gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

קרית ברסלב בלעטל · Kiryas Breslev Bletel — לך לך (2026-10-19)

מוציא לאור: קרית ברסלב בלעטל · Kiryas Breslev Bletel

שבוע: לך לך (2026-10-19)

קרית ברסלב בלעטל · Kiryas Breslev Bletel — לך לך (2026-10-19)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס”ד ‪ /‬שנה ז' ‪ /‬פרשת לך לך ‪ /‬נומער ‪331‬‬ ‫דער באזוך פון רבי'ן זי"ע‬ ‫מ'סאטמאר מיטן חזון איש‬ ‫זי"ע‬ ‫משה ארי' שניצלער‬ ‫דער באהאלטענער תלמוד‬ ‫חכם פון לובלין‬ ‫אהרן קליטניק‬ ‫טעסלא שטעלט פאר א‬ ‫פליענדיגע קאר‬ ‫וועלטליכע נייעס‬ ‫אמעריקע באקומט ברייטע‬ ‫זיכערהייט רעכטן איבער‬ ‫גרינלאנד‬ ‫אברכים החשובים אין כולל היכל‬ ‫אמעריקאנע נייעס‬ ‫הקודש קרית ברסלב פארהערן‬ ‫נפלאות הבורא פונעם‬ ‫זיך הלכות בשר וחלב ביי חשובע‬ ‫עליגעיטאר‬ ‫רבנים שליט"א‬ ‫אלץ און אלעמען‬ ‫ותלמוד תורה‬ ‫כנגד כו‪+‬לם‬ ‫לחיים וקביעות מזוזה ביי צוויי נייע קלאסן‬ ‫אין תלמוד תורה קרית ברסלב ליבערטי‬ ‫בס"ד‬ ‫מעשה פון א צדיק‬ ‫‪20‬‬ ‫עירנו‬ ‫‪04‬‬ ‫פרשת לך לך‬ ‫געדאנקען‬ ‫‪22‬‬ ‫שטעטל נייעס‬ ‫‪06‬‬ ‫תשפ"ז‬ ‫א בליק אויף צוריק‬ ‫‪25‬‬ ‫וועלטליכע נייעס‬ ‫‪08‬‬ ‫נומער‬ ‫גאסט ארטיקל‬ ‫‪26‬‬ ‫אלץ און אלעמען‬ ‫‪10‬‬ ‫‪330‬‬ ‫שנה ז'‬ ‫געשעענישן‬ ‫‪28‬‬ ‫בריוו פון ר"י שליט"א‬ ‫‪12‬‬ ‫קביעות מזוזה‬ ‫‪35‬‬ ‫קוק אהער‬ ‫‪16‬‬ ‫נומער ‪303‬‬ ‫נומער‪331/‬‬ ‫פרשת‪/‬תרומה‬ ‫פרשת‪/‬לך לך‬ ‫בס”דז'‪/ /‬שנה ו'‬ ‫בס”ד ‪ /‬שנה‬ ‫‪8‬‬ ‫נדבה'לעך‬ ‫אברהם הערש‬ ‫וועבערמאן‬ ‫א קידוש השם‬ ‫אין מאנסי‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫'הייליג'ער שבת‬ ‫היכל הלכה‬ ‫נאר נישט שמד‬ ‫אהרן קליטניק‬ ‫אברכים החשובים אין כולל היכל‬ ‫הקודש קרית ברסלב פארהערן‬ ‫זיך הלכות בשר וחלב ביי חשובע‬ ‫רבנים שליט"א‬ ‫דער באזוך פון רבי'ן זי"ע‬ ‫מ'סאטמאר מיטן חזון איש‬ ‫טעסלא שטעלט פאר א‬ ‫פליענדיגע קאר‬ ‫זי"ע‬ ‫משה ארי' שניצלער‬ ‫דער באהאלטענער תלמוד‬ ‫חכם פון לובלין‬ ‫אהרן קליטניק‬ ‫וועלטליכע נייעס‬ ‫אמעריקע באקומט ברייטע‬ ‫זיכערהייט רעכטן איבער‬ ‫גרינלאנד‬ ‫אמעריקאנע נייעס‬ ‫נפלאות הבורא פונעם‬ ‫עליגעיטאר‬ ‫אלץ און אלעמען‬ ‫פארוואס איז ביליגער‬ ‫א פלייט מיט א‬ ‫סטאפ?‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫א דעקע פאר א פדיון‬ ‫אהרן קליטניק‬ ‫צדקה פאר א גוי?‬ ‫דומ"ץ שליט"א‬ ‫ותלמוד תורה‬ ‫כנגד כו‪+‬לם‬ ‫אדר זעט מען א שמייכל אויף יעדענס פנים | ווער איז דער פרייליך מאכער די אנדערע חדשים‬ ‫פונעם יאר | וויאזוי באווייזט ער צו זיך האלטן אין א גוטע גוסטע | הערט פון מו"ה מיכל ראזענפעלד‬ ‫הי"ו איבער זיין מרבין בשמחה א גאנץ יאר אין אלע מצבים‪ .‬שמחה עד אין קצבה‬ ‫לחיים וקביעות מזוזה ביי צוויי נייע קלאסן‬ ‫אין תלמוד תורה קרית ברסלב ליבערטי‬ ‫בס”ד‬ ‫בס”ד‬ ‫פרשת תרומה‬ ‫פרשת לך לך‬ ‫אויסגאבע ‪10 #‬‬ ‫אויסגאבע ‪36 #‬‬ ‫‪24‬‬ ‫מיין שכן אין‬ ‫קימפעטארן היים‬ ‫ג‪ .‬פעקעטע‬ ‫‪covered‬‬ ‫ברום‬ ‫יאר‬‫האק‪ ,‬א‬ ‫א פויק‪ ,‬א‬ ‫פארן‬ ‫ל‪ .‬פליישמאן‬ ‫פעקעטע‬ ‫ג‪ .‬ש‪.‬‬ ‫ערווארטונגען‬ ‫עס גייט מיר גוט‬ ‫ברענגט‬ ‫אנטוישונגען‬‫מ‪ .‬פעדער‬ ‫ש‪ .‬טראכטער‬ ‫א פשוטע שוסטער‬ ‫ש‪ .‬ל‪ .‬פליישמאן‬ ‫א ליידיגע זיץ‬ ‫א שפאציר קיין ירושלים‬ ‫אויפן פליגער‬ ‫ש‪ .‬טראכטער‬ ‫הער א מעשה‬ ‫רעסעפי‬ ‫היימישע פערפל‬ ‫פרשת לך לך‬ ‫קינדער‬ ‫תשפ”ז‬ ‫היים‬ ‫‪6‬‬ ‫אונזער מאמע רחל‬ ‫יארצייט‬ ‫באחדות'דיגע בלעטלעך‬ ‫משפחת גליק‬ ‫איך שפיר שוין גוט‬ ‫מיט תפילה‬ ‫יארצייט פון די וואך‬ ‫צווישן די קאטשקע‪-‬ס‬ ‫מ'קען נישט סתם חלש'ן‬ ‫מילתא דבדיחותא‬ ‫רעדאקטאר‪ :‬אברהם הערש וועבערמאן‪ ,‬רעדאקציע‪ :‬אברהם יצחק אייזנער‪ ,‬אברהם משה הכהן‬ ‫וויאזוי באקומט מען עסן און טרינקן?‬ ‫עבדו את ה' ב'שמחה'לע‬ ‫משפחת וואוילטשיג‬ ‫דעם רבינ'ס חדר‬ ‫שטראססער‪ ,‬אהרן קליטניק‪ ,‬מ‪ .‬מאנן‪ ,‬גרשון קרעמער‪ ,‬יואל וועבערמאן‪ ,‬יואל שניצלער‪ ,‬יודא לייב ווייס‪,‬‬ ‫היימיש‬ ‫ד ע ר מ ל מ ד ד ע רצ י י ל ט‬ ‫ישראל דוד העסקעל‪ ,‬משה ארי' שניטצלער‪ ,‬משה ראזענבערג‪ ,‬ישראל קרויס‪.‬‬ ‫‪845.379.1161‬‬ ‫‪136-Huschke Rd‬‬ ‫שטיקלעך פונעם בלעטל אן צושרייבן פון וואו עס קומט‪.‬‬ ‫‪Hurleyville NY 12747‬‬ ‫כל הזכיות שמורות‪ .‬עס איז נישט ערלויבט צו קאפירן‬ ‫‪Editor@bletelmagazine.com‬‬ ‫צו באקומען אויף פאסט‪:‬‬ ‫‪718.387.2691‬‬ ‫‪subscribe@bletelmagazine.com‬‬ ‫אויף אימעיל‪:‬‬ ‫‪Chizikyomi@rabbiroth.org‬‬ ‫‪Bletelmagazine.com‬‬ ‫‪Breslevcenter.com‬‬ ‫‪Gilyoines.com‬‬ ‫ארץ ישראל‪053.315.6938 :‬‬ ‫לך לך תש פ "ז‬ ‫ב לעטל‬ ‫‪2‬‬ ‫בעזהשי”ת‬ ‫ביי‬ ‫דעם געלעגענהייט ווילן‬ ‫מיר זיך באדאנקן אלע וואס האבן‬ ‫אנטייל גענומען אין קויפן עליות במשך יום טוב‪,‬‬ ‫און מיט דעם געהאלפן מיט די הוצאת הבית המדרש‪,‬‬ ‫וואס גרייכט צו גרעסערע סכומים‪ ,‬בפרט אין די יום טוב טעג‪.‬‬ ‫ראש ישיבה שליט"א‬ ‫מו"ה משה ווייזער הי"ו‬ ‫מו"ה אברהם שבתי מזרחי הי"ו‬ ‫חתן כל הנערים‬ ‫חתן בראשית‬ ‫מו"ה יקותיאל פעלדמאן הי"ו‬ ‫מו"ה מרדכי ראזענפעלד הי"ו‬ ‫פתיחה הנעילה‬ ‫חתן תורה‬ ‫מו"ה מעכל ראזענפעלד הי"ו‬ ‫מו"ה דניאל בוים שליט"א‬ ‫מו"ה אשר בער אינדארסקי הי"ו‬ ‫מו"ה מרדכי אהרן היילפרין הי"ו‬ ‫מו"ה מנחם מענדל שימשאוויטש הי"ו‬ ‫מו"ה הרוצה בעילום שמו הי"ו‬ ‫מו"ה יעקב פיש הי"ו‬ ‫מו"ה יצחק אייזיק ראטה הי"ו‬ ‫מו"ה העניך יצחק אינדיג הי"ו‬ ‫מו"ה אייזיק ראטה הי"ו‬ ‫מו"ה אברהם יהושע וועבערמאן הי"ו‬ ‫מו"ה יואל טייטלבוים שליט"א‬ ‫מו"ה אברהם משה שטראססער שליט"א‬ ‫מו"ה יעקב היילפרין הי"ו‬ ‫מו"ה ישראל מנחם ראזענבערג הי"ו‬ ‫מו"ה שמעון ניישטיין הי"ו‬ ‫מו"ה אהרן שלמה שווארץ הי"ו‬ ‫מו"ה יעקב משה אינדארסקי הי"ו‬ ‫מו"ה מרדכי כהנא הי"ו‬ ‫מו"ה לייב ראטה הי"ו‬ ‫מו"ה מרדכי היימליך הי"ו‬ ‫מו"ה משה יחיאל פעלדמאן הי"ו‬ ‫מו"ה שלמה רוטה שליט"א‬ ‫מו"ה יואל לעווי הי"ו‬ ‫מו"ה שמעון אביש הי"ו‬ ‫מו"ה אשר לעמיל זוסמאן הי"ו‬ ‫מו"ה אברהם אלי' פרידריך הי"ו‬ ‫מו"ה יחזקאל שארף שליט"א‬ ‫מו"ה משה שמואל שטעסל שליט"א‬ ‫מו"ה בערל שווארץ הי"ו‬ ‫מו"ה ישראל סאמעט הי"ו‬ ‫מו"ה ישראל שמעון שטיינבערג הי"ו‬ ‫מו"ה משה איינהארן הי"ו‬ ‫מו"ה בערל שניטצלער הי"ו‬ ‫מו"ה משה אליעזר שטיינבערג הי"ו‬ ‫מו"ה מנחם שטיינבערג הי"ו‬ ‫אין זכות פון דעם זאל זיי דער אייבערשטער באגליקן מיט בני‪ ,‬חיי ומזוני רויחא‪,‬‬ ‫און זאלן אלץ קענען זיין פון די וואס העלפן דעם הייליגן רבי'ן‪.‬‬ ‫ה ג ב א י ם‬ ‫היכל הקודש‬ ‫קרית ברסלב‬ ‫קופת‬ ‫בהתייסדות כ”ק מוהרא”ש ז”ל • בנשיאות הראש ישיבה שליט”א‬ ‫החזקת‬ ‫בית מדרשינו‬ ‫‪181 Huschke Rd.‬‬ ‫‪Hurleyville, NY 12747‬‬ ‫אברהם יהושע וועבערמאן‬ ‫אברהם הערש וועבערמאן‬ ‫יצחק אייזיק ראטה‬ ‫העניך יצחק אינדיג‬ ‫אברהם יהושע וועבערמאן‬ ‫עירנו‬ ‫אויספילן אן עקסטערע אפליקאציע‪.‬‬ ‫היעפ פראגראם‬ ‫ווען מען רופט אריין איז גיט צו פרעגן וואס עס פעלט זיך‬ ‫מיטן אייבערשטנ'ס הילף וועט די ‪ heap‬פראגראם שוין‬ ‫אויס צו ווערן אפראווד‪.‬‬ ‫אננעמען אפליקאציעס אנגעהויבן פון מאנטאג חיי שרה‬ ‫(למספרם ‪)November 2‬‬ ‫ווי אויך איז וויכטיג צו וויסן אז במשך די יאר קענען זיי‬ ‫ארויסשיקן צעטלעך וואס מען דארף צוריק שיקן‪ ,‬אויב נישט‬ ‫‪ Heap‬איז א פראגראם פון די שטאט וואס צאלט פאר‬ ‫קענען זיי פארהאלטן דערויף‪.‬‬ ‫הייצונג איינמאל א יאר‪ ,‬פאר משפחות וואס קענען זיך דאס‬ ‫נישט ערלויבן‪ .‬די וואס האבן עלעקטריק הייצונג קענען‬ ‫פאר סיי וועלעכע שאלות קען מען זיך פארבינדען צו מו"ה‬ ‫באקומען ‪ ,$400‬די וואס האבן געז קענען באקומען בערך‬ ‫אשר בער אינדארסקי הי"ו‪.‬‬ ‫‪ -500‬און די וואס האבן אויל קענען באקומען בערך ‪.$990‬‬ ‫אזוי אויך האט זיך מיטן אייבערשטנ'ס הילף צוריק‬ ‫פון ‪ January 4‬למספרם‪ ,‬אויב מען האט נישט קיין געלט‬ ‫געעפענט די ‪ HERR‬פראגראם אינטער ‪ ,heap‬דאס איז א‬ ‫צו באצאלן און מען האט באקומען א ‪ shut off notice‬פון‬ ‫פראגראם וואס צאלט צו פאררעכטן א בוילער (ביז ‪)$4,000‬‬ ‫די עלעקטריק קאמפאני ‪ -‬בערך נאך ‪ 30‬טעג וואס מען האט‬ ‫אדער א נייע בוילער (ביז ‪ )$8,000‬ווען עס איז שוין צובראכן‬ ‫נישט באצאלט ‪ -‬אדער פאר געז\אויל ווען עס האלט אינטער‬ ‫אדער נישט פארזיכערט צו ניצן און עס איז נישט געדעקט פון‬ ‫‪ 20%‬קען מען באקומען ‪ ,Emergency HEAP‬מען קען דאס‬ ‫אייער ‪.Homeowners insurance policy‬‬ ‫באקומען ביז ‪ 2‬מאל א יאר‪ ,‬מען מוז אריין שיקן די לעצטע‬ ‫פארלאנג ביז סוף ‪.April‬‬ ‫צו געניסן פון דעי פראגראם דארף מען וואוינען אין אן‬ ‫אייגענע הויז כאטש ‪ 12‬חדשים‪.‬‬ ‫עס איז וויכטיג זיך איינצושרייבן ווי פריער‪ ,‬ספעציעל די‬ ‫וואס זענען אנגעוויזן אויף די ‪.Emergency HEAP‬‬ ‫אויך קען מען געניסן פון די ‪ Clean and Tune‬פראגראם‬ ‫פון היעפ וואס צאלט ביז ‪ $500‬פאר די קאסט פון רייניגן א‬ ‫עס איז וויכטיג צו באמערקען‪ ,‬אז נישט אלע געז‬ ‫בוילער איינמאל א יאר ווען מען האט נישט קיין סערוויס‬ ‫קאמפאניס נעמען אן היעפ‪ ,‬און אפילו די וואס נעמען עס‬ ‫קאנטראקט מיט די בוילער ווענדער וואס דעקט ‪Clean and‬‬ ‫יא‪ ,‬נעמען נישט אלע אן ‪ ,Emergency HEAP‬דערפאר איז‬ ‫‪.Tune services‬‬ ‫וויכטיג צו פרעגן אייער קאמפאני אויב זיי נעמען אן ‪ heap‬און‬ ‫‪.Emergency HEAP‬‬ ‫צו געניסן פון דעם פראגראם דארף מען וואוינען אין אן‬ ‫אייגענע הויז פאר כאטש ‪ 12‬חדשים‪.‬‬ ‫די נומבער צו רופן זיך איינצושרייבן איז ‪845-807-0142‬‬ ‫זיך איינצושרייבן קען מען רופן דעם זעלבן נומבער ‪845-‬‬ ‫די וואס האבן פוד סטעמפס‪ ,‬דארפן געווענליך נישט‬ ‫‪807-0142‬‬ ‫נייעס'לעך‬ ‫לך לך תש פ "ז‬ ‫ב לעטל‬ ‫‪4‬‬ ‫מודעות און‬ ‫קרישקעלעך‬ ‫פון די הנהלה‬ ‫חברי הנ הל ה‬ ‫בעזרת ה' יתברך ‪ -‬יום א' פרשת במדבר‪ ,‬כ"ג אייר‪ ,‬שנת תשפ"ו לפרט קטן‬ ‫בריוו‬ ‫פרשת נח‬ ‫ו' חשון‬ ‫פון‬ ‫לכבוד‪...........‬נרו יאיר‪ ,‬קרית ברסלב‬ ‫טויזענט ווערטער‬ ‫מנחה‬ ‫"זה היום עשה ה' נגילה ונשמחה בו"‪ ,‬איך בין אזוי פרייליך אז עס איז דא "ברסלב'ע‬ ‫פלייש"‪ ,‬עופות וואס זענען גע'שחט'ן דורך אונזערע טייערע שוחטים‪ ,‬ברסלב'ע‬ ‫הדלקת הנרות ‪05:57 ..‬‬ ‫מעריב‬ ‫דער‬ ‫חסידים‪ ,‬יראים ושלמים‪ ,‬אינגעלייט וואס פירן זיך בקדושה ובטהרה‪ ,‬אינגעלייט‬ ‫שוחטים וואס נעמען נישט דעם חלף‪ ,‬דעם מעסער – נאר נאכן זיך מתבודד זיין‪.‬‬ ‫לך לך‬ ‫מוצאי שבת ‪07:26 ......‬‬ ‫‪07:03‬‬ ‫ראש‬ ‫זיין געבענטשט פארן טון אלע שווערע ארבעט אז דאס זאל קענען צושטאנד‬ ‫זאלסט‬ ‫קומען‪.‬‬ ‫ריזיגע קאלעקציע פון נייע שיך‪ ,‬ביי די באזאר‪.‬‬ ‫זמנים לשבת קודש‬ ‫ישיבה‬ ‫זיי מודיע פאר אנשי שלומינו אז מען קען האבן "ברסלב'ע פלייש"‪ ,‬און זיץ מיט די‬ ‫חברי הנהלה‪ ,‬מען זאל דאס קענען אוועקשטעלן ריכטיג‪ ,‬עס זאל זיין אונטער די‬ ‫קהילה‪ ,‬אזוי וועט זיין סייעתא דשמיא‪ ,‬ווייל אלעס פון די קהילה "קהילת היכל‬ ‫הקודש" האט סייעתא דשמיא‪ ,‬מוהרא"ש פארעט זיך פאר די קהילה‪ ,‬מען זעט בחוש‬ ‫אז די הצלחה איז שלא כדרך הטבע‪ ,‬עס איז עפעס א העכערע כח‪ ,‬די כח פון צדיקים‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער זאל דיר געבן הצלחה און נחת ביי דיינע קינדער און אייניקלעך‪,‬‬ ‫אמן‪.‬‬ ‫אויב איר זענט גרייט זיך אונטערצונעמען די גרויסע‬ ‫מצוה‪ ,‬ביטע זיך ווענדן צו חבר הנהלה מו"ה משה‬ ‫השבת אבידה‬ ‫ראזענבערג הי"ו‪.‬‬ ‫ווי אלע ווייסן עקזעסטירט שוין א לאנגע צייט די השבת‬ ‫נייע טעלעפאן נאמבער‬ ‫מאנטאגחבר‬ ‫איזאונזער‬ ‫דעליוועריביי‬ ‫אבידה שטיבל אין שטעטל‪ ,‬אנגעפירט‬ ‫געטראפענע‬ ‫מיטוואך און‬‫דינסטאגאלע‬ ‫מו"ה שמשון הערש טייטלבוים הי"ו‪ ,‬ווי‬ ‫‪845.861.1003‬‬ ‫פערמיט פאר די ווילידזש עירוב‬ ‫‪FREE‬‬ ‫‪DELIVERY‬‬ ‫דאנערשטאג‪.‬ווער עס זוכט‬ ‫דאס מיר‬ ‫האט‬ ‫וואס וועלן‬ ‫חפצים קומען אן ביי אים אינדערהיים‪ ,‬און‬ ‫ביז ‪2:00‬‬ ‫ארדערס‬ ‫שטוב‪,‬‬ ‫דעליווערן דעם זעלבן טאג‪.‬‬ ‫זיין חפץ קומט עס נעמען פון זיין‬ ‫שוין אפגעראטעוועט גאר אסאך געלט פון אנשי שלומינו‬ ‫מיטן אייבערשטנ'ס הילף נאכן ווארטן א לאנגע צייט‬ ‫במשך די לעצטע פאר יאר‪.‬‬ ‫השחיטה מ‬ ‫האט מען ענדליך ערהאלטן די נויטיגע פערמיטס פון‬‫דרת‬ ‫הו‬ ‫ית‬ ‫גרייט‬ ‫ב‬ ‫יעצט ווערט געזוכט א משפחה וואס איז‬ ‫איבערצונעמען און אנצופירן מיט די "השבת אבידה" די יוטיליטי קאמפעניס צו קענען ניצן זייערע שטאנגען‬ ‫קרית ברסלב‬ ‫ארגאניזאציע אין שטעטל‪ ,‬צוליב דעם וואס עס וועט שוין צו בויען דעם עירוב אינעם ווילידזש געגנט‪ ,‬וואס כדי‬ ‫אויפצושטעלן ‪ K‬דעם עירוב פעלט זיך אויס צו ניצן די‬ ‫‪IRYAS BRESLEV MEATS LIBERTY NY‬‬ ‫נישט זיין שייך עס זאל ווייטער זיין ביי אים אין שטוב‪.‬‬ ‫נייעס'לעך‬ ‫‪5‬‬ ‫ל ך לך תשפ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫שטעטל נייעס‬ ‫הלכות בשר וחלב‪ .‬מען האט דאס אדורכגעאקערט פאר א שטיק‬ ‫צייט אהין און צוריק‪ ,‬אנגעהויבן פון די גמרא ביזן הלכה למעשה‪,‬‬ ‫ביז מען איז שוין ברוך השם געווען גרייט פאר א פארהער‪.‬‬ ‫פארגאנגענעם דאנערשטאג נצבים‪-‬וילך‪ ,‬פאר ראש השנה‪,‬‬ ‫זענען די חשוב'ע כולל אינגעלייט טאקע אריבער זיך פארהערן‬ ‫ביי א גאר חשוב'ן דיין‪ ,‬הרה"ג ר' אברהם וויינגארטן שליט"א‪ ,‬ראש‬ ‫הכולל "חלקת דוד" אין שטאט מאנסי‪.‬‬ ‫דער חשוב'ער דיין שליט"א האט באוואונדערט די קלארקייט‬ ‫וואס די אינגעלייט האבן אינעם גאנצן מקצוע‪ .‬מען זעט אז זיי‬ ‫האבן דאס גוט דורכגעלערנט און זענען נישט סתם געזעסן אויפן‬ ‫כולל באנק צו שטופען די צייט ווארטנדיג אויף די הפסקה‪ ,‬נאר‬ ‫זיי לערנען אינעם כולל ווייל דאס האבן זיי אויסגעקליבן מרצונם‬ ‫הטוב‪ ,‬וועלנדיג אויסניצן די טעג מיט לערנען די הייליגע תורה אז‬ ‫די תורה זאל זיין זייער אומנות‪.‬‬ ‫אברכים החשובים בכולל‬ ‫דעם קומענדיגן זונטאג‪ ,‬עשרת ימי תשובה‪ ,‬איז מען‬ ‫אריבערגעפארן צום שטאט בארא פארק‪ ,‬זיך צו פארהערן ביים‬ ‫היכל הקודש פארהערן זיך‬ ‫חשובן סקווירא דיין‪ ,‬הרה"ג ר' מיכל שטיינמעץ שליט"א‪.‬‬ ‫הלכות בשר וחלב‬ ‫אין א שמועס מיט מו"ה לוי יצחק האראוויץ שליט"א‪ ,‬פון די‬ ‫חשובע אברכים אין כולל‪ ,‬גיט ער אונז איבער וויאזוי אזא פארהער‬ ‫גייט צו‪:‬‬ ‫"ס'ווענדט זיך פון וועלכע פארהער מ'רעדט‪ .‬ביים ערשטן‬ ‫ווי אלע אין שטעטל האלטן מיט‪ ,‬זיצן אן ערך פון צוואנציג‬ ‫פארהער ביי הרה"ג ר' אברהם וויינגארטן שליט"א‪ ,‬האט ער‬ ‫אינגעלייט אין אונזער הייליגן כולל "היכל הקודש" קרית ברסלב‪,‬‬ ‫געפרעגט יעדן איינעם שאלות; ער האט געשטעלט עטליכע‬ ‫וואו מען לערנט אדורך מקצועות איינס נאכן צווייטן‪.‬‬ ‫שאלות פאר יעדן אינגערמאן באזונדער‪ .‬אבער ביי הרה"ג ר' מיכל‬ ‫שטיינמעץ שליט"א האט ער געפרעגט שאלות פארן גאנצן עולם‪,‬‬ ‫דעם פארגאנגענעם יאר פאר ראש השנה שנת תשפ"ה‪ ,‬האט‬ ‫און ווער עס האט געוואלט האט געענטפערט; אבער ס'איז נישט‬ ‫מען זיך פארהערט גאנץ הלכות שבת ביי עטליכע גרויסע רבנים;‬ ‫געווען אזוי בפרטיות פאר יעדן איינעם באזונדער‪.‬‬ ‫די רבנים האבן דערנאך געשריבן פאר יעדן אינגערמאן באזונדער‬ ‫גאר שיינע בריוו‪ ,‬אויסדריקנדיג זייער גרויסע התפעלות פון די‬ ‫"נאכן פארהער האבן זיי געשריבן א שיינעם כתב פאר די כולל‬ ‫אינגעלייט‪ ,‬וויאזוי זיי קענען הלכות שבת ישר והפוך‪ ,‬אלע הלכות‬ ‫אינגעלייט‪ ,‬אז מען איז אויסגעצייכנט אין דעם מקצוע‪ .‬אויך‬ ‫זענען ביי זיי קלאר און ליגן ביי זיי "כמונח בקופסא"‪.‬‬ ‫האט אונזער חשובער דיין שליט"א‪ ,‬דער ראש הכולל‪ ,‬געשריבן‬ ‫א שיינעם צעטל‪.‬‬ ‫פון הלכות שבת איז מען אריבער צום קומענדיגן מקצוע‪,‬‬ ‫לך לך תש פ "ז‬ ‫ב לעטל‬ ‫‪6‬‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫"יעצט‪ ,‬אז מען האט געענדיגט לערנען הלכות בשר וחלב‪ ,‬גייט מען זיך נעמען צו הלכות תערובות‪.‬‬ ‫"אז מען רעדט שוין פונעם פארהער‪ ,‬איז אינטערעסאנט אנצומערקן אז אינעם טאג פונעם פארהער האט דער ישיבה גוט אנגעגרייט די‬ ‫אינגעלייט‪ .‬ער האט דערציילט אז ווען ער האט זיך געשטעלט צום פארהער איז ער געווען זיכער אז ער וועט נישט קענען‪ ,‬אבער למעשה‬ ‫ווען ער איז געגאנגען זיך פארהערן‪ ,‬האט ער געזען אז ער קען ברוך השם פיין‪ .‬ווען מ'קומט אריין צום פארהער האט מען אזא שרעק‪ ,‬אבער‬ ‫צוביסלעך‪ ,‬נאך אפאר שאלות‪ ,‬ווערט עס גרינגער‪ ,‬ביז צום סוף איז מען אינגאנצן רואיג און מען זעט אז מ'קען ברוך השם גוט‪".‬‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן אז די כולל אינגעלייט זאלן ווייטער מצליח זיין אין זייער עבודה‪.‬‬ ‫אזוי אויך מיר אלע זאלן ווייטער קענען אנהאלטן אונזערע שיעורים כסדרן יעדן טאג; אזוי וועט אונז די תורה זיכער באשיצן יעדן טאג פון‬ ‫אלע שוועריקייטן וואס קומען נאר אונטער‪.‬‬ ‫ותלמוד תורה כנגד כולם‬ ‫‪7‬‬ ‫ל ך לך תשפ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫די קאר איז ארויפגעפארן אויפ'ן רעמפ פון דער ערד און ווייטער‬ ‫ארויף אויף די וואנט; זי האט זיך אפילו אפגעשטעלט אינמיטן די‬ ‫וואנט מיט'ן קאפ ארויף‪ ,‬און דערנאך ווייטער ארויפגעפארן ביז‬ ‫צום דאך מיט'ן קאפ אראפ‪.‬‬ ‫פון דארט איז זי "אריינגעפארן" פארקערטערהייט אין די לופט‪,‬‬ ‫ארויס פונעם רעמפ‪ ,‬זיך איבערגעדרייט אין די לופט‪ ,‬און זיך צוריק‬ ‫אראפגעלאזט צו די ערד מיט די הילף פון מאטארן וואס בלאזן‬ ‫ארויס שטארקע לופט‪-‬שטראמען‪.‬‬ ‫אזוי אויך האט די קאר געוויזן וויאזוי זי קען ארויפפליען פונעם‬ ‫באדן‪ ,‬איבערהיפן א רייע טעסלא קארס‪ ,‬און דערנאך לאנדן‪.‬‬ ‫דער אופן וויאזוי דאס ארבעט איז דורך מעכטיגע פענס וואס‬ ‫שלעפן און בלאזן לופט מיט א געוואלדיגע קראפט; דורך דעם‬ ‫קען עס זיך האלטן און ממש פארן אויף די ווענט און אויפ'ן דאך‪,‬‬ ‫און אפילו פליען א ביסל אינדערלופט‪.‬‬ ‫די דאזיגע קאר ערווארט מען נישט צו זען אזוי שנעל אויף די‬ ‫גאסן‪ ,‬ווייל דערווייל איז עס נישט לעגאל צו פארן מיט אזא קאר‬ ‫מאמדאניפאר א‬ ‫ווערט‬ ‫טעסלא שטעלט‬ ‫זאהראן‬ ‫אין ערגעץ נישט‪.‬‬ ‫קארסיטי‬ ‫פליענדיגעיארק‬ ‫מעיאר פון ניו‬ ‫מיט אזא סארט קאר קען מען אין ערגעץ נישט אנקומען‪ .‬עס‬ ‫איז טאקע זייער שיין פאר א פארשטעלונג‪.‬‬ ‫טעסלא האלט זיך זייער גרויס מיט זייער "מעכטיגע‬ ‫דערגרייכונג"‪ ,‬וואס הייסט? מיר האבן באוויזן אז עס עקזיסטירט‬ ‫אזא מציאות‪ ,‬און מ'קען מאכן "פליענדיגע קארס‪".‬‬ ‫פארגאנגענעם דאנערשטאג פרשת נח‪ ,‬האט די "טעסלא"‬ ‫פירמע פארגעשטעלט ביי די ספעיס‪-‬עקס ראקעט טעסט‬ ‫דאס איז טאקע זייער שיין‪ ,‬אבער מיט קארס וואס פארן מיט‬ ‫לאקאציע אין טעקסאס א נייע ווערסיע פון די "ראודסטער" קאר‪,‬‬ ‫די פיר רעדער אויף דער ערד קען מען אנקומען איבעראל וואו‬ ‫וואס קען זיך הייבן פון דער ערד‪ ,‬זיך איבערדרייען קאפ‪-‬אראפ אין‬ ‫מ'דארף‪ ,‬און די פליענדיגע קארס וועלן מיר איבערלאזן פאר די‬ ‫די לופט‪ ,‬און דערנאך זיך צוריקדרייען געהעריג און לאנדן רואיג‬ ‫שאוס‪.‬‬ ‫אויף דער ערד‪.‬‬ ‫לאמיר זען צו פאלגן דעם צדיק און פאקוסן אויף וואס מיר‬ ‫די קאר איז אנטוויקלט געווארן דורך די קאמפאני "ספעיס‪-‬‬ ‫קענען טון אויף למעשה טון פארן אייבערשטן היינט‪ ,‬און נישט‬ ‫עקס"‪ ,‬די ראקעט פירמע פון אילאן מאסק‪ ,‬וועלכער שטייט אויך‬ ‫טראכטן פון טון זאכן וואס איז נישט אין מציאות פאר מיר צו טון‪,‬‬ ‫אין שפיץ פון די טעסלא קאמפאני‪.‬‬ ‫דאן וועלן מיר אנקומען צום תכלית פארוואס דער אייבערשטער‬ ‫האט אונז באשאפן‪.‬‬ ‫ביי די פארשטעלונג איז די ווייסע קאר ארויפגעפארן אויף א‬ ‫הויכע רעמפ אין די פארעם פון אן אות "כ"‪.‬‬ ‫אלה ברכב ואלה בסוסים ואנחנו בשם ה' אלוקינו נזכיר‪.‬‬ ‫לך לך תש פ "ז‬ ‫ב לעטל‬ ‫‪8‬‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫טראמפ האט אין דער פארגאנגעהייט שארף פארלאנגט אז‬ ‫דאס ריזיגע ליידיגע גרינלאנד זאל גענצליך אריבערגיין אונטער‬ ‫אמעריקע‪ ,‬וואס וועט עס ארייננעמען אלס א סטעיט‪ ,‬טענה'נדיג‬ ‫אז אויב נישט וועט זיך א צווייטע גרויסמאכט ווי כינע אדער‬ ‫רוסלאנד אהין רוקן און פארכאפן די קאנטראל פון דעם וויכטיגן‬ ‫שטח‪.‬‬ ‫עס זעט אויס אז דענמארק האט אויך געכאפט דעם קאנצעפט‬ ‫אז די חלק אויף דער וועלט איז עפעס א גוט שטיקל‪ ,‬און האט‬ ‫איינגעזען אז צופיל גרויסע מאכטן האבן געלייגט אן אויג אויף‬ ‫גרינלאנד‪.‬‬ ‫כאטש דענמארק האט אין אנהייב אינגאנצן אפגעווארפן דעם‬ ‫אמעריקאנער פארלאנג איבער איבערנעמען גרינלאנד‪ ,‬זענען‬ ‫אבער אונטער די קוליסן פארגעקומען פארהאנדלונגען וואס‬ ‫זענען יעצט געקומען לידי גמר‪.‬‬ ‫אונטערן נייעם זיכערהייט‪-‬אפמאך וועט אמעריקע שטארק‬ ‫אמעריקע באקומט‬ ‫פארברייטערן איר מיליטערישע אנוועזנהייט אויף דעם ריזיגן‬ ‫ווערט‬ ‫זאהראן מאמדאני‬ ‫זיכערהייט‪-‬רעכטן‬ ‫ברייטע‬ ‫ארקטישן אינזל‪ .‬גרינלאנד וועט טאקע נישט ווערן א טייל פון‬ ‫מעיאר פון ניו יארק סיטי‬ ‫אמעריקע; דער אפמאך אנערקענט דעם גרינלאנדישן פאלק'ס‬ ‫איבער גרינלאנד‬ ‫רעכט צו זעלבסטבאשטימונג‪.‬‬ ‫וואס אמעריקע באקומט אבער איז א גאר ברייטע און לאנג‪-‬‬ ‫טערמיניגע זיכערהייט‪-‬פאזיציע‪ :‬אמעריקאנער מיליטערישע‬ ‫איינריכטונגען קענען פארברייטערט און מאדערניזירט ווערן‪,‬‬ ‫נישט לאנג צוריק איז פארגעקומען אין מאנהעטן די ‪'81‬סטע‬ ‫און דער אפמאך שטעלט זיכער אז לענדער וואס זענען נישט אין‬ ‫יערליכע גענעראל‪-‬פארזאמלונג פון די ‪ - UN‬יונייטעד נעישאנס‪,‬‬ ‫נאטא זאלן נישט קענען אויפשטעלן מיליטערישע באזעס אדער‬ ‫וואו פארשטייער פון רוב לענדער האבן געהאט די געלעגנהייט‬ ‫באקומען א סטראטעגישע מיליטערישע אנוועזנהייט אויפן‬ ‫זיך אויסצובלאזן איינער אויפן צווייטן‪ ,‬צו פראטעסטירן קעגן‬ ‫אינזל‪.‬‬ ‫עוולות און צו "פארלאנגען גערעכטיגקייט" פון דער וועלט‪.‬‬ ‫צווישן אנדערע פלאנירט אמעריקע אויסצוברייטערן די‬ ‫בשעת די פארשטייער פון די לענדער קומען זיך צוזאם‪ ,‬קומען‬ ‫עקזיסטירנדע אמעריקאנער באזע אין פיטופיק‪ ,‬און אויפצושטעלן‬ ‫שוין בדרך אגב פאר פארשידענע מיטינגען צווישן די לענדער‪,‬‬ ‫נאך צוויי מיליטערישע איינריכטונגען‪ :‬איינס אין נארסארסואק‬ ‫און אזוי אויך ווערן געשלאסן און אונטערגעשריבן פארשידענע‬ ‫אין דרום גרינלאנד‪ ,‬און די צווייטע אין מעסטערסוויג אין מזרח‬ ‫אפמאכן‪.‬‬ ‫פונעם אינזל‪.‬‬ ‫איינער פון די מער אינטערעסאנטע אפמאכן וואס איז דאס‬ ‫פון די אנדערע זייט דארף מען געדענקען אז אמעריקע‬ ‫מאל אונטערגעשריבן געווארן‪ ,‬איז א נייער זיכערהייט‪-‬אפמאך‬ ‫איז נישט דער וואס היט אויף דער וועלט‪ ,‬נאר מען דארף אלץ‬ ‫צווישן אמעריקע‪ ,‬דענמארק און גרינלאנד‪.‬‬ ‫אנקומען צום אייבערשטן‪ ,‬אים בעטן וואס מען דארף‪ ,‬נאר אזוי‬ ‫ווערט מען באשיצט‪.‬‬ ‫‪.‬‬ ‫‪9‬‬ ‫ל ך לך תשפ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫טייערער חיים‪ ,‬גוט אז דו פרעגסט‪ .‬עס איז א שאד אז דו זיצט‬ ‫אינדערהיים און דו עסט זיך אויף פאר שרעק‪.‬‬ ‫אבער איידער איך ענטפער דיר‪ ,‬וויל איך דיר פרעגן א שאלה‪:‬‬ ‫ווייסטו אפשר פארוואס דער אייזל האט אזעלכע גרויסע אויערן?‬ ‫מען זאגט א ווערטל‪ ,‬אז ווען אדם הראשון האט געגעבן נעמען‬ ‫פאר אלע חיות און בהמות‪ ,‬איז אויך דער אייזל געקומען פרעגן‪:‬‬ ‫"וויאזוי הייס איך?"‬ ‫"אייזל!" האט אים אדם הראשון געזאגט‪.‬‬ ‫דער אייזל איז אוועקגעגאנגען‪ ,‬אבער נאך א קורצע וויילע איז‬ ‫ער צוריקגעקומען‪" :‬ווי הייס איך? איך האב פארגעסן‪".‬‬ ‫"אייזל!"‬ ‫ער גייט ווידער אוועק‪ ,‬און קומט נאכאמאל צוריק‪" :‬ווי אזוי‬ ‫הייס איך?"‬ ‫האט אים אדם הראשון אנגעכאפט ביי ביידע אויערן‪ ,‬זיי‬ ‫די דריטע וועלט מלחמה‬ ‫געצויגן און אים אריינגעשריגן אין אויער‪" :‬דו אייזל! הער שוין‬ ‫וואס מ'רעדט צו דיר!"‬ ‫דערפאר‪ ,‬גייט דאס ווערטל‪ ,‬איז ער געבליבן מיט אזעלכע‬ ‫איך בין א בחור‪ ,‬פארגאנגענעם בין הזמנים‬ ‫גרויסע אויערן‪...‬‬ ‫בין איך געזיצן אינדערהיים ווייל עס איז נישט‬ ‫פארוואס דערצייל איך די מעשה? ווייל א מענטש קען צומאל‬ ‫דא קיין ישיבה‪.‬‬ ‫אויך זיין ווי דער אייזל‪.‬‬ ‫איך האב געעפנט א צייטונג און איך בין‬ ‫מען קען הערן נאכאמאל און נאכאמאל אז דער אייבערשטער‬ ‫געווארן זייער דערשראקן; איך האב געליינט אז‬ ‫פירט די וועלט‪ ,‬אבער ווען מען עפנט די צייטונג‪ ,‬פארגעסט‬ ‫עס איז דא "אינסייד אינפארמעישאן" אז פוטין‬ ‫מען אלעס‪ .‬פלוצלינג איז פוטין דער בעל הבית; דער שרייבער‬ ‫וויל אטאקירן די נאטא לענדער‪ ,‬אפילו אויב‬ ‫אין צייטונג ווייסט אלעס‪ ,‬ער פארשטייט אלעס‪ .‬און דער‬ ‫דאס וועט אנהייבן א דריטע וועלט מלחמה‪.‬‬ ‫אייבערשטער? פון אים האט מען אינגאנצן פארגעסן‪.‬‬ ‫איך טראכט א גאנצן טאג דערפון און איך‬ ‫פרעג איך דיר‪ :‬דו ווילסט וויסן וואס עס טוט זיך אין פוטין'ס‬ ‫האב זייער מורא‪ .‬איז דאס אמת? איר שרייבט‬ ‫קאפ? דו ווילסט וויסן וואס עס גייט זיין? איך ווייס נישט וואס‬ ‫דאך די נייעס‪.‬‬ ‫פוטין טראכט‪ ,‬און איך ווייס נישט וואס עס וועט זיין‪ .‬אבער אין‬ ‫דיין קאפ איז שוין יעצט דא א דריטע וועלט מלחמה! דו קענסט‬ ‫חיים‬ ‫נישט עסן‪ ,‬דו קענסט נישט שלאפן‪ ,‬און דו קענסט נישט הנאה‬ ‫האבן פון בין הזמנים‪.‬‬ ‫מיט'ן ליינען די צייטונג דארפסטו שוין נישט ווארטן אז‬ ‫לך לך תש פ "ז‬ ‫ב לעטל‬ ‫‪10‬‬ ‫גרשון קרעמער‬ ‫‪alemen@bletelmagazine.com - 845-445-7447‬‬ ‫פוטין זאל עפעס אנווערטשאפטען‪ .‬די צייטונג האט דיר שוין‬ ‫איך האב געלערנט איבער חיות‪ ,‬און איך‬ ‫אריינגעברענגט די גאנצע וועלט מלחמה גלייך אין קאפ אריין‪.‬‬ ‫האב געהערט אן אינטערעסאנטע זאך וועגן‬ ‫אז דו ווילסט פאלגן דעם צדיק'ס עצה‪ ,‬מאך צו די צייטונגען‪.‬‬ ‫אן עליגעיטאר‪ :‬זיין מויל איז גאר גאר שטארק;‬ ‫הער אויף צו ליינען די אלע שטותים‪.‬‬ ‫ווען ער מאכט עס צו און בייסט‪ ,‬איז עס מיט‬ ‫א געוואלדיגן כח‪ .‬אבער מיט א בענדל אדער‬ ‫נישט יעדע זאך וואס איז געדרוקט דארפסטו ליינען‪ .‬נעם‬ ‫טעיפ קען מען אים האלטן דאס מויל פארמאכט‬ ‫ענדערש א ספר אדער א קונטרס וואס רעדט פונעם אייבערשטן‪,‬‬ ‫און ער קען עס נישט עפענען‪.‬‬ ‫פון אמונה און בטחון‪.‬‬ ‫איז דאס ריכטיג? וויאזוי קען אזא קליין בענדל‬ ‫ליין א מעשה פון א צדיק‪ ,‬לערן א בלאט גמרא‪ ,‬גיי ארויס אביסל‬ ‫אפהאלטן אזא שטארקע חיה?‬ ‫שפאצירן און רעד זיך אויס דאס הארץ צום אייבערשטן‪.‬‬ ‫זאג אים יעצט‪" :‬אייבערשטער‪ ,‬איך האב מורא‪ .‬איך פארגעס אז‬ ‫משה טייטלבוים‬ ‫דו פירסט די וועלט‪ .‬העלף מיר געדענקען אז איך בין אין דיינע‬ ‫הענט‪ .‬גיב מיר אמונה‪ ,‬כדי איך זאל קענען לעבן רואיג און פרייליך‪".‬‬ ‫אמונה מיינט נישט אז איך ווייס וואס עס וועט געשען מארגן;‬ ‫אמונה מיינט אז אויך מארגן וועט דער אייבערשטער זיין דער‬ ‫בעל הבית‪ .‬איך דארף נישט וויסן קיין עתידות כדי צו קענען לעבן‬ ‫היינט‪.‬‬ ‫טייערער חיים‪ ,‬זיי נישט קיין אייזל‪ .‬הער וואס מען זאגט דיר‪:‬‬ ‫האסט געפרעגט א זייער אינטערעסאנטע שאלה‪ ,‬און אויך פון‬ ‫די וועלט האט א בעל הבית! ווען א מענטש הייבט אן צו לעבן מיט‬ ‫אן עליגעיטאר קענען מיר זיך לערנען עפעס גאר נוצליך‪.‬‬ ‫דעם‪ ,‬לעבט ער א חיים טובים‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער האט באשאפן דעם עליגעיטאר מיט גאר‬ ‫שטארקע מוסקלען צו פארמאכן דאס מויל‪" .‬מוסקלען" זענען די‬ ‫טיילן אינעם גוף וואס געבן אונז כח זיך צו רירן‪ .‬מיט די מוסקלען‬ ‫מאכט דער עליגעיטאר צו זיין מויל און בייסט מיט א געוואלדיגן‬ ‫כח‪.‬‬ ‫אבער איין מוסקל קען נישט טון צוויי זאכן‪ ,‬און צו עפענען‬ ‫דאס מויל האט ער אנדערע מוסקלען וואס זענען פיל שוואכער‪.‬‬ ‫דערפאר קען ער גאר שטארק פארמאכן דאס מויל‪ ,‬אבער דאס‬ ‫עפענען גייט שוין שווער‪ .‬דעריבער קען אפילו א שוואכע בענדל‬ ‫האלטן פארמאכט דאס מויל פון דעם שרעקעדיגן עליגעיטאר‪.‬‬ ‫לאמיר נישט זיין קיין עליגעיטאר‪ ,‬לאמיר עפענען דאס מויל‬ ‫און רעדן צום אייבערשטן‪ .‬לאמיר נישט לאזן א קליין בענדל אונז‬ ‫אפהאלטן‪ .‬ווארף א ווארט‪ ,‬א בקשה‪ ,‬אדער נאך א יישר כח צום‬ ‫אייבערשטן‪ .‬דער אייבערשטער הערט אונז‪.‬‬ ‫דער עליגעיטאר‬ ‫‪11‬‬ ‫ל ך לך תשפ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫ברענגען קינדער אין בית המדרש‬ ‫בעזהשי"ת ‪ -‬יום ד' פרשת לך לך‪ ,‬ח' מר‪-‬חשון‪ ,‬שנת תשע"ז לפ"ק‬ ‫לכבוד ‪ ...‬נרו יאיר‬ ‫בנוגע ברענגען קליינע קינדער אין שול; כאטשיג קינדער שטערן און‬ ‫לאזן נישט דאווענען און שטערן דעם טאט'ן און אנדערע מענטשן פון‬ ‫דאווענען‪ ,‬מיט דעם אלעם דארף מען וויסן אז א קינד וואס קומט אין שול‬ ‫זאפט זיך איין אין אים הייליקייט דורכדעם וואס ער זאגט 'אמן'‪' ,‬אמן יהי‬ ‫שמיה רבה'‪' ,‬קדושה' און 'ברכו'‪.‬‬ ‫דער רמ"א זאגט (או"ח סימן קכ"ד‪ ,‬ה)‪" :‬וילמד בניו הקטנים שיענו אמן‪ ,‬כי מיד‬ ‫שהתינוק עונה אמן יש לו חלק לעולם הבא"‪ ,‬אפילו זיי שטערן און דרייען‬ ‫איבער דעם שול‪ ,‬דאך נעמען זיי אריין אין זיך קדושה וטהרה‪ .‬מוהרא"ש‬ ‫זאגט אז די אלע פלעצער וואו עס איז איינגעפירט צו ברענגען די קינדער‬ ‫שבת אין שול פון ווען זיי זענען נאך גאר קליינע קינדער‪ ,‬אפילו זיי שטערן‬ ‫וכו'‪ ,‬זענען אויס געוואקסן ערליכע אידן‪ ,‬ווייל זיי זענען מחונך געווארן מיט‬ ‫דאווענען וכו'‪ ,‬משא"כ די אלע קהילות וואס האבן מקפיד געווען אויף 'סדר'‬ ‫און שטילקייט‪ ,‬זענען די קינדער ארויס לתרבות רעה רח"ל און געווארן‬ ‫געכאפט אין השכלה‪.‬‬ ‫א טאטע דארף אבער וויסן אז ער קען נישט לאזן זיינע קינדער סתם‬ ‫ארומלויפן‪ ,‬ער דארף אכטונג געבן אויף זיי‪ ,‬ער דארף זען אז זיי זאלן‬ ‫דאווענען און אויסהערן דאס ליינען‪ ,‬פארשטייט זיך הגדול לפי גדלו והקטן‬ ‫לפי קטנו; קליינע קינדער רופט מען אריין צו קדושה און כתר‪ ,‬גרעסערע‬ ‫"‬ ‫קינדער דארפן שוין דאווענען וואס זיי דאווענען אין חדר‪ ,‬און ווען זיי ווערן‬ ‫נאך גרעסער דארפן זיי שוין מיטהאלטן דאס גאנצע דאווענען און קריאת‬ ‫התורה‪ .‬א טאטע וואס איז מחנך זיינע קינדער פון ווען זיי זענען נאך יונג וועט‬ ‫זען שיינע פירות שפעטער‪ ,‬און ווער עס זאגט‪" :‬נע‪ ,‬זיי זענען נאך קליין"‪ ,‬די‬ ‫וועלן זיך רייסן די האר שפעטער‪.‬‬ ‫וויסן זאלסטו‪ ,‬אז ווען קינדער זענען שוין עלטער קען מען שוין נישט‬ ‫רעדן צו זיי‪ ,‬עס איז בעסער אז מ'רעדט צו זיי ווען זיי זענען נאך גאר יונג‬ ‫"חֹוֵׂשְך ִׁׁש ְְבטֹו‬ ‫ׂ‬ ‫ווייל דעמאלט הערן זיי אויס; שלמה המלך זאגט‪( :‬משלי יג‪ ,‬כד)‬ ‫מּוָסר" ווער עס האט ליב זיין קינד‪ ,‬זאגט אים מוסר‪.‬‬ ‫ׂשֹוֵנֵ א ְְבנֹו‪ְ ,‬וְ ֹא ֲֲֹהבֹו ִׁׁש ֲֲחרֹו ָ‬ ‫און ווער עס זאגט נישט קיין מוסר‪ ,‬איז א סימן אז ער האט פיינט זיין קינד;‬ ‫פרעגן די חז"ל (מדרש רבה שמות‪ ,‬א‪ ,‬ה)‪ :‬ווען א מענטש הערט אז איינער האט‬ ‫געשלאגן זיין קינד‪ ,‬וועט ער דאך מאכן א סוף מיט יענעם‪ ,‬איז וויאזוי זאגסטו‬ ‫אז ווער עס שלאגט נישט זיין קינד האט פיינט זיין קינד?! ענטפערן די חז"ל‪,‬‬ ‫אז ווען א מענטש איז נישט מחנך זיין קינד ווייל ער שוינט אים‪ ,‬זאל ער וויסן‬ ‫אז דאס קינד וועט צום סוף אראפ גיין פון אידישן וועג‪ .‬אזוי ווי מיר זעהן ביי‬ ‫אברהם אבינו וואס האט געזען ווי ישמעאל קומט אהיים מיט א צלם און ער‬ ‫שפילט זיך דערמיט‪ ,‬אבער ער האט אים געשוינט און גארנישט געזאגט‪ ,‬און‬ ‫דאס האט זיך אויסגעלאזט מיט דעם אז ער האט אים געמוזט פארטרייבן‬ ‫פון שטוב ער זאל נישט קאליע מאכן זיין ברודער יצחק‪ ,‬און ער איז געווארן‬ ‫נעמט היינט‬ ‫א רויבער וכו'‪.‬‬ ‫א זכות אינעם‬ ‫פרנס‬ ‫השבת‬ ‫פרנס‬ ‫החודש‬ ‫פרנס‬ ‫השנה‬ ‫אזוי אויך טרעפן מיר ביי עשו‪ ,‬אזוי ווי עס שטייט (בראשית כה‪ ,‬כח)‪ַ" :‬וַ ֶּיּ ֱֱא ַַהב‬ ‫נייעם עירוב‬ ‫זכות זכוי הפת‬ ‫רופט שוין‬ ‫‪$500‬‬ ‫‪$1800‬‬ ‫‪$10,000‬‬ ‫נח הערש ווייס \ ‪845.707.6374‬‬ ‫לך לך תש פ "ז‬ ‫ב לעטל‬ ‫‪12‬‬ ‫עצתו אמונה לך לך תשע"ז‬ ‫ווען זיי ווערן עלטער; למשל‪ ,‬א טאטע וואס איז מחנך זיינע קינדער צו גיין‬ ‫ִיְִצ ָָחק ֶאֶ ת ֵעֵָׂשׂ ו ִּכּ י ַַצִיִ ד ְּבִּפִ יו" יצחק האט ליב געהאט עשו און ער האט אים‬ ‫ְ‬ ‫אין מקוה‪ ,‬ער נעמט זיי ערב שבת אין מקוה און ער לערנט זיי אויס ווי אזוי‬ ‫גארנישט געזאגט‪ ,‬צום סוף איז ער ארויס לתרבות רעה אזוי ווי חז"ל זאגן‬ ‫זיך אויף צו פירן איידל‪ ,‬זיי זאלן שטיין אויסגעדרייט צום וואנט‪ ,‬ווי אזוי מען‬ ‫(בבא בתרא ט"ז ע"ב) אז ער האט עובר געווען יענעם טאג אויף פינף עבירות‪:‬‬ ‫שאערט זיך‪ ,‬דא לייגט מען נישט די האנט‪ ,‬און מען קוקט נישט אויפן ברית‪,‬‬ ‫ער האט געטון אן עבירה מיט א נערה המאורסה‪ ,‬ער האט גע'הרג'ט א‬ ‫וועלן זיינע קינדער אויך גיין אין מקוה און זיך אויפפירן איידל‪.‬‬ ‫מענטש‪ ,‬כופר געווען אין תחיית המתים‪ ,‬כופר געווען אינעם אייבערשטן און‬ ‫מען קען נישט זאגן פאר א בחור ווען ער ווערט דרייצן יאר‪" :‬גיי אין‬ ‫פארשעמט די בכורה‪.‬‬ ‫מקוה"‪ ,‬דער בחור ווייסט נישט וואס מקוה איז! ער ווייסט נישט ווי לאנג‬ ‫זעט מען פון דעם אז ווען א מענטש זאגט נישט קיין מוסר פאר זיינע‬ ‫דארף מען זיצן אין מקוה‪ .‬ער זעט מענטשן זיצן אין שמועסן דארט פאר א‬ ‫קינדער ווען זיי זענען נאך יונג וועט ער זיך נאכדעם רייסן די האר פון קאפ‪.‬‬ ‫לאנגע צייט‪ ,‬זיצט ער אויך דארט ווי א נאר אין מארק‪ ,‬א טאטע וואס איז‬ ‫עס איז כדאי זאלסט נאכקוקן די מדרש (שמות רבה‪ ,‬א; תנחומא שמות‪ ,‬א) וועסטו‬ ‫נישט מחנך זיין קינד וועט זיך שפעטער רייסן ביים קאפ‪.‬‬ ‫זען ווי ער רעכנט אויס נאך מעשיות פון אבשלום און אדוניה – די קינדער‬ ‫איך כאפ נאר אן איין משל‪ ,‬מקוה‪ ,‬און אזוי איז ביי יעדע זאך‪ .‬פארשטייט‬ ‫פון דוד המלך‪ ,‬וואס דוד המלך האט זיי נישט געזאגט קיין מוסר‪ ,‬און וואס‬ ‫זיך אז מען טאר נישט לאזן קליינע קינדער אליין גיין אין מקוה‪ ,‬ווייל עס איז‬ ‫עס איז געווען מיט זיי‪ .‬און די מדרש פירט אבער אויס‪ ,‬אז אברהם האט מחנך‬ ‫דא קראנקע נפשות‪ ,‬קראנקע מענטשן וואס קענען אים אומגליקליך מאכן‬ ‫געווען יצחק‪ ,‬און יצחק האט מחנך געווען יעקב און אזוי ווייטער‪ ,‬זיי זענען‬ ‫פארן לעבן‪.‬‬ ‫געווארן גרויסע צדיקים און מען האט געהאט פון זיי אסאך נחת‪.‬‬ ‫איינער פרעגט מיר‪ ,‬א לץ‪" :‬דיינע קינדער האבן געזינדיגט אז זיי דארפן‬ ‫ווי יונגער מען איז מחנך די קינדער אז זאלן זיך אויפפירן ווי עס דארף צו‬ ‫זיין וועט מען האבן נחת פון זיי‪ ,‬אזוי ווי דער רבי זאגט (ספר המידות אות בנים‪,‬‬ ‫שוין מקוה ביי די ניין יאר?" זאג איך אים‪" :‬קודם כל מקוה האט נישט‬ ‫מיט זינדיגן‪ ,‬מען גייט אין מקוה ווייל מען ווערט מער הייליג דורך מקוה‪,‬‬ ‫עּוָריו"‪ ,‬מען דארף אויסלערנען‬ ‫"ָצִרִ יְך ְְל ַַל ֵֵּמד ֶאֶ ת ַַה ִִּתינֹוק ֶּדֶֶרֶ ְך ֶאֶֶרֶ ץ ִמִ ְּנְ ָ‬ ‫סימן סה) ָ‬ ‫צווייטענס קענסט פרעגן דיין קשיא אויף יעדע מצוה‪ ,‬ווייל באמת איז א‬ ‫דעם קינד דרך ארץ ווען ער איז נאך יונג‪.‬‬ ‫קינד פטור פון אלע מצוות‪ ,‬מיט דעם אלעם איז דא א מצוה פון חינוך"‪ ,‬און‬ ‫חז"ל פארציילן (תנא דבי אליהו‪ ,‬פרק יג) "מעשה באדם אחד‪ ,‬שהיה עומד‬ ‫מען זעט אז ווי מער א טאטע איז מחנך זיינע קינדער מיט דאווענען און‬ ‫הוא ובנו בבית הכנסת; וכל העם היו עונין "אמן" ו"הללויה" אחר העובר לפני‬ ‫לערנען‪ ,‬נאכדעם ווען דאס קינד האט בר מצוה טוט ער אלע מצוות‪.‬‬ ‫התיבה‪ ,‬ובנו עונה דברים של תפלות‪ ,‬ולא אמר לו אביו שום דבר‪ ,‬עס איז‬ ‫מוהרא"ש האט געזאגט‪" :‬חינוך הייבט זיך אן נאך פאר די קינדער ווערן‬ ‫געווען אמאל יום טוב סוכות אין שול ווען מען זאגט הלל‪ ,‬יעדער האט שיין‬ ‫געבוירן"‪ .‬דערפאר בעט איך דיר‪ :‬האב שכל און האב רחמנות אויף דיר אליין‬ ‫געדאוונט הלל‪ ,‬און עס איז געווען א איד וואס זיין זון האט נישט געדאווענט‬ ‫און פיר זיך איידל און ערליך‪ ,‬דעמאלט וועלן דיינע קינדער זיך אויך אויפפירן‬ ‫און נישט געזאגט הלל‪ ,‬נאר ער האט גערעדט ניבול פה אין שול‪ ,‬הויעך פאר‬ ‫איידל און ערליך‪ ,‬און א מאמע וואס פירט זיך איידל וועט איר טאכטער‬ ‫אלעמען‪ .‬ואמרו לו הבריות שימחה בבנו‪ ,‬והשיב ואמר להם "מה אעשה לו?‬ ‫אויך זיין א איידעלע מיידל‪ְּ" ,‬כִּאִָּמּ ה ‪ִּ -‬בָּּתּ ּה"‪ ,‬און אז די מאמע איז נישט‬ ‫תינוק הוא! ישחק!" מענטשן זענען געגאנגען רעדן צו דעם איד ער זאל‬ ‫מקפיד צו גיין צניעות'דיג אנגעטון‪ ,‬וועט איר טאכטער חס ושלום אויך גיין‬ ‫אכטונג געבן אויף זיין זון‪ ,‬ווייל ער דאוונט נישט און ער רעדט שמוציג וכו'‪,‬‬ ‫אויסגעלאסן‪ ,‬און דעמאלט וועט זיין צי שפעט צוריק צודרייען דעם זייגער‪.‬‬ ‫האט ער זיך נישט וויסנדיג געמאכט‪ ,‬ער האט געזאגט‪" :‬ס'איז גארנישט‪ ,‬ער‬ ‫איז נאך א קינד"‪ ,‬שוב למחר עשה כן‪ ,‬כל אותן ימי החג ענה בנו דברים של‬ ‫דערפאר‪ ,‬מיינע ליבע תלמידים וואס איך האב אלעס אוועק געגעבן פאר‬ ‫תיפלות ולא אמר לו אביו שום דבר‪.‬‬ ‫אייך‪ :‬גיבט אכטונג אויף אייערע קינדער נאך מער ווי איר גיבט אכטנונג‬ ‫אויפן שווארץ אפעל פון אויג‪ ,‬זאג נישט וואס דער איד האט געזאגט ווען‬ ‫אזוי איז געווען א גאנץ יום טוב סוכות‪ ,‬טאג נאך טאג‪ ,‬מען האט אים‬ ‫מען האט אים פארגעהאלטן אז זיין קינד רעדט נישט איידל‪" :‬נע‪ ,‬ער איז נאך‬ ‫געבעטן ער זאל אכטונג געבן אויף זיינע קינדער און ער האט געזאגט‪" :‬ס'איז‬ ‫יונג‪ ,‬ער מיינט גארנישט"‪.‬‬ ‫גארנישט‪ ,‬ער איז נאך א קינד"‪ .‬לא יצתה אותה שנה לא שניה ולא שלישית‬ ‫עד שמתו אשתו ובניו ובן בנו ויצאו לו חמש עשרה נפשות בתוך ביתו‪ ,‬ולא‬ ‫איך האב געזאגט פאר די מלמדים און פאר די טיטשערס ביי אונז אין‬ ‫נשתייר לו אלא שני בנים‪ :‬אחד חיגר וסומא ואחד שוטה ורשע‪ ,‬פירט אויס‬ ‫מוסד‪ ,‬זיי זאלן וויסן אז ביי קינדער איז דא אן אנדערע סארט ניבול פה‪ ,‬וואס‬ ‫אליהו הנביא‪ :‬עס איז נישט אריבער אפאר יאר ביז זיין גאנצע משפחה איז‬ ‫ביי עלטערע מענטשן איז עס בכלל נישט קיין ניבול פה‪ ,‬ווייל הכל הולך אחר‬ ‫אים אויסגעשטארבן‪ ,‬און עס איז נאר געבליבן צוויי קינדער ‪ -‬איינער א‬ ‫הכוונה וד"ל; עלטערן דארפן דאס וויסן און אכטונג געבן אויף דעם‪ ,‬ווייל‬ ‫בלינדער וואס ער האט אויך געהינקעט‪ ,‬און נאך א קינד א שוטה און א רשע‪.‬‬ ‫מען מאכט אוועק יעדע זאך און מען זאגט‪" :‬נע‪ ,‬ס'איז גארנישט‪ ,‬ער איז נאך‬ ‫זעט מען פון דעם‪ ,‬אז מען דארף מחנך זיין קינדער‪ ,‬בפרט אין שול ווען מען‬ ‫יונג"‪ ,‬וויאזוי קען מען אים מחנך זיין אז מען דארף רעדן איידל?!‬ ‫דאוונט‪ ,‬אפילו ווען זיי זענען נאך גאר קליין‪.‬‬ ‫הצלחה רבה‪.‬‬ ‫יעדע זאך וואס עלטערן זענען מחנך די קינדער וועלן זיי עס טון שפעטער‬ ‫‪13‬‬ ‫ל ך לך תשפ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫פארזעצונג פון פריער‪:‬‬ ‫אַקאְנְ ט ֵּבֵ יי ַַאְנְ ֵׁשֵ י ְְׁשלֹוֵמֵ ינּו ַַאז ֶרִֶּבִ י‬ ‫ֶעֶ ס ִאִ יז ַַּב ַ‬ ‫"ְמִגִ ַיַלת‬ ‫ַּבַּעל ֶּפֶ ה ֶדֶ עם ְ‬ ‫עְּבן ַ‬ ‫עְרֶגֶ עֶגֶ ְ‬ ‫ָנָ ָָתן ָָהאט ִאִ יֶּבֶ ְ‬ ‫ייִליְגְ ן ֲֲא ִִריַזַ "ל‪ִִ ,‬איז ֶֶדער‬ ‫אְר ַַצייט פּון ֵֵה ִ‬ ‫זּוְנְ ָָטאג‪ ,‬ה' ָָאב‪ִִ ,‬די ָיָ ְ‬ ‫ויְסן‬ ‫אְר ְְׁשֵטֵ יין אּון ִוִ ְ‬ ‫ייְסט צּו ַַפ ְ‬ ‫ְְס ָָתִרִ ים"‪ָָ ,‬דאס ֵהֵ ְ‬ ‫יְט'ן ְְּפ ַַלאן‬ ‫אֹויְפ'ן ֶוֶ ועג‪ִִ ,‬מ ְ‬ ‫אְרן פּון ַזַ יין הֹויז ְ‬ ‫עָפ ְ‬‫רֹויְסֶגֶ ָ‬ ‫ֶֶר ִִּבי ַַא ְ‬ ‫עְׁשִרִ ְיְּבן‪ַַ ,‬פאר ַזַ יין ַַּת ְְלִמִ יד‬ ‫אְרט ְְׁשֵטֵ ייט ֶגֶ ְ‬ ‫ָוָ ואס ָָד ְ‬ ‫ועִדיְוְ ֶוֶקע‬ ‫עְדֶוֶ ִ‬‫ויְלן ִִאין ֶֶמ ְ‬ ‫אְרן אֹויף ַַׁש ָָּבת ַנַ ֲֲחמּו צּו ִוִ ְ‬ ‫צּו ָָפ ְ‬ ‫טּוְל ְְטִׁשִ יֶנֶ ער זי"ע‪.‬‬ ‫מּוְב ָָהק ֶרִֶּבִ י ַנַ ְְח ָָמן ְ‬ ‫ְ‬ ‫עִרין‪.‬‬ ‫ָָא ֶֶדער ִִאין ְְט ֶֶׁש ִ‬ ‫טּוְל ְְטִׁשִ יֶנֶ ער זי"ע‬ ‫ֵאֵ ייְנְ ָָמאל ָָהאט ֶרִֶּבִ י ַנַ ְְח ָָמן ְ‬ ‫רּוְס ַַלאְנְ ד‪,‬‬ ‫עְדן פּון ְ‬ ‫עהֹויְּבן ֶֶר ְ‬ ‫ְ‬ ‫אְלט ָָאְנְ ֶגֶ‬ ‫עָמ ְ‬‫ֶֶדער ֶֶר ִִּבי ָָהאט ֶֶד ָ‬ ‫עְּבט ֶעֶ ס‬ ‫אְרָוָ ואס ֶעֶ ר ֶגֶ ְ‬ ‫עְפֶרֶ עְגְ ט פּון ֶרִֶּבִ י ָנָ ָָתן ַַפ ְ‬ ‫ֶגֶ ְ‬ ‫קּוֶמען‪,‬‬ ‫אִס ְיְרן ִִמיט ֵזֵ יי ִִּביז ָָמ ִִׁש ַיַח ֶוֶ ועט ֶ‬ ‫אּון ָוָ ואס ֶוֶ ועט ַַּפ ִ‬ ‫ִיְִצ ָָחק אּון ַַפאר‬ ‫יְׁשט ִאִ יֶּבֶ ער ַַפאר ַזַ יין זּון ר' ְ‬ ‫ִנִ ְ‬ ‫ּגֹוֵאל ִִּביז צּו ְְּת ִִחַּיַ ית ַַה ֵֵמ ִִתים‪.‬‬ ‫אּון פּון ִִּב ַיַאת ַַה ֵ‬ ‫ֶאְֶפ ַַרִיִ ם‪ָָ ,‬האט ֶרִֶּבִ י ָנָ ָָתן ִאִ ים‬ ‫ר' ַנַ ְְפָּתִּלִ י'ס זּון ר' ְ‬ ‫עְרט‪" ,‬אֹויף ֵזֵ יי ִּבִ ין ִאִ יְך ְְּברֹוֶגֶ ז‪ֵ ,‬זֵ יי ֶזֶ עֶנֶ ען‬ ‫ֶגֶ עֶעְֶנְ ְְטֶפֶ ְ‬ ‫אְרק‬‫יְׁשט ֶגֶ עֶוֶ וען ַַמ ְ‬ ‫ואְל ְְטן ֵזֵ יי ִנִ ְ‬ ‫אְרק ֶמֶ עְנְ ְְט ְְׁשן‪ָ ,‬וָ ְ‬ ‫ַַמ ְ‬ ‫עְר ְְׁשֶטֶ ער אֹויְך‬ ‫ואְלט ֶדֶ ער ֵאֵ ייֶּבֶ ְ‬ ‫ֶמֶ עְנְ ְְט ְְׁשן‪ָ ,‬וָ ְ‬ ‫אְל ְְפן"‪.‬‬ ‫עָה ְ‬ ‫אֹויְסֶגֶ עִפִ ְיְרט אּון ֵזֵ יי ֶגֶ ָ‬ ‫ְ‬ ‫טּוְל ְְטִׁשִ יֶנֶ ער זי"ע ָָהאט ֶעֶ ס‬ ‫ְ‬ ‫ֶרִֶּבִ י ַנַ ְְח ָָמן‬ ‫עְּבן ַַפאר ַזַ יין זּון ֶרִֶּבִ י ַַא ְְב ָָר ָָהם זי"ע‪ ,‬אּון‬‫עְרֶגֶ עֶגֶ ְ‬ ‫ִאִ יֶּבֶ ְ‬ ‫עְׁשִרִ ְיְּבן ֶדֶ עם ַגַ אְנְ ְְצן ְְׁשמּוֶעֶ ס‬ ‫אְּפֶגֶ ְ‬ ‫ֶרִֶּבִ י ָנָ ָָתן ָָהאט ַַא ָָר ְ‬ ‫ֶרִֶּבִ י ַַא ְְב ָָר ָָהם זי"ע ָָהאט קֹוֶדֶ ם ֶגֶ עֶזֶ ען ִוִ וי ר' ַַאייִזִ ְיְקל‬ ‫אַקאְנְ ט ֵּבֵ יי אּוְנְ ז‬‫ִמִ יט ָָראֵׁשֵ י ֵּתֵ יבֹות‪ ,‬אּון ָָדאס ִאִ יז ַַּב ַ‬ ‫עְל ְְפן‬ ‫עְּבן צּו ֶהֶ ְ‬ ‫עְרֶגֶ עֶגֶ ְ‬‫אּוַמאן ִאִ יז ַַאזֹוי ִאִ יֶּבֶ ְ‬ ‫פּון ַ‬ ‫"ְמִגִ ַיַלת ְְס ָָתִרִ ים"‪.‬‬ ‫יְט'ן ָנָ אֶמֶ ען ְ‬‫ִמִ ְ‬ ‫ִאִ ין ַַאֶלֶ ע ִעְִנְ ָיָ ִנִ ים פּון ֵהֵ ייִלִ יְגְ ן ֶרִֶּבִ י'ן‪ָָ ,‬האט ֶעֶ ר ִאִ ים‬ ‫עְּבן ִדִ י סֹודֹות פּון ְְמִגִ ַיַלת ְְס ָָתִרִ ים‪.‬‬‫עְרֶגֶ עֶגֶ ְ‬ ‫ִאִ יֶּבֶ ְ‬ ‫ִאִ יְך ָָהאּב ֵּבֵ יי ִמִ יר ַַא ַַקאִּפִ י פּון ַַא ְּכְ ַַתב ַיַ ד פּון ר' ַַא ְְלֶטֶ ר‬ ‫"ְמִגִ ַיַלת‬‫עְּפִלִ יֶקֶ ער ַזַ "ל‪ָָ ,‬דאס ִאִ יז ְְצֵוֵ ויי ֲֲח ָָלִקִ ים פּוֶנֶ עם ְ‬ ‫ֶטֶ ְ‬ ‫עַהאט‬ ‫ָָאֶּבֶ ער ְְׁשֶּפֶ עֶטֶ ער ָָהאט ֶעֶ ר ֲֲח ָָר ָָטה ֶגֶ ַ‬ ‫ֶעְֶר ְְׁשֶטֶ ע ֵחֵֶלֶ ק ִאִ יז ָוָ ואס ֶדֶ ער ֶרִֶּבִ י ָָהאט‬ ‫ְְס ָָתִרִ ים"‪ֶ ,‬דֶ ער ְ‬ ‫אֹויף ֶדֶ עם‪ַ ,‬וַ וייל ֶעֶ ר ָָהאט ֶגֶ עֶזֶ ען ַַאז ֶעֶ ר ִאִ יז ִנִ ְ‬ ‫יְׁשט‬ ‫ייְלט אּום זּוְנְ ָָטאג ה' ָָאב תקס"ו‪ ,‬אּון ֶדֶ ער‬ ‫עְרֵצֵ ְ‬ ‫עְצט ֶדֶ ְ‬‫ֶיֶ ְ‬ ‫אְטׁש ָוָ ואס ֶעֶ ר ִאִ יז ֶגֶ עֶוֶ וען ַַא‬ ‫ָָראּוי ַַפאר ֶדֶ עם‪ָ ,‬כָ ְ‬ ‫ייְלט‬ ‫עְרֵצֵ ְ‬ ‫ְְצֵוֵ וייֶטֶ ער ֵחֵֶלֶ ק ִאִ יז פּון ָוָ ואס ֶדֶ ער ֶרִֶּבִ י ָָהאט ֶדֶ ְ‬ ‫יְׁשט‬ ‫ְ‬ ‫ִנִ‬ ‫אס‬ ‫ָד‬ ‫ָ‬ ‫אר‬ ‫ָט‬ ‫ָ‬ ‫ען‬ ‫ֶמֶ‬ ‫ער‬ ‫ֶּבֶ‬‫ָא‬‫ָ‬ ‫ְגְ רֹויֶסֶ ער ַַּב ַַעל ְְצ ָָד ָָקה‪,‬‬ ‫ייָטאג ֶעֶֶרֶ ב ַַׁש ָָּבת קֹוֶדֶׁש ח' ָָאב תקס"ט (ֶזֶ ע‬ ‫אּום ְְפ ַַר ָ‬ ‫עְמ ְְדן‪ ,‬אּון ֶדֶ עִרִ יֶּבֶ ער ָָהאט ֶעֶ ר‬ ‫אֹויְסָזָ אְגְ ן ַַפאר ַַא ְְפֶרֶ ְ‬‫ְ‬ ‫יָמן תתל"ג)‪.‬‬ ‫ַוַ וייֶטֶ ער ִאִ ין ִסִ ָ‬ ‫ִמְִת ַַּפֵלֵ ל ֶגֶ עֶוֶ וען ַַא ַגַ אְנְ ֶצֶ ע ָיָ אר ַַאז ר' ַַאייִזִ ְיְקל ָזָ אל‬ ‫ְ‬ ‫עְסן ָוָ ואס ֶעֶ ר ָָהאט ִאִ ים ְְמַגַ ֶלֶ ה ֶגֶ עֶוֶ וען‪ ,‬אּון‬ ‫אְרֶגֶ ְ‬‫ַַפ ְ‬ ‫ֶעְֶר ְְׁש ְְטן ֵחֵֶלֶ ק ְְׁשֵטֵ ייט ַַאזֹוי‪ִ" ,‬אִ ין‬ ‫ַַּביים סֹוף פּוֶנֶ עם ְ‬ ‫ַַאזֹוי ִאִ יז ַַטאֶקֶ ע ֶגֶ עֶוֶ וען‪.‬‬ ‫עְרָנָ אְך‬‫ויְסן ַַאז ֶעֶ ר ִאִ יז ֶעֶ ס‪ֶ ,‬דֶ ְ‬‫יְׁשט ִוִ ְ‬ ‫ָָאְנְ הֹויּב ֶוֶ ועט ֶמֶ ען ִנִ ְ‬ ‫יַח‪ִּ ,‬בִ יז‬ ‫הֹויְּבן ְְט ַַראְכְ ְְטן ַַאז ֶעֶ ר ִאִ יז ָָמִׁשִ ַ‬ ‫ֶוֶ ועט ֶיֶ עֶדֶ ער ָָאְנְ ְ‬ ‫ֶוֶ וען ֶרִֶּבִ י ַַא ְְב ָָר ָָהם זי"ע ִאִ יז ֶגֶ עקּוֶמֶ ען ַַא ָיָ אר‬ ‫אְרט‪,‬‬ ‫ויְסן"‪ ,‬אּון ֶעֶ ר ֶעְֶנְ ִדִ יְגְ ט צּו ָָד ְ‬ ‫ֶיֶ עֶדֶ ער ֶוֶ ועט ׁשֹוין ִוִ ְ‬ ‫אּוַמאן אֹויף‬ ‫ַ‬ ‫ִיְִׂש ָָרֵאֵ ל ֵקֵ יין‬ ‫ְְׁשֶּפֶ עֶטֶ ער פּון ֶאֶֶרֶ ץ ְ‬ ‫ֹרֹאׁש ַַה ָָׁשָנָ ה‪ָָ ,‬האט ֶעֶ ר ָָאְנְ ֶגֶ‬ ‫עְסן ֶגֶ עָוָ ְ‬ ‫ואְרן‬ ‫אְרֶגֶ ְ‬ ‫"ַא ַַסאְך ַזַ אְכְ ן פּוֶנֶ עם ְְׁשמּוֶעֶ ס ִאִ יז ַַפ ְ‬ ‫ַ‬ ‫מּוֶעְֶסן ִמִ יט‬ ‫ְ‬ ‫עהֹויְּבן ְְׁש‬‫ְ‬ ‫עְׁשִרִ ְיְּבן‪ֶ ,‬דֶ ער‬‫ואְרן ָָא ְְּפֶגֶ ְ‬‫יְׁשט ֶגֶ עָוָ ְ‬‫אּון ֶזֶ עֶנֶ ען ִּבְִכְ ַַלל ִנִ ְ‬ ‫אְר ְְׁש ַַטאֶנֶ ען פּון ַזַ ייֶנֶ ע‬ ‫ר' ַַאייִזִ ְיְקל אּון ֶעֶ ר ָָהאט ַַפ ְ‬ ‫אְל ְְטן ַַפאר ְְּבֶעֶֶרֶ ְך ְְצֵוֵ ויי ָָׁש ָָעה‪ ,‬אּון‬ ‫עַה ְ‬ ‫ְְׁשמּוֶעֶ ס ָָהאט ָָאְנְ ֶגֶ ַ‬ ‫יְׁשט‪ְְׁ .‬שֶּפֶ עֶטֶ ער‬ ‫אְרִנִ ְ‬ ‫וייְסט ָגָ ְ‬ ‫ועְרֶטֶ ער ַַאז ֶעֶ ר ֵוֵ ְ‬ ‫ֶוֶ ְ‬ ‫עְדן פּון‬ ‫יְׁשט ֶרֶ ְ‬‫ייְסן ַַאז ֶמֶ ען ָזָ אל ִנִ ְ‬ ‫ֶדֶ ער ֶרִֶּבִ י ָָהאט ֶגֶ עֵהֵ ְ‬ ‫עְרֶגֶ עֶגֶ ְ‬ ‫עְּבן ַַפאר ר' ‪,...‬‬ ‫ָָהאט ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם זי"ע ֶעֶ ס ִאִ יֶּבֶ ְ‬ ‫ייְּבן ִמִ יט ְְר ָָמִזִ ים‪ ,‬אּון ָָדאס רֹוב ִאִ יז‬ ‫ֶדֶ עם ָנָ אר ָָא ְְּפ ְְׁש ַַר ְ‬ ‫עְּבן ַַפאר ר' ‪ֶ ,...‬דֶ ער‬ ‫עְרֶגֶ עֶגֶ ְ‬ ‫אּון ר' ‪ָָ ...‬האט ֶעֶ ס ִאִ יֶּבֶ ְ‬ ‫יְׁשט‬ ‫ואְרן ַוַ וייל ֶמֶ ען ָָהאט ֶעֶ ס ִנִ ְ‬ ‫עְסן ֶגֶ עָוָ ְ‬ ‫אְרֶגֶ ְ‬ ‫ְגְ ַַלייְך ַַפ ְ‬ ‫אְלן ׁשֹוין זֹוֶכֶ ה‬ ‫עְל ְְפן ִמִ יר ָזָ ְ‬ ‫עְר ְְׁשֶטֶ ער ָזָ אל ֶהֶ ְ‬ ‫ֵאֵ ייֶּבֶ ְ‬ ‫אְלט ָָא ְְּפֶגֶ ְ‬ ‫עְׁשִרִ ְיְּבן"‪.‬‬ ‫עָמ ְ‬ ‫ֶדֶ ָ‬ ‫עְרן גּוֶטֶ ע ְְּבׂשּורֹות‪ָָ ,‬אֵמֵ ן ֵּכֵ ן ְיְ ִהִ י ָָרצֹון‪.‬‬ ‫ַזַ יין צּו ֶהֶ ְ‬ ‫ואְרְנְ ט ַַאז ֶעֶ ס‬ ‫ַַאזֹוי ִוִ וי ֶדֶ ער ֶרִֶּבִ י ָָהאט ָָאְנְ ֶגֶ עָוָ ְ‬ ‫ייְּבן ַַא סֹוד‪ֶ ,‬דֶ עִרִ יֶּבֶ ער ָָהאט ִאִ יְך ִזִ יְך צּוִרִ יק‬ ‫ָזָ אל ְְּב ַַל ְ‬ ‫אְטׁש ָוָ ואס ֶעֶ ס ִאִ יז ֵסֵ יי ִוִ וי‬ ‫רּוְקן‪ָ ,‬כָ ְ‬ ‫אְל ְְטן פּון ֶעֶ ס ְְד ְ‬ ‫עַה ְ‬ ‫ֶגֶ ַ‬ ‫עְׁשִרִ ְיְּבן ָנָ אר ִמִ יט ָָראֵׁשֵ י ֵּתֵ יבֹות אּון ֶמֶ ען ֶעֶ ס ִּבְִכְ ַַלל‬ ‫ֶגֶ ְ‬ ‫פארזעצונג קומענדיגע וואך אי"ה‬ ‫אְר ְְׁשֵטֵ יין‪ֶ .‬עֶ ס ִאִ יז ֶגֶ ְ‬ ‫עְּבִלִ ְיְּבן ֵּבֵ יי ִמִ יר ִאִ ין ְּכְ ַַתב‬ ‫יְׁשט ַַפ ְ‬ ‫ִנִ ְ‬ ‫ַיַ ד‪.‬‬ ‫קע"ד‬ ‫‪15‬‬ ‫ל ך לך תשפ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫כ'האדיר אן אינוועסטמענט‬ ‫ק‬ ‫געווען דער פלאמבער‪" :‬וויפיל קאסט א‬ ‫פארגעסן פון דעם הייזקע‪ ,‬אזוי רואיג‬ ‫ום אין א זייט וואו ס'איז‬ ‫נייע בוילער?"‬ ‫גייט עס פארן‪"...‬‬ ‫דא ווייניג אויגן און‬ ‫אויערן‪ ,‬כ'דארף האבן‬ ‫און דאס איז נאר געווען דער אנהייב‪...‬‬ ‫נאכן קווענקלען אהין און אהער‪ ,‬נאכן‬ ‫מיט דיר א שטיקל‬ ‫צוזאמענבארגן און קראצן געלט‪ ,‬און‬ ‫שמועס אן דעם וואס‬ ‫דעם ערשטן פונעם חודש זיצט ער‬ ‫נאכן שפירן דיזי פונעם בראוקער וואס‬ ‫אין אפיס און קוקט ארויף צום דאך; ער‬ ‫קיין פרעמדע נאז זאל‬ ‫האט אים ארויפגעלייגט אויף "ספיד‬ ‫אריינשטעקן‪.‬‬ ‫זיך‬ ‫ווארט אז די רענט קאנווערט זאל שוין‬ ‫דייעל"‪ ,‬טרעפט ער זיך שליסן דעם מקח‪.‬‬ ‫קומען אריינצורעגענען‪...‬‬ ‫"הער אויס‪ ,‬ס'דא יעצט אן‬ ‫ער פארמאגט שוין א נכס‪ ,‬א הייזקע;‬ ‫אינוועסטמענט אוועילעבל‪ ,‬אבער‬ ‫דעם פינפטן פונעם חודש מאכט‬ ‫ער איז אן אינוועסטער‪ ...‬שוין נייע צייטן‬ ‫ער דעם החלטה אז עד כאן‪ ,‬ער לאזט‬ ‫הער גוט אויס‪ ,‬לייג צו קאפ און פאקוס‪:‬‬ ‫היינט מיט אים‪ .‬ער גראדט שוין אויס‬ ‫ס'איז א גרויסע לאט מיט גאנץ א שיינע‬ ‫זיך ארויס צו זיין נאר וואס געקויפטע‬ ‫דעם קראגן פונעם רעקל ווען ער קומט‬ ‫כאטקע‪ ,‬און גייט איינמאנען דאס וואס‬ ‫הייזקע אויף דעם‪ ,‬ס'קומט שוין מיט א‬ ‫אריין צו מנחה‪-‬מעריב; ער איז ארויף א‬ ‫טענענט‪.‬‬ ‫קומט אים ערליך‪ :‬זיין רענט פארן חודש!‬ ‫שטאפל אין לעבן און געהערט שוין צו א‬ ‫ער קלאפט מיט א שטארקייט אויפן‬ ‫פרישע קלאס – אן אינוועסטער‪.‬‬ ‫"קוק אהער‪ ,‬איך ווייס אז דו ביזט‬ ‫טיר ווי ס'פאסט פאר א לענדלארד‪ .‬נאכן‬ ‫טייט יעצט‪ ,‬אבער דאס איז איינמאליג‪...‬‬ ‫ער קען שוין זאגן פאר זיינע‬ ‫ווארטן עטליכע מינוט שפירט ער שוין‬ ‫שוואגערס ביים חנוכה מסיבה‪" :‬איך טו‬ ‫"לויף נאך נישט אוועק! דו גייסט‬ ‫דעם גערוך‪.‬‬ ‫אין ריעל עסטעיט"‪...‬‬ ‫האבן א נכס‪ ,‬דיינס אן אינוועסטמענט‪,‬‬ ‫נאך איידער די טיר עפנט זיך הערט‬ ‫וואס ביז עטליכע יאר גייט זיך גיסן גאלד‬ ‫למעשה ווי ס'האט זיך אויסגעשטעלט‪,‬‬ ‫דערפון‪...‬‬ ‫ער א קריץ; א פארע קומט ארויס און‬ ‫שוין אין די ערשטע וואך וואס ער האט‬ ‫פארנט פון אים באווייזט זיך זיין טענענט‬ ‫געקויפט דאס הויז ‪ -‬גלייך נאכן צולייגן‬ ‫יא‪ ,‬אפשר דארף עס אביסל פעינטן‬ ‫‪ -‬א שחור אן קיין ציין מיט א קאלירפולן‬ ‫דעם טיטל "לענדלארד" צו זיין אימעיל‬ ‫אדער אביסל סקרעיפן‪ ,‬אבער דאס גייט‬ ‫זאק אויפן קאפ‪ .‬ער קוקט אים אין פנים‬ ‫סיגניטשער ‪ -‬איז דער בוילער געגאנגען‬ ‫זיך אזוי מין גוט און שנעל אויסצאלן‪ ,‬אז‬ ‫אריין‪ ,‬שמייכלט‪ ,‬און פרעגט אים גאר אין‬ ‫פייפן‪...‬‬ ‫דו קענסט זיך גארנישט פארשטעלן‪...‬‬ ‫קורצן‪:‬‬ ‫הער אויס‪ ,‬די רענט גייט קאווערן‬ ‫דער ערשטער צו באקומען אן‬ ‫די מארטגעדזש; דו גייסט אינגאנצן‬ ‫"יע?"‬ ‫אימעיל פונעם נייעם "לענדלארד" איז‬ ‫לך לך תש פ "ז‬ ‫ב לעטל‬ ‫‪16‬‬ ‫דער קעניג איז תיכף געווארן אין כעס‬ ‫די רווחים?‬ ‫"יע?! וואס יע? דער ערשטער איז שוין‬ ‫אויף אים‪ ,‬און אן קיין שום משפט האט ער‬ ‫געווען מיט פינף טעג צוריק! וואו איז די‬ ‫אים אריינגעשליידערט אין טורמע אים צו‬ ‫דאס איז ווען א מענטש האט שכל און‬ ‫רענט?"‬ ‫הרגענען‪.‬‬ ‫איז משקיע אין בויען א תלמוד תורה; ווען‬ ‫קינדער לערנען תורה‪ ,‬גייט דאס אלעס‬ ‫דער שחור לאזט ארויס א הילכיגן‬ ‫פארן טראגן דעם איד צו די תליה‪,‬‬ ‫אויף זיין חשבון‪ .‬די גאנצע תורה ותפילה‬ ‫געלעכטער‪ ,‬ער חזר'ט איבער דאס ווארט‬ ‫איז דער קעניג אריין צו אים און אים‬ ‫וואס די קינדער לערנען – דאס איז א‬ ‫"רענט"‪ ,‬און פארקלאפט דעם דלת אינעם‬ ‫געפרעגט‪" :‬דו ביסט דאך יא א קלוגער‬ ‫פארזיכערטע אינוועסטמענט!‬ ‫פרצוף פונעם לענדלארד‪.‬‬ ‫מענטש; וואס האסטו געטראכט ווען דו‬ ‫האסט מיר געגעבן אזא קליינעם נומער?‬ ‫ביים מעמד האט דער ראש ישיבה‬ ‫דארט שטייט ער באקראצט דעם‬ ‫איך ווייס דאך אז דו האסט פיל מער געלט‬ ‫מכבד געווען מו"ה שבתי מזרחי הי"ו‬ ‫נארוואס געווארענעם לענדלארד ‪ /‬בעל‬ ‫פון דעם!"‬ ‫צו זאגן א פאר ווערטער‪ .‬ר' שבתי האט‬ ‫חוב; ער זעט דעם מצב קליפ און קלאר‪:‬‬ ‫דערציילט וויאזוי ער איז אנגעקומען‬ ‫ער וועט דא קיין רענט נישט באקומען‪ .‬אין‬ ‫האט דער איד געענטפערט‪" :‬ניין‪,‬‬ ‫צו דעם שכל צו קענען העלפן בויען די‬ ‫דעם ליבעראלן ניו יארק איז ארויסצוזען‬ ‫אדוני המלך‪ ,‬איך האב דיר גארנישט‬ ‫קהילה און געבן גרויסע סכומים פאר‬ ‫א טענענט א טייערע און ביטערע מעשה‪.‬‬ ‫אויסגענארט‪ .‬די ליסטע וואס איך האב‬ ‫צדקה צו בויען דאס שטעטל און די‬ ‫עס ווערט אים שווארץ פאר די אויגן!‬ ‫דיר געגעבן איז דער סכום פון צדקה וואס‬ ‫קהילה‪ .‬ער האט פארציילט די פאלגנדע‬ ‫איך האב פארטיילט‪ .‬דאס איז מיין עכטע‬ ‫מעשה וואס באגלייט אים שטענדיג‪:‬‬ ‫און אפילו אויב מען וועט אים שוין‬ ‫געלט און מיין פארמעגן‪ ,‬וואס קיינער קען‬ ‫עוויקטן‪ ,‬לאמיר זאגן נאך א יאר וועל‬ ‫נישט צונעמען פון מיר‪ .‬מיין איבעריגע‬ ‫ס'איז אמאל געווען א קעניג וואס האט‬ ‫איך אים קענען ארויסזען‪ ,‬ווער וועט זיין‬ ‫געלט איז גארנישט מיינס; נעכטן איז עס‬ ‫געהאט אן עצה‪-‬געבער‪ ,‬א רייכער איד‪,‬‬ ‫דער נעקסטער טענענט? נאך א דראגי‪ ,‬א‬ ‫געלעגן ביי מיר און היינט איז עס שוין‬ ‫מיט וועמען ער פלעגט זיך דורכרעדן‬ ‫דזשאנקי וואס וועט מיר ווייטער לאכן אין‬ ‫קאנפיסקירט דורך די רעגירונג‪".‬‬ ‫איבער אלע ענינים פון די מלוכה‪ .‬דארט‬ ‫פנים און וואוינען בחנם??‬ ‫איז געווען א צווייטער מקורב למלכות‪,‬‬ ‫"דאס האלט איך שטענדיג פאר די‬ ‫א גוי‪ ,‬וואס האט נישט געקענט פארגינען‬ ‫וואס טוט מען דא? וואו קען מען יא‬ ‫אויגן‪ ",‬האט ר' שבתי אויסגעפירט‪" .‬אין‬ ‫דעם איד זיין גרויסן כבוד‪ .‬איין טאג‬ ‫משקיע זיין?‬ ‫מיין ביזנעס איז עס ווי א חודש‪ :‬איין‬ ‫איז דער גוי אריין צום קעניג און אים‬ ‫דאס איז נישט קיין מעשה וואס איך‬ ‫חודש פארדין איך אפשר גאר שיין‪ ,‬אבער‬ ‫אנגערעדט אז דער איד דרייט זיך ארויס‬ ‫האב אויפגעמאכט; דאס האט דער ראש‬ ‫א חודש דערויף קען איך אלעס דערלייגן‪.‬‬ ‫פון צאלן שטייערן‪ ,‬און ער פארדינט פיל‬ ‫ישיבה שליט"א דערציילט פאריגע וואך‬ ‫אבער די געלט און מיה וואס איך האב‬ ‫מער געלט וויפיל ער געבט אן פאר די‬ ‫ביים קביעת מזוזה פון די נייע כתה ט'‬ ‫אריינגעלייגט צו העלפן בויען דעם רבינ'ס‬ ‫רעגירונג‪.‬‬ ‫קלאסן אין שטעטל‪.‬‬ ‫מוסדות‪ ,‬דאס איז מיינס אויף אייביג; דאס‬ ‫וואקסט און בליעט‪ ,‬און די רווחים האלטן‬ ‫דער קעניג האט גראד גערופן דעם איד‬ ‫דער ראש ישיבה האט געזאגט אז א‬ ‫זיך אין איין מערן!"‬ ‫און אים געזאגט‪" :‬איך וויל האבן פון דיר א‬ ‫מענטש מיינט צומאל אז ער קויפט אן‬ ‫פונקטליכן סכום פון דיינע פארדינסטן!"‬ ‫אינוועסטמענט‪ ,‬אבער למעשה קויפט‬ ‫שכח אייבערשטער אז מיר האבן א‬ ‫דער איד האט געענטפערט‪" :‬נישטא קיין‬ ‫ער זיך איין עגמת נפש און חובות‪ .‬שוין‬ ‫צדיק וואס גיט אונז שכל צום לעבן‪ ,‬אז‬ ‫שום פראבלעם‪ ,‬גיב מיר צוויי טעג צייט‪,‬‬ ‫אפגערעדט וויפיל תורה און תפילה עס‬ ‫מיר זאלן וויסן אז איין טאג וועלן מיר‬ ‫איך וועל דורכגיין מיינע חשבונות און איך‬ ‫ווערט אנגעוואוירן דערפאר‪...‬‬ ‫דארפן אהיימגיין‪ ,‬און נאר דאס ביסל‬ ‫וועל דיר ברענגן דעם סכום‪".‬‬ ‫תורה‪ ,‬תפילה‪ ,‬צדקה און מעשים טובים‬ ‫איז וואו איז יא דא א פארזיכערטע‬ ‫איז דאס וואס וועט פון אונז בלייבן!‬ ‫נאך צוויי טעג איז דער איד‬ ‫אינוועסטמענט? וואו קען איך‬ ‫אריינגעקומען צום קעניג מיט א גאר‬ ‫אריינשטעקן מיין געלט‪ ,‬זיצן מיט‬ ‫אשרינו שזכינו להתקרב לרבינו!‬ ‫קליינעם סכום קעגן זיין גרויסן רייכטום‪.‬‬ ‫צוזאמענגעלייגטע פוס און איינקאסירן‬ ‫‪17‬‬ ‫ל ך לך תשפ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫מו”ה‬ ‫הרוצה‬ ‫מו”ה‬ ‫מו”ה‬ ‫יוסף הכהן‬ ‫בעילום‬ ‫שלמה זלמן‬ ‫יצחק אייזיק‬ ‫פריעדמאן‬ ‫שמו‬ ‫גלאנשטיין‬ ‫ראטה‬ ‫הי”ו‬ ‫הי”ו‬ ‫הי”ו‬ ‫מו”ה‬ ‫מו”ה‬ ‫מו”ה‬ ‫מו”ה‬ ‫יעקב‬ ‫עלי‬ ‫זלמן לייב‬ ‫מנחם זאב‬ ‫האלפערן‬ ‫מזרחי‬ ‫מייזעלס‬ ‫שטערן‬ ‫הי”ו‬ ‫הי”ו‬ ‫הי”ו‬ ‫הי”ו‬ ‫אב‬ ‫סיון‬ ‫ניסן‬ ‫מיר ווילן אויס‬ ‫מו”ה יעקב‬ ‫שאול פיש הי”ו‬ ‫מו”ה ראובן‬ ‫בירנבוים הי”ו‬ ‫לע"נ ר' צבי הירש‬ ‫בן ר' בנימין אייזיק ע"ה‬ ‫הכרת הטוב‬ ‫הנכבד פאר‬ ‫מו”ה שלמה‬ ‫מו”ה אפרים‬ ‫לע''נ ר' יצחק‬ ‫יאקאבאוויטש הי”ו‬ ‫פעלדמאן הי”ו‬ ‫בן ר' אברהם ע”ה‬ ‫חודש‬ ‫מו”ה אלי’‬ ‫קנאלל הי”ו‬ ‫מו”ה בניהו‬ ‫אונגאר הי”ו‬ ‫מו”ה יחזקאל‬ ‫זיגלער הי”ו‬ ‫מו”ה הרוצה בע‬ ‫מו”ה מרדכי רא‬ ‫מו”ה נחמן נ‬ ‫אלול‬ ‫תמוז‬ ‫אייר‬ ‫דער אייבער‬ ‫מו”ה נחמיה‬ ‫הרוצה‬ ‫לע"נ אברהם חיים אלטר‬ ‫העלפן אז אין ז‬ ‫דייטש הי”ו‬ ‫בעילום שמו‬ ‫בן ר' ידידיה ע"ה‬ ‫און פארשפ‬ ‫הייליגן רבין’ס‬ ‫מו”ה לוי יצחק‬ ‫מו”ה העניך יצחק‬ ‫מו”ה אשר‬ ‫זאפיר הי”ו‬ ‫אינדיג הי”ו‬ ‫לעווי הי”ו‬ ‫דיר דער אי‬ ‫ערפילן כל מ‬ ‫הרוצה‬ ‫מו”ה משה‬ ‫בעילום שמו‬ ‫האמער הי”ו‬ ‫מו”ה‬ ‫מו”ה‬ ‫מו”ה‬ ‫מו”ה‬ ‫ישראל דוד‬ ‫מרדכי לייב‬ ‫מרדכי‬ ‫לייבי‬ ‫העסקעל‬ ‫טירנויער‬ ‫היימליך‬ ‫ראטה‬ ‫הי”ו‬ ‫הי”ו‬ ‫הי”ו‬ ‫הי”ו‬ ‫מו”ה‬ ‫מו”ה‬ ‫מו”ה‬ ‫הרוצה‬ ‫אברהם‬ ‫יואל‬ ‫שלמה‬ ‫בעילום‬ ‫שבתי‬ ‫אפענהיים‬ ‫לאנדא‬ ‫שמו‬ ‫מזרחי‬ ‫הי”ו‬ ‫הי”ו‬ ‫הי”ו‬ ‫שבט‬ ‫כסלו‬ ‫תשרי‬ ‫מו”ה שלום יצחק‬ ‫הרוצה‬ ‫מו”ה שלמה‬ ‫סדריקן אונזער‬ ‫מאסרי הי”ו‬ ‫בעילום שמו‬ ‫בריסק הי”ו‬ ‫פאר ידידינו‬ ‫רן מנדב זיין‬ ‫מו”ה משה‬ ‫מו”ה שאול חיים‬ ‫הרוצה‬ ‫מאסרי הי”ו‬ ‫איינהארן הי”ו‬ ‫בעילום שמו‬ ‫מו”ה יוסף‬ ‫פארטיגאל הי”ו‬ ‫מו”ה דוד‬ ‫מץ הי”ו‬ ‫ש חשון‬ ‫עילום שמו הי“ו‬ ‫אזענפעלד הי“ו‬ ‫אדר‬ ‫טבת‬ ‫חשון‬ ‫נתן בוים הי”ו‬ ‫רשטער זאל‬ ‫מו”ה יואל‬ ‫מו”ה יואל‬ ‫הרוצה‬ ‫טייטלבוים הי”ו‬ ‫מארקאוויטש הי”ו‬ ‫בעילום שמו‬ ‫זכות פון דרוקן‬ ‫פרייטן דעם‬ ‫הרוצה‬ ‫הרוצה‬ ‫מו”ה מרדכי‬ ‫ס ספרים זאל‬ ‫בעילום שמו‬ ‫בעילום שמו‬ ‫ראזענפעלד הי”ו‬ ‫ייבערשטער‬ ‫משאלות לבך‪.‬‬ ‫מו”ה אפרים אשר‬ ‫מו”ה אברהם יושע‬ ‫מו”ה נחמן נתן‬ ‫הלוי ענגליש הי”ו‬ ‫וועבערמאן הי”ו‬ ‫בוים הי”ו‬ ‫ֶדֶער ַּב ּ �אַה ַאְלְֶט ֶעֶנ ֶער‬ ‫ַּת�ְּל ְמּוּד ָח ָָכ ָם פ ןּוּ לּוְּּב �ִּלִין‬ ‫יָצנּות פּון ִמִ יר ִאִ ין ָּפִּנִ ים ַַא ַַריין? ִאִ יר‬ ‫ִאִ יר ַַלאְכְ ט פּון ִמִ יר? ִאִ יר ַַמאְכְ ט ֵלֵ ָ‬ ‫ֶדֶ ער ֵהֵ ייִלִ יֶגֶ ער ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל ְזְ כּותֹו ָיָ ֵגֵ ן ָָעֵלֵ ינּו ָָהאט ֶגֶ עוואֹויְנְ ט ִאִ ין ִדִ י‬ ‫ָּפּׁשּוְטֶעֶ ר ְגְ ִרִ יְנְ ֵצֵ ייֶגֶ ער! ַַאן ַַעם ָָה ָָאֶרֶ ץ! ִאִ יְך‬ ‫ְ‬ ‫וייְסט ָָדאְך ַַאז ִאִ יְך ִּבּ ין ַַא‬ ‫ֵוֵ ְ‬ ‫ַּבּּתֹוָרה‪ ,‬אּון ֶמֶ ען‬ ‫ָ‬ ‫ְׁשָׁטאט לּוְּבִּלִ ין‪ֶ .‬עֶ ר ִאִ יז ֶגֶ עֶוֶ וען ַַא ָגָ אר ְגְ רֹויֶסֶ ער ָגָ אֹון‬ ‫ָ‬ ‫ערּוְפן‪:‬‬ ‫ְ‬ ‫אְרִנִ יְׁשׁ ט‪ָָ ”.‬האט ִזִ יְך ֶדֶ ער ֵהֵ ייִלִ יֶגֶ ער ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל ָָאְנְ ֶגֶ‬ ‫ֵוֵ וייס ָָדאְך ָגָ ְ‬ ‫יֶעְֶרִדִ יֶגֶ ע דֹורֹות‪.‬‬ ‫ְּפָּסִקִ ים ִוִ וי פּון ַַא ָגָ אֹון פּון ִדִ י ְְפִרִ ְ‬ ‫עקּוְקט ַזַ ייֶנֶ ע ָ‬ ‫ְ‬ ‫ָָהאט ָָאְנְ ֶגֶ‬ ‫”ִאִ יְך ִּבּ ין ּגֹוֵזֵ ר אֹויף ִדִ יר ַַאז דּו מּוְזְ ט ִמִ יר ָזָ אְגְ ן ְּפַּׁשׁ ט ִאִ ין ִדִ י ְגְ ָָמ ָָרא!” ָָא ֶּּבער‬ ‫אְל ְְטן ַּבּ יי ַזַ ייְנְ ס אּון ֶגֶ עָזָ אְגְ ט‪ֶ” :‬רִֶּבּ י! ִאִ יר ַַלאְכְ ט‬ ‫ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם ָָהאט ִזִ יְך ֶגֶ ַ‬ ‫ְׁשָׁטאט לּוְּבִּלִ ין ָָהאט ִזִ יְך ֶגֶ עפּוֶנֶ ען ַַא ִאִ יד ִמִ ְ‬ ‫יְט'ן ָנָ אֶמֶ ען ר'‬ ‫אְרט ִאִ ין ָ‬ ‫ָָד ְ‬ ‫עַה ְ‬ ‫קֹויְפט ְְפרּוְכְ ט אּון ְגְ ִרִ יְנְ ֵצֵ ייג (ְיְ ָָרקֹות)‪ ,‬אּון‬ ‫אְר ְ‬ ‫ַַא ְְב ָָר ָָהם‪ .‬ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם ָָהאט ַַפ ְ‬ ‫עְרֶנֶ ען‪ָָ ”.‬האט ֶדֶ ער ֵהֵ ייִלִ יֶגֶ ער‬ ‫ָּפּׁשּוט פּון ִמִ יר‪ִ ,‬אִ יְך ֶקֶ ען ָָדאְך ִנִ יְׁשׁ ט ֶלֶ ְ‬ ‫ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל ִזִ יְך ָָאְנְ ֶגֶ‬ ‫ערּוְפן‪ :‬ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם ֶדֶ ער ְגְ ִרִ יְנְ ֵצֵ ייֶגֶ ער‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫ַַאזֹוי ָָהאט ֶמֶ ען ִאִ ים ַַטאֶקֶ ע ֶגֶ‬ ‫אְל ְְטן;‬ ‫אַה ְ‬ ‫ערּוְפן ”פּון ִמִ יר ֶקֶ עְנְ ְְסטּו ִזִ יְך ׁשֹוין ִנִ יְׁשׁ ט ַּבּ ַ‬ ‫ְ‬ ‫יְסט ִנִ יְׁשׁ ט‬ ‫עְרְנְ ְְסט‪ .‬דּו ִּבּ ְ‬‫ויַאזֹוי דּו ֶלֶ ְ‬ ‫עְרט ִוִ ַ‬ ‫ִאִ יְך ָָהאּב ֶנֶ עְכְ ְְטן ַּבּ ייַנַ אְכְ ט ֶגֶ עֶהֶ ְ‬ ‫עוואּוְסט ֶוֶ וער ֶעֶ ר ִאִ יז ֶּּב ֱֱאֶמֶ ת; ֶמֶ ען ָָהאט ָנָ אר‬ ‫ְ‬ ‫ֵקֵ ייֶנֶ ער ָָהאט ִנִ יְׁשׁ ט ֶגֶ‬ ‫יְסט‬ ‫עְרֶנֶ ען אּון ֶגֶ עֶזֶ ען ַַאז דּו ִּבּ ְ‬ ‫עְרט ַַדיין ֶלֶ ְ‬ ‫ַַקיין ַַעם ָָה ָָאֶרֶ ץ‪ִ ,‬אִ יְך ָָהאּב ֶגֶ עֶהֶ ְ‬ ‫עְפט‪ ,‬פּון‬ ‫עוואּוְסט ַַאז ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם ֶגֶ עִפִ יְנְ ט ִזִ יְך ַַא ַגַ אְנְ ְְצן ָָטאג ִאִ ין ֶגֶ עֶׁשׁ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ֶגֶ‬ ‫ַּתְּלִמִ יד ָָחָכָ ם‪”.‬‬ ‫ַַא ְגְ רֹויֶסֶ ער ְ‬ ‫ִמְִׁשָּׁפָּחה‪ֵ .‬אֵ יין ַזַ אְך ָָהאט ֶמֶ ען‬ ‫ָ‬ ‫ַּפְּרָנָ ָָסה אּון ְׁשַּׁפּ ייְזְ ט ַזַ יין‬ ‫וואּו ֶעֶ ר ִצִ יט ַזַ יין ְ‬ ‫ָָהאט ר‘ ַַא ְְב ָָר ָָהם ִזִ יְך ָָאְנְ ֶגֶ‬ ‫קֹויְפן ַּבּ יי ִאִ ים‪ַ ,‬וַ וייל ֶעֶ ר ִאִ יז‬ ‫ְ‬ ‫עַהאט צּו‬ ‫עוואּוְסט‪ֶ :‬מֶ ען ָָהאט ִלִ יּב ֶגֶ ַ‬ ‫ְ‬ ‫ָיָ א ֶגֶ‬ ‫ערּוְפן צּום ֵהֵ ייִלִ יְגְ ן ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל‪ֶ” :‬רִֶּבּ י! ִאִ יְך ֶּּבעט‬ ‫ְ‬ ‫קֹויְפט‬ ‫אְר ְ‬ ‫עוואּוְסט ַַאז ֶעֶ ר ַַפ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ֶעְֶרִלִ יֶכֶ ער ִאִ יד‪ֶ .‬יֶ עֶדֶ ער ָָהאט ֶגֶ‬ ‫ֶגֶ עֶוֶ וען ַַאן ְ‬ ‫ייְּבן ַַא סֹוד אּון‬ ‫וייְסט ׁשֹוין ָיָ א‪ָ ,‬זָ אל ֶעֶ ס ָָא ֶּּבער ְּב ַַּל ּ‬ ‫ַַאייְך‪ַַ ,‬אזֹוי ִוִ וי ִאִ יר ֵוֵ ְ‬ ‫חֹוָרה אּון ַַאֶלֶ עס ִאִ יז ְְפִרִ יׁש‪ ,‬אּון ֶעֶ ר ֶּּבעט ִנִ יְׁשׁ ט ֶמֶ ער‬ ‫ִנִ יְׁשׁ ט ַַקיין ַַא ְְלֶטֶ ע ְְס ָ‬ ‫עְרפּון‪”.‬‬ ‫ויְסן ֶדֶ ְ‬ ‫ֵקֵ ייֶנֶ ער ָזָ אל ִנִ יְׁשׁ ט ִוִ ְ‬ ‫אְרף צּו ַזַ יין‪.‬‬ ‫ְּפַּרייז ָוָ ואס ֶעֶ ס ַַד ְ‬‫פּוֶנֶ עם ַ‬ ‫אְלט ָָאן ְְפֶלֶ עְגְ ט ֶדֶ ער ֵהֵ ייִלִ יֶגֶ ער ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל ֶלֶ ְ‬ ‫עְרֶנֶ ען‬ ‫עָמ ְ‬‫אּון פּון ֶדֶ ָ‬ ‫ְׁשֶּׁפעט ַּבּ ייַנַ אְכְ ט‪ֶ ,‬דֶ ער ֵהֵ ייִלִ יֶגֶ ער ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל‬ ‫ֶעֶ ס ִאִ יז ַַא ָָמאל ֶגֶ עֶוֶ וען ּ‬ ‫רּוָתא ִמִ יט ר‘ ַַא ְְב ָָר ָָהם‪ ,‬אּון ָוָ ואס ֶעֶ ס ִאִ יז ָנָ אר ֶגֶ עֶוֶ וען ְׁשֶׁוֶ וער ַַפ ְ‬ ‫אְרן‬ ‫ְּב ַַּח ְְב ָ‬ ‫עְרט‪.‬‬ ‫רֹויְסן‬ ‫ְׁשָׁטאק ְׁשִׁטִ יל ִאִ יְנְ ְְד ְ‬ ‫עְרְנְ ט; ֶעֶ ס ִאִ יז ָ‬ ‫יְצט אּון ֶלֶ ְ‬ ‫ְזְ כּותֹו ָיָ ֵגֵ ן ָָעֵלֵ ינּו ִזִ ְ‬ ‫אְרֶעְֶנְ ְְטֶפֶ ְ‬ ‫ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל‪ָָ ,‬האט ר‘ ַַא ְְב ָָר ָָהם גּוט אּון ְְק ָָלאר ַַפ ְ‬ ‫עְרט ִנִ יְׁשׁ ט ַַקיין‬‫אֹויף ִדִ י ַגַ אס‪ֵ ,‬קֵ ייֶנֶ ער ְְדֵרֵ ייט ִזִ יְך ׁשֹוין ִנִ יְׁשׁ ט אּון ֶמֶ ען ֶהֶ ְ‬ ‫ַּתְּלִמִ יד ָָחָכָ ם ִאִ יז ֶגֶ עֶוֶ וען‬ ‫ויַאזֹוי ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם ִאִ יז ֶגֶ עָוָ ְ‬ ‫ואְרן ַַאַזַ א ְ‬ ‫ִדִ י ֶוֶ ועג ִוִ ַ‬ ‫עְרט‬ ‫לּוְצִלִ יְנְ ג‪ ,‬צּום ֵהֵ ייִלִ יְגְ ן ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל'ס וואּוְנְ ֶדֶ ער‪ֶ ,‬הֶ ְ‬ ‫ְגְ ִרִ יֶדֶ ער‪ָָ ,‬א ֶּּבער ְּפּ ְ‬ ‫יְסל ִאִ יְּבִּרִ יֶגֶ ע‬ ‫עַהאט ַַאִּבּ ְ‬ ‫דּוְרְך ֶדֶ עם ָוָ ואס ֶוֶ וען ִאִ יֶמֶ ער ֶעֶ ר ָָהאט ָנָ אר ֶגֶ ַ‬ ‫ְ‬ ‫ֶעֶ ר ַַא קֹול – ָָא ֶּּבער ִנִ יְׁשׁ ט ְְסַּתּ ם ַַא קֹול‪ָ ,‬נָ אר ַַא ִזִ יֶסֶ ע ְׁשִׁטִ יֶמֶ ע פּון ַַא "קֹול‬ ‫יְסל אּון ָנָ אְך‬ ‫ַַצייט‪ָָ ,‬האט ֶעֶ ר ַַא ַַרייְנְ ֶגֶ עַכַ אְּפּ ט אּון ֶגֶ עֶלֶ ְ‬ ‫עְרְנְ ט ָנָ אְך ַַאִּבּ ְ‬ ‫ּתֹוָרה"!‬ ‫ָ‬ ‫ַּתְּלִמִ יד ָָחָכָ ם‪.‬‬ ‫יְסל‪ִּ ,‬בּ יז ֶעֶ ר ָָהאט זֹוֶכֶ ה ֶגֶ עֶוֶ וען צּו ֶוֶ ְ‬ ‫ועְרן ַַאַזַ א ְגְ רֹויֶסֶ ער ְ‬ ‫ַַאִּבּ ְ‬ ‫ֶדֶ ער ֵהֵ ייִלִ יֶגֶ ער מהרש"ל ְְט ַַראְכְ ט צּו ִזִ יְך‪ֶ" :‬וֶ וער ֶקֶ ען ָָדאס ַזַ יין? ִאִ יְך‬ ‫ָנָ אְך ִדִ י ְּפִּטִ ָיָרה פּוֶנֶ עם ֵהֵ ייִלִ יְגְ ן ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל ָָהאט ֶמֶ ען ֶגֶ עֶעֶֶפֶ עְנְ ט‬ ‫מּוז ֶעֶ ס ָנָ אְכְ ֵגֵ יין!" ֶעֶ ר ֵגֵ ייט ַַארֹויס אּון ְּפּ רּוִּבּ ְיְרט ָנָ אְכְ צּוֵגֵ יין ֶדֶ עם קֹול‪,‬‬ ‫אְרט ֶגֶ עְׁשִׁרִ ּיְּבן ַַאז ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם ֶדֶ ער‬ ‫וָאה‪ ,‬אּון ֶמֶ ען ָָהאט ֶגֶ עֶזֶ ען ָָד ְ‬ ‫ִדִ י ַַצָוָ ָ‬ ‫עְר ְְקט ֶדֶ ער‬ ‫אְרט ַּבּ אֶמֶ ְ‬ ‫קּוְמט ָָאן צּום ְׁשׁ טּוּב פּון ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם‪ָָ .‬ד ְ‬ ‫ִּבּ יז ֶעֶ ר ְ‬ ‫עְדן ֵאֵ ייֶנֶ עם ִאִ יז‬ ‫ְׁשָׁטאט לּוְּבִּלִ ין‪ַּ .‬בּ יי ֶיֶ ְ‬ ‫ועְרן ֶדֶ ער ָָרב ִאִ ין ָ‬ ‫ְגְ ִרִ יְנְ ֵצֵ ייֶגֶ ער ָזָ אל ֶוֶ ְ‬ ‫ּתֹוָרה ִאִ יז ִנִ יְׁשׁ ט ֶמֶ ער אּון ִנִ יְׁשׁ ט‬‫ֵהֵ ייִלִ יֶגֶ ער ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל ַַאז ֶדֶ ער ִזִ יֶסֶ ע קֹול ָ‬ ‫ָּפּׁשּוְט'ֶעֶ ר‬ ‫ְ‬ ‫ויַאזֹוי ֶקֶ ען ַזַ יין ַַאז ַַאַזַ א‬ ‫ֶעֶ ס ֶגֶ עֶוֶ וען ַַא ְגְ רֹויֶסֶ ער וואּוְנְ ֶדֶ ער‪ִ ,‬וִ ַ‬ ‫ֵוֵ וייִנִ יֶגֶ ער ִוִ וי ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם ֶדֶ ער ְגְ ִרִ יְנְ ֵצֵ ייֶגֶ ער‪ ,‬אּון ֶדֶ ער ֵהֵ ייִלִ יֶגֶ ער ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל‬ ‫ְׁשָׁטאט? ָָא ֶּּבער ֶדֶ ער ֵהֵ ייִלִ יֶגֶ ער ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל‬ ‫ועְרן ֶדֶ ער ָָרב פּון ָ‬ ‫ֶמֶ עְנְ ְְטׁש ָזָ אל ֶוֶ ְ‬ ‫עְרְנְ ט‪.‬‬ ‫ויַאזֹוי ֶעֶ ר ֶלֶ ְ‬ ‫עְרן ִוִ ַ‬ ‫אְרְּבִּלִ ּיְּבן צּו ֶהֶ ְ‬ ‫אְרט ַַפ ְ‬‫ִאִ יז ָָד ְ‬ ‫עוואּוְסט‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫ֶגֶ‬ ‫אְּבן ִנִ יְׁשׁ ט‬ ‫עוואּוְסט ָָדאס ָוָ ואס ֵזֵ יי ָָה ּ‬ ‫ְ‬ ‫ָָהאט ֶגֶ‬ ‫יְסֵקֵ ייט אּון‬ ‫עְרֶנֶ ען ַַא ְׁשִׁטִ ְיְקל ְגְ ָָמ ָָרא ִמִ יט ַַאַזַ א ִזִ ְ‬ ‫עְרט ִאִ ים ֶלֶ ְ‬ ‫ֶעֶ ר ֶהֶ ְ‬ ‫ָּפּׁשּוְט'ֶעֶ ר‬ ‫ְ‬ ‫ויַאזֹוי ֶקֶ ען ַַטאֶקֶ ע ַזַ יין ַַאז ַַא‬‫אֹויְסֶגֶ עִפִ ְיְרט‪ִ :‬וִ ַ‬ ‫מֹוֲה ָָרא"ׁש ְ‬ ‫ָָהאט ֲ‬ ‫עְרט ִוִ וי ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם ַַמ ְְסִּבּ יר ִדִ י ַגַ אְנְ ֶצֶ ע סּוְגְ ָיָ א ְּּבטּוב‬ ‫עְׁשַׁמאק‪ ,‬אּון ֶעֶ ר ֶהֶ ְ‬ ‫ַ‬ ‫ֶגֶ‬ ‫ַּתְּלִמִ יד‬ ‫ועְרן ַַאַזַ א ְגְ רֹויֶסֶ ער ְ‬ ‫ֶמֶ עְנְ ְְטׁש ָזָ אל זֹוֶכֶ ה ַזַ יין צּו ַַאַזַ א ְַּגְּדלּות אּון ֶוֶ ְ‬ ‫ואְרן צּו ֶזֶ ען‬ ‫ִנְִתָּפֵּעֵ ל ֶגֶ עָוָ ְ‬ ‫מֹוָרא'ִדִ יג ְ‬ ‫ַַט ַַעם‪ֶ .‬דֶ ער ֵהֵ ייִלִ יֶגֶ ער ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל ִאִ יז ָ‬ ‫ִמְִצֹות ָוָ ואס‬ ‫ָָחָכָ ם? ָנָ אר ֶדֶ ער ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם ִאִ יז ֶגֶ עֶוֶ וען ַַא ִאִ יד ַַא ָּתִּמִ ים‪ִ ,‬דִ י ְ‬ ‫עְרְנְ ט ְּפַּׁשׁ ט ִאִ ין ִדִ י ְגְ ָָמ ָָרא‪.‬‬‫אַרא ִטִ ְיְפֵקֵ ייט ר' ַַא ְְב ָָר ָָהם ֶלֶ ְ‬ ‫ואַס ַ‬ ‫ִמִ יט ָוָ ַ‬ ‫ִׂשְׂמ ָָחה‪ֶ .‬וֶ וען ֶעֶ ר ָָהאט‬ ‫ֶעֶ ר ָָהאט ְְמ ַַקֵיֵ ים ֶגֶ עֶוֶ וען ָָהאט ֶעֶ ר ֶגֶ עטּון ִמִ יט ַַא ְ‬ ‫ערּוְפן‬ ‫ְ‬ ‫עְר ְְפִרִ י ָנָ אְכְ ן ַַדאֶוֶ ועֶנֶ ען ָָהאט ֶדֶ ער ֵהֵ ייִלִ יֶגֶ ער ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל צּוֶגֶ‬ ‫ִאִ יְנְ ֶדֶ ְ‬ ‫עָטאן ִמִ יט‬ ‫חּוָמׁש ָָאֶדֶ ער ֶגֶ עָזָ אְגְ ט ִמְִׁשַׁנַ יֹות‪ָָ ,‬האט ֶעֶ ר ֶעֶ ס ֶגֶ ָ‬ ‫ֶגֶ עֶלֶ ְ‬ ‫עְרְנְ ט ָ‬ ‫ּתֹוָרה פּוֶנֶ עם‬ ‫עְרן ָָדא ִדִ י ָ‬ ‫עְרְנְ ט ִאִ ין ִדִ י ְגְ ָָמ ָָרא ַַא‬ ‫ר‘ ַַא ְְב ָָר ָָהם אּון ִאִ ים ֶגֶ עָזָ אְגְ ט‪ִ” :‬אִ יְך ָָהאּב ֶגֶ עֶלֶ ְ‬ ‫"ָאּה! ִאִ יְך ֶלֶ ְ‬ ‫ִׂשְׂמ ָָחה‪ְְ ,‬ט ַַראְכְ ֶטֶ עְנְ ִדִ יג‪ָ :‬‬ ‫ַַאַזַ א ְגְ רֹויֶסֶ ע ְ‬ ‫ויַאזֹוי דּו‬‫אְל ְְסט ִמִ יר ֶעֶ ס ַַמ ְְסִּבּ יר ַזַ יין‪ִ ,‬וִ ַ‬ ‫ְׁשֶׁוֶ ועֶרֶ ע סּוְגְ ָיָ א‪ ,‬אּון ִאִ יְך ִוִ ויל דּו ָזָ ְ‬ ‫אְרֶגֶ עִנִ יְגְ ן ִאִ ין ִדִ י‬ ‫עְׁשַׁמאק אּון ַַפ ְ‬ ‫ַ‬ ‫עַהאט ַַאַזַ א ֶגֶ‬ ‫ַּבּ אֶׁשׁ עֶפֶ ער!" ֶעֶ ר ָָהאט ֶגֶ ַ‬ ‫ועְרֶטֶ ער‬ ‫עְלֶכֶ ע ֶוֶ ְ‬ ‫עְרְנְ ִדִ יג ַַאֶזֶ ְ‬ ‫עְרְנְ ְְסט ַַאַזַ א ְׁשִׁטִ ְיְקל ְגְ ָָמ ָָרא‪ ”.‬ר‘ ַַא ְְב ָָר ָָהם‪ֶ ,‬הֶ ְ‬ ‫ֶלֶ ְ‬ ‫עְלֶכֶ ע הֹויֶכֶ ע אֹורֹות‪.‬‬ ‫ּתֹוָרה‪ִּ ,‬בּ יז ֶעֶ ר ָָהאט זֹוֶכֶ ה ֶגֶ עֶוֶ וען צּו ַַאֶזֶ ְ‬ ‫ָ‬ ‫”ַמיין ַַהאר‪ַַ ,‬מיין ֶרִֶּבּ י!‬ ‫ערּוְפן‪ַ :‬‬ ‫ְ‬ ‫ֶגֶ‬ ‫פּוֶנֶ עם ֵהֵ ייִלִ יְגְ ן ַַמ ֲֲה ְְר ַַׁש”ל‪ָָ ,‬האט ִזִ יְך ָָאְנְ‬ ‫אשר בנחל חלק קפב‘ מכתב מח תקצז בריוו ‪48997‬‬ ‫לך לך תש פ "ז‬ ‫ב לעטל‬ ‫‪20‬‬ ‫‪21‬‬ ‫ל ך לך תשפ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫גרויסע בענדידזשעס מיט הארטע דזשעל‬ ‫ביטער געוויינט אז ער קומט יעצט פון‬ ‫דאקטאר‪ ,‬דער דאקטאר זאגט אז ער איז‬ ‫מסוכן'דיג קראנק און ער האט נישט מער‬ ‫ווי ‪ 4‬טעג צו לעבן‪.‬‬ ‫ווייל דער בעל שבט הלוי איז געווען פון‬ ‫די מקורבים ביים חזון איש‪.‬‬ ‫דער רבי מיט'ן חזון איש האבן געהאט‬ ‫גערעדט מיט אן אנדערן אקצענט און‬ ‫ומענדיגן מאנטאג פרשת‬ ‫וירא געפאלט די יארצייט‬ ‫פון הייליגן חזון איש זכותו‬ ‫יגן עלינו‪.‬‬ ‫ק‬ ‫האט דער חזון איש ארויסגענומען פון‬ ‫דער רבי האט געבעטן דעם שבט הלוי‬ ‫דער חזון איש איז געבוירן אין‬ ‫שאנק א בראשית חומש און אנגעהויבן‬ ‫ער זאל ארויסהעלפן‪ ,‬אזוי ווי א שטיקל‬ ‫קאסעווע‪ ,‬אין בעלארוס‪ ,‬אין יאר תרל"ט‪.‬‬ ‫צו ליינען פון בראשית ברא אלקים‪ ,‬ביז‬ ‫מתורגמן‪.‬‬ ‫אין יאר תרצ"ג איז דער חזון איש ארויף‬ ‫נאך די פערטע טאג‪ ,‬און ער זאגט פאר‬ ‫צווישן אנדערן האט דער רבי געפרעגט‬ ‫קיין ארץ ישראל‪.‬‬ ‫דעם איד‪ ,‬קוק וואס פיר טעג מיינט‪ ,‬מען‬ ‫דעם חזון איש פארוואס איז נאך נישט‬ ‫קען אזוי סאך טון אין פיר טעג‪ ,‬דער‬ ‫אין יאר תשי"ב איז פארגעקומען א‬ ‫דא אין בני ברק א תלמוד תורה וואו מען‬ ‫אייבערשטער האט באשאפן אין פיר‬ ‫היסטארישער באגעגעניש צווישן די‬ ‫לערנט אויף אידיש‪ ,‬האט דער חזון איש‬ ‫טעג‪ ,‬הימל‪ ,‬ערד‪ ,‬וואסער‪ ,‬גראז‪ ,‬ביימער‪,‬‬ ‫צוויי צדיקים‪ ,‬דער חזון איש און רבינו‬ ‫געענטפערט‪ ,‬אדרבה‪ ,‬הלוואי זאל דאס‬ ‫זון‪ ,‬לבנה‪ ,‬שטערנס‪ ,‬אונז האמיר אמונה‬ ‫הקדוש מ'סאטמאר זכותו יגן עלינו‪.‬‬ ‫איינער קענען באווייזן‪.‬‬ ‫אין באשעפער‪ ,‬ער איז דער ריכטיגער‬ ‫דאקטאר‪ ,‬ער איז דער רופא נאמן‪ ,‬גיי וויין‬ ‫דינסטאג פרשת דברים תשי"ב איז‬ ‫דער רבי האט זיך זאפארט‬ ‫זיך אויס צום באשעפער און די וועסט‬ ‫הגאון הגדול בעל שבט הלוי ז"ל געפארן‬ ‫אריינגעלייגט דערינען און געגרינדעט די‬ ‫האבן א נס‪.‬‬ ‫קיין תל אביב צום אכסניא פון רבי'ן אין‬ ‫ערשטע אידיש רעדנדיגע תלמוד תורה‬ ‫הויז פון הרה"ח ר' יוסף פריינד ע"ה‪ ,‬זון‬ ‫אין בני ברק‪ ,‬דערנאך איז שוין געווארן‬ ‫דער איד איז אריין אין א שול און‬ ‫פון הנגיד המפורסם ר' חיים פריינד‪ ,‬ראש‬ ‫נאך תלמוד תורה'ס אויף די אידישע‬ ‫זיך גוט אויסגעוויינט צום אייבערשטן‬ ‫הקהל אין שטאט סאטמאר‪ ,‬אין רומעניע‪.‬‬ ‫שפראך‪.‬‬ ‫און ער האט געלעבט נאך צען יאר‬ ‫געזונטערהייט‪ ,‬ווייל אלעס איז געוואנדן‬ ‫דער רבי האט געבעטן דעם בעל שבט‬ ‫עס שטייט אין ספר שיחות מוהרא"ש‬ ‫אין אמונה‪.‬‬ ‫הלוי אז אזוי ווי ער וויל גיין באזוכן דעם‬ ‫אז איינער איז געקומען צום חזון איש און‬ ‫חזון איש‪ ,‬בעט ער אים ער זאל מיטקומען‪,‬‬ ‫לך לך תש פ "ז‬ ‫ב לעטל‬ ‫‪22‬‬ ‫זיי "נישט היימישע" "קארפאטישע"‬ ‫געמאכט א שידוך אזוי ווי די תורה הייסט‬ ‫מוהרא"ש ברענגט (שו"ת חסידות‬ ‫"מארמאראשישע"‪ ,‬און אונז זעמיר עכט‬ ‫שרייט ער צוריק אז ער האלט נישט‬ ‫ברסלב ב' חוקת כ"ה סיון תשע"ד) בשם‬ ‫היימישע געפילטעפישישע פישזאפטיגע‬ ‫דערפון ווייל בן שמונה עשרה לחופה‪,‬‬ ‫דעם חזון איש אז דאס וואס חסידים‬ ‫ארגינעלע אידן‪.‬‬ ‫און ער כאפט נישט אליין אז זיין זון איז‬ ‫זענען אזוי מקפיד אויף מקוה און אויף‬ ‫שוין ניינצן און ער זאגט אפ שידוכים ווייל‬ ‫גיין מיט א גארטל און אויף חתונה‬ ‫ער כאפט אן זיין ניינצן יעריגן תכשיט'ל‬ ‫די מיידל וואוינט מער ווי א פערטל מייל‬ ‫מאכן אינג‪ ,‬דאס איז דריי זאכן וואס‬ ‫פון אריינפאלן חלילה צו א באגעבו‬ ‫ווייט פון די בחור'ס מאמע'ס געפילטע‬ ‫איז באמת שייך פאר אלע אידן נאר די‬ ‫משפחה‪ ,‬ער וויל נישט פאר זיין ניינצן‬ ‫פיש‪.‬‬ ‫חסידים האבן דאס געכאפט פאר זיך‪,‬‬ ‫יעריגן תכשיט'ל קיין שידוך פון מאנסי‬ ‫און מוהרא"ש לייגט צו אז די דריי זאכן‬ ‫ווייל ס'איז צו ווייט פון די פישזאפט‪ ,‬און‬ ‫אדער זאגט ער אפ ווייל ביי זיי נוצט‬ ‫זענען געקניפט און געבינדן‪ ,‬די גארטל‬ ‫לאכט זיך אויס פון די הייליגע שולחן‬ ‫מען א דונע קערידזש און ביי אונז נוצט‬ ‫מאכט אז די הארץ זאל טראכטן ריין‪,‬‬ ‫ערוך וואס הייסט חתונה מאכן‪ ,‬און ער‬ ‫מען א באגעבו קערידזש במילא איז עס‬ ‫און די מקוה ברעגט דאך טהרה‪ ,‬און אויף‬ ‫האט גוטע וויצן אויף די וואס פאלגן די‬ ‫נישט קיין פאסיגע שידוך‪.‬‬ ‫חתונה האבן זאגט מוהרא"ש אז אויב מען‬ ‫תורה און מאכן חתונה די קינדער‪.‬‬ ‫אדער זאגט ער אפ ווייל אונזער‬ ‫וואלט חתונה געהאט אזוי ווי עס שטייט‬ ‫און ווען ס'ווערט שוין ענדליך א שידוך‬ ‫עלטער זיידע איז געקומען פון‬ ‫אין שולחן ערוך וואלט נישט געווען קיין‬ ‫צווישן די פישזאפט און די באגעבו‪ ,‬הייבט‬ ‫הוידיקישקיש קיין איסט סייד אין‬ ‫אוועקגעפאלענע וואס זענען נעבעך‬ ‫זיך אן א סוגיא פון שלום בית‪.‬‬ ‫תשי"ז און די מיידלס עלטער זיידע איז‬ ‫אפגעקילט פון שמירת המצוות‪.‬‬ ‫געקומען פון חוסט קיין בארא פארק‬ ‫שלום בית איז דאך א זאך וואס מען‬ ‫און ווען מענטשן הערן אז איינער האט‬ ‫עטליכע יאר שפעטער במילא זענען‬ ‫דארף אויסלערנען‪ ,‬אז מען לערנט דאס‬ ‫נישט ווייסט מען נישט‪.‬‬ ‫נישט אלע ווייסן אז א מאן און א פרוי‬ ‫רעדן צוויי אנדערע שפראכן‪.‬‬ ‫ער כאפט אן זיין ניינצן יעריגן תכשיט'ל פון‬ ‫משה'לע קומט אהיים נאך א טאג‬ ‫ארבעט‪ ,‬זיין ווייב געבט אים א זאג אייביג‬ ‫קומסטו שפעט‪.‬‬ ‫אריינפאלן חלילה צו א באגעבו משפחה‪,‬‬ ‫משה'לע קען נישט גלייבן זיינע אויערן‪,‬‬ ‫אזא חוצפה איז נאכנישט געהערט‬ ‫געווארן!‬ ‫ער וויל נישט פאר זיין ניינצן יעריגן‬ ‫אייביג קום איך שפעט? אייביג?‬ ‫טאקע? אייביג?‬ ‫תכשיט'ל קיין שידוך פון מאנסי ווייל ס'איז‬ ‫קודם כל איך בין היינט ארויס פון‬ ‫צו ווייט פון די פישזאפט‪.‬‬ ‫ארבעט צען מינוט פריער ווי נארמאל‬ ‫‪23‬‬ ‫ל ך לך תשפ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫שפפעטטטטטטטט"‪.‬‬ ‫משה'לע האט קיינמאל נישט געהערט‬ ‫ווייל מיין ווייב האט מיר געבעטן איך‬ ‫קיין דרשות פון שלום בית‪ ,‬קיינער האט‬ ‫זאל ברענגען פון פארמאסי ‪ TUMS‬מיט‬ ‫אין טורקמעניסטאן ווען מען וויל זאגן‬ ‫אים נישט געזאגט אז א מאן און א פרוי‬ ‫טיילענאל מיט סחורה'נע ‪EXTRA-‬‬ ‫"איך בין זייער אויסגעמוטשעט איך פאל‬ ‫רעדן אנדערע שפראכן‪.‬‬ ‫‪ LARGE‬בענדידזשעס מיט ‪EXTRA-‬‬ ‫פון די כוחות אפשר קענסטו איבערטוישן‬ ‫‪ STRONG‬דזשעל פאר שמילי'ס פאות‪.‬‬ ‫די בעיבי" זאגט מען "קקקיינמאלל‬ ‫און בכלל יעדע צוויי מענטשן רעדן‬ ‫העלפסטו מיר נישט!!! קקקקקקקקקייינ‬ ‫אנדערש‪.‬‬ ‫צווייטנס כל‪ ,‬איך האב איר היינט‬ ‫ממאאאלללללללללללל!"‬ ‫אריבערגעלייגט אויף איר עס‪ .‬די‪ .‬קארטל‬ ‫ווען א פרוי זאגט אייביג קומסטו‬ ‫אלע פיקטשערס פון אונזער חתונה אז זי‬ ‫אז מען האט ארויס די שפראך‬ ‫שפעט‪ ,‬מיינט זי נאר צו זאגן "עס איז מיר‬ ‫זאל עס קענען זען אויף איר טעלעפאון‪.‬‬ ‫סיטשועישן קען מען האבן א שיינע שלום‬ ‫שווער ווען איך בין אליין‪ ,‬עס איז מיר‬ ‫בית‪.‬‬ ‫גרינגער ווען דו ביסט דא"‪ ,‬ס'איז בעצם‬ ‫דריטנס כל‪ ,‬פארוואס זאגט זי אייביג?‬ ‫א קאמפלימענט‪ ,‬אז ווען דו ביזט דא איז‬ ‫איך בין אייביג אינדערהיים פינעף צו‬ ‫דיין ווייב וויל זיין גוט‪.‬‬ ‫אלעס גרינגער‪.‬‬ ‫זעקס נאר היינט בין איך אביסל שפעט‪,‬‬ ‫און דו ווילסט זיין גוט‪.‬‬ ‫פארוואס מוז זי זאגן אייביג? וואס איז די‬ ‫זי האט בכלל נישט געמיינט צו זאגן‬ ‫אייביג שפראך?‬ ‫יעדער וויל זיין גוט‪.‬‬ ‫אייביג‪.‬‬ ‫און זי האט סתם פארגעסן אז זי האט‬ ‫"אייביג" אויף‬ ‫דיך געשיקט אין פארמאסי‪.‬‬ ‫טערקיש זאגט‬ ‫מען "שווער"‪.‬‬ ‫דו פארגעסט אויך‪.‬‬ ‫האט‬ ‫זי‬ ‫דו פארגעסט אז אינמיטן זיך רעגן‬ ‫געוואלט זאגן עס‬ ‫אויפ'ן טעלעפאון און אריינפליקן דיין‬ ‫איז מיר "שווער"‬ ‫ווייב שטייט זי יעצט ביים זופ טאפ און‬ ‫ווען דו קומסט‬ ‫מישט פאר דיר א נארהאפטיגע ווארימע‬ ‫"שפעט"‪.‬‬ ‫‪ BUTTERNUT-SQUASH‬זופ‪.‬‬ ‫"שפעט" אויף‬ ‫אינמיטן וואס דו לעבסט אין לאלא‬ ‫אמסטערדאמיש‬ ‫לענד אז ס'איז דא א געטרייערע ווייב ווי‬ ‫איז "גרינג"‪.‬‬ ‫דיין ווייב שטייט זי ביים וואש מאשין און‬ ‫לייגט אריין דיינע שמוציגע זאקן‪.‬‬ ‫אין אייסלאנד‬ ‫ווען מען וויל זאגן‬ ‫און ווי דער ראש ישיבה זאגט אלץ‪,‬‬ ‫"עס איז אזוי זיס‬ ‫מיר דארפן תשובה טון און אנהייבן זיך‬ ‫ווען דו קומסט‬ ‫באדאנקען פאר די פרויען וואס טוען אזוי‬ ‫אהיים" זאגט מען‬ ‫סאך פאר אונז‪.‬‬ ‫"אייבבבביגגגגג‬ ‫קומסטטטטטו‬ ‫לך לך תש פ "ז‬ ‫ב לעטל‬ ‫‪24‬‬ ‫א‬ ‫אויףבליק‬ ‫צוריק‬ ‫טרעף צו וואס‪ ,‬ווען‪ ,‬וואו‪ ,‬און ווער איז דער בילד‪:‬‬ ‫פון רעכטס אויף לינקס‬ ‫מו"ה ישראל יוסף שניצלער שליט"א‬ ‫די עלטסטע כיתה אין חדר‬ ‫בילד פון‬ ‫מו"ה הערשל שניצלער שליט"א‬ ‫היכל הקודש וויליאמסבורג‪ ,‬די‬ ‫ערשטע יאר שנת תש"ע‪.‬‬ ‫פאריגע‬ ‫מו"ה אברהם יהושע וועבערמאן הי"ו‬ ‫מו"ה לייבי אפפעל הי"ו‬ ‫וואך‪:‬‬ ‫‪25‬‬ ‫ל ך לך תשפ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫גאסט‬ ‫ארטיקל‬ ‫אונזער טטאע אברהם‬ ‫רעדט צו אונז!‬ ‫יולא נחמן גוליבער‬ ‫פארוואס דארפסטו זיין קלוגער? פארוואס‬ ‫א געטליכער מאן‪ ,‬אבער ער האט פארשטאנען‬ ‫קינדער‪ ,‬די וואך גייט פרשת לך לך! יעדער‬ ‫זוכסטו דיך נייע זאכן? און עס קען אמאל‬ ‫אז זיין פלאץ וועט נישט קענען זיין דארטן‪,‬‬ ‫קוקט אריין אין די חומש‪ ,‬ויאמר ה’‪ ,‬און דער‬ ‫באמת באדערן די קשיא‪ ,‬וואס טאקע פעלט‬ ‫און ער גייט זוכן אן אנדערע פלאץ‪ ,‬ער איז‬ ‫אייבערשטער האט געזאגט אל אברם‪ ,‬צו‬ ‫מיר דאס אויס?‬ ‫אוועקגעגאנגען פון די לאנד כשדום‪ .‬און ער‬ ‫אברם‪ֶ ,‬לך‪-‬גיי ְלָך‪-‬פאר דיינעט וועגן‪.‬‬ ‫האט זיך באזעצט אין חרן‪.‬‬ ‫די קשיא איז אויף די ערשטע ווארט‪ֶ :‬לך ‪-‬‬ ‫קינדער‪ ,‬וואס מיינט פאר דיינעט וועגן?‬ ‫גיי‪ .‬די גיין איז אמאל שווער‪ ,‬יעדעם איינעם‬ ‫אבער ער באקומט א באפעל פונעם‬ ‫אפשר אונז עלטערע מענטשן קענען זיך אויך‬ ‫קומט עס אן אנדערש‪ ,‬אבער פאר יעדן איינעם‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬אז ער דארף גיין ווייטער‪ .‬גיי‬ ‫אפשטעלן פאר א מינוט טראכטן‪ְ .‬לָך טייטשט‬ ‫קומט עס אן זייער שווער‪ ,‬פאר איינעם מער‪,‬‬ ‫אוועק פון די פלאץ וואו דו ביסט יעצט‪ ,‬און‬ ‫געווענליך צו דיר‪ .‬וואס מיינט עס דא פאר‬ ‫פאר איינעם ווייניגער‪.‬‬ ‫גיי ווייטער‪.‬‬ ‫דיינעטוועגן? עס מיינט פאר דיין טובה‪.‬‬ ‫די מניעות וואס און מ’גייט אריבער אין‬ ‫אברהם האט גענומען ווידער זיין וואנדער‬ ‫דער אייבערשטער זאגט פאר אברהם‬ ‫אנהייב‪ ,‬איז ביי יעדן איינעם אן אנדערע‬ ‫שטעקן‪ ,‬ער ווייסט נאך נישט וואו‪ ,‬דער‬ ‫אבינו‪ ,‬גיי‪ ,‬ס’איז פאר דיין טובה‪ .‬כאטש ס’זעט‬ ‫סיפור‪ ,‬און ביי יעדן איינעם קען עס צומאל‬ ‫אייבערשטער זאגט נאך נישט וואו‪ ,‬דער‬ ‫אויס שווער‪ ,‬אבער ס’איז פאר דיין טובה‪.‬‬ ‫וויי טון‪ .‬איך זוך דאך אן ערליכע פלאץ‪ ,‬איך‬ ‫אייבערשטער זאגט אל הארץ אשר ַא ְר ֶאָך‪,‬‬ ‫גיי דאך צו א פלאץ וואו איך ווער בעסער‪ ,‬איך‬ ‫צו די לאנד וואו איך וועל דיר ווייזן‪ .‬ער גייט‬ ‫מעשה אבות סימן לבנים‪ .‬דער ראש‬ ‫גיי דאך צו א פלאץ וואו איך האב אנגעהויבן‬ ‫יעצט ארויסגיין פון זיין באקוועמע זאנע‪ ,‬און‬ ‫ישיבה שליט”א ברענגט כסדר ארויס אז די‬ ‫באקומען א חיות אין לעבן‪.‬‬ ‫ער גייט גיין טון די רצון השם‪.‬‬ ‫פרשיות פון בראשית און שמות‪ ,‬וואס פון‬ ‫אינדרויסן קען עס אויסזעהן ווי א פשוט’ע‬ ‫פון אינדרויסן האט מיין רעקל טאקע‬ ‫יעדער תלמיד היכל הקודש קען אביסל‬ ‫סיפור‪ ,‬איז אבער א מורא’דיגע לימוד אונז‬ ‫אויסגעזען ווי יעדנ’ס רעקל‪ .‬די קאמפאני האט‬ ‫רילעיטן צו דעם פסוק‪ .‬מיר אלע זענען ברוך‬ ‫אוועקצושטעלן צו זען וויאזוי אונזערע‬ ‫נישט פראדוצירט פאר מיר אן עקסטערע‬ ‫השם אויפגעוואקסן געווארן ביי טייערע‬ ‫הייליגע עלטערן האבן געלעבט‪ .‬און טאקע‬ ‫רעקל‪.‬‬ ‫עלטערן‪ ,‬טאטע מאמע‪ ,‬חשוב’ע שטובער‪.‬‬ ‫דא‪ ,‬פרשת לך לך‪ ,‬איז א מורא’דיגע פלאץ וואו‬ ‫ערליכע מוסדות‪ ,‬שיינע קהילות‪ ,‬רבי’שע‬ ‫מ’קען זיך אפשטעלן א מינוט און טראכטן‪.‬‬ ‫די הוט איז אויך ווי יעדן איינעם’ס‪ ,‬די הוט‬ ‫טישן‪ ,‬חסיד’ישע מאורעות‪.‬‬ ‫סטאר מאכט נישט ספעציעלע הוטן פאר‬ ‫לכאורה איז אברהם אבינו געווען יעצט‬ ‫ברסלב’ע‪ .‬אבער אינעווייניג אין מיר דאס קען‬ ‫און עס פרעגט זיך א פראגע‪ :‬וואס פעלט‬ ‫אין א פלאץ וואו ער איז געשטאנען גאנץ‬ ‫מען שוין נישט מסביר זיין‪.‬‬ ‫דיר אויס נייע זאכן? וואס איז שלעכט געווען‬ ‫געסעטל’ט‪ .‬ער האלט נאך די מעשה פון‬ ‫ביז יעצט? פארוואס דארפסטו זיין אנדערש?‬ ‫נמרוד‪ ,‬זיין נאמען איז געווארן באוואוסט אלס‬ ‫לך לך תש פ "ז‬ ‫ב לעטל‬ ‫‪26‬‬ ‫גאסט ארטיקל‬ ‫צו זען די נחת‪ ,‬און נאכדעם גייט מען צוריק‬ ‫מענטשן ארום מיר‪ .‬איך הייב אן בענטשן מיין‬ ‫פאר איך בין אנגעקומען צום רבי’ן איז עס‬ ‫צום אייבערשטן‪.‬‬ ‫ווייב‪.‬‬ ‫געווען מיט א טויטקייט‪ ,‬ס’איז אלעס געווען‪,‬‬ ‫ווייל יעדער טוט אזוי‪ .‬סתם‪ ,‬אן קיין לעבן‪ ,‬אן‬ ‫וואויל איז א איד וואס ווען ער קומט ארויף‬ ‫ביז יעצט פלעג איך טאקע נישט שעלטן‪,‬‬ ‫קיין טעם‪ .‬אבער ווען מ’קומט אן צום הייליגן‬ ‫אויבן אין הימל האט ער געהאלטן די תכלית‬ ‫אבער אפשר איז מיין גאנצע שטוב געווען א‬ ‫רבי’ן‪ ,‬מ’הייבט אן פאלגן די עצות‪ ,‬מ’הייבט אן‬ ‫פארנט פון זיינע אויגן‪ ,‬און געזוכט א צדיק‬ ‫קללה חס ושלום‪ .‬אפשר האב איך געהאלטן‬ ‫מיט’ן דרך הלימוד‪ ,‬מ’הייבט אן זיך אויפפירן‬ ‫וואס לערנט אים אויס צו האלטן די ציל גראד‬ ‫אז די לעבן דארף מען מאכן מיט חברים‪ ,‬די‬ ‫אין שטוב אזויווי דער ראש ישיבה רעדט ביי‬ ‫און נישט ווערן פארדרייט פון גארנישט‪ ,‬און‬ ‫לעבן איז איבעראל אנדערש‪ ,‬אויסער אין די‬ ‫די שיעורים‪ .‬מ’הייבט אן פאלגן די זיסע עצות‪,‬‬ ‫אויפגעצויגן אן ערליכע שטוב‪ ,‬מחנך געווען‬ ‫ד’ אמות פון מיין זיסע שטוב‪ .‬אבער ווען איך‬ ‫ס’ווערט לעכטיג אין לעבן‪ .‬דער מענטש גייט‬ ‫די קינדער צו זיין ערליך און הייליג‪ .‬ער קומט‬ ‫בין אנגעקומען דא אין חדר היכל הקודש אין‬ ‫דורך א געהעריגע טראנספארמאציע פון‬ ‫ארויף אויבן אין הימל‪ .‬ער גייט צוריק צום‬ ‫ברסלב‪ ,‬בין איך געווארן א בענטשער‪ .‬מיין‬ ‫אינעווייניג‪ ,‬דער מוח‪ ,‬דער הארץ‪ ,‬ער באקומט‬ ‫אייבערשטן‪.‬‬ ‫ווייב איז געווארן פאר מיר געבענטשט‪ ,‬מיינע‬ ‫נייע מוחין‪.‬‬ ‫קינדער זענען געווארן פאר מיר געבענטשטע‬ ‫וויי פאר איינעם וואס האט פארפאטשקעט‬ ‫זאכן‪ .‬איך בענטש זיי א גאנצן טאג‪ ,‬און איך‬ ‫פון אינדרויסן‪ ,‬די הוט בלייבט די זעלבע‬ ‫זיינע טעג ביים טעראפיסט‪ ,‬וואס האט אים‬ ‫בענטש דעם אייבערשטן פאר’ן מיר שענקען‬ ‫שווארצע קאליר‪ ,‬און די רעקל בלייבט מיט’ן‬ ‫איינגערעדט אז ער וועט אים היילן און היילן‬ ‫אזעלכע גוטע מתנות‪.‬‬ ‫זעלבן דיזיין‪ .‬און עס פרעגט זיך די קשיא‪,‬‬ ‫און היילן און היילן‪ ,‬און כסדר גיין פאר היילונג‪,‬‬ ‫וואס האט מיר אויסגעפעלט דעמאלטס די‬ ‫און דערווייל גייט ער ווייטער פאר היילונג‬ ‫אט דאס טייטשט ְלָך פאר דיינעט וועגן‪ ,‬אז‬ ‫ֶלך? פארוואס האב איך געדארפט גיין צום‬ ‫ביז ער ווערט א בן שמונים‪ ,‬און דעמאלטס‬ ‫איך בין דורכגעגאנגען א ערשטע חלק פון ֶלך‪,‬‬ ‫צדיק?‬ ‫וועט ער שוין אפשר זיין אויס‪-‬געהיילט‪ .‬און‬ ‫איך בין געגאנגען צום צדיק‪ .‬אבער דו ווייסט‬ ‫וואס האט ער אפגעטון אין דער צייט וואס ער‬ ‫וואס? ְלָך ‪ -‬ס’איז פאר דיינע וועגן‪ ,‬ס’איז פאר‬ ‫אבער די צווייטע ווארט‪ ,‬דאס‬ ‫איז צוריקגעגאנגען פאר היילונג…?‬ ‫מיין אייגענע טובה‪ .‬ס’איז א טובה פאר די‬ ‫פארענטפערט שוין אלעס‪ .‬די צווייטע‬ ‫נצחיות‪ ,‬ס’איז א טובה פאר די נשמה‪ ,‬ס’איז א‬ ‫ווארט ְלָך טייטשט פאר דיינעט וועגן‪ ,‬פאר‬ ‫וואויל איז דער וואס בינדט זיך צו צום‬ ‫טובה פאר דער וועלט און פאר יענע וועלט‪.‬‬ ‫דיין אייגענע טובה‪ .‬וַ ַא ָב ְרכֶ ָך‪ ,‬וועסט ווערן א‬ ‫בוים‪ ,‬צום צדיק‪ ,‬און ער נעמט דעם צדיק פאר‬ ‫געבענטשטער מענטש‪ ,‬וועסט זיין פרייליך‪,‬‬ ‫זיין היילער‪ ,‬אזויווי דער רבי האט געזאגט‪,‬‬ ‫דאס מיינט נאכגיין די מסורה פון אונזערע‬ ‫וואס זיין צופרידן‪ ,‬דאס קען מען שוין נישט‬ ‫און איך הייל זי‪ .‬ער פארשווענדט נישט זיינע‬ ‫עלטערן‪ .‬אונזערע הייליגע עלטערן האבן‬ ‫מסביר זיין פאר א מענטש‪.‬‬ ‫טעג‪ ,‬ער פילט אן זיינע טעג מיט חינוך הבנים‬ ‫גענומען שטענדיג דעם ֶלך‪ ,‬געגאנגען‪ְ ,‬לָך פאר‬ ‫והבנות‪ ,‬מיט פרקים משניות‪ ,‬מיט בלעטער‬ ‫דיינעט וועגן‪ ,‬געזוכט וואו איז די ריכטיגע‬ ‫ס’קען זיין אז דער מענטש וואס גייט צו‬ ‫גמרא‪ ,‬מיט התבודדות‪.‬‬ ‫פלאץ וואו איך זאל קענען שטייגן‪ ,‬טרעפן אן‬ ‫טעראפי‪ ,‬דער מענטש וואס גייט צו ענערגיע‪,‬‬ ‫ערליכער איד וואס וועט מיר אויסלערנען‪.‬‬ ‫אדער דער מענטש וואס גייט צו היילונג‪ ,‬ווען‬ ‫דער לעבן איז צו קורץ עס צו‬ ‫‪ .‬וואס מיינט לעבן ווי אן ערליכע איד‪ ,‬וואס‬ ‫ער איז מסביר זיינע מעטאדן‪ ,‬הערט זיך עס‬ ‫פארפאטשקענען‪ ,‬מיט זיצן שעה’ן אויף‬ ‫ס’קען מיך מאכן פירן אן ערליכע שטוב‪ ,‬וועט‬ ‫מער זאפטיג ווי ווען איך הייב אן זאגן פאר‬ ‫שעה’ן אויף שעה’ן מיט היילונג‪ .‬היילן א נפש‬ ‫מיך מאכן קוקן אויף תכלית און אויף נצחיות‪.‬‬ ‫יענעם אז איך האב אנגעהויבן לעבן‪ ,‬ווייל‬ ‫וואס דער מענטש לעבט נישט פאר אייביג‬ ‫לעבן איז א זאך וואס מ’קען נישט מסביר זיין‪.‬‬ ‫ווי שיין איז געווען די לעצטע פאר‬ ‫מיר גייען אויך פאר היילונג‪ ,‬מיר קוקן‬ ‫שורות פון א בריוו וואס דער ראש ישיבה‬ ‫אלע אנדערע זאכן קענען האבן גאר שיינע‬ ‫אויך אויף אונזער סעלף ‪ -‬אבער דער חילוק‬ ‫האט געשריבן אין עצתו אמונה צוויי וואכן‬ ‫לאזונגען‪ .‬אבער צו זאגן אין פולן זין פון‬ ‫איז‪ ,‬אז בשעת מיר זענען ביים דאקטאר וואס‬ ‫צוריק איבער די נושא פון היילונג און גיין צו‬ ‫ווארט‪ ,‬מיין לעבן האט זיך געטוישט דאס איך‬ ‫היילט אונז‪ ,‬כאפן מיר אריין גוטע זאכן‪ .‬מיר‬ ‫טעראפי‪.‬‬ ‫קען דיר נישט מסביר זיין‪ .‬די טעם פון לעבן‪,‬‬ ‫כאפן אריין פרקים משניות‪ ,‬מיר כאפן אריין‬ ‫דאס קען מען נאר שפירן ווען מ’קומט אן‬ ‫בלעטער גמרא‪ ,‬מיר כאפן אריין משמח זיין‬ ‫דער ראש ישיבה שרייבט בסיכום הדברים‬ ‫צום צדיק‪ .‬מ’ווערט א געבענטשטע מענטש‪,‬‬ ‫און פרייליך מאכן די ווייב און קינדער‪ ,‬און‬ ‫אז די תכלית פון די אידישע לעבן איז חתונה‬ ‫והיה ברכה‪ ,‬מ’ווערט א בענטשער‪ .‬איך ווער‬ ‫דערווייל אויפשטעלן ערליכע לעכטיגע‬ ‫האבן‪ ,‬אויפציען קינדער‪ ,‬זיי מחנך זיין‪ ,‬צו זיין‬ ‫א פאזיטיווע מענטש‪ ,‬איך הייב אן בענטשן די‬ ‫דורות‪ .‬און אוי ווי מיר ווערן געהיילט‪.‬‬ ‫ערליכע אידן‪ .‬דערנאך האט מען אביסל יאר‬ ‫‪27‬‬ ‫ל ך לך תשפ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫ישיבה גדולה אין שטעטל אויף אן אויספלוג צום פיצא געשעפט‬ ‫פארברענגענדיג מיט די קינדער אין שטעטל‬ ‫‪ -‬ה' בראשית‬ ‫חדר ‪ -‬ה' בראשית‬ ‫ראש חודש סעודה אין ביהמ"ד היכל הקודש לינדען ‪ -‬א' נח‬ ‫לך לך תש פ "ז‬ ‫ב לעטל‬ ‫‪28‬‬ ‫כתיבת ספר תורה פונעם נייעם ספר תורה של דומ"ץ דקהלתנו שליט"א ‪ -‬ביי האדמו"ר מבאבוב‪ 45-‬שליט"א‬ ‫‪29‬‬ ‫ל ך לך תשפ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫די נייע לעמינעיטער מאשין אין קרן הדפסה וואס די חשובע קינדער פון מחנה להודות האבן מנדב געווען ‪ -‬ב' נח‬ ‫פרישע זמן אנגעהויבן אין ישיבת היכל הקודש בית שמש ‪ -‬בראשית תשפ"ז‬ ‫לך לך תש פ "ז‬ ‫ב לעטל‬ ‫‪30‬‬ ‫ברית פון הילד נחמן נתן ני"ן בן מו"ה אהרן שלמה שווארטץ הי"ו אין ישיבה ‪ -‬ג' נח‬ ‫אין א שמועס מיטן בעל מספר הרב לייביש ליש‬ ‫די כולל אינגעלייט אין א פתיחת הזמן שמועס מיטן דיין‬ ‫שליט"א אין ישיבה ‪ -‬ג' נח‬ ‫שליט"א ‪ -‬ג' נח‬ ‫משנה תורה אין היכל הקודש טבריה ‪ -‬ליל הושענה רבה‬ ‫גמרא שיעור אין היכל הקודש טבריה ‪ -‬ד' נח‬ ‫בר מצוה פון הבחור נתנאל ני"ו בן מו"ה מרדכי אהרן היילפרין‬ ‫הי"ו אין שטעטל ‪ -‬ד' נח‬ ‫לך לך תש פ "ז‬ ‫ב לעטל‬ ‫‪32‬‬ ‫דער ראש ישיבה שליט"א ביי א פארם מיט די בחורים פון די שטעטל ישיבה ‪ -‬ד' נח‬ ‫‪33‬‬ ‫ל ך לך תשפ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫קביעת מזוזה מיט די נדבנים פונעם נייעם שטאק אינעם שטעטל חדר ‪ -‬ד' נח‬ ‫לך לך תש פ "ז‬ ‫ב לעטל‬ ‫‪34‬‬ ‫‪35‬‬ ‫ל ך לך תשפ"ז‬ ‫בלע טל‬ ‫‪ALPHAITIS.COM‬‬ ‫פרטים יבואו‬ ‫א טאג מיט דער ראש ישיבה | א טאג מיט די רבני הכולל | א טאג פאר די תומכים‬ ‫בס”ד‬ ‫פרשת לך לך‬ ‫אויסגאבע ‪36 #‬‬ ‫א פויק‪ ,‬א האק‪ ,‬א ברום‬ ‫ג‪ .‬פעקעטע‬ ‫עס גייט מיר גוט‬ ‫מ‪ .‬פעדער‬ ‫א פשוטע שוסטער‬ ‫ש‪ .‬ל‪ .‬פליישמאן‬ ‫א שפאציר קיין ירושלים‬ ‫ש‪ .‬טראכטער‬ ‫רעסעפי‬ ‫היימישע פערפל‬ ‫אינהאלט‬ ‫בס"ד‬ ‫‪8‬‬ ‫פרשת לך לך‬ ‫תשפ"ז‬ ‫נומער ‪37‬‬ ‫ראדאקציע‪:‬‬ ‫ש‪ .‬טראכטער‬ ‫ג‪ .‬פעקעטע‬ ‫ח‪ .‬פ‪ .‬וועבערמאן‬ ‫ש‪ .‬ל‪ .‬פליישמאן‬ ‫ח‪ .‬שטיינבערג‬ ‫ל‪ .‬וועבערמאן‬ ‫ל‪ .‬סאקס‬ ‫מ‪ .‬פאפנהיים‬ ‫ל‪ .‬לב‬ ‫מ‪ .‬סופר‬ ‫מ‪ .‬פעדער‬ ‫‪10‬‬ ‫‪845.379.1161‬‬ ‫‪136-Huschke Rd‬‬ ‫‪Hurleyville NY 12747‬‬ ‫‪Inderheim@bletelmagazine.com‬‬ ‫‪Kinderheim@bletelmagazine.com‬‬ ‫קול ברסלב‪:‬‬ ‫‪212.444.9191‬‬ ‫אידישע שטוב‪:‬‬ ‫‪212.444.9169‬‬ ‫איז לאמיר טאקע‬ ‫דרך הבעל שם טוב! וואס דאס איז‪,‬‬ ‫פשוט עסן דעם הייליגן‬ ‫ווייסן מיר נישט‪ ,‬עס איז פון אונז‬ ‫מאכל "פערפל" לכבוד‬ ‫אינגאנצן פארגעסן געווארן‪.‬‬ ‫שבת קודש!‬ ‫אבער דער ראש ישיבה זאגט כסדר‬ ‫לך לך תש פ" ז‬ ‫אי נד ערהי ים‬ ‫‪2‬‬ ‫נאך פון הייליגן רבי'ן זי''ע פון סאטמאר‪,‬‬ ‫)געדענק! אז נישט‬ ‫אז נאר צוויי זאכן ווייסן מיר היינטיגע‬ ‫דאס איז דער עיקר‬ ‫צייטן פונעם הייליגן בעל שם טוב זי''ע‪:‬‬ ‫פונעם בעל שם טוב‬ ‫איינס אז מען זאגט הודו פרייטאג‬ ‫ג‪ .‬פעקעטע‬ ‫א פויק‪ ,‬א האק‪ ,‬א ברום‬ ‫ער נעמט א טאפ‪ ,‬א גרויסן טאפ‪,‬‬ ‫שטייט ברוך און פויקט אויף זיין‬ ‫"פיינע פרישע בייגלעך! היימיש‬ ‫און דרייט עס איבער אויפן טיש‪.‬‬ ‫טאפ‪ .‬ברוך פארקויפט טעפעריי;‬ ‫געוואקסענע אוגערקעס! פרישע‬ ‫דערנאך נעמט ער לעפלעך און‬ ‫אלע סארט ערדענע כלים‪ .‬טעפ‬ ‫געזונטע אייער! קומט קויפן!‬ ‫גאפלעך און הייבט אן קנאקן‬ ‫וואס מ'קען אין זיי קאכן‪ ,‬פלאנצן‪,‬‬ ‫זרח'ס בעקעריי! ברוך'ס טעפעריי!‬ ‫דערויף מיט א שטארקייט‪ ,‬פונקט‬ ‫מישן‪ ,‬בויען‪ ,‬מאלן און אזוי‬ ‫שרה'ס קאפוויי!" אלע זוכן צו‬ ‫ווי א פויקער פויקט‪.‬‬ ‫ווייטער‪.‬‬ ‫שטופן זייער סחורה‪.‬‬ ‫"קויפט ברוך'ס כלים! ברוך'ס‬ ‫פארוואס אבער זאל זיך‬ ‫א מארק איז א פארנומענע‬ ‫כלים זענען שטארק! ברוך'ס כלים‬ ‫איינער אפשטעלן ביי ברוך'ס‬ ‫פלאץ‪ ,‬גאר אינטערעסאנט און‬ ‫וועלן זיך נישט צוברעכן! ס'איז‬ ‫טישל? אויף דער אנדערער זייט‬ ‫קאלירפול‪ ,‬פול מיט אלע ערליי‬ ‫אזוי שטארק‪ ,‬עס וועט אייך דינען‬ ‫מארק‪ ,‬אונטערן שאטן‪ ,‬שטייט‬ ‫סחורה צום פארקויפן‪.‬‬ ‫א גאנץ לעבן!" שרייט ברוך אויס‬ ‫א צווייטער פעדלער וואס‬ ‫צו די צוקוקער‪ ,‬בשעת ער פויקט‬ ‫פארקויפט אויך ערדענע כלים‪.‬‬ ‫ס'טוט זיך א גרויסע בהלה!‬ ‫אויפן טאפ‪.‬‬ ‫אלע סוחרים זוכן צו שטופן זייער‬ ‫ברוך וויל דאך מאכן א רווח‪.‬‬ ‫אייגנארטיגע סחורה‪.‬‬ ‫‪3‬‬ ‫לך ל ך ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫געצל ערקלערט‪" :‬וואס מער‬ ‫"וואס איז די מעשה מיט דיר? דו‬ ‫גרונם‪ ,‬א פארבייגייער‪ ,‬פרעגט‬ ‫מ'האקט אויף די פלאקס וואס‬ ‫האקסט אויף דיין פלאקס אזוי‬ ‫אים‪" :‬ברוך‪ ,‬וואס גייט פאר מיט‬ ‫וואקסט‪ ,‬אלץ שענער‪ ,‬דינער‪ ,‬און‬ ‫שטארק; עס וועט ווערן אזוי‬ ‫דיר? אז דו וועסט אזוי האקן אויפן‬ ‫מער אויסגעארבעט ווערט די‬ ‫אויסגעדינט‪ ,‬אז די גאנצע סחורה‬ ‫טאפ‪ ,‬וועסטו דאך צוברעכן דיין‬ ‫סחורה‪ ,‬און דאס איז די שיינקייט‬ ‫וועט זיך צעלעכערן און צוגיין‪ .‬דו‬ ‫כלי‪ ,‬וויאזוי וועסטו עס קענען‬ ‫וואס דו זעסט יעצט‪ ",‬ענדיגט ער‪.‬‬ ‫ווילסט דאך פארקויפן סחורה! איך‬ ‫פארקויפן און מאכן געלט?"‬ ‫זע אז עס זענען דא נאך פעדלער‬ ‫"מווו‪ ...‬מווו‪ "...‬הערט זיך א‬ ‫נאך סוחרים וואס פארקויפן אויך‬ ‫ברוך לאכט אים אויס‪" :‬ס'איז‬ ‫ברומען פון א קו‪.‬‬ ‫לינען; אז דו וועסט שטיין און‬ ‫פונקט פארקערט ווי דו טראכסט‪.‬‬ ‫האקן דא בשעת'ן ווארטן אויף א‬ ‫אלע וואס גייען פארביי און זעען‬ ‫אלע דרייען זיך אויס און זעען‬ ‫ווי איך האק און זעץ אויפן טאפ‪,‬‬ ‫ווי אינעם פארנומענעם מארק‬ ‫קונה‪ ,‬וועט דיין סחורה ווערן אזוי‬ ‫דין אז עס וועט זיך דורכלעכערן‪.‬‬ ‫און דאס טעפל צוברעכט זיך‬ ‫שפאצירט דורך א פארמער‪,‬‬ ‫נישט אדער באקומט ניטאמאל‬ ‫באגלייט מיט צוויי קיען אנגעבונדן‬ ‫וואס וועסטו דאן פארקויפן?"‬ ‫א שפאלט‪ ,‬ווערן איבערצייגט‬ ‫צו א שטריק‪" .‬מווו‪ ...‬מווו‪ "...‬הערט‬ ‫געצל נעמט די צעקלאפטע‬ ‫אז עס לוינט זיך צו קויפן ברוך'ס‬ ‫זיך נאכאמאל א ברימען‪.‬‬ ‫סחורה און הייבט זי אויף קעגן דער‬ ‫טעפעריי‪".‬‬ ‫מיט נייגעריגע אויגן קוקן אלע‬ ‫זון‪ .‬עס האט זיך ארויסגעשטעלט‬ ‫צו זיין א גאר שיינער שטיקל‬ ‫גרונם זעט אז אויף דער‬ ‫צו ווי די צוויי קיען גייען נאך זייער‬ ‫צווייטער זייט מארק שטייט א‬ ‫בעל הבית‪ .‬אינטערעסאנט צו‬ ‫לינען‪.‬‬ ‫טיש‪ .‬מ'זעט ווי געצל האקט און‬ ‫באמערקן‪ ,‬אז כאטש די צוויי קיען‬ ‫"וואו!" רופט גרונם אויס‪" ,‬עס‬ ‫קנאקט מיט אן אינטערעסאנטער‬ ‫זעען אויס כמעט די זעלבע‪ ,‬ליגט‬ ‫זעט למעשה אויס ווי א גאר שיינע‬ ‫כלי‪ ,‬א סחורה‪-‬האמער‪ .‬ער האט‬ ‫אויף איין קו א שווערע לאסט –‬ ‫שטיקל סחורה! וויאזוי האסטו‬ ‫ביי זיך א גאנצן טיש איבערגעפילט‬ ‫אן איבערגעפילטער פעקל וואס‬ ‫דאס באוויזן? דו האקסט דאך מיט‬ ‫מיט פלאקס‪ ,‬און ער האקט און‬ ‫ער שלעפט מיט זיך – און דאך‬ ‫דיין סחורה‪-‬האמער אזוי לאנג‪,‬‬ ‫קנאקט דערויף אן אויפהער‪.‬‬ ‫מארשירט ער מיט גראדע טריט‪.‬‬ ‫וויאזוי טראגט די דינע סחורה‬ ‫די צווייטע קו‪ ,‬טראץ דעם וואס זי‬ ‫דאס איבער? וויאזוי האלט עס אן‬ ‫גרונם שטעלט זיך אפ ביי‬ ‫שלעפט גארנישט אויף זיך‪ ,‬גייט‬ ‫די שיינקייט?"‬ ‫געצל'ס טישל און קוקט צו מיט‬ ‫מיט א געבויגענעם געמיט‪.‬‬ ‫נייגעריקייט‪" .‬געצל‪ ",‬זאגט גרונם‪,‬‬ ‫לך לך תש פ" ז‬ ‫אי נד ערהי ים‬ ‫‪4‬‬ ‫דער אייבערשטער האט דיך אויסגעוועלט אלס זיין ‘אדווערטייזמענט’ – זיין רעקלאמע‬ ‫– אויפצווייזן פאר די גאנצע וועלט אונזער גרויסקייט און אונזער שיינקייט‪.‬‬ ‫ביים שלעפן דאגות‪ ,‬פעקלעך‪,‬‬ ‫פאר יעדן וואס גייט דורך שווערע‬ ‫"א קו צו פארקויפן! א קו צו‬ ‫פראבלעמען‪,‬‬ ‫אדער‬ ‫זארגן‬ ‫נסיונות‪.‬‬ ‫פארקויפן!" שרייט פישל דער‬ ‫דארף מען געדענקען אז דאס‬ ‫פארמער‪" .‬ווער וויל קויפן א קו?‬ ‫קומט ארויסצוברענגען אונזער‬ ‫דו האסט א שווערן טאג? עס גייט‬ ‫א שטארקע‪ ,‬פעסטע קו!"‬ ‫שיינקייט – די שיינקייט פון א‬ ‫דיר ביטער? דער אייבערשטער‬ ‫געפרעגלטן חסיד‪ .‬שטארק זיך!‬ ‫האט דיך אויסגעוועלט אלס‬ ‫אלע קוקן נאך פישלען מיט‬ ‫זיין 'אדווערטייזמענט' – זיין‬ ‫זיינע קיען‪ .‬גרונם‪ ,‬א פארבייגייער‪,‬‬ ‫איז‬ ‫אבינו‬ ‫אברהם‬ ‫רעקלאמע – אויפצווייזן פאר די‬ ‫פרעגט פישלען‪" :‬פאר וויפיל‬ ‫אויסגעפרואווט געווארן מיט‬ ‫גאנצע וועלט אונזער גרויסקייט‬ ‫וועסטו פארקויפן דיין קו?"‬ ‫צען ביטער שווערע נסיונות‬ ‫און אונזער שיינקייט; אז מ'געבט‬ ‫ער וויל דאך קויפן א געזונטע‪,‬‬ ‫"ועמד בכולם"‪ ,‬ער איז זיי אלע‬ ‫נישט אויף און מ'ברעכט נישט‬ ‫שטארקע קו פול מיט כח‪.‬‬ ‫בייגעשטאנען‪.‬‬ ‫אונטער‪ .‬ווייל די שטערקסטע‬ ‫טעפ‪ ,‬די שענסטע סחורה‪ ,‬און די‬ ‫"אוודאי זאלסטו מיר פארקויפן‬ ‫קוקט אונז אן‪ ,‬אלע לעכטיגע‬ ‫פעסטע בהמות זענען די וואס מען‬ ‫די קו אן די לאסט‪ ,‬ווייל ער האט‬ ‫קינדער און אייניקלעך‪ ,‬די דורות‬ ‫קלויבט אויס זיך צו בארימען און‬ ‫דאך מער כח‪ ,‬ער ניצט יעצט נישט‬ ‫וואס זענען ארויסגעקומען פון‬ ‫אויפטון מיט זיי‪.‬‬ ‫אויס זיינע כוחות‪".‬‬ ‫דעם איין איינציגן אברהם אבינו‪,‬‬ ‫וואס האט זיך דערהאלטן און‬ ‫דער אייבערשטער נעמט די‬ ‫פישל צולאכט זיך און זאגט‬ ‫בייגעשטאנען יעדן נסיון מיט‬ ‫שטערקסטע‪ ,‬די בעסטע און‬ ‫פאר גרונם‪" :‬יענע קו איז גאנץ‬ ‫אמונה און מיט תפילה‪.‬‬ ‫די שענסטע מענטשן‪ ,‬און ער‬ ‫שוואך‪ ,‬דערפאר שלעפט ער נישט‬ ‫פרובירט זיי אויס‪ .‬נישט כדי זיי‬ ‫קיין פעק און ער וואקט נאר דא‬ ‫"ע ָָׂש ָרה נִ ְסיֹונֹות נִ ְתנַ ָָּסה ַא ְב ָר ָהם‬ ‫ֲ‬ ‫צו צוקלאפן אדער צוברעכן‪,‬‬ ‫פארביי‪ .‬דו ווילסט דאך קויפן א‬ ‫יע ַּכַ ָָּמה‬ ‫הֹוד ַ‬ ‫ָא ִבינּו‪ ,‬וְ ָע ַמד ְְּבכֻ ָָּלם; ְל ִ‬ ‫כאטש עס קוקט אויס ווי זיי גייען‬ ‫קו וואס וועט דיר שטיין צו דער‬ ‫ִח ְָּבתֹו ֶׁׁשל ַא ְב ָר ָהם ָא ִבינּו" (אבות‬ ‫דורך מער ווי א צווייטער‪ .‬מען‬ ‫האנט‪ ,‬וואס וועט קענען טראגן‬ ‫ה'‪ :‬ג')‪ .‬מען קען עס אויך טייטשן‪:‬‬ ‫פרובירט זיי אויס מיט שווערערע‬ ‫א שווערן יאך אויף זיך און פירן א‬ ‫צען נסיונות האט מען געפרואווט‬ ‫פעקלעך אין לעבן‪ ,‬מען צעהאקט‬ ‫לאסט?"‬ ‫אברהם אבינו און ער איז זיי‬ ‫און צעזעצט זיי מער ווי א צווייט‬ ‫"דו זעסט די קו וואס מאכט‬ ‫בייגעשטאנען‪ .‬וויאזוי? "להודיע"‬ ‫שטיקל סחורה‪ ,‬כדי צו ווייזן זייער‬ ‫'מווו'‪ ,‬בילט און ברומט? דאס איז‬ ‫– ער האט געזאגט אז ער וועט‬ ‫שבח; אז זיי ווערן נישט שוואך פון‬ ‫א געלונגענע קו! ער פארשטייט‬ ‫מאכן אן הודעה פון הודאה‬ ‫די שוועריגקייטן‪ .‬מ'ווערט נאר‬ ‫אן עסק‪ ,‬ער קען שלעפן פעק און‬ ‫און פארשפרייטן א מעשה פון‬ ‫שטערקער מיט יעדן קלאפ‪.‬‬ ‫זעק און ברעכט נישט אונטער‪.‬‬ ‫תפילה‪ַּ" ,‬כַ ָָּמה ִח ְָּבתֹו ֶׁׁשל ַא ְב ָר ָהם‬ ‫דאס איז אונזער שיינקייט און‬ ‫איך האב אים שוין פיל יארן‪ ,‬איך‬ ‫ָא ִבינּו" – דורך דעם האט אים‬ ‫אונזער שטארקייט‪.‬‬ ‫קען זיינע נאטורן‪ ,‬און ער וועט‬ ‫דער אייבערשטער געהאלפן און‬ ‫דיר אלעמאל געטריי באדינען אן‬ ‫ארויסגעוויזן זיין ליבשאפט!‬ ‫א איד וואס לעבט מיט אמונה‪,‬‬ ‫אונטערברעכן‪".‬‬ ‫שטייגט ער‪ ,‬וואקסט ער און‬ ‫גלייבט ער מער פון יעדן קלאפ‪,‬‬ ‫אין א שמועס מיט מיין טאטן‬ ‫ויקרא שם אברהם בשם ד'‬ ‫פון יעדן זעץ‪ ,‬און פון יעדן שווערן‬ ‫האט ער מיר געברענגט דעם משל‬ ‫טאג אין לעבן‪.‬‬ ‫פון מדרש בראשית‪ ,‬א טיפן חיזוק‬ ‫‪5‬‬ ‫לך ל ך ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫ש‪ .‬טראכטער‬ ‫איך שפאציר‬ ‫קיין ירושלים‬ ‫וואס טוט מען דא? ר' יעקב יוסף‬ ‫קוקט רעכטס און לינקס‪ ,‬פרובירנדיג צו‬ ‫זען אויב ער וועט קענען כאפן א היטש‬ ‫מיט איינעם‪ ,‬אבער אין אזא שפעטער‬ ‫שעה האט ער קיינעם נישט געזען‪.‬‬ ‫ר' יעקב יוסף טראכט צו זיך‪" :‬וואס‬ ‫טוט מען יעצט?" ער האט דאך געמאכט‬ ‫דער שטאט ירושלים‪.‬‬ ‫איין טאג האט זיך געמאכט אז ר'‬ ‫יעקב יוסף האט געדארפט זיין במשך‬ ‫דעם טאג אין די שטאט טבריה‪ .‬ער‬ ‫האט זיך דארט אויפגעהאלטן לענגער‬ ‫ווי ערווארטעט‪ ,‬און גייענדיג צו דער‬ ‫באס‪-‬סטאנציע האט ער געזען אז ער‬ ‫בי יעקב יוסף הערמאן‬ ‫ז"ל‪ ,‬איינער פון די‬ ‫פעלזן‪-‬‬ ‫ערשטע‬ ‫פעסטע אידן אויפ'ן‬ ‫קאלטן אמעריקאנעם‬ ‫ר‬ ‫באדן (דער העלד פון די פארזעצונג אין‬ ‫די בלעטל "פשרה'לאז")‪ ,‬האט זיך אויף‬ ‫די עלטערע יארן באזעצט אין ירושלים‬ ‫א נדר אז ער וועט נישט שלאפן‬ ‫האט נארוואס פארפאסט דעם לעצטן‬ ‫עיר הקודש‪ .‬ער האט דאן מקבל געווען‬ ‫אינדרויסן פון ירושלים‪ ...‬נו‪ ,‬וועט ער‬ ‫באס וואס פארט קיין ירושלים‪.‬‬ ‫אויף זיך מיט א נדר‪ ,‬אז ער וועט‬ ‫טאקע נישט!‬ ‫קיינמאל נישט נעכטיגן אינדרויסן פון‬ ‫לך לך תש פ" ז‬ ‫אי נד ערהי ים‬ ‫‪6‬‬ ‫קיין הילף‪ ,‬די קינדער שפירן נישט‬ ‫איבערמארגן‪ ...‬מען קען נישט גיין‬ ‫ר' יעקב יוסף האט אפגעמאכט ביי זיך‬ ‫גוט‪ ,‬איינער היסט און דער צווייטער‬ ‫צופיס ביז ירושלים!"‬ ‫אז ער וועט גיין צופיס ביז קיין ירושלים!‬ ‫ציינדלט‪ .‬דא רופט מען פונעם חדר אז‬ ‫אזוי האט ער זיך ארויסגעלאזט אויפ'ן‬ ‫איין קינד כאפט נישט אויף די עברי‪ ,‬און‬ ‫"איך האב זיך געלערנט א כלל אין‬ ‫וועג‪ ,‬שפאצירנדיג אין דער ריכטונג‬ ‫א צווייטע קינד מאכט פראבלעמען‪.‬‬ ‫לעבן‪ ",‬האט ר' יעקב יוסף אים געזאגט‪.‬‬ ‫פונעם "היי‪-‬וועי" (שאסיי)‪ ,‬און ער‬ ‫"ווען עס קומט צו עבודת ה'‪ ,‬צו רוחניות‪,‬‬ ‫האט אנגעהויבן גיין אויפ'ן זייט‪-‬וועג‬ ‫איך בין מיד און אויסגעשעפט‪ ...‬איך‬ ‫מאכט מען נישט קיין חשבונות; מען‬ ‫(שאלדער)‪.‬‬ ‫האב נישט וואס צו עסן‪ ...‬גארנישט‬ ‫שפרינגט אריין און דער אייבערשטער‬ ‫שמעקט מיר נישט‪ ...‬איך שפיר‬ ‫העלפט שוין!"‬ ‫ער גייט און גייט‪ ,‬עס גייט אריבער א‬ ‫אויסגעלאשן און אויסגעמוטשעט‪ ...‬פון‬ ‫מינוט און נאך א מינוט‪ ,‬און פלוצלינג‬ ‫וואו הייבט מען אן?‬ ‫‪...‬‬ ‫זעט ער ווי א קאר שטעלט זיך אפ נעבן‬ ‫אים און איינער שרייט ארויס פונעם‬ ‫עס איז נישטא קיין גרעסערע עבודת‬ ‫אזוי פיל מאל שטייען מיר פאר א‬ ‫פענסטער‪" :‬רבי יעקב יוסף! וואס גייט‬ ‫ה'‪ ,‬און עס איז נישטא קיין העכערע‬ ‫מצב ווען מען וואונדערט זיך‪" :‬וואס‪,‬‬ ‫פאר מיט אייך? וואו גייט איר?"‬ ‫"עבודת הקודש" ווי זיין א אידישע‬ ‫ווען און וויאזוי?"‬ ‫מאמע אינדערהיים‪ .‬ווי דער ראש‬ ‫רבי יעקב יוסף קוקט זיך אום און ער‬ ‫ישיבה שליט"א זאגט כסדר נאך פון‬ ‫ביי איינעם איז עס ביי א שידוך‪ ,‬ביי‬ ‫זעט א באקאנטן‪ .‬יענער עפנט די טיר‬ ‫זיין מאמע תחי'‪ ,‬אז אויב מען וויל א‬ ‫א צווייטן איז עס ביים אויפגעבן די‬ ‫פון קאר און פארבעט ר' יעקב יוסף ער‬ ‫ברכה זאל מען גיין צו פארפארעטע און‬ ‫ארבעט פאר עבודת ה'‪ ,‬ביי א דריטן איז‬ ‫זאל זיך אריינזעצן‪.‬‬ ‫אויסגעשעפטע אידישע מאמעס‪ .‬ווייל‬ ‫עס א פלאץ וואו צו וואוינען‪ ,‬א מוסד‬ ‫זיי קענען געבן ברכות‪ .‬זייער עבודה איז‬ ‫וואו צו שיקן די קינדער‪ ,‬און נאך פיל‬ ‫"וואו גייט איר?" וואונדערט זיך‬ ‫אזוי לויטער‪ ,‬אזוי לשם שמים און אזוי‬ ‫מער‪ .‬אבער ביי אונז אלע איז עס אויך‬ ‫יענער‪ .‬עס איז דאך נישט קיין טעגליכע‬ ‫הויעך‪.‬‬ ‫א טעגליכע עבודה‪.‬‬ ‫סצענע צו זען א מענטש שפאצירן אויף‬ ‫א פארנומענעם הייוועי אינמיטן די‬ ‫דער ראש ישיבה שליט"א האט‬ ‫"וויאזוי הייב איך אן דעם טאג?"‬ ‫נאכט‪.‬‬ ‫געזאגט ביים שיעור פרשת נח ‪ -‬חיזוק‬ ‫וויאזוי גיט מען זיך אן עצה אז די‬ ‫פאר די אידישע שטוב‪ :‬באדן קינדער‪,‬‬ ‫רוימערקע איז נישט אנגעקומען‪,‬‬ ‫"איך גיי קיין ירושלים‪ ",‬ענטפערט‬ ‫קעמען די האר פון קינדער‪ ,‬און זיך‬ ‫אדער אז מיר קענען נישט ערלויבן‬ ‫ר' יעקב יוסף מיט א פשטות‪ ,‬כאילו‬ ‫ירושלים איז א צען מינוט'דיגער‬ ‫שפאציר און נישט א וועג צו פארן פון‬ ‫עטליכע שעה‪.‬‬ ‫"וואו גייט איר?" וואונדערט זיך יענער‪ .‬עס איז דאך נישט‬ ‫"איר 'גייט' קיין ירושלים?!" פרעגט‬ ‫קיין טעגליכע סצענע צו זען א מענטש שפאצירן אויף‬ ‫יענער מיט וואונדער‪" .‬איך פאר אהין‬ ‫און איך וועל אייך טראגן‪ ,‬אבער‬ ‫א פארנומענעם הייוועי אינמיטן די נאכט‪.‬‬ ‫דערציילט מיר ר' יעקב יוסף‪ ,‬וואס ליגט‬ ‫אונטער דעם?"‬ ‫ר' יעקב יוסף האט אים דערציילט‬ ‫"איך גיי קיין ירושלים‪ ",‬ענטפערט ר' יעקב יוסף מיט א‬ ‫אז ער וויל נישט שלאפן אינדרויסן פון‬ ‫ירושלים‪ ,‬ממילא האט ער באשלאסן אז‬ ‫פשטות‪ ,‬כאילו ירושלים איז א צען מינוט'דיגער שפאציר‬ ‫ער וועט גיין צופיס‪.‬‬ ‫און נישט א וועג צו פארן פון עטליכע שעה‪.‬‬ ‫"אבער וואס איז געווען אייער‬ ‫פלאן? איר וועט דאך אנקומען ערשט‬ ‫‪7‬‬ ‫לך ל ך ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫דאס שטוב – האט מוהרא"ש זי"ע איר‬ ‫צומאל ווערט דער מח אזוי אנגעלייגט‬ ‫אפגעבן מיט קינדער איז די העכסטע‬ ‫געענטפערט‪" :‬ביידע אינאיינעם‪ ".‬מען‬ ‫מיט "אלעס" וואס מען דארף טון‪,‬‬ ‫זאך וואס עס איז נאר דא‪.‬‬ ‫קען מאכן ביידע; בשעת מען רוימט‬ ‫אז פון דעם אליין ווערט דער מח‬ ‫אויף דאס הויז‪ ,‬קען מען מאכן א שיינע‬ ‫פארמאכט און מען קען גארנישט טון‪.‬‬ ‫אבער פון וואו הייבט מען טאקע אן‬ ‫התבודדות‪.‬‬ ‫איז די עצה אז מען הייבט אן מיט איין‬ ‫ווען מען שפירט זיך מוטלאז?‬ ‫קליינע זאך‪ .‬למשל‪ ,‬אויב די קאך איז‬ ‫מיין חבר'טע האט מיר לעצטנס‬ ‫זייער אנגעלייגט‪ ,‬הייב אן מיט איין חלק‬ ‫מען שפרינגט אריין‪ .‬מען הייבט אן‬ ‫געזאגט אז זי שפירט ווי זי געבט אויף‪.‬‬ ‫פונעם טיש; לאמיר דאס אפליידיגן‪ ,‬און‬ ‫מיט איין קליינע זאך‪ .‬און צומאל איז‬ ‫וויפיל זי פרובירט צו ארבעטן אויף אירע‬ ‫נאכדעם קומט שוין דער חשק ווייטער‪.‬‬ ‫די איין קליינע זאך נישט מער ווי — א‬ ‫מידות‪ ,‬וויפיל זי פרובירט זיך נישט צו‬ ‫תפילה! "אייבערשטער‪ ,‬העלף מיר‬ ‫פארלירן‪ ,‬נישט צו ענטפערן‪ ,‬נישט צו‬ ‫ביי אונז אנשי שלומינו‪ ,‬האבן מיר די‬ ‫איך זאל ווערן פרייליך; אייבערשטער‪,‬‬ ‫שרייען און זיין בזריזות‪ ,‬שפירט זי אז זי‬ ‫מתנה פון רעדן צום אייבערשטן‪ ,‬וואס‬ ‫העלף מיר איך זאל האבן כח און מח צו‬ ‫פאלט כסדר אדורך‪.‬‬ ‫דאן ווערט די גאנצע ווירטשאפט איין‬ ‫קענען צאמנעמען מיין מקדש מעט‪,‬‬ ‫שטיק התבודדות‪ .‬ווי דער ראש ישיבה‬ ‫מיין קליינע בית המקדש‪".‬‬ ‫"פארוואס זאל איך בכלל אנהייבן?‬ ‫שליט"א האט דערציילט‪ ,‬אז א פרוי‬ ‫איך קום ממילא נישט אן צו שטייגן‪".‬‬ ‫האט געפרעגט פון מוהרא"ש זי"ע‪ ,‬אין‬ ‫און אז מען שפרינגט אריין‪ ,‬העלפט‬ ‫וואונדערט זי זיך הויך‪ .‬אבער דער אמת‬ ‫שאלות ותשובות ברסלב וויאזוי זי זאל‬ ‫דער אייבערשטער‪.‬‬ ‫איז אז מיר דארפן אריינשפרינגען און‬ ‫אנהייבן פריש‪ ,‬דאס איז דאך דער רבי'ס‬ ‫לימוד‪ .‬דער הייליגער רבי האט אונז‬ ‫געזאגט אז ביי די וועלט איז שכחה‬ ‫א חסרון‪ ,‬אבער ביי מיר איז שכחה א‬ ‫מעלה‪.‬‬ ‫דער רבי לערנט אונז‪ ,‬אז כדי צו זיין אן‬ ‫ערליכער איד מוזן מיר פארגעסן וואס‬ ‫עס איז געווען נעכטן‪ ,‬פריער‪ ,‬אדער‬ ‫אפילו א מינוט צוריק‪ ,‬און אנהייבן פון‬ ‫פריש‪ .‬מיר דארפן אנהייבן טון‪ ,‬מתפלל‬ ‫זיין און נאכאמאל אנהייבן פון דאסניי‪.‬‬ ‫לאמיר טון אונזער השתדלות‬ ‫ברוחניות און מאכן א תפילה‪ ,‬אז‬ ‫מיר זאלן קענען אויספירן אונזער‬ ‫עבודת הקודש בשלימות; מיר זאלן‬ ‫האבן כח אויסצופירן אונזער תפקיד‬ ‫און אויפציען אונזערע קינדער אלס‬ ‫ערליכע הייליגע אידן‪.‬‬ ‫מיר דארפן אריינשפרינגען און‬ ‫מתפלל זיין‪ ,‬און דער אייבערשטער‬ ‫וועט אונז אוודאי העלפן און שענקען‬ ‫איינטיילן די צייט – ווען זאל זי מאכן‬ ‫דער ראש ישיבה שליט"א האט אמאל‬ ‫א ברכה אין אונזער הייליגער ארבעט‪.‬‬ ‫התבודדות און ווען זאל זי אויפרייניגן‬ ‫געגעבן אן עצה ביי די שיעורים‪ ,‬אז‬ ‫לך לך תש פ" ז‬ ‫אי נד ערהי ים‬ ‫‪8‬‬ ‫הער א מעשה‬ ‫צו איבערגעבן א מעשה פון תפילה רופט ל‪ .‬וועבערמאן ‪845-662-4083‬‬ ‫א שטענדיגע‬ ‫ח‪ .‬יאקאבאוויטש‬ ‫ליינער‬ ‫קרית ברסלב‬ ‫מיין קליינע אינגל האט זיך איין נאכט אויפגעוועקט‬ ‫מיט שטארקע פחדים‪ ,‬ער איז געקומען צולויפן צו‬ ‫איך האב באשטעלט עפעס א זאך‪ .‬ס'איז געווען גאנץ‬ ‫מיין צומער און אזוי געהאקט אויפן טיר כאילו ער זעט‬ ‫א טייערע זאך‪ ,‬ס'האט געקאסט ‪ ,$430‬און יו‪-‬פי‪-‬עס‬ ‫אינטער זיך א לייב‪ .‬ער האט זייער מורא געהאט‪.‬‬ ‫האט עס דעליווערט‪ .‬איך האב טאקע געזען צופרי די יו‪-‬‬ ‫פי‪-‬עס טראק זיך אפשטעלן ביי מיין מעילבאקס און זיי‬ ‫און פון יענע טאג און ווייטער‪ ,‬פאר אכט חדשים‪ ,‬איז‬ ‫זענען געפארן ווייטער‪ .‬און איך בין געווען זייער פרייליך‬ ‫נישט אריבער אפילו איין נאכט וואס ער זאל זיך נישט‬ ‫אז עס איז שוין אנגעקומען‪.‬‬ ‫אויפוועקן‪ ,‬חוץ אויב ער איז געגאנגען שלאפן זייער‬ ‫זייער שפעט‪ ,‬למשל נאך א חתונה‪.‬‬ ‫שפעטער נאכמיטאג גיי איך ארויס‪ ,‬און די פעקעדזש‬ ‫איז נישט דא‪ .‬איך בין געווארן זייער דערשראקן‪ ,‬ווייל‬ ‫איך האב נישט אויפגעהערט צו בעטן דעם‬ ‫איך האב געזען ווי יו‪-‬פי‪-‬עס פארט אריבער‪ ,‬סאו ס'מיינט‬ ‫אייבערשטן‪ .‬יעדע וואך ביי די ליכט האב איך ספעציעל‬ ‫אז זיי האבן עס יא אראפגעלייגט ביי מיר‪ ,‬אפשר האט עס‬ ‫געבעטן אויף דעם אז די פחדים זאל אוועקגיין פון אים‪.‬‬ ‫איינער גע'גנב'עט‪ .‬איך האב זייער שטארק געבעטן דעם‬ ‫אייבערשטן אז איך זאל יא טרעפן די פעקעדזש‪ ,‬איך וויל‬ ‫ווען איך בין געווען ביי א ציון פון א צדיק‪ ,‬אדער‬ ‫נישט האבן קיין שאדן‪.‬‬ ‫ס'איז געווען א יום טוב‪ ,‬ווי למשל ראש השנה‪ ,‬יום כיפור‪,‬‬ ‫סוכות‪ ,‬שמחת תורה ביי די הקפות‪ ,‬ווען איך האב נאר‬ ‫איך האב שנעל גערופן די סטאר וואס איך האב‬ ‫געקענט האב איך געמאכט תפילות דערויף‪.‬‬ ‫געארדערט די זאך פון זיי‪ ,‬און זיי זאגן מיר אז ניין‪ ,‬אויף‬ ‫די טרעקינג שטייט אז ס'איז געווארן דעליווערט‪ .‬איך‬ ‫מיין מאן איז געווען אין אומאן‪ ,‬און דאס איז געווען‬ ‫האב זיי געבעטן א בילד‪ .‬אבער זיי האבן געזאגט אז ס'איז‬ ‫די ערשטע אויף די תפילה ליסט צו בעטן‪.‬‬ ‫נישטא קיין פיקטשער‪ ,‬אבער אויב איך וויל קען איך רופן‬ ‫יו‪-‬פי‪-‬עס און פרעגן וועגן די מעשה‪.‬‬ ‫מיר האבן אזויפיל תפילות געבעטן דעם אייבערשטן‪,‬‬ ‫אבער למעשה איז עס נאכנישט אוועקגעגאנגען‪ ,‬און ער‬ ‫איך האב זייער שטארק געבעטן דעם אייבערשטן אז‬ ‫האט זיך אזוי געשעמט מיט דעם‪.‬‬ ‫עס זאל יא אפיר קומען‪.‬‬ ‫אבער נאך אזויפיל אזויפיל תפילות‪ ,‬איז געשען א‬ ‫א שטיק צייט נאכדעם בין איך צוגעגאנגען ביי די‬ ‫ריזיגע נס‪ ,‬שכח אייבערשטער‪ .‬ס'איז אריבער א גאנצע‬ ‫באקסעס וואס איז אנגעקומען פון מיין מאנ'ס זאכן‪ ,‬און‬ ‫וואך‪ ,‬מאנטאג‪ ,‬דינסטאג‪ ,‬מיטוואך‪ ,‬דאנערשטאג‪ ,‬פיר‬ ‫איך האב געזען אז מיין באקס איז געווען אינצווישן יענע‬ ‫טעג וואס ער איז געבליבן שלאפן אין זיין בעט‪ .‬שכח‬ ‫אלע זאכן‪ .‬שכח אייבערשטער אז מ'האט יא געטראפן די‬ ‫אייבערשטער פאר אויסצוהערן אונזערע תפילות‪.‬‬ ‫באקס‪.‬‬ ‫‪9‬‬ ‫לך ל ך ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ Tasty Baked Farfel S. LEVY INGREDIENTS Bag farfel 1/4 cup oil 3 cups boiling water 1/2 tbsp salt 1/2-1 tsp paprika 1/3 cup sugar DIRECTIONS In a 9x13 bekelah combine farfel with oil. Bake uncovered at 400' for 10 minutes. Add the rest of ingredients. Cover and bake for 1 hour. ‫לך לך תש פ" ז‬ ‫אי נד ערהי ים‬ 10 ‫איז לאמיר טאקע‬ ‫דרך הבעל שם טוב! וואס דאס איז‪,‬‬ ‫פשוט עסן דעם הייליגן‬ ‫ווייסן מיר נישט‪ ,‬עס איז פון אונז‬ ‫מאכל "פערפל" לכבוד‬ ‫אינגאנצן פארגעסן געווארן‪.‬‬ ‫שבת קודש!‬ ‫אבער דער ראש ישיבה זאגט כסדר‬ ‫נאך פון הייליגן רבי'ן זי''ע פון סאטמאר‪,‬‬ ‫)געדענק! אז נישט‬ ‫אז נאר צוויי זאכן ווייסן מיר היינטיגע‬ ‫דאס איז דער עיקר‬ ‫צייטן פונעם הייליגן בעל שם טוב זי''ע‪:‬‬ ‫פונעם בעל שם טוב‬ ‫איינס אז מען זאגט הודו פרייטאג‬ ‫זי"ע‪ ,‬נאר דאס איז‬ ‫צונאכטס און די צווייטע זאך איז די‬ ‫פשוט וואס מיר‬ ‫שבת'דיגע מאכל ''פערפל''‪ ,‬וואס מען‬ ‫געדענקן(‬ ‫עסט ביים שבת ביינאכט סעודה‪.‬‬ ‫‪11‬‬ ‫לך ל ך ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫אויפן וועג אהיים‬ ‫ש‪ .‬ל‪ .‬פליישמאן‬ ‫צוזאמען ביים שיעור פארברענג‪ .‬ווערן בעסער איך בענק‪ .‬כאטש עפעס איך געדענק‪.‬‬ ‫"א פשוט'ע שוסטער"‬ ‫וואס איז דאס אזא וואונדערליכע סצענע‪,‬‬ ‫מען קומט אריין אין שוסטעריי געשעפט‪,‬‬ ‫ער איז דאך נישט א שוסטער א פלעינע‪.‬‬ ‫אן אינטערעסאנטע בילד מען טרעפט‪,‬‬ ‫ס'איז נישט נאר שיך‪ ,‬בענדל און שוסטער‪,‬‬ ‫א שוסטער אין זיין ארבעט שטארק פארטיפט‪,‬‬ ‫דער איד ווי א פריינד מיט'ן אייבערשטן שמועסט ער‪.‬‬ ‫און צום אייבערשטן מיט געפיל ער רופט‪.‬‬ ‫ער שוויצט און ארבעט מיט אלע זיינע קרעפטן‪,‬‬ ‫אזוי אינמיטן פאררעכטן א זויל‪,‬‬ ‫און מיט'ן אייבערשטן ער טוט זיך באהעפטן‪.‬‬ ‫שעפשעט ער תפילות מיט זיין מויל‪.‬‬ ‫דער שוסטער פלוצלינג ווערט דערשראקן‪,‬‬ ‫אין זיינע אויגן מען זעט א גלאנץ‪,‬‬ ‫אן זיין באמערקן האט מען דא געטון אריינוואקן‪.‬‬ ‫"באשעפער‪ ,‬שכח‪ ,‬ס'איז אלעס דיינס‪.‬‬ ‫ער פילט זיך פארשעמט עטוואס‪,‬‬ ‫דו העלפסט מיר‪ ,‬האסט מיר מיט אלעס אינזינען‪,‬‬ ‫מ'האט אים געכאפט רעדן צו זיין באלעבאס‪,‬‬ ‫איך זאל פון מיין געשעפט שיין פארדינען‪.‬‬ ‫אין זיינע התבודדות מינוטן פריוואטע‪,‬‬ ‫העלף מיר ווייטער‪ ",‬שעפשעט דער שוסטער‪,‬‬ ‫ווי ער שמועסט זיך אויס מיט זיין טאטע‪.‬‬ ‫זיינע ליפן שאקלען זיך אין א שטילע פליסטער‪.‬‬ ‫דער ראש ישיבה האט פארציילט די פאסירונג‪,‬‬ ‫מיט זיינע הענט אויפגעהויבן א תנועה‪,‬‬ ‫צו לערנען פאר אונז א לעכטיגע פירונג‪.‬‬ ‫"העלף מיר גלייבן א שטארקע ידיעה‪,‬‬ ‫דער הייליגער רבי מאכט עס מיט אונז‪,‬‬ ‫אז מיין ביזנעס הונדערט פראצענט‪,‬‬ ‫מיט זיינע עצות געשעט די קונץ‪.‬‬ ‫מיין הצלחה נאר אין דיר געווענדט‪.‬‬ ‫אין אונז פשוט'ע מענטשן אריין ער געבט‪,‬‬ ‫איך וויל שמועסן מיט דיר‪ ,‬עפן מיין מויל‪,‬‬ ‫מיר זאלן זיין מיט'ן אייבערשטן צוגעקלעבט‪.‬‬ ‫איך געב זיך איבער אונטער דיין קאנטראל‪".‬‬ ‫ווען מיר וואשן די וועש און רייבן די פלעקן‪,‬‬ ‫ער פוצט די שיך מיט שנעלע באוועגונגען‪,‬‬ ‫מיט אפאר ווערטער מיר קענען זיך דערוועקן‪.‬‬ ‫און באטראכט ווי שיין עס איז געלונגען‪,‬‬ ‫רעדן צום אייבערשטן א ווארט‪ ,‬א טראפ‪,‬‬ ‫"באשעפער‪ ,‬איך בעט‪ ,‬ווייטער מיר העלף‪",‬‬ ‫אויך אינמיטן מישן די סאפפער טאפ‪.‬‬ ‫און שטעלט זיי אויס שיין אויפ'ן שעלף‪.‬‬ ‫יא‪ ,‬דו קענסט אויך זיין א ל"ו צדקת‪,‬‬ ‫די רעכטע‪ ,‬לינקע‪ ,‬זיי זאלן נישט זיין סינגל‪,‬‬ ‫לעבן מיט'ן אייבערשטן‪ ,‬לעבן מיט דביקות‪.‬‬ ‫לויט די מאסן‪ ,‬שיך פון מענער און יונגל‪.‬‬ ‫צו הערן די גאנצע שיעור פונעם ראש ישיבה רופט ‪212-444-9169 - 212-444-9191‬‬ ‫מ‪ .‬פעדער‬ ‫עס איז שא‪-‬שטיל‪ ,‬מען הערט‬ ‫נאר דאס פייפן פון די מאשינען‪ .‬אין‬ ‫די אנגעצויגנקייט וואס הערשט‬ ‫אינעם צימער‪ ,‬וואגט זיך קיינער נישט‬ ‫ארויסצורעדן א ווארט‪.‬‬ ‫באזארגטערהייט שטייען די קינדער‬ ‫ארום זייער טאטנ'ס בעט‪ .‬זיי באטראכטן‬ ‫דאס ווייסע בעט און די פילע פייפס און‬ ‫מאשינען‪ ,‬צווישן וועלכע עס זעט זיך‬ ‫קוים ארויס דאס בלייכע געזיכט פון‬ ‫זייער ליבן טאטן‪ .‬דאקטוירים קומען און‬ ‫גייען‪ ,‬אבער קיינער גייט נישט צו צו זיי‪.‬‬ ‫אין די לעצטע תקופה האט זיך‬ ‫דער טאטע געפילט זייער נישט גוט‪.‬‬ ‫אנגעהויבן האט זיך עס מיט שוועריקייטן‬ ‫ביים אטעמען‪ .‬דער טאטע‪ ,‬ר' אהרן‪,‬‬ ‫האט נישט געמאכט קיין עסק דערפון‪,‬‬ ‫אבער ווי מער צייט עס איז אריבער‪,‬‬ ‫אלס ערגער איז עס געווארן‪ ,‬ביז עס איז‬ ‫געקומען צו א מצב פון פארלירן דעם‬ ‫אטעם ל"ע‪ ,‬און מען האט אים דרינגענד‬ ‫געמוזט אריינפירן אין שפיטאל‪.‬‬ ‫די דאקטוירים האבן פרובירט דאס‬ ‫בעסטע‪ ,‬אבער דער מצב איז נישט‬ ‫בעסער געווארן‪ .‬ר' אהרן האט געמוזט‬ ‫זיין באהאפטן צו אקסידזשען כדי צו‬ ‫קענען אטעמען‪ .‬נאך א לאנגע תקופה‬ ‫פון אונטערזוכונגען האט מען געטראפן‬ ‫אז זיינע לונגען זענען אנגעפילט מיט‬ ‫וואסער און מען דארף אים אפערירן‪.‬‬ ‫אבער אזוי ווי ר' אהרן האט געליטן פון‬ ‫הארץ‪-‬פראבלעמען‪ ,‬איז נישט געווען‬ ‫מעגליך אים צו אפערירן; אויב מען לייגט‬ ‫אים שלאפן‪ ,‬איז מעגליך אז זיין הארץ‬ ‫וועט עס נישט פארטראגן און ער וועט זיך‬ ‫עס גייט‬ ‫ח"ו נישט אויפוועקן פון די אפעראציע‪.‬‬ ‫ר' אהרן געפינט זיך שוין עטליכע‬ ‫מיר גוט‬ ‫חדשים אין שפיטאל‪ .‬זיין צושטאנד איז‬ ‫שוין ב"ה סטאביל‪ ,‬אבער די דאקטוירים‬ ‫זאגן אז דאס וועט נישט אנהאלטן לאנג;‬ ‫ער וועט נישט קענען אזוי ממשיך זיין‬ ‫‪13‬‬ ‫לך ל ך ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫עפעס וואס זאל אים אנפילן און געבן א‬ ‫אויסצונוצן די לעצטע וואכן מיט אים‪ ,‬צו‬ ‫אויב זיינע געשעדיגטע לונגען וועלן נישט‬ ‫משמעות אין זיינע לעצטע טעג; עפעס‬ ‫הערן זיינע קלוגע רייד און אים העלפן‬ ‫באהאנדלט ווערן‪ .‬די קינדער שטייען‬ ‫וואס זאל אים העלפן זיך דערהאלטן ער‬ ‫פילן געשמאק ווי ווייט מעגליך‪.‬‬ ‫ארום דעם טאטנ'ס בעט ווארטנדיג דער‬ ‫זאל נישט אריינפאלן אין א מרה שחורה‪,‬‬ ‫דאקטאר זאל אריינקומען און אויסקלארן‬ ‫און אים העלפן אריבערגיין די צייט‬ ‫עס איז שוין שפעט אינמיטן נאכט‪,‬‬ ‫די ווייטערדיגע פלענער‪.‬‬ ‫פרייליכערהייט‪.‬‬ ‫אלעס איז שטיל‪ .‬ר' אהרן ליגט אין בעט‬ ‫און קען פשוט נישט איינשלאפן‪ .‬דאס‬ ‫דער דאקטאר קומט אריין מיט אן‬ ‫פלוצלונג פילט ער עפעס הארט‬ ‫אייניקל וואס איז געקומען זיין מיט אים‬ ‫ערנסטן פנים‪ .‬היות די מאמע לעבט‬ ‫אונטער זיין קושן‪" .‬אה!" כאפט ער זיך‪,‬‬ ‫שלאפט שוין טיף‪ .‬ר' אהרן הייבט אן צו‬ ‫שוין נישט‪ ,‬רופט ער דעם עלטסטן זון‬ ‫"דאס איז דאך דער ספר וואס יענער‬ ‫קלערן וועגן זיין מצב‪ ,‬וויסנדיג אז ער‬ ‫צו זיין צימער‪ .‬זיי זעצן זיך אוועק‪ ,‬און‬ ‫ברסלב'ער בחור האט מיר געגעבן אין‬ ‫האט יעצט די לעצטע פאר וואכן צו לעבן‪.‬‬ ‫דער דאקטאר הייבט אן מסביר צו זיין‬ ‫שפיטאל‪ ".‬ער נעמט זיך בלעטערן‪,‬‬ ‫ער זוכט עפעס א עצה‪ ,‬עפעס חיזוק‪,‬‬ ‫דעם מצב‪ .‬ער ערקלערט אז כדי דער‬ ‫"לאמיר זען‪ ,‬אפשר וועל איך דא עפעס‬ ‫טאטע זאל קענען געהעריג אטעמען מוז‬ ‫טרעפן‪".‬‬ ‫מען אפערירן די לונגען‪ ,‬אבער דאס איז‬ ‫"אזוי ווי איך‬ ‫אוממעגליך צוליב זיין הארץ‪-‬פראבלעם‪.‬‬ ‫"קומט אויס אז דא אין שפיטאל איז מער‬ ‫ער עפנט אויף איינע פון די בלעטער‬ ‫און הייבט אן צו ליינען‪ .‬פאר זיינע אויגן‬ ‫האב געזאגט‪,‬‬ ‫נישטא וואס צו טון מיט אים‪ ",‬ערקלערט‬ ‫זעט ער די פאלגנדע ווערטער‪" :‬כי באמת‬ ‫דער דאקטאר‪.‬‬ ‫אם היו הכל שומעים לקול צדיקי האמת‪...‬‬ ‫דא איז שוין‬ ‫להאמין תמיד בה' יתברך שהכל לטובה‪,‬‬ ‫"ס'איז אן ענין פון צייט‪ ",‬זעצט ער פאר‬ ‫ולתן שבח והודי' תמיד לה' יתברך‪...‬‬ ‫מער נישטא‬ ‫מיט א שטילן קול‪" ,‬מער ווי צוויי חדשים‬ ‫בוודאי היו מתבטלים כל הצרות וכל‬ ‫וועט ער עס נישט איבערטראגן‪"...‬‬ ‫הגליות וכבר היתה גאולה שלימה‪"...‬‬ ‫וואס צו טון‬ ‫מיט אים‪ .‬איך‬ ‫דער זון לאזט אראפ דעם קאפ‬ ‫(דאס מיינט‪ ,‬אז אויב יעדער וואלט‬ ‫מיט שרעק‪ .‬נאך א קורצע וויילע פון‬ ‫וואלט אייך‬ ‫צוגעהערט צו די רייד פון די צדיקים‬ ‫שטילקייט פרעגט ער דעם דאקטאר‪:‬‬ ‫צו גלייבן אז אלעס איז צום גוטן‪,‬‬ ‫"וואס איז ווייטער? איז למעשה דא‬ ‫פארגעשלאגן‪:‬‬ ‫און שטענדיג דאנקען און לויבן דעם‬ ‫עפעס וואס מען קען נאך טון?"‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬וואלטן מער נישט געווען‬ ‫קיין צרות און קיין גלות‪ ,‬און עס וואלט‬ ‫שוין געווען די גאולה שלימה‪).‬‬ ‫נעמט אים‬ ‫דער דאקטאר שאקלט מיטן קאפ אויף‬ ‫ביידע זייטן "אזוי ווי איך האב געזאגט‪ ,‬דא‬ ‫אהיים‪ ,‬זאל‬ ‫איז שוין מער נישטא וואס צו טון מיט‬ ‫ר' אהרן ליינט איבער די ווערטער‪.‬‬ ‫אים‪ .‬איך וואלט אייך פארגעשלאגן‪ :‬נעמט‬ ‫דאס הערט זיך אינטערעסאנט‪ :‬דורך‬ ‫ער כאטש‬ ‫אים אהיים‪ ,‬זאל ער כאטש פארברענגען‬ ‫דאנקען דעם אייבערשטן ווערן אלע‬ ‫זיינע לעצטע וואכן ביי זיך אינדערהיים‪,‬‬ ‫צרות מבוטל? קען דאס טאקע זיין?‬ ‫פארברענגען‬ ‫ארומגענומען מיט די משפחה‪".‬‬ ‫ער מאכט אפ עס אויסצופרובירן‪ .‬ער‬ ‫באטראכט זיך ליגן אינעם קראנקן‪-‬בעט‬ ‫זיינע לעצטע‬ ‫די קינדער האבן טאקע אויסגעפירט‬ ‫און נעמט זיך זוכן עפעס אויף וואס ער‬ ‫וואכן ביי זיך‬ ‫דעם דאקטער'ס רייד‪ ,‬דער טאטע‬ ‫קען דאנקען דעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫איז אהיים‪ ,‬און די קינדער האבן זיך‬ ‫אינדערהיים‪,‬‬ ‫איינגעטיילט די שעות ווער עס זאל‬ ‫"אמת‪ ,‬איך ליג אין בעט און מיינע‬ ‫קומען בייטאג און ווער ביינאכט‪.‬‬ ‫ארומגענומען‬ ‫וואכן זענען געציילטע‪ ,‬אבער שכח‬ ‫אייניקלעך זענען געקומען פארברענגען‬ ‫אייבישטער אז איך בין ארומגענומען מיט‬ ‫מיטן זיידן‪ ,‬און מען האט מקפיד געווען‬ ‫מיט די‬ ‫משפחה‪ .‬שכח אייבערשטער אז איך האב‬ ‫אים נישט צו לאזן אליין‪ .‬א נורס פלעגט‬ ‫אזעלכע געטרייע קינדער‪ .‬שכח פארן‬ ‫קומען איינמאל א טאג מסדר צו זיין דעם‬ ‫מיר געבן אזא שיינע משפחה‪ ,‬אזעלכע‬ ‫ערליכע‪ ,‬וואוילע קינדער און אייניקלעך‬ ‫משפחה‪".‬‬ ‫אקסידזשען‪ .‬ר' אהרן איז רוב צייט געווען‬ ‫וואך‪ ,‬און די קינדער האבן פרובירט‬ ‫לך לך תש פ" ז‬ ‫אי נד ערהי ים‬ ‫‪14‬‬ ‫די ארומיגע אנגעהויבן באמערקן‬ ‫זיך אינדערהיים און נישט אין א שפיטאל‪-‬‬ ‫וואס גייען בדרך התורה והמצוות‪ .‬דאס איז‬ ‫ווי זיין מצב ווערט אלס בעסער און‬ ‫בעט; ער דאנקט דעם אייבערשטן פארן‬ ‫דאך דאס גרעסטע גליק וואס א מענטש‬ ‫בעסער‪ .‬זיי האבן באמערקט ווי פון‬ ‫אים באזארגן מיט אקסידזשען צום‬ ‫קען זיך ווינטשן‪ .‬איך גיי טאקע אוועק פון‬ ‫א קראנקן‪ ,‬אפגעשוואכטן מענטש‬ ‫אטעמען‪ ,‬וואס אן דעם קען ער נישט‬ ‫די וועלט‪ ,‬אבער איך קען איבערלאזן די‬ ‫איז ער פארוואנדלט געווארן אין אן‬ ‫לעבן‪.‬‬ ‫וועלט רואיגערהייט‪ ,‬ווייל איך לאז דאך‬ ‫אויפגעלעבטן‪ ,‬פרייליכן איד‪ .‬מען האט‬ ‫איבער נאך זיך ערליכע דורות‪".‬‬ ‫אים שטענדיג געזען מיט א שמייכל אויפן‬ ‫ער דאנקט דעם אייבערשטן אויף דעם‬ ‫פנים‪ ,‬זיך אונטערזינגענדיג א פרייליך‬ ‫וואס זיינע הענט פונקציאנירן געהעריג‪,‬‬ ‫ר' אהרן פילט ווי א שמחה נעמט אים‬ ‫ניגון‪.‬‬ ‫און אויך אויף דעם וואס ער האט פיס‪.‬‬ ‫ארום‪ .‬עס פילט זיך אזוי גוט! ער איז דאך‬ ‫אמת‪ ,‬ער איז צו שוואך אליינס צו שטיין‬ ‫דער גליקליכסטער מענטש‪ .‬וואס נאך‬ ‫מיט דער צייט האט ער שוין געהאט‬ ‫אויף די פיס‪ ,‬אבער ער האט ב"ה צוויי פיס‪.‬‬ ‫דארף א מענטש אויסער ערליכע דורות?‬ ‫כוחות אליינס צו זיצן‪ .‬יעדעס מאל ווען‬ ‫ער האט צוויי געזונטע אויגן‪ ,‬שטארקע‬ ‫מיט א צופרידנעם שמייכל שלאפט ער‬ ‫מען איז אריינגעקומען צו אים‪ ,‬האט ער‬ ‫ציינער צו קענען עסן‪ ,‬און נאך אזויפיל‬ ‫איין‪.‬‬ ‫געהאט א גוט ווארט צו זאגן אדער א לויב‬ ‫זאכן‪ .‬מיט דער צייט הייבט ער אן צו‬ ‫צום אייבערשטן אויף עפעס גוטס וואס‬ ‫דאנקען אויף זיין בארד און פאות‪ ,‬אויף‬ ‫צומארגנס דערמאנט ער זיך אינעם‬ ‫ער האט‪ .‬מען האט נאר געקענט הערן פון‬ ‫דעם וואס ער איז א איד‪ ,‬אויף דעם הייליגן‬ ‫גוטן געפיל וואס ער האט נעכטן געהאט‪,‬‬ ‫אים‪" :‬ב"ה"‪" ,‬געלויבט דער אייבערשטער"‪,‬‬ ‫שבת‪ ,‬תפילין‪ ,‬ציצית און מזוזה‪.‬‬ ‫און ער מאכט אפ פארצוזעצן דאנקען‪ .‬ער‬ ‫"שכח אייבערשטער"‪.‬‬ ‫דאנקט דעם אייבערשטן אויף דעם וואס‬ ‫ר' אהרן האט אנגעהויבן פילן אזוי גוט‪,‬‬ ‫טראץ זיין שוואכן געזונט‪-‬צושטאנד‪,‬‬ ‫עס איז ביי אים געווארן אזוי ווייט‬ ‫ווי ער האט נאך קיינמאל פריער נישט‬ ‫איז ער נאך ביים קלארן דעת‪ .‬ער דאנקט‬ ‫א חלק פון זיין לעבן‪ ,‬אז די קינדער און‬ ‫געפילט‪ .‬גארנישט האט אים שוין מער‬ ‫דעם אייבערשטן אז ער ליידט נישט‬ ‫אייניקלעך האבן עס שוין אנגעהויבן‬ ‫נישט וויי געטון‪.‬‬ ‫פון פארגעסעניש‪ .‬אין זיין שוואכן מצב‬ ‫נאכצומאכן; די גאנצע לופט ארום אים‬ ‫זעט ער פלוצלונג איין אזויפיל גוטס‪ :‬ער‬ ‫איז געווארן א פרייליכע אטמאספער פון‬ ‫ווי א טאג עס איז אריבער‪ ,‬האבן‬ ‫דאנקט דעם אייבערשטן אז ער איז ביי‬ ‫‪15‬‬ ‫לך ל ך ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫אייבערשטער פאר אלע גוטע זאכן וואס‬ ‫די לונגען‪ ,‬און קוקנדיג אויף די רעזולטאטן‬ ‫דאנקען און לויבן‪.‬‬ ‫דו טוסט מיט מיר‪ ".‬וויאזוי פילסטו זיך? דו‬ ‫פונעם טעסט איז ער געווארן שאקירט;‬ ‫פילסט זיכער בעסער‪ .‬זאג עס נאכאמאל‬ ‫ער זעט אויפן בילד נייע‪ ,‬ריינע לונגען‪ .‬ער‬ ‫און ווי מער ער האט געדאנקט‪,‬‬ ‫– וועסטו פילן נאך בעסער‪ ,‬און ווי מער‬ ‫בייגט זיך צו צו ר' אהרן און פרעגט אים‬ ‫אלס בעסער האט ער אנגעהויבן פילן‪.‬‬ ‫דו וועסט עס טון‪ ,‬אלס מער וועסטו ווערן‬ ‫שטילערהייט‪" :‬זאג מיר דעם אמת‪ ,‬צו‬ ‫צוויי וואכן שפעטער איז ער שוין אליין‬ ‫אנגעפילט מיט חיות צום לעבן‪.‬‬ ‫וועלכן דאקטער ביסטו געגאנגען?"‬ ‫אראפגעגאנגען פון בעט‪ .‬זיין זון‪ ,‬וועלכער‬ ‫איז געגאנגען אין קאך אנצוגרייטן פארן‬ ‫די ווערטער זענען דאך אזעלכע‬ ‫ר' אהרן האט זיך צושמייכלט; ער‬ ‫טאטן א קאווע‪ ,‬איז אינגאנצן שאקירט‬ ‫שטארקע ווערטער; פרוביר עס נאר אויס‬ ‫איז דאך נישט געגאנגען צו קיין שום‬ ‫געווארן דערזעענדיג זיין טאטן ווי ער‬ ‫און דו וועסט זען ווי גוט דו וועסט פילן‪.‬‬ ‫דאקטער‪ .‬ער האט פשוט גענוצט דעם‬ ‫האלט זיך אן אויפן וואנט און פרובירט‬ ‫יעדעס מאל מען דאנקט דעם אייבערשטן‬ ‫הייליגן רבינ'ס עצה פון תודה והודאה –‬ ‫צו גיין‪.‬‬ ‫פילט מען בעסער; עס לאזן נאך די אלע‬ ‫דאנקען און לויבן דעם אייבערשטן‪ .‬דורך‬ ‫דרוק און סטרעס‪ ,‬און מען באקומט לופט‬ ‫תודה והודאה האט ער באקומען נייע‬ ‫צוויי חדשים נאכן ארויסגיין פון‬ ‫צו אטעמען‪.‬‬ ‫לונגען‪.‬‬ ‫שפיטאל – ווען ער איז נאך געלעגן קראנק‬ ‫אין בעט און מען האט אים געזאגט אז ער‬ ‫און דאס איז דער ענטפער אויף‬ ‫יא‪ ,‬דאנקען דעם אייבערשטן מאכט‬ ‫האט נישט מער ווי צוויי חדשים צו לעבן‬ ‫דער וועלטס קשיא‪ :‬וויאזוי ווערט מען‬ ‫געזונט; דאנקען דעם אייבערשטן גיט א‬ ‫– גייט ער באזוכן אין שפיטאל זיך צו‬ ‫פרייליך? עס איז זייער פשוט‪ :‬פאלג דעם‬ ‫הייליגן רבינ'ס עצה פון תודה והודאה‪.‬‬ ‫נעם זיך דאנקען דעם אייבערשטן‪ ,‬און‬ ‫אפילו אויב עס גייט דיר חלילה שווער‪,‬‬ ‫זוך אויף עפעס גוטס אויף וואס דו קענסט‬ ‫דאנקען‪ ,‬און אויף דעם זאלסטו נישט‬ ‫אויפהערן צו דאנקען‪.‬‬ ‫דו וועסט פילן אזוי גוט‪ ,‬עס וועט דיר‬ ‫ווערן אזוי פרייליך; דו וועסט פלוצלונג‬ ‫טרעפן אזוי פיל גוטס און אזוי פיל חסדים‬ ‫וואס דער אייבערשטער טוט מיט דיר‪ ,‬אז‬ ‫עס וועט דיר שוין מער גארנישט באדערן‪.‬‬ ‫מוהרא"ש ערקלערט אונז‪ :‬ווער איז‬ ‫אן אמת'ער עושר? דער וואס האט די‬ ‫ראשי תיבות פון "עשיר"‪ :‬עיניים‪ ,‬שיניים‪,‬‬ ‫ידיים‪ ,‬רגליים – ער האט ברוך השם אויגן‬ ‫צו זען‪ ,‬ציין צו עסן‪ ,‬הענט זיך צו רירן‪ ,‬און‬ ‫פיס צו גיין‪ .‬ווען א מענטש געוואוינט זיך‬ ‫צו צו קאנסענטרירן אויפן גוטס וואס‬ ‫מענטש לופט צום אטעמען‪.‬‬ ‫באדאנקען פאר אלע דאקטוירים וועלכע‬ ‫ער האט און ער נעמט עס נישט אן ווי‬ ‫האבן זיך אפגעגעבן מיט אים‪.‬‬ ‫א פארשטענדליכע זאך‪ ,‬נאר ער דאנקט‬ ‫אזוי ווי דער ראש ישיבה שרייבט‬ ‫דעם אייבערשטן אויף יעדן פרט – דאן‬ ‫אין א בריוו אין עצתו אמונה (פרשת‬ ‫דער דאקטער איז כמעט אראפגעפאלן‬ ‫לעבט ער א גן עדן לעבן‪.‬‬ ‫בראשית)‪ :‬דאנק דעם אייבערשטן –‬ ‫פון בענקל דערזעענדיג זיין פאציענט‪,‬‬ ‫וועסטו באקומען כח‪ .‬דאנקען און לויבן‬ ‫וועלכער האט שוין לויט די דאקטוירים‬ ‫לאמיר שוין אפלאזן דאס וויינען און‬ ‫דעם אייבערשטן גיט פיזישע כוחות‬ ‫נישט געדארפט זיין צווישן די לעבעדיגע‪,‬‬ ‫קרעכצן‪ ,‬און זיך נעמען דאנקען דעם‬ ‫און בעיקר גייסטיגע כוחות‪ .‬פרוביר עס‬ ‫ווי ער שטייט אויף זיין אייגענע צוויי פיס‪,‬‬ ‫אייבערשטן אויף די אן א שיעור גוט'ס‬ ‫אויס יעצט‪ ,‬עס קאסט נישט קיין געלט;‬ ‫געזונט און שטארק‪.‬‬ ‫וואס מיר פארמאגן; דאן וועלן מיר לעבן‬ ‫זאג יעצט ארויס די ווערטער‪" :‬שכח‬ ‫א גליקליך גן עדן לעבן‪.‬‬ ‫אייבערשטער פאר מיין שיין לעבן‪ ,‬שכח‬ ‫דער דאקטער האט אים אונטערזוכט‬ ‫לך לך תש פ" ז‬ ‫אי נד ערהי ים‬ ‫‪16‬‬ ‫פרשת לך לך‬ ‫תשפ”ז‬ ‫אונזער מאמע רחל‬ ‫יארצייט‬ ‫באחדות'דיגע בלעטלעך‬ ‫משפחת גליק‬ ‫איך שפיר שוין גוט‬ ‫מיט תפילה‬ ‫מ'קען נישט סתם חלש'ן‬ ‫מילתא דבדיחותא‬ ‫וויאזוי באקומט מען עסן און טרינקן?‬ ‫דעם רבינ'ס חדר‬ ‫‪17‬‬ ‫לך ל ך ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫=‬ ‫אּו ְּנ ְֶז ֶער ֵה ֵייִל ִיֶג ֶע‬ ‫ֶמ ַאֶמ ֶע‬ ‫ָרֵחִֵל‬ ‫ע"ֵה‬ ‫=‬ ‫יארצייט‪:‬‬ ‫י"א חשון‬ ‫ן די‬ ‫ואך‬‫ו‬‫פ‬ ‫ו‬ ‫יארצייט‬ ‫אְּבן זִ יְך ָאֶנּ ֶגֶ עטּון זֶ עק‪ ,‬אּון ֶגֶ ֵ‬ ‫עַלייֶגּ ט‬ ‫זֵ יי ֵָה ּ‬ ‫קּוְּבַל‬ ‫אוואּוסט ַאז ֶָדעֶר ּמ ָ‬ ‫ּ‬ ‫ֶעס ִאיז ְַּב‬ ‫יְטָוָ ָואְך ַּׁפ ְׁר ְׁׁשת ְֶלְך ְׁלָך י"א ֶֶח ְׁׁשָוָ ן‬ ‫ִִדי ָוָ ָואְך ִִמ ׁ‬ ‫עֵהֹויְּבן‬ ‫ּ‬ ‫אְּבן ָאֶנּ ֶגֶ‬ ‫ייעֶר ָקאְּפ אּון ֵָה ּ‬ ‫ַאְׁש אֹויף זֵ ֶ‬ ‫יסן‬‫עֶר ּ‬‫ֵהּוָדא ְּּפ ַתיָ יא זַ ִַצ"ַל ֵָהאט ַאייֶנּ ֶגֶ ִ‬ ‫ֵָה ֶַרב יּ ָ‬ ‫אִמע ְָר ֵֶחְל‬ ‫ייְליֶגֶ ע ִׁמ ֶ‬ ‫אְר ַׁצייְט פּון ִִדי ֵֵה ִ‬ ‫ִאיז ִִדי יָ ׁ‬ ‫עק ּס ּטן‬‫ִצּוְפ ִֶרי ְִּביז ֶָדעם ֶנֶ ּ‬ ‫ִצּו ִמ ּת ְַּפ ֵַלַל זַ יין‪ְ ,‬פּון ּ‬ ‫אִציס‬ ‫ועַל ּטן ְַּביי ֵק ֶבֶר ֶָר ֵחַל וֶ וען ִָדי ֶנַ ִ‬ ‫וֶ ּ‬ ‫ָועְרְט‬ ‫ָוָ ָואס ְִליֶגׁ ְט ִאין ֵֵּבית ְֶל ֶֶחם‪ָ ,‬וָ ָואס ִָדאס ָוֶ ׁ‬ ‫ִצּוְפ ִֶרי‪.‬‬ ‫ּ‬ ‫קּומען‬ ‫אַל ּטן ְַּביים ַא ֶַרייֶנּ ֶ‬ ‫אְּבן ֶגֶ ַ‬ ‫עֵה ּ‬ ‫ימ"ש ֵָה ּ‬ ‫ייְליֶגֶ ע ָ‬ ‫ּתֹוְרֵה‪.‬‬ ‫עְר ִׁמאְנׁ ְט ִאין ִִדי ֵֵה ִ‬ ‫ְׁשֹוין ִֶד ׁ‬ ‫זּומעֶר תש"ב‪ ,‬אּון‬ ‫ַקיין ֶא ֶֶרץ יִ ְּׂש ֶָר ֵאַל ח"ו‪ֶ ,‬‬ ‫עְּב ַָלאזּ ן ִמיט‬ ‫אְּבן זֵ יי ֶגֶ ּ‬ ‫ְַּבייֶנַ אְכּ ט ֵָה ּ‬ ‫ָדּוֶרְך ִָדי‬ ‫טֹויסן ּ‬ ‫ִצּוֶריק ֶגֶ ּ‬ ‫עְׁש ּ‬ ‫ואֶרן ִ‬ ‫זֶ עֶנֶ ען ֶגֶ עוָ ּ‬ ‫אּון ָוִ ָוי ְׁר ְִׁש"י ֵׁה ָָקִדֹוְׁש ֵּׁב ְֶרעְנׁ ֶגׁ ְט ׁא ְָראַּפ ׁאז‬ ‫ְׁשֹוְפֶרֹות‪ִ ,‬מיט ֶגּ ֶרֹויס ֶגֶ עוֵ ויין‪,‬‬ ‫ּ‬ ‫ִֶצעֶנּ ָּד ִַליֶגֶ עֶר‬ ‫ֶע ֶנּ ֶגּ ֶַל עֶנּ ֶָד עֶר‪.‬‬ ‫אְרְט‬‫אע ְׁר ִִדיֶגׁ ְט ִָד ׁ‬‫יׁ ֲעָקִֹב ָא ִִביְנּו ֵָהאְט ִאיְר ֵּׁב ֶ‬ ‫עֶר ְּׁש ּטן‪ֶ ,‬עֶר‬ ‫ייְּב ּ‬ ‫ייען ִצּום ֵא ֶ‬ ‫אּון ִמיט ֶגֶ ּ‬ ‫עְׁש ֵֶר ֶ‬ ‫ָועְרן‬ ‫ָועְלן ָוֶ ׁ‬ ‫אֹויפן ָוֶ ָועֶג‪ְּ ,‬כׁ ִֵדי ָוֶ ָוען ִא ׁיִדן ָוֶ ׁ‬ ‫ׁ‬ ‫יְׁשע ִקיֶנּ ֶָדעֶר‪.‬‬ ‫אְּבן אֹויף ִא ִיָד ֶ‬ ‫זָ אַל ֶַר ּח ָמֶנּות ֵָה ּ‬ ‫ייְּבט ֶָדעֶר ֶגַ ְּּב ַאי ְפּון‬ ‫ִאיֶנֶ עם ָטאֶג‪ְּ-‬בּוך ְּׁש ֶַר ּ‬ ‫ָועְלן‬ ‫אְר ְׁט ְִר ׁיֵּבן פּון ֶא ְֶרץ יִ ְׁׂש ְָר ֵאְל אּון זֵ יי ָוֶ ׁ‬ ‫ׁפ ׁ‬ ‫ֵק ֶבֶר ֶָר ֵחַל ֶר' ְּׁשֹלמֵֹה אַלי' ֶמעֶר ְּּפ ֶָר ִטים ַאֶרּום‬ ‫אְרְט זִ יְך ֶָקעְנֶ ען‬ ‫ִדּוְרְכׁ ֶגֵ יין‪ ,‬זָ ׁ‬ ‫אְלן זֵ יי ִָד ׁ‬ ‫אְרְט ׁא ׁ‬ ‫ִָד ׁ‬ ‫אְּבן זִ יְך‬ ‫ייען ֵָה ּ‬ ‫ִָדי קֹוַלֹות אּון ֶגֶ ּ‬ ‫עְׁש ֵֶר ֶ‬ ‫חֹוָדְׁש ְַּתמּוז‪ִ ,‬איֶנֶ עם יָ אֶר ְפּון ִָדי‬ ‫"אין ֶ‬ ‫ֶָדעם‪ִ :‬‬ ‫אֹויסָוֵ ָוייְנֶ ען ֵּׁביי ִִדי‬‫ׁ‬ ‫עְטן אּון‬ ‫אֹויס ֵֶּב ׁ‬ ‫ׁ‬ ‫ֶגּוְט‬ ‫עֶרט ֶגַ אֶנּ ץ וַ וייט ַאֶרֹויס ְפּוֶנֶ עם ֵק ֶבֶר‬ ‫ֶגֶ ֶ‬ ‫עֵה ּ‬ ‫ִמ ַּל ָח ָמֵה ִאין אַל‪-‬אַלמעין‪ִ ,‬אין ִָדי ִַצייט וֶ וען‬ ‫אִמע ְָר ֵֶחְל‪.‬‬ ‫ִׁמ ֶ‬ ‫ֶָר ֵח ַל‪.‬‬ ‫אְּבן‬ ‫אמעַל אּון מּוסַליֶני ימ"ש ֵָה ּ‬ ‫עֶראַל ֶַר ֶ‬ ‫ֶגֶ עֶנֶ ַ‬ ‫יְׁשט וַ וייט ְפּוֶנֶ עם ֵק ֶבֶר ֶָר ֵחַל ִאיז‬ ‫ֶנִ ּ‬ ‫עמען ִמ ִּצ ֶַריִ ם אּון‬ ‫זִ יְך ֶגֶ עֶגּ ֵֶרייט ַאייֶנּ ִצּוֶנֶ ֶ‬ ‫עקּומען ִצּו ִמיֶר ִּצוֵ ויי‬ ‫ֶ‬ ‫ֶא ֶֶרץ יִ ְּׂש ֶָר ֵאַל‪ ,‬זֶ עֶנֶ ען ֶגֶ‬ ‫אַלאץ וואּו‬ ‫יְׁשעֶר ֶגּ ִביֶר‪,‬‬ ‫ֶגֹוי'א ֶ‬ ‫ִ‬ ‫ֶגֶ עוֶ וען ַא ְֵׁשייֶנֶ ע ֶגּ ֶ‬ ‫ֶרֹויסע ְַּפ ַ‬ ‫ֶעס ֵָהאט ֶגֶ עוואֹויֶנּ ט ַא‬ ‫אְּבן ִמיֶר ֶגֶ עזָ אֶגּ ט‬ ‫אק'עֶר ִא ּיָדן אּון זֵ יי ֵָה ּ‬ ‫ִא ַיֶר ֶ‬ ‫ִדִי ֵה ֵייִל ִיֶג ֶע ֵק ֵֶב ֶר‬ ‫אְּבן ֶגֶ עוואֹויֶנּ ט ַא ַסאְך ֶֶרעֶגִ יֶרּוֶנּ ֶגּ ס‬ ‫אֶרט ֵָה ּ‬ ‫ָָד ּ‬ ‫קּוְּבַל‪ֵָ ,‬ה ֶַרב ְּּפ ַתיָ יא‬ ‫ַאז ֶעס ִאיז ָָדא ַא ּמ ָ‬ ‫ייַליֶגֶ עֶר ֶֶר ְִּבי ְִׁש ּמעֹון ְַּבֶר ָ‬ ‫יֹוח ִאי‬ ‫ֶָדעֶר ֵֵה ִ‬ ‫אַלט‬‫עמ ּ‬ ‫אְּבן זִ יְך ֶָד ָ‬ ‫עַל ֶטע‪ ,‬וָ ואס ֵָה ּ‬ ‫עְׁש ֶט ּ‬ ‫ֶגֶ‬ ‫ַאייֶנּ ּ‬ ‫זַ ִַצ"ַל וָ ואס וִ ויַל ּמ ַס ְֵּדֶר זַ יין ְַּביים ֵק ֶבֶר ֶָר ֵחַל‬ ‫קּומט‬ ‫עָדע ֶנַ אְכּ ט ּ‬ ‫זֹוֵהֶר ח ֶָֹדְׁש ַאז יֶ ֶ‬ ‫זָ אֶגּ ט ִאין ַ‬ ‫יְׁשע ּגֹויִ ים‬ ‫אַליֶ עֶנִ ֶ‬ ‫יט ּ‬ ‫אַל ּטן ִא ַ‬ ‫עֵה ּ‬‫אֹויְפֶגֶ ַ‬ ‫אֶרט ּ‬ ‫ָָד ּ‬ ‫ָדּוֶרְכּ אֹויס ְִפיֶר אּון ִּצוָ ואֶנּ ִִציֶג ְָׁש ָעֵה ַא ְַּת ֲעֶנִ ית‬ ‫ּ‬ ‫ֶָר ֵחַל ִא ִֵּמיֶנּו ַא ֶָראְּפ ִצּום ְֵּבית ֵַה ִִּמ ּק ְָּדְׁש‪ ,‬אּון‬ ‫עקּומען ְפּון ִמ ִּצ ֶַריִ ם אּון ֶנָ אְך‬ ‫ֶ‬ ‫וָ ואס זֶ עֶנֶ ען ֶגֶ‬ ‫ִצּוַליְּב ֶָדעם ֶע ֶּרֶנּ ּס ּטן‬ ‫ִָדיְּבּוֶר אּון ְּּת ְִפיַלֹות ִ‬ ‫עֶר ְּׁש ֶטעֶר‬ ‫ייְּב ּ‬‫וֵ וייֶנּ ט אּון ְּׁש ֵֶרייט ַאז ֶָדעֶר ֵא ֶ‬ ‫אטן אּון ּא ֶָד ַּל ַַלייט‪.‬‬ ‫אמ ּ‬ ‫עִצעֶר‪ִָ ,‬ד ּיְּפ ַַל ַ‬ ‫ְּּפ ֶַל ֶ‬ ‫ועַלט‪ ,‬אּון ִאין ֶא ֶֶרץ יִ ְּׂש ֶָר ֵאַל‪.‬‬ ‫ַמ ִָצב ִאין ִָדי וֶ ּ‬ ‫ְּבֹויען ֶָדעם ְֵּבית ֵַה ִִּמ ּק ְָּדְׁש אּון‬ ‫אְפ ֶ‬ ‫זָ אַל ְׁשֹוין ּ‬ ‫אֶרן אּון ָאֶנּ ֶגֶ עֶגּ ֵֶרייט‬ ‫ִאיְך ְִּבין ַא ִֵהין ֶגֶ ָ‬ ‫עְפ ּ‬ ‫יְׁשע ִקיֶנּ ֶָדעֶר ַקיין ֶא ֶֶרץ‬ ‫ִצּוֶריק ְּּב ֶֶרעֶנּ ֶגֶ ען ִא ִיָד ֶ‬ ‫ִ‬ ‫עקעֶנּ ט‬ ‫יְׁשט ֶגֶ ֶ‬ ‫אְּבן זֵ יי ֶנִ ּ‬ ‫יֶ עֶנֶ ע ֶנַ אְכּ ט ֵָה ּ‬ ‫יִ ְּׂש ֶָר ֵאַל‪.‬‬ ‫ְׁשֹוְפֶר‬ ‫ייען אּון ָָדאס ָ‬ ‫ִצּוַליְּב ִָדי ֶגֶ ּ‬ ‫עְׁש ֵֶר ֶ‬ ‫אְפן ִ‬ ‫ְּׁש ַָל ּ‬ ‫ָָדאס ְּּפ ַַלאץ‪.‬‬ ‫ְּּב ַָלאזּ ן ְַּביי ֵק ֶבֶר ֶָר ֵחַל‪.‬‬ ‫עקּומען‬‫ֶ‬ ‫ֶנָ אְך ֶע ּט ִַליְכֶ ע ְָׁש ָעֵה זֶ עֶנֶ ען ָאֶנּ ֶגֶ‬ ‫יְׁשע‬‫אְּבן ִא ִיָד ֶ‬ ‫ְּּב ֶמ ְֶׁשְך ַא ֶַלע ָדֹוֶרֹות ֵָה ּ‬ ‫ויְׁשן זֵ יי ְַּב ֲע ֵַלי‬ ‫ַאֶרּום זֶ עְכּ ִִציֶג ֶמעֶנּ ּט ְּׁשן; ִּצוִ ּ‬ ‫יסן ְַּביים ֵק ֶבֶר‬ ‫עטן אּון ַאייֶנּ ֶגֶ ִ‬ ‫עֶר ּ‬ ‫עְּב ּ‬‫ִקיֶנּ ֶָדעֶר ֶגֶ ֶ‬ ‫עקּומען‬ ‫ֶ‬ ‫ִצּוְפ ִֶרי זֶ עֶנֶ ען ֶע ּט ִַליְכֶ ע ְפּון זֵ יי ֶגֶ‬ ‫ּ‬ ‫אמע ֶָר ֵחַל‪ְַ ,‬פאֶר יּ ְׁשּועֹות אּון ֶּרְפּואֹות‬ ‫ְפּון ַמ ֶ‬ ‫עְפ ֶֶרעֶגּ ט‪ ,‬וָ ואס טּוט ֶמען ָָדא? ֵָהאט ֶמען‬ ‫אּון ֶגֶ ּ‬ ‫סֹוח ִֶרים‪ְַּ ,‬ת ַּל ִמ ֵיָדי ֲחְכָ ִמים אּון‬ ‫ֲ‬ ‫קּוְּב ִַלים‪,‬‬ ‫ּמ ָ‬ ‫יְׁשע ָא ְּּפ ְּׁש ַטאם‪,‬‬ ‫אק ֶ‬ ‫עֶרס ְפּון ִָדי ִא ַיֶר ִ‬ ‫עט ּ‬‫ַא ֶּר ְֶּב ֶ‬ ‫אּון ַא ֶַלע ִמיֶנֵ י ְַּב ָקְׁשֹות‪.‬‬ ‫לך לך תש פ" ז‬ ‫אי נד ערהי ים‬ ‫‪18‬‬ ‫ייָדיֶגֶ ע ֶגּ ַָלאז‪ ,‬אּון‬ ‫עֶנּומען ַא ֵַל ִ‬ ‫ֶ‬ ‫ֵאייֶנֶ עֶר ֵָהאט ֶגֶ‬ ‫קּומט ֶעֶר ַקיין ֶא ֶֶרץ יִ ְּׂש ֶָר ֵאַל (ח"ו)‪...‬‬ ‫ֶנָ אְכּ ֶָדעם ּ‬ ‫ייַליֶגֶ ע ְּּפ ַַלאץ‪,‬‬ ‫זֵ יי ֶגֶ עזָ אֶגּ ט ַאז ָָדאס ִאיז ַא ֵֵה ִ‬ ‫עָדע‬ ‫עמאְכּ ט זִ ּיְּבן ֵַה ָָּקְפֹות‪ְַּ ,‬ביי יֶ ֶ‬ ‫אְּבן ֶגֶ ַ‬ ‫זֵ יי ֵָה ּ‬ ‫עְפ ֶֶרעֶגּ ט וָ ואס ִָדי קֹוַלֹות זֶ עֶנֶ ען‬ ‫אְּבן זֵ יי ֶגֶ ּ‬ ‫ֵָה ּ‬ ‫אְּבן ַא ֶַלע ִאיֶנּ ֵאייֶנֶ עם ֶגֶ עזָ אֶגּ ט‪ :‬עֹוָד‬ ‫ֵַה ָָּק ְָפֵה ֵָה ּ‬ ‫ֶָדעֶר ִַצ ִָדיק ֵָה ֶַרב ְּּפ ַתיָ יא ִאיז ֶגֶ עזִ ּ‬ ‫יִצן‬ ‫ימּות'ָדיֶגֶ עֶר‬ ‫ִ‬ ‫ֶגֶ עוֶ וען ְַּבייֶנַ אְכּ ט‪ֵָ ,‬האט זֵ יי ַא ְּּת ִמ‬ ‫ֶרּוְׁש ַַליִ ם‪,‬‬ ‫ֹלא יָ בֹוא ִאיְׁש ִַצֶר וּ אֹויֵ ב ְּּב ְַׁש ֲע ֵֶרי יּ ָ‬ ‫מּועס‬ ‫אַל ּטן ֶָדעם ְּׁש ֶ‬ ‫עֵה ּ‬‫יטֶגֶ ַ‬ ‫ֶרֹויסן אּון ִמ ּ‬ ‫ִאיֶנּ ָּד ּ‬ ‫עָדאוֶ ועֶנּ ט‬ ‫אְּבן ֶגֶ ַ‬ ‫עֶרט‪ִ :‬מיֶר ֵָה ּ‬ ‫ִאיָד ֶגֶ ֶ‬ ‫עעֶנּ ּט ְֶפ ּ‬ ‫ְַׁש ֲע ֵֶרי ְּּד ָמעֹות ֹלא ֶנִ ֶנּ ֲעַלּו‪ֶָ ,‬דעֶר ְַפייֶנּ ט‬ ‫אַליֶ עֶנֶ עֶר‬ ‫יט ּ‬ ‫ויְׁשן ֶָדעם ִאיָד אּון ֶָדעֶר ִא ַ‬ ‫ִּצוִ ּ‬ ‫אַלן‬ ‫אַליֶ עֶנֶ עֶר זָ ּ‬ ‫יט ּ‬ ‫ייט ְּׁשן אּון ִָדי ִא ַ‬ ‫ַאז ִָדי ַָד ּ‬ ‫קּומען‪ .‬אּון ֶעֶר ֵָהאט‬ ‫יְׁשט ַא ֶַרייֶנּ ֶ‬ ‫וֶ ועט ָָדא ֶנִ ּ‬ ‫ויְׁשן זִ יְך ִאין‬ ‫עָדט ִּצוִ ּ‬ ‫עֶר ּ‬‫ֶ‬ ‫ֶגֶ‬ ‫אְּבן‬ ‫וָ ואס ֵָה ּ‬ ‫קּומען ַקיין ֶא ֶֶרץ יִ ְּׂש ֶָר ֵאַל‪ֵָ ,‬האט זִ יְך‬ ‫יְׁשט ֶ‬ ‫ֶנִ ּ‬ ‫אַלן זֵ יי‬ ‫עֶרן זָ ּ‬ ‫ייע ֶֶרע ּט ֶֶר ּ‬ ‫זֵ יי ֶגֶ עזָ אֶגּ ט ַאז זֵ ֶ‬ ‫אְּב יְׁש‪.‬‬ ‫ַא ֶַר ִ‬ ‫עֶרּוְפן‪ִ :‬איֶר‬ ‫ּ‬ ‫אַליֶ עֶנֶ עֶר ָאֶנּ ֶגֶ‬ ‫יט ּ‬ ‫ֵאייֶנֶ עֶר ְפּון ִָדי ִא ַ‬ ‫יסן ִאין ִָדי ֶגּ ַָלאז‪.‬‬ ‫ַא ֶַרייֶנּ ֶגִ ּ‬ ‫ייסן ְַפאֶר ַא ֶַלע ִמ ּת ְַּפ ְּּל ִַלים‬ ‫ֶעֶר ֵָהאט ֶגֶ ֵ‬ ‫עֵה ּ‬ ‫עֶר ִִציֶג‬ ‫ֶקעֶנּ ט זַ יין זִ יְכֶ עֶר ַאז ְִּביז ַאְכּ ט אּון ְֶפ ּ‬ ‫עָדעֶר‬‫אַלן ַא ֶַרייֶנּ ֶגֵ יין ִאיֶנֶ עוֵ וייֶנִ יֶג‪ ,‬אּון יֶ ֶ‬ ‫זָ ּ‬ ‫עמען ִמ ִּצ ֶַריִ ם אּון‬ ‫מּוס ִַליֶני ַאייֶנּ ֶנֶ ֶ‬ ‫ְָׁש ָעֵה וֶ ועט ּ‬ ‫‪19‬‬ ‫לך ל ך ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫=‬ ‫אּו ְּנ ְֶז ֶער ֵה ֵייִל ִיֶג ֶע‬ ‫ֶמ ַאֶמ ֶע‬ ‫ָרֵחִֵל‬ ‫ע"ֵה‬ ‫=‬ ‫יארצייט‪:‬‬ ‫י"א חשון‬ ‫ן די‬ ‫ואך‬‫ו‬‫פ‬ ‫ו‬ ‫יארצייט‬ ‫עֶראְכּ ּטן ְִּתיקּון‬ ‫עֶראְכּ ּטן‬ ‫אְּבן זֵ יי ָא ְּּפֶגֶ ָ‬ ‫אְּבן זֵ יי ָא ְּּפֶגֶ ָ‬ ‫ְִּביז ֲחִצֹות ֵָה ּ‬ ‫ְּכָ ֵֶרת‪ְַּ ,‬ביי ֲחִצֹות ֵָה ּ‬ ‫ֶב ְ� ֶרִסְִלֶֶב ְ'ע ֶ ֵחֲִס ִיִדִים ֶב �ַיים‬ ‫ייְּבן וָ ואס‬ ‫אְׁש ֶַר ּ‬ ‫יְׁשט ְַּב ּ‬ ‫אֶרט ָא ְּּפֶגֶ עטּון‪,‬‬ ‫ועֶר ֶטעֶר ֶקעֶנֶ ען ֶנִ ּ‬ ‫וֶ ּ‬ ‫ְַפאֶר ַא ְּּבְכִ ּיֹות ֶעס ֵָהאט זִ יְך ָָד ּ‬ ‫אְּבן זֵ יי ֶגֶ עזָ אֶגּ ט‬ ‫ְִּתיקּון ֲחִצֹות‪ ,‬אּון ֶנָ אְכּ ֶָדעם ֵָה ּ‬ ‫ֵה ֵייִל ִיֶגְן ֵק ֵֶב ֶר‬ ‫אְּבן ַא ֶַלע ֶגֶ עזָ אֶגּ ט זִ ּיְּבן ָמאַל‪ֵ :‬הּוא‬ ‫ִצּום סֹוף ֵָה ּ‬ ‫אְּבן זֵ יי‬‫ְּּת ִֵה ִַלים‪ ,‬אּון ֶנָ אְכּ ן ֶעֶנּ ִָדיֶגּ ן ַא ֵס ְֶפֶר ֵָה ּ‬ ‫קּומען‪.‬‬ ‫יְׁשט ֶ‬ ‫ֹלא יָ בֹוא ‪ֶ -‬עֶר וֶ ועט ֶנִ ּ‬ ‫ְׁשֹוְפֶר אּון ֶגֶ עזָ אֶגּ ט ִָדי ְּׁשֹלְׁש ֶע ְּׂש ֵֶרֵה‬ ‫ֶגֶ ּ‬ ‫עְּב ַָלאזּ ן ָ‬ ‫עקּומען ִמ ּת ְַּפ ֵַלַל‬ ‫ֶ‬ ‫ויְׁשן ִָדי וָ ואס זֶ עֶנֶ ען ֶגֶ‬ ‫ִּצוִ ּ‬ ‫אְּבן זֵ יי‬ ‫ִצּוְפ ִֶרי ֵָה ּ‬‫ִמָדֹות ְֶׁשַל ֶַר ֲח ִמים‪ ,‬אּון ּ‬ ‫עֶר ַמאֶנּ ט ֶר'‬ ‫זַ יין ְַּביים ֵק ֶבֶר ֶָר ֵחַל ִא ִֵּמיֶנּו ֶָד ּ‬ ‫וֶ וען זֵ יי זֶ עֶנֶ ען ַאֶרֹויס ֵָהאט ֶָדעֶר‬ ‫עָדאוֶ ועֶנּ ט ְַׁש ֲח ִֶרית‪.‬‬‫ֶגֶ ַ‬ ‫קּוְּב ִַלים ְפּון יּ ְִׁש ַיבת‬ ‫ְּׁשֹלמֵֹה ֶא ַּלי' ַא ַסאְך ִָדי ּמ ָ‬ ‫עְפ ֶֶרעֶגּ ט וָ ואס‬ ‫ויָדעֶר ֶגֶ ּ‬ ‫אַליֶ עֶנֶ עֶר ֶגֹוי וִ ֶ‬ ‫יט ּ‬ ‫ִא ַ‬ ‫יֹוסף‪ ,‬אּון אֹויְך יּ ְִׁש ַיבת ֵעץ ַחיִ ים‪.‬‬ ‫ְּפֹוֶרת ֵ‬ ‫ָ‬ ‫עִצט ֶגֶ עוֶ וען ִאיֶנֶ עוֵ וייֶנִ יֶג? ֵָהאט ֶמען‬ ‫ִאיז יֶ ּ‬ ‫עַל ְּפן‬ ‫אקע ֵֶה ּ‬ ‫עֶר ְּׁש ֶטעֶר ַט ֶ‬ ‫ייְּב ּ‬ ‫זָ אַל ֶָדעֶר ֵא ֶ‬ ‫ִאים ֶגֶ עזָ אֶגּ ט ַאז ּמ ָ'ֵהאט וִ ֶ‬ ‫ויָדעֶר ִמ ּת ְַּפ ֵַלַל‬ ‫אמע ֶָר ֵחַל‬ ‫עֶרן ְפּון ַמ ֶ‬ ‫ַאז ִָדי ֶגֶ עוֵ ויין אּון ּט ֶֶר ּ‬ ‫אֶרט ִא ּיָדן‬ ‫קּומען ַא ֶַלע ָס ּ‬ ‫ֶ‬ ‫ֶעס ְּפ ֶַלעֶגּ ן‬ ‫ֶגֶ עוֶ וען‪.‬‬ ‫אמען ִמיט‬ ‫ועֶרן‪ִ ,‬צּוזַ ֶ‬ ‫עֶרט וֶ ּ‬ ‫עֵה ּ‬‫זָ אַל ְׁשֹוין ִצּוֶגֶ ֶ‬ ‫ויְׁשן‬ ‫אמען‪ִּ ,‬צוִ ּ‬ ‫אֶר ְִׁש ֶיָדעֶנֶ ע ָא ְּּפ ְּׁש ַט ֶ‬‫ְפּון ְַפ ּ‬ ‫יְׁשע‬ ‫עֶרן ְפּון ַא ֶַלע ִא ִיָד ֶ‬ ‫ִָדי ְּּת ְִפיַלֹות אּון ּט ֶֶר ּ‬ ‫י'ְׁשע‪,‬‬ ‫אֶר ֶ‬ ‫י'ְׁשע‪ְּ ,‬בּוְכַ ִ‬ ‫יְׁשע‪ְַּ ,‬פ ֶּר ִס ֶ‬ ‫זֵ יי ִס ִיֶר ֶ‬ ‫ֵהּוָדא ִאיז ַאֶרֹויס ְפּון‬ ‫וֶ וען ֶָדעֶר ִַצ ִָדיק ֶר' יּ ָ‬ ‫אַלן זֹוְכֶ ֵה‬ ‫ִקיֶנּ ֶָדעֶר ְפּון ַא ֶַלע ָדֹוֶרֹות‪ ,‬אּון ִמיֶר זָ ּ‬ ‫י'ְׁשע ִא ּיָדן‪ ,‬וִ וי אֹויְך ְּפ ֶַלעֶגּ ן ְּכּ ֵס ֶָדֶר‬ ‫ּס ְַפ ֶּר ִָד ֶ‬ ‫אֶרט ֵָהאט ֶעֶר ֶגֶ עזָ אֶגּ ט ְַפאֶר ֵאייֶנֶ עֶר ְפּון‬ ‫ָָד ּ‬ ‫בּוַלם‪ֶ ,‬מען זָ אַל‬ ‫זַ יין ְּּב ָקֶרֹוב ִצּו וּ ְָׁשבּו ְָּבֶנִ ים ִַלֶגּ ָ‬ ‫קּומען ְּּב ֶֶר ּס ֶַל ּב ֶ'ע ֲח ִס ִיָדים‪.‬‬ ‫ֶ‬ ‫ִָדי ְַּת ַּל ִמ ִיָדים‪ :‬זָ אֶגּ ט ִאים ַאז ֶעֶר ֶקען זַ יין‬ ‫יטן‬ ‫ֶרֹויְפֶגֵ יין ַקיין יּ ָ‬ ‫ֶרּוְׁש ַַליִ ם‪ִ ,‬מ ּ‬ ‫ִצּוֶריק ַא ּ‬ ‫ְׁשֹוין ִ‬ ‫יט ֶַלעֶר ימ"ש אּון‬ ‫זִ יְכֶ עֶר ַאז ִָדי ַמ ְָּפ ַָלֵה ְפּון ִֵה ּ‬ ‫ייְּבט ִאיֶנֶ עם ָטאֶג‪-‬‬ ‫ייְׁש ְִּפיַל‪ֶ ,‬עֶר ְּׁש ֶַר ּ‬ ‫ִצּום ְֵּב ּ‬ ‫ייעֶר ֶנָ אֶנּ ט‪.‬‬ ‫מּוס ִַליֶני ימ"ש ִאיז זֵ ֶ‬ ‫ּ‬ ‫יְׁשי‪ָ ,‬א ֵמן‪.‬‬‫אֹויְפְּבֹוי ְפּוֶנֶ עם ְֵּבית ֵַה ִִּמ ּק ְָּדְׁש ֵַה ְּׁשׁ ִַל ִ‬ ‫ּ‬ ‫ְּבּוך‪ ,‬י"א ֶח ְּׁשוָ ן ְּׁשֶנַ ת תש"ֶג‪ְ(ִ ,‬פיֶר אּון ַאְכּ ִִציֶג‬ ‫זׁ ְכּותֹו יָ ֶגֵ ן ָע ְֵליְנּו‪.‬‬ ‫ִצּוֶריק)‪.‬‬ ‫יָ אֶר ִ‬ ‫ֶנָ אְכּ ן ָא ְּּפ ֶֶרעְכּ ּטן ִָדי ַא ֶַלע ְּּת ְִפיַלֹות‬ ‫ְּּב ֶמ ְֶׁשְך ִָדי ְִפיֶר אּון ִּצוָ ואֶנּ ִִציֶג ְָׁש ָעֵה ֵָהאט‬ ‫אֶר ִַצייט ְפּון‬ ‫ִָדי ֶנַ אְכּ ט ְפּון י"א ֶח ְּׁשוָ ן‪ִָ ,‬די יָ ּ‬ ‫עּוָדת ִמ ִּצוָ ֵה‪ ,‬אּון ּמ ָ'ֵהאט‬‫עמאְכּ ט ַא ּס ַ‬ ‫ֶמען ֶגֶ ַ‬ ‫אמע ֶָר ֵחַל ִאיז ִָדי ֵק ֶבֶר ֶגֶ עוֶ וען ָא ְּפן ַא‬ ‫ִָדי ַמ ֶ‬ ‫עָדאֶנּ ּקט‬‫עטאֶנּ ִּצן אּון ֶגֶ ַ‬ ‫ֶגֶ עזִ יֶנּ ֶגֶ ען אּון ֶגֶ ַ‬ ‫עטַל ְֶּפ ַסח תשְפ"ו‪ֶ ,‬גֶ ּ‬ ‫עְׁש ִֶר ּיְּבן‬ ‫עֶנּומען ְפּוֶנֶ עם ְּּב ֶַל ּ‬ ‫ֶ‬ ‫ֶגֶ‬ ‫ֶגַ אֶנּ ִֶצע ֶנַ אְכּ ט‪.‬‬ ‫יֹואַל ּמֶנַ ֵחם ּגֵ ֶּרְׁשֹון‬ ‫ייְּבעֶר מו"ֵה ֵ‬ ‫ָדּוֶרְך אּוֶנּ זֶ עֶר ְּׁש ֶַר ֶ‬ ‫ּ‬ ‫ייעֶר ְּּת ְִפיַלֹות זֶ עֶנֶ ען‬ ‫עֶר ְּׁש ּטן ַאז זֵ ֶ‬ ‫ייְּב ּ‬ ‫ֶָדעם ֵא ֶ‬ ‫יִצ ֶַלעֶר ֵהי"ו‪".‬‬ ‫ְּׁשֶנִ ּ‬ ‫עקּומען ֶע ּט ִַליְכֶ ע ַחְּבּוֶרֹות‬ ‫ֶ‬ ‫ֶעס זֶ עֶנֶ ען ֶגֶ‬ ‫ועֶרן"‪.‬‬ ‫עֶנּומען וֶ ּ‬ ‫ֶ‬ ‫ָאֶנּ ֶגֶ‬ ‫ויְׁשן זֵ יי‬ ‫ִמ ּת ְַּפ ֵַלַל זַ יין‪ַ ,‬אֶרּום ַאְכּ ט ִמֶנּ יָ ֶנִ ים‪ִּ ,‬צוִ ּ‬ ‫אִציס אּון‬ ‫אקע ֶגֶ עוֶ וען‪ִָ ,‬די ֶנַ ִ‬ ‫ַאזֹוי ִאיז ַט ֶ‬ ‫י'ְׁשע‪,‬‬‫אֶר ֶ‬ ‫י'ְׁשע‪ְּ ,‬בּוְכַ ִ‬ ‫ִאיז ֶגֶ עוֶ וען ִס ִיֶר ֶ‬ ‫יְׁשע‪ְַּ ,‬פ ֶּר ִס ֶ‬ ‫אֶר ּט ִֶר ּיְּבן‬ ‫עַל ְֶפעֶר זֶ עֶנֶ ען ְַפ ּ‬ ‫יט ֵֶה ּ‬‫ייע ֶֶרע ִמ ּ‬ ‫זֵ ֶ‬ ‫י'ְׁשע ִא ּיָדן אּון ַא ַסאְך ְּּב ֶֶר ּס ֶַל ּב ֶ'ע‬ ‫ּס ְַפ ֶּר ִָד ֶ‬ ‫ָדּוֶרְך ִָדי ֶעֶנּ ֶגּ ֶַלעֶנּ ֶָדעֶר‪,‬‬ ‫אֶרט ּ‬ ‫ֶגֶ עוָ ּ‬ ‫ואֶרן ְפּון ָָד ּ‬ ‫ֲח ִס ִיָדים‪.‬‬ ‫אּון ַא ְּפ ִֶר ֶיקע אּון ֶא ֶֶרץ יִ ְּׂש ֶָר ֵאַל זֶ עֶנֶ ען‬ ‫ואֶרן ְפּון ִָדי ִָצ ֶָרֵה‪.‬‬ ‫אטעוֶ ועט ֶגֶ עוָ ּ‬ ‫עֶר ֶ‬‫ֶגֶ ַ‬ ‫לך לך תש פ" ז‬ ‫אי נד ערהי ים‬ ‫‪20‬‬ ‫‪21‬‬ ‫לך ל ך ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫משפחת‬ ‫אֹויֶפֶגּ אְנְ ֶג‬ ‫ְ‬ ‫ייְמעְר ֶָקען ְֶמען‬ ‫אְמע ֶפּון זּון‬ ‫עְרן וִ וי ֵֶׁשיין ֶעס ִאיז‪.‬‬ ‫עֶפעְר ֶָקען‬ ‫אֶׁש ֶ‬ ‫אְר ֶ‬ ‫ֶגּ אְנְ ֵֶצע ַָּפאְנּ ּ‬ ‫אּון ִֶדי ָָקאְלִ ְיְר ֶטע ֵַּב ֶ‬ ‫אַּפ ִֶׁשיְלְ ֶֶד ְ‬ ‫ֶגּוטעְר ַּּב ֶ‬ ‫יֶׁשט ּא ְָר ְ‬ ‫ְנָ אְר אּוְנְ זֶ עְר ֶ‬ ‫ְנִ ְ‬ ‫גליק‬ ‫עְרְלִ יְכֶ ע וֶ ועְלְ ט‪.‬‬ ‫ְּמאְכְ ן ּאזּ א ֶֶה ְ‬ ‫ִַּב ְֶׁש ּע ְת'ן‬ ‫ֶֶפעְנְ ְס ֶטעְר‪,‬‬ ‫ַּּביים‬ ‫עְר ְֶׁש ְטְנְ 'ס‬‫ייַּב ְ‬ ‫אט ְּראְכְ ְטן ֶֶדעם ֵא ֶ‬ ‫ַּּב ְ‬ ‫יאֶה‪ֶָ ,‬האַּב ִאיְך ְלִ יַּב ֵצּו‬ ‫עְרְלִ יְכֶ ע ְַּב ְִר ָ‬ ‫ֶֶה ְ‬ ‫עֶדן ָטאֶג ּאזֹוי‬ ‫אּוְנְ זֶ עְר ֶֶפעְנְ ְס ֶטעְר יֶ ְ‬ ‫ְּב ְ �ַאְַחְִד�ּו�ת'ִדִ יֶג ֶע ְּב ְ �ֶל ֶעֶטֶעֶל ֶעְך ְ‬ ‫ַּבֹוֶדֶדּות אּון‬ ‫עְר ֵֶהייט ְּמאְכְ ן ִֶה ְת ְ‬ ‫ְֶׁש ִטיְלֶ ְ‬ ‫אט ְּראְכְ ְטן ֶֶדעם‬‫ְלּ אְנְ ֶג אּון ַָּפֶׁשּוט ַּּב ְ‬ ‫עְר ְֶׁש ְטן‪.‬‬ ‫ייַּב ְ‬ ‫יטן ֵא ֶ‬ ‫ְמּוע ְסן ְִמ ְ‬ ‫ְֶׁש ֶ‬ ‫עְר'ס ֵֶׁשייְנֶ ע וֶ ועְלְ ט‪.‬‬ ‫עֶפ ְ‬ ‫אֶׁש ֶ‬ ‫ַּּב ֶ‬ ‫ֵצּום ֶע ְְר ְֶׁשט ֶּדאְנְ ָק ִאיְך ֶֶדעם‬ ‫ּא ַָּפאְר ְָמאְל וֶ ועָק ִאיְך זִ יְך אֹויף ִֶדי‬ ‫עְר ְֶׁש ְטן‪ּ .‬א ּסאְך ְָמאְל ֶָהאַּב ִאיְך‬ ‫ייַּב ְ‬ ‫ֵא ֶ‬ ‫ְרּוֶדעְר‬ ‫ְרֹויסעְר ְַּב ֶ‬ ‫זֶ עְלְ ֶַּבע ֵּצייט וִ וי ְּמיין ֶגְ ֶ‬ ‫עְר ֵֵצייְלְ ט‪:‬‬ ‫ֶֶהעְנְ ִֶדי ֶֶד ְ‬ ‫זֹויֶפיְל זּ אְכְ ן וָ ואס ִאיְך ֶּדאְנְ ָק ִאים‬ ‫ּא ִ‬ ‫עְר ְֶׁש ֶטעְר‪,‬‬ ‫ייַּב ְ‬ ‫ְֶמעְנְ ִֶדי‪ְֶׁ .‬שֹּכ ַּּח ֵא ֶ‬ ‫עְר'ס‬ ‫עֶפ ְ‬ ‫אֶׁש ֶ‬‫ּא ְְמ ַּחיֶ ֶה‪ִֶ ,‬די ֵֶהייְלִ יֶגֶ ע ַּּב ֶ‬ ‫ַּבֹוֶדֶדּות‪ִ .‬איְך‬ ‫ּאז ֶָדאס ִאיז ְּמיין ִֶה ְת ְ‬ ‫עֵצט‬ ‫וֶ ועְלְ ט ִאיז ּאזֹוי ֵֶׁשיין‪ּ ,‬אזֹוי ְֵריין‪ .‬יֶ ְ‬ ‫ְרּוֶדעְר ְֶׁש ֵטייט אֹויף‬ ‫ֶׁשּוְב ֶ'עְר ְַּב ֶ‬ ‫ְּמיין ַָח ְ‬ ‫ֶּדאְנְ ָק אּון ֶּדאְנְ ָק אּון ֶּדאְנְ ָק‪ ,‬וּ וייְל ֶֶדעְר‬ ‫עְרְלִ יְך‬ ‫ייְמעְר זֶ עְנֶ ען ֶֶה ְ‬ ‫וֶ וען ּאְלֶ ע ֵַּב ֶ‬ ‫עְרְנֶ ען ִֶדי ֵֶהייְלִ יֶגֶ ע‬‫אְר ָטאֶגְ ס ֵצּו ֶגֵ יין ְלֶ ְ‬‫ֶּפ ְ‬ ‫זֹויֶפיְל‬ ‫עַּבט ְִמיְר ּא ִ‬ ‫עְר ְֶׁש ֶטעְר ֶגֶ ְ‬ ‫ייַּב ְ‬ ‫ֵא ֶ‬ ‫אְרֶגֶ עְנִ יֶגְ ן ֵצּו ֶגֵ יין‬ ‫ָָקאְלִ ְיְרט‪ִ ,‬איז ּאזּ א ֶּפ ְ‬ ‫יסן‬ ‫עְמאְלְ ְטס‪ֶ ,‬גְ ְלּ ייְך ְנָ אְכְ 'ן ָא ְַּפֶגִ ְ‬ ‫ּתֹוְרֶה‪ֶֶ .‬ד ָ‬ ‫ָ‬ ‫אטע אּון‬ ‫ֶגּוטע זּ אְכְ ן‪ִ .‬איְך ֶָהאַּב ּא ּט ֶ‬ ‫ֶ‬ ‫ְלּוֶפט ִאיז ִָקיְל אּון ְָקְלָ אְר‪.‬‬ ‫ִאין ֶגּ אס‪ִֶ .‬די ְ‬ ‫ואסעְר‪ֶ ,‬גֵ יי ִאיְך ֵצּו אּוְנְ זֶ עְר ָָקאְך‬ ‫ְנֶ עֶגְ ְל וּ ֶ‬ ‫אְמע‪ִ .‬איְך ֶָהאַּב ְַּב ְִר ֶיֶדעְר אּון‬ ‫ּא ְּמ ֶ‬ ‫עען ַּּביים‬ ‫ִֶדי ְס ֵֶצעְנֶ עס וָ ואס ְִמיְר זֶ ֶ‬ ‫אט ְּראְכְ ְטן וִ וי ֶֶדעְר‬ ‫ֶֶפעְנְ ְס ֶטעְר ֵצּו ַּּב ְ‬ ‫ועס ֶטעְר‪ִ .‬איְך ֶָהאַּב ּא ֶהֹויז‪ִ .‬איְך‬ ‫ְֶׁשוֶ ְ‬ ‫אְרְנְ ִֶדיֶג ֵצּו ְסָקּוְל‬ ‫אֵצ ְיְרן אּון אֹויְך ֶָפ ְ‬ ‫ְֶׁש ַּּפ ִ‬ ‫אֹויֶפ ֶּׁשייְנֶ ען‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫עֶפעְר ְּמאְכְ ט ִֶדי זּון‬ ‫אֶׁש ֶ‬‫ַּּב ֶ‬ ‫אֹויע ְְרן‪,‬‬ ‫ֶ‬ ‫ֶָהאַּב ֶגֶ עזּוְנְ ֶטע אֹויֶגְ ן‪ֶ ,‬גֶ עזּוְנְ ֶטע‬ ‫ייַּבְלִ יְך‪.‬‬ ‫אֶׁש ְּר ְ‬ ‫אּוְמ ַּּב ְ‬ ‫ְ‬ ‫ִאיז‬ ‫עטן‪ ,‬אּון‬ ‫ּא ְנָ אז אּון ּא ְמֹויְל וָ ואס ּא ְְר ֶַּב ְ‬ ‫ֵצּום ֶע ְְר ְֶׁשט ִאיז ּאְלֶ עס טּוְנְ ְָקְל‪.‬‬ ‫עֶדע ְִמיְנּוט וָ ואס ֶגֵ ייט‬ ‫עְרְנָ אְך‪ְִ ,‬מיט יֶ ֶ‬ ‫ֶֶד ְ‬ ‫עְרין ֶָהאט אּוְנְ ז ְּמ ְס ִַּביְר‬ ‫עְר ִ‬ ‫אּוְנְ זֶ עְר ְלֶ ֶ‬ ‫וייטעְר‪.‬‬ ‫ּאזֹוי וּ ֶ‬ ‫יְמְל ְֶמעְר ְלִ יְכְ ִטיֶג‪,‬‬ ‫ועְרט ִֶדי ִֶה ְ‬ ‫אְר ֵַּביי‪ ,‬וֶ ְ‬ ‫ֶּפ ְ‬ ‫עסאְנְ ֶטע זּ אְך‪.‬‬ ‫עְר ּ‬ ‫ֶגֶ עוֶ וען ֶגָ אְר ּאן ִאיְנְ ֶט ֶ‬ ‫ייען ְִמיְר‬ ‫ִאין ְסָקּוְל ְנָ אְך ְלָ אְנְ ְטֶׁש ֶגֵ ֶ‬ ‫עטעְלֶ עְך‬ ‫זּוְמעְר‪ ,‬וֶ וען ּאְלֶ ע ְַּבְלֶ ֶ‬ ‫ִאין ִֶדי ֶ‬ ‫יְמְל ְנָ אְך‬ ‫אֹויֶפ'ן ִֶה ְ‬ ‫ְ‬ ‫ועְרט‬ ‫וִ וי אֹויְך וֶ ְ‬ ‫ּאְרֹויס ְֶׁש ִַּפיְלְ ן‪.‬‬ ‫זֶ עְנֶ ען ּאזֹוי ֵֶׁשיין ֶגְ ְִרין‪ִ ,‬איז ִֶדי ֶגְ ְִריְנֶ ע‬ ‫ָָקאְלִ ְיְרן וִ וי ִַּפיְנְ ָק אּון ָא ְָראְנְ ְֶדזְ ֶׁש‪ִֶ .‬די‬ ‫ִאין‬ ‫עֵצט‬ ‫ֶי ְ‬ ‫ָָקאְלִ יְר ְַּב ֱא ְֶמת ִֶדי ֶע ְסן וָ ואס ֶֶדעְר‬ ‫ִאיז‬ ‫עְר ְַּב ְסט‬ ‫ֶֶה ְ‬ ‫עַּבט ֶּפאְר ִֶדי‬‫עֶפעְר ֶגֶ ְ‬ ‫אֶׁש ֶ‬ ‫ַּּב ֶ‬ ‫ֶע ְָק ְס ֶט ע ְר‬ ‫עטעְלֶ עְך‪.‬‬ ‫ְַּבְלֶ ֶ‬ ‫ֵצּו‬ ‫עֶׁש ְּמאָק‬ ‫ֶגֶ ְ‬ ‫ייַּבט ָאן‬ ‫וֶ וען ֶעס ֵֶה ְ‬ ‫עְמען ִֶדי‬ ‫אְמְנֶ ֶ‬ ‫ֵצּוזּ ְ‬ ‫ועְרן ֶָקעְלְ ֶטעְר‪ְּ ,‬מאְכְ ט‬ ‫וֶ ְ‬ ‫עֶפאְלֶ עְנֶ ע‬ ‫אַּפֶגֶ ּ‬ ‫ּא ְָר ְ‬ ‫עְר ְֶׁש ֶטעְר ּאז ִֶדי‬ ‫ייַּב ְ‬ ‫ֶֶדעְר ֵא ֶ‬ ‫עטְלֶ עְך‪ּ .‬א ַָּפאְר‬ ‫ְַּבְלֶ ְ‬ ‫עְרן‬‫אֹויֶפ ֶֶה ְ‬ ‫ְ‬ ‫ייְמעְר זָ אְלְ ן‬ ‫ֵַּב ֶ‬ ‫ְָמאְל ְלֵ ייֶגְ ן ְִמיְר‬ ‫עַּבן ֵצּו ֶע ְסן ֶּפאְר ִֶדי‬ ‫ֶגֶ ְ‬ ‫אֹויֶפן‬ ‫ְ‬ ‫אֹויְבן‬ ‫ְ‬ ‫ֶעס‬ ‫עטעְלֶ עְך‪ ,‬אּון ֶּדאן ֶגֵ ייט‬ ‫ְַּבְלֶ ֶ‬ ‫יט ֶֶׁשעְר‪ ,‬אּון‬ ‫ֶגְ ְלִ ְ‬ ‫ּאוֶ ועָק ִֶדי ֶגְ ְִריְנֶ ע ָָקאְלִ יְר‬ ‫יט ְֶׁשן ּאזֹוי‬ ‫ְִמיְר ֶגְ ְלִ ְ‬ ‫אּון ֶעס ַּּבאוּ וייזְ ט זִ יְך‬ ‫עְרע‬ ‫ּא ְָראַּפ‪ּ .‬אְנְ ֶֶד ֶ‬ ‫עְרְלִ יְכֶ ע‬‫עְרע ֶֶה ְ‬ ‫ּאְלֶ ע ּאְנְ ֶֶד ֶ‬ ‫ְָמאְל ְּמאְכְ ן ְִמיְר‬ ‫ָָק אְלִ ְיְר ן‪.‬‬ ‫ֶהֹויֶפן‪,‬‬ ‫ְ‬ ‫ּא ֶגּ אְנְ ֵֶצע‬ ‫יֵצן ַּּביי‬ ‫ִאיְך ֶָקען זִ ְ‬ ‫לך לך תש פ" ז‬ ‫אי נד ערהי ים‬ ‫‪22‬‬ ‫ח‪ .‬צ‪ .‬גליק‬ ‫ָא ֶֶדעְר ֶָקעְנֶ ען ְִמיְר זִ יְך ְֶׁש ִַּפיְלְ ן ּאְלֶ ע‬ ‫ואְר ְֶפן ֶעס ּאְרּום‪.‬‬ ‫עטְלֶ עְך אּון וּ ְ‬ ‫ְַּבְלֶ ְ‬ ‫אּון ְִמיְר ּטאְנְ ְֵצן ּא ְּריין‪ .‬אּון וֶ וען ֶעס‬ ‫אְרט ְֶׁש ִַּפיְל‪ֵ .‬צּום‬ ‫ייע ָס ְ‬ ‫ִאיְנְ ֵאייְנֶ עם ּא ְנֵ ֶ‬ ‫עְר ְָקט אּון‬ ‫אְמ ְ‬ ‫ִאיְך ֶָהאַּב ֶָדאס ַּּב ֶ‬ ‫אֹויֶפן‬ ‫ְ‬ ‫עטְלֶ עְך‬ ‫ייעְר ּא ּסאְך ְַּבְלֶ ְ‬ ‫ִאיז ֶָדא זֵ ֶ‬ ‫ֶהֹויֶפן‬ ‫ְ‬ ‫ְרֹויסע‬ ‫ֶע ְְר ְֶׁשט ְּמאְכְ ט ְֶמען ּא ֶגְ ֶ‬ ‫עְרט ּאז ְִמיְר וֶ ועְלְ ן זִ יְך ַּחס‬ ‫יט ְ‬‫עֵצ ֶ‬ ‫ֶגֶ ִ‬ ‫עְמען ְִמיְר אֹויס ּא וֶ ועֶג‪,‬‬ ‫אְר ֶ‬ ‫ֶע ְְרֶד‪ֶָ ,‬פ ֶ‬ ‫עְרְנָ אְך‬ ‫עְר ְִמיט‪ֶֶ ,‬ד ְ‬ ‫עטְלֶ עְך ִאיְנְ ֶֶד ְ‬ ‫ְַּבְלֶ ְ‬ ‫עטן‬‫עַּב ְ‬ ‫וְ ֶָׁשְלֹום ְָק ְִריֶגְ ן‪ֶ .‬גְ ְלּ ייְך ֶָהאַּב ִאיְך ֶגֶ ֶ‬ ‫אְר ִֶׁש ְיְרן‬ ‫ּאְרּום אּון ּאְרּום‪ ,‬אּון ְִמיְר ְּמ ְ‬ ‫ְרּוַּפעס‪,‬‬ ‫ֵצּוטייְלְ ט ְֶמען זִ יְך ִאין ְֵצוֵ ויי ֶגְ ֶ‬ ‫ֵ‬ ‫עַּבן ּא‬ ‫עְר ְֶׁש ְטן זָ אְל ְִמיְר ֶגֶ ְ‬ ‫ייַּב ְ‬ ‫ֶֶדעם ֵא ֶ‬ ‫אְר ְַּב ְֶרעְנְ ֶגֶ ען‪.‬‬ ‫ֶּפ ְ‬ ‫אּון‬ ‫עֶדע‬ ‫וייטן‪ .‬יֶ ֶ‬ ‫יַּבעְר ִֶדי ְֵצוֵ ְ‬ ‫ֵאייְנְ ס ֶָקעֶגְ ְנְ ִא ֶ‬ ‫ֶגּוטע ֵע ֵָצֶה וָ ואס ֵצּו טּון‪.‬‬ ‫ֶ‬ ‫ֵצּוְריָק ִאיז ֶגֶ עוֶ וען ּאן‬ ‫ְֵצוֵ ויי ֶטעֶג ִ‬ ‫ייֶדְל‬ ‫ְנּוְמ ֶַּבעְר‪ֵ .‬איין ְֵמ ְ‬ ‫אָקּוְמט ּא ְ‬ ‫ְ‬ ‫ייֶדְל ַּּב‬ ‫ְֵמ ְ‬ ‫יֶׁשט‬ ‫ועטעְר‪ְ ,‬נִ ְ‬‫עְרע ֵֶׁשייְנֶ ע וֶ ֶ‬ ‫ֶע ְָק ְס ֶט ֶ‬ ‫ְנּוְמ ֶַּבעְר‪ .‬וֶ ועְר ֶעס ֶָהאט‬ ‫ְרּוֶפט אֹויס ּא ְ‬ ‫ְ‬ ‫ִאין יֶ עְנֶ ע ְֶרֶגּ ע ִאיז ְִמיְר ֵַּבייֶגֶ ּ‬ ‫עֶפאְלְ ן‬ ‫עֶדאְנְ ָק‪ְּ ,‬מ ְָמֶׁש ּא ְּמ ֲע ֶֶׂשֶה ֶפּון‬ ‫ּא ֶגֶ ּ‬ ‫יֶׁשט ֵצּו ֵֶהייס‪ְִ ,‬מיט‬ ‫ֵצּו ָּקאְלְ ט אּון ְנִ ְ‬ ‫עטְלֶ עְך‪ ,‬אּון‬ ‫ואְר ְֶפן ְַּבְלֶ ְ‬‫ְנּוְמ ֶַּבעְר ֶָקען וּ ְ‬ ‫ִֶדי ְ‬ ‫ּא ִָקיְלֶ ע וִ ויְנְ ְטְל‪ּ ,‬א ְּמ ָּתְנָ ֶה ֶפּון ֶֶדעְר‬ ‫עטְלֶ עְך‬ ‫אְרף ֵצּוְלֵ ייֶגְ ן ְַּבְלֶ ְ‬ ‫יֶׁשט ֶּד ְ‬ ‫וֶ ועְר ְנִ ְ‬ ‫ְּת ִֶפ יְלָ ֶה‪.‬‬ ‫עְר ְֶׁש ֶט עְר‪.‬‬ ‫ייַּב ְ‬ ‫ֵא ֶ‬ ‫ֶהֹויֶפן‪".‬‬ ‫ְ‬ ‫ֵצּו ִֶדי‬ ‫עְרּוֶפן ֵצּו ְּמייְנֶ ע‬ ‫ְ‬ ‫ִאיְך ֶָהאַּב זִ יְך ָאְנְ ֶגֶ‬ ‫"איְך ְט ְּראְכְ ט ּאז ְֶמען‬ ‫ַּח ְֶב ְְר ֶ'טעס‪ִ ,‬‬ ‫אַּבן ֶגֶ עוָ ואְלְ ט‬ ‫ייֶדְלֶ עְך ֶָה ְ‬‫ּא ַָּפאְר ְֵמ ְ‬ ‫עֶהאט‬ ‫ייעְר ְלִ יַּב ֶגֶ ּ‬ ‫ְּמיין ְָקְלּ אס ֶָהאט זֵ ֶ‬ ‫עטְלֶ עְך‪ .‬אּון ּא ַָּפאְר‬ ‫ואְר ְֶפן ְַּבְלֶ ְ‬ ‫ְס ּּתם וּ ְ‬ ‫עְר ְֶׁש ֶטעְר‪ְִ ,‬מיְר‬ ‫עֶדאְנְ ָק‪ְֶׁ .‬שֹּכ ַּּח ֵא ֶ‬ ‫ייַּב ְ‬ ‫ִֶדי ֶגֶ ּ‬ ‫אְרט ְֶׁש ִַּפיְלְ ן‪.‬‬ ‫ייֶדע ָס ְ‬ ‫ֶָקען ְֶׁש ִַּפיְלְ ן ֵַּב ֶ‬ ‫ֵצּוטייְלְ ן ִאין ְֵצוֵ ויי‬‫ָא ֶֶדעְר ֶָקען ְֶמען זִ יְך ֵ‬ ‫אַּבן ֶגֶ עוָ ואְלְ ט ֶע ְְר ְֶׁשט ְּמאְכְ ן‬ ‫ייֶדְלֶ עְך ֶָה ְ‬ ‫ְֵמ ְ‬ ‫עֵצ ֶטע ְֵצוֵ ויי ֶטעֶג‬ ‫ְֶׁש ִַּפיְלְ ן ִֶדי ְֶׁש ִַּפיְל ִֶדי ְלֶ ְ‬ ‫אֹויסֶגֶ עזֶ ען‬ ‫ְ‬ ‫ֶהֹויֶפן‪ֶ .‬עס ֶָהאט‬ ‫ְ‬ ‫ּא ֶהֹויְכֶ ע‬ ‫אַּבן‬ ‫ְנָ אְך ְלָ אְנְ ְטֶׁש‪ ,‬אּון ְִמיט ְּת ִֶפיְלָ ֶה ֶָה ְ‬ ‫ואְר ְֶפט‬‫ְרּוַּפעס‪ִֶ ,‬די זּ ייט ֶפּון ִֶדי ֶגְ ְָראז וּ ְ‬ ‫ֶגְ ֶ‬ ‫ֵצּוֶׁש ְַּפ ְֵרייט ֶעס‪,‬‬ ‫עטְלֶ עְך ִאין ִֶדי זּ ייט‪ְ .‬‬ ‫ְַּבְלֶ ְ‬ ‫עְריי‪ְֶ .‬מען‬ ‫ייַּבט ָאן ּא ְָק ְִריֶגֶ ֵ‬ ‫וִ וי ֶעס ֵֶה ְ‬ ‫עָק ְִריֶגְ ט‪.‬‬ ‫יֶׁשט ֶגֶ ְ‬ ‫ְִמיְר זִ יְך ְנִ ְ‬ ‫עטְלֶ עְך‪,‬‬‫עְמען ְַּבְלֶ ְ‬ ‫אְמְנֶ ֶ‬ ‫ייַּבט ָאן ֵצּוזּ ְ‬ ‫ֵֶה ְ‬ ‫עטְלֶ עְך!‬ ‫זֹויֶפיְל ְַּבְלֶ ְ‬ ‫ֶעס ִאיז ֶָדאְך ֶָדא ּא ִ‬ ‫אְרט‬ ‫אַּפן ֶפּון ֶָד ְ‬ ‫ייֶדְלֶ עְך ְכּ ְ‬ ‫עְרע ְֵמ ְ‬ ‫אּון ּאְנְ ֶֶד ֶ‬ ‫טאטע‬ ‫מאמע‬ ‫מענדי‬ ‫צירי‬ ‫הענדי‬ ‫וועלוועלע‬ ‫נתי‬ ‫‪23‬‬ ‫לך ל ך ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫טרעף צו‬ ‫וויאזוי קען מען מאכן פון פופציג‬ ‫אמעריקאנער מטבעות אז ס’זאל‬ ‫אויסקומען איין דאלער?‬ ‫שאלה און ענטפער פון פאריגע וואך‪:‬‬ ‫וועלכע זאך האט פיס אבער ער קריכט‬ ‫אויפן קאפ?‬ ‫לייז‬ ‫לך לך תש פ" ז‬ ‫אי נד ערהי ים‬ ‫‪24‬‬ ‫ספר המדות'ל‬ ‫מילתא דבדיחותא‬ ‫ֲאכִ ילָ ה‬ ‫סתם חלש'ן‬ ‫פאריאר אויפן וועג קיין אומאן‬ ‫וּמ ְשׁ ָפּט‪.‬‬ ‫וּשׁ ִתיָּה ָבּא ַעל ֵיְדי חֹק ִ‬ ‫יד‪ֲ .‬אכִ ילָ ה ְ‬ ‫אויפן פליגער האבן ‪ 2‬מענטשן‬ ‫גע’חלש’ט‪,‬‬ ‫עמען אוֹיף זִ יְך ִדי ִמ ְצווֹת אוּן ִדי‬ ‫דוּרכְ ’ן נֶ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫עס איז געווארן א בהלה‪,‬‬ ‫אקוּמט ֶמען‬ ‫ְ‬ ‫ער ְשׁ ְטן‪ַ ,‬בּ‬ ‫ייבּ ְ‬ ‫עצן פוּנֶ עם ֵא ֶ‬ ‫גֶ עזֶ ְ‬ ‫רופט זיך אן איינער )מעכי ר‪(.‬‬ ‫ֶע ְסן אוּן ְט ִרינְ ֶקען‪.‬‬ ‫מ’קען נישט סתם חלש’ן‪ ,‬אז‬ ‫איינער דארף חלש’ן זאל ער‬ ‫חלש’ן אין א בעג‪.‬‬ ‫געווארט אויף א קרבן‬ ‫האט‬ ‫פאליציאנט‬ ‫א‬ ‫אפגעשטעלט א דרייווער פאר’ן‬ ‫דרייווען זייער שנעל‪,‬‬ ‫בחידה טובה‬ ‫און ער זאגט צום דרייווער‪“ :‬א‬ ‫גאנצן טאג ווארט איך אויף אזא‬ ‫קרבן ווי דיר”‪.‬‬ ‫‪ .1‬וואו איז דא אין די תורה פינף ווערטער‬ ‫ענטפערט דער דרייווער‪ :‬יא‬ ‫אין א צו‪ ,‬יעדע ווארט האט נאר צוויי‬ ‫יא‪ ,‬וועגן דעם בין איך געקומען‬ ‫אותיות?‬ ‫די שנעלסטע וואס איך האב‬ ‫געקענט‪.‬‬ ‫שמירעכץ‬ ‫אמאל זעט א איד ווי איינער‬ ‫שמירט אן א געוויסע שמירעכץ‬ ‫אויף די טרעפ פון בית המדרש‪.‬‬ ‫פרעגט ער אים‪ ,‬וואס טוסטו‬ ‫חידות און ענטפערס פון פאריגע וואך‪:‬‬ ‫דא? ענטפערט ער‪ ,‬זייער‬ ‫פשוט‪ .‬איך האב זיך דא נעכטן‬ ‫ווי שטייט ביים דאווענען ‪ 3‬ווערטער אין א צו‪ ,‬אלע האבן‬ ‫אויסגעגליטשט און זיך שטארק‬ ‫די זעלבע אותיות‪ ,‬אבער יעדע פון די ‪ 3‬ווערטער טייטשט‬ ‫צוקלאפט‪ .‬בין איך געגאנגען‬ ‫אנדערש?‬ ‫צום דאקטאר און ער האט מיר‬ ‫ומתפללים ’אל אל לא‘ יושיע‬ ‫געגעבן א שמירעכץ‪ ,‬זאגנדיג איך‬ ‫זאל עס שמירן דארט וואו איך‬ ‫האב מיך צוקלאפט‪.‬‬ ‫‪.....................‬‬ ‫א תלמידה בית פיגא די מעשה מיט דוד‬ ‫אברהמי יאקאבאוויטש‬ ‫המלך מיט די פראש וואס זינגט שירה‬ ‫נחמן יאקאבאוויטש‬ ‫משפחת שטיינבערג ‪ -‬תיבה‬ ‫מענדי שווארץ‬ ‫איידי יאקאבאוויטש‬ ‫יוטי שטיינבערג נח ס’תיבה‬ ‫שיינדי אינדיג‬ ‫שלומי בוים‬ ‫פייגי עקשטיין‬ ‫לך לך תש פ" ז‬ ‫אי נד ערהי ים‬ ‫‪26‬‬ ‫‪............................................‬‬ ‫די תיבה אין חדר קרית יואל‬ ‫אשר פערל‬ ‫אליעזר שלמה סאלז‬ ‫משפחת פוקס‬ ‫משפחת יאקאבאוויטש ‪ -‬תיבה‬ ‫מאטי גליקמאן‬ ‫אליעזר שלמה סאלז‬ ‫שיינדי און שרי אינדיג‬ ‫משפחת שווארץ‬ ‫פייגא און חי’לע לאנדא‬ ‫אליעזר שלמה בלום‬ ‫אליעזר שלמה בלום‬ ‫‪27‬‬ ‫לך ל ך ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫לך לך תש פ" ז‬ ‫אי נד ערהי ים‬ ‫‪28‬‬ ‫מיט תפלה‬ ‫ִאר ֵֵציילׁ ֶט‬ ‫רֹוֶטֶה ְנֵרֹו י ִִָאיר ִַפ ׁ‬ ‫ער ִׁשי ָ‬ ‫ֶֶה ׁ‬ ‫ְנִיׁשֶט ֶגּוֶט‬ ‫ִִאיְך ִִפיל ׁ‬ ‫עֶסער‪ִִ ,‬איְך‬ ‫ער ׁׁש ֶֶטער ִִאיְך ִִפיל ׁשֹוין ִַא ֶַסִאְך ֶֶּב ֶ‬ ‫ייֶּב ׁ‬ ‫ׁׁשֹּכ ַַּח ִֵא ֶ‬ ‫ִארק‬ ‫ִֶּבין ֶגֶ עזּוְנֶׁט ִאּון ׁׁש ֶַט ׁ‬ ‫געמאלן דורך‪ :‬ח‪ .‬וועבערמאן‬ ‫ער ׁׁש ֶֶטער ֶֶהעלׁ ף ִִאיְך זָ ִאל ׁשֹוין ִִפילׁ ן‬ ‫ייֶּב ׁ‬ ‫ִֵא ֶ‬ ‫ִאְּפֶגֵ יין ִפּון ֶֶּבעֶט‬ ‫ֶגּוֶט‪ִ ,‬אּון ֶקעְנֶען ִַא ָר ׁ‬ ‫די מעשה פון תפילה ווערט גענומען פון "קול ברסלב" האטליין‪ .‬לאזט אריין אייער מעשה‪ ,‬און די בעסטע מעשה וועט ווערן געמאלן‪.‬‬ ‫‪29‬‬ ‫לך ל ך ת שפ"ז‬ ‫אינדערהיי ם‬ ‫‪Copyright © 2024 Alance AB, https://www.mazegenerator.net/‬‬ ‫שטייט אויף צו עבודת הבורא!‬ ‫‪35 by 35 orthogonal maze‬‬ ‫די זייגער האט געקלינגען‬ ‫מיר טוען שנעל אויפשטיין‬ ‫פון בעט אראפגעשפרינגען‬ ‫געזאגט “מודה אני” שיין‬ ‫‪33‬‬ ‫לך לך תש פ" ז‬ ‫אי נד ערהי ים‬ ‫‪30‬‬ ‫דאהאטאיר‬ ‫אשיינעקארטל‬ ‫די פילע הפצה קארטלעך‬ ‫וואס וועט ברענגן נאך א איד‬ ‫נענטער צום אייבערשטן‪,‬‬ ‫ספעציעל יעצט זומער ווען די‬ ‫קארטלעך זענען גאר‬ ‫פאפולער‪.‬‬ ‫צובאקומעןבייקרןהדפסה ‪ 718-387-2691 #104‬אדעראיןביהמ”דהאשקיביידיהפצהלאקער‬ ‫פאר סיי וועלכע הערות ביטע רופט אריין קרן הדפסה‬ ‫מעביר סדרה זיין איז א‬ ‫סגולה פאר אריכות ימים‬