gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

בת עין - אידיש · Bas Ein - Yiddish — לך לך (2026-10-19)

מוציא לאור: בת עין - אידיש · Bas Ein - Yiddish

שבוע: לך לך (2026-10-19)

בת עין - אידיש · Bas Ein - Yiddish — לך לך (2026-10-19)

פתח את ה-PDF הורדה

‫• גליון קנב • שנה ד‬ ‫פרשת לך לך‬ ‫דבר השוה‬ ‫תשפ"ז‬ ‫לכל נפש‬ ‫אידיש‬ ‫תוכן התורה‬ ‫דער בעל שם טוב פון‬ ‫[א] לשון הפסוק ‪ /‬די נסיון פון אברהם אבינו צו גיין צו א‬ ‫נייע לאנד ‪ /‬די אמונה און בטחון פון אברהם אבינו אז 'כל‬ ‫מיכלשטאדט איז שוין קליינערהייט געווען‬ ‫מה דעביד רחמנא לטב עביד'‪.‬‬ ‫באקאנט פאר א וואונדער קינד‪ ,‬איינמאל‬ ‫[ב] די מלחמה פון אברהם אבינו קעגן די פינף מלכים ‪/‬‬ ‫האט דער פריץ פון שטאדט געהערט פון‬ ‫אים און ער האט באפוילן ער זאל זיך שטעלן‬ ‫פאר אים אין פאלאץ דעם און דעם טאג און‬ ‫[א]‬ ‫אין די שעה‪.‬‬ ‫לשון הפסוק‬ ‫ווען עס איז געקומען די אנגעגעבענע צייטהאט‬ ‫ְוְ ַַא ְְב ָָרם ֶ �ֶּבן ָָח ֵֵמׁשׁ � ָָׁשִנִ ים ְוְ � ִִׁש ְְב ִִעים � ָָׁשָנָ ה ְ �ְּב ֵֵצאתֹוֹ‬ ‫דער פריץ באפוילן אז אלע באדינערס זאלן זיך‬ ‫באהאלטן און דער קליינער וואונדער קינד זאל‬ ‫ֵֵמ ָָח ָָרןא‪ .‬און אברהם איז אלט געווען פינעף און‬ ‫אליין טרעפן די צימער פונעם פריץ‪.‬‬ ‫זיבעציג יאר ווען ער איז ארויס פון חרן‪.‬‬ ‫און אזוי איז דאס קינד אנגעקומען צום פאלאץ‬ ‫און דער פריץ שטייט באהאלטן ביי א פענסטער‬ ‫און קוקוט ארויס וואס די קינד גייט טאהן‪ ,‬און‬ ‫די נסיון פון אברהם אבינו צו גיין צו א נייע לאנד‬ ‫אט זעהט ער ווי דאס קינד גיבט א קוק אויפן‬ ‫פאלאץ און גייט אריין און ביז געציילטע מינוטן‬ ‫ְוְ נּוַּכַ ל לֹוֹ ַַמר ְ �ְּב ֶֶד ֶֶר ְך� ֶזֶ ה אונז קענען זאגען‬ ‫איז ער געשטאנען ביי די טיר פונם פריץ‬ ‫ּוּ� הּוּא‬ ‫אויף די וועג‪ְְּ ,‬ד� ִִה ֵ�ֵּנה ְ�ְּכ � ֶֶׁש ָָא ַַמר ַַה ָ �ָּקדֹוֹ ׁשׁ ָ �ָּבר ְך‬ ‫דער פריץ האט זיך נישט געקענט גלייבן ווי אזוי‬ ‫ְְו ַַא ְְב ָָרם ֶ�ֶּבן ָָח ֵֵמׁשׁ � ָָׁשִנִ ים ְְו � ִִׁש ְְב ִִעים‬ ‫ְלְ ַַא ְְב ָָר ָָהם 'ֶלֶ ְך� ֶלֶ ָָך‬ ‫דאס קינד האט צוגעטראפן צו זיין צימער‪ ,‬און‬ ‫� ָָׁשָנָ ה ְ�ְּב ֵֵצאתֹוֹ ֵֵמ ָָח ָָרן‪.‬‬ ‫ֵֵמ ַַא ְְר ְְצ ָך� ִּוִּמּמֹּוֹ ַלַ ְְד ְ�ְּת ָָך‬ ‫האט אים געפרעגט ווי אזוי האסטו געוואוסט‬ ‫נּוַּכל לֹוֹ ַַמר ְ �ְּב ֶֶד ֶֶר ְְך ֶזֶ ה‪ְּ ,‬ד�ְ ִִה ֵ �ֵּנה‬ ‫ְוְ ַ‬ ‫ָָא ִִב ְ‬ ‫יְך‬ ‫ִּוִּמ ֵ �ֵּבית‬ ‫וועלכער צימער איך בין באהאלטן ? האט ער אים‬ ‫הּוּא‬ ‫רּוּ�ְך‬‫ְ�ְּכֶׁש� ֶ ָָא ַַמר ַַה ָ�ָּקדֹוֹ ׁש� ָ �ָּב‬ ‫געענטפערט איך האב געזען אז אלע פירהאנגען‬ ‫ֶֶאל ָָה ָָא ֶֶרץ ֲֲא � ֶֶׁשר‬ ‫ֵֵמ ַַא ְְר ְְצ ָָך‬ ‫ֶלֶ �ָך‬ ‫ְלְ ַַא ְְב ָָר ָָהם 'ֶלֶ �ְך‬ ‫פון די פענסטערס זענען אויפגעדעקט האב איך‬ ‫ֶֶאל‬ ‫ּוִּמ ֵ �ֵּבית ָָא ִִבי�ְך‬ ‫ִ‬ ‫ּוִּמּמּ ֹוֹ ַלַ ְְד ְ�ְּת�ָך‬ ‫ִ‬ ‫ַַא ְְר ֶֶא ָָּך' ווען דער‬ ‫פארשטאנען אז דארט זיצען די באדינער און‬ ‫ָָה ָָא ֶֶרץ ֲֲאֶׁש� ֶ ר ַַא ְְר ֶֶאָּך�ָ '‪ֶּ� ֶ ,‬ב ֱֱא ֶֶמת ָָהָיָ ה‬ ‫באשעפער האט‬ ‫נוצען די ליכטיגקייט פונעם זון‪ ,‬איין צימער‬ ‫ָָקֶׁש� ֶ ה ְלְ ַַא ְְב ָָר ָָהם ָּד�ָ ָָבר ֶזֶ ה ֵלֵ יֵלֵ ְךְ‬ ‫פאר‬ ‫געזאגט‬ ‫האב איך געזעהן פארדעקט די פירהאנג האב איך‬ ‫ּוֵּמ ַַאְנְ ֵׁש� ֵ י‬ ‫ּוִּמ �ִִּמְׁש� ְ � ַַּפ ְְחּתּ�ֹו ֵ‬ ‫ִִמ ֵ �ֵּבית ָָא ִִביו ִ‬ ‫פארשטאנען אז דארט באהאלט זיך די פריץ‪.‬‬ ‫אברהם 'גיי פון‬ ‫ּוֵּמ ֶֶא ֶֶרץ מֹוֹ ַלַ ְְדּתּ�ֹו ֲֲאֶׁש� ֶ ר‬ ‫ֵ‬ ‫ְׁש� ְ לֹוֹ מ�ֹו‬ ‫דיין לאנד און‬ ‫שפעטער אין זיין לעבן האט דער בעל שם‬ ‫הּוְּר ַ �ַּגל ָ �ָּבּהּ ָ�ָּכל ָיָ ָָמיו‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫לאנד‬ ‫געבורטס‬ ‫געזאגט אז פון די מעשה האט ער זיך געלערנט‬ ‫צו פארשטיין אז ווען אימער א מענטש זעהט אז‬ ‫און דיין טאטענ'ס הויז צו די לאנד וואס איך‬ ‫די פירהאנג זענען פארשטעלט און ער דארף א‬ ‫וועל דיר ווייזען'‪ֶּ� ֶ ,‬ב ֱֱא ֶֶמת ָָהָיָ ה ָָק � ֶֶׁשה ְלְ ַַא ְְב ָָר ָָהם ָָּד� ָָבר‬ ‫ישועה זאל ער וויסן אז דארט באהאלט זיך דער‬ ‫ֶזֶ ה ֵלֵ יֵלֵ ְְך ִִמ ֵ �ֵּבית ָָא ִִביו ִּוִּמ �ִִּמ � ְְׁש � ַַּפ ְְחּתּ�ֹו ֵּוֵּמ ַַאְנְ � ֵֵׁשי � ְְׁשלֹוֹ מֹוֹ‬ ‫קעניג – דער באשעפער אליין‪.‬‬ ‫הּוְּר ַ �ַּגל ָ �ָּב�ּה ָ�ָּכל ָיָ ָָמיו אז‬ ‫ְ‬ ‫ֵּוֵּמ ֶֶא ֶֶרץ מֹוֹ ַלַ ְְדּתּ�ֹו ֲֲא � ֶֶׁשר‬ ‫אין די קומענדיגע תורה גייט דער בת עין אונז‬ ‫ס'איז באמת געווען זייער שווער פאר אברהם‬ ‫לערנען א פרק אין אמונה און בטחון אז מיט‬ ‫דעם קען א מענטש איבערגיין אלע שווערקייטן‬ ‫די לשון הפסוק איז‪ַ :‬וַ ֵּיֶּלֶ ְך ַַא ְְב ָָרם ַּכ ֲֲּא ֶׁׁשר ִּּד ֶּּבר ֵאֵָלָ יו ד’ ַוַ ֵּיֶּלֶ ְך ִִאּתֹו‬ ‫א‬ ‫אפילו זאכן וואס זענען קעגן די שכל און טבע‪.‬‬ ‫לֹוט ְוְ ַַא ְְב ָָרם ֶּּבן ָָחֵמֵׁש ָׁשִׁנִ ים ְוְ ִׁשׁ ְְב ִִעים ָׁשׁ ָנָ ה ְּבּ ֵצֵאתֹו ֵֵמ ָָח ָָרן‪.‬‬ ‫א‬ ‫די זאך אוועק צו גיין פון זיין טאטענ'ס הויז און זיין‬ ‫יָּלה ְלְ ֵֵאיֶזֶ ה ֶֶא ֶֶרץ ֵיֵ ֵלֵ ְְך‪,‬‬ ‫ּוִּב ְְפ ָָרט ֶׁש� ֶ ֹּל� ֹא ָָא ַַמר לֹוֹ ִ �ִּב ְְת ִִח ָ�‬ ‫ִ‬ ‫ְ‬ ‫ַַרק ֶׁש� ֶ ַַּי ְְר ֵֵאהּוּ ַַא ַַחר ָ�ָּכְך‪ְ ,‬וְ ֶזֶ ה ַ �ַּגם ֵ�ֵּכן ָָקֶׁש� ֶ ה ְְמאֹוֹ ד ָלָ ָָא ָָדם‬ ‫�‬ ‫משפחה און פון זיינע באקאנטע און פון זיין געבורטס‬ ‫ֵלֵ יֵלֵ ְְך ְוְ ֵֵאינֹוֹ יֹוֹ ֵֵד ַַע ְלְ ֵֵאיֶזֶ ה ְְמ ִִדיָנָ ה ֵיֵ ֵלֵ ְְך‪.‬‬ ‫לאנד‪.‬‬ ‫ַַא ְְך ִִע ָ�יָּקר ַַה ְ �ְּב ִִחיָנָ ה ָ �ָּבֶזֶ ה ְלְ ַַק ֵ �ֵּיים ְְרצֹוֹ ן ַַהּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָ �ָּב ְ‬ ‫רּוְּך‬ ‫יָּלה ְלְ ֵֵאיֶזֶ ה ֶֶא ֶֶרץ ֵיֵ ֵלֵ ְְך און‬ ‫ִּוִּב ְְפ ָָרט � ֶֶׁש �ֹּלֹא ָָא ַַמר ל�ֹו ִ �ִּב ְְת ִִח ָ �‬ ‫הּוּא ֲֲא ִִפיּלּּוּ ְ �ְּב ָָד ָָבר ֶׁש� ֶ ָ�ָּקֶׁש� ֶ ה לֹוֹ ‪ְ ,‬וְ הּוּא ִנִ ְְמָׁש� ָ ְְך ִִמ ְ �ְּב ִִחיַנַ ת‬ ‫ּוִּב � ָָּטחֹוֹ ן ּבּ ֹוֹ ִיִ ְְת ָ �ָּב ַַר ְְך‪.‬‬ ‫ֱֱאמּוַּנַ ת ה' ִ‬ ‫באזונדער אז דער באשעפער האט אים נישט געזאגט‬ ‫ַַהְיְ ינּוּ ֵֵמ ֲֲח ַַמת ָָה ֱֱאמּוָּנָ ה ְוְ ַַה ִ �ִּב � ָָּטחֹוֹ ן ֶׁש� ֶ ָָהָיָ ה ְלְ ַַא ְְב ָָר ָָהם‬ ‫פון אנפאנג צו וועלכע לאנד זאל ער גיין‪ַַ ,‬רק � ֶֶׁש ַ �ַּי ְְר ֵֵאהּוּ‬ ‫ָָא ִִבינ�ּו ע"ה ְ �ְּבבֹוֹ ֵֵרא ָ�ָּכל עֹוֹ ָלָ ִִמים ִיִ ְְת ָ �ָּב ַַר�ְך ְׁש� ְ מֹוֹ ‪,‬‬ ‫ַַא ַַחר ָ�ָּכ ְְךב נאר דער באשעפער האט אים געזאגט אז ער‬ ‫ֶׁש� ֶ ְ �ְּבַוַ וַּד�ַ אי ָ�ָּכל ַַמה ְּד�ְ ָָע ִִביד ַַר ְְח ָָמָנָ א ְלְ ַַטב ָָע ִִביד (ברכות‬ ‫ס‪ְ ,):‬וְ ֶזֶ ה ָָהָיָ ה ְְמ ִִביאֹוֹ ְלְ ַַק ֵ �ֵּיים ְְרצֹוֹ ן ַַהּבּ ֹוֹ ֵֵרא ָ �ָּב ְ‬ ‫וועט אים ווייזען נאכדעם‪ְ ,‬וְ ֶזֶ ה ַ �ַּגם ֵ�ֵּכן ָָק � ֶֶׁשה ְְמאֹוֹ ד ָלָ ָָא ָָדם‬ ‫רּוְּך הּוּא‬ ‫ֲֲא ִִפיּלּּוּ ְ �ְּב ָָד ָָבר ַַה ָ�ָּקֶׁש� ֶ ה ָ�ָּכֶזֶ ה‪.‬‬ ‫ֵלֵ יֵלֵ ְְך ְוְ ֵֵאינ�ֹו יֹוֹ ֵֵד ַַע ְלְ ֵֵאיֶזֶ ה ְְמ ִִדיָנָ ה ֵיֵ ֵלֵ ְְך און דאס איז אויך‬ ‫ְוְ ֶזֶ הּוּ 'ְוְ ַַא ְְב ָָרם ֶ �ֶּבן ָָח ֵֵמׁשׁ ָׁש� ָ ִנִ ים ְוְ ִׁש� ִ ְְב ִִעים ָׁש� ָ ָנָ ה ְ �ְּב ֵֵצאתֹוֹ‬ ‫זייער שווער פאר א מענטש צו גיין צו א לאנד און‬ ‫ֵֵמ ָָח ָָרן'‪ַַ ,‬הְיְ ינּוּ ְ�ְּכֶׁש� ֶ ָ �ָּי ָָצא ֵֵמ ָָח ָָרן ָיָ ָָצא ִִעם ִִמַּד�ַ ת ִ �ִּב � ָָּטחֹוֹ ן‬ ‫ער ווייסט אפילו נישט וועלכע לאנד ער גייט צו‪.‬‬ ‫יַמ ְְט ִִר ָ �ָּיא ָָח ֵֵמׁשׁ ְְו � ִִׁש ְְב ִִעים‪.‬‬ ‫ַ �ַּבה'‪ֶׁ ,‬ש� ֶ ִ�ִּב � ָָּטחֹוֹ ן ִ �ִּג ַ‬ ‫ְוְ ֶזֶ הּוּ 'ְוְ ַַא ְְב ָָרם ֶ �ֶּבן ָָח ֵֵמׁשׁ ְוְ ִׁש� ִ ְְב ִִעים'‪ַַ ,‬הְיְ ינּוּ ֶׁש� ֶ ָָהָיָ ה ָָאז‬ ‫ִ �ִּב ְְב ִִחיַנַ ת ִ �ִּב � ָָּטחֹוֹ ן‪ְ ,‬וְ ֶזֶ ה ָ �ָּג ַַרם ל�ֹו ֶׁש� ֶ ֵ �ֵּי ֵֵצא ֵֵמ ָָח ָָרן ִִמ ֵ �ֵּבית‬ ‫ּוִּמ �ִִּמְׁש� ְ � ַַּפ ְְחּתּ ֹוֹ ‪.‬‬ ‫ָָא ִִביו ִ‬ ‫די אמונה און בטחון פון אברהם אבינו אז 'כל מה דעביד‬ ‫רחמנא לטב עביד'‬ ‫רּוְּך הּוּא ֲֲא ִִפיּלּ�ּו ְ �ְּב ָָד ָָבר � ֶֶׁש ָ �ָּק � ֶֶׁשה לֹוֹ אבער די עיקר בחינה‬ ‫ַַא ְְך ִִע ָ �יָּקר ַַה ְ �ְּב ִִחיָנָ ה ָ �ָּבֶזֶ ה ְלְ ַַק ֵ �ֵּיים ְְרצֹוֹ ן ַַהּבֹּוֹ ֵֵרא ָ �ָּב ְ‬ ‫צו טאהן די רצון השם איז אפילו ווען ס'איז אים שווער עס צו איינהאלטען זיין‪ְ ,‬וְ הּוּא ִנִ ְְמ � ָָׁש ְְך‬ ‫ִִמ ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ֱֱאמּוַּנַ ת ה' ִּוִּב �ָָּטחֹוֹ ן ּבּ�ֹו ִיִ ְְת ָ �ָּב ַַר ְְך און דאס זיך צו שטארקן און און טאהן די רצון הבורא קומט‬ ‫נאר דורך אמונה און בטחון אין באשעפער‪.‬‬ ‫ַַהְיְ ינ�ּו ֵֵמ ֲֲח ַַמת ָָה ֱֱאמּוָּנָ ה ְוְ ַַה ִ �ִּב �ָָּטחֹוֹ ן � ֶֶׁש ָָהָיָ ה ְלְ ַַא ְְב ָָר ָָהם ָָא ִִבינ�ּו ע"ה ְ �ְּבבֹוֹ ֵֵרא ָ�ָּכל עֹוֹ ָלָ ִִמים ִיִ ְְת ָ �ָּב ַַר ְְך � ְְׁשמ�ֹו דאס‬ ‫מיינט וועגן די אמונה און בטחון וואס אברהם אבינו האט געהאט אין באשעפער‪ֶֶׁ � ,‬ש ְ �ְּבַוַ ַוַּד� אי ָ�ָּכל‬ ‫ַַמה ְְּד� ָָע ִִביד ַַר ְְח ָָמָנָ א ְלְ ַַטב ָָע ִִביד (ברכות ס‪ ):‬און אברהם האט געגלייבט אז פאר זיכער אז אלעס וואס‬ ‫דער באשעפער טוט איז צום גוטען‪ְ ,‬וְ ֶזֶ ה ָָהָיָ ה ְְמ ִִביא�ֹו ְלְ ַַק ֵ �ֵּיים ְְרצֹוֹ ן ַַהּבֹּוֹ ֵֵרא ָ �ָּב ְ‬ ‫רּוְּך הּוּא ֲֲא ִִפיּלּ�ּו ְ �ְּב ָָד ָָבר‬ ‫ַַה ָ �ָּק � ֶֶׁשה ָ�ָּכֶזֶ ה און דאס האט אים געברענגט צו מקיים די ווילן פון השי"ת אין אפילו אזא שווערע‬ ‫זאך‪.‬‬ ‫ְוְ ֶזֶ ה�ּו 'ְוְ ַַא ְְב ָָרם ֶ �ֶּבן ָָח ֵֵמׁשׁ � ָָׁשִנִ ים ְוְ � ִִׁש ְְב ִִעים � ָָׁשָנָ ה ְ �ְּב ֵֵצאת�ֹו ֵֵמ ָָח ָָרן' און דאס איז פשט פון די פסוק 'און‬ ‫אברם איז געווען פינעף און זיבעציג יאר ווען ער איז ארויס פון חרן'‪ַַ ,‬הְיְ ינ�ּו ְ�ְּכ � ֶֶׁש ָ �ָּי ָָצא ֵֵמ ָָח ָָרן ָיָ ָָצא ִִעם‬ ‫ִִמ ַַּד� ת ִ �ִּב �ָָּטחֹוֹ ן ַ �ַּבה' דאס מיינט ווען ער איז ארויס פון חרן איז ער ארויס מיט די מדה פון בטחון‬ ‫אין באשעפער‪ֶֶׁ � ,‬ש‘ִּבִ ָָּטחֹון’ ִ �ִּג ַיַמ ְְט ִִר ָ �ָּיא ָָח ֵֵמׁש ְוְ ִִׁשְבְ ִִעים ווייל די ווארט 'ִּבִ ָָּטחֹון' איז בגימטריא פינעף און‬ ‫זיבעציג‪.‬‬ ‫ְוְ ֶזֶ ה�ּו 'ְוְ ַַא ְְב ָָרם ֶ �ֶּבן ָָח ֵֵמׁשׁ ְוְ � ִִׁש ְְב ִִעים' און דאס מיינט די פסוק אז 'אברהם איז געווען פינף און‬ ‫זיבעציג'‪ַַ ,‬הְיְ ינּוּ � ֶֶׁש ָָהָיָ ה ָָאז ִ �ִּב ְְב ִִחיַנַ ת ִ �ִּב �ָָּטחֹוֹ ן דאס מיינט אז ער איז געווען דעמאלסט אין די בחינה פון‬ ‫בטחון‪ְ ,‬וְ ֶזֶ ה ָ �ָּג ַַרם לֹוֹ � ֶֶׁש ֵ �ֵּי ֵֵצא ֵֵמ ָָח ָָרן ִִמ ֵ �ֵּבית ָָא ִִביו ִּוִּמ �ִִּמ � ְְׁש � ַַּפ ְְחּתֹּוֹ און דאס האט אים צוגעברענגט און געגעבן‬ ‫די כח אז ער זאל ארויסגיין פון זיין טאטע'ס הויז און צו איבערלאזן זיין משפחה‪.‬‬ ‫אזוי ווי עס שטייט אין פסוק 'אל הארץ אשר אראך' צו די לאנד וואס איך וועל דיר ווייזען‪.‬‬ ‫ב‪.‬‬ ‫ב‬ ‫[ב]‬ ‫יָכיו ְיְ ִלִ ֵיֵדי ֵֵביתֹוֹ ְׁש� ְ מֹוֹ ָנָ ה ָָעָׂש�ָ ר ּוְּׁש� ְ לׁשׁ‬ ‫ְוְ ֶזֶ הּוּ 'ַוַ ָ �ָּי ֶֶרק ֶֶאת ֲֲחִנִ ָ‬ ‫די מלחמה פון אברהם אבינו קעגן די פינף מלכים‬ ‫יָתא ַ �ַּב ְ �ְּג ָָמ ָָרא (נדרים לב‪).‬‬ ‫ֵֵמאֹוֹ ת' (בראשית יד‪ ,‬יד)‪ְ ,‬וְ ִִא ָ‬ ‫יֶעֶזֶ ר הּוּא ְּד�ְ חּוְּׁש� ְ ָ �ָּבֵנֵ יּהּ ָָה ִִכי ֲֲהוּוּ‪ַַ ,‬הְיְ ינּוּ ֶׁש� ֶ ֹּל� ֹא ָָהָיָ ה ַַרק‬ ‫ֱֱאִלִ ֶ‬ ‫ְוְ ֶזֶ ה�ּו 'ַוַ ָ �ָּי ֶֶרק ֶֶאת ֲֲחִנִ יָכָ יו ְיְ ִלִ ֵיֵדי ֵֵבית�ֹו � ְְׁשמֹוֹ ָנָ ה ָָע ָָׂש� ר � ְ‬ ‫ּוְּׁשלׁשׁ‬ ‫יֶעֶזֶ ר‪ְ .‬וְ ִלִ ְְכאֹוֹ ָָרה ָָקֶׁש� ֶ ה‪ָָ ,‬ה ֵֵאיך ִיִ ָ�ָּת ֵֵכן ֶׁש� ֶ ַַא ְְב ָָר ָָהם‬ ‫הּוּא ֶוֶ ֱֱאִלִ ֶ‬ ‫ֵֵמאֹוֹ ת' (בראשית יד‪ ,‬יד) און דאס איז פשט אין די פסוק‬ ‫יֶעֶזֶ ר ַלַ ֲֲעׂשׂ ֹוֹ ת ִִמְלְ ָָח ָָמה ֶנֶ ֶגֶ ד ֲֲח ִִמ �ָּׁש� ָ ה‬ ‫ָָע ַַמד ְ �ְּב ַַע ְְצמֹוֹ ִִעם ֱֱאִלִ ֶ‬ ‫'און אברהם האט באוואפנט די יונגען פון זיין שטוב‬ ‫ְ‬ ‫ְְמָלָ ִִכים‪ָּ ,‬ד�ָ ָָבר ֶׁש� ֶ הּוּא ֶנֶ ֶגֶ ד ֶּד�ֶ ֶֶרְך ַַה � ֶֶּט ַַבע‪.‬‬ ‫וואס זיי זענען געווען דריי הונדערט און אכצען'‪,‬‬ ‫נּוַּכל לֹוֹ ַַמר ֶׁש� ֶ הּוּא ַַהָּד�ָ ָָבר ֲֲאֶׁש� ֶ ר ִּד�ִ ַ �ַּב ְְרנּוּ ִִמּקּ ֹוֹ ֶֶדם‪,‬‬ ‫ַַא ְְך ַ‬ ‫ֶׁש� ֶ ָ�ָּכל ָָה ַַע ְְבדּוּת ֶׁש� ֶ ּלּ ֹוֹ ָָהָיָ ה ִ �ִּב ְְב ִִחיַנַ ת ִ �ִּב � ָָּטחֹוֹ ן ְ �ְּבבֹוֹ ֵֵרא ָ�ָּכל‬ ‫ְוְ ִִא ָיָתא ַ �ַּב ְ �ְּג ָָמ ָָרא (נדרים לב‪ֱֱ ).‬אִלִ ֶיֶעֶזֶ ר הּוּא און ס'שטייט אין‬ ‫עֹוֹ ָלָ ִִמים ָ �ָּב ְ‬ ‫רּוְּך הּוּא ֶׁש� ֶ ְ �ְּבַוַ וַּד�ַ אי ַיַ ֲֲעזֹוֹ ר לֹוֹ ‪.‬‬ ‫גמרא אז די דריי הונדערט און אכצען יונגען מיינט‬ ‫יֶעֶזֶ ר ִ�'ִּכי ֱֱאֹל ֵֵֹהי ָָא ִִבי ְ �ְּב ֶֶעְזְ ִִרי'‬ ‫ְוְ ַַעל ֶזֶ ה ְְמ ַַר �ֵֵּמז ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ֱֱאִלִ ֶ‬ ‫חּוְּׁש ָ �ָּבֵנֵ יּהּ ָָהִכִ י ֲֲהו�ּו ווייל ֱ‘ֱאִלִ ֶיֶעֶזֶ ר’ איז‬ ‫נאר אליעזר‪ְְּ ,‬ד� � ְ‬ ‫יָכיו ְוְ כּוּ' ְׁש� ְ מֹוֹ ָנָ ה ָָעָׂש�ָ ר‬ ‫(שמות יח‪ ,‬ד)‪ְ .‬וְ ֶזֶ הּוּ 'ַוַ ָ �ָּי ֶֶרק ֶֶאת ֲֲחִנִ ָ‬ ‫בגימטריא דריי הונדערט און אכצען‪ַַ ,‬הְיְ ינ�ּו � ֶֶׁש �ֹּלֹא ָָהָיָ ה‬ ‫ּוְּׁש� ְ לׁשׁ ֵֵמאֹוֹ ת'‪ֶׁ ,‬ש� ֶ ֵ�ֵּת ַיַבת ַַא ְְב ָָרם ִִעם ֵ�ֵּת ַיַבת ִ�ִּב � ָָּטחֹוֹ ן‬ ‫יַמ ְְט ִִר ָ �ָּיא שי"ח‪.‬‬ ‫ִ �ִּג ַ‬ ‫ַַרק הּוּא ֶוֶ ֱֱאִלִ ֶיֶעֶזֶ ר דאס מיינט אז עס איז נישט געווען‬ ‫יָכיו ְיְ ִלִ ֵיֵדי ֵֵביתֹוֹ ְׁש� ְ מֹוֹ ָנָ ה ָָעָׂש�ָ ר ּוְּׁש� ְ לׁשׁ‬ ‫ְוְ ֶזֶ הּוּ 'ַוַ ָ �ָּי ֶֶרק ֶֶאת ֲֲחִנִ ָ‬ ‫נאר ער (אברהם) און אליעזר‪.‬‬ ‫יַע אֹוֹ תֹוֹ ‪,‬‬ ‫ֵֵמאֹוֹ ת'‪ַַ ,‬הְיְ ינּוּ ֶׁש� ֶ ָ�ָּל ַַקח ִלִ ְׁש� ְ מֹוֹ ַַא ְְב ָָרם ִ�ִּב � ָָּטחֹוֹ ן ְלְ ַַס ֵ �ֵּי ַ‬ ‫ְוְ ִלִ ְכְ אֹוֹ ָָרה ָָק � ֶֶׁשה ָָה ֵֵאיך ִיִ ָ�ָּתֵכֵ ן � ֶֶׁש ַַא ְְב ָָר ָָהם ָָע ַַמד ְ �ְּב ַַע ְְצמֹוֹ‬ ‫ְוְ ַנַ ֲֲעָׂש�ָ ה ִִמ ֶ �ֶּזה ְׁש� ְ מֹוֹ ָנָ ה ָָעָׂש�ָ ר ּוְּׁש� ְ לׁשׁ ֵֵמאֹוֹ ת‪.‬‬ ‫ִִעם ֱֱאִלִ ֶיֶעֶזֶ ר ַלַ ֲֲעׂשֹׂוֹ ת ִִמְלְ ָָח ָָמה ֶנֶ ֶגֶ ד ֲֲח ִִמ � � ָָּׁשה ְְמָלָ ִכִ ים און‬ ‫לכאורה איז שווער צו פארשטיין ווי אזוי איז מעגליך אז אברהם אבינו מיט אליעזר אליין האבען‬ ‫זיך געשטעלט מלחמה האלטען אקעגען די פינעף קעניגען‪ָָּ ,‬ד� ָָבר � ֶֶׁשהּוּא ֶנֶ ֶגֶ ד ֶֶּד� ֶֶר ְְך ַַה �ֶֶּט ַַבע א זאך וואס‬ ‫איז אקעגן די טבע‪.‬‬ ‫אברהם אבינו האט מלחמה געהאלטן מיט די כח פון בטחון‬ ‫ַַא ְְך נּוַּכַ ל לֹוֹ ַַמר � ֶֶׁשהּוּא ַַה ָָּד� ָָבר ֲֲא � ֶֶׁשר ִִּד� ַ �ַּב ְְרנ�ּו ִִמּקֹּוֹ ֶֶדם אבער אונז קענען זאגען אז דאס איז וואס אונז‬ ‫רּוְּך הּוּא וואס‬ ‫האבען פריער גערעדט‪ֶֶׁ � ,‬ש ָ�ָּכל ָָה ַַע ְְבדּוּת � ֶֶׁשּלּ�ֹו ָָהָיָ ה ִ �ִּב ְְב ִִחיַנַ ת ִ �ִּב �ָָּטחֹוֹ ן ְ �ְּבבֹוֹ ֵֵרא ָ�ָּכל עֹוֹ ָלָ ִִמים ָ �ָּב ְ‬ ‫די גאנצע עבודה פון אברהם אבינו איז געווען מיט די כח פון בטחון אינעם באשעפער‪ֶֶׁ � ,‬ש ְ �ְּבַוַ ַוַּד� אי‬ ‫ַיַ ֲֲעזֹוֹ ר לֹוֹ ער האט געגלייבט אז דער באשעפער וועט אים פאר זיכער העלפן‪.‬‬ ‫אליעזר איז מרמז אויף בטחון‬ ‫ְוְ ַַעל ֶזֶ ה ְְמ ַַר �ֵֵּמז ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ֱֱאִלִ ֶיֶעֶזֶ ר ִ�'ִּכי ֱֱאֹל ֵֵֹהי ָָא ִִבי ְ �ְּב ֶֶעְזְ ִִרי' (שמות יח‪ ,‬ד) און אויף דאס איז מרמז די‬ ‫בחינה פון די נאמען ‘אליעזר’ וואס איז מרמז אויף די מדה פון בטחון ווי די פסוק זאגט ביי‬ ‫משה וואס האט א נאמען געגעבן זיין זוהן די נאמען אליעזר ‪' -‬ווייל די באשעפער פון מיינע‬ ‫עלטערן זענען געווען אין מיין הילף'‪.‬‬ ‫ּוְּׁשלׁשׁ ֵֵמאֹוֹ ת'‬ ‫נאך א רמז אין די נומער פון � ְ‘ְׁשמֹוֹ ָנָ ה ָָעָׂש�ָ ר � ְ‬ ‫ּוְּׁשלׁשׁ ֵֵמאֹוֹ ת' און דאס איז פשט אין פסוק 'און אברהם‬ ‫ְוְ ֶזֶ ה�ּו 'ַוַ ָ �ָּי ֶֶרק ֶֶאת ֲֲחִנִ יָכָ יו ְוְ כּוּ' � ְְׁשמֹוֹ ָנָ ה ָָע ָָׂש� ר � ְ‬ ‫האט באוואפנט די יונגען פון זיין שטוב וואס זיי זענען געווען דריי הונדערט און אכצען'‪ֶֶׁ � ,‬ש ֵ�ֵּת ַיַבת‬ ‫ַ‘ַאְבְ ָָרם’ ִִעם ֵ�ֵּת ַיַבת ‘ִּבִ ָָּטחֹון’ ִ �ִּג ַיַמ ְְט ִִר ָ �ָּיא שי"ח ווייל די ווארט ַ'ַאְבְ ָָרם’ און די ווארט ‘ִּבִ ָָּטחֹון’ איז גימטריא‬ ‫דריי הונדערט און אכצען (‪.)318‬‬ ‫ּוְּׁשלׁשׁ ֵֵמאֹוֹ ת' און דאס מיינט 'און אברהם האט‬ ‫ְוְ ֶזֶ ה�ּו 'ַוַ ָ �ָּי ֶֶרק ֶֶאת ֲֲחִנִ יָכָ יו ְיְ ִלִ ֵיֵדי ֵֵבית�ֹו � ְְׁשמֹוֹ ָנָ ה ָָע ָָׂש� ר � ְ‬ ‫באוואפנט די יונגען פון זיין שטוב וואס זיי זענען געווען דריי הונדערט און אכצען'‪ַַ ,‬הְיְ ינ�ּו � ֶֶׁש ָ �ָּל ַַקח‬ ‫ג‬ ‫ִלִ � ְְׁשמ�ֹו ַ‘ַא ְְב ָָרם ‪ִּ� ִ -‬ב �ָָּטחֹוֹ ן’ ְלְ ַַס ֵ �ֵּי ַיַע אֹוֹ ת�ֹו דאס מיינט אז ער‬ ‫יֶעֶזֶ ר הּוּא ְּד�ְ חּוְּׁש� ְ ָ �ָּבֵנֵ יּהּ‬ ‫ְוְ ֶזֶ ה ַ �ַּגם ֵ�ֵּכן ַ�ַּכ �ָָּווַנַ ת ַַה ְ �ְּג ָָמ ָָרא ֱֱאִלִ ֶ‬ ‫יֶעֶזֶ ר ְְמ ַַר �ֵֵּמז ִלִ ְְב ִִחיַנַ ת ִ �ִּב � ָָּטחֹוֹ ן‬ ‫האט גענומען צו זיין נאמען ַ'ַאְבְ ָָרם’ די מדה פון ‘ִּבִ ָָּטחֹון’‬ ‫ָָה ִִכי ֲֲהוּוּ‪ַַ ,‬הְיְ ינ�ּו ֱֱאִלִ ֶ‬ ‫ּוְּׁשלׁשׁ ֵֵמאֹוֹ ת’‬ ‫‘ְׁשמֹוֹ ָנָ ה ָָע ָָׂש� ר � ְ‬ ‫ַ�ַּכ ַ �ַּנ"ל‪ַַ ,‬הְיְ ינ�ּו ֶׁש� ֶ ָ�ָּל ַַקח ִלִ ְׁש� ְ מ�ֹו ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ִ �ִּב � ָָּטחֹוֹ ן‪ְ ,‬וְ ֶזֶ ה‬ ‫אים צו העלפן‪ְ ,‬וְ ַנַ ֲֲע ָָׂש� ה ִִמ ֶ �ֶּזה � ְ‬ ‫ָָהָיָ ה עֹוֹ ֵזֵ ר לֹוֹ ְ �ְּב ָָכל ָָה ִִעְנְ ָיָ ִנִ ים‪.‬‬ ‫און ס'איז געווארן פון דעם די נומער דריי הונדערט און‬ ‫ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן ֶׁש� ֶ ִ �ִּנְזְ ֶ�ֶּכה ָלָ ֶזֶ ה ָָא ֵֵמן ֵ�ֵּכן ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן‪.‬‬ ‫אכצען‪.‬‬ ‫ְוְ ֶזֶ ה ַ �ַּגם ֵ�ֵּכן ַ�ַּכ ָ �ָּווַנַ ת ַַה ְ �ְּג ָָמ ָָרא ֱֱאִלִ ֶיֶעֶזֶ ר הּוּא און דאס איז וואס‬ ‫חּוְּׁש ָ �ָּבֵנֵ יּהּ ָָהִכִ י ֲֲהוּוּ‬ ‫די גמרא מיינט ווען עס זאגט אז די ‪ 318‬קנעכט עס איז נאר געווען ֱֱאִלִ ֶיֶעֶזֶ ר‪ְְּ ,‬ד� � ְ‬ ‫וואס זיין נאמען ֱ'ֱאִלִ ֶיֶעֶזֶ ר' באטרעפט אזויפיל ווי ‪ַַ ,318‬הְיְ ינ�ּו ֱֱאִלִ ֶיֶעֶזֶ ר ְְמ ַַר �ֵֵּמז ִלִ ְְב ִִחיַנַ ת ִ �ִּב �ָָּטחֹוֹ ן ַ�ַּכ ַ�ַּנ"ל דאס‬ ‫מיינט ווייל 'אליעזר' איז מרמז צו די מדה פון 'בטחון' ווי אויבענדערמאנט‪.‬‬ ‫ַַהְיְ ינ�ּו � ֶֶׁש ָ �ָּל ַַקח ִלִ � ְְׁשמ�ֹו ְ �ְּב ִִחיַנַ ת ִ �ִּב ָ�ָּטחֹוֹ ן דאס מיינט אז אברהם אבינו האט גענומען צו זיין נאמען די‬ ‫מדה פון בטחון (וואס ווערט אנגערופן ֱ'ֱאִלִ ֶיֶעֶזֶ ר')‪ְ ,‬וְ ֶזֶ ה ָָהָיָ ה עֹוֹ ֵזֵ ר ל�ֹו ְ �ְּבָכָ ל ָָה ִִעְנְ ָיָ ִנִ ים און די מדה פון בטחון‬ ‫האט אים געהאלפען אין אלע זאכען‪.‬‬ ‫ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן � ֶֶׁש ִ�ִּנְזְ ֶ�ֶּכה ָלָ ֶזֶ ה ָָא ֵֵמן ֵ�ֵּכן ְיְ ִִהי ָָרצֹוֹ ן‪.‬‬ ‫גליון זה נתנדב ע”י‬ ‫איש החסד ובנן של גדולים הרה”ח ר’ יעקב הארנשטיין שליט”א‬ ‫לרגל נישואי בתו בשעה טובה ומוצלחת‬ ‫זכות רבינו המחבר יגן בעדו שיזכה לרוות רוב נחת מכל יו”ח מתוך הרחבת הדעת ובריות גופא וימלא ד’‬ ‫כל משאלות לבו לטובה‪ ,‬אכי”ר‪.‬‬ ‫צוליב די נאכפראגע אויף די ביכל 'דער הייליגער בת עין' טוען מיר מעלדן אז עס יעצט געווארן‬ ‫נאכאמאל איבערגעדרוקט און עס איז דא צו באקומען אין וויליאמסבורג אין וויינשטאק'ס ספרים‬ ‫געשעפט לעבן פאפא ביהמ"ד‪ ,‬און אין בארא פארק ביי ג’ודאיקה קארנער‪.‬‬ ‫לזיכוי הרבים‪ :‬די גליון איז דא צו באקומען וועכנטליך אין טאהשער בית המדרש אין בארא פארק‪.‬‬ ‫נעמט א חלק אין הפצת הגליון און זייט מנדב לעילוי נשמת אייערע קרובים און נאנטע‬ ‫פאר הערות און מנדב זיין נא לפנות ‪Mechonusa@gmail.com‬‬ ‫ד‬