gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

טיב הקהילה - אידיש · TIV HAKEHILAH - YIDDISH — לך לך (2026-10-19)

מוציא לאור: טיב הקהילה - אידיש · TIV HAKEHILAH - YIDDISH

שבוע: לך לך (2026-10-19)

טיב הקהילה - אידיש · TIV HAKEHILAH - YIDDISH — לך לך (2026-10-19)

פתח את ה-PDF הורדה

‫יו"ל ע"י קהילת שבתי בבית ד’ • בנשיאות מורנו ורבנו הרה"צ רבי גמליאל הכהן רבינוביץ שליט"א‬ ‫פרשת‬ ‫פרשת‬ ‫תבא‬ ‫כילך לך‬ ‫אלול‬ ‫טז חשון‬ ‫יג‬ ‫תשפ”ו‬ ‫תשפ"ז‬ ‫שבת מברכים חשון | ר"ח יום ראשון‪-‬שני | המולד יום ראשון ‪ 2 | 9:43‬חלק'‬ ‫‪850‬‬ ‫רט‬‫שנה ה'‬ ‫ויהי ריב בין רעי מקנה אברם‬ ‫דביקות אין ערליכע אידן די עצה ניצול צו‬ ‫ה‬ ‫המערכת‬ ‫ווערן פון קרומקייט!‬ ‫הפרשה‬ ‫ִּכי ׁ ָש ַמע ה’ ֶאל ָענְ יֵ ְך‬ ‫המערכת‬ ‫אין די וואכענדיגע פרשה דערציילט אונז די תוה”ק איבער די קריגעריי‬ ‫אין די ווערטער פון דער נביא ווערט דערציילט וועגן ִחזְ ִקיָּהוּ‬ ‫צווישן די פאסטוכער פון אברהם אבינו און לוט‪ ,‬און ווי אזוי אברהם אבינו‬ ‫הַ ּ ֶמלֶ ְך אז עס איז נגזר געווארן אויף אים מיתה וויבאלד ער האט‬ ‫האט געהייסן פאר זיינע פאסטוכער אז זיי זאלן זיך שיידן איינער פון דעם‬ ‫אנדערן‪.‬‬ ‫נישט חתוה געהאט און ער האט נישט עוסק געווען אין פריה‬ ‫ורביה (ווייל ער האט געזען ברוח הקודש אז עס וועט ארויסקומען‬ ‫די תוה”ק שרייבט אריין אין די שורה די ווערטער ‘והכנעני והפריזי אז ישב‬ ‫פון אים מנשה וועלכער וועט אויפשטעלן א צלם בהיכל)‪ ,‬און‬ ‫הבנין‬ ‫בארץ’ און פון דעם לערנט מען ארויס וואס איז געווען די נקודת הסכסוך‬ ‫צווישן די פאסטוכער פון לוט און די פאסטוכער פון אברהם אבינו‪.‬‬ ‫חזקיהו האט שוין געהאלטן ביים שטארבן‪ ,‬איז ישעיה הנביא‬ ‫געקומען צו אים און ער האט אים איבערגעגעבן די נבואה אין‬ ‫אינדערצייט וואס די פאסטוכער פון לוט האבן גע’טענה’ט אז הקב”ה‬ ‫ית ָך ִּכי ֵמת ַא ּ ָתה וְ ל ֹא ִת ְחיֶה’‪ ,‬האט‬ ‫נאמען פון הקב”ה‪‘ ,‬צַו לְ בֵ ֶ‬ ‫האט מבטיח געווען ארץ ישראל פאר אברהם אבינו‪ ,‬און לויט דעם קומט‬ ‫‘בן ָאמוֹץ’‪ ,‬ענדיג זאגן דיין‬ ‫חזקיהו המלך געזאגט צו דער נביא‪ֶּ ,‬‬ ‫דאך אויס אז ארץ ישראל געהער צו אברהם אבינו‪ ,‬און אזוי ווי אברהם‬ ‫נביאות און גיי ארויס‪ ,‬ווייל אזוי האב איך מקבל געווען פון דער‬ ‫אבינו האט נאך דאן נישט געהאט א יורש ‪ -‬געהער עס צו אים און ממילא‬ ‫הויז פון מיין טאטע’ס טאטע‪ ,‬אז אפילו אויב א שארפע שווערד‬ ‫מעג ער שיקן זיינע שאף פאשענען איבעראל‪ ,‬האבן די פאסטוכער פון‬ ‫ליגט אויפן האלז פון א מענטש זאל ער זיך נישט צוריקהאלטן‬ ‫אברהם אבינו צוריקגע’טענה’ט אז עס איז טאקע ריכטיג אז דאס לאנד‬ ‫פון בעטן רחמים’‪ ,‬און גלייך ווען דער נביא איז ארויסגעגאנגען‬ ‫געהער פאר אברהם אבינו‪ ,‬אבער מאמענטאל [כרגע] איז עס אין אנדערע‬ ‫ההלכה‬ ‫הענט און די צייט פאר די הבטחה איז נאכנישט אנגעקומען‪.‬‬ ‫די וויכוח איז מרומז אין די ווערטער ‘והכנעני והפריזי אז יושב בארץ’‪ ,‬און‬ ‫פון זיין הויז‪ ,‬שטייט אין פסוק ‘ ַויּ ּ ֵַסב ִחזְ ִקיָּהוּ ּ ָפנָיו ֶאל הַ ִ ּקיר’‪ ,‬און‬ ‫די הייליגע חז”ל ערקלערן אז ער האט מתפלל געווען ִמ ִ ּקירוֹת‬ ‫לִ בּ וֹ‪ ,‬פון די טיפענישן פון זיין הארץ‪ ,‬און ער האט געבעטן‬ ‫מיט דעם איז ער מרמז די טענה פון די פאסטוכער פון אברהם אבינו אז‬ ‫השי”ת אז ער זאל מבטל זיין די גזירה פון אים‪ ,‬און ער האט זיך‬ ‫עס איז נאכנישט געקומען די צייט אז ארץ ישראל זאל אריבערגיין צו די‬ ‫אונטערגענומען צו פאררעכטן זיין וועג און צו חתונה האבן‪ .‬און‬ ‫הענט פון אברהם אבינו‪.‬‬ ‫נאך איידער דער נביא איז ארויסגעגאנגען פונעם שטח פונעם‬ ‫דער סך הכל פון די וויכוח צווישן די פאסטוכער האט גורם געווען אז די‬ ‫קעניגליכן פאלאץ‪ ,‬האט דער אויבערשטער געזאגט צו אים אז‬ ‫פאסטוכער פון לוט זאלן נכשל ווערן אין א הארבע גניבה‪.‬‬ ‫ער זאל צוריקגיין צום קעניג מיט א נייע נבואה‪ ,‬און אזוי האט ער‬ ‫ווען מ’טראכט אריין אין די געשעעניש ווערט שווער ווי אזוי האבן לוט‬ ‫יתי ֶאת ִדּ ְמעָ ֶת ָך ִהנְ נִ י יו ִֹסף‬ ‫‘ש ַמ ְע ִּתי ֶאת ְּתפִ ּ ָל ֶת ָך ָר ִא ִ‬ ‫המעשיות‬ ‫און זיינע פאסטוכער געקענט נכשל ווערן מיט אזא גראבע גניבה‪ ,‬בפרט‬ ‫אז לוט האט זיך געדרייט מיט אברהם אבינו‪ ,‬זייענדיג געבינדן צו אים פון‬ ‫שנָה’‪.‬‬ ‫געזאגט צו אים ׁ ָ‬ ‫עַ ל י ֶָמ ָ‬ ‫יך חֲ ֵמ ׁש עֶ שְׂ ֵרה ׁ ָ‬ ‫צופרי ביז ביינאכט‪.‬‬ ‫אין די וואכעדיגע פרשה ווערט דערציילט ווי הגר איז אנטלאפן‬ ‫נאר דא קען מען זיך דערלערנען א שטארקער דערהער אין די וועגן און די‬ ‫פון שרה אמנו‪ ,‬און אויפן וועג איז נתגלה געווארן צו איר א ַמלְ ַא ְך‬ ‫טאקטיקן וואס דער יצר הרע נוצט ביי א מענטש‪ .‬אנדערש ווי דער מענטש‬ ‫‘ה ּנ ְָך הָ ָרה וְ יֹלַ ְד ְּת ֵּבן וְ ָק ָראת ׁ ְשמ ֹו‬ ‫ד’ און ער האט געזאגט צו איר ִ‬ ‫מיינט‪ ,‬ארבעט דער יצר הרע כיטרע און מיט אסאך קאפ און מח‪.‬‬ ‫ש ַמע ד’ ֶאל עָ נְ י ְֵך’‪ ,‬זאגט דערויף דער תרגום אונקלוס‬ ‫ִש ָמעֵ אל ִּכי ׁ ָ‬ ‫יׁ ְ‬ ‫דער יצר הרע קומט נישט צוגיין צום מענטש מיט א גראבקייט און רעדט‬ ‫‘אֲ ֵרי ַק ִ ּביל ד’ צְ לו ֵֹת ְך’‪ ,‬זעען מיר פון דעם אז הגר‪ ,‬כאטש זי איז‬ ‫ההתחזקות‬ ‫אים איין ער זאל טון אן עבירה‪ .‬דער יצר הרע ווייסט זייער גוט אז דער‬ ‫מענטש וועט זיך נישט לאזן פון אים‪ ,‬און אריינצוכאפן דעם מענטש אין‬ ‫נישט געווען א איד‪ ,‬האט זי מתפלל געווען צו השי”ת און איר‬ ‫תפילה איז נתקבל געווארן און זי איז געענטפערט געווארן‪.‬‬ ‫די נעץ קומט ער בערמה און רעדט אים ערשט איין אז ער זאל באגיין‬ ‫קלייניגקייטן‪ ,‬נאר ווען ער פאלט אדורך אין די קלייניגקייטן קומט ער אן‬ ‫אט די פסוקים טראגן מיט זיך א געוואלדיגער חיזוק פאר יעדן‬ ‫צו די גרעסערע זאכן‪.‬‬ ‫איד וואו אימער ער געפינט זיך‪ ,‬און אויך אויב מען פילט זיך‬ ‫אויך דא האט דער יצר גענוצט זיינע טאקטיקן‪ .‬מיט לומדות און מיט‬ ‫דערווייטערט‪ ,‬אויך אויב מען פילט זיך אז מען איז נישט ווערד‪,‬‬ ‫פשעטלעך איז ער געקומען צוגיין צו לוט און אים פארדרייט א קאפ‬ ‫איז דען מעגליך אז דו ביסט ווייניגער חשוב ווי די דינסט הגר‬ ‫אנווייזנדיג אז בעצם געהער גאנץ ארץ ישראל צו אים הלכה’דיג‪ ,‬און‬ ‫– די מאמע פון ישמעאל?! קען דען מעגליך זיין אז איר תפילה‬ ‫ההשגחה‬ ‫ממילא מעג ער שוין יעצט נעמען אויפ’ן חשבון‪ ,‬און די פאסטוכער פון‬ ‫לוט זענען נכשל געווארן אין דער געדאנק‪.‬‬ ‫זאל געענטפערט ווערן און דיין תפילה זאל חס ושלום נישט‬ ‫געענטפערט ווערן! אוודאי און אוודאי אז נישט! נאר אלעס‬ ‫ווענדט זיך לויט די טיפקייט פון וואו די תפילה קומט‪ ,‬און אויב א‬ ‫די בחינה אז דער יצר הרע ארבעט טאקטיש און נארט דעם מענטש‪ ,‬דאס‬ ‫איז א כלל גדול אין דער לעבן פון א מענטש‪ .‬מ’דארף אויך חזר’ן אז א‬ ‫איד איז מתפלל פון די טיפע טיפענישן פון זיין הארץ‪ ,‬דעמאלטס‬ ‫טייל פון די טאקטיקן איז צו מאכן לומדות מיט דער מענטש און אים‬ ‫וועט זיין תפילה אן קיין ספק געענטפערט ווערן‪ ,‬און אויך אויב‬ ‫איינרעדן מיט פשעטלעך אז ער מעג טון וואס ער וויל‪.‬‬ ‫דו ביסט זיכער אויף הונדערט פראצענט אז די גזירה איז נגזר‬ ‫געווארן‪ ,‬איז אפילו אויב דער נביא איז זיך מתגלה צו דיר און ער‬ ‫זאגט צו דיר ‘צו לביתך’‪ ,‬ווייל אזוי האבן מיר בקבלה פונעם הויז‬ ‫מען קען הערן שמועס'ן און דרשות‬ ‫פון דוד המלך ‘אֲ פִ ילּ וּ ֶח ֶרב ַחדָּ ה ֻמ ּנ ַַחת עַ ל ַצוָּאר ֹו ׁ ֶשל ָא ָדם ַאל‬ ‫פון מורנו ורבנו שליט"א ‪ -‬אין א עקסטערע נומער‬ ‫אידיש‪ 073-2951321 :‬לשה"ק‪073-2951320 :‬‬ ‫פנינים‬ ‫י ְִמנַע עַ צְ מ ֹו ִמן הָ ַרחֲ ִמים’‪.‬‬ ‫א‬ ‫יו”ר הועדה הרוחנית‪ :‬הרב יעקב רבינוביץ | עורך‪ :‬ש‪ .‬גולדשטיין‬ ‫>>> | טיב הפרשה | המשך פון עמוד א' |‬ ‫תשרפ‬ ‫אבת יכ‬ ‫דערונברו ונרומ תואישנב • ’ד תיבב יתבש תליהק י"ע ל"וי‬ ‫המערכת‬‫ההשגחה‬ ‫בשם"הרה‬ ‫קרויזעראילמג‬ ‫זצ”ליבר צ‬ ‫הפרשה‬ ‫זונדל ןהכה ל‬ ‫רביבוניבר‬ ‫הגאוןש ץי‬ ‫יה פוןא"טיל‬ ‫ַמ ְר ְ ּגלָ א ְ ּבפו ֵּמ ּ‬ ‫המערכת‬ ‫חזון איש אז אזוי ווי ווען איינער זוכט אין די תורה ‘חומרות’ וועט‬ ‫ער עס טרעפן אין די תורה‪ ,‬איז די זעלבע זאך מיט ‘קוּלוֹת’‪ ,‬אז‬ ‫לולא זט‬ ‫פרטית”פשת‬ ‫מעשיות אויף השגחה‬ ‫ווער עס זוכט אין די תורה ‘קולא’ס’ וועט עס טרעפן אין די תורה‬ ‫ו‬ ‫הק’‪.‬‬ ‫געשריבן דורך ליינערס‬ ‫מיט דעם געדאנק האט דער חזון איש געוואלט ארויסגעבן אז א‬ ‫מענטש דארף געדענקען וואס איז דער ציל פון א מענטש אויף‬ ‫ניצול‪05‬‬ ‫געווארן‬ ‫א ָׂש ִריד ּופָ לִ יט ‪ -‬די יריעות זענען ‪8‬‬ ‫די וועלט און זוכן מקיים צו זיין רצון ה’ און מקיים זיין וואס עס‬ ‫הבנין‬ ‫שטייט אין די תורה בפשיטות ובתמימות‪ ,‬און נישט צו נוצן די‬ ‫תוה”ק אלץ א מיטל פאר זיינעטוועגן צו טרעפן אין איר וועגן‬ ‫יענער טאג ווען א העלישער פייער האט אויסגעבראכן אין די בארא‬ ‫ווי אזוי איבערצוקלוגן די תורה הק’‪ ,‬ווייל ווען א מענטש באגייט‬ ‫פארקער גאסן און חרוב געמאכט עטליכע דירות‪ ,‬האב איך מיטגעווייטאגט‬ ‫אן עבירה‪ ,‬ווייסט ער ביי זיך אז ער איז באגאנגען אן אומרעכט‪,‬‬ ‫די צער פון די משפחות וועמענס פארמעגן איז ארויף אין רויעך‪.‬‬ ‫אבער ווען דער מענטש קומט אין נאמען פון די תורה הק’ וועט‬ ‫ער נישט אזוי שנעל תשובה טון אויף איר‪ ,‬ווייל ער האט דאך א‬ ‫אין מיין זיסטער חלום איז מיר נישט ארויפגעקומען אויפ’ן געדאנק אז די‬ ‫ראיה מן התורה אז זיינע וועגן זענען גערעכט אוון אויסגעהאלטן‬ ‫געשיכטע האט א שייכות מיט מיר‪ .‬נאר אין די שפעטערע שעה’ן פון טאג‬ ‫און ער וועט קעמפן מיט איר בשם ה’‪.‬‬ ‫האט זיך ארויסגעשטעלט אז איך האב געהאט א טייל אין די הצלה‪.‬‬ ‫עס איז ידוע די ווארט פון דעם הייליגן קאצקער זי”ע אויפ’ן פסוק‬ ‫די געשיכטע האט זיך אנגעהויבן עטליכע חדשים פריער‪ .‬אין יענער בנין‬ ‫האט געוואוינט א ידיד מיינער וואס האט געהאנדלט מיט ספרי תורה‪,‬‬ ‫ההלכה‬ ‫[בראשית יג‪ .‬יג] ואנשי סדום רעים וחטאים לה’ מאוד‪ ,‬אז דער‬ ‫מקור הרשע פון די אנשי סדום איז געווען אז זייער שלעכטס‬ ‫מזוזות און תפילין‪ .‬פארלאזנדיג די וועלט פלוצלונג האט ער איבערגעלאזט‬ ‫האבן זיי געמאכט מיט א קרומקייט פון לה’ ‪ -‬אז זיי מיינען כביכול‬ ‫אין זיין שטוב אסאך געשריבענע ּפ ַארמעטן‪ .‬זייענדיג אויך אין די וועלט פון‬ ‫די תורה און השי”ת‪ ,‬און געארבעט מיט דעם‪ ,‬און אונטער דעם‬ ‫סת”ם און זייענדיג נאנט צו די משפחה‪ ,‬האב איך געבעטן די אלמנה אז זי‬ ‫שלייער האבן זיי אפגעטון אלע שלעכטס‪.‬‬ ‫זאל מיר איבערגעבן אלע סחורה און איך וועל זען וואס כ’קען טון דערמיט‪.‬‬ ‫מיט דעם דערהער קען מען פארשטיין פארוואס לוט האט זיך‬ ‫זי האט מיר געוויזן די שאפע וואו ער פלעגט האלטן די געשריבענע סחורה‬ ‫באזעצט אין סדום נאך דעם וואס ער האט זיך געשיידט פון‬ ‫אז איך זאל זיי באקוקן‪ .‬איך האב אויסגעליידיגט די שאפע פון סחורה און‬ ‫אברהם אבינו‪ .‬זייענדיג געוואוינט צו טון אלעס לשם ה’ האט ער‬ ‫אנגעהויבן מאכן סדר אין איר‪ .‬אויף עטליכע כתבים איז געלעגן א נאמען‬ ‫מיט’ן אנדייטונג צו וועמען די זאכן געהערן‪.‬‬ ‫המעשיות‬ ‫ווייטער געוואלט אויספירן זיינע מעשים לשם ה’‪ ,‬אבער ער איז‬ ‫געווען פארקרומט ווי מ’זעט ביי זיין טענה מיט די פאסטוכער‪,‬‬ ‫און וועגן דעם האט ער זיך געטראפן דאס פלאץ אין סדום ‪ -‬וואו‬ ‫אויף די אנדערע איז נישט געשטאנען קיין נאמען‪ ,‬און איך האב פראבירט‬ ‫אלעס האט אפערירט כאילו בשם ה’‪.‬‬ ‫נאכצוגיין צו וועמען עס באלאנגט‪.‬‬ ‫ווען מ’זעט וואס עס איז געשען צו לוט און ווי אזוי ער איז אזוי‬ ‫צווישן די הויפן זאכן איז געלעגן יריעות פון א ספר תורה‪ .‬די יריעות האבן‬ ‫מיאוס דורכגעפאלן און אז אלעס איז געווען בשם ה’‪ ,‬וויל זיך‬ ‫זיך אנגעהויבן ביי די פרשה פון פרשת צו און זיך געענדיגט ביי די פרשה‬ ‫פארשטיין ווי אזוי קען א איד זיך אפהיטן נישט אריינצופאלן אין‬ ‫פון במדבר‪.‬‬ ‫די יריעות זענען געווען געבינדן איינער צו די אנדערע אבער האבן נישט‬ ‫ההתחזקות‬ ‫די נעץ פון דעם יצר הרע‪.‬‬ ‫די תשובה דערויף איז וואס די משנה זאגט אין אבות [פרק א‬ ‫משנה טז] עשה לך רב והסתלק מן הספק‪ ,‬אז ווען מ’האט א‬ ‫געהאט קיין נאמען אויף איר‪ .‬נישט וויסנדיג צו וועמען עס געהערט האב‬ ‫רבי און מען איז דבוק אין אים ווערט מען ניצול פון שלעכטס‪.‬‬ ‫איך עס געהאלטן ביי מיר און זיך נאכגעפרעגט ביי באקאנטע צי זיי ווייסן‬ ‫די בחינה זעט מען אויך ביי לוט‪ .‬אזוי לאנג ווי ער איז געווען‬ ‫וועמענס עס איז און פאר וועמען מ’דארף עס אפגעבן‪.‬‬ ‫דבוק אין אברהם אבינו איז ער געבליבן אפגעהיטן‪ ,‬אבער אין‬ ‫יענע נאכט ווען די פייער האט פאסירט האב איך ערשט געדאנקט הקב”ה‬ ‫די רגע וואס ער האט זיך אפגעשיידט פון אברהם אבינו איז ער‬ ‫אז ער האט געפירט אזוי אז כ’זאל קענען מציל זיין די הייליגע יריעות‪.‬‬ ‫אנגעקומען צו די קרומקייט‪.‬‬ ‫אדאנק וואס איך האב עס ארויסגענומען פון דארט האבן זיי איבערגעלעבט‬ ‫מ’זעט דא אין די פרשה נאך א מורא’דיגע בחינה‪ ,‬מ’זעט די‬ ‫די שריפה‪.‬‬ ‫עס איז טאקע ניצול געווארן‪ ,‬אבער איך האב נאך אלץ נישט געוואוסט צו‬ ‫ההשגחה‬ ‫רעקאציע פון אברהם אבינו גלייך נאך דעם וואס ער איז געוואויר‬ ‫געווארן אז לוט איז געווארן פארקרומט‪ ,‬אין די רגע וואס ער‬ ‫וועמען עס געהער‪.‬‬ ‫האט מגלה געווען אז לוט ארבעט בשם ה’‪ ,‬אבער מיט א קרומער‬ ‫וועג האט ער זיך אפגעטיילט מיט אים‪ ,‬ווייל מיט א קרומער קען‬ ‫יענער טאג נאך די שריפה האט מיר א פרעמדער איד געקלינגען פרעגנדיג‬ ‫מען נישט לעבן צוזאמען‪ ,‬ווי דער פסוק איז מעיד אז אברהם‬ ‫צי איך ווייס אפשר וואס טוט זיך מיט די כתבים פון יענעם סוחר‪ .‬דערביי‬ ‫אבינו איז געגאנגען אזוי שארף און געזאגט ‘הפרד נא מעלי אם‬ ‫האט ער מיר דערציילט אז ער גרייט זיך אריינצוגעבן א ספר תורה און עס‬ ‫השמאל ואימינה וגו’‪.‬‬ ‫פעלט אים איין חלק פון די ספר תורה‪.‬‬ ‫טראץ די שארפקייט האט ער נישט געלייקענט די משפחה’שאפט‪.‬‬ ‫דער איד איז געווען זיכער אז אלעס איז ארויף אין רויעך‪ .‬הערנדיג אז ער‬ ‫זוכט א חלק פון א ספר תורה האב איך אים געפרעגט וועלכער חלק פעלט‬ ‫פנינים‬ ‫ווען לוט איז געווען אין א צרה פון אומקומען אין סדום האט‬ ‫אברהם אבינו נישט פארגעסן פון אים נאר געשיקט צו אים‬ ‫אים? עס האט זיך ארויסגעשטעלט אז עס פעלט אים פון פרשת צו ביז‬ ‫הילף‪ ,‬ווייל א קרוב דארף מען מקרב זיין‪.‬‬ ‫במדבר‪.‬‬ ‫מ’דערציילט אויפ’ן בריסקער רב זצוק”ל אז ער האט אמאל‬ ‫געהאט שטארקע חילוקי דיעות מיט א משפחה מיטגליד‪ ,‬אבער‬ ‫דא איז געווען מיין רייע אים צו דערציילן אז בחסדי שמים האט עס‬ ‫ווען ער איז געקומען צו אים האט ער אים מקרב געווען זאגנדיג‬ ‫איבערגעלעבט און ער קען קומען צו מיר אין שטוב עס אפצונעמען‪.‬‬ ‫אז ‘משפחה דארף מען מקרב זיין’‪.‬‬ ‫דער איד איז געווען אויסטערליש איבערראשט צו הערן אז אלעס האט‬ ‫ער האט זיי מקרב געווען און זיך משתתף געווען ביי זייערע‬ ‫איבערגעלעבט און אז די סחורה ליגט גאר ביי מיר אין שטוב‪.‬‬ ‫שמחה’ס טראץ וואס ביי די שמחה אליין האט ער נישט‬ ‫אין די קומענדיגע שעה’ן איז ער געקומען אפנעמען די סחורה‪ ,‬און געציילטע‬ ‫טעג שפעטער איז פארגעקומען די הכנסת ספר תורה‪ .‬איך האב געדאנקט‬ ‫המערכת‬ ‫אריינגענומען א שלינג וואסער אין מויל אריין‪ ,‬אבער ער האט‬ ‫זיך משתתף געווען היטנדיג אויף משפחה‪.‬‬ ‫הקב”ה אז איך האב געקענט זיין א חלק פון די הצלה אהערצושטעלן א‬ ‫דער בריסקער רב זצוק”ל האט געזאגט פאר די ארומיגע דער‬ ‫ספר תורה בשלימות‪.‬‬ ‫מאמר חז”ל (יבמות סג‪ ,‬א) ‘המקרב את קרוביו עליו הכתוב‬ ‫אומר (ישעיהו נח‪ ,‬ט)‪‘ :‬אז תקרא וה’ יענה’‪.‬‬ ‫(דערציילט דורך דער בעל המעשה‪ :‬א‪.‬צ‪.‬ט‪).‬‬ ‫זאל הקב”ה העלפן אז מ’זאל אייביג האבן די ריכטיגע קלארקייט‬ ‫אוןרעה ןעק ןעמ‬ ‫אפגעהיטן אייביג‪.‬‬ ‫ערליךש ן‬ ‫בלייבןא ן'סעומ‬ ‫קענעןשרד ןו‬ ‫און תו‬ ‫די פאראינטרעסירטע צו מיט טיילן מזכה זיין את הרבים מיט‬ ‫רעמונ ערעטסקע א ןיא ‪ -‬א"טילש ונברו ונרומ ןופ‬ ‫מעשיות פון השגחה פרטית זאל שיקן צו ר' שמחה סמואלס אין‬ ‫פקס‪15326517922 :‬‬ ‫‪: 0231592-370‬ק"השל ‪: 1231592-370‬שידיאהשולחן‬ ‫ןייטשדלוג ‪.‬ש ‪:‬ךרוע | ץיבוניבר בקעי ברה ‪:‬תינחורה הדעוה ר”וי‬ ‫ב‬ ‫די מדה פון‬ ‫פאר א פאקט‪ .‬דער אבי הכלה וועלכער איז‬ ‫געווען א גדול בתורה האט זיך געטראפן מיטן‬ ‫בחור און ער האט זייער אויסגענומען ביי אים‪,‬‬ ‫וויבאלד ער איז געווען אַ ן עילוי און א גאון און‬ ‫המעשיות‬ ‫וַ ְת ָרנוּת פון ָרחֵ ל‬ ‫א וואונדערליכער בעל מידות‪.‬‬ ‫נאכדעם איז געקומען דער צייט אז די מאמע פון‬ ‫דער בחור זאל זיך טרעפן מיט די מדוברת‪ .‬דא‬ ‫מיר געפינען אין די תורה הקדושה (בראשית‬ ‫ִא ֵּמנ ּו ָעלֶ ָיה ַה ׁ ּ ָשלוֹ ם‬ ‫האט זיי אבער אפגעווארט אן אנטוישונג‪ ,‬ווייל‬ ‫כט‪ ,‬כה) אז רחל אמנו ע”ה האט מוותר‬ ‫ווען די מאמע פון הרב ווייס איז צוריקגעקומען‬ ‫געווען פאר איר שוועסטער לאה‪ ,‬און זי האט‬ ‫פון די באגעגעניש מיט די מיידל‪ ,‬איז זי געווען‬ ‫איר געלאזט חתונה האבן מיט יעקב אבינו‪,‬‬ ‫זייער צושטורעמט און צארנדיג‪ ,‬וויבאלד צו‬ ‫און זי האט איר איבערגעגעבן דער סוד פון‬ ‫איר גרויסע וואונדער האט זי באמערקט אז‬ ‫די מיידל האט א שטיקל ‘הויקער’ אין איר‬ ‫די סימנים וואס יעקב אבינו האט איר מגלה‬ ‫געווען‪ ,‬און אלעס כדי איר נישט צו מבייש זיין‪ .‬לרגל די הילולא פון רחל אימנו ע”ה (יום ה’ י”א חשון) זכותה תגן עלינו‪ ,‬אמן‪.‬‬ ‫ההתחזקות‬ ‫רוקן! און זי גייט אביסל איינגעבויגן! זי איז‬ ‫אזוי ווי עס שטייט אין פסוק (שם) “ ַוי ְִהי בַ בּ ֶֹקר‬ ‫געווען זייער ברוגז אויפן שדכן‪ ,‬וועלכער האט‬ ‫וְ ִה ּנֵה ִהיא לֵאָ ה”‪ ,‬און רש”י הקדוש איז מפרש‪:‬‬ ‫כדי מיר זאלן בעסער פארשטיין אויף ווי ווייט‬ ‫פארהוילן פון זיי אזא וויכטיגע ידיעה‪ ,‬און האט‬ ‫ֹב‬ ‫ק‬ ‫ע‬ ‫ֲ‬ ‫י‬ ‫ַ‬ ‫“אֲ בָ ל ַּבלּ ַ ְילָה ל ֹא הָ יְתָ ה לֵאָ ה‪ ,‬לְ פִ י ׁ ֶש ּ ָמסַ ר‬ ‫עס איז אנגעקומען די מידת הוותרנות פון גדולי‬ ‫נישט גערעדט אפילו א האלבע ווארט דערוועגן‪.‬‬ ‫יסין ל ֹו לֵאָ ה‬ ‫ִסימָ נִ ים לְ ָרחֵ ל‪ ,‬וּכְ ׁ ֶש ָראֲ תָ ה ָרחֵ ל ׁ ֶש ּ ַמכְ נִ ִ‬ ‫ישראל‪ ,‬ברענגען מיר דא פאר אייך עטליכע‬ ‫גלייך אויפן ארט האט זי געלאזט וויסן פאר איר‬ ‫ן‬ ‫ֹתָ‬ ‫ו‬ ‫א‬ ‫ָה‬ ‫ּ‬ ‫ל‬ ‫ה‬ ‫אָ ְמ ָרה עַ כְ ׁ ָשו ִת ּ ָכלֵם אֲ חו ִֹתי‪ ,‬עָ ְמ ָדה וּמָ ְס ָר‬ ‫מעשיות פון גדולי ישראל‪ ,‬כדי מיר זאלן זיך‬ ‫משפחה‪ ,‬קלאר און דייטליך‪ ,‬אז מען גייט זיך שוין‬ ‫ִסימָ נִ ים” (מגילה יג‪.).‬‬ ‫אויסלערנען דער ִטיב ִּת ּקוּן הַ ִּמדּ וֹת‪ ,‬און זען אויף ווי‬ ‫פאקן פעקלעך און מען לאזט זיך ארויס אויף צוריק‪,‬‬ ‫וויבאלד דער שידוך איז אויס‪ ,‬און עס איז נישטא פון‬ ‫וואס צו רעדן‪.‬‬ ‫ווייט פלעגן גדולי ישראל מוותר זיין אויף זיך‪ ,‬און‬ ‫מוסר נפש זיין לְ טוֹבָ תָ ם ׁ ֶשל ִי ְׂש ָר ֵאל‪.‬‬ ‫דורך אט די פעולה‪ ,‬האט רחל אמנו ממש מוותר‬ ‫געווען אויף איר גאנצן לעבן‪ ,‬דאס איז נישט געווען‬ ‫ההשגחה‬ ‫סתם א ‘וִ ּתוּר’ אזוי ווי די וִ ּתו ִּרים צו וועלכע מיר‬ ‫***‬ ‫אבער ווען דער בחור יצחק יעקב האט געהערט‬ ‫זענען צוגעוואוינט‪ ,‬ווייל אין אט דעם ויתור זענען‬ ‫דערפון‪ ,‬האט ער נישט אזוי שנעל מסכים געווען‬ ‫פאלגנד איז א מעשה נורא וואס איז פארגעקומען ביי‬ ‫באהאלטן גאר וואונדערליכע סודות‪ ,‬און עס‬ ‫אפצורופן דער שידוך‪ .‬ער האט גע’טענה’ט אז ער‬ ‫דישראל‬ ‫דארעא‬ ‫מרא‬ ‫הגה”צ‬ ‫מרן‬ ‫פון‬ ‫שידוך‬ ‫דער‬ ‫האט געטראגן מיט זיך מסירות נפש ממש‪ ,‬אזוי‬ ‫קען נישט אזוי פארשעמען א אידישע מיידל און‬ ‫הרב יצחק יעקב ווייס זצ”ל‪ ,‬גאב”ד דירושלים‬ ‫ווי מיר וועלן ערקלערן‪[ .‬און כאטש מיר האבן‬ ‫ארויסברענגען איר שאנד ברבים‪ ,‬וויבאלד עס איז‬ ‫יצחק”‪.‬‬ ‫“מנחת‬ ‫בעל‬ ‫דשופריא‪,‬‬ ‫קרתא‬ ‫נישט קיין השגה אין די געהויבענע דרגה פון די‬ ‫ּ‬ ‫הייליגע אמהות‪ ,‬איז אבער ּתו ָֹרה ִהיא וְ לִ לְ מֹד אָ נו‬ ‫שוין באוואוסט געווארן איבער די גאנצע שטאט‪,‬‬ ‫אז אט־אט גייט זיך ענדיגן דער שידוך במזל טוב‪,‬‬ ‫און יעדער איינער ווייסט פארוואס די חשוב’ע ווייס‬ ‫אין יענע צייטן‪ ,‬איידער עס זענען געווען טעלעפאנען‬ ‫און האנט־טעלעפאנען וכדומה אזוי ווי אין אונזערע‬ ‫צְ ִריכִ ים‪ ,‬און מיר דארפן ארויסנעמען ‘דרכי חיים’‬ ‫פון די געהויבענע מעשה פון רחל אמנו‪ ,‬און זיך‬ ‫פנינים‬ ‫צייטן‪ ,‬איז ווען עס האט זיך גערעדט א שידוך מיט‬ ‫אויסלערנען פון איר וויאזוי זיך אומצוגיין מיט די‬ ‫משפחה זענען אהערגעקומען דא אין שטאט‪.‬‬ ‫איינעם פון אייראפע‪ ,‬איז נישט געווען אזויפיל‬ ‫מדה פון ו ְַת ָרנוּת]‪.‬‬ ‫דער בחור האט ווייטע גע’טענה’ט מיט א קאך‪ ,‬אז‬ ‫מעגליכקייט צו קענען קלארמאכן יעדע הצעה פון‬ ‫אויב וועלן זיי שוין צוריק אהיימפארן‪ ,‬וועט יעדער‬ ‫דער נאנט‪ .‬דער שדכן פלעגט קומען פון א ווייטע‬ ‫א) כידוע‪ ,‬איז רחל געווען יונגער ווי לאה‪ ,‬און זי‬ ‫וויסן פונקטליך פארוואס זיי האבן אפגעלאזט דער‬ ‫אים‬ ‫האט‬ ‫וואס‬ ‫שידוך‬ ‫דעם‬ ‫אראפלייגן‬ ‫שטאט‪,‬‬ ‫וואלט געדארפט חתונה האבן מיט יעקב וועלכער‬ ‫שידוך‪ ,‬און עס וועט ארויסקומען דערפון גרויסע‬ ‫אויסגעזען פאסיג‪ ,‬און נישט האבנדיג קיין אנדערע‬ ‫איז געווען יונגער ווי עשיו‪ ,‬אזוי ווי די מענטשן‬ ‫בזיונות פאר די מיידל‪ ,‬און ווער ווייסט צי זי וועט‬ ‫אויפן‬ ‫פארלאזן‬ ‫אביסל‬ ‫דארפן‬ ‫זיך‬ ‫מען‬ ‫פלעגט‬ ‫ברירה‬ ‫האבן געזאגט “הַ ְ ּגד ֹולָה ַל ּגָדוֹל וְ הַ ְ ּקטַ ּנָה ל ַָּקטָ ן”‪ ,‬אז‬ ‫שדכן‪.‬‬ ‫פונעם‬ ‫נאמנות‬ ‫די גרויסע טאכטער פון לבן וועט חתונה האבן מיטן‬ ‫המערכת‬ ‫קענען טרעפן נאך א שידוך‪ ,‬און זי וועט האבן דערפון‬ ‫אזויפיל צער און ווייטאג‪.‬‬ ‫גרויסן זון פון יצחק‪ ,‬און די קליינע טאכטער פון לבן‬ ‫דער שדכן אבער‪ ,‬פון זיין זייט‪ ,‬פלעגט נישט אלעמאל‬ ‫וועט חתונה האבן מיטן קליינעם זון פון יצחק‪ ,‬און‬ ‫וויפיל זיין מאמע האט אים פראבירט מסביר זיין‪,‬‬ ‫אנטפלעקן די גאנצע אמת‪ ...‬אזוי ווי דער וועלט זאגט‬ ‫דורכדעם וואס רחל האט מוותר געווען פאר לאה‬ ‫אז פאר אזא גוטער בחור ווי אים וועט אוודאי נישט‬ ‫אז “שדכן” איז ראשי תיבות‪ :‬ש’קר ד’ובר כ’סף‬ ‫קומט אויס אז יעצט וועט זי דארפן חתונה האבן‬ ‫פעלן קיין מענטשן וואס וועלן אים וועלן האבן פאר‬ ‫נ’וטל”‪...‬‬ ‫חלילה מיט עשיו הרשע‪.‬‬ ‫זייער טאכטער‪ ...‬ער איז געבליבן פאר’עקש’נט אז‬ ‫ווען הרב ווייס זצ”ל איז אנגעקומען לפרק האיש‬ ‫דאס נאר א דרויסנדיגע פעלער‪ ,‬און עס לאזט נאר‬ ‫ב) געווענליך ווען א מענטש טוט א טובה פאר זיין‬ ‫מקדש‪ ,‬און זיין גוטער נאמען איז געגאנגען פאר אים‪,‬‬ ‫חבר און ער איז אים מוותר‪ ,‬טוט ער דאס מיט א‬ ‫א צייכן אויפן דרויסנדיגן אויסזען‪ ,‬אבער דער עיקר‬ ‫איז די פנימיות’דיגער אינהאלט‪ ,‬און אויב מן השמים‬ ‫האט מען זיי געשיקט צו דעם שידוך‪ ,‬איז עס דאך א‬ ‫איז געקומען א שדכן פון די שטאט גרויסווארדיין‪,‬‬ ‫צו פאָ רשלאָ גן א שידוך פאר אים‪ ,‬דאס איז געווען‬ ‫די טאכטער פון גאר א חשוב’ער דיין‪ ,‬וועלכער איז‬ ‫פרסום כדי צו באקומען דערפון א טובת הנאה‪,‬‬ ‫אבער פאר די נאנטע משפחה מיטגלידער איז‬ ‫השולחן‬ ‫צייכן אז מֵ ה’ ָיצָא הַ דָּ בָ ר!‬ ‫שווערער צו מוותר זיין‪ .‬אבער ביי דער וויתור פון‬ ‫געווען פון די גדולי הרבנים אין שטאט‪ .‬לויט ווי‬ ‫רחל אמנו געפינען מיר דאס פארקערטע‪ ,‬אז זי האט‬ ‫סוֹפ ֹו ׁ ֶשל דָּ בָ ר‪ ,‬נאך לאנגע בעטענישן האט די‬ ‫דער שדכן האט עס אראפגעלייגט‪ ,‬האט אויסגעזען‬ ‫מוותר געווען פאר איר שוועסטער מיט וועמען זי‬ ‫מאמע צוגעשטימט צו די ווערטער פון איר זון‬ ‫אז דאס איז זייער א גוטער און פאסיגער שידוך‪,‬‬ ‫איז געווען דאס מערסטע נאנט‪ ,‬אן קיין שום טובת‬ ‫דער צדיק‪ ,‬אז מען דארף נישט נתפעל ווערן פון די‬ ‫ווען זי איז נאכדערצו פון אזא חשוב’ע משפחה פון‬ ‫הנאה‪ ,‬און דאס אלעס האט זי געטון ְ ּבהַ צְ נֵעַ לֶכֶ ת אן‬ ‫חיצוניות’דיגע אויסזען‪ ,‬אזוי ווי די הייליגע חכמינו‬ ‫רבנים און דיינים‪ ,‬און איר טאטע איז איינער פון די‬ ‫קיין שום פרסום‪.‬‬ ‫ז”ל זאגן (אבות ד‪ ,‬כ)‪“ :‬אַ ל ִּת ְס ּ ַת ּ ֵכל ַּב ַּקנְ קַ ן אֶ לּ ָא ְ ּבמַ ה‬ ‫חשוב’סטע רבנים פון אזא באוואוסטע שטאט‪.‬‬ ‫ׁ ֶש ּי ֵׁש בּ וֹ”‪ ,‬און זי האט געפינען חן אין זייערע אויגן‪,‬‬ ‫ג) ווי באוואוסט‪ ,‬אז פון די קינדער פון לאה איז געווען‬ ‫נאכדעם וואס די משפחה האבן אביסל מברר געווען‬ ‫‘לוי’ וועלכער האט זוכה געווען צו כתר כהונה‪ ,‬און‬ ‫וויבאלד זי איז געווען זייער א קלוג קינד‪ ,‬פול מיט‬ ‫איבער די משפחה לויט זייערע מעגליכקייטן‪ ,‬האבן‬ ‫י ְִראַ ת הַ ּׁ ֵשם ְטהו ָֹרה וכו’‪ ,‬און זיי האבן צוגעשטימט‬ ‫‘יהודה’ וועלכער האט זוכה געווען צו כתר מלכות‪,‬‬ ‫זיי באשלאסן אויסצופירן דעם שידוך ְ ּבכִ י טוֹב‪,‬‬ ‫און ‘יששכר’ וואס האט זוכה געווען צו כתר תורה‪,‬‬ ‫צו די החלטה פון דער בחור אז טראצדעם וואס די‬ ‫און זיי האבן איבערגעגעבן זייער הסכמה צו דער‬ ‫מיידל האט א הויקער‪ ,‬וועט ער אויספירן דער שידוך‬ ‫קומט אויס אז אלע דריי קרוינען זענען געווען אין‬ ‫צווייטע צד‪ ,‬און מען האט אפגערעדט איבער א‬ ‫די הענט פון לאה‪ .‬און אויף די אלע זאכן האט רחל‬ ‫כדי איר נישט צו פארשעמען‪ – .‬און דער שידוך איז‬ ‫געוויסער טאג וואס דעמאלטס וועט דער חתן קומען‬ ‫טאקע געווארן א פאקט‪ ,‬בסימן טוב ובמזל טוב‪ ,‬און‬ ‫מוותר געווען‪ ,‬און זי האט עס געגעבן ְ ּבמַ ּ ָתנָה ְ ּגמו ָּרה‬ ‫מיט זיין משפחה צו דער וואוינאָ רט פון די כלה אזוי‬ ‫פאר איר שוועסטער לאה‪ .‬און כאטש רחל האט אויך‬ ‫דער פאר־פאלק האט חתונה געהאט אין א מזל’דיגע‬ ‫ווי עס איז געווען איינגעפירט אין יענע צייטן‪ ,‬און‬ ‫שעה‪ ,‬און עס איז זיי געבוירן געווארן א בן יחיד‪.‬‬ ‫געהאט צוויי קינדער‪ ,‬יוסף און בנימין‪ ,‬וואס אויך‬ ‫דעמאלטס וועט מען אויספירן דער שידוך בשעה‬ ‫זיי זענען געווען גאר גרויס און חשוב‪ ,‬האבן אירע‬ ‫עטליכע יאר נאך זייער חתונה האט אויסגעבראכן די‬ ‫טובה ומוצלחת ולמזל טוב‪.‬‬ ‫קינדער נישט זוכה געווען צו אט די דריי קרוינען‪,‬‬ ‫צווייטע וועלט־מלחמה‪ ,‬און זיי זענען געראטעוועט‬ ‫און אזוי האט זיך דער בחור יצחק יעקב ווייס‬ ‫ווייל די ִא ּ ָמהוֹת זענען געווען נביאות‪.‬‬ ‫געווארן פון די שרעקליכע מלחמה ְ ּבנִ ּ ֵסי נִ ִּסים וואס‬ ‫ארויסגעלאזט מיט זיינע עלטערן און זיין משפחה‬ ‫ל ֹא יְאֻ ּ ַמן ִּכי יְסֻ ּפָר‪.‬‬ ‫און מיר לערנען זיך ארויס פון די וועגן פון רחל‬ ‫אויפן לאנגן וועג‪ ,‬און נאכן פארן עטליכע טעג מיט‬ ‫אמנו ע”ה‪ ,‬אויף ווי ווייט עס דערגרייכט די מדה‬ ‫פון אלע זיינע איבערלעבענישן דורכאויס די‬ ‫מי און פלאג אויף די וועגן‪ ,‬זענען זיי אנגעקומען אין א‬ ‫פון וותרנות‪ ,‬אז יעדער איד זאל זיין א מַ עֲבִ יר עַ ל‬ ‫צווייטע וועלט־מלחמה‪ ,‬האט ער צוזאמגעשטעלט‬ ‫מזל’דיגע שעה קיין גראסווארדיין‪ ,‬און נאכדעם וואס‬ ‫ִמדּ וֹתָ יו‪ ,‬און שטענדיג מוותר זיין ְ ּבכָל לֵ ב וְ נֶפֶ ׁש‪.‬‬ ‫א ספעציעלן קונטרס‪ ,‬מיטן נאמען “פרסומי ניסא”‪,‬‬ ‫מען האט זיי מסדר געווען א שיינע אכסניא און זיי‬ ‫און עס איז געדרוקט געווארן ביים סוף פונעם‬ ‫האבן זיך אויסגערוט פונעם וועג‪ ,‬האבן זיי געמאכט‬ ‫***‬ ‫ערשטן טייל פון זיין ספר שאלות ותשובות מנחת‬ ‫שידוך‬ ‫דעם‬ ‫מאכט‬ ‫מען‬ ‫איידער‬ ‫באגעגענישן‬ ‫עטליכע‬ ‫ג‬ ‫אין הלכה‪ ,‬אזוי ווי דער שטייגער איז אז אין די טעג‬ ‫יצחק‪ ,‬עיין שם‪ – .‬און איינס פון די זאכן אין וואס‬ ‫קענען זיך טרעפן מערערע שאלות ביים עולם‪.‬‬ ‫ער פלעגט אנהענגען די זכות פון זיין רעטונג‪ ,‬איז‬ ‫טעלעפאן‪ ,‬האט‬ ‫דעםרפ‬ ‫האט אויפגעהויבןתש‬‫מוותרלאילמג יבר צ"הרה ונברו ונרומ תואישנב • ’ד תיבב יתבש תליהק י"ע ל"וי‬ ‫ווען ער‬ ‫האטר ןהכה‬‫וואסץיערבוניב‬ ‫דאסטילש‬‫געווען אין זכות פון א"‬ ‫דער רופער געזאגט אז ער וואוינט אין תל אביב‪,‬‬ ‫געווען און געענדיגט דעם שידוך טראץ די פעלער‬ ‫אבת יכ‬ ‫און וויבאלד ער האט געהערט אז דער רב איז‬ ‫אנגעקומען קיין ארץ ישראל פאר סוכות‪ ,‬האט‬ ‫פון די כלה‪ ,‬כדי נישט צו פארשעמען אן ערליכע‬ ‫בת ישראל‪ ,‬אזוי ווי רחל אמנו ְ ּב ׁ ַשעְ ּ ָת ּה וועלכע‬ ‫טעלעפאן נומער‬ ‫דעםא זט‬ ‫ער זיך שנעל פארשאפטלול‬ ‫האט אנטפלעקט די סימנים כדי איר שוועסטער‬ ‫ת א גאר שיינע‬ ‫ביישזיך‬ ‫האט”פ‬ ‫פונעם רב‪ ,‬וויבאלד ער ו‬ ‫זאל נישט פארשעמט ווערן‪.‬‬ ‫ביישטייערונג‪ ,‬פון עטליכע הונדערט אלפים‪,‬‬ ‫וואס ער וויל געבן צושטייער פאר די פילע צדקות‬ ‫און נישט נאר דאס‪ ,‬נאר נאך אלע מיטמאכענישן‬ ‫וואס זענען אריבער אויפן גרויסן רב‪ ,‬וואס ער האט‬ ‫‪058‬‬ ‫אזוי שמועסנדיג מיט יענעם‪ ,‬האט דער רב‬ ‫פונעם רב‪.‬‬ ‫דריי מאל חתונה געהאט‪ ,‬איז נישט געבליבן פון‬ ‫אים קיין שום זרע של קיימא‪ ,‬נאר פון יענע פרוי‪,‬‬ ‫פארשטאנען אז דער איד איז א פולשטענדיגער‬ ‫וואס פון איר איז זיי געבוירן געווארן אן איינציג‬ ‫עם הארץ‪ ...‬וועלכער פארשטייט נישט אז די‬ ‫קינד‪ ,‬הלא הוא הרה”ג מוהר”ר בעריש ווייס‬ ‫יעצטיגע שעות איידער דער יו”ט קומט אריין איז‬ ‫זצ”ל‪ ,‬וועלכער איז געווען פון די חשוב’ע רבנים‬ ‫גאר א פארנומענער צייט‪ ,‬אבער פון די אנדערע‬ ‫אין מאנטשעסטער‪ ,‬ענגלאנד‪ ,‬און ער פלעגט‬ ‫זייט האט ער מורא געהאט‪ ,‬אז אויב ער וועט‬ ‫דאס אנהענגען אינעם זכות פון אט די גרויסע‬ ‫עס אפשטופן און גיין צו אים אין אן אנדערע‬ ‫מצוה‪ ,‬וואס ער האט נישט געוואלט פארשעמען א‬ ‫געלעגנהייט‪ ,‬קען נאך דער מענטש צוריקציען‪...‬‬ ‫אידישע טאכטער בשום פנים ואופן‪.‬‬ ‫דעריבער האט ער זיך אנגערופן אז ער איז מוכן‬ ‫ומזומן זיך ארויסצולאזן אין וועג תיכף ומיד‪ ,‬און‬ ‫פון דא לערנען מיר ארויס אויף ווי ווייט מען זאל‬ ‫ער גייט שוין יעצט קומען קיין תל אביב!‬ ‫אכטונג געבן ְ ּב ִטיב ְּכבו ָֹדם ׁ ֶשל ִי ְׂש ָר ֵאל‪ ,‬און אויף‬ ‫ווי ווייט און שטארק איז דער וואונדערליכער‬ ‫דער רב איז ארויסגעגאנגען פון זיין צימער‪ ,‬און ער‬ ‫שכר פון דער וואס איז מוותר און שטארקט זיך‬ ‫האט זיך גלייך גענומען גרייטן פאר די נסיעה‪ .‬די‬ ‫צו נישט פארשעמען א חבר ברבים‪ ,‬אפילו אין‬ ‫בני המשפחה האבן זיך זייער געוואונדערט צו זען‬ ‫אזא פאל וואס זיין יצר הרע רעדט אים איין אז‬ ‫ווי דער רב קלינגט צו דער דרייווער און ער גרייט‬ ‫אזא מענטש איז יא כדאי צו פארשעמען‪ – .‬אזוי‬ ‫דבר‪ ,‬און ווען נישט זיינע פילע באשעפטיגונגען‬ ‫זיך צו די נסיעה‪ .‬האבן זיי אים געפרעגט‪ :‬וויאזוי איז‬ ‫ווי עס איז באוואוסט די ווערטער פונעם מדרש‪ ,‬אז‬ ‫מיטן אוועקשטעלן די פאניוויזשער ישיבה און אירע‬ ‫מעגליך אזוי אפצולאזן אלע הכנות‪ ,‬און זיך ארויסלאזן‬ ‫פאר דער שכר פון אט די מצוה פון רחל אמנו ע”ה‬ ‫מוסדות‪ ,‬וואלט ער גערעכנט געווארן צווישן דער‬ ‫קיין תל אביב אזוי אום ערב סוכות מיטאג צייט?‬ ‫וועט זיין די גאנצע ְ ּגאוּלָ ה הָ ע ֲִת ָידה‪ ,‬אזוי ווי עס ווערט‬ ‫‘מזרח’ פון די גדולי ומאורי הדור‪ – .‬נאר ער האט‬ ‫ערקלערט אינעם מדרש (פתיחתא דאיכה רבתי‪ ,‬כד)‬ ‫האט זיי דער רב ערקלערט אז דאס איז גאר א‬ ‫זיך אינגאנצן איבערגעגעבן‪ ,‬און ער האט מוותר‬ ‫אז בשעת די חורבן האבן אלע אבות און אמהות און‬ ‫וויכטיגע נסיעה‪ ,‬און ער האט איבערגעגעבן קלארע‬ ‫געווען אויף זיין גאנצן גלענצענדן צוקונפט‪ ,‬כדי‬ ‫די שבעה רועים פראבירט בעטן רחמים פאר כלל‬ ‫אנווייזונגען איבער דאס צוגרייטן די סוכה און די‬ ‫אויפצושטעלן דער עולם התורה נאכן שרעקליכן‬ ‫ישראל אבער עס איז זיי נישט געגאנגען‪ ,‬און נאר‬ ‫ארבעה מינים‪ ,‬און ער איז שוין געשטאנען גרייט‬ ‫חורבן‪ .‬און ער פלעגט קלעטערן ווייט און ברייט‪,‬‬ ‫רחל אמנו האט מצליח געווען אויפצוטון מיט אט‬ ‫ארויסצוגיין אין וועג‪.‬‬ ‫און‬ ‫אייראפע‪,‬‬ ‫אין‬ ‫ענגלאנד‪,‬‬ ‫אין‬ ‫און‬ ‫אמעריקע‬ ‫אין‬ ‫דעם זכות‪ ,‬עיין שם‪.‬‬ ‫אויך איבער די ווייטע מדינות פון אפריקע‪ ,‬כידוע‪– .‬‬ ‫ווען די בני המשפחה האבן געזען אז ער האט שוין‬ ‫אבער טראצדעם האט ער אלעמאל עוסק געווען אין‬ ‫***‬ ‫פעסט באשטימט ארויסצוגיין אין וועג‪ ,‬האבן זיי אים‬ ‫די הייליגע תורה‪ ,‬און ער איז געווען א גאון עצום אין‬ ‫פראבירט איבערצורעדן אז ער זאל פארציכטן אויף די‬ ‫תורה!‬ ‫הגאון הרב רבי יוסף שלמה הכהן כהנמן זצ”ל‪,‬‬ ‫רייזע‪ ,‬טענה’נדיג אז עס קען זיך דאך מאכן אז די וועגן‬ ‫פאניוויזשער רב‪ ,‬דער מֵ ִקים עֻ לּ ָּה ׁ ֶשל ּתו ָֹרה‪ ,‬האט‬ ‫וועלן זיין שטארק פול‪ ,‬און ער וועט דארפן פארבלייבן‬ ‫***‬ ‫אמאל געזאגט אין א געלעגנהייט‪ ,‬ווען מען האט‬ ‫אויף יו”ט אין תל אביב! [און וויבאלד ער איז געווען‬ ‫גערעדט וועגן דער אנהייב פון די בוי־ארבעט פון‬ ‫ענדליך צו דעם געפינען מיר ביים באוואוסטן גאון‪,‬‬ ‫א בן חוץ לארץ‪ ,‬וועט ער דארט דארפן בלייבן אויך‬ ‫די פאניוויזשער ישיבה אויפן באקאנטן בארג פון‬ ‫רבי חיים קרייזווירטה זצ”ל‪ ,‬דער רב פון אנטווערפן‬ ‫אויפצומארגנס אינעם ‘יום טוב שני של גלויות’]‪.‬‬ ‫די ישיבה אין בני ברק‪ .‬וואס כידוע‪ ,‬ווען מען האט‬ ‫יצ”ו‪ ,‬וועלכער האט זיך ממש איבערגעגעבן פארן‬ ‫אנגעהויבן מיט די גראבונגען און אוועקשטעלן די‬ ‫אבער דאס אלעס האט נישט געמאכט דער רב טוישן‬ ‫טובת הכלל‪ ,‬און ער האט מוותר געווען אויף אלעס‬ ‫פונדאמענטן‪ ,‬זענען פארגעקומען עטליכע ‘מפולת’ן’‬ ‫זיין מיינונג‪“ .‬אויב וועט די השגחה עליונה באשטימען‬ ‫ווען מען האט געדארפט ארויסהעלפן א איד‪ ,‬און‬ ‫אויפן ארט‪ ,‬און מענטשן האבן געמורמלט אז מעגליך‬ ‫אז איך זאל בלייבן אין תל אביב‪ ,‬וועל איך דארט‬ ‫בעיקר האט זיך דאס ארויסגעוויזן ווען עס האט זיך‬ ‫זענען דארט באגראבן עטליכע קדמונים‪...‬‬ ‫גערן פראווען דעם יו”ט! אבער די געלט וואס מען‬ ‫גערעדט פון אלמנות און יתומים און אנדערע נִ ׁ ְש ְ ּב ֵרי‬ ‫דארף אזוי וויכטיג האבן פאר די אלמנות און פאר די‬ ‫איז‬ ‫עס‬ ‫וואס‬ ‫טוט‬ ‫רב‬ ‫דער‬ ‫אז‬ ‫געזען‬ ‫האט‬ ‫מען‬ ‫ווי‬ ‫ֵב‪,‬‬ ‫ל‬ ‫האט דער פאניוויזשער רב זיך אויסגעדרוקט צו‬ ‫יתומים‪ ,‬דאס קען מען נישט דערלייגן!‬ ‫נאר מעגליך פאר זייערטוועגן‪.‬‬ ‫זיי מיט א סודות’פולן שמייכל און געזאגט‪ :‬יא‪ ,‬איך‬ ‫ווייס טאקע איבער א גרויסן רב וועלכער ליגט דארט‬ ‫דער רב דער צדיק האט דעמאלטס מוותר געווען‬ ‫איינמאל איז דער רב אנגעקומען צום הייליגן‬ ‫באהאלטן אונטער די יסודות פון דער בנין הישיבה!‬ ‫אויף זיין גאנצע פערזענליכע באקוועמליכקייט און‬ ‫לאנד פארן הייליגן יו”ט סוכות‪ ,‬און ער האט זיך‬ ‫הנאה‪ ,‬ער האט פאר א רגע נישט געטראכט וויאזוי‬ ‫האט‬ ‫ער‬ ‫וואו‬ ‫הקודש‪,‬‬ ‫עיר‬ ‫ירושלים‬ ‫אין‬ ‫אויפגעהאלטן‬ ‫ווען מען האט אים געפרעגט‪ ,‬צי ער ווייסט ווער איז‬ ‫ער וועט זיך קענען מסדר זיין אין תל אביב‪ ,‬וויבאלד‬ ‫געהאט א דירה וואו ער האט געוואוינט יעדן מאל‬ ‫יענער רב? האט ער געענטפערט אז אוודאי ווייסט ער‬ ‫ער האט געזען פאר זיינע אויגן בלויז די הייליגע‬ ‫וואס ער איז אנגעקומען אין ארץ ישראל‪ .‬אום ערב‬ ‫ווער עס איז‪ ,‬און ער קען אים גוט! דאס איז דאך דער‬ ‫מצוה צו קענען צושטעלן פאר אידישע קינדער דאס‬ ‫יו”ט סוכות‪ ,‬מיטאג צייט‪ ,‬ווען די גאנצע משפחה איז‬ ‫פאניוויזשער רב זעלבסט!‪...‬‬ ‫וואס זיי דארפן!‬ ‫געווען שטארק פארנומען מיט די פילע הכנות צום‬ ‫גרויסן יום טוב‪ ,‬וויבאלד זיי האבן נארוואס יעצט‬ ‫דערביי האט ער געגעבן צו פארשטיין זיינע ווערטער‪,‬‬ ‫עס איז איבעריג צו באצייכענען‪ ,‬אז נאך אזא מסירות‬ ‫געלאנדעט אינעם הייליגן לאנד‪ ,‬און זיי זענען געווען‬ ‫ווייל פון ווען ער האט זיך אריינגעלייגט אינעם עול‬ ‫נפש‪ ,‬האט דער רב זייער שטארק מצליח געווען‪,‬‬ ‫שטארק באשעפטיגט מיטן צוגרייטן די סעודות פונעם‬ ‫פון בויען און אויפהאלטן די הייליגע ישיבה‪ ,‬צוזאמען‬ ‫מער ווי געווענליך‪ ,‬און די נסיעה אהין און צוריק‬ ‫יו”ט‪ ,‬ווי אויך מיטן אנגרייטן די סוכה און אנגרייטן די‬ ‫מיט אלע אירע מוסדות‪ ,‬איז ער געווארן שטארק‬ ‫איז געגאנגען זייער שנעל און גלאטיג‪ ,‬און ער האט‬ ‫ארבעה מינים וכו’‪ .‬און אט האט זיך דער טעלעפאן‬ ‫באשעפטיגט מיט זאמלען געלט און פילע שתדלנות’ן‪,‬‬ ‫זיך צוריקגעקערט צו זיין דירה אין ירושלים מיט די‬ ‫צוקלונגען אין די דירה פונעם רב‪.‬‬ ‫און דורכדעם האט ער נישט געקענט ווערן דער ‘גאון‬ ‫גרויסע ביישטייערונג אין האנט בעוד היום גדול‪ ,‬און‬ ‫הדור’‪ ,‬און זיין גרויסקייט איז געבליבן דארט‪ ,‬טיף‬ ‫עס איז אים נאך געבליבן עטליכע שעה זיך צו גרייטן‬ ‫דער רב האט זיך געאיילט אויפצוהייבן דעם טעלעפאן‪,‬‬ ‫באגראבן אונטער די יסודות‪.‬‬ ‫צום הייליגן יו”ט!‬ ‫מעגליך איז דא איינער וואס האט א וויכטיגע שאלה‬ ‫כידוע‪ ,‬איז זיין געוואלדיגע גאונות געווען א שם‬ ‫תושרד ןוא ן'סעומש ןרעה ןעק ןעמ‬ ‫רעמונ ערעטסקע א ןיא ‪ -‬א"טילש ונברו ונרומ ןופ‬ ‫‪: 0231592-370‬ק"השל ‪: 1231592-370‬שידיא‬ ‫ןייטשדלוג ‪.‬ש ‪:‬ךרוע | ץיבוניבר בקעי ברה ‪:‬תינחורה הדעוה ר”וי‬ ‫ד‬