדי צו זיין אן
ערליכער איד מוזן מיר פארגעסן וואס
עס איז געווען נעכטן ,פריער ,אדער
אפילו א מינוט צוריק ,און אנהייבן פון
פריש .מיר דארפן אנהייבן טון ,מתפלל
זיין און נאכאמאל אנהייבן פון דאסניי.
לאמיר טון אונזער השתדלות
ברוחניות און מאכן א תפילה ,אז
מיר זאלן קענען אויספירן אונזער
עבודת הקודש בשלימות; מיר זאלן
האבן כח אויסצופירן אונזער תפקיד
און אויפציען אונזערע קינדער אלס
ערליכע הייליגע אידן.
מיר דארפן אריינשפרינגען און
מתפלל זיין ,און דער אייבערשטער
וועט אונז אוודאי העלפן און שענקען איינטיילן די צייט – ווען זאל זי מאכן
דער ראש ישיבה שליט"א האט אמאל
א ברכה אין אונזער הייליגער ארבעט. התבודדות און ווען זאל זי אויפרייניגן
געגעבן אן עצה ביי די שיעורים ,אז
לך לך תש פ" ז אי נד ערהי ים 8
הער א מעשה
צו איבערגעבן א מעשה פון תפילה רופט ל .וועבערמאן 845-662-4083
א שטענדיגע ח .יאקאבאוויטש
ליינער קרית ברסלב
מיין קליינע אינגל האט זיך איין נאכט אויפגעוועקט
מיט שטארקע פחדים ,ער איז געקומען צולויפן צו איך האב באשטעלט עפעס א זאך .ס'איז געווען גאנץ
מיין צומער און אזוי געהאקט אויפן טיר כאילו ער זעט א טייערע זאך ,ס'האט געקאסט ,$430און יו-פי-עס
אינטער זיך א לייב .ער האט זייער מורא געהאט. האט עס דעליווערט .איך האב טאקע געזען צופרי די יו-
פי-עס טראק זיך אפשטעלן ביי מיין מעילבאקס און זיי
און פון יענע טאג און ווייטער ,פאר אכט חדשים ,איז זענען געפארן ווייטער .און איך בין געווען זייער פרייליך
נישט אריבער אפילו איין נאכט וואס ער זאל זיך נישט אז עס איז שוין אנגעקומען.
אויפוועקן ,חוץ אויב ער איז געגאנגען שלאפן זייער
זייער שפעט ,למשל נאך א חתונה. שפעטער נאכמיטאג גיי איך ארויס ,און די פעקעדזש
איז נישט דא .איך בין געווארן זייער דערשראקן ,ווייל
איך האב נישט אויפגעהערט צו בעטן דעם איך האב געזען ווי יו-פי-עס פארט אריבער ,סאו ס'מיינט
אייבערשטן .יעדע וואך ביי די ליכט האב איך ספעציעל אז זיי האבן עס יא אראפגעלייגט ביי מיר ,אפשר האט עס
געבעטן אויף דעם אז די פחדים זאל אוועקגיין פון אים. איינער גע'גנב'עט .איך האב זייער שטארק געבעטן דעם
אייבערשטן אז איך זאל יא טרעפן די פעקעדזש ,איך וויל
ווען איך בין געווען ביי א ציון פון א צדיק ,אדער נישט האבן קיין שאדן.
ס'איז געווען א יום טוב ,ווי למשל ראש השנה ,יום כיפור,
סוכות ,שמחת תורה ביי די הקפות ,ווען איך האב נאר איך האב שנעל גערופן די סטאר וואס איך האב
געקענט האב איך געמאכט תפילות דערויף. געארדערט די זאך פון זיי ,און זיי זאגן מיר אז ניין ,אויף
די טרעקינג שטייט אז ס'איז געווארן דעליווערט .איך
מיין מאן איז געווען אין אומאן ,און דאס איז געווען האב זיי געבעטן א בילד .אבער זיי האבן געזאגט אז ס'איז
די ערשטע אויף די תפילה ליסט צו בעטן. נישטא קיין פיקטשער ,אבער אויב איך וויל קען איך רופן
יו-פי-עס און פרעגן וועגן די מעשה.
מיר האבן אזויפיל תפילות געבעטן דעם אייבערשטן,
אבער למעשה איז עס נאכנישט אוועקגעגאנגען ,און ער איך האב זייער שטארק געבעטן דעם אייבערשטן אז
האט זיך אזוי געשעמט מיט דעם. עס זאל יא אפיר קומען.
אבער נאך אזויפיל אזויפיל תפילות ,איז געשען א א שטיק צייט נאכדעם בין איך צוגעגאנגען ביי די
ריזיגע נס ,שכח אייבערשטער .ס'איז אריבער א גאנצע באקסעס וואס איז אנגעקומען פון מיין מאנ'ס זאכן ,און
וואך ,מאנטאג ,דינסטאג ,מיטוואך ,דאנערשטאג ,פיר איך האב געזען אז מיין באקס איז געווען אינצווישן יענע
טעג וואס ער איז געבליבן שלאפן אין זיין בעט .שכח אלע זאכן .שכח אייבערשטער אז מ'האט יא געטראפן די
אייבערשטער פאר אויסצוהערן אונזערע תפילות. באקס.
9 לך ל ך ת שפ"ז אינדערהיי ם
Tasty
Baked Farfel
S. LEVY
INGREDIENTS
Bag farfel
1/4 cup oil
3 cups boiling water
1/2 tbsp salt
1/2-1 tsp paprika
1/3 cup sugar
DIRECTIONS
In a 9x13 bekelah combine farfel with oil.
Bake uncovered at 400' for 10 minutes.
Add the rest of ingredients. Cover and
bake for 1 hour.
לך לך תש פ" ז אי נד ערהי ים 10
איז לאמיר טאקע דרך הבעל שם טוב! וואס דאס איז,
פשוט עסן דעם הייליגן ווייסן מיר נישט ,עס איז פון אונז
מאכל "פערפל" לכבוד אינגאנצן פארגעסן געווארן.
שבת קודש! אבער דער ראש ישיבה זאגט כסדר
נאך פון הייליגן רבי'ן זי''ע פון סאטמאר,
)געדענק! אז נישט אז נאר צוויי זאכן ווייסן מיר היינטיגע
דאס איז דער עיקר צייטן פונעם הייליגן בעל שם טוב זי''ע:
פונעם בעל שם טוב איינס אז מען זאגט הודו פרייטאג
זי"ע ,נאר דאס איז צונאכטס און די צווייטע זאך איז די
פשוט וואס מיר שבת'דיגע מאכל ''פערפל'' ,וואס מען
געדענקן( עסט ביים שבת ביינאכט סעודה.
11 לך ל ך ת שפ"ז אינדערהיי ם
אויפן וועג אהיים
ש .ל .פליישמאן
צוזאמען ביים שיעור פארברענג .ווערן בעסער איך בענק .כאטש עפעס איך געדענק.
"א פשוט'ע שוסטער"
וואס איז דאס אזא וואונדערליכע סצענע, מען קומט אריין אין שוסטעריי געשעפט,
ער איז דאך נישט א שוסטער א פלעינע. אן אינטערעסאנטע בילד מען טרעפט,
ס'איז נישט נאר שיך ,בענדל און שוסטער, א שוסטער אין זיין ארבעט שטארק פארטיפט,
דער איד ווי א פריינד מיט'ן אייבערשטן שמועסט ער. און צום אייבערשטן מיט געפיל ער רופט.
ער שוויצט און ארבעט מיט אלע זיינע קרעפטן, אזוי אינמיטן פאררעכטן א זויל,
און מיט'ן אייבערשטן ער טוט זיך באהעפטן. שעפשעט ער תפילות מיט זיין מויל.
דער שוסטער פלוצלינג ווערט דערשראקן, אין זיינע אויגן מען זעט א גלאנץ,
אן זיין באמערקן האט מען דא געטון אריינוואקן. "באשעפער ,שכח ,ס'איז אלעס דיינס.
ער פילט זיך פארשעמט עטוואס, דו העלפסט מיר ,האסט מיר מיט אלעס אינזינען,
מ'האט אים געכאפט רעדן צו זיין באלעבאס, איך זאל פון מיין געשעפט שיין פארדינען.
אין זיינע התבודדות מינוטן פריוואטע, העלף מיר ווייטער ",שעפשעט דער שוסטער,
ווי ער שמועסט זיך אויס מיט זיין טאטע. זיינע ליפן שאקלען זיך אין א שטילע פליסטער.
דער ראש ישיבה האט פארציילט די פאסירונג, מיט זיינע הענט אויפגעהויבן א תנועה,
צו לערנען פאר אונז א לעכטיגע פירונג. "העלף מיר גלייבן א שטארקע ידיעה,
דער הייליגער רבי מאכט עס מיט אונז, אז מיין ביזנעס הונדערט פראצענט,
מיט זיינע עצות געשעט די קונץ. מיין הצלחה נאר אין דיר געווענדט.
אין אונז פשוט'ע מענטשן אריין ער געבט, איך וויל שמועסן מיט דיר ,עפן מיין מויל,
מיר זאלן זיין מיט'ן אייבערשטן צוגעקלעבט. איך געב זיך איבער אונטער דיין קאנטראל".
ווען מיר וואשן די וועש און רייבן די פלעקן, ער פוצט די שיך מיט שנעלע באוועגונגען,
מיט אפאר ווערטער מיר קענען זיך דערוועקן. און באטראכט ווי שיין עס איז געלונגען,
רעדן צום אייבערשטן א ווארט ,א טראפ, "באשעפער ,איך בעט ,ווייטער מיר העלף",
אויך אינמיטן מישן די סאפפער טאפ. און שטעלט זיי אויס שיין אויפ'ן שעלף.
יא ,דו קענסט אויך זיין א ל"ו צדקת, די רעכטע ,לינקע ,זיי זאלן נישט זיין סינגל,
לעבן מיט'ן אייבערשטן ,לעבן מיט דביקות. לויט די מאסן ,שיך פון מענער און יונגל.
צו הערן די גאנצע שיעור פונעם ראש ישיבה רופט 212-444-9169 - 212-444-9191
מ .פעדער
עס איז שא-שטיל ,מען הערט
נאר דאס פייפן פון די מאשינען .אין
די אנגעצויגנקייט וואס הערשט
אינעם צימער ,וואגט זיך קיינער נישט
ארויסצורעדן א ווארט.
באזארגטערהייט שטייען די קינדער
ארום זייער טאטנ'ס בעט .זיי באטראכטן
דאס ווייסע בעט און די פילע פייפס און
מאשינען ,צווישן וועלכע עס זעט זיך
קוים ארויס דאס בלייכע געזיכט פון
זייער ליבן טאטן .דאקטוירים קומען און
גייען ,אבער קיינער גייט נישט צו צו זיי.
אין די לעצטע תקופה האט זיך
דער טאטע געפילט זייער נישט גוט.
אנגעהויבן האט זיך עס מיט שוועריקייטן
ביים אטעמען .דער טאטע ,ר' אהרן,
האט נישט געמאכט קיין עסק דערפון,
אבער ווי מער צייט עס איז אריבער,
אלס ערגער איז עס געווארן ,ביז עס איז
געקומען צו א מצב פון פארלירן דעם
אטעם ל"ע ,און מען האט אים דרינגענד
געמוזט אריינפירן אין שפיטאל.
די דאקטוירים האבן פרובירט דאס
בעסטע ,אבער דער מצב איז נישט
בעסער געווארן .ר' אהרן האט געמוזט
זיין באהאפטן צו אקסידזשען כדי צו
קענען אטעמען .נאך א לאנגע תקופה
פון אונטערזוכונגען האט מען געטראפן
אז זיינע לונגען זענען אנגעפילט מיט
וואסער און מען דארף אים אפערירן.
אבער אזוי ווי ר' אהרן האט געליטן פון
הארץ-פראבלעמען ,איז נישט געווען
מעגליך אים צו אפערירן; אויב מען לייגט
אים שלאפן ,איז מעגליך אז זיין הארץ
וועט עס נישט פארטראגן און ער וועט זיך
עס גייט
ח"ו נישט אויפוועקן פון די אפעראציע.
ר' אהרן געפינט זיך שוין עטליכע
מיר גוט
חדשים אין שפיטאל .זיין צושטאנד איז
שוין ב"ה סטאביל ,אבער די דאקטוירים
זאגן אז דאס וועט נישט אנהאלטן לאנג;
ער וועט נישט קענען אזוי ממשיך זיין
13 לך ל ך ת שפ"ז אינדערהיי ם
עפעס וואס זאל אים אנפילן און געבן א אויסצונוצן די לעצטע וואכן מיט אים ,צו אויב זיינע געשעדיגטע לונגען וועלן נישט
משמעות אין זיינע לעצטע טעג; עפעס הערן זיינע קלוגע רייד און אים העלפן באהאנדלט ווערן .די קינדער שטייען
וואס זאל אים העלפן זיך דערהאלטן ער פילן געשמאק ווי ווייט מעגליך. ארום דעם טאטנ'ס בעט ווארטנדיג דער
זאל נישט אריינפאלן אין א מרה שחורה, דאקטאר זאל אריינקומען און אויסקלארן
און אים העלפן אריבערגיין די צייט עס איז שוין שפעט אינמיטן נאכט, די ווייטערדיגע פלענער.
פרייליכערהייט. אלעס איז שטיל .ר' אהרן ליגט אין בעט
און קען פשוט נישט איינשלאפן .דאס דער דאקטאר קומט אריין מיט אן
פלוצלונג פילט ער עפעס הארט אייניקל וואס איז געקומען זיין מיט אים ערנסטן פנים .היות די מאמע לעבט
אונטער זיין קושן" .אה!" כאפט ער זיך, שלאפט שוין טיף .ר' אהרן הייבט אן צו שוין נישט ,רופט ער דעם עלטסטן זון
"דאס איז דאך דער ספר וואס יענער קלערן וועגן זיין מצב ,וויסנדיג אז ער צו זיין צימער .זיי זעצן זיך אוועק ,און
ברסלב'ער בחור האט מיר געגעבן אין האט יעצט די לעצטע פאר וואכן צו לעבן. דער דאקטאר הייבט אן מסביר צו זיין
שפיטאל ".ער נעמט זיך בלעטערן, ער זוכט עפעס א עצה ,עפעס חיזוק, דעם מצב .ער ערקלערט אז כדי דער
"לאמיר זען ,אפשר וועל איך דא עפעס טאטע זאל קענען געהעריג אטעמען מוז
טרעפן". מען אפערירן די לונגען ,אבער דאס איז
"אזוי ווי איך אוממעגליך צוליב זיין הארץ-פראבלעם.
"קומט אויס אז דא אין שפיטאל איז מער
ער עפנט אויף איינע פון די בלעטער
און הייבט אן צו ליינען .פאר זיינע אויגן האב געזאגט, נישטא וואס צו טון מיט אים ",ערקלערט
זעט ער די פאלגנדע ווערטער" :כי באמת דער דאקטאר.
אם היו הכל שומעים לקול צדיקי האמת... דא איז שוין
להאמין תמיד בה' יתברך שהכל לטובה, "ס'איז אן ענין פון צייט ",זעצט ער פאר
ולתן שבח והודי' תמיד לה' יתברך... מער נישטא מיט א שטילן קול" ,מער ווי צוויי חדשים
בוודאי היו מתבטלים כל הצרות וכל וועט ער עס נישט איבערטראגן"...
הגליות וכבר היתה גאולה שלימה"... וואס צו טון
מיט אים .איך
דער זון לאזט אראפ דעם קאפ
(דאס מיינט ,אז אויב יעדער וואלט מיט שרעק .נאך א קורצע וויילע פון
וואלט אייך
צוגעהערט צו די רייד פון די צדיקים שטילקייט פרעגט ער דעם דאקטאר:
צו גלייבן אז אלעס איז צום גוטן, "וואס איז ווייטער? איז למעשה דא
פארגעשלאגן:
און שטענדיג דאנקען און לויבן דעם עפעס וואס מען קען נאך טון?"
אייבערשטן ,וואלטן מער נישט געווען
קיין צרות און קיין גלות ,און עס וואלט
שוין געווען די גאולה שלימה).
נעמט אים דער דאקטאר שאקלט מיטן קאפ אויף
ביידע זייטן "אזוי ווי איך האב געזאגט ,דא
אהיים ,זאל איז שוין מער נישטא וואס צו טון מיט
ר' אהרן ליינט איבער די ווערטער. אים .איך וואלט אייך פארגעשלאגן :נעמט
דאס הערט זיך אינטערעסאנט :דורך ער כאטש אים אהיים ,זאל ער כאטש פארברענגען
דאנקען דעם אייבערשטן ווערן אלע זיינע לעצטע וואכן ביי זיך אינדערהיים,
צרות מבוטל? קען דאס טאקע זיין? פארברענגען ארומגענומען מיט די משפחה".
ער מאכט אפ עס אויסצופרובירן .ער
באטראכט זיך ליגן אינעם קראנקן-בעט זיינע לעצטע די קינדער האבן טאקע אויסגעפירט
און נעמט זיך זוכן עפעס אויף וואס ער
וואכן ביי זיך
דעם דאקטער'ס רייד ,דער טאטע
קען דאנקען דעם אייבערשטן. איז אהיים ,און די קינדער האבן זיך
אינדערהיים,
איינגעטיילט די שעות ווער עס זאל
"אמת ,איך ליג אין בעט און מיינע קומען בייטאג און ווער ביינאכט.
ארומגענומען
וואכן זענען געציילטע ,אבער שכח אייניקלעך זענען געקומען פארברענגען
אייבישטער אז איך בין ארומגענומען מיט מיטן זיידן ,און מען האט מקפיד געווען
מיט די
משפחה .שכח אייבערשטער אז איך האב אים נישט צו לאזן אליין .א נורס פלעגט
אזעלכע געטרייע קינדער .שכח פארן קומען איינמאל א טאג מסדר צו זיין דעם
מיר געבן אזא שיינע משפחה ,אזעלכע
ערליכע ,וואוילע קינדער און אייניקלעך
משפחה". אקסידזשען .ר' אהרן איז רוב צייט געווען
וואך ,און די קינדער האבן פרובירט
לך לך תש פ" ז אי נד ערהי ים 14
די ארומיגע אנגעהויבן באמערקן זיך אינדערהיים און נישט אין א שפיטאל- וואס גייען בדרך התורה והמצוות .דאס איז
ווי זיין מצב ווערט אלס בעסער און בעט; ער דאנקט דעם אייבערשטן פארן דאך דאס גרעסטע גליק וואס א מענטש
בעסער .זיי האבן באמערקט ווי פון אים באזארגן מיט אקסידזשען צום קען זיך ווינטשן .איך גיי טאקע אוועק פון
א קראנקן ,אפגעשוואכטן מענטש אטעמען ,וואס אן דעם קען ער נישט די וועלט ,אבער איך קען איבערלאזן די
איז ער פארוואנדלט געווארן אין אן לעבן. וועלט רואיגערהייט ,ווייל איך לאז דאך
אויפגעלעבטן ,פרייליכן איד .מען האט איבער נאך זיך ערליכע דורות".
אים שטענדיג געזען מיט א שמייכל אויפן ער דאנקט דעם אייבערשטן אויף דעם
פנים ,זיך אונטערזינגענדיג א פרייליך וואס זיינע הענט פונקציאנירן געהעריג, ר' אהרן פילט ווי א שמחה נעמט אים
ניגון. און אויך אויף דעם וואס ער האט פיס. ארום .עס פילט זיך אזוי גוט! ער איז דאך
אמת ,ער איז צו שוואך אליינס צו שטיין דער גליקליכסטער מענטש .וואס נאך
מיט דער צייט האט ער שוין געהאט אויף די פיס ,אבער ער האט ב"ה צוויי פיס. דארף א מענטש אויסער ערליכע דורות?
כוחות אליינס צו זיצן .יעדעס מאל ווען ער האט צוויי געזונטע אויגן ,שטארקע מיט א צופרידנעם שמייכל שלאפט ער
מען איז אריינגעקומען צו אים ,האט ער ציינער צו קענען עסן ,און נאך אזויפיל איין.
געהאט א גוט ווארט צו זאגן אדער א לויב זאכן .מיט דער צייט הייבט ער אן צו
צום אייבערשטן אויף עפעס גוטס וואס דאנקען אויף זיין בארד און פאות ,אויף צומארגנס דערמאנט ער זיך אינעם
ער האט .מען האט נאר געקענט הערן פון דעם וואס ער איז א איד ,אויף דעם הייליגן גוטן געפיל וואס ער האט נעכטן געהאט,
אים" :ב"ה"" ,געלויבט דער אייבערשטער", שבת ,תפילין ,ציצית און מזוזה. און ער מאכט אפ פארצוזעצן דאנקען .ער
"שכח אייבערשטער". דאנקט דעם אייבערשטן אויף דעם וואס
ר' אהרן האט אנגעהויבן פילן אזוי גוט, טראץ זיין שוואכן געזונט-צושטאנד,
עס איז ביי אים געווארן אזוי ווייט ווי ער האט נאך קיינמאל פריער נישט איז ער נאך ביים קלארן דעת .ער דאנקט
א חלק פון זיין לעבן ,אז די קינדער און געפילט .גארנישט האט אים שוין מער דעם אייבערשטן אז ער ליידט נישט
אייניקלעך האבן עס שוין אנגעהויבן נישט וויי געטון. פון פארגעסעניש .אין זיין שוואכן מצב
נאכצומאכן; די גאנצע לופט ארום אים זעט ער פלוצלונג איין אזויפיל גוטס :ער
איז געווארן א פרייליכע אטמאספער פון ווי א טאג עס איז אריבער ,האבן דאנקט דעם אייבערשטן אז ער איז ביי
15 לך ל ך ת שפ"ז אינדערהיי ם
אייבערשטער פאר אלע גוטע זאכן וואס די לונגען ,און קוקנדיג אויף די רעזולטאטן דאנקען און לויבן.
דו טוסט מיט מיר ".וויאזוי פילסטו זיך? דו פונעם טעסט איז ער געווארן שאקירט;
פילסט זיכער בעסער .זאג עס נאכאמאל ער זעט אויפן בילד נייע ,ריינע לונגען .ער און ווי מער ער האט געדאנקט,
– וועסטו פילן נאך בעסער ,און ווי מער בייגט זיך צו צו ר' אהרן און פרעגט אים אלס בעסער האט ער אנגעהויבן פילן.
דו וועסט עס טון ,אלס מער וועסטו ווערן שטילערהייט" :זאג מיר דעם אמת ,צו צוויי וואכן שפעטער איז ער שוין אליין
אנגעפילט מיט חיות צום לעבן. וועלכן דאקטער ביסטו געגאנגען?" אראפגעגאנגען פון בעט .זיין זון ,וועלכער
איז געגאנגען אין קאך אנצוגרייטן פארן
די ווערטער זענען דאך אזעלכע ר' אהרן האט זיך צושמייכלט; ער טאטן א קאווע ,איז אינגאנצן שאקירט
שטארקע ווערטער; פרוביר עס נאר אויס איז דאך נישט געגאנגען צו קיין שום געווארן דערזעענדיג זיין טאטן ווי ער
און דו וועסט זען ווי גוט דו וועסט פילן. דאקטער .ער האט פשוט גענוצט דעם האלט זיך אן אויפן וואנט און פרובירט
יעדעס מאל מען דאנקט דעם אייבערשטן הייליגן רבינ'ס עצה פון תודה והודאה – צו גיין.
פילט מען בעסער; עס לאזן נאך די אלע דאנקען און לויבן דעם אייבערשטן .דורך
דרוק און סטרעס ,און מען באקומט לופט תודה והודאה האט ער באקומען נייע צוויי חדשים נאכן ארויסגיין פון
צו אטעמען. לונגען. שפיטאל – ווען ער איז נאך געלעגן קראנק
אין בעט און מען האט אים געזאגט אז ער
און דאס איז דער ענטפער אויף יא ,דאנקען דעם אייבערשטן מאכט האט נישט מער ווי צוויי חדשים צו לעבן
דער וועלטס קשיא :וויאזוי ווערט מען געזונט; דאנקען דעם אייבערשטן גיט א – גייט ער באזוכן אין שפיטאל זיך צו
פרייליך? עס איז זייער פשוט :פאלג דעם
הייליגן רבינ'ס עצה פון תודה והודאה.
נעם זיך דאנקען דעם אייבערשטן ,און
אפילו אויב עס גייט דיר חלילה שווער,
זוך אויף עפעס גוטס אויף וואס דו קענסט
דאנקען ,און אויף דעם זאלסטו נישט
אויפהערן צו דאנקען.
דו וועסט פילן אזוי גוט ,עס וועט דיר
ווערן אזוי פרייליך; דו וועסט פלוצלונג
טרעפן אזוי פיל גוטס און אזוי פיל חסדים
וואס דער אייבערשטער טוט מיט דיר ,אז
עס וועט דיר שוין מער גארנישט באדערן.
מוהרא"ש ערקלערט אונז :ווער איז
אן אמת'ער עושר? דער וואס האט די
ראשי תיבות פון "עשיר" :עיניים ,שיניים,
ידיים ,רגליים – ער האט ברוך השם אויגן
צו זען ,ציין צו עסן ,הענט זיך צו רירן ,און
פיס צו גיין .ווען א מענטש געוואוינט זיך
צו צו קאנסענטרירן אויפן גוטס וואס מענטש לופט צום אטעמען. באדאנקען פאר אלע דאקטוירים וועלכע
ער האט און ער נעמט עס נישט אן ווי האבן זיך אפגעגעבן מיט אים.
א פארשטענדליכע זאך ,נאר ער דאנקט אזוי ווי דער ראש ישיבה שרייבט
דעם אייבערשטן אויף יעדן פרט – דאן אין א בריוו אין עצתו אמונה (פרשת דער דאקטער איז כמעט אראפגעפאלן
לעבט ער א גן עדן לעבן. בראשית) :דאנק דעם אייבערשטן – פון בענקל דערזעענדיג זיין פאציענט,
וועסטו באקומען כח .דאנקען און לויבן וועלכער האט שוין לויט די דאקטוירים
לאמיר שוין אפלאזן דאס וויינען און דעם אייבערשטן גיט פיזישע כוחות נישט געדארפט זיין צווישן די לעבעדיגע,
קרעכצן ,און זיך נעמען דאנקען דעם און בעיקר גייסטיגע כוחות .פרוביר עס ווי ער שטייט אויף זיין אייגענע צוויי פיס,
אייבערשטן אויף די אן א שיעור גוט'ס אויס יעצט ,עס קאסט נישט קיין געלט; געזונט און שטארק.
וואס מיר פארמאגן; דאן וועלן מיר לעבן זאג יעצט ארויס די ווערטער" :שכח
א גליקליך גן עדן לעבן. אייבערשטער פאר מיין שיין לעבן ,שכח דער דאקטער האט אים אונטערזוכט
לך לך תש פ" ז אי נד ערהי ים 16
פרשת לך לך
תשפ”ז
אונזער מאמע רחל
יארצייט
באחדות'דיגע בלעטלעך
משפחת גליק
איך שפיר שוין גוט
מיט תפילה
מ'קען נישט סתם חלש'ן
מילתא דבדיחותא
וויאזוי באקומט מען עסן און טרינקן?
דעם רבינ'ס חדר
17 לך ל ך ת שפ"ז אינדערהיי ם
=
אּו ְּנ ְֶז ֶער ֵה ֵייִל ִיֶג ֶע
ֶמ ַאֶמ ֶע
ָרֵחִֵל
ע"ֵה
=
יארצייט:
י"א חשון
ן די
ואךופ
ו
יארצייט
אְּבן זִ יְך ָאֶנּ ֶגֶ עטּון זֶ עק ,אּון ֶגֶ ֵ
עַלייֶגּ ט זֵ יי ֵָה ּ קּוְּבַל
אוואּוסט ַאז ֶָדעֶר ּמ ָ ּ ֶעס ִאיז ְַּב יְטָוָ ָואְך ַּׁפ ְׁר ְׁׁשת ְֶלְך ְׁלָך י"א ֶֶח ְׁׁשָוָ ן
ִִדי ָוָ ָואְך ִִמ ׁ
עֵהֹויְּבן
ּ אְּבן ָאֶנּ ֶגֶ
ייעֶר ָקאְּפ אּון ֵָה ּ
ַאְׁש אֹויף זֵ ֶ יסןעֶר ֵּהּוָדא ְּּפ ַתיָ יא זַ ִַצ"ַל ֵָהאט ַאייֶנּ ֶגֶ ִ
ֵָה ֶַרב יּ ָ אִמע ְָר ֵֶחְל ייְליֶגֶ ע ִׁמ ֶ
אְר ַׁצייְט פּון ִִדי ֵֵה ִ ִאיז ִִדי יָ ׁ
עק ּס ּטןִצּוְפ ִֶרי ְִּביז ֶָדעם ֶנֶ ּ
ִצּו ִמ ּת ְַּפ ֵַלַל זַ ייןְ ,פּון ּ אִציס ועַל ּטן ְַּביי ֵק ֶבֶר ֶָר ֵחַל וֶ וען ִָדי ֶנַ ִ וֶ ּ ָועְרְט
ָוָ ָואס ְִליֶגׁ ְט ִאין ֵֵּבית ְֶל ֶֶחםָ ,וָ ָואס ִָדאס ָוֶ ׁ
ִצּוְפ ִֶרי.
ּ קּומען אַל ּטן ְַּביים ַא ֶַרייֶנּ ֶ אְּבן ֶגֶ ַ
עֵה ּ ימ"ש ֵָה ּ ייְליֶגֶ ע ָ
ּתֹוְרֵה. עְר ִׁמאְנׁ ְט ִאין ִִדי ֵֵה ִ ְׁשֹוין ִֶד ׁ
זּומעֶר תש"ב ,אּון ַקיין ֶא ֶֶרץ יִ ְּׂש ֶָר ֵאַל ח"וֶ ,
עְּב ַָלאזּ ן ִמיט אְּבן זֵ יי ֶגֶ ּ
ְַּבייֶנַ אְכּ ט ֵָה ּ ָדּוֶרְך ִָדי
טֹויסן ּ ִצּוֶריק ֶגֶ ּ
עְׁש ּ ואֶרן ִ זֶ עֶנֶ ען ֶגֶ עוָ ּ אּון ָוִ ָוי ְׁר ְִׁש"י ֵׁה ָָקִדֹוְׁש ֵּׁב ְֶרעְנׁ ֶגׁ ְט ׁא ְָראַּפ ׁאז
ְׁשֹוְפֶרֹותִ ,מיט ֶגּ ֶרֹויס ֶגֶ עוֵ ויין,
ּ ִֶצעֶנּ ָּד ִַליֶגֶ עֶר ֶע ֶנּ ֶגּ ֶַל עֶנּ ֶָד עֶר. אְרְטאע ְׁר ִִדיֶגׁ ְט ִָד ׁיׁ ֲעָקִֹב ָא ִִביְנּו ֵָהאְט ִאיְר ֵּׁב ֶ
עֶר ְּׁש ּטןֶ ,עֶר
ייְּב ּ
ייען ִצּום ֵא ֶ אּון ִמיט ֶגֶ ּ
עְׁש ֵֶר ֶ ָועְרן
ָועְלן ָוֶ ׁ
אֹויפן ָוֶ ָועֶגְּ ,כׁ ִֵדי ָוֶ ָוען ִא ׁיִדן ָוֶ ׁ ׁ
יְׁשע ִקיֶנּ ֶָדעֶר.
אְּבן אֹויף ִא ִיָד ֶ
זָ אַל ֶַר ּח ָמֶנּות ֵָה ּ ייְּבט ֶָדעֶר ֶגַ ְּּב ַאי ְפּון
ִאיֶנֶ עם ָטאֶגְּ-בּוך ְּׁש ֶַר ּ ָועְלן
אְר ְׁט ְִר ׁיֵּבן פּון ֶא ְֶרץ יִ ְׁׂש ְָר ֵאְל אּון זֵ יי ָוֶ ׁ ׁפ ׁ
ֵק ֶבֶר ֶָר ֵחַל ֶר' ְּׁשֹלמֵֹה אַלי' ֶמעֶר ְּּפ ֶָר ִטים ַאֶרּום אְרְט זִ יְך ֶָקעְנֶ ען ִדּוְרְכׁ ֶגֵ יין ,זָ ׁ
אְלן זֵ יי ִָד ׁ אְרְט ׁא ׁ ִָד ׁ
אְּבן זִ יְך
ייען ֵָה ּ ִָדי קֹוַלֹות אּון ֶגֶ ּ
עְׁש ֵֶר ֶ חֹוָדְׁש ְַּתמּוזִ ,איֶנֶ עם יָ אֶר ְפּון ִָדי "אין ֶ ֶָדעםִ : אֹויסָוֵ ָוייְנֶ ען ֵּׁביי ִִדיׁ עְטן אּון אֹויס ֵֶּב ׁ
ׁ ֶגּוְט
עֶרט ֶגַ אֶנּ ץ וַ וייט ַאֶרֹויס ְפּוֶנֶ עם ֵק ֶבֶר ֶגֶ ֶ
עֵה ּ ִמ ַּל ָח ָמֵה ִאין אַל-אַלמעיןִ ,אין ִָדי ִַצייט וֶ וען אִמע ְָר ֵֶחְל. ִׁמ ֶ
ֶָר ֵח ַל. אְּבן
אמעַל אּון מּוסַליֶני ימ"ש ֵָה ּ עֶראַל ֶַר ֶ ֶגֶ עֶנֶ ַ
יְׁשט וַ וייט ְפּוֶנֶ עם ֵק ֶבֶר ֶָר ֵחַל ִאיז ֶנִ ּ עמען ִמ ִּצ ֶַריִ ם אּון זִ יְך ֶגֶ עֶגּ ֵֶרייט ַאייֶנּ ִצּוֶנֶ ֶ
עקּומען ִצּו ִמיֶר ִּצוֵ ויי ֶ ֶא ֶֶרץ יִ ְּׂש ֶָר ֵאַל ,זֶ עֶנֶ ען ֶגֶ
אַלאץ וואּו
יְׁשעֶר ֶגּ ִביֶר, ֶגֹוי'א ֶ
ִ
ֶגֶ עוֶ וען ַא ְֵׁשייֶנֶ ע ֶגּ ֶ
ֶרֹויסע ְַּפ ַ
ֶעס ֵָהאט ֶגֶ עוואֹויֶנּ ט ַא אְּבן ִמיֶר ֶגֶ עזָ אֶגּ ט אק'עֶר ִא ּיָדן אּון זֵ יי ֵָה ּ ִא ַיֶר ֶ ִדִי ֵה ֵייִל ִיֶג ֶע ֵק ֵֶב ֶר
אְּבן ֶגֶ עוואֹויֶנּ ט ַא ַסאְך ֶֶרעֶגִ יֶרּוֶנּ ֶגּ ס אֶרט ֵָה ּ ָָד ּ קּוְּבַלֵָ ,ה ֶַרב ְּּפ ַתיָ יא
ַאז ֶעס ִאיז ָָדא ַא ּמ ָ ייַליֶגֶ עֶר ֶֶר ְִּבי ְִׁש ּמעֹון ְַּבֶר ָ
יֹוח ִאי ֶָדעֶר ֵֵה ִ
אַלטעמ ּ אְּבן זִ יְך ֶָד ָ
עַל ֶטע ,וָ ואס ֵָה ּ עְׁש ֶט ּ ֶגֶ
ַאייֶנּ ּ זַ ִַצ"ַל וָ ואס וִ ויַל ּמ ַס ְֵּדֶר זַ יין ְַּביים ֵק ֶבֶר ֶָר ֵחַל קּומט
עָדע ֶנַ אְכּ ט ּ זֹוֵהֶר ח ֶָֹדְׁש ַאז יֶ ֶ
זָ אֶגּ ט ִאין ַ
יְׁשע ּגֹויִ ים אַליֶ עֶנִ ֶ
יט ּ
אַל ּטן ִא ַ עֵה ּאֹויְפֶגֶ ַ אֶרט ּ ָָד ּ ָדּוֶרְכּ אֹויס ְִפיֶר אּון ִּצוָ ואֶנּ ִִציֶג ְָׁש ָעֵה ַא ְַּת ֲעֶנִ ית ּ ֶָר ֵחַל ִא ִֵּמיֶנּו ַא ֶָראְּפ ִצּום ְֵּבית ֵַה ִִּמ ּק ְָּדְׁש ,אּון
עקּומען ְפּון ִמ ִּצ ֶַריִ ם אּון ֶנָ אְך ֶ וָ ואס זֶ עֶנֶ ען ֶגֶ ִצּוַליְּב ֶָדעם ֶע ֶּרֶנּ ּס ּטן ִָדיְּבּוֶר אּון ְּּת ְִפיַלֹות ִ עֶר ְּׁש ֶטעֶר
ייְּב ּוֵ וייֶנּ ט אּון ְּׁש ֵֶרייט ַאז ֶָדעֶר ֵא ֶ
אטן אּון ּא ֶָד ַּל ַַלייט. אמ ּ עִצעֶרִָ ,ד ּיְּפ ַַל ַ ְּּפ ֶַל ֶ ועַלט ,אּון ִאין ֶא ֶֶרץ יִ ְּׂש ֶָר ֵאַל. ַמ ִָצב ִאין ִָדי וֶ ּ ְּבֹויען ֶָדעם ְֵּבית ֵַה ִִּמ ּק ְָּדְׁש אּון
אְפ ֶ זָ אַל ְׁשֹוין ּ
אֶרן אּון ָאֶנּ ֶגֶ עֶגּ ֵֶרייט ִאיְך ְִּבין ַא ִֵהין ֶגֶ ָ
עְפ ּ יְׁשע ִקיֶנּ ֶָדעֶר ַקיין ֶא ֶֶרץ ִצּוֶריק ְּּב ֶֶרעֶנּ ֶגֶ ען ִא ִיָד ֶ
ִ
עקעֶנּ ט יְׁשט ֶגֶ ֶ
אְּבן זֵ יי ֶנִ ּ
יֶ עֶנֶ ע ֶנַ אְכּ ט ֵָה ּ יִ ְּׂש ֶָר ֵאַל.
ְׁשֹוְפֶר
ייען אּון ָָדאס ָ ִצּוַליְּב ִָדי ֶגֶ ּ
עְׁש ֵֶר ֶ אְפן ִ ְּׁש ַָל ּ ָָדאס ְּּפ ַַלאץ.
ְּּב ַָלאזּ ן ְַּביי ֵק ֶבֶר ֶָר ֵחַל. עקּומעןֶ ֶנָ אְך ֶע ּט ִַליְכֶ ע ְָׁש ָעֵה זֶ עֶנֶ ען ָאֶנּ ֶגֶ יְׁשעאְּבן ִא ִיָד ֶ
ְּּב ֶמ ְֶׁשְך ַא ֶַלע ָדֹוֶרֹות ֵָה ּ
ויְׁשן זֵ יי ְַּב ֲע ֵַלי ַאֶרּום זֶ עְכּ ִִציֶג ֶמעֶנּ ּט ְּׁשן; ִּצוִ ּ יסן ְַּביים ֵק ֶבֶר עטן אּון ַאייֶנּ ֶגֶ ִ
עֶר ּ עְּב ִּקיֶנּ ֶָדעֶר ֶגֶ ֶ
עקּומען
ֶ ִצּוְפ ִֶרי זֶ עֶנֶ ען ֶע ּט ִַליְכֶ ע ְפּון זֵ יי ֶגֶ
ּ אמע ֶָר ֵחַלְַ ,פאֶר יּ ְׁשּועֹות אּון ֶּרְפּואֹות ְפּון ַמ ֶ
עְפ ֶֶרעֶגּ ט ,וָ ואס טּוט ֶמען ָָדא? ֵָהאט ֶמען אּון ֶגֶ ּ סֹוח ִֶריםְַּ ,ת ַּל ִמ ֵיָדי ֲחְכָ ִמים אּון ֲ קּוְּב ִַלים,
ּמ ָ
יְׁשע ָא ְּּפ ְּׁש ַטאם, אק ֶ עֶרס ְפּון ִָדי ִא ַיֶר ִ עט ַּא ֶּר ְֶּב ֶ אּון ַא ֶַלע ִמיֶנֵ י ְַּב ָקְׁשֹות.
לך לך תש פ" ז אי נד ערהי ים 18
ייָדיֶגֶ ע ֶגּ ַָלאז ,אּון
עֶנּומען ַא ֵַל ִ ֶ ֵאייֶנֶ עֶר ֵָהאט ֶגֶ קּומט ֶעֶר ַקיין ֶא ֶֶרץ יִ ְּׂש ֶָר ֵאַל (ח"ו)...
ֶנָ אְכּ ֶָדעם ּ ייַליֶגֶ ע ְּּפ ַַלאץ,
זֵ יי ֶגֶ עזָ אֶגּ ט ַאז ָָדאס ִאיז ַא ֵֵה ִ
עָדע עמאְכּ ט זִ ּיְּבן ֵַה ָָּקְפֹותְַּ ,ביי יֶ ֶ אְּבן ֶגֶ ַ
זֵ יי ֵָה ּ עְפ ֶֶרעֶגּ ט וָ ואס ִָדי קֹוַלֹות זֶ עֶנֶ ען אְּבן זֵ יי ֶגֶ ּ
ֵָה ּ
אְּבן ַא ֶַלע ִאיֶנּ ֵאייֶנֶ עם ֶגֶ עזָ אֶגּ ט :עֹוָד ֵַה ָָּק ְָפֵה ֵָה ּ ֶָדעֶר ִַצ ִָדיק ֵָה ֶַרב ְּּפ ַתיָ יא ִאיז ֶגֶ עזִ ּ
יִצן ימּות'ָדיֶגֶ עֶר
ִ ֶגֶ עוֶ וען ְַּבייֶנַ אְכּ טֵָ ,האט זֵ יי ַא ְּּת ִמ
ֶרּוְׁש ַַליִ ם,
ֹלא יָ בֹוא ִאיְׁש ִַצֶר וּ אֹויֵ ב ְּּב ְַׁש ֲע ֵֶרי יּ ָ מּועס
אַל ּטן ֶָדעם ְּׁש ֶ עֵה ּיטֶגֶ ַ
ֶרֹויסן אּון ִמ ּ
ִאיֶנּ ָּד ּ עָדאוֶ ועֶנּ ט אְּבן ֶגֶ ַ עֶרטִ :מיֶר ֵָה ּ ִאיָד ֶגֶ ֶ
עעֶנּ ּט ְֶפ ּ
ְַׁש ֲע ֵֶרי ְּּד ָמעֹות ֹלא ֶנִ ֶנּ ֲעַלּוֶָ ,דעֶר ְַפייֶנּ ט אַליֶ עֶנֶ עֶר
יט ּ
ויְׁשן ֶָדעם ִאיָד אּון ֶָדעֶר ִא ַ ִּצוִ ּ אַלן
אַליֶ עֶנֶ עֶר זָ ּ יט ּ ייט ְּׁשן אּון ִָדי ִא ַ ַאז ִָדי ַָד ּ
קּומען .אּון ֶעֶר ֵָהאט יְׁשט ַא ֶַרייֶנּ ֶ וֶ ועט ָָדא ֶנִ ּ ויְׁשן זִ יְך ִאין
עָדט ִּצוִ ּ עֶר ֶּ ֶגֶ אְּבן
וָ ואס ֵָה ּ קּומען ַקיין ֶא ֶֶרץ יִ ְּׂש ֶָר ֵאַלֵָ ,האט זִ יְך יְׁשט ֶ ֶנִ ּ
אַלן זֵ יי עֶרן זָ ּ
ייע ֶֶרע ּט ֶֶר ּ זֵ יי ֶגֶ עזָ אֶגּ ט ַאז זֵ ֶ אְּב יְׁש.
ַא ֶַר ִ עֶרּוְפןִ :איֶר
ּ אַליֶ עֶנֶ עֶר ָאֶנּ ֶגֶ
יט ּ ֵאייֶנֶ עֶר ְפּון ִָדי ִא ַ
יסן ִאין ִָדי ֶגּ ַָלאז. ַא ֶַרייֶנּ ֶגִ ּ ייסן ְַפאֶר ַא ֶַלע ִמ ּת ְַּפ ְּּל ִַלים ֶעֶר ֵָהאט ֶגֶ ֵ
עֵה ּ עֶר ִִציֶג
ֶקעֶנּ ט זַ יין זִ יְכֶ עֶר ַאז ְִּביז ַאְכּ ט אּון ְֶפ ּ
עָדעֶראַלן ַא ֶַרייֶנּ ֶגֵ יין ִאיֶנֶ עוֵ וייֶנִ יֶג ,אּון יֶ ֶ
זָ ּ עמען ִמ ִּצ ֶַריִ ם אּון מּוס ִַליֶני ַאייֶנּ ֶנֶ ֶ
ְָׁש ָעֵה וֶ ועט ּ
19 לך ל ך ת שפ"ז אינדערהיי ם
=
אּו ְּנ ְֶז ֶער ֵה ֵייִל ִיֶג ֶע
ֶמ ַאֶמ ֶע
ָרֵחִֵל
ע"ֵה
=
יארצייט:
י"א חשון
ן די
ואךופ
ו
יארצייט
עֶראְכּ ּטן ְִּתיקּון
עֶראְכּ ּטן
אְּבן זֵ יי ָא ְּּפֶגֶ ָ
אְּבן זֵ יי ָא ְּּפֶגֶ ָ
ְִּביז ֲחִצֹות ֵָה ּ
ְּכָ ֵֶרתְַּ ,ביי ֲחִצֹות ֵָה ּ ֶב ְ� ֶרִסְִלֶֶב ְ'ע ֶ ֵחֲִס ִיִדִים ֶב �ַיים ייְּבן וָ ואס
אְׁש ֶַר ּ
יְׁשט ְַּב ּ
אֶרט ָא ְּּפֶגֶ עטּון,
ועֶר ֶטעֶר ֶקעֶנֶ ען ֶנִ ּ
וֶ ּ
ְַפאֶר ַא ְּּבְכִ ּיֹות ֶעס ֵָהאט זִ יְך ָָד ּ
אְּבן זֵ יי ֶגֶ עזָ אֶגּ ט ְִּתיקּון ֲחִצֹות ,אּון ֶנָ אְכּ ֶָדעם ֵָה ּ ֵה ֵייִל ִיֶגְן ֵק ֵֶב ֶר אְּבן ַא ֶַלע ֶגֶ עזָ אֶגּ ט זִ ּיְּבן ָמאַלֵ :הּוא
ִצּום סֹוף ֵָה ּ
אְּבן זֵ ייְּּת ִֵה ִַלים ,אּון ֶנָ אְכּ ן ֶעֶנּ ִָדיֶגּ ן ַא ֵס ְֶפֶר ֵָה ּ קּומען.
יְׁשט ֶ ֹלא יָ בֹוא ֶ -עֶר וֶ ועט ֶנִ ּ
ְׁשֹוְפֶר אּון ֶגֶ עזָ אֶגּ ט ִָדי ְּׁשֹלְׁש ֶע ְּׂש ֵֶרֵה ֶגֶ ּ
עְּב ַָלאזּ ן ָ עקּומען ִמ ּת ְַּפ ֵַלַל
ֶ ויְׁשן ִָדי וָ ואס זֶ עֶנֶ ען ֶגֶ
ִּצוִ ּ
אְּבן זֵ יי ִצּוְפ ִֶרי ֵָה ִּמָדֹות ְֶׁשַל ֶַר ֲח ִמים ,אּון ּ עֶר ַמאֶנּ ט ֶר' זַ יין ְַּביים ֵק ֶבֶר ֶָר ֵחַל ִא ִֵּמיֶנּו ֶָד ּ וֶ וען זֵ יי זֶ עֶנֶ ען ַאֶרֹויס ֵָהאט ֶָדעֶר
עָדאוֶ ועֶנּ ט ְַׁש ֲח ִֶרית.ֶגֶ ַ קּוְּב ִַלים ְפּון יּ ְִׁש ַיבת
ְּׁשֹלמֵֹה ֶא ַּלי' ַא ַסאְך ִָדי ּמ ָ עְפ ֶֶרעֶגּ ט וָ ואס ויָדעֶר ֶגֶ ּ
אַליֶ עֶנֶ עֶר ֶגֹוי וִ ֶ
יט ּ
ִא ַ
יֹוסף ,אּון אֹויְך יּ ְִׁש ַיבת ֵעץ ַחיִ ים. ְּפֹוֶרת ֵ
ָ עִצט ֶגֶ עוֶ וען ִאיֶנֶ עוֵ וייֶנִ יֶג? ֵָהאט ֶמען ִאיז יֶ ּ
עַל ְּפן
אקע ֵֶה ּ עֶר ְּׁש ֶטעֶר ַט ֶ ייְּב ּ
זָ אַל ֶָדעֶר ֵא ֶ ִאים ֶגֶ עזָ אֶגּ ט ַאז ּמ ָ'ֵהאט וִ ֶ
ויָדעֶר ִמ ּת ְַּפ ֵַלַל
אמע ֶָר ֵחַל עֶרן ְפּון ַמ ֶ ַאז ִָדי ֶגֶ עוֵ ויין אּון ּט ֶֶר ּ אֶרט ִא ּיָדן קּומען ַא ֶַלע ָס ּ ֶ ֶעס ְּפ ֶַלעֶגּ ן ֶגֶ עוֶ וען.
אמען ִמיט ועֶרןִ ,צּוזַ ֶ עֶרט וֶ ּ עֵה ּזָ אַל ְׁשֹוין ִצּוֶגֶ ֶ ויְׁשן
אמעןִּ ,צוִ ּ אֶר ְִׁש ֶיָדעֶנֶ ע ָא ְּּפ ְּׁש ַט ְֶפּון ְַפ ּ
יְׁשע עֶרן ְפּון ַא ֶַלע ִא ִיָד ֶ ִָדי ְּּת ְִפיַלֹות אּון ּט ֶֶר ּ י'ְׁשע,
אֶר ֶ י'ְׁשעְּ ,בּוְכַ ִ יְׁשעְַּ ,פ ֶּר ִס ֶ זֵ יי ִס ִיֶר ֶ ֵהּוָדא ִאיז ַאֶרֹויס ְפּון וֶ וען ֶָדעֶר ִַצ ִָדיק ֶר' יּ ָ
אַלן זֹוְכֶ ֵה
ִקיֶנּ ֶָדעֶר ְפּון ַא ֶַלע ָדֹוֶרֹות ,אּון ִמיֶר זָ ּ י'ְׁשע ִא ּיָדן ,וִ וי אֹויְך ְּפ ֶַלעֶגּ ן ְּכּ ֵס ֶָדֶר ּס ְַפ ֶּר ִָד ֶ אֶרט ֵָהאט ֶעֶר ֶגֶ עזָ אֶגּ ט ְַפאֶר ֵאייֶנֶ עֶר ְפּון ָָד ּ
בּוַלםֶ ,מען זָ אַל זַ יין ְּּב ָקֶרֹוב ִצּו וּ ְָׁשבּו ְָּבֶנִ ים ִַלֶגּ ָ קּומען ְּּב ֶֶר ּס ֶַל ּב ֶ'ע ֲח ִס ִיָדים. ֶ ִָדי ְַּת ַּל ִמ ִיָדים :זָ אֶגּ ט ִאים ַאז ֶעֶר ֶקען זַ יין
יטן ֶרֹויְפֶגֵ יין ַקיין יּ ָ
ֶרּוְׁש ַַליִ םִ ,מ ּ ִצּוֶריק ַא ּ ְׁשֹוין ִ יט ֶַלעֶר ימ"ש אּון זִ יְכֶ עֶר ַאז ִָדי ַמ ְָּפ ַָלֵה ְפּון ִֵה ּ
ייְּבט ִאיֶנֶ עם ָטאֶג- ייְׁש ְִּפיַלֶ ,עֶר ְּׁש ֶַר ּ
ִצּום ְֵּב ּ ייעֶר ֶנָ אֶנּ ט.
מּוס ִַליֶני ימ"ש ִאיז זֵ ֶ ּ
יְׁשיָ ,א ֵמן.אֹויְפְּבֹוי ְפּוֶנֶ עם ְֵּבית ֵַה ִִּמ ּק ְָּדְׁש ֵַה ְּׁשׁ ִַל ִ
ּ ְּבּוך ,י"א ֶח ְּׁשוָ ן ְּׁשֶנַ ת תש"ֶגְ(ִ ,פיֶר אּון ַאְכּ ִִציֶג
זׁ ְכּותֹו יָ ֶגֵ ן ָע ְֵליְנּו. ִצּוֶריק).
יָ אֶר ִ ֶנָ אְכּ ן ָא ְּּפ ֶֶרעְכּ ּטן ִָדי ַא ֶַלע ְּּת ְִפיַלֹות
ְּּב ֶמ ְֶׁשְך ִָדי ְִפיֶר אּון ִּצוָ ואֶנּ ִִציֶג ְָׁש ָעֵה ֵָהאט
אֶר ִַצייט ְפּון
ִָדי ֶנַ אְכּ ט ְפּון י"א ֶח ְּׁשוָ ןִָ ,די יָ ּ עּוָדת ִמ ִּצוָ ֵה ,אּון ּמ ָ'ֵהאטעמאְכּ ט ַא ּס ַ ֶמען ֶגֶ ַ
אמע ֶָר ֵחַל ִאיז ִָדי ֵק ֶבֶר ֶגֶ עוֶ וען ָא ְּפן ַא ִָדי ַמ ֶ עָדאֶנּ ּקטעטאֶנּ ִּצן אּון ֶגֶ ַ ֶגֶ עזִ יֶנּ ֶגֶ ען אּון ֶגֶ ַ
עטַל ְֶּפ ַסח תשְפ"וֶ ,גֶ ּ
עְׁש ִֶר ּיְּבן עֶנּומען ְפּוֶנֶ עם ְּּב ֶַל ּ
ֶ ֶגֶ ֶגַ אֶנּ ִֶצע ֶנַ אְכּ ט.
יֹואַל ּמֶנַ ֵחם ּגֵ ֶּרְׁשֹון
ייְּבעֶר מו"ֵה ֵ ָדּוֶרְך אּוֶנּ זֶ עֶר ְּׁש ֶַר ֶ
ּ
ייעֶר ְּּת ְִפיַלֹות זֶ עֶנֶ ען
עֶר ְּׁש ּטן ַאז זֵ ֶ
ייְּב ּ
ֶָדעם ֵא ֶ
יִצ ֶַלעֶר ֵהי"ו".
ְּׁשֶנִ ּ עקּומען ֶע ּט ִַליְכֶ ע ַחְּבּוֶרֹות ֶ ֶעס זֶ עֶנֶ ען ֶגֶ ועֶרן".
עֶנּומען וֶ ּ ֶ ָאֶנּ ֶגֶ
ויְׁשן זֵ יי
ִמ ּת ְַּפ ֵַלַל זַ ייןַ ,אֶרּום ַאְכּ ט ִמֶנּ יָ ֶנִ יםִּ ,צוִ ּ אִציס אּון אקע ֶגֶ עוֶ ועןִָ ,די ֶנַ ִ ַאזֹוי ִאיז ַט ֶ
י'ְׁשע,אֶר ֶ י'ְׁשעְּ ,בּוְכַ ִ ִאיז ֶגֶ עוֶ וען ִס ִיֶר ֶ
יְׁשעְַּ ,פ ֶּר ִס ֶ אֶר ּט ִֶר ּיְּבן
עַל ְֶפעֶר זֶ עֶנֶ ען ְַפ ּ יט ֵֶה ּייע ֶֶרע ִמ ּ
זֵ ֶ
י'ְׁשע ִא ּיָדן אּון ַא ַסאְך ְּּב ֶֶר ּס ֶַל ּב ֶ'ע ּס ְַפ ֶּר ִָד ֶ ָדּוֶרְך ִָדי ֶעֶנּ ֶגּ ֶַלעֶנּ ֶָדעֶר,
אֶרט ּ ֶגֶ עוָ ּ
ואֶרן ְפּון ָָד ּ
ֲח ִס ִיָדים. אּון ַא ְּפ ִֶר ֶיקע אּון ֶא ֶֶרץ יִ ְּׂש ֶָר ֵאַל זֶ עֶנֶ ען
ואֶרן ְפּון ִָדי ִָצ ֶָרֵה. אטעוֶ ועט ֶגֶ עוָ ּ עֶר ֶֶגֶ ַ
לך לך תש פ" ז אי נד ערהי ים 20
21 לך ל ך ת שפ"ז אינדערהיי ם
משפחת
אֹויֶפֶגּ אְנְ ֶג
ְ
ייְמעְר ֶָקען ְֶמען
אְמע ֶפּון זּון
עְרן וִ וי ֵֶׁשיין ֶעס ִאיז.
עֶפעְר ֶָקען אֶׁש ֶ
אְר ֶ ֶגּ אְנְ ֵֶצע ַָּפאְנּ ּ
אּון ִֶדי ָָקאְלִ ְיְר ֶטע ֵַּב ֶ
אַּפ ִֶׁשיְלְ ֶֶד ְ
ֶגּוטעְר ַּּב ֶ
יֶׁשט ּא ְָר ְ
ְנָ אְר אּוְנְ זֶ עְר ֶ
ְנִ ְ
גליק
עְרְלִ יְכֶ ע וֶ ועְלְ ט.
ְּמאְכְ ן ּאזּ א ֶֶה ְ
ִַּב ְֶׁש ּע ְת'ן ֶֶפעְנְ ְס ֶטעְר, ַּּביים
עְר ְֶׁש ְטְנְ 'סייַּב ְ
אט ְּראְכְ ְטן ֶֶדעם ֵא ֶ ַּּב ְ
יאֶהֶָ ,האַּב ִאיְך ְלִ יַּב ֵצּו עְרְלִ יְכֶ ע ְַּב ְִר ָ
ֶֶה ְ עֶדן ָטאֶג ּאזֹוי אּוְנְ זֶ עְר ֶֶפעְנְ ְס ֶטעְר יֶ ְ ְּב ְ �ַאְַחְִד�ּו�ת'ִדִ יֶג ֶע ְּב ְ �ֶל ֶעֶטֶעֶל ֶעְך ְ
ַּבֹוֶדֶדּות אּון עְר ֵֶהייט ְּמאְכְ ן ִֶה ְת ְ ְֶׁש ִטיְלֶ ְ אט ְּראְכְ ְטן ֶֶדעםְלּ אְנְ ֶג אּון ַָּפֶׁשּוט ַּּב ְ
עְר ְֶׁש ְטן.
ייַּב ְ
יטן ֵא ֶ ְמּוע ְסן ְִמ ְ ְֶׁש ֶ עְר'ס ֵֶׁשייְנֶ ע וֶ ועְלְ ט. עֶפ ְ
אֶׁש ֶ
ַּּב ֶ
ֵצּום ֶע ְְר ְֶׁשט ֶּדאְנְ ָק ִאיְך ֶֶדעם ּא ַָּפאְר ְָמאְל וֶ ועָק ִאיְך זִ יְך אֹויף ִֶדי
עְר ְֶׁש ְטןּ .א ּסאְך ְָמאְל ֶָהאַּב ִאיְך ייַּב ְ
ֵא ֶ ְרּוֶדעְר
ְרֹויסעְר ְַּב ֶ
זֶ עְלְ ֶַּבע ֵּצייט וִ וי ְּמיין ֶגְ ֶ עְר ֵֵצייְלְ ט:
ֶֶהעְנְ ִֶדי ֶֶד ְ
זֹויֶפיְל זּ אְכְ ן וָ ואס ִאיְך ֶּדאְנְ ָק ִאים ּא ִ עְר ְֶׁש ֶטעְר,
ייַּב ְ
ְֶמעְנְ ִֶדיְֶׁ .שֹּכ ַּּח ֵא ֶ עְר'ס עֶפ ְ
אֶׁש ֶּא ְְמ ַּחיֶ ֶהִֶ ,די ֵֶהייְלִ יֶגֶ ע ַּּב ֶ
ַּבֹוֶדֶדּותִ .איְך
ּאז ֶָדאס ִאיז ְּמיין ִֶה ְת ְ עֵצט וֶ ועְלְ ט ִאיז ּאזֹוי ֵֶׁשייןּ ,אזֹוי ְֵריין .יֶ ְ
ְרּוֶדעְר ְֶׁש ֵטייט אֹויף ֶׁשּוְב ֶ'עְר ְַּב ֶ
ְּמיין ַָח ְ
ֶּדאְנְ ָק אּון ֶּדאְנְ ָק אּון ֶּדאְנְ ָק ,וּ וייְל ֶֶדעְר עְרְלִ יְך
ייְמעְר זֶ עְנֶ ען ֶֶה ְ וֶ וען ּאְלֶ ע ֵַּב ֶ
עְרְנֶ ען ִֶדי ֵֶהייְלִ יֶגֶ עאְר ָטאֶגְ ס ֵצּו ֶגֵ יין ְלֶ ְֶּפ ְ
זֹויֶפיְל
עַּבט ְִמיְר ּא ִ עְר ְֶׁש ֶטעְר ֶגֶ ְ ייַּב ְ
ֵא ֶ אְרֶגֶ עְנִ יֶגְ ן ֵצּו ֶגֵ יין
ָָקאְלִ ְיְרטִ ,איז ּאזּ א ֶּפ ְ
יסן
עְמאְלְ ְטסֶ ,גְ ְלּ ייְך ְנָ אְכְ 'ן ָא ְַּפֶגִ ְ
ּתֹוְרֶהֶֶ .ד ָ
ָ
אטע אּון ֶגּוטע זּ אְכְ ןִ .איְך ֶָהאַּב ּא ּט ֶ ֶ ְלּוֶפט ִאיז ִָקיְל אּון ְָקְלָ אְר. ִאין ֶגּ אסִֶ .די ְ
ואסעְרֶ ,גֵ יי ִאיְך ֵצּו אּוְנְ זֶ עְר ָָקאְך ְנֶ עֶגְ ְל וּ ֶ
אְמעִ .איְך ֶָהאַּב ְַּב ְִר ֶיֶדעְר אּון ּא ְּמ ֶ עען ַּּביים ִֶדי ְס ֵֶצעְנֶ עס וָ ואס ְִמיְר זֶ ֶ
אט ְּראְכְ ְטן וִ וי ֶֶדעְר ֶֶפעְנְ ְס ֶטעְר ֵצּו ַּּב ְ
ועס ֶטעְרִ .איְך ֶָהאַּב ּא ֶהֹויזִ .איְך ְֶׁשוֶ ְ אְרְנְ ִֶדיֶג ֵצּו ְסָקּוְל אֵצ ְיְרן אּון אֹויְך ֶָפ ְ ְֶׁש ַּּפ ִ
אֹויֶפ ֶּׁשייְנֶ ען.
ְ עֶפעְר ְּמאְכְ ט ִֶדי זּון אֶׁש ֶַּּב ֶ
אֹויע ְְרן,
ֶ ֶָהאַּב ֶגֶ עזּוְנְ ֶטע אֹויֶגְ ןֶ ,גֶ עזּוְנְ ֶטע ייַּבְלִ יְך.
אֶׁש ְּר ְ
אּוְמ ַּּב ְ
ְ ִאיז
עטן ,אּון ּא ְנָ אז אּון ּא ְמֹויְל וָ ואס ּא ְְר ֶַּב ְ ֵצּום ֶע ְְר ְֶׁשט ִאיז ּאְלֶ עס טּוְנְ ְָקְל.
עֶדע ְִמיְנּוט וָ ואס ֶגֵ ייט עְרְנָ אְךְִ ,מיט יֶ ֶ ֶֶד ְ עְרין ֶָהאט אּוְנְ ז ְּמ ְס ִַּביְר עְר ִ
אּוְנְ זֶ עְר ְלֶ ֶ
וייטעְר.
ּאזֹוי וּ ֶ
יְמְל ְֶמעְר ְלִ יְכְ ִטיֶג, ועְרט ִֶדי ִֶה ְ
אְר ֵַּביי ,וֶ ְ
ֶּפ ְ עסאְנְ ֶטע זּ אְך. עְר ּ ֶגֶ עוֶ וען ֶגָ אְר ּאן ִאיְנְ ֶט ֶ
ייען ְִמיְר
ִאין ְסָקּוְל ְנָ אְך ְלָ אְנְ ְטֶׁש ֶגֵ ֶ עטעְלֶ עְך זּוְמעְר ,וֶ וען ּאְלֶ ע ְַּבְלֶ ֶ ִאין ִֶדי ֶ
יְמְל ְנָ אְך אֹויֶפ'ן ִֶה ְ
ְ ועְרט
וִ וי אֹויְך וֶ ְ
ּאְרֹויס ְֶׁש ִַּפיְלְ ן. זֶ עְנֶ ען ּאזֹוי ֵֶׁשיין ֶגְ ְִריןִ ,איז ִֶדי ֶגְ ְִריְנֶ ע
ָָקאְלִ ְיְרן וִ וי ִַּפיְנְ ָק אּון ָא ְָראְנְ ְֶדזְ ֶׁשִֶ .די
ִאין עֵצט ֶי ְ ָָקאְלִ יְר ְַּב ֱא ְֶמת ִֶדי ֶע ְסן וָ ואס ֶֶדעְר
ִאיז עְר ְַּב ְסט ֶֶה ְ עַּבט ֶּפאְר ִֶדיעֶפעְר ֶגֶ ְ
אֶׁש ֶ ַּּב ֶ
ֶע ְָק ְס ֶט ע ְר עטעְלֶ עְך. ְַּבְלֶ ֶ
ֵצּו עֶׁש ְּמאָק ֶגֶ ְ ייַּבט ָאן וֶ וען ֶעס ֵֶה ְ
עְמען ִֶדי אְמְנֶ ֶ ֵצּוזּ ְ ועְרן ֶָקעְלְ ֶטעְרְּ ,מאְכְ ט וֶ ְ
עֶפאְלֶ עְנֶ ע אַּפֶגֶ ּ ּא ְָר ְ עְר ְֶׁש ֶטעְר ּאז ִֶדי ייַּב ְ
ֶֶדעְר ֵא ֶ
עטְלֶ עְךּ .א ַָּפאְר ְַּבְלֶ ְ עְרןאֹויֶפ ֶֶה ְ
ְ ייְמעְר זָ אְלְ ן ֵַּב ֶ
ְָמאְל ְלֵ ייֶגְ ן ְִמיְר עַּבן ֵצּו ֶע ְסן ֶּפאְר ִֶדי ֶגֶ ְ
אֹויֶפן
ְ אֹויְבן
ְ ֶעס עטעְלֶ עְך ,אּון ֶּדאן ֶגֵ ייט ְַּבְלֶ ֶ
יט ֶֶׁשעְר ,אּון ֶגְ ְלִ ְ ּאוֶ ועָק ִֶדי ֶגְ ְִריְנֶ ע ָָקאְלִ יְר
יט ְֶׁשן ּאזֹוי ְִמיְר ֶגְ ְלִ ְ אּון ֶעס ַּּבאוּ וייזְ ט זִ יְך
עְרע ּא ְָראַּפּ .אְנְ ֶֶד ֶ עְרְלִ יְכֶ עעְרע ֶֶה ְ ּאְלֶ ע ּאְנְ ֶֶד ֶ
ְָמאְל ְּמאְכְ ן ְִמיְר ָָק אְלִ ְיְר ן.
ֶהֹויֶפן,
ְ ּא ֶגּ אְנְ ֵֶצע
יֵצן ַּּביי
ִאיְך ֶָקען זִ ְ
לך לך תש פ" ז אי נד ערהי ים 22
ח .צ .גליק
ָא ֶֶדעְר ֶָקעְנֶ ען ְִמיְר זִ יְך ְֶׁש ִַּפיְלְ ן ּאְלֶ ע ואְר ְֶפן ֶעס ּאְרּום.
עטְלֶ עְך אּון וּ ְ
ְַּבְלֶ ְ אּון ְִמיְר ּטאְנְ ְֵצן ּא ְּריין .אּון וֶ וען ֶעס
אְרט ְֶׁש ִַּפיְלֵ .צּום ייע ָס ְ ִאיְנְ ֵאייְנֶ עם ּא ְנֵ ֶ עְר ְָקט אּון אְמ ְ
ִאיְך ֶָהאַּב ֶָדאס ַּּב ֶ אֹויֶפן
ְ עטְלֶ עְך
ייעְר ּא ּסאְך ְַּבְלֶ ְ ִאיז ֶָדא זֵ ֶ
ֶהֹויֶפן
ְ ְרֹויסע
ֶע ְְר ְֶׁשט ְּמאְכְ ט ְֶמען ּא ֶגְ ֶ עְרט ּאז ְִמיְר וֶ ועְלְ ן זִ יְך ַּחס יט ְעֵצ ֶ
ֶגֶ ִ עְמען ְִמיְר אֹויס ּא וֶ ועֶג, אְר ֶ ֶע ְְרֶדֶָ ,פ ֶ
עְרְנָ אְך
עְר ְִמיטֶֶ ,ד ְ עטְלֶ עְך ִאיְנְ ֶֶד ְ ְַּבְלֶ ְ עטןעַּב ְ
וְ ֶָׁשְלֹום ְָק ְִריֶגְ ןֶ .גְ ְלּ ייְך ֶָהאַּב ִאיְך ֶגֶ ֶ אְר ִֶׁש ְיְרן
ּאְרּום אּון ּאְרּום ,אּון ְִמיְר ְּמ ְ
ְרּוַּפעס,
ֵצּוטייְלְ ט ְֶמען זִ יְך ִאין ְֵצוֵ ויי ֶגְ ֶ ֵ עַּבן ּא
עְר ְֶׁש ְטן זָ אְל ְִמיְר ֶגֶ ְ ייַּב ְ
ֶֶדעם ֵא ֶ אְר ְַּב ְֶרעְנְ ֶגֶ ען.
ֶּפ ְ אּון
עֶדע וייטן .יֶ ֶ
יַּבעְר ִֶדי ְֵצוֵ ְ ֵאייְנְ ס ֶָקעֶגְ ְנְ ִא ֶ ֶגּוטע ֵע ֵָצֶה וָ ואס ֵצּו טּון. ֶ ֵצּוְריָק ִאיז ֶגֶ עוֶ וען ּאן ְֵצוֵ ויי ֶטעֶג ִ
ייֶדְל
ְנּוְמ ֶַּבעְרֵ .איין ְֵמ ְ אָקּוְמט ּא ְ ְ ייֶדְל ַּּב
ְֵמ ְ יֶׁשט
ועטעְרְ ,נִ ְעְרע ֵֶׁשייְנֶ ע וֶ ֶ ֶע ְָק ְס ֶט ֶ
ְנּוְמ ֶַּבעְר .וֶ ועְר ֶעס ֶָהאט ְרּוֶפט אֹויס ּא ְ ְ ִאין יֶ עְנֶ ע ְֶרֶגּ ע ִאיז ְִמיְר ֵַּבייֶגֶ ּ
עֶפאְלְ ן
עֶדאְנְ ָקְּ ,מ ְָמֶׁש ּא ְּמ ֲע ֶֶׂשֶה ֶפּון ּא ֶגֶ ּ יֶׁשט ֵצּו ֵֶהייסְִ ,מיט ֵצּו ָּקאְלְ ט אּון ְנִ ְ
עטְלֶ עְך ,אּון ואְר ְֶפן ְַּבְלֶ ְְנּוְמ ֶַּבעְר ֶָקען וּ ְ ִֶדי ְ ּא ִָקיְלֶ ע וִ ויְנְ ְטְלּ ,א ְּמ ָּתְנָ ֶה ֶפּון ֶֶדעְר
עטְלֶ עְך אְרף ֵצּוְלֵ ייֶגְ ן ְַּבְלֶ ְ יֶׁשט ֶּד ְ וֶ ועְר ְנִ ְ ְּת ִֶפ יְלָ ֶה.
עְר ְֶׁש ֶט עְר.
ייַּב ְ
ֵא ֶ
ֶהֹויֶפן".
ְ ֵצּו ִֶדי עְרּוֶפן ֵצּו ְּמייְנֶ ע ְ ִאיְך ֶָהאַּב זִ יְך ָאְנְ ֶגֶ
"איְך ְט ְּראְכְ ט ּאז ְֶמען ַּח ְֶב ְְר ֶ'טעסִ , אַּבן ֶגֶ עוָ ואְלְ ט ייֶדְלֶ עְך ֶָה ְּא ַָּפאְר ְֵמ ְ
עֶהאט ייעְר ְלִ יַּב ֶגֶ ּ
ְּמיין ְָקְלּ אס ֶָהאט זֵ ֶ עטְלֶ עְך .אּון ּא ַָּפאְר ואְר ְֶפן ְַּבְלֶ ְ
ְס ּּתם וּ ְ
עְר ְֶׁש ֶטעְרְִ ,מיְר עֶדאְנְ ָקְֶׁ .שֹּכ ַּּח ֵא ֶ
ייַּב ְ ִֶדי ֶגֶ ּ אְרט ְֶׁש ִַּפיְלְ ן. ייֶדע ָס ְ ֶָקען ְֶׁש ִַּפיְלְ ן ֵַּב ֶ
ֵצּוטייְלְ ן ִאין ְֵצוֵ וייָא ֶֶדעְר ֶָקען ְֶמען זִ יְך ֵ אַּבן ֶגֶ עוָ ואְלְ ט ֶע ְְר ְֶׁשט ְּמאְכְ ן
ייֶדְלֶ עְך ֶָה ְ ְֵמ ְ
עֵצ ֶטע ְֵצוֵ ויי ֶטעֶג ְֶׁש ִַּפיְלְ ן ִֶדי ְֶׁש ִַּפיְל ִֶדי ְלֶ ְ אֹויסֶגֶ עזֶ ען
ְ ֶהֹויֶפןֶ .עס ֶָהאט ְ ּא ֶהֹויְכֶ ע
אַּבן
ְנָ אְך ְלָ אְנְ ְטֶׁש ,אּון ְִמיט ְּת ִֶפיְלָ ֶה ֶָה ְ ואְר ְֶפטְרּוַּפעסִֶ ,די זּ ייט ֶפּון ִֶדי ֶגְ ְָראז וּ ְ ֶגְ ֶ
ֵצּוֶׁש ְַּפ ְֵרייט ֶעס,
עטְלֶ עְך ִאין ִֶדי זּ ייטְ . ְַּבְלֶ ְ עְרייְֶ .מען ייַּבט ָאן ּא ְָק ְִריֶגֶ ֵ וִ וי ֶעס ֵֶה ְ
עָק ְִריֶגְ ט.
יֶׁשט ֶגֶ ְ
ְִמיְר זִ יְך ְנִ ְ עטְלֶ עְך,עְמען ְַּבְלֶ ְ אְמְנֶ ֶ
ייַּבט ָאן ֵצּוזּ ְ ֵֶה ְ
עטְלֶ עְך! זֹויֶפיְל ְַּבְלֶ ְ
ֶעס ִאיז ֶָדאְך ֶָדא ּא ִ
אְרט אַּפן ֶפּון ֶָד ְ
ייֶדְלֶ עְך ְכּ ְ
עְרע ְֵמ ְ אּון ּאְנְ ֶֶד ֶ
טאטע מאמע
מענדי
צירי
הענדי
וועלוועלע
נתי
23 לך ל ך ת שפ"ז אינדערהיי ם
טרעף צו
וויאזוי קען מען מאכן פון פופציג
אמעריקאנער מטבעות אז ס’זאל
אויסקומען איין דאלער?
שאלה און ענטפער פון פאריגע וואך:
וועלכע זאך האט פיס אבער ער קריכט
אויפן קאפ?
לייז
לך לך תש פ" ז אי נד ערהי ים 24
ספר המדות'ל מילתא דבדיחותא
ֲאכִ ילָ ה סתם חלש'ן
פאריאר אויפן וועג קיין אומאן
וּמ ְשׁ ָפּט.
וּשׁ ִתיָּה ָבּא ַעל ֵיְדי חֹק ִ
ידֲ .אכִ ילָ ה ְ אויפן פליגער האבן 2מענטשן
גע’חלש’ט,
עמען אוֹיף זִ יְך ִדי ִמ ְצווֹת אוּן ִדי דוּרכְ ’ן נֶ ֶ
ְ עס איז געווארן א בהלה,
אקוּמט ֶמען
ְ ער ְשׁ ְטןַ ,בּ ייבּ ְ
עצן פוּנֶ עם ֵא ֶ
גֶ עזֶ ְ רופט זיך אן איינער )מעכי ר(.
ֶע ְסן אוּן ְט ִרינְ ֶקען. מ’קען נישט סתם חלש’ן ,אז
איינער דארף חלש’ן זאל ער
חלש’ן אין א בעג.
געווארט אויף א קרבן
האט פאליציאנט א
אפגעשטעלט א דרייווער פאר’ן
דרייווען זייער שנעל,
בחידה טובה און ער זאגט צום דרייווער“ :א
גאנצן טאג ווארט איך אויף אזא
קרבן ווי דיר”.
.1וואו איז דא אין די תורה פינף ווערטער
ענטפערט דער דרייווער :יא
אין א צו ,יעדע ווארט האט נאר צוויי יא ,וועגן דעם בין איך געקומען
אותיות? די שנעלסטע וואס איך האב
געקענט.
שמירעכץ
אמאל זעט א איד ווי איינער
שמירט אן א געוויסע שמירעכץ
אויף די טרעפ פון בית המדרש.
פרעגט ער אים ,וואס טוסטו
חידות און ענטפערס פון פאריגע וואך: דא? ענטפערט ער ,זייער
פשוט .איך האב זיך דא נעכטן
ווי שטייט ביים דאווענען 3ווערטער אין א צו ,אלע האבן אויסגעגליטשט און זיך שטארק
די זעלבע אותיות ,אבער יעדע פון די 3ווערטער טייטשט צוקלאפט .בין איך געגאנגען
אנדערש? צום דאקטאר און ער האט מיר
ומתפללים ’אל אל לא‘ יושיע געגעבן א שמירעכץ ,זאגנדיג איך
זאל עס שמירן דארט וואו איך
האב מיך צוקלאפט.
.....................
א תלמידה בית פיגא די מעשה מיט דוד אברהמי יאקאבאוויטש
המלך מיט די פראש וואס זינגט שירה
נחמן יאקאבאוויטש משפחת שטיינבערג -תיבה מענדי שווארץ איידי יאקאבאוויטש
יוטי שטיינבערג נח ס’תיבה שיינדי אינדיג שלומי בוים פייגי עקשטיין
לך לך תש פ" ז אי נד ערהי ים 26
............................................
די תיבה אין חדר קרית יואל אשר פערל אליעזר שלמה סאלז
משפחת פוקס משפחת יאקאבאוויטש -תיבה מאטי גליקמאן
אליעזר שלמה סאלז שיינדי און שרי אינדיג משפחת שווארץ
פייגא און חי’לע לאנדא אליעזר שלמה בלום אליעזר שלמה בלום
27 לך ל ך ת שפ"ז אינדערהיי ם
לך לך תש פ" ז אי נד ערהי ים 28
מיט תפלה ִאר ֵֵציילׁ ֶט
רֹוֶטֶה ְנֵרֹו י ִִָאיר ִַפ ׁ
ער ִׁשי ָ
ֶֶה ׁ
ְנִיׁשֶט ֶגּוֶט
ִִאיְך ִִפיל ׁ
עֶסערִִ ,איְך
ער ׁׁש ֶֶטער ִִאיְך ִִפיל ׁשֹוין ִַא ֶַסִאְך ֶֶּב ֶ ייֶּב ׁ
ׁׁשֹּכ ַַּח ִֵא ֶ
ִארק ִֶּבין ֶגֶ עזּוְנֶׁט ִאּון ׁׁש ֶַט ׁ
געמאלן דורך :ח .וועבערמאן
ער ׁׁש ֶֶטער ֶֶהעלׁ ף ִִאיְך זָ ִאל ׁשֹוין ִִפילׁ ן ייֶּב ׁ
ִֵא ֶ
ִאְּפֶגֵ יין ִפּון ֶֶּבעֶט
ֶגּוֶטִ ,אּון ֶקעְנֶען ִַא ָר ׁ
די מעשה פון תפילה ווערט גענומען פון "קול ברסלב" האטליין .לאזט אריין אייער מעשה ,און די בעסטע מעשה וועט ווערן געמאלן.
29 לך ל ך ת שפ"ז אינדערהיי ם
Copyright © 2024 Alance AB, https://www.mazegenerator.net/
שטייט אויף צו עבודת הבורא!
35 by 35 orthogonal maze
די זייגער האט געקלינגען
מיר טוען שנעל אויפשטיין
פון בעט אראפגעשפרינגען
געזאגט “מודה אני” שיין
33 לך לך תש פ" ז אי נד ערהי ים 30
דאהאטאיר
אשיינעקארטל
די פילע הפצה קארטלעך
וואס וועט ברענגן נאך א איד
נענטער צום אייבערשטן,
ספעציעל יעצט זומער ווען די
קארטלעך זענען גאר
פאפולער.
צובאקומעןבייקרןהדפסה 718-387-2691 #104אדעראיןביהמ”דהאשקיביידיהפצהלאקער
פאר סיי וועלכע הערות ביטע רופט אריין קרן הדפסה
מעביר סדרה זיין איז א
סגולה פאר אריכות ימים
