gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א טיפערן בליק · A Tiferen Blick — לך לך (2026-10-19)

מוציא לאור: א טיפערן בליק · A Tiferen Blick

שבוע: לך לך (2026-10-19)

א טיפערן בליק · A Tiferen Blick — לך לך (2026-10-19)

פתח את ה-PDF הורדה

‫א קלאר ע‬ ‫בליק‬ ‫·‬ ‫בג‬ ‫בעזהשי"ת‬ ‫ב הגליו ן‬ ‫לך לך‬ ‫מדברי‬ ‫כ"ק אדמו"ר מליובאוויטש זי"ע‬ ‫לחיזוק יסודות היהדות והחסידות‪ ,‬בשייכות‬ ‫לפרשיות השבוע ומועדי השנה‬ ‫דבר המערכת‬ ‫לקוטי שיחות‪ ,‬או שיחות קודש‪,‬‬ ‫תש"י‪-‬‬ ‫השנים‬ ‫במשך‬ ‫כפי שמצויין בסוף כל שיחה‪ ,‬עם‬ ‫תשנ"ב התוועד כ"ק אדמו"ר‬ ‫קצת ביאור באותיות קטנות וכותרות‬ ‫מליובאוויטש זי"ע התוועדויות‬ ‫שנעשו על ידינו‪.‬‬ ‫רבות ובמשך שעות ארוכות‬ ‫במשך הדורות‪ ,‬הרבו כ"ק‬ ‫השמיע שיחות קודש ומאמרים‬ ‫האדמו"רים נשיאי חב"ד ללמד‬ ‫בכל חלקי התורה‪.‬‬ ‫ולהשפיע חסידות‪ ,‬מיוסד על‬ ‫שיחות אלו שנאמרו באידיש‬ ‫תורת כ"ק מורנו הבעש"ט‪,‬‬ ‫נרשמו בשעתם ונדפסו בסדרת‬ ‫והדריכו את החסידים בעבודת‬ ‫שיחות קודש‪ ,‬אח"כ תורגמו ג"כ‬ ‫ה' בהתאם למצבו של כל דור‬ ‫ללה"ק ונדפסו בסדרת תורת‬ ‫ודור‪ .‬בשיחות קודש שלו מבאר‬ ‫מנחם התוועדויות‪.‬‬ ‫כ"ק אדמו"ר מליובאוויטש זי"ע‬ ‫חלקים מתוך אלפי שיחות קודש‬ ‫את עבודת ה' עפ"י דרך החסידות‬ ‫אלו לוקטו והוגהו על ידו במשך‬ ‫השייכת למצב של דורנו זה‪ ,‬מרחיב‬ ‫השנים ונדפסו בל"ט הכרכים של‬ ‫עלי' ומסביר אותה בשפה קלה‬ ‫לקוטי שיחות‪.‬‬ ‫ופשוטה לאנשים כערכינו‪.‬‬ ‫בקונטרס "א טיפערן בליק"‬ ‫מערכת "א טיפערן בליק"‬ ‫הננו מביאים קטעים מספרי‬ ‫מתן שכרו בצדו!‬ ‫בע"ה בכל שבוע יתקיים מבחן על הקונטרס "א טיפערן‬ ‫בליק" של אותו שבוע על ידי הטלפון‪.‬‬ ‫בכל יום שישי יעלה המבחן על הסיסטעם עד יום שני‪.‬‬ ‫תנאי ההשתתפות במבחן‪:‬‬ ‫א‪ .‬ללמוד את הקונטרס לכל הפחות פעם אחת‪.‬‬ ‫ב‪ .‬לא להקשיב לשאלות המבחן לפני עשיית המבחן‪.‬‬ ‫במבחן יהיו ‪ 3-4‬שאלות‪ ,‬העונה תשובות נכונות יזכה‬ ‫במתן שכר של ‪ $10‬לכל מבחן (שיינתן פעם בחודש לערך)‪.‬‬ ‫לעשיית המבחן ולשאלות נוספות ניתן להתקשר‬ ‫ל‪718.977.5099‬‬ ‫© כל הזכויות שמורות‬ ‫הטעקסט של הלקוטי שיחות נדפס ברשות קה"ת‬ ‫הרוצה לקבל הקונטרס באימייל או לנדב‬ ‫נא לשלוח בקשה ל‪atifernblik@gmail.com‬‬ ‫?ןעווערָאה ףראד ןעמ זא טכאמעג רעטשרעביוא רעד טאהסאווראפ‬ ‫לך לך‬ ‫פארוואס האט דער אויבערשטער‬ ‫הארעווען?‬ ‫געמאכט אז מען דארף ָ‬ ‫א‪.‬‬ ‫אין שייכות צו דער הבטחה פון אויבערשטן צו אברהם'ן "לזרעך‬ ‫זאגט ער אין מדרש‪" :2‬בשעה שהי' אברהם‬ ‫אתן את הארץ הזאת"‪ָ ,1‬‬ ‫מהלך בארם נהרים כו' ראה אותן אוכלים ושותים ופוחזים‪ ,‬אמר‬ ‫הלואי לא יהא לי חלק בארץ הזאת‪ .‬וכיון שהגיע לסולמה של צור‬ ‫ראה אותן עסוקין בניכוש כו' בעידור כו' עבודת השדה‪ ,‬אמר הלואי‬ ‫יהא חלקי בארץ הזאת‪ .‬אמר לו הקב"ה לזרעך אתן את הארץ‬ ‫הזאת"‪.‬‬ ‫פארבינט דעם אויבערשטנס הבטחה ("לזרעך‬ ‫וויבאלד דער מדרש ַ‬ ‫ַ‬ ‫וואס דער רצון פון אברהם אבינו‬‫אתן את הארץ הזאת") מיט דעם ָ‬ ‫("הלואי יהא חלקי בארץ הזאת") איז געווען צוליב דער התעסקות‬ ‫רשטאנדיק‪ַ ,‬אז די‬ ‫ַ‬ ‫פא‬ ‫במלאכה פון די יושבי הארץ ‪ -‬איז דערפון ַ‬ ‫נאר‬ ‫מעלה פון זייער התעסקות במלאכה איז געווען די סיבה (ניט ָ‬ ‫נאר אויך) צו דער נתינה פון ארץ‬‫לאנד‪ָ ,‬‬ ‫צו אברהם'ס רצון צו דער ַ‬ ‫ישראל לזרעו של אברהם‪.‬‬ ‫געזאגט‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫וואס אברהם אבינו ָ‬ ‫דאס ָ‬‫שטעלט זיך די שאלה‪ָ :‬‬ ‫דאס (אויך) דעם פירוש‬‫האט ָ‬ ‫"הלואי יהא חלקי בארץ הזאת" – ָ‬ ‫דארט ַא חלק צווישן די ַאנדערע תושבים‪ ,‬וויילע די‬ ‫האבן ָ‬ ‫זאל ָ‬‫ער ָ‬ ‫האט‬‫יושבי הארץ זיינען זיך עוסק במלאכה ‪ -‬איז מובן‪ :‬אברהם ָ‬ ‫וואס פירן זיך בהנהגה הראוי'‬‫געוואלט וואוינען צווישן מענטשן ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס "אוכלים ושותים ופוחזים");‬‫(און ניט צווישן ַאזעלכע ָ‬ ‫‪ .1‬פרשתנו יב‪ ,‬ז‪.‬‬ ‫‪ .2‬ב"ר פרשתנו פל"ט‪ ,‬ח‪.‬‬ ‫ג‬ ‫א טיפערן ב<>ליק‬ ‫דאך‪ַ ,‬אז‬ ‫ָאבער די הבטחה "לזרעך אתן את הארץ הזאת" מיינט ָ‬ ‫אינגאנצן ַאוועקגעבן צו‬ ‫ַ‬ ‫"הארץ הזאת" וועט דער אויבערשטער‬ ‫זאל‬‫אידן ַאליין (דורך ירושה און זייער כיבוש) ‪ -‬איז מאיזה טעם ָ‬ ‫פארבונדן מיט דער הנהגה טובה פון די יושבי‬ ‫די הבטחה זיין ַ‬ ‫הארץ? ויתרה מזו ‪ -‬די הנהגה בימי אברהם?‬ ‫ב‪.‬‬ ‫וואלט מען געקענט ענטפערן‪ַ ,‬אז די הנהגה פון די‬ ‫לכאורה ָ‬ ‫יושבי הארץ ווייזט אויף דער תכונה וסגולה פון דער "ארץ הזאת"‬ ‫זאגן "יש ארץ שמגדלת וכו'"‪.‬‬ ‫גופא‪ ,‬ווי חז"ל‪ָ 3‬‬ ‫זאגן‪ַ ,‬אז "מעשיהם של כנעניים‬‫פארשטיין‪ :‬חז"ל‪ָ 4‬‬‫מ'דארף ָאבער ַ‬ ‫ַ‬ ‫מקולקלים מכל עמים ואותו המקום שנתכונו‪ 5‬שנתיישבו בו ישראל‬ ‫וויבאלד ַאז בכלל זיינען די מעשים פון די‬ ‫ַ‬ ‫מקולקל מכל"‪ .‬און‬ ‫כנענים געווען "מקולקלים מכל עמים" (אויך פונעם עם אין ארם‬ ‫זאגן‪ַ ,‬אז ָאט די איינציקע מעלה‬‫טא ווי איז שייך צו ָ‬ ‫נהריים)‪ָ ,‬‬ ‫פון התעסקות במלאכה פון די יושבי הארץ (און דוגמתה ‪ -‬די‬ ‫זאל איבערוועגן זייערע‬‫איינציקע תכונה טובה אינעם ארץ גופא) ָ‬ ‫ַאלע ַאנדערע חסרונות‪ ,‬ביז ַאז צוליב דעם איז דוקא זי ַאן ארץ‬ ‫פאר אידן?‬‫וואס איז ראוי ַ‬ ‫ָ‬ ‫ג‪.‬‬ ‫זאגן חז"ל‪" :6‬אר"א כל‬ ‫וועגן דער חשיבות ומעלה פון מלאכה‪ָ ,‬‬ ‫אדם לעמל נברא שנאמר‪ 7‬כי אדם לעמל יולד‪ .‬איני יודע אם‬ ‫‪ .3‬במדב"ר פט"ז‪ ,‬יב‪ .‬פרש"י שלח יג‪ ,‬יח‪.‬‬ ‫‪ .4‬תו"כ אחרי יח‪ ,‬ג‪ .‬וראה עוד דרז"ל‏ ‏– עד"ז‏ ‏– שם לפני זה‪ ,‬ובפרש"י עה"ת שם‪.‬‬ ‫‪ .5‬כן הוא בדפוס ויניצאה שס"ט‪ .‬דעסויא תק"ב‪ .‬ווין תרכ"ב (וצילום ממנו)‪ .‬ועוד‪.‬‬ ‫אבל בכו"כ דפוסים "שנתיישבו"‪ .‬ובכת"י התו"כ (ניו יארק‪ ,‬תשי"ז) (ע' שעב ‏ ‏– וכל‬ ‫המאמר הוא שם על הגליון) "שנשתכנו"‪.‬‬ ‫‪ .6‬סנהדרין צט‪ ,‬ב‪.‬‬ ‫‪ .7‬איוב ה‪ ,‬ז‪.‬‬ ‫ד‬ ‫?ןעווערָאה ףראד ןעמ זא טכאמעג רעטשרעביוא רעד טאהסאווראפ‬ ‫לעמל פה נברא אם לעמל מלאכה נברא‪ ,‬כשהוא אומר‪ 8‬כי אכף‬ ‫עליו פיהו מפני שהוא משים דברים בפיו תמיד‪ ,‬כאוכף שעל החמור רש"י‬ ‫הוי אומר לעמל פה נברא‪ .‬ועדיין איני יודע אם לעמל תורה אם‬ ‫לעמל שיחה‪ ,‬כשהוא אומר‪ 9‬לא ימוש ספר התורה הזה מפיך הוי‬ ‫אומר לעמל תורה נברא"‪.‬‬ ‫איז ניט מובן‪ :10‬ווי קען זיין אפילו ַא קס"ד ַאז בריאת האדם איז‬ ‫דא אין עמל‬ ‫פאר ַא מעלה איז ָ‬ ‫וואס ַ‬ ‫געווען "לעמל מלאכה" ‪ָ -‬‬ ‫גאנצער‬ ‫זאגן ַאז צוליב דעם איז דער ַ‬ ‫וואס ס'רעכט צו ָ‬ ‫מלאכה‪ָ ,‬‬ ‫שאפן ווערן?‬ ‫בא ַ‬ ‫תכלית פון זיין ַ‬ ‫שאפן‬ ‫בא ַ‬ ‫עד"ז איז ניט מובן דער צווייטער קס"ד‪ַ ,‬אז דער אדם איז ַ‬ ‫געווארן צוליב "עמל שיחה"; ובפרט לויט ווי דער רמב"ם‪ 11‬איז‬ ‫ָ‬ ‫גאר דיבורים בלתי רצויים‪.‬‬ ‫מאריך‪ַ ,‬אז רוב דיבורים זיינען ָ‬ ‫נאך גרעסער איז די תמי' לויט הידוע‪ַ ,‬אז אויך ַא קס"ד אין תורה‬ ‫ָ‬ ‫איז ‪ -‬תורה‪ ,12‬כדמוכח אויך פון דעם דין ַאז ווען איינער לערנט ַא‬ ‫קשיא ָאדער קס"ד אין תורה ָ(אן דעם תירוץ און מסקנא) איז ער‬ ‫זאגן ברכות התורה‪.13‬‬ ‫אויך מחוייב צו ָ‬ ‫זאגט ער און רופט עס ָאן "תורתו"‪,‬‬ ‫ויתרה מזו‪ :‬אין דער ברכה ָ‬ ‫"תורת אמת" ‪ -‬ד‪.‬ה‪ .‬דאס הייסט ַאז אין דער קשיא‪ ,‬קס"ד וכו' איז‬ ‫צוגעּפאסט‪ 14‬וכיו"ב)‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫דא איז זי ניט‬ ‫(נאר ָ‬ ‫דא ַא פרט וסברא אמתית ָ‬ ‫ָ‬ ‫דא אין "עמל‬‫וואס איז ָ‬ ‫עד"ז איז מובן בעניננו‪ :‬דער תוכן המעלה ָ‬ ‫דא ַא קס"ד ַאז‬ ‫(וואס צוליב דעם איז ָ‬ ‫מלאכה" און "עמל שיחה" ָ‬ ‫דאס איז דער תכלית פון בריאת האדם)‪ ,‬ווערט ניט ָאּפגעפרעגט‬ ‫ָ‬ ‫‪ .8‬משלי טז‪ ,‬כו‪.‬‬ ‫‪ .9‬יהושע א‪ ,‬ח‪.‬‬ ‫‪ .10‬ראה אוה"ת שמיני (ע' נו)‪ :‬והמפרשים נדחקו מאד בזה וכו'‪.‬‬ ‫‪ .11‬בפי' המשנה (אבות פ"א מי"ז) "ולא מצאתי לגוף טוב משתיקה"‪.‬‬ ‫‪ .12‬וע"ד קס"ד בתושב"כ‪ .‬וראה לקוטי לוי"צ אגרות ע' רסו (ושם‪ :‬וכן ההלכה שעלי'‬ ‫אמרו אח"כ שבדותא היא ‪ . .‬כולם ממש אמר ה' ובאותו הלשון ממש‪ . .‬וה' עצמו אומר‬ ‫ההלכה והוא עצמו אמר שבדותא היא)‪.‬‬ ‫‪ .13‬להעיר מעירובין נג‪ ,‬סע"א‪ .‬שם סה‪ ,‬א‪ .‬סוף הוריות‪ .‬ועד"ז בכ"מ‪.‬‬ ‫‪ .14‬ע"ד בפרשתנו‪ :‬ותקל גברתה בעיני' (טז‪ ,‬ד‪ .‬ובפרש"י)‪.‬‬ ‫ה‬ ‫א טיפערן ב<>ליק‬ ‫נאר‬ ‫נאך דער מסקנת הגמרא ַאז "לעמל תורה נברא"; ס'איז ָ‬ ‫אויך ָ‬ ‫גאנצער‬‫‪ַ -‬אז עמל מלאכה ושיחה זיינען ניט גענוג צו זיין דער ַ‬ ‫תכלית פון בריאת האדם‪.‬‬ ‫אין ַאנדערע ווערטער‪ :‬דער סדר הענינים פון דער שקו"ט‬ ‫אין גמרא ‪ -‬דער ערשטער קס"ד ַאז "לעמל מלאכה נברא"‪,‬‬ ‫דער צווייטער קס"ד ַאז "לעמל שיחה" נברא און די מסקנא ַאז‬ ‫"לעמל תורה נברא" ("לא ימוש ספר התורה הזה מפיך") ‪ -‬איז‬ ‫אויסגעהאלטן און בלייבט אויך לפי המסקנא‪ :‬כדי ַאז דער אדם‬ ‫ַ‬ ‫זאל צוקומען צו תכלית בריאתו ‪" -‬לעמל תורה נברא" ‪ -‬מוז‬ ‫ָ‬ ‫האבן די מעלה פון "עמל מלאכה" און "עמל שיחה";‬ ‫ער פריער ָ‬ ‫פארבינדט די צוויי עניני עמל מיט "עמל תורה"‪,‬‬ ‫און בשעת ער ַ‬ ‫דעמאלט דערגרייכט ער צו שלימות תכלית בריאתו‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫ד‪.‬‬ ‫באשטייט‬ ‫וואס ַ‬ ‫פארשטיין בהקדם ההסברה אין ָ‬ ‫דאס ַ‬ ‫וועט מען ָ‬ ‫פארבונדן דער‬ ‫די חשיבות פון "עמל" בכלל‪ ,‬ביז ַאז דערמיט איז ַ‬ ‫כללות'דיקער תכלית פון בריאת האדם ("אדם לעמל יולד")‪.‬‬ ‫וויבאלד דער אויבערשטער איז עצם הטוב‪ ,‬וטבע‬ ‫ַ‬ ‫דלכאורה‪:15‬‬ ‫זא‬ ‫האט ער איינגעשטעלט די בריאה אין ַא ַ‬‫רוואס ָ‬ ‫פא ָ‬ ‫הטוב להטיב‪ַ ,‬‬ ‫דארפן ָאנקומען צו עמל ויגיעה?‬ ‫זאל ַ‬ ‫אופן‪ַ ,‬אז דער מענטש ָ‬ ‫האט‬‫וואס ַא מענטש בטבעו ָ‬ ‫דערפאר ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאס איז‬ ‫זאגן‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫מ'קען ניט ָ‬ ‫רעוואניע‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫הא‬ ‫באקומט דורך זיין ָ‬ ‫וואס ער ַ‬‫זאך ָ‬ ‫תענוג (בעיקר) פון ַא ַ‬ ‫ע"ד מאמר רז"ל‪" 16‬אדם רוצה בקב שלו מט' קבים של חבירו" ‪-‬‬ ‫נאר‬ ‫ווארום ָאט די טבע גופא איז ניט קיין ענין הכרחי מצד עצמו‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט עס ַאזוי מטביע געווען אין מענטשן; איז‬ ‫דער אויבערשטער ָ‬ ‫שאפן‬‫בא ַ‬ ‫האט דער אויבערשטער ַ‬ ‫רוואס ָ‬ ‫פא ָ‬‫הדרא קושיא לדוכתא‪ַ :‬‬ ‫וואס ער‬ ‫זאכן ָ‬‫האבן תענוג דוקא פון ַ‬‫דעם מענטשן מיט ַא טבע צו ָ‬ ‫באקומט דורך עמל ויגיעה ‪ -‬עניני צער ‪ -‬און ניט פון מתנת חנם?‬ ‫ַ‬ ‫‪ .15‬לכללות סעיף זה‏ ‏– ראה הגש"פ עם לקוטי טעמים‪ ,‬מנהגים וביאורים (הוצאת‬ ‫תשמ"ו ושלאח"ז) ע' תרמא ואילך ובהערות שם‪ .‬וראה לקו"ש ח"ג ע' ‪ 1009‬ואילך‪.‬‬ ‫‪ .16‬ב"מ לח‪ ,‬א‪.‬‬ ‫ו‬ ‫?ןעווערָאה ףראד ןעמ זא טכאמעג רעטשרעביוא רעד טאהסאווראפ‬ ‫דער ביאור אין דעם‪ :‬אמיתיות ותכלית הטוב איז‪ַ ,‬אז דער מענטש‬ ‫דא אין‬ ‫וואס איז ָ‬ ‫נאר די העכסטע שלימות ָ‬ ‫זאל דערגרייכן (ניט ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס אין איר ווערט ער‪,‬‬‫נאר אויך) ַא מדריגה ָ‬ ‫גדר הנבראים‪ָ ,‬‬ ‫כביכול‪ ,‬דומה לבוראו‪ ,‬וע"ד לשון חז"ל‪" :17‬שותף להקב"ה במעשה‬ ‫בראשית"‪.‬‬ ‫האט דער אויבערשטער איינגעשטעלט דעם סדר‬ ‫דעריבער ָ‬ ‫באקומען‬‫באדערפענישן ניט ַ‬‫זאל זיינע ַ‬‫הבריאה‪ַ ,‬אז דער מענטש ָ‬ ‫זאל‬‫נאר דווקא דורך עמל ויגיעה‪ ,‬בכדי ַאז דורכדעם ָ‬‫מן המוכן‪ָ ,‬‬ ‫נאר צו דער שלימות פון ַא "מקבל" כדבעי‬‫ער זיך אויפהויבן (ניט ָ‬ ‫נאר אויך) צו דער מדריגה פון ַא‬ ‫‪ -‬די שלימות פון ַא נברא‪ָ ,‬‬ ‫וואס דער מענטש‬‫"משפיע"‪( 18‬ומהווה) ‪ -‬דומה לבוראו דורכדעם ָ‬ ‫שאפט בכח עצמו‪.‬‬‫הארעוועט און ַ‬‫ָ‬ ‫דאס גופא איז דער טעם אויף דער טבע הנ"ל‪ַ ,‬אז ַא מענטש‬ ‫און ָ‬ ‫נאר‬ ‫באקומט בחינם‪ָ ,‬‬ ‫וואס ער ַ‬ ‫זאכן ָ‬ ‫האט ניט קיין תענוג פון ַ‬ ‫ָ‬ ‫אדרבה‪ ,‬ער שעמט זיך דערמיט ‪" -‬נהמא דכסופא" ברויט וואס איז‬ ‫גורם א בושה ‏‪- 19‬‏ ווייל אין דעם אדם איז מוטבע ַאז זיין תפקיד און‬ ‫נאר (אויך) ַא "משפיע"‪,‬‬‫נאר ַא "מקבל"‪ָ ,‬‬ ‫שלימות איז צו זיין ניט ָ‬ ‫דומה לבוראו‪.‬‬ ‫ה‪.‬‬ ‫רוואס דער ערשטער קס"ד אין גמרא איז‪,‬‬ ‫פא ָ‬ ‫דערמיט איז מובן ַ‬ ‫געווארן "לעמל מלאכה"‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫שאפן‬ ‫בא ַ‬ ‫ַאז דער אדם איז ַ‬ ‫וואס דורכדעם ווערט‬ ‫דאס‪ָ ,‬‬‫וויבאלד ַאז די מעלה פון "עמל" איז ָ‬ ‫ַ‬ ‫דער אדם דערהויבן צו דער דרגא פון "משפיע" ("בורא")‪ַ ,‬א‬ ‫"שותף להקב"ה במעשה בראשית"‪ ,‬איז מסתבר‪ַ ,‬אז דער עמל‬ ‫וואס זיינען שייך צו אים און זיין‬ ‫דארף זיין בעיקר (ניט אין ענינים ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואס דורך זיי איז ער משפיע אין מעשה‬ ‫זאכן ָ‬ ‫נאר) אין ַ‬ ‫מדריגה‪ָ ,‬‬ ‫‪ .17‬שבת י‪ ,‬א‪ .‬קיט‪ ,‬ב‪.‬‬ ‫‪ .18‬להעיר מחדא"ג מהרש"א סנהדרין שם‪ ,‬ד"לעמל" ר"ת "ללמוד ע"מ ללמד"‪.‬‬ ‫‪ .19‬ראה ירושלמי ערלה פ"א ה"ג‪ .‬לקו"ת צו ז‪ ,‬רע"ד‪ .‬ולהעיר ממ"מ להב"י בראשית‬ ‫מהדו"ק ד"ה אור ליוה"ש יד לטבת (י‪ ,‬א)‪.‬‬ ‫ז‬ ‫א טיפערן ב<>ליק‬ ‫בראשית‪ ,‬דצ"ח דומם צומח חי פון וועלט‪ ,‬דוקא דערמיט ווערט ער‬ ‫ַא שותף במעשה בראשית‪.‬‬ ‫דערפאר איז דער ערשטער קס"ד פון גמרא‪ַ ,‬אז "אדם לעמל‬ ‫ַ‬ ‫און‬ ‫וואס זייער‬ ‫יולד" מיינט (ניט "עמל שיחה" ָאדער "עמל תורה"‪ָ ,‬‬ ‫נאר עס מיינט) "עמל מלאכה"‪.‬‬ ‫זאכן ‪ָ -‬‬ ‫ענין איז ניט אין וועלט ַ‬ ‫וואס דער אדם איז עמל במלאכתו אין ַאן אופן‬‫ד‪.‬ה‪ .‬דורך דעם ָ‬ ‫דאס איז דער פירוש פון "עמל מלאכה"‪,‬‬ ‫[וואס ָ‬ ‫הרצוי עפ"י תורה‪ָ 20‬‬ ‫וכדלקמן ס"ז]‪ ,‬איז ער פועל און משפיע אין דער בריאה ַאז זי‬ ‫זאל זיין כדבעי‪ ,‬און דעריבער ווערט ער דורכדעם ַא שותף במע"ב‬ ‫ָ‬ ‫במעשה בראשית‪.‬‬ ‫ו‪.‬‬ ‫ָאבער פון דעם ַאליין ‪ַ -‬אז דער ענין העמל איז בכדי דער אדם‬ ‫פארשטיין‪ַ ,‬אז ער‬ ‫זאל ווערן ַא שותף להקב"ה במע"ב ‪ -‬קען מען ַ‬ ‫ָ‬ ‫קען ניט צוקומען צו תכלית ושלימות ה"שותפות" דורך "עמל‬ ‫האבן דערצו אויך "עמל שיחה";‬‫נאר ער מוז ָ‬‫מלאכה" ַאליין‪ָ ,‬‬ ‫דאך ווען ער איז‬‫ווארום די "שותפות" אין מעשה בראשית איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫נאר‬‫וויבאלד ַאז דער אויבערשטער איז ניט ָ‬ ‫ַ‬ ‫דומה לבוראו ‪ -‬און‬ ‫נאר ער איז מחדש די בריאה‪ ,‬איז מובן‪,‬‬ ‫"משפיע" אין דער בריאה‪ָ ,‬‬ ‫ַאז אויך די "שותפות" פונעם אדם במע"ב איז ַא שלימות'דיקע‬ ‫דאן ווען ער ּפועל'ט ַא חידוש אין דער בריאה‪.‬‬ ‫נאר ַ‬ ‫ָ‬ ‫דערפאר איז "עמל מלאכה" ַאליין ניט מספיק [הגם ַאז דורך‬ ‫ַ‬ ‫און‬ ‫ווארום‬ ‫מלאכה באופן הרצוי פועל'ט ער ַאן עילוי אין דער בריאה]‪ָ ,‬‬ ‫וויבאלד ַאז אין דעם כח העשי' פון "עמל מלאכה" שמתעסק בכח‬ ‫ַ‬ ‫העשי' שלו בעניני העולם דריקט זיך ניט אויס די מעלה פונעם אדם‬ ‫ראן אויך‬ ‫פא ַ‬ ‫לגבי ַאנדערע סוגי הבריאה (ווייל דער כח העשי' איז ַ‬ ‫זא עילוי‬‫נאר ַא ַ‬ ‫ביי בע"ח)‪ ,‬דעריבער טוט ער אויך אויף אין וועלט ָ‬ ‫וואס איז בערך צו דער בריאה (פון בע"ח)‪ָ ,‬אבער ניט ַאן עילוי‬ ‫ָ‬ ‫שלא בערכה ‪ -‬דהיינו ער טוט נישט ַא חידוש אין דער בריאה‪.‬‬ ‫‪ .20‬וראה שבת (לא‪ ,‬א)‪ ,‬דשאלה הראשונה ("בשעה שמכניסין אדם לדין") היא‬ ‫"נשאת ונתת באמונה"‪.‬‬ ‫ח‬ ‫?ןעווערָאה ףראד ןעמ זא טכאמעג רעטשרעביוא רעד טאהסאווראפ‬ ‫פארבונדן מיט "עמל‬ ‫בשעת ָאבער דער "עמל מלאכה" איז ַ‬ ‫שיחה" ‪ַ -‬אז די מלאכה און השפעה אין וועלט איז אין ַאן אופן‬ ‫המדבר‪( 21‬פה‬ ‫ַ‬ ‫וואס אין איר דריקט זיך אויס די מעלה פון מין‬ ‫ָ‬ ‫אויפגעטאן ַא חידוש‪ַ ,‬א‬ ‫ָ‬ ‫דעמאלט ווערט אין דער בריאה‬ ‫ָ‬ ‫ושיחה) ‪-‬‬ ‫פאר‬‫וואס איז העכער פון דער בריאה מצד עצמה ‪ַ -‬‬ ‫תוספת עילוי‪ָ ,‬‬ ‫דער בריאת מין המדבר ומציאות שלו‪.‬‬ ‫דאס איז ָאבער אויך ניט קיין אמת ריכטיגע שותפות ‪ -‬ער האדם‬ ‫ָ‬ ‫שאפונג בכלל‪ ,‬און פון זיין כח‬ ‫בא ַ‬ ‫האט ניט קיין חלק אין זיין ַ‬ ‫ָ‬ ‫הדיבור בפרט הגם שע''י השיחה שלו הוא פועל חידוש בחלקי הבריאה‪,‬‬ ‫מכל מקום לא פעל האדם חידוש בעצמו‪ ,‬ובפרט בכח הדיבור שלו (שעל‬ ‫ידו פועל חידוש בעולם)‪ ,‬נמצא שהוא עצמו הוא רק נברא ‪ -‬בשעת ער‬ ‫וואס זי איז תורתו פון דעם‬‫פארבינדט עס ָאבער מיט תורה ‪ָ -‬‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫בורא (והוא וחכמתו אחד‪ - )22‬און אין ַאן אופן פון עמל‪ָ ,‬‬ ‫מאלס ווערט זי "תורתו" (פון דעם אדם העמל‪ 23‬בתורה) ‪-‬‬ ‫דא ָ‬ ‫ַ‬ ‫אויפגעטאן און מאחד געווען און מייחד געווען בורא און‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬ ‫ָ‬ ‫בריאה‪ ,‬כביכול‪ ,‬כי האדם שהוא חלק מהבריאה נעשה מאוחד ומיוחד עם‬ ‫התורה המיוחדת עם הקב"ה‪ ,‬ועי"ז גם הנבראים המושפעים ממנו מתאחדים‬ ‫עם הבורא דעריבער ווערט ער דומה לבוראו ‪ַ -‬א שותף להקב"ה‬ ‫במעשה בראשית‪.‬‬ ‫ז‪.‬‬ ‫דער ביאור בפנימיות הענינים‪:‬‬ ‫אין דעם ענין פון "עמל מלאכה" און "עמל שיחה" איז כ"ק מו"ח‬ ‫אדמו"ר מבאר‪ַ ,24‬אז "עמל מלאכה" מיינט‪" - 25‬שיעשה מלאכתו‬ ‫באמונה ‪ . .‬שיאמין בה' שהוא הזן ומפרנס והוא ית' יגמור בעדו‬ ‫‪ .21‬ראה חדא"ג מהרש"א סנה' שם‪.‬‬ ‫‪ .22‬רמב"ם הל' יסוה"ת פ"ב ה"י‪ .‬תניא ח"ב פ"ח‪.‬‬ ‫‪ .23‬ע"ז יט‪ ,‬א‪ .‬וראה תניא פ"ה (מו"נ ח"א פס"ח)‪.‬‬ ‫‪ .24‬ד"ה אר"א כל אדם לעמל נברא תרפ"ט פ"ג‪ .‬פ"ו‪.‬‬ ‫‪ .25‬ראה גם אוה"ת וישב (כרך ה') תתקיא‪ ,‬סע"א‪ .‬ד"ה לא הביט עת"ר (ע' קצה‬ ‫ואילך)‪.‬‬ ‫ט‬ ‫לברכה"‪ ,‬און דער ענין פון "עמל שיחה" איז ‪" -‬התעסקות‬ ‫בתפלה"‪( 26‬וכמאמר רז"ל‪" :27‬אין שיחה אלא תפלה")‪.‬‬ ‫אויבנדערמאנטן ביאור‪ַ ,‬אז‬ ‫ָ‬ ‫דער הסבר איז דער יסוד פון דעם‬ ‫וואס איז בערך צו דער בריאה און‬‫"עמל מלאכה" איז ַאן ענין ָ‬ ‫"עמל שיחה" איז העכער פון דער בריאה‪:‬‬ ‫מיט דער אמונה "שהוא הזן ומפרנס" ַאליין‪ ,‬ווערט ניט‬ ‫וואס איז העכער‬ ‫אויפגעטאן די עלי' ביז צו ַא בחינה אין אלקות ָ‬ ‫ָ‬ ‫דארף ָאנקומען צו עשי'‬ ‫וואס ער ַ‬ ‫דאס גופא ָ‬ ‫ווארום ָ‬ ‫פון וועלט‪ָ ,‬‬ ‫והתעסקות אין דרכי הטבע נעמט זיך פון די מדידות והגבלות פון‬ ‫דערפאר‪ ,‬הגם זיין "עמל מלאכה" איז דורכגענומען‬ ‫ַ‬ ‫וועלט‪ .‬און‬ ‫מיט דער אמונה בה' "שהוא הזן ומפרנס" (און ניט די דרכי הטבע‬ ‫מצד עצמם)‪ ,‬פונדעסטוועגן‪ ,‬דערגרייכט ער דורכדעם בלויז צו‬ ‫וואס איז מלובש אין וועלט‪[ .28‬דהרי אין ענין‬ ‫ַא מדריגה אין אלקות ָ‬ ‫האמונה להאמין בה' שיביא לו פרנסתו בדרך נס למעלה מגדרי הבריאה‪ ,‬רק‬ ‫ענין האמונה הוא להאמין בה' שיזמין לו פרנסתו ע"י השתדלות שלו בדרך‬ ‫הטבע‪ ,‬ושהטבע מצד עצמו אין לו שום כח‪ ,‬רק הכח האלקי המלובש בו הוא‬ ‫המהווה והמחיה והמנהיג את הטבע]‪.‬‬ ‫ָאבער עבודת התפלה ("עמל שיחה") איז ענינה‪" :‬סולם מוצב‬ ‫ארצה וראשו מגיע השמימה"‪ - 29‬די העלאה פונעם אדם מלמטה‬ ‫למעלה‪ ,‬ביז "מגיע השמימה" ‪ -‬העכער פון דער בריאה‪.‬‬ ‫דא‬ ‫צוזאמען מיט "עמל מלאכה"‪ 30‬איז אויך ָ‬ ‫ַ‬ ‫און דעריבער‪ ,‬ווען‬ ‫"עמל שיחה" והתקשרות זו שע"י התפלה ניכר בעניניו ובמעשיו של כל‬ ‫‪ .26‬ראה גם אוה"ת וישב שם (שם‪ ,‬ב)‪ .‬חיי שרה (קכט‪ ,‬א ואילך)‪ .‬ד"ה לא הביט שם‬ ‫(ע' קצה)‪ .‬יערות דבש הובא בעץ יוסף לע"י סנה' שם‪.‬‬ ‫‪ .27‬ברכות כו‪ ,‬ב‪ .‬ע"ז ז‪ ,‬ב‪.‬‬ ‫‪ .28‬ראה בארוכה ד"ה אר"א שם פ"ג ואילך (וראה אוה"ת וישב שם‪ .‬ד"ה לא הביט‬ ‫שם (ע' קצב)‪ .‬ובכ"מ)‪ ,‬שע"י "עמל מלאכה" ממשיכים בחי' "מלאכה מלמעלה"‪ ,‬שהיא‬ ‫התהוות העולמות‪ ,‬בחי' עשי'‪.‬‬ ‫‪ .29‬ויצא כח‪ ,‬יב‪ .‬זח"א רסו‪ ,‬ב‪ .‬זח"ג שו‪ ,‬ב‪ .‬תקו"ז תי' מה‪.‬‬ ‫‪ .30‬ראה גם ד"ה אר"א שם פ"ו בענין ההתעסקות בתפלה (עמל שיחה)‪" ,‬דע"י‬ ‫התקשרות זו שבתפלה הרי רישומו ניכר בעניניו ומעשיו בכל היום"‪ .‬וראה שם בסיום‬ ‫המאמר‪" :‬ע"י עמידה וביטול זה (בתפלה) מתקשר ‪ . .‬לפעול ישועות ‪ . .‬בעמל מלאכה‬ ‫כו'"‪.‬‬ ‫היום‪ ,‬טוט מען אויף אין דער בריאה ַא תוספת עילוי‪ ,‬העכער‬ ‫דאס איז דער טייטש פון "סולם‬ ‫וואס ָ‬ ‫ווי זי איז מצד עצמה‪ָ ;31‬‬ ‫מוצב ארצה וראשו מגיע השמימה"‪ַ ,‬אז דורך תפלה איז די העלאה‬ ‫נאר אויך) פון די ענינים "ארציים"‬ ‫נאר פון אדם המתפלל‪ָ ,‬‬ ‫(ניט ָ‬ ‫("ארצה") ביז צו "שמימה"‪ - 32‬צו דער בחינה ָ‬ ‫וואס איז העכער‬ ‫פון וועלט‪.33‬‬ ‫ח‪.‬‬ ‫הגם ַאז "עמל שיחה"‪ ,‬עבודת התפלה‪ ,‬איז פועל אין וועלט ַאן‬ ‫וואס איז העכער פון דער בריאה מצד עצמה ‪ -‬פונדעסטוועגן‬ ‫עילוי ָ‬ ‫אויפטאן ַאן אמת'ן חידוש אין דער‬ ‫ָ‬ ‫נאך ַאלץ ניט‬‫קען זיך דורכדעם ָ‬ ‫וויבאלד ַאז די העלאה דורך תפלה איז אין ַאן‬ ‫ַ‬ ‫ווארום‬ ‫בריאה; ָ‬ ‫דאך ַא‬ ‫אופן ַאז דער אדם הויבט זיך אויף בכח עצמו ‪ -‬און ער איז ָ‬ ‫מדוד ומוגבל‪ ,‬איז אויך זיין עלי' במדידה והגבלה‪ .‬און דעריבער‬ ‫וואס‬ ‫זא עילוי ָ‬‫נאר ַא ַ‬ ‫אויפגעטאן אין וועלט אויך ָ‬ ‫ָ‬ ‫ווערט דורכדעם‬ ‫נאך ַאלץ בערך הבריאה‪ ,34‬ובמילא ניט בבחי' שינוי וחידוש‬ ‫איז ָ‬ ‫דאס איז דווקא ביי ַאן עילוי שלא בערך)‪.‬‬ ‫(וואס ָ‬ ‫ממש ָ‬ ‫דערפאר איז די מסקנת הגמרא ַאז "לעמל תורה נברא"‪:‬‬ ‫ַ‬ ‫און‬ ‫ראּפגעקומען למטה‪ ,‬איז זי תורתו של‬‫תורה‪ ,‬אויך ווי זי איז ַא ָ‬ ‫אינגאנצן העכער פון‬ ‫ַ‬ ‫וויבאלד תורה איז‬ ‫ַ‬ ‫הקב"ה‪ - 35‬בלי גבול‪ .‬און‬ ‫‪ .31‬ראה ד"ה לא הביט שם (ע' קצה)‪.‬‬ ‫‪ .32‬ד"ה זה היום תרצ"ד ספ"ב (סה"מ קונ' ח"ב שיט‪ ,‬ב)‪ .‬רד"ה ויחלום תש"ח‪.‬‬ ‫ובכ"מ‪ .‬וראה לקו"ת בשלח ב‪ ,‬רע"ג‪.‬‬ ‫‪ .33‬ראה תו"א נח ט‪ ,‬ריש ע"ב‪ .‬י‪ ,‬א‪ .‬וראה לקו"ת בהר מא‪ ,‬א (לענין "התומע"ט של‬ ‫כל היום")‪.‬‬ ‫‪ .34‬וראה סד"ה אר"א שם‪" :‬כ"ז הוא העמל שתחת השמש כו'"‪ .‬וראה גם אוה"ת‬ ‫וישב וחיי שרה שם‪ .‬תו"ח בתחילתו (ד"ה בראשית ברא הא' פ"ז)‪ .‬ד"ה לא הביט שם‪.‬‬ ‫לקוטי לוי"צ לזח"ב (ע' קנח)‪.‬‬ ‫‪ .35‬ראה ברכות כב‪ ,‬א‪.‬‬ ‫האט זי דעם כוח צו פועל זיין ַא שינוי אין‬‫דער בריאה‪ ,36‬דעריבער ָ‬ ‫זאל ווערן ַא מציאות חדשה ממש‪.37‬‬ ‫דער מציאות פון וועלט‪ ,‬ביז זי ָ‬ ‫מ'זאל קענען דורך "עמל תורה"‪ 38‬אויפהויבן די וועלט‬ ‫ָ‬ ‫ָאבער כדי‬ ‫אינגאנצן העכער (און "מחוץ") פון דער‬ ‫ַ‬ ‫וואס איז‬‫צו ַא דרגא ָ‬ ‫בריאה ‪ַ -‬א מציאות חדשה ‪ -‬מוז פריער זיין די שלימות הבירור‬ ‫אין די עניני העולם מצד עצמם‪.‬‬ ‫דארף זיין "עמל‬ ‫און דעריבער איז דער סדר ַאז צום ערשטן ַ‬ ‫מלאכה" ‪ -‬די התעסקות אין עניני העולם אין ַאן אופן הרצוי עפ"י‬ ‫זאל זיין אין ַא‬ ‫וואס דורכדעם איז ער מתקן די וועלט זי ָ‬ ‫תורה‪ָ ,‬‬ ‫ציור פון קדושה; ָאבער "עמל מלאכה" ַאליין איז ניט מספיק ‪ -‬די‬ ‫זאל ניט בלייבן במעמדו ומצבו (אפילו אין ַא‬ ‫כוונה איז ַאז עולם ָ‬ ‫מ'דארף דערצו מוסיף זיין דעם ענין פון‬ ‫ַ‬ ‫נאר‬ ‫ציור פון קדושה)‪ָ ,‬‬ ‫וואס‬ ‫"עמל שיחה" ‪ -‬מעלה זיין די וועלט צו ַא בחינה אין אלקות ָ‬ ‫איז העכער פון וועלט‪ ,‬אויף וויפל דער אדם קען דערגרייכן בכח‬ ‫עצמו‪ ,‬דורך עבודת התפלה;‬ ‫‪39‬‬ ‫נאך דער הקדמה והכנה פון "עמל מלאכה" און "עמל שיחה"‬ ‫און ָ‬ ‫האט אין זיך דעם כח‬ ‫וואס ָ‬ ‫קומט דער ענין פון "עמל תורה"‪ָ ,‬‬ ‫אויפטאן ַא חידוש אין דער‬ ‫ָ‬ ‫(זייענדיק מושרש אין עצמותו ית') צו‬ ‫וואס דורכדעם ווערט דורכגעפירט די כוונת הבריאה פון‬ ‫בריאה‪ָ ,‬‬ ‫לעשות לו ית' דירה בתחתונים‪ַ ,‬אז די תחתונים ווערן ַא מציאות‬ ‫חדשה ממש‪.40‬‬ ‫‪ .36‬ראה סד"ה אר"א שם (ועד"ז באוה"ת וישב וחיי שרה שם‪ .‬ד"ה לא הביט שם)‪,‬‬ ‫דתורה היא למעלה משמש הוי' דשייכה לעולמות‪.‬‬ ‫‪ .37‬וכדרז"ל (ירושלמי נדרים פ"ו סה"ח‪ .‬ועוד) עה"פ לא־ל גומר עלי‪.‬‬ ‫‪ .38‬להעיר מתו"ח (שם ספ"ז)‪" :‬זהו הנקרא עמל תורה שבא לתקן במע"ב כו'"‪.‬‬ ‫ולהעיר ג"כ ד"עמל תורה" הוא (לא לימוד התורה מצ"ע‪ ,‬כ"א) "עמל פה"‏ ‏– "לא ימוש‬ ‫ספר התורה הזה מפיך" ‏ ‏– עיין תניא רפל"ז‪ .‬וראה גם חדא"ג מהרש"א דלעיל הערה‬ ‫‪.18‬‬ ‫‪ .39‬ראה תו"ח שם (רפ"ט)‪" :‬ונמצא שעמל תורה מלובש בעמל שיחה דמע"ב לברר‬ ‫ולתקן כו'"‪.‬‬ ‫‪ .40‬ראה בארוכה לקו"ש ח"ו ע' ‪ 22‬ואילך ובהערות שם‪.‬‬ ‫און דערמיט איז מובן‪ַ ,‬אז דווקא די מציאות און דער סדר פון‬ ‫ַאלע דריי סוגי "עמל" ‪" -‬עמל מלאכה"‪" ,‬עמל שיחה" און "עמל‬ ‫תורה" ‪ -‬איז מסביר ומטעים דעם ענין פון "אדם לעמל יולד"‪:‬‬ ‫דורך ַ(אלע דריי סוגי) עמל טוט אויף דער אדם ַא חידוש אין מעשה‬ ‫בראשית‪ ,‬און ער ווערט דורכדעם ַא "שותף להקב"ה במע"ב" ‪-‬‬ ‫דאס איז דער תכלית הבריאה‪.‬‬‫דומה לבוראו ‪ -‬און ָ‬ ‫ט‪.‬‬ ‫ע"ד ווי גערעדט פריער אין עבודת האדם בכלל‪ַ ,‬אז דער תכלית‬ ‫(וואס‬ ‫איבערמאכן וועלט דורך "עמל תורה" ָ‬ ‫ַ‬ ‫פון זיין בריאה איז צו‬ ‫אויפצוטאן‪ ,‬מוז‬ ‫ָ‬ ‫דאס‬ ‫איז העכער פון דער בריאה)‪ָ ,‬אבער כדי ָ‬ ‫פריער זיין די הקדמה פון "עמל מלאכה" און "עמל שיחה" ‪ַ -‬אזוי‬ ‫איז עס אויך בנוגע צו ארץ ישראל‪ ,‬דער "ארץ" פון אידן‪:‬‬ ‫געווארן צו די ז' אומות‪ 41‬מיט דער‬ ‫ָ‬ ‫ארץ ישראל איז פריער געגעבן‬ ‫איבערמאכן‪ ,‬פון‬ ‫ַ‬ ‫זאלן איר כובש זיין און‬ ‫כוונה און תכלית‪ַ ,‬אז אידן ָ‬ ‫לאנד‬ ‫זאל ווערן ארץ ישראל‪ַ ,‬אן ארץ הקודש‪ַ :42‬א ַ‬ ‫ארץ הגוים ‪ָ -‬‬ ‫וואס אין איר איז מאיר בגילוי דער אור התורה‪ָ 43‬‬ ‫וואס איז העכער‬ ‫ָ‬ ‫פון וועלט‪.‬‬ ‫דאן איז געווען‬ ‫וואס ַ‬ ‫האט זיך ָאנגעהויבן בימי אברהם‪ָ ,‬‬ ‫דאס ָ‬‫און ָ‬ ‫‪45‬‬ ‫די התחלה פון "שני אלפים תורה"‪ ,44‬און "אברהם התחיל להאיר"‬ ‫וואס איז העכער פון וועלט‪,‬‬ ‫באלייכטן מיט דעם אור אלקי ָ‬ ‫‪ -‬צו ַ‬ ‫האט זיך ָאנגעהויבן ‪ -‬כמחז"ל‪ - 46‬התבוננות‬ ‫און זיין התבוננות ָ‬ ‫ווארעם לא יגעת ומצאת אל תאמין‪ )47‬אין דער‬ ‫(כדבעי ‪ -‬עמל ‪ָ -‬‬ ‫‪ .41‬פרש"י ר"פ בראשית‪.‬‬ ‫‪ .42‬ראה בארוכה לקו"ש ח"ה ע' ‪ 11‬ובהערות שם‪ .‬ח"י ס"ע ‪ 2‬ואילך‪.‬‬ ‫‪ .43‬להעיר מרמב"ן (אחרי יח‪ ,‬כה) ד"עיקר כל המצות ליושבים בארץ ה'"‪ ,‬עיי"ש‬ ‫בארוכה‪.‬‬ ‫‪ .44‬ע"ז ט‪ ,‬א‪.‬‬ ‫‪ .45‬שמו"ר פט"ו‪ ,‬כו‪.‬‬ ‫‪ .46‬ב"ר רפל"ט‪ .‬וראה ג"כ רמב"ם הל' ע"ז פ"א ה"ג‪.‬‬ ‫‪ .47‬מגילה ו‪ ,‬ב‪.‬‬ ‫דערנאך ‪ -‬אין שמש וכו' דורך וועלכע עס קומט‬ ‫ָ‬ ‫"בירה" (וועלט)‬ ‫שפע וכו' אין וועלט ‪ -‬ביז ַאז עס איז געקומען די מסקנא ַאז יש‬ ‫בעה"ב לבירה זו‪ .48‬ביז צו דעם אין ערוך פון דעם בעה"ב און‬ ‫דער בירה ‪ -‬וכמחז"ל‪ 49‬לא זה היא עיקר האלקות מה שהעולמות‬ ‫מתהווים ממנו וכו' [דהיינו שבחינת אלקות המחיה את העולמות היא‬ ‫בחינה מצומצמת ומוגבלת‪ ,‬ולא זה היא עיקר האלקות‪ ,‬אלא עיקר אלקות הוא‬ ‫למעלה מעלה מכל גדרי העולם]‪.‬‬ ‫י‪.‬‬ ‫זאל זיין ַא "כלי" צום אור התורה פון אברהם'ן‬ ‫כדי ַאז דער "ארץ" ָ‬ ‫(וואס דורכדעם ווערט זי נתהפך‬‫ָ‬ ‫וואס איז העכער פון וועלט‬ ‫ָ‬ ‫האט אין דעם פריער‬ ‫און ווערט ַאן ארץ ישראל‪ ,‬ארץ הקודש)‪ָ ,‬‬ ‫געדארפט זיין דער ענין פון "(עמל) מלאכה" (און "עמל שיחה");‬‫ַ‬ ‫וואס די יושבי הארץ זיינען געווען‬‫דאס ָ‬‫און דעריבער‪ ,‬דוקא ָ‬ ‫דארט געווען דער ענין‬‫"עסוקין בניכוש כו' בעידור כו'" ‪ -‬ס'איז ָ‬ ‫(נאך דער הקדמה‬ ‫פון "עמל מלאכה" ‪ -‬איז געווען די הכנה‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫פון בקשת ותפלת‪ 50‬אברהם ("שיחה") "הלואי יהא חלקי בארץ‬ ‫זאל דער "ארץ" געגעבן ווערן צו אברהם "ולזרעו אחריו"‪,‬‬‫הזאת") ָ‬ ‫האבן עס מהפך געווען צו זיין ַאן ארץ אין וועלכן עס‬‫וואס זיי ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס איז העכער פון דער בריאה‪.‬‬‫לייכט דער אור התורה ָ‬ ‫(משיחת י' שבט תשכ"ח‪ ,‬י"א ניסן תשל"ב)‬ ‫[נדפס בלקוטי שיחות חלק טו]‬ ‫‪ .48‬ראה ב"ר שם‪.‬‬ ‫‪ .49‬תו"א מג"א צט‪ ,‬ב‪ .‬הובא ונת' בלקו"ת שה"ש (ח‪ ,‬א)‪ ,‬אוה"ת יתרו (ע' תתמב)‪,‬‬ ‫סד"ה כי עמך תש"א‪.‬‬ ‫‪ .50‬להעיר מפי' מהרז"ו לב"ר פרשתנו שם‪.‬‬ ‫המשך המכתב שמתחיל בעמוד האחרון‬ ‫מיט השם יתברך‪ ,‬אז זיין שכל זאל זיין [מסוגל צו] באגרייפען‬ ‫און באנעמען די פירונג פון דעם הע[כ]סטן געריכט איבער אלעס‬ ‫און אלעמען‪ ,‬דער באשעפער פון דער וועלט‪ .‬און האפענטליך אז‬ ‫ס'איז ניט נויטיג צו‪-‬צוגעבן נאך צו דעם אויבען געשריבענע‪.‬‬ ‫ס'איז נאר דא אייניגע זאכען וואס השם יתברך האט געוואלט‬ ‫און האט אנטפלעקט‪ ,‬און אזוי אויסגעשטעלט‪ ,‬אז אויך דער‬ ‫מענשליכער שכל זאל באנעמען און באגרייפען זיין פירונג‪.‬‬ ‫נאך איז דא צו‪-‬צוגעבען‪ ,‬אז אלץ וואס מער מען פארלאזט זיך‬ ‫אויף דער [ר]יינער אמונה און בטחון אין השם יתברך‪ ,‬אלץ מער‬ ‫זעהט זיך אן און מען פארשטייט מיט שכל די פאסירונגען אין‬ ‫וועלט בכלל און אין אינד[י]ווידועלען לעבן בפרט‪.‬‬ ‫און השם יתברך זאל אייך בענשן אין דעם אלץ וואס איר נויטיגט‬ ‫זיך‪ ,‬און פון די הויפט זאכען‪ ,‬אמת'[ע] מנוחת הנפש (אינערליכע‬ ‫רוהיגקייט און הארמאניע) און זאל זיך איינארדנען אין לעבען‪,‬‬ ‫ווי גוט ס'איז פאר אייך אין אלע הינזיכטען‪ ,‬ביז אין א טוב הנראה‬ ‫והנגלה (א גוטס און אנזעהעוודיקע און פארשטענדליכע אויך‬ ‫פארן מענשליכען שכל)‪.‬‬ ‫און די טאג טעגליכע אויפפירונג לויט די אנווייזונגען פון אונזער‬ ‫הייליקער תורה‪ ,‬וועלכע רופט זיך‪ ,‬תורת חיים‪ ,‬א לעבעדיקע תורה‬ ‫און ווייזט אן ווי צו לעבען‪ ,‬איז די וועג און אויפנאמס פעאיקייט צו‬ ‫באקומען די ברכות פון השם יתברך‪.‬‬ ‫[נדפסה באגרות קודש חלק כד מכתב ט'קכד]‬ ‫ווי שוין גערעט‪ :‬בהבא לקמן ראה גם לקמן אגרת ט'קלג‪ .‬ט'שכג‪.‬‬ ‫◄ רוב מכתבי כ"ק אדמו"ר זי"ע שנדפסו באגרות קודש נכתבו לאנשים פרטיים‬ ‫ולמצבים מסוימים‪ ,‬ולכן לא כל הוראה נוגעת בהכרח לכל אחד‪ .‬אך בכל זאת‪ ,‬בהם באה‬ ‫לידי ביטוי גישתו הכללית והברורה בכל ענייני התורה והחיים‪ ,‬ומכל מכתב ניתן לשאוב‬ ‫הדרכה והשקפה לחיי היום־יום‪.‬‬ ‫וט‬ ‫בריוון פון ליובאוויטשער רבי זצ"ל‪ ,‬מיט פראקטישע תורה'דיגע עצות פארן טאג טעגליכען לעבן‬ ‫‪1‬‬ ‫ב"ה‬ ‫צו דען איז מעגליך צו פארשטיין?!‬ ‫ברכה ושלום!‬ ‫‪...‬אין ענטפער אויף אייער פראגע‪ ,‬אז ס'איז ניט פארשטענדליך‬ ‫דאס וואס עס האט פאסירט לעצטענס אין אייער משפחה א‪.‬א‪.‬וו‪.‬‬ ‫ווי שוין גערעט בא אייניגע געלעגענהייטען‪ ,‬איז גאר קיין‬ ‫וואונדער ניט‪ ,‬אויב א מענש פארשטייט ניט די פירונג פון השם‬ ‫יתברך‪ ,‬אין געגענטייל פארקערט עס וואלט געווען א ווא[ו]‬ ‫נדער און גאר א גרויסער‪ ,‬אויב מען וואלט יע פארשטאנען‪ ,‬און‬ ‫ווי באוואוסט דער משל אין דעם‪ ,‬אז א קינד וועלכער גייט נאך‬ ‫אין קינדער גארטען‪ ,‬זאל באגרייפען און באנעמען די טעמים‬ ‫פון די לאנד געזעצען לויט וועלכע עס פירט זיך די לאנד‪ ,‬און די‬ ‫אורטיילען וועלכע ווערען ארויסגעגעבען פון העכסטען לאנד‬ ‫געריכט (טריבונאל בית משפט לעניני המדינה) וכו'‪.‬‬ ‫אפילו ווען דער קינד זאל זיין א ווא[ו]נדער קינד‪ ,‬האט נאך ניט‬ ‫פאסירט אין דער היסטאריע אזא זאך‪ ,‬חאטש די איצטיגע פירער‬ ‫פון לאנד און די העכסטע ריכטער פון לאנד‪ ,‬זיינען אויך געווען‬ ‫זיינער צייט אין דעם עלטער פון קינד‪ ,‬פון קינדער גארטען‪ ,‬און‬ ‫דער קינד וועט מיט דער צייט פילייכט גרייכן און שטייגען אין‬ ‫וויסענשאפט און פראקטיק מער פון די איצטיקע עלטער[ע]‪ .‬טא‬ ‫ווי קען מען דאס פארגלייכען ווען עס רעט זיך וועגען א מענשן‪,‬‬ ‫‪ .1‬י"ג ניסן תשכ"ו‬ ‫ברוקלין‪.‬‬ ‫מרת‪ ..‬תחי’‬ ‫המשך אויף עמוד טו‬