gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א חסידישע מלוה מלכה · A Chisidishe Melave Malka — לך לך (2026-10-19)

מוציא לאור: א חסידישע מלוה מלכה · A Chisidishe Melave Malka

שבוע: לך לך (2026-10-19)

א חסידישע מלוה מלכה · A Chisidishe Melave Malka — לך לך (2026-10-19)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בעזהשי''ת‬ ‫א חסידישע מלוה מלכה‬ ‫מיט הרה''ח ר' אברהם צבי אונגער שליט''א‬ ‫סיפורי צדיקים מקוריים בטוב טעם ודעת‬ ‫גליון ק"כ ‪ /‬סיפורי צדיקים יארצייטן השבוע ‪ /‬פרשת טהרות ‪ /‬אייר תשפ''ו‬ ‫אמאל איז הרב משה בלויא ז"ל מראשי אגודת ישראל‪ ,‬געקומען צו‬ ‫הגה"ק החזון איש זצ"ל‬ ‫פארן פון ארץ ישראל קיין ווילנא‪ .‬ווען ער איז געווען ביי רבי חיים‬ ‫עוזר‪ ,‬האט ער געשיקט זיין משמש זאל אים ארומווייזן אנטיק זאכן‬ ‫ט"ו חשון‬ ‫פון די שטאט ווילנא‪ .‬פארנאכטס ווען רבי משה איז צוריקגעקומען‪,‬‬ ‫הגה"ק רבי אברהם ישעיהו בן רבי שמריהו יוסף זצ"ל‪ .‬ער איז‬ ‫האט ער געפרעגט דעם משמש וואס ער האט אים געוויזן? זאגט‬ ‫נסתלק געווארן אין יאהר תשי''ד‬ ‫דער משמש אז ער האט געוויזן דעם ציון פונעם גר"א‪ ,‬און פון דעם‬ ‫תורתך שעשועי‬ ‫גר צדק 'פאטאצקי'‪ ,‬וואס איז נעקד געווארן על קידוש ה'‪ ,‬און דעם‬ ‫אוצר הספרים פונעם רש"ש‪ ,‬וואס איז געווען א שם דבר‪.‬‬ ‫נאך זיין חתונה האט ער געוואוינט אין ווילנא‪ ,‬וואו ער איז געווען‬ ‫זייער באהאלטן‪ .‬ער האט געלערנט מיט א געוואלדיגע התמדה‪,‬‬ ‫פרעגט אים רבי חיים עוזר‪" :‬די עיקר אנטיקן האסטו נישט געוויזן?"‬ ‫ממש ביז די לעצטע כוחות‪ .‬קיינער האט נישט געוואוסט פון אים‬ ‫"וואס מיינט 'די עיקר אנטיקן'"? האט זיך דער גבאי געוואונדערט‪.‬‬ ‫צו זאגן‪ ,‬אויסער הגה"ק רבי חיים עוזר גראדזינסקי ז"ל‪ ,‬דער רב פון‬ ‫"וואס הייסט? ר' אברהם ישעי'‪ ,‬אים האסטו נישט געוויזן?"‬ ‫ווילנא‪ .‬אויסער אים האט קיינער נישט געוואוסט פון אים‪ ,‬וויבאלד‬ ‫דעם קומענדיגן טאג האט דער משמש טאקע גענומען ר' משה'ן‬ ‫ער איז געווען מורא'דיג באהאלטן‪.‬‬ ‫צום חזון איש‪ .‬ער האט געזען דעם חזון איש זיצן און לערנען אין‬ ‫מיר וועלן אנהייבן מיט עטליכע ווערטער וואס ער שרייבט אין א‬ ‫א קעלער‪ ,‬וואס די שטוב איז געווען האלב טונקל‪ .‬ער האט נישט‬ ‫בריוו‪' :‬בהיותי שבור ורצוץ כל הימים לא זכיתי לשום עונג מתענוגי‬ ‫געהאט קיין טיש און בענקלעך‪ ,‬אנשטאט דעם האט ער זיך באנוצט‬ ‫החיים‪ ,‬נוסף לכאבי הגוף ושבירתי כל הימים‪ ,‬העונג היחידי לי הוא‬ ‫מיט קעסטלעך‪ .‬קיין גלאז צום טרינקען האט ער אויך נישט‬ ‫לעשות רצון קונו' ‪ -‬היות איך בין צעבראכן און צעקלאפט אלע‬ ‫געהאט‪ ,‬ער האט גענוצט אן אפגעזויגענעם פלאש אלס א גלאז‪.‬‬ ‫מיינע טעג‪ ,‬איך האב נישט זוכה געווען צו קיין שום תענוג פון‬ ‫אזוי איז ער געזעסן און געלערנט מתוך הדחק‪ .‬און דאס איז געווען‬ ‫תענוגי החיים‪ ,‬נאכדערצו וואס איך האב די ווייטאגליכע עניינים‬ ‫זיין איינציגער תענוג‪.‬‬ ‫אין מיין גוף‪ ,‬איז דער איינציגער עונג וואס איך האב‪ ,‬איז טון דעם‬ ‫ושנא את הרבנות‬ ‫רצון ה'‪.‬‬ ‫אביסל שפעטער שרייבט ער‪' :‬וקש נדף של קטטות יכבד עלי‬ ‫ר' משה האט געבעטן דעם חזון איש‪ ,‬אז אזויווי עס וואוינען שוין‬ ‫כקורת בית הבד' ‪ -‬אפילו א צעבלאזענע שטרוי פון קריגערייען‪,‬‬ ‫זייער אסאך ערליכע אידן אין ארץ ישראל‪ ,‬זוכט מען אויפצונעמען‬ ‫איז מיר שווער אזויווי די גרויסע באלקענעס פון א פרעס‪.‬‬ ‫היימישע רבנים‪ ,‬זאל ער ארויפקומען קיין ארץ ישראל‪ ,‬און מען‬ ‫וועט אים אויפנעמען פאר רב‪.‬‬ ‫תלמידים הרי הן כבנים‬ ‫האט דער חזון איש געענטפערט‪ ,‬אז ער זאל צוריקקומען מארגן‪,‬‬ ‫ער האט געלערנט תורה מתוך הדחק ממש‪ .‬ער האט געזאגט אויף‬ ‫און ער וועט געבן תשובה‪.‬‬ ‫הגה"צ ר' חיים ברים ז"ל [ראש ישיבה אין סקווירא פאר אפאר יאר‪,‬‬ ‫דעם קומענדיגן טאג קומט ער צוריק‪ ,‬און די רביצין האט אים‬ ‫ער איז געווען מיין ראש ישיבה‪ ,‬פון די נאנטסטע מענטשן צום חזון‬ ‫באגעגנט‪ ,‬פרעגט זי אים‪" :‬וואס האסטו געטון דא?! אגאנצע נאכט‬ ‫איש]‪ ,‬און אויף הרה"ג ר' משה יהושע לאנדא ז"ל‪" :‬די צוויי זענען‬ ‫איז מיין מאן געזעסן און געוויינט פארן האבן א הוה אמינא צו‬ ‫מיינע קינדער"‪.‬‬ ‫ווערן א רב!"‬ ‫טוב לי תורת פיך‬ ‫איינמאל איז דער חפץ חיים געווען ביי רבי חיים עוזר‪ .‬אינמיטן איז‬ ‫ער האט נישט געהאט קיין קינדער ל"ע‪ ,‬זיין ווייב איז נישט געווען‬ ‫דער חזון איש אריינגעקומען‪ .‬ווי נאר דער חפץ חיים האט אים‬ ‫געזונט‪ ,‬און קיין געלט האט ער אויך נישט געהאט‪ .‬הגאון הרב‬ ‫געזען האט זיך דער חפץ חיים אנגערופן‪" :‬איך וואלט געקענט זיין‬ ‫וואזנער ז"ל האט דערציילט‪ ,‬אז נאך זיין פטירה ווען מען איז‬ ‫פיל גרעסער‪ ,‬נאר‪ ,‬מען דארף טון פאר אידנ'ס וועגן"‪.‬‬ ‫געקומען צעטיילן זיין ירושה איז נישט געווען וואס צו צעטיילן‪.‬‬ ‫אין יאר תרצ"ג איז דער חזון איש ארויפגעפארן קיין ארץ ישראל‪,‬‬ ‫איך מיין אז ער האט אפילו נישט געהאט אן אייגענעם גאנצן ש"ס‪.‬‬ ‫און דעמאלס האט זיך אנגעפאנגען זיין תקופה פון טון פאר אידנ'ס‬ ‫ער האט ממש גארנישט געהאט‪ .‬זינט די אכצן יאר איז ער געווען‬ ‫וועגן‪.‬‬ ‫קראנק אויף די הארץ‪ ,‬און דער איינציגער עונג זיינער איז געווען‬ ‫תורה‪.‬‬ ‫ואגדלה שמך‬ ‫איך וועל דערציילן פארשידענע זאכן וואס מיין ראש ישיבה‪ ,‬רבי‬ ‫אמאל האט דער חזון איש געזאגט פאר הרה"ג רבי מרדכי שאלמאן‬ ‫חיים ז"ל‪ ,‬האט דערציילט‪.‬‬ ‫ז"ל‪ ,‬ראש ישיבת סלאבאדקא‪ ,‬אז פארנדיג אויפן שיף קיין ארץ‬ ‫ישראל האט ער געהאט א גילוי‪ ,‬בהקיץ‪ ,‬אז עס וועט אים גארנישט‬ ‫יקרה היא מפנינים‬ ‫א‬ ‫העלפן‪ ,‬ער מוזן מפורסם ווערן אין ארץ ישראל‪.‬‬ ‫האט ער יענעם טאג געענדיגט גאנץ מסכת חולין‪ ,‬גמרא רש"י מיט‬ ‫תורה יבקשו מפיהו‬ ‫תוספות‪ .‬יום טוב שבועות האט ער דורכגעלערנט גאנץ מסכת‬ ‫ער האט געהאט צוויי חשוב'ע שוועסטערס‪ ,‬הרבנית גריינימאן‪ ,‬די‬ ‫כתובות‪.‬‬ ‫רביצין פון הרה"ג רבי שמואל גריינימאן ז"ל‪ ,‬און דעם סטייפלער‬ ‫שחולת אהבה אני‬ ‫ז"ל'ס רביצין‪.‬‬ ‫זיין יגיעה בתורה איז געווען עד אפיסת הכוחות‪ ,‬פשוטו כמשמעו‪.‬‬ ‫רביצין גריינימאן האט דערציילט‪ ,‬אז ווען זי האט נאך געוואוינט‬ ‫עס זענען דא פארשידענע מעשיות אויף דעם‪.‬‬ ‫אין ווילנא‪ ,‬האט זי ליב געהאט צו זיצן ביים עק טיש בשעת דער‬ ‫איינמאל איז דער חזון איש איינגעשטאנען ביי זיין שוואגער הרה"ג‬ ‫חזון איש איז געזעסן און געלערנט‪ ,‬און צוקוקן ווי ער לערנט מיט‬ ‫רבי שמריהו גריינימאן ז"ל‪ .‬פלוצלינג האט ער געהערט א שטארקן‬ ‫התמדה‪ .‬עס איז געווען א דבר רגיל‪ ,‬אז ער פלעגט אינמיטן לערנען‬ ‫קלאפ פון דעם חזון איש'ס שטוב‪ ,‬איז ער שנעל אהינגעלאפן זען‬ ‫אראפלייגן זיין קאפ‪ ,‬און איינדרימלען‪ .‬פלוצלינג האט ער‬ ‫וואס האט פאסירט‪ .‬זעט ער דעם חזון איש ליגן אויף די ערד‬ ‫אויפגעהויבן דעם קאפ‪ ,‬און זיך אנגערופן‪" :‬איך האב געהאט יעצט‬ ‫בפישוט ידים ורגלים‪" .‬וואס איז געשען?!" איז ער צוגעלאפן פרעגן‬ ‫א שווערן וויכוח מיטן טורי זהב‪ ,‬אדער אנדערע פוסקים‪ ,‬און‬ ‫מיט איין בהלה‪.‬‬ ‫למעשה האט ער מודה געווען צו מיר אז איך בין גערעכט"‪.‬‬ ‫דער חזון איש האט אים בארואיגט‪" :‬זייט נישט באזארגט‪ ,‬עס איז‬ ‫בלע המוות‬ ‫גארנישט געשען‪ .‬געווענליך לערן איך עד אפיסת הכוחות‪ .‬איך לאז‬ ‫נאך האט רביצין גריינימאן דערציילט‪ :‬אמאל האט דער חזון איש‬ ‫איבער אזויפיל כח אין מיר‪ ,‬אז איך זאל קענען אנקומען צו די בעט‬ ‫געקלאפט אין טיר ביי איר אין שטוב‪ .‬ווען זי האט געעפנט האט זי‬ ‫זיך אראפלייגן‪ .‬אבער יעצט האב איך מיך טועה געווען מיטן‬ ‫געזען אז ער איז זייער אויסגעשעפט‪ ,‬עס האט אויסגעזען ווי ער‬ ‫חשבון"‪.‬‬ ‫קומט פון א שווערע קאמפ מיט איינעם‪ .‬געווענליך האט ער‬ ‫אמאל איז רבי מרדכי שולמאן ז"ל אריינגעקומען אין שטוב‪ ,‬און‬ ‫אויסגעזען זייער רואיג‪ ,‬אבער יעצט האט ער נישט אויסגעזען‬ ‫האט געזען דעם חזון איש ליגן אין בעט פארקערטערהייט‪ ,‬זיינע‬ ‫רואיג‪.‬‬ ‫פיס ביי די קישן‪ ,‬און זיין קאפ ביי די זייט פון די פיס‪ .‬האט ר' מרדכי‬ ‫האט זיך דער חזון איש אנגערופן‪" :‬איך האב געהאט א שווערע‬ ‫געפרעגט וואס איז פשט?‬ ‫מלחמה מיטן מלאך המוות‪ ,‬און דאסמאל האט ער מיר באזיגט"‪.‬‬ ‫האט דער חזון איש געענטפערט‪ :‬אויב וואלט איך נאך געהאט די‬ ‫שפעטער איז מען געקומען מודיע זיין אז א קינד איז אוועק רח"ל‪,‬‬ ‫רגע צייט זיך מתבונן צו זיין אויף וועלכע זייט צו ליגן‪ ,‬וואלט איך‬ ‫האט מען פארשטאנען אז דער חזון איש האט פארארבעט פאר‬ ‫געקענט די רגע אויסנוצן צו לערנען"‪.‬‬ ‫יענעם‪.‬‬ ‫לכל בשרו מרפא‬ ‫בצלם אלקים‬ ‫נאך האט מיין ראש ישיבה‪ ,‬רבי חיים ברים ז"ל דערציילט‪ :‬ווען דער‬ ‫נאך האט רביצין גריינימאן דערציילט‪ :‬א שטיק צייט האט זי‬ ‫חזון איש האט געשריבן אין זיין ספר 'ספר זה אינו תחת ידי' ‪ -‬איך‬ ‫געוואוינט אין איין הויז‪ ,‬שטוב ביי שטוב‪ ,‬מיטן חזון איש‪ .‬איינמאל‬ ‫האב נישט דעם ספר ביי מיר‪ ,‬מיינט נישט צו זאגן אז דער ספר איז‬ ‫איז דער חזון איש ארויס פון זיין שטוב‪ ,‬ער האט געוואלט גיין אין‬ ‫נישט געליגן ביי אים שטוב‪ .‬נאר באמת איז דער ספר געליגן אין‬ ‫די האלוועי צום בית הכבוד‪ .‬ביים צוריקקומען האט ער געזוכט זיין‬ ‫זיין ספרים‪-‬שאנק‪ ,‬נעבן אים‪ .‬נאר‪ ,‬ער האט נישט געהאט די כוחות‬ ‫שטוב‪ ,‬אבער ער האט עס נישט געטראפן‪ ,‬ווייל ער האט געליטן‬ ‫זיך אויפצושטעלן און אראפנעמען דעם ספר‪ .‬האט רבי חיים‬ ‫אויף די אויגן‪ ,‬און ער האט שוואך געזען‪ .‬עס זענען געווען עטליכע‬ ‫געזאגט‪ ,‬אז ער האט געלערנט די שווערסטע סוגיות מיט די‬ ‫טירן‪ ,‬משפחת גריינימאן‪ ,‬משפחת קנייבסקי‪ .‬אבער ער האט נישט‬ ‫גרעסטע חולשה‪ ,‬אזוי ווייט אז ער האט זיך נישט געקענט‬ ‫געוואלט אריינקלאפן און שטערן‪ ,‬האט ער זיך ארומגעדרייט‪,‬‬ ‫אויפהייבן פון פלאץ צו נעמען א ספר‪ .‬אזוי ווייט איז געווען זיין‬ ‫האפנדיג אז איינער וועט דורכגיין און אים ארויסהעלפן‪.‬‬ ‫מסירת נפש פאר תורה‪.‬‬ ‫פלוצלינג זעט ער אן אלטער איד שטיין אנטקעגן אים‪ .‬ער איז‬ ‫ראטעווען הרבנית פאגראמאנסקי ע"ה פון 'עגונה' קייטן‬ ‫צוגעגאנגען צו יענעם מיט א שמייכל‪ ,‬און געבעטן ער זאל אים‬ ‫פארן קריג איז געווען א מיידל‪ ,‬אן אייניקל פון הרה"ק רבי‬ ‫ווייזן זיין שטוב‪ .‬דער צווייטער איד אנטקעגנאיבער האט צוריק‬ ‫מענדעלע רימנובער זצ"ל‪ ,‬זי איז געבוירן געווארן אין שטאט‬ ‫געשמייכלט‪ ,‬אבער ער האט גארנישט געענפערט‪ ,‬ביז ער האט זיך‬ ‫רודנא‪-‬גאליציע‪ ,‬און זי האט געלערנט אין קראקא‪-‬בית יעקב‪ .‬אין‬ ‫געכאפט אז ער שטייט אנטקעגן א 'שפיגל'‪ ...‬צום סוף זענען‬ ‫די קריגס יארן האט זי געליטן מורא'דיגע יסורים‪ ,‬זי איז געווען‬ ‫אנגעקומען מענטשן וואס האבן אים ארויסגעהאלפן און געוויזן‬ ‫פינף‪-‬זעקס יאר אין די גיהנום‪ .‬אין יאר תש"ג האט מען איר‬ ‫זיין שטוב‪.‬‬ ‫געברענגט קיין לייפציג‪ ,‬וואו זי האט שווער געארבעט אין די‬ ‫שפעטער האט ער דערציילט פאר זיין שוועסטער וואס דא איז‬ ‫לאגער וואו מען האט פראדוצירט באמבעס [וואו די אידן פלעגן‬ ‫געשען‪ ,‬און ער האט געזאגט א מורא'דיג אינטערעסאנטע לשון‪:‬‬ ‫אריינלייגן אסאך מאל שטויב אין די באמבעס אז זיי זאלן נישט ארבעטן]‪.‬‬ ‫"איך האב כסדר מתפלל געווען פארן אויבערשטן‪ ,‬אז איך זאל‬ ‫אין די שווערע יארן האט זי געמאכט א נדר‪ ,‬אז אויב דער‬ ‫נישט האבן קיין ספעציעלע צורה‪ ,‬א צורה ווי אן אדם גדול‪ ,‬נאר‬ ‫אויבערשטער וועט העלפן אז זי וועט ניצול ווערן פון די מלחמה‪,‬‬ ‫איך זאל האבן א צורה ווי א פשוט'ן איד‪ .‬איך האב אין מיין לעבן‬ ‫וועט זי נישט חתונה האבן נאר צו א בן תורה‪ .‬אפילו עס וועט איר‬ ‫נאכנישט געזען מיין אייגענע צורה‪ .‬היינט‪ ,‬שלא בכוונה‪ ,‬האב איך‬ ‫קאסטן אסאך‪ ,‬זי וועט ממש הונגערן‪ ,‬וואס אין יענע יארן איז דאס‬ ‫געזען מיין צורה‪ .‬איך האב געזען אז איך האב א צורה פון א פשוט'ן‬ ‫געווען א געוואלדיגער חידוש צו נעמען אויף זיך אזא נדר‪,‬‬ ‫איד‪ ,‬האב איך א געוואלדיגע שמחה"‪.‬‬ ‫נאכדערצו בשעת'ן ליידן אזעלכע יסורים‪.‬‬ ‫מען קען זען אויף די בילדער וואספארא הוט ער האט געהאט‪,‬‬ ‫נאכדעם וואס זי האט דורכגעלעבט די מלחמה איז זי געגאנגען‬ ‫ממש פון מתושלח'ס צייטן‪...‬‬ ‫אויף פראנקרייך‪ .‬דארט האט זי משפיע געווען אויף אידישע‬ ‫והוא ספר מהיר‬ ‫טעכטער‪ ,‬אירע תלמידות‪ ,‬אז זיי זאלן ארויפגיין קיין ארץ ישראל‪,‬‬ ‫זיין שוואגער‪ ,‬דער סטייפלער ז"ל‪ ,‬האט דערציילט‪ ,‬אז אין די טעג‬ ‫ב‬ ‫וואס ער האט געהאט יארצייט נאך זיין טאטן אדער זיין מאמען‪,‬‬ ‫גלייך נאך די חתונה איז ער קראנק געווארן אויף די לונגען‪ .‬די‬ ‫און זייענדיג אזוי פארנומען מיטן פארשפרייטן אידישקייט‪ ,‬האט זי‬ ‫עסקנים האבן אים געברענגט קיין שווייץ [מיין טאטע ז"ל איז אויך‬ ‫נישט געהאט קיין צייט צו טראכטן פון א שידוך פאר זיך אליין‪.‬‬ ‫געווען אין שווייץ נאכן מלחמה צוליב זיינע לונגען]‪ .‬דריי יאר איז ער געווען‬ ‫ווען אירע תלמידות פון פראנקרייך זענען ארויפגעקומען קיין ארץ‬ ‫אין שווייץ‪ ,‬אבער ער איז נישט געהאלפן געווארן דארט‪ ,‬רח"ל‪.‬‬ ‫ישראל‪ ,‬און די רבנים האבן געהערט וועגן איר וואס זי טוט אלס‬ ‫איין טאג פאר ער איז נסתלק געווארן‪ ,‬האט ער געזאגט פאר זיין‬ ‫אויף אין פראנקרייך‪ ,‬האבן זיי איר אנגעהויבן פארשלאגן שידוכים‪.‬‬ ‫רביצין‪ ,‬אז ער וויל זי זאל וויסן‪ ,‬אז ער האט א ברודער וואס איז‬ ‫מען האט איר אנגעהויבן איבעררעדן‪ ,‬אז אזויווי זי איז שוין פינף‬ ‫געבוירן געווארן עטליכע יאר נאך וואס ער איז שוין אוועק פון‬ ‫און צוואנציג יאר אלט‪ ,‬איז שוין צייט זי זאל אויפשטעלן א בית‬ ‫זייער שטוב‪ ,‬און זי זאל וויסן אז זי דארף נעמען 'חליצה' פון יענעם‪.‬‬ ‫נאמן בישראל‪.‬‬ ‫אבער ער האט נישט קיין אהנונג וואו אין דער וועלט דער ברודער‬ ‫האט זי געזאגט מיט עקשנות אז זי וויל נישט‪ ,‬נאר א בן תורה‪ ,‬ווייל‬ ‫געפינט זיך‪ .‬אבער‪ ,‬האט ער איר מבטיח געווען‪ ,‬אז ווען ער קומט‬ ‫דאס האט זי מקבל געווען מיט א נדר‪.‬‬ ‫ארויף אין הימל נאך זיין הסתלקות‪ ,‬וועט ער בעטן רחמים אז זי‬ ‫זאל מצליח זיין צו טרעפן זיין ברודער‪ ,‬אז זי זאל קענען באקומען‬ ‫אין יענע יארן איז געווען זייער שווער צו געפינען א בן תורה‪ ,‬ממש‬ ‫חליצה און חתונה האבן‪.‬‬ ‫א יקר המציאות‪ .‬די בחורים פון די מירער ישיבה זענען נאך געווען‬ ‫אין יאפאן וכו'‪ ,‬ממילא האט זיך אפגעהאלטן א שידוך פאר איר‪.‬‬ ‫אויך האט ער איר געבעטן‪ ,‬אז מען זאל אים נישט באגראבן אין‬ ‫שווייץ‪ ,‬נאר ער האט זייער חשק אז מען זאל אים פירן קיין ארץ‬ ‫ויהי היום‪ ,‬מען האט אנגעטראגן פאר איר גאר א געהויבענעם איד‪,‬‬ ‫ישראל‪.‬‬ ‫הגאון רבי מרדכי פאגראמאנסקי ז"ל‪ ,‬און אפילו ער איז געקומען‬ ‫פון א ליטווישע שטוב‪ ,‬און זי איז געקומען פון א חסידי'שע שטוב‪,‬‬ ‫ער האט איר געזאגט‪ ,‬אז זי זאל ארויפפארן קיין ארץ ישראל‪ ,‬און‬ ‫אבער צוליב איר נדר האט זי מסכים געווען‪ .‬רבי מרדכי איז געווען‬ ‫גיין צום חזון איש‪ ,‬און זי זאל אים זאגן‪ ,‬אז איר מאן‪ ,‬ר' מרדכי‬ ‫אן איש קדוש מאוד‪ .‬זי האט עדות געזאגט אויף אים‪ ,‬אז ער האט‬ ‫פאגראמאנסקי‪ ,‬האט געבעטן‪ ,‬אז ער ‪ -‬דער חזון איש ‪ -‬זאל‬ ‫געהאט ממש אזא קדושה ווי אברהם אבינו‪ .‬אפילו אין זיין‬ ‫דאגה'נען פאר איר חליצה‪ .‬און זי זאל אים איבערגעבן אין זיין‬ ‫אייגענעם הויז האט ער צוליב קדושה וטהרה נישט אויפגעהויבן‬ ‫נאמען‪" :‬אז א איד דארף אמאל ווייזן די כוחות וואס ער קען‪ ,‬ווי די‬ ‫זיינע אויגן‪ .‬ער איז אלט געווען כמעט פופציג יאר‪ ,‬און זי איז אלט‬ ‫פסוק זאגט 'אם קטן אתה בעיניך‪ ,‬ראש לשבטי ישראל אתה'‪ ,‬אפילו‬ ‫געווען פינף און צוואנציג יאר‪ ,‬אבער זי האט מסכים געווען צום‬ ‫דו האלטסט זיך קליין‪ ,‬אבער דו ביסט זייער גרויס"‪.‬‬ ‫שידוך מיט מסירת נפש‪ ,‬כאטש עס איז געווען אזא גרויסער חילוק‬ ‫מען האט געשיקט זיין מיטה קיין ארץ ישראל‪ .‬די לויה איז‬ ‫אין יארן‪ ,‬און כאטש ער איז געקומען פון די ליטא‪ ,‬און זי האט‬ ‫פארגעקומען אין בני ברק‪ ,‬וואו דער חזון איש האט אים מספיד‬ ‫מסכים געווען זיך צו טרעפן מיט אים‪.‬‬ ‫געווען טראץ זיין שוואכקייט‪ ,‬און האט זיך משתתף געווען ביי די‬ ‫הרב רובינשטיין ז"ל‪ ,‬א תלמיד פונעם ברכת שמואל‪ ,‬האט זייער‬ ‫לויה ביז נאך סתימת הגולל‪.‬‬ ‫משתדל געווען אז דער שידוך זאל צושטאנד קומען‪.‬‬ ‫שפעטער האט דער חזון איש אויסגעוועלט א פלאץ פאר זיך אליין‬ ‫ביי די ערשטע פגישה וואס זיי האבן זיך געטראפן האט רבי מרדכי‬ ‫נעבן דעם רבי מרדכי‪ .‬ער האט אים מורא'דיג מפליא געווען‪ ,‬און‬ ‫איר געזאגט‪" :‬איך וויל נישט זיין קיין גונב דעת‪ ,‬זאלסט וויסן אז די‬ ‫אים מורא'דיג משבח געווען‪.‬‬ ‫שיינע הוט וואס איך האב איז נישט מיין אייגענע‪ ,‬איך האב עס‬ ‫נאך זיין הסתלקות איז די אלמנה ארויפגעקומען קיין ארץ ישראל‪.‬‬ ‫געבארגט פון א חתן וואס האט שוין אט‪-‬אט חתונה‪ .‬מען האט מיר‬ ‫איין טאג איז זי געפארן אויף בני ברק און געקומען צום חזון איש‪.‬‬ ‫געזאגט אז איך קען נישט באגעגענען א מיידל מיט אן אלטן הוט‪,‬‬ ‫זי האט אים געזאגט אז זי איז די אלמנה פון רבי מרדכי‪ .‬דער חזון‬ ‫האב איך געבארגט א שיינעם הוט"‪.‬‬ ‫איש האט זיך אויפגעשטעלט פאר איר און געזאגט‪" :‬אשת חבר‬ ‫שפעטער האט ער איר דערציילט‪ ,‬אז ער איז נישט קיין געזונטער‬ ‫כחבר"‪ .‬כמה פעמים איז אזוי געווען‪ ,‬ווען זי איז אריינגעקומען‪,‬‬ ‫מענטש‪ ,‬און ער ליידט שטארק אויף די לונגען‪ ,‬אזוי ווייט אז ער‬ ‫האט ער זיך אויפגעשטעלט מלא קומתו‪ .‬ער האט איר מורא'דיג‬ ‫שפייט אסאך מאל בלוט‪ .‬נאכפארן די קריג איז ער געווען זייער‬ ‫מפליא געווען אז זי האט מסכים געווען חתונה צו האבן צו א בן‬ ‫עלול צו באקומען א פארקילונג‪ ,‬און פון דעם פלעגט ער פאלן צו‬ ‫תורה‪ ,‬טראצדעם וואס ער איז געווען מלא יסורים‪.‬‬ ‫א לונגען אנטצינדונג‪.‬‬ ‫שפעטער האט זי געזאגט פאר דעם חזון איש וואס איר מאן האט‬ ‫האט זי אים געפרעגט וואו ער איז געווען ביי די מלחמה? האט ער‬ ‫געבעטן‪ ,‬אז דער חזון איש זאל איר פארזארגן אז זי זאל קענען‬ ‫דערציילט‪ ,‬אז קודם איז ער געווען אויסבאהאלטן ביי א איד אין‬ ‫באקומען חליצה‪ ,‬און קיינער ווייסט נישט וואו דער ברודער זיינער‬ ‫שטוב‪ ,‬און ווען ער האט געזען אז דער איד וואוינט מיט א גוי'טע‬ ‫איז‪ .‬האט דער חזון איש געהייסן זי זאל צוריקקומען אין דריי טעג‬ ‫רח"ל‪ ,‬איז ער אנטלאפן אין א וואלד‪ .‬אבער דער אויבערשטער האט‬ ‫ארום‪ ,‬דעמאלס וועט ער איר געבן תשובה‪.‬‬ ‫געטון מיט אים גרויסע ניסים‪.‬‬ ‫נאך דריי טעג איז זי צוריקגעקומען‪ ,‬און דער חזון איש האט‬ ‫האט זי אים געפרעגט וויאזוי ער איז דורכגעגאנגען דעם קאלטן‬ ‫געשמייכלט און געזאגט‪" :‬דו קומסט דאך פון א חסיד'ישע שטוב‪,‬‬ ‫ווינטער אין וואלד? האט ער געענטפערט‪ ,‬אז קיין סוועטער האט‬ ‫האב איך געמוזט טון 'א חסיד'ישע קונץ'‪ ...‬ביינאכט האב איך‬ ‫ער נישט געוואלט אנטון‪ ,‬צוליב א חשש שעטנז‪ ,‬האט ער זיך‬ ‫אראפגעברענגט די נשמה פון רבי מרדכי‪ ,‬און ער האט מיר געזאגט‬ ‫ארומגענומען מיט אביסל וואטע‪ ,‬און דער אויבערשטער האט‬ ‫אז זיין ברודער וואוינט אין מינעסאטא‪-‬אמעריקע"‪ .‬און דער חזון‬ ‫באוויזן אפענע ניסים ונפלאות‪ .‬די מלחמה איז דורכגעגאנגען‪ ,‬און‬ ‫איש האט אראפגעשריבן אויף א צעטל די פונקטליכע אדרעס פון‬ ‫ער איז לעבן געבליבן‪.‬‬ ‫די גאס‪ .‬און ער האט איר געשיקט קיין אמעריקע זי זאל נעמען‬ ‫חליצה‪.‬‬ ‫האט זי געזאגט‪" :‬אז דער אויבערשטער האט דיר געמאכט אזעלכע‬ ‫ניסים אין די וועלדער‪ ,‬וועט דער אויבערשטער דיר מאכן אזעלכע‬ ‫ווייטער האט דער חזון איש איר געזאגט‪ ,‬אז ער וועט שרייבן א‬ ‫ניסים דא אין שטאט אויך"‪.‬‬ ‫בריוו קיין אמעריקע‪ ,‬אז מען זאל צוגרייטן א בית דין פאר די‬ ‫חליצה‪ .‬די דיינים וועלן זיין‪ ,‬הרה"ג רבי יוסף אליהו הענקין‪ ,‬הרה"ג‬ ‫און זי האט מסכים געווען צום שידוך מיט דעם צדיק‪ ,‬רבי מרדכי‪.‬‬ ‫רבי משה פיינשטיין‪ ,‬און הרה"ג רבי אהרן קאטלער זכרונם לברכה‪.‬‬ ‫תש"ט איז פארגעקומען די חתונה אין פאריז‪-‬פראנקרייך‪.‬‬ ‫ג‬ ‫צו פארזוימען‪ ,‬מיין ארבעט איז זייער וויכטיג‪ ,‬ממילא זאל מען‬ ‫דערנאך האט דער חזון איש געהייסן רופן דעם גרויסן עסקן‪ ,‬הרב‬ ‫אלעס צוגרייטן‪ .‬ער קומט‪ ,‬ער דארף נישט קיין געלט‪.‬‬ ‫שלמה לורנץ ע"ה‪ ,‬ער זאל מסדר זיין א וויזע פאר די אלמנה‪ ,‬אז זי‬ ‫אין דעם אפגעשמועסטן טאג איז ער אנגעקומען צום בית דין‪ ,‬און‬ ‫זאל קענען פארן קיין אמעריקע‪ .‬ר' שלמה איז געפארן קיין תל‬ ‫דערציילט א מורא'דיגע מעשה‪ :‬צוויי נעכט אין א צי זענען‬ ‫אביב צו די אמעריקאנער אמבאסאדע‪ ,‬און פארשאפט א וויזע און‬ ‫געקומען צו אים אין חלום צוויי מענטשן‪ ,‬איינער האט אים געזאגט‪:‬‬ ‫אלע פאפירן וואס האבן זיך אויסגעפעלט‪.‬‬ ‫"איך בין דיין ברודער‪ ,‬איך הייס מרדכי פאגראמאנסקי‪ .‬איך האב א‬ ‫אנקומענדיג קיין אמעריקע‪ ,‬איז זי געפארן צו הרב הענקין‪,‬‬ ‫פרוי וואס האט זיך מוסר נפש געווען חתונה צו האבן מיט מיר‪ ,‬און‬ ‫וועלכער האט זייער אסאך עוסק געווען אין עניינים פון אבן העזר‪,‬‬ ‫יעצט קען זי נישט אויפשטעלן א אידישע שטוב‪ ,‬ווייל זי איז‬ ‫און זי האט אים דערציילט אז זי איז געקומען בשליחות פונעם חזון‬ ‫צוגעבינדן צו דיר‪ .‬אויב וועסטו נישט געבן חליצה וועל איך נקמה‬ ‫איש‪.‬‬ ‫נעמען פון דיר"‪.‬‬ ‫האט ער גלייך געשיקט א טעלעגראם צו דעם אדרעס פון דעם‬ ‫דער צווייטער איז געווען א נידריגער אידל‪ ,‬אויסגעזען האט ער ווי‬ ‫ברודער וואס דער חזון איש האט אנגעגעבן‪ .‬ער האט געשריבן‪ ,‬אז‬ ‫א רב‪ ,‬מיט א קליינעם בארד‪ ,‬רינדעכיגע גלעזער‪ ,‬א שטעקן אין זיין‬ ‫דער ברודער פון רבי מרדכי פאגראמאנסקי דארף געבן חליצה‬ ‫האנט‪ ,‬און זיין הוט משונה'דיג און איינגעקנייטשט‪ .‬יענער האט‬ ‫פאר זיין ברודער'ס ווייב‪ ,‬און בית דין רופט אים אויף ניו יארק‪,‬‬ ‫אויפגעהויבן זיין שטעקן אויף מיר און געזאגט‪" :‬אויב גיבסטו נישט‬ ‫יענעם און יענעם טאג‪ ,‬יענעם און יענעם פלאץ‪ ,‬מקיים צו זיין מצות‬ ‫קיין חליצה וועל איך דיר געבן מכות מיט דעם שטעקן‪ .‬זע‪ ,‬איך‬ ‫חליצה‪.‬‬ ‫האב דיר געווארנט"‪.‬‬ ‫עס איז צוריקגעקומען א תשובה‪' :‬איך האב נישט קיין אהנונג פון‬ ‫קודם האט ער זיך נישט וויסנדיג געמאכט פון דעם חלום‪.‬‬ ‫א ברודער מרדכי‪ ,‬איך האב נישט קיין אהנונג וואס מיינט חליצה‪,‬‬ ‫די צווייטע נאכט האט פאסירט דער זעלבער חלום‪ .‬דער אלטער‬ ‫מען זאל מיר אפלאזן'‪.‬‬ ‫איד האט נישט נאר אויפגעהויבן זיין שטעקן‪ ,‬נאר ער האט‬ ‫מען האט אים געבעטן עטליכע מאל‪ ,‬און די רבנים האבן געזען אז‬ ‫אנגעהויבן געבן מכות‪ ,‬און דער וואס האט זיך אנגעגעבן אלס דער‬ ‫עס איז נישט דא צו וועמען צו רעדן‪ ,‬האבן זיי געשיקט א‬ ‫ברודער האט אים געזאגט‪" :‬יעצט קומט נאך טאקע נאר מכות‪,‬‬ ‫טעלעגראם צום חזון איש‪ ,‬און דערציילט די גאנצע השתלשלות‪,‬‬ ‫אבער דאס דריטע מאל אויב מיר וועלן דארפן קומען וועט שוין‬ ‫און געפרעגט וואס מען זאל טון ווייטער‪.‬‬ ‫נישט זיין צו וועמען צו רעדן‪ .‬ווייל די הלכה איז אז א יבמה קען זיך‬ ‫דריי טעג שפעטער איז געקומען א תשובה פונעם חזון איש‪ :‬עס‬ ‫פטר'ן דורך מיתה אויך‪ ,‬טאמער דער יבם שטארבט‪ "...‬איך האב מיך‬ ‫איז נישט דא קיין אנדערע ברירה‪ ,‬נאר אז מען זאל אים פארשלאגן‬ ‫אויפגעוועקט‪ ,‬און געשפירט די קלעפ‪.‬‬ ‫פינף טויזנט דאלער [ א הון רב יענע צייטן‪ ,‬מער ווי הונדערט טויזנט דאלער‬ ‫רבי אהרן קאטלער‪ ,‬וועלכער איז געווען איינער פון די דריי דיינים‪,‬‬ ‫היינטיגע צייטן]‪ ,‬און דער חזון איש האט געזאגט‪ ,‬אז ער איז נישט‬ ‫האט זיך אויפגעשטעלט‪ ,‬און געברענגט א ספר וואס האט געהאט‬ ‫ביכולת צו שיקן אזא סכום‪ ,‬אבער מען זאל זען משתדל צו זיין צו‬ ‫א בילד פונעם חזון איש‪ ,‬און געוויזן דעם איד דאס בילד פונעם‬ ‫זאמלען דעם סכום אין אמעריקע‪ ,‬און אים פארשלאגן צו געבן‬ ‫חזון איש‪ .‬ווי ער האט געזען דאס בילד איז ער געפאלן חלשות פון‬ ‫חליצה פאר דעם סכום‪ ,‬ווייל עס איז א מצוה וואס מאכט זיך נישט‬ ‫גרויס פחד‪ ,‬וויבאלד ער האט דערקענט אז דער איד איז טאקע‬ ‫אזוי אפט‪ ,‬אויפצובינדן א פרוי פון זיקת יבום‪ ,‬זי זאל קענען חתונה‬ ‫געקומען צו אים אין חלום [מ'דארף געדענקן אז דאס איז געווען ווען דער‬ ‫האבן און אויפשטעלן א בית נאמן בישראל‪.‬‬ ‫חזון איש האט נאך געלעבט‪.]...‬‬ ‫די רבנים האבן אזוי געטון‪ .‬מען האט געשאפן פינף טויזנט דאלער‪.‬‬ ‫מען האט אים געברענגט וואסער‪ ,‬מען האט אים דערמונטערט‪ ,‬און‬ ‫מען האט געשיקט נאך א טעלעגראם קיין מינעסאטא‪ ,‬און אים‬ ‫ער האט מסכים געווען צו אלעם וואס די דיינים האבן געהייסן‪ .‬ער‬ ‫פארגעשלאגן‪ :‬אויב קומסטו קיין ניו יארק געבן חליצה‪ ,‬אויסער די‬ ‫האט מקיים געווען מצות חליצה‪ ,‬און ער האט נישט גענומען קיין‬ ‫הוצאות וואס מען צאלט אים אויס וועט מען אים אויך צוצאלן‬ ‫איין פרוטה‪ .‬ער האט נאר געבעטן די הוצאות פונעם עראפלאן‪ ,‬און‬ ‫פינף טויזנט דאלער‪.‬‬ ‫איז אהיימגעפארן‪.‬‬ ‫ער האט זיך אבער פאר'עקשנ'ט‪ ,‬און נישט געוואלט קומען‪ ,‬אפילו‬ ‫די אלמנה איז צוריקגעקומען קיין ארץ ישראל‪ ,‬און צוריקגעקומען‬ ‫פאר דעם הויכן סכום פון פינף טויזנט דאלער‪.‬‬ ‫צום חזון איש‪ ,‬און דערציילט די אלע מופתים וואס ער האט‬ ‫האבן די רבנים ווייטער געשיקט א טעלעגראם צום חזון איש‪ .‬אזוי‬ ‫באוויזן‪.‬‬ ‫זענען געגאנגען בריוו אהין און צוריק‪.‬‬ ‫האט זיך דער חזון איש אנגערופן‪" :‬איך האב מקיים געווען דאס‬ ‫צום סוף האט דער חזון איש געשריבן אז מען זאל ווארטן עטליכע‬ ‫שליחות וואס רבי מרדכי האט מיך באפוילן"‪.‬‬ ‫טעג‪.‬‬ ‫נאכדעם וואס דעם סאטמארער רב בעל דברי יואל זצ"ל'ס‬ ‫עטליכע טעג שפעטער איז געקומען א טעלעפאן רוף פון‬ ‫טאכטער איז אוועק רח"ל‪ ,‬וואס זי איז געווען חתונה געהאט צום‬ ‫מינעסאטא‪ ,‬וואס דער מענטש איז געווען מורא'דיג מרוגש‪" :‬איך‬ ‫סאסובער רבי'ן זצ"ל‪ ,‬האט ער חתונה געהאט צו די פרוי‪.‬‬ ‫בין גרייט צו קומען קיין ניו יארק‪ ,‬איך דארף ניש ט קיין געלט‪ ,‬זייט‬ ‫מסדר די עניינים פון פאראויס‪ ,‬ווייל איך האב נישט קיין צייט זיך‬ ‫זכותם יגן עלינו ועל כל ישראל‬ ‫ד‬ ‫להערות והארות יפנו להמספר הרה''ח ר' אברהם צבי אונגער שליט''א ‪ 845-274-1658‬עריכה והגהה ע''י הרב יששכר יואל אונגער הי''ו ‪845-596-8865‬‬