א טיפערן בליק · A Tiferen Blick — לך לך (2026-10-19)

א קלאר ע
בליק
· בג
בעזהשי"ת
ב הגליו ן
לך לך
מדברי
כ"ק אדמו"ר מליובאוויטש זי"ע
לחיזוק יסודות היהדות והחסידות ,בשייכות
לפרשיות השבוע ומועדי השנה
דבר המערכת
לקוטי שיחות ,או שיחות קודש, תש"י- השנים במשך
כפי שמצויין בסוף כל שיחה ,עם תשנ"ב התוועד כ"ק אדמו"ר
קצת ביאור באותיות קטנות וכותרות מליובאוויטש זי"ע התוועדויות
שנעשו על ידינו. רבות ובמשך שעות ארוכות
במשך הדורות ,הרבו כ"ק השמיע שיחות קודש ומאמרים
האדמו"רים נשיאי חב"ד ללמד בכל חלקי התורה.
ולהשפיע חסידות ,מיוסד על שיחות אלו שנאמרו באידיש
תורת כ"ק מורנו הבעש"ט, נרשמו בשעתם ונדפסו בסדרת
והדריכו את החסידים בעבודת שיחות קודש ,אח"כ תורגמו ג"כ
ה' בהתאם למצבו של כל דור ללה"ק ונדפסו בסדרת תורת
ודור .בשיחות קודש שלו מבאר מנחם התוועדויות.
כ"ק אדמו"ר מליובאוויטש זי"ע חלקים מתוך אלפי שיחות קודש
את עבודת ה' עפ"י דרך החסידות אלו לוקטו והוגהו על ידו במשך
השייכת למצב של דורנו זה ,מרחיב השנים ונדפסו בל"ט הכרכים של
עלי' ומסביר אותה בשפה קלה לקוטי שיחות.
ופשוטה לאנשים כערכינו. בקונטרס "א טיפערן בליק"
מערכת "א טיפערן בליק" הננו מביאים קטעים מספרי
מתן שכרו בצדו!
בע"ה בכל שבוע יתקיים מבחן על הקונטרס "א טיפערן
בליק" של אותו שבוע על ידי הטלפון.
בכל יום שישי יעלה המבחן על הסיסטעם עד יום שני.
תנאי ההשתתפות במבחן:
א .ללמוד את הקונטרס לכל הפחות פעם אחת.
ב .לא להקשיב לשאלות המבחן לפני עשיית המבחן.
במבחן יהיו 3-4שאלות ,העונה תשובות נכונות יזכה
במתן שכר של $10לכל מבחן (שיינתן פעם בחודש לערך).
לעשיית המבחן ולשאלות נוספות ניתן להתקשר
ל718.977.5099
© כל הזכויות שמורות
הטעקסט של הלקוטי שיחות נדפס ברשות קה"ת
הרוצה לקבל הקונטרס באימייל או לנדב
נא לשלוח בקשה לatifernblik@gmail.com
?ןעווערָאה ףראד ןעמ זא טכאמעג רעטשרעביוא רעד טאהסאווראפ
לך לך
פארוואס האט דער אויבערשטער
הארעווען?
געמאכט אז מען דארף ָ
א.
אין שייכות צו דער הבטחה פון אויבערשטן צו אברהם'ן "לזרעך
זאגט ער אין מדרש" :2בשעה שהי' אברהם אתן את הארץ הזאת"ָ ,1
מהלך בארם נהרים כו' ראה אותן אוכלים ושותים ופוחזים ,אמר
הלואי לא יהא לי חלק בארץ הזאת .וכיון שהגיע לסולמה של צור
ראה אותן עסוקין בניכוש כו' בעידור כו' עבודת השדה ,אמר הלואי
יהא חלקי בארץ הזאת .אמר לו הקב"ה לזרעך אתן את הארץ
הזאת".
פארבינט דעם אויבערשטנס הבטחה ("לזרעך וויבאלד דער מדרש ַ
ַ
וואס דער רצון פון אברהם אבינואתן את הארץ הזאת") מיט דעם ָ
("הלואי יהא חלקי בארץ הזאת") איז געווען צוליב דער התעסקות
רשטאנדיקַ ,אז די
ַ פא
במלאכה פון די יושבי הארץ -איז דערפון ַ
נאר
מעלה פון זייער התעסקות במלאכה איז געווען די סיבה (ניט ָ
נאר אויך) צו דער נתינה פון ארץלאנדָ ,
צו אברהם'ס רצון צו דער ַ
ישראל לזרעו של אברהם.
געזאגט
ָ האט
וואס אברהם אבינו ָ דאס ָשטעלט זיך די שאלהָ :
דאס (אויך) דעם פירושהאט ָ "הלואי יהא חלקי בארץ הזאת" – ָ
דארט ַא חלק צווישן די ַאנדערע תושבים ,וויילע די
האבן ָ
זאל ָער ָ
האטיושבי הארץ זיינען זיך עוסק במלאכה -איז מובן :אברהם ָ
וואס פירן זיך בהנהגה הראוי'געוואלט וואוינען צווישן מענטשן ָ
ָ
וואס "אוכלים ושותים ופוחזים");(און ניט צווישן ַאזעלכע ָ
.1פרשתנו יב ,ז.
.2ב"ר פרשתנו פל"ט ,ח.
ג
א טיפערן ב<>ליק
דאךַ ,אז
ָאבער די הבטחה "לזרעך אתן את הארץ הזאת" מיינט ָ
אינגאנצן ַאוועקגעבן צו
ַ "הארץ הזאת" וועט דער אויבערשטער
זאלאידן ַאליין (דורך ירושה און זייער כיבוש) -איז מאיזה טעם ָ
פארבונדן מיט דער הנהגה טובה פון די יושבי די הבטחה זיין ַ
הארץ? ויתרה מזו -די הנהגה בימי אברהם?
ב.
וואלט מען געקענט ענטפערןַ ,אז די הנהגה פון די לכאורה ָ
יושבי הארץ ווייזט אויף דער תכונה וסגולה פון דער "ארץ הזאת"
זאגן "יש ארץ שמגדלת וכו'".
גופא ,ווי חז"לָ 3
זאגןַ ,אז "מעשיהם של כנענייםפארשטיין :חז"לָ 4מ'דארף ָאבער ַ
ַ
מקולקלים מכל עמים ואותו המקום שנתכונו 5שנתיישבו בו ישראל
וויבאלד ַאז בכלל זיינען די מעשים פון די
ַ מקולקל מכל" .און
כנענים געווען "מקולקלים מכל עמים" (אויך פונעם עם אין ארם
זאגןַ ,אז ָאט די איינציקע מעלהטא ווי איז שייך צו ָ נהריים)ָ ,
פון התעסקות במלאכה פון די יושבי הארץ (און דוגמתה -די
זאל איבערוועגן זייערעאיינציקע תכונה טובה אינעם ארץ גופא) ָ
ַאלע ַאנדערע חסרונות ,ביז ַאז צוליב דעם איז דוקא זי ַאן ארץ
פאר אידן?וואס איז ראוי ַ
ָ
ג.
זאגן חז"ל" :6אר"א כל
וועגן דער חשיבות ומעלה פון מלאכהָ ,
אדם לעמל נברא שנאמר 7כי אדם לעמל יולד .איני יודע אם
.3במדב"ר פט"ז ,יב .פרש"י שלח יג ,יח.
.4תו"כ אחרי יח ,ג .וראה עוד דרז"ל – עד"ז – שם לפני זה ,ובפרש"י עה"ת שם.
.5כן הוא בדפוס ויניצאה שס"ט .דעסויא תק"ב .ווין תרכ"ב (וצילום ממנו) .ועוד.
אבל בכו"כ דפוסים "שנתיישבו" .ובכת"י התו"כ (ניו יארק ,תשי"ז) (ע' שעב – וכל
המאמר הוא שם על הגליון) "שנשתכנו".
.6סנהדרין צט ,ב.
.7איוב ה ,ז.
ד
?ןעווערָאה ףראד ןעמ זא טכאמעג רעטשרעביוא רעד טאהסאווראפ
לעמל פה נברא אם לעמל מלאכה נברא ,כשהוא אומר 8כי אכף
עליו פיהו מפני שהוא משים דברים בפיו תמיד ,כאוכף שעל החמור רש"י
הוי אומר לעמל פה נברא .ועדיין איני יודע אם לעמל תורה אם
לעמל שיחה ,כשהוא אומר 9לא ימוש ספר התורה הזה מפיך הוי
אומר לעמל תורה נברא".
איז ניט מובן :10ווי קען זיין אפילו ַא קס"ד ַאז בריאת האדם איז
דא אין עמל
פאר ַא מעלה איז ָ וואס ַ
געווען "לעמל מלאכה" ָ -
גאנצער
זאגן ַאז צוליב דעם איז דער ַ וואס ס'רעכט צו ָ מלאכהָ ,
שאפן ווערן?
בא ַ
תכלית פון זיין ַ
שאפן
בא ַ
עד"ז איז ניט מובן דער צווייטער קס"דַ ,אז דער אדם איז ַ
געווארן צוליב "עמל שיחה"; ובפרט לויט ווי דער רמב"ם 11איז ָ
גאר דיבורים בלתי רצויים.
מאריךַ ,אז רוב דיבורים זיינען ָ
נאך גרעסער איז די תמי' לויט הידועַ ,אז אויך ַא קס"ד אין תורה
ָ
איז -תורה ,12כדמוכח אויך פון דעם דין ַאז ווען איינער לערנט ַא
קשיא ָאדער קס"ד אין תורה ָ(אן דעם תירוץ און מסקנא) איז ער
זאגן ברכות התורה.13
אויך מחוייב צו ָ
זאגט ער און רופט עס ָאן "תורתו", ויתרה מזו :אין דער ברכה ָ
"תורת אמת" -ד.ה .דאס הייסט ַאז אין דער קשיא ,קס"ד וכו' איז
צוגעּפאסט 14וכיו"ב).
ַ דא איז זי ניט
(נאר ָ
דא ַא פרט וסברא אמתית ָ
ָ
דא אין "עמלוואס איז ָ
עד"ז איז מובן בעניננו :דער תוכן המעלה ָ
דא ַא קס"ד ַאז
(וואס צוליב דעם איז ָ
מלאכה" און "עמל שיחה" ָ
דאס איז דער תכלית פון בריאת האדם) ,ווערט ניט ָאּפגעפרעגט ָ
.8משלי טז ,כו.
.9יהושע א ,ח.
.10ראה אוה"ת שמיני (ע' נו) :והמפרשים נדחקו מאד בזה וכו'.
.11בפי' המשנה (אבות פ"א מי"ז) "ולא מצאתי לגוף טוב משתיקה".
.12וע"ד קס"ד בתושב"כ .וראה לקוטי לוי"צ אגרות ע' רסו (ושם :וכן ההלכה שעלי'
אמרו אח"כ שבדותא היא . .כולם ממש אמר ה' ובאותו הלשון ממש . .וה' עצמו אומר
ההלכה והוא עצמו אמר שבדותא היא).
.13להעיר מעירובין נג ,סע"א .שם סה ,א .סוף הוריות .ועד"ז בכ"מ.
.14ע"ד בפרשתנו :ותקל גברתה בעיני' (טז ,ד .ובפרש"י).
ה
א טיפערן ב<>ליק
נאר
נאך דער מסקנת הגמרא ַאז "לעמל תורה נברא"; ס'איז ָ אויך ָ
גאנצערַ -אז עמל מלאכה ושיחה זיינען ניט גענוג צו זיין דער ַ
תכלית פון בריאת האדם.
אין ַאנדערע ווערטער :דער סדר הענינים פון דער שקו"ט
אין גמרא -דער ערשטער קס"ד ַאז "לעמל מלאכה נברא",
דער צווייטער קס"ד ַאז "לעמל שיחה" נברא און די מסקנא ַאז
"לעמל תורה נברא" ("לא ימוש ספר התורה הזה מפיך") -איז
אויסגעהאלטן און בלייבט אויך לפי המסקנא :כדי ַאז דער אדם
ַ
זאל צוקומען צו תכלית בריאתו " -לעמל תורה נברא" -מוז ָ
האבן די מעלה פון "עמל מלאכה" און "עמל שיחה"; ער פריער ָ
פארבינדט די צוויי עניני עמל מיט "עמל תורה",
און בשעת ער ַ
דעמאלט דערגרייכט ער צו שלימות תכלית בריאתו.
ָ
ד.
באשטייט וואס ַ
פארשטיין בהקדם ההסברה אין ָ דאס ַ וועט מען ָ
פארבונדן דער די חשיבות פון "עמל" בכלל ,ביז ַאז דערמיט איז ַ
כללות'דיקער תכלית פון בריאת האדם ("אדם לעמל יולד").
וויבאלד דער אויבערשטער איז עצם הטוב ,וטבע ַ דלכאורה:15
זא
האט ער איינגעשטעלט די בריאה אין ַא ַרוואס ָ
פא ָ הטוב להטיבַ ,
דארפן ָאנקומען צו עמל ויגיעה?
זאל ַ
אופןַ ,אז דער מענטש ָ
האטוואס ַא מענטש בטבעו ָ דערפאר ָ
ַ דאס איז
זאגןַ ,אז ָ
מ'קען ניט ָ
רעוואניע,
ַ הא
באקומט דורך זיין ָ
וואס ער ַזאך ָ
תענוג (בעיקר) פון ַא ַ
ע"ד מאמר רז"ל" 16אדם רוצה בקב שלו מט' קבים של חבירו" -
נאר
ווארום ָאט די טבע גופא איז ניט קיין ענין הכרחי מצד עצמוָ , ָ
האט עס ַאזוי מטביע געווען אין מענטשן; איז דער אויבערשטער ָ
שאפןבא ַ האט דער אויבערשטער ַ רוואס ָ
פא ָהדרא קושיא לדוכתאַ :
וואס ער זאכן ָהאבן תענוג דוקא פון ַדעם מענטשן מיט ַא טבע צו ָ
באקומט דורך עמל ויגיעה -עניני צער -און ניט פון מתנת חנם? ַ
.15לכללות סעיף זה – ראה הגש"פ עם לקוטי טעמים ,מנהגים וביאורים (הוצאת
תשמ"ו ושלאח"ז) ע' תרמא ואילך ובהערות שם .וראה לקו"ש ח"ג ע' 1009ואילך.
.16ב"מ לח ,א.
ו
?ןעווערָאה ףראד ןעמ זא טכאמעג רעטשרעביוא רעד טאהסאווראפ
דער ביאור אין דעם :אמיתיות ותכלית הטוב איזַ ,אז דער מענטש
דא אין
וואס איז ָ
נאר די העכסטע שלימות ָ זאל דערגרייכן (ניט ָ
ָ
וואס אין איר ווערט ער,נאר אויך) ַא מדריגה ָ
גדר הנבראיםָ ,
כביכול ,דומה לבוראו ,וע"ד לשון חז"ל" :17שותף להקב"ה במעשה
בראשית".
האט דער אויבערשטער איינגעשטעלט דעם סדר דעריבער ָ
באקומעןבאדערפענישן ניט ַזאל זיינע ַהבריאהַ ,אז דער מענטש ָ
זאלנאר דווקא דורך עמל ויגיעה ,בכדי ַאז דורכדעם ָמן המוכןָ ,
נאר צו דער שלימות פון ַא "מקבל" כדבעיער זיך אויפהויבן (ניט ָ
נאר אויך) צו דער מדריגה פון ַא -די שלימות פון ַא נבראָ ,
וואס דער מענטש"משפיע"( 18ומהווה) -דומה לבוראו דורכדעם ָ
שאפט בכח עצמו.הארעוועט און ַָ
דאס גופא איז דער טעם אויף דער טבע הנ"לַ ,אז ַא מענטש און ָ
נאר
באקומט בחינםָ , וואס ער ַ
זאכן ָ האט ניט קיין תענוג פון ַ ָ
אדרבה ,ער שעמט זיך דערמיט " -נהמא דכסופא" ברויט וואס איז
גורם א בושה - 19 ווייל אין דעם אדם איז מוטבע ַאז זיין תפקיד און
נאר (אויך) ַא "משפיע",נאר ַא "מקבל"ָ ,
שלימות איז צו זיין ניט ָ
דומה לבוראו.
ה.
רוואס דער ערשטער קס"ד אין גמרא איז,
פא ָ דערמיט איז מובן ַ
געווארן "לעמל מלאכה":
ָ שאפן
בא ַ
ַאז דער אדם איז ַ
וואס דורכדעם ווערט דאסָ ,וויבאלד ַאז די מעלה פון "עמל" איז ָ
ַ
דער אדם דערהויבן צו דער דרגא פון "משפיע" ("בורא")ַ ,א
"שותף להקב"ה במעשה בראשית" ,איז מסתברַ ,אז דער עמל
וואס זיינען שייך צו אים און זיין
דארף זיין בעיקר (ניט אין ענינים ָ
ַ
וואס דורך זיי איז ער משפיע אין מעשה זאכן ָ נאר) אין ַ
מדריגהָ ,
.17שבת י ,א .קיט ,ב.
.18להעיר מחדא"ג מהרש"א סנהדרין שם ,ד"לעמל" ר"ת "ללמוד ע"מ ללמד".
.19ראה ירושלמי ערלה פ"א ה"ג .לקו"ת צו ז ,רע"ד .ולהעיר ממ"מ להב"י בראשית
מהדו"ק ד"ה אור ליוה"ש יד לטבת (י ,א).
ז
א טיפערן ב<>ליק
בראשית ,דצ"ח דומם צומח חי פון וועלט ,דוקא דערמיט ווערט ער
ַא שותף במעשה בראשית.
דערפאר איז דער ערשטער קס"ד פון גמראַ ,אז "אדם לעמל
ַ און
וואס זייער
יולד" מיינט (ניט "עמל שיחה" ָאדער "עמל תורה"ָ ,
נאר עס מיינט) "עמל מלאכה". זאכן ָ -
ענין איז ניט אין וועלט ַ
וואס דער אדם איז עמל במלאכתו אין ַאן אופןד.ה .דורך דעם ָ
דאס איז דער פירוש פון "עמל מלאכה",
[וואס ָ
הרצוי עפ"י תורהָ 20
וכדלקמן ס"ז] ,איז ער פועל און משפיע אין דער בריאה ַאז זי
זאל זיין כדבעי ,און דעריבער ווערט ער דורכדעם ַא שותף במע"ב
ָ
במעשה בראשית.
ו.
ָאבער פון דעם ַאליין ַ -אז דער ענין העמל איז בכדי דער אדם
פארשטייןַ ,אז ער
זאל ווערן ַא שותף להקב"ה במע"ב -קען מען ַ ָ
קען ניט צוקומען צו תכלית ושלימות ה"שותפות" דורך "עמל
האבן דערצו אויך "עמל שיחה";נאר ער מוז ָמלאכה" ַאלייןָ ,
דאך ווען ער איזווארום די "שותפות" אין מעשה בראשית איז ָ ָ
נארוויבאלד ַאז דער אויבערשטער איז ניט ָ
ַ דומה לבוראו -און
נאר ער איז מחדש די בריאה ,איז מובן,
"משפיע" אין דער בריאהָ ,
ַאז אויך די "שותפות" פונעם אדם במע"ב איז ַא שלימות'דיקע
דאן ווען ער ּפועל'ט ַא חידוש אין דער בריאה.
נאר ַ
ָ
דערפאר איז "עמל מלאכה" ַאליין ניט מספיק [הגם ַאז דורך
ַ און
ווארום
מלאכה באופן הרצוי פועל'ט ער ַאן עילוי אין דער בריאה]ָ ,
וויבאלד ַאז אין דעם כח העשי' פון "עמל מלאכה" שמתעסק בכח ַ
העשי' שלו בעניני העולם דריקט זיך ניט אויס די מעלה פונעם אדם
ראן אויך
פא ַ לגבי ַאנדערע סוגי הבריאה (ווייל דער כח העשי' איז ַ
זא עילוינאר ַא ַ
ביי בע"ח) ,דעריבער טוט ער אויך אויף אין וועלט ָ
וואס איז בערך צו דער בריאה (פון בע"ח)ָ ,אבער ניט ַאן עילוי ָ
שלא בערכה -דהיינו ער טוט נישט ַא חידוש אין דער בריאה.
.20וראה שבת (לא ,א) ,דשאלה הראשונה ("בשעה שמכניסין אדם לדין") היא
"נשאת ונתת באמונה".
ח
?ןעווערָאה ףראד ןעמ זא טכאמעג רעטשרעביוא רעד טאהסאווראפ
פארבונדן מיט "עמל בשעת ָאבער דער "עמל מלאכה" איז ַ
שיחה" ַ -אז די מלאכה און השפעה אין וועלט איז אין ַאן אופן
המדבר( 21פה
ַ וואס אין איר דריקט זיך אויס די מעלה פון מין
ָ
אויפגעטאן ַא חידושַ ,א
ָ דעמאלט ווערט אין דער בריאה
ָ ושיחה) -
פארוואס איז העכער פון דער בריאה מצד עצמה ַ - תוספת עילויָ ,
דער בריאת מין המדבר ומציאות שלו.
דאס איז ָאבער אויך ניט קיין אמת ריכטיגע שותפות -ער האדם
ָ
שאפונג בכלל ,און פון זיין כח בא ַ
האט ניט קיין חלק אין זיין ַ
ָ
הדיבור בפרט הגם שע''י השיחה שלו הוא פועל חידוש בחלקי הבריאה,
מכל מקום לא פעל האדם חידוש בעצמו ,ובפרט בכח הדיבור שלו (שעל
ידו פועל חידוש בעולם) ,נמצא שהוא עצמו הוא רק נברא -בשעת ער
וואס זי איז תורתו פון דעםפארבינדט עס ָאבער מיט תורה ָ - ַ
וואס
בורא (והוא וחכמתו אחד - )22און אין ַאן אופן פון עמלָ ,
מאלס ווערט זי "תורתו" (פון דעם אדם העמל 23בתורה) - דא ָ ַ
אויפגעטאן און מאחד געווען און מייחד געווען בורא און
ָ האט ער
ָ
בריאה ,כביכול ,כי האדם שהוא חלק מהבריאה נעשה מאוחד ומיוחד עם
התורה המיוחדת עם הקב"ה ,ועי"ז גם הנבראים המושפעים ממנו מתאחדים
עם הבורא דעריבער ווערט ער דומה לבוראו ַ -א שותף להקב"ה
במעשה בראשית.
ז.
דער ביאור בפנימיות הענינים:
אין דעם ענין פון "עמל מלאכה" און "עמל שיחה" איז כ"ק מו"ח
אדמו"ר מבארַ ,24אז "עמל מלאכה" מיינט" - 25שיעשה מלאכתו
באמונה . .שיאמין בה' שהוא הזן ומפרנס והוא ית' יגמור בעדו
.21ראה חדא"ג מהרש"א סנה' שם.
.22רמב"ם הל' יסוה"ת פ"ב ה"י .תניא ח"ב פ"ח.
.23ע"ז יט ,א .וראה תניא פ"ה (מו"נ ח"א פס"ח).
.24ד"ה אר"א כל אדם לעמל נברא תרפ"ט פ"ג .פ"ו.
.25ראה גם אוה"ת וישב (כרך ה') תתקיא ,סע"א .ד"ה לא הביט עת"ר (ע' קצה
ואילך).
ט
לברכה" ,און דער ענין פון "עמל שיחה" איז " -התעסקות
בתפלה"( 26וכמאמר רז"ל" :27אין שיחה אלא תפלה").
אויבנדערמאנטן ביאורַ ,אז
ָ דער הסבר איז דער יסוד פון דעם
וואס איז בערך צו דער בריאה און"עמל מלאכה" איז ַאן ענין ָ
"עמל שיחה" איז העכער פון דער בריאה:
מיט דער אמונה "שהוא הזן ומפרנס" ַאליין ,ווערט ניט
וואס איז העכער אויפגעטאן די עלי' ביז צו ַא בחינה אין אלקות ָ
ָ
דארף ָאנקומען צו עשי' וואס ער ַ
דאס גופא ָ ווארום ָ
פון וועלטָ ,
והתעסקות אין דרכי הטבע נעמט זיך פון די מדידות והגבלות פון
דערפאר ,הגם זיין "עמל מלאכה" איז דורכגענומען ַ וועלט .און
מיט דער אמונה בה' "שהוא הזן ומפרנס" (און ניט די דרכי הטבע
מצד עצמם) ,פונדעסטוועגן ,דערגרייכט ער דורכדעם בלויז צו
וואס איז מלובש אין וועלט[ .28דהרי אין ענין
ַא מדריגה אין אלקות ָ
האמונה להאמין בה' שיביא לו פרנסתו בדרך נס למעלה מגדרי הבריאה ,רק
ענין האמונה הוא להאמין בה' שיזמין לו פרנסתו ע"י השתדלות שלו בדרך
הטבע ,ושהטבע מצד עצמו אין לו שום כח ,רק הכח האלקי המלובש בו הוא
המהווה והמחיה והמנהיג את הטבע].
ָאבער עבודת התפלה ("עמל שיחה") איז ענינה" :סולם מוצב
ארצה וראשו מגיע השמימה" - 29די העלאה פונעם אדם מלמטה
למעלה ,ביז "מגיע השמימה" -העכער פון דער בריאה.
דא
צוזאמען מיט "עמל מלאכה" 30איז אויך ָ ַ און דעריבער ,ווען
"עמל שיחה" והתקשרות זו שע"י התפלה ניכר בעניניו ובמעשיו של כל
.26ראה גם אוה"ת וישב שם (שם ,ב) .חיי שרה (קכט ,א ואילך) .ד"ה לא הביט שם
(ע' קצה) .יערות דבש הובא בעץ יוסף לע"י סנה' שם.
.27ברכות כו ,ב .ע"ז ז ,ב.
.28ראה בארוכה ד"ה אר"א שם פ"ג ואילך (וראה אוה"ת וישב שם .ד"ה לא הביט
שם (ע' קצב) .ובכ"מ) ,שע"י "עמל מלאכה" ממשיכים בחי' "מלאכה מלמעלה" ,שהיא
התהוות העולמות ,בחי' עשי'.
.29ויצא כח ,יב .זח"א רסו ,ב .זח"ג שו ,ב .תקו"ז תי' מה.
.30ראה גם ד"ה אר"א שם פ"ו בענין ההתעסקות בתפלה (עמל שיחה)" ,דע"י
התקשרות זו שבתפלה הרי רישומו ניכר בעניניו ומעשיו בכל היום" .וראה שם בסיום
המאמר" :ע"י עמידה וביטול זה (בתפלה) מתקשר . .לפעול ישועות . .בעמל מלאכה
כו'".
היום ,טוט מען אויף אין דער בריאה ַא תוספת עילוי ,העכער
דאס איז דער טייטש פון "סולם וואס ָ
ווי זי איז מצד עצמהָ ;31
מוצב ארצה וראשו מגיע השמימה"ַ ,אז דורך תפלה איז די העלאה
נאר אויך) פון די ענינים "ארציים"
נאר פון אדם המתפללָ ,
(ניט ָ
("ארצה") ביז צו "שמימה" - 32צו דער בחינה ָ
וואס איז העכער
פון וועלט.33
ח.
הגם ַאז "עמל שיחה" ,עבודת התפלה ,איז פועל אין וועלט ַאן
וואס איז העכער פון דער בריאה מצד עצמה -פונדעסטוועגן עילוי ָ
אויפטאן ַאן אמת'ן חידוש אין דער
ָ נאך ַאלץ ניטקען זיך דורכדעם ָ
וויבאלד ַאז די העלאה דורך תפלה איז אין ַאן ַ ווארום
בריאה; ָ
דאך ַא
אופן ַאז דער אדם הויבט זיך אויף בכח עצמו -און ער איז ָ
מדוד ומוגבל ,איז אויך זיין עלי' במדידה והגבלה .און דעריבער
וואס
זא עילוי ָנאר ַא ַ
אויפגעטאן אין וועלט אויך ָ
ָ ווערט דורכדעם
נאך ַאלץ בערך הבריאה ,34ובמילא ניט בבחי' שינוי וחידוש איז ָ
דאס איז דווקא ביי ַאן עילוי שלא בערך). (וואס ָ
ממש ָ
דערפאר איז די מסקנת הגמרא ַאז "לעמל תורה נברא": ַ און
ראּפגעקומען למטה ,איז זי תורתו שלתורה ,אויך ווי זי איז ַא ָ
אינגאנצן העכער פון
ַ וויבאלד תורה איז
ַ הקב"ה - 35בלי גבול .און
.31ראה ד"ה לא הביט שם (ע' קצה).
.32ד"ה זה היום תרצ"ד ספ"ב (סה"מ קונ' ח"ב שיט ,ב) .רד"ה ויחלום תש"ח.
ובכ"מ .וראה לקו"ת בשלח ב ,רע"ג.
.33ראה תו"א נח ט ,ריש ע"ב .י ,א .וראה לקו"ת בהר מא ,א (לענין "התומע"ט של
כל היום").
.34וראה סד"ה אר"א שם" :כ"ז הוא העמל שתחת השמש כו'" .וראה גם אוה"ת
וישב וחיי שרה שם .תו"ח בתחילתו (ד"ה בראשית ברא הא' פ"ז) .ד"ה לא הביט שם.
לקוטי לוי"צ לזח"ב (ע' קנח).
.35ראה ברכות כב ,א.
האט זי דעם כוח צו פועל זיין ַא שינוי איןדער בריאה ,36דעריבער ָ
זאל ווערן ַא מציאות חדשה ממש.37 דער מציאות פון וועלט ,ביז זי ָ
מ'זאל קענען דורך "עמל תורה" 38אויפהויבן די וועלט
ָ ָאבער כדי
אינגאנצן העכער (און "מחוץ") פון דער
ַ וואס איזצו ַא דרגא ָ
בריאה ַ -א מציאות חדשה -מוז פריער זיין די שלימות הבירור
אין די עניני העולם מצד עצמם.
דארף זיין "עמל און דעריבער איז דער סדר ַאז צום ערשטן ַ
מלאכה" -די התעסקות אין עניני העולם אין ַאן אופן הרצוי עפ"י
זאל זיין אין ַא
וואס דורכדעם איז ער מתקן די וועלט זי ָ תורהָ ,
ציור פון קדושה; ָאבער "עמל מלאכה" ַאליין איז ניט מספיק -די
זאל ניט בלייבן במעמדו ומצבו (אפילו אין ַא כוונה איז ַאז עולם ָ
מ'דארף דערצו מוסיף זיין דעם ענין פון
ַ נאר
ציור פון קדושה)ָ ,
וואס
"עמל שיחה" -מעלה זיין די וועלט צו ַא בחינה אין אלקות ָ
איז העכער פון וועלט ,אויף וויפל דער אדם קען דערגרייכן בכח
עצמו ,דורך עבודת התפלה;
39
נאך דער הקדמה והכנה פון "עמל מלאכה" און "עמל שיחה" און ָ
האט אין זיך דעם כח וואס ָ
קומט דער ענין פון "עמל תורה"ָ ,
אויפטאן ַא חידוש אין דער
ָ (זייענדיק מושרש אין עצמותו ית') צו
וואס דורכדעם ווערט דורכגעפירט די כוונת הבריאה פון בריאהָ ,
לעשות לו ית' דירה בתחתוניםַ ,אז די תחתונים ווערן ַא מציאות
חדשה ממש.40
.36ראה סד"ה אר"א שם (ועד"ז באוה"ת וישב וחיי שרה שם .ד"ה לא הביט שם),
דתורה היא למעלה משמש הוי' דשייכה לעולמות.
.37וכדרז"ל (ירושלמי נדרים פ"ו סה"ח .ועוד) עה"פ לא־ל גומר עלי.
.38להעיר מתו"ח (שם ספ"ז)" :זהו הנקרא עמל תורה שבא לתקן במע"ב כו'".
ולהעיר ג"כ ד"עמל תורה" הוא (לא לימוד התורה מצ"ע ,כ"א) "עמל פה" – "לא ימוש
ספר התורה הזה מפיך" – עיין תניא רפל"ז .וראה גם חדא"ג מהרש"א דלעיל הערה
.18
.39ראה תו"ח שם (רפ"ט)" :ונמצא שעמל תורה מלובש בעמל שיחה דמע"ב לברר
ולתקן כו'".
.40ראה בארוכה לקו"ש ח"ו ע' 22ואילך ובהערות שם.
און דערמיט איז מובןַ ,אז דווקא די מציאות און דער סדר פון
ַאלע דריי סוגי "עמל" " -עמל מלאכה"" ,עמל שיחה" און "עמל
תורה" -איז מסביר ומטעים דעם ענין פון "אדם לעמל יולד":
דורך ַ(אלע דריי סוגי) עמל טוט אויף דער אדם ַא חידוש אין מעשה
בראשית ,און ער ווערט דורכדעם ַא "שותף להקב"ה במע"ב" -
דאס איז דער תכלית הבריאה.דומה לבוראו -און ָ
ט.
ע"ד ווי גערעדט פריער אין עבודת האדם בכללַ ,אז דער תכלית
(וואס
איבערמאכן וועלט דורך "עמל תורה" ָ
ַ פון זיין בריאה איז צו
אויפצוטאן ,מוז
ָ דאס
איז העכער פון דער בריאה)ָ ,אבער כדי ָ
פריער זיין די הקדמה פון "עמל מלאכה" און "עמל שיחה" ַ -אזוי
איז עס אויך בנוגע צו ארץ ישראל ,דער "ארץ" פון אידן:
געווארן צו די ז' אומות 41מיט דער
ָ ארץ ישראל איז פריער געגעבן
איבערמאכן ,פון
ַ זאלן איר כובש זיין און
כוונה און תכליתַ ,אז אידן ָ
לאנד
זאל ווערן ארץ ישראלַ ,אן ארץ הקודשַ :42א ַ ארץ הגוים ָ -
וואס אין איר איז מאיר בגילוי דער אור התורהָ 43
וואס איז העכער ָ
פון וועלט.
דאן איז געווען
וואס ַ
האט זיך ָאנגעהויבן בימי אברהםָ ,
דאס ָאון ָ
45
די התחלה פון "שני אלפים תורה" ,44און "אברהם התחיל להאיר"
וואס איז העכער פון וועלט,
באלייכטן מיט דעם אור אלקי ָ -צו ַ
האט זיך ָאנגעהויבן -כמחז"ל - 46התבוננות
און זיין התבוננות ָ
ווארעם לא יגעת ומצאת אל תאמין )47אין דער (כדבעי -עמל ָ -
.41פרש"י ר"פ בראשית.
.42ראה בארוכה לקו"ש ח"ה ע' 11ובהערות שם .ח"י ס"ע 2ואילך.
.43להעיר מרמב"ן (אחרי יח ,כה) ד"עיקר כל המצות ליושבים בארץ ה'" ,עיי"ש
בארוכה.
.44ע"ז ט ,א.
.45שמו"ר פט"ו ,כו.
.46ב"ר רפל"ט .וראה ג"כ רמב"ם הל' ע"ז פ"א ה"ג.
.47מגילה ו ,ב.
דערנאך -אין שמש וכו' דורך וועלכע עס קומט
ָ "בירה" (וועלט)
שפע וכו' אין וועלט -ביז ַאז עס איז געקומען די מסקנא ַאז יש
בעה"ב לבירה זו .48ביז צו דעם אין ערוך פון דעם בעה"ב און
דער בירה -וכמחז"ל 49לא זה היא עיקר האלקות מה שהעולמות
מתהווים ממנו וכו' [דהיינו שבחינת אלקות המחיה את העולמות היא
בחינה מצומצמת ומוגבלת ,ולא זה היא עיקר האלקות ,אלא עיקר אלקות הוא
למעלה מעלה מכל גדרי העולם].
י.
זאל זיין ַא "כלי" צום אור התורה פון אברהם'ן
כדי ַאז דער "ארץ" ָ
(וואס דורכדעם ווערט זי נתהפךָ וואס איז העכער פון וועלט ָ
האט אין דעם פריער און ווערט ַאן ארץ ישראל ,ארץ הקודש)ָ ,
געדארפט זיין דער ענין פון "(עמל) מלאכה" (און "עמל שיחה");ַ
וואס די יושבי הארץ זיינען געוועןדאס ָאון דעריבער ,דוקא ָ
דארט געווען דער ענין"עסוקין בניכוש כו' בעידור כו'" -ס'איז ָ
(נאך דער הקדמה פון "עמל מלאכה" -איז געווען די הכנהַ ,אז ָ
פון בקשת ותפלת 50אברהם ("שיחה") "הלואי יהא חלקי בארץ
זאל דער "ארץ" געגעבן ווערן צו אברהם "ולזרעו אחריו",הזאת") ָ
האבן עס מהפך געווען צו זיין ַאן ארץ אין וועלכן עסוואס זיי ָ
ָ
וואס איז העכער פון דער בריאה.לייכט דער אור התורה ָ
(משיחת י' שבט תשכ"ח ,י"א ניסן תשל"ב)
[נדפס בלקוטי שיחות חלק טו]
.48ראה ב"ר שם.
.49תו"א מג"א צט ,ב .הובא ונת' בלקו"ת שה"ש (ח ,א) ,אוה"ת יתרו (ע' תתמב),
סד"ה כי עמך תש"א.
.50להעיר מפי' מהרז"ו לב"ר פרשתנו שם.
המשך המכתב שמתחיל בעמוד האחרון
מיט השם יתברך ,אז זיין שכל זאל זיין [מסוגל צו] באגרייפען
און באנעמען די פירונג פון דעם הע[כ]סטן געריכט איבער אלעס
און אלעמען ,דער באשעפער פון דער וועלט .און האפענטליך אז
ס'איז ניט נויטיג צו-צוגעבן נאך צו דעם אויבען געשריבענע.
ס'איז נאר דא אייניגע זאכען וואס השם יתברך האט געוואלט
און האט אנטפלעקט ,און אזוי אויסגעשטעלט ,אז אויך דער
מענשליכער שכל זאל באנעמען און באגרייפען זיין פירונג.
נאך איז דא צו-צוגעבען ,אז אלץ וואס מער מען פארלאזט זיך
אויף דער [ר]יינער אמונה און בטחון אין השם יתברך ,אלץ מער
זעהט זיך אן און מען פארשטייט מיט שכל די פאסירונגען אין
וועלט בכלל און אין אינד[י]ווידועלען לעבן בפרט.
און השם יתברך זאל אייך בענשן אין דעם אלץ וואס איר נויטיגט
זיך ,און פון די הויפט זאכען ,אמת'[ע] מנוחת הנפש (אינערליכע
רוהיגקייט און הארמאניע) און זאל זיך איינארדנען אין לעבען,
ווי גוט ס'איז פאר אייך אין אלע הינזיכטען ,ביז אין א טוב הנראה
והנגלה (א גוטס און אנזעהעוודיקע און פארשטענדליכע אויך
פארן מענשליכען שכל).
און די טאג טעגליכע אויפפירונג לויט די אנווייזונגען פון אונזער
הייליקער תורה ,וועלכע רופט זיך ,תורת חיים ,א לעבעדיקע תורה
און ווייזט אן ווי צו לעבען ,איז די וועג און אויפנאמס פעאיקייט צו
באקומען די ברכות פון השם יתברך.
[נדפסה באגרות קודש חלק כד מכתב ט'קכד]
ווי שוין גערעט :בהבא לקמן ראה גם לקמן אגרת ט'קלג .ט'שכג.
◄ רוב מכתבי כ"ק אדמו"ר זי"ע שנדפסו באגרות קודש נכתבו לאנשים פרטיים
ולמצבים מסוימים ,ולכן לא כל הוראה נוגעת בהכרח לכל אחד .אך בכל זאת ,בהם באה
לידי ביטוי גישתו הכללית והברורה בכל ענייני התורה והחיים ,ומכל מכתב ניתן לשאוב
הדרכה והשקפה לחיי היום־יום.
וט
בריוון פון ליובאוויטשער רבי זצ"ל ,מיט פראקטישע תורה'דיגע עצות פארן טאג טעגליכען לעבן
1
ב"ה
צו דען איז מעגליך צו פארשטיין?!
ברכה ושלום!
...אין ענטפער אויף אייער פראגע ,אז ס'איז ניט פארשטענדליך
דאס וואס עס האט פאסירט לעצטענס אין אייער משפחה א.א.וו.
ווי שוין גערעט בא אייניגע געלעגענהייטען ,איז גאר קיין
וואונדער ניט ,אויב א מענש פארשטייט ניט די פירונג פון השם
יתברך ,אין געגענטייל פארקערט עס וואלט געווען א ווא[ו]
נדער און גאר א גרויסער ,אויב מען וואלט יע פארשטאנען ,און
ווי באוואוסט דער משל אין דעם ,אז א קינד וועלכער גייט נאך
אין קינדער גארטען ,זאל באגרייפען און באנעמען די טעמים
פון די לאנד געזעצען לויט וועלכע עס פירט זיך די לאנד ,און די
אורטיילען וועלכע ווערען ארויסגעגעבען פון העכסטען לאנד
געריכט (טריבונאל בית משפט לעניני המדינה) וכו'.
אפילו ווען דער קינד זאל זיין א ווא[ו]נדער קינד ,האט נאך ניט
פאסירט אין דער היסטאריע אזא זאך ,חאטש די איצטיגע פירער
פון לאנד און די העכסטע ריכטער פון לאנד ,זיינען אויך געווען
זיינער צייט אין דעם עלטער פון קינד ,פון קינדער גארטען ,און
דער קינד וועט מיט דער צייט פילייכט גרייכן און שטייגען אין
וויסענשאפט און פראקטיק מער פון די איצטיקע עלטער[ע] .טא
ווי קען מען דאס פארגלייכען ווען עס רעט זיך וועגען א מענשן,
.1י"ג ניסן תשכ"ו
ברוקלין.
מרת ..תחי’
המשך אויף עמוד טו
