לב שומע - אידיש · Lev Shomea - Yiddish — לך לך (2026-10-19)

אידיש
ניתן לשמוע השיעורים ב'קול הלשון'
020 81917000
[]ex3,1.11.1
'שגיאות מי יבין' -אי אפשר לבר בלא תבן
בבקשה ,המוצא שגיאה כלשהוא יואיל להודיע
למו''ל למען יתוקן אי''ה
להערות והארות ולקבלת הגליון יש לשלוח לאימעל
levshomeya@gmail.com
סדר ועימוד:
א .י .גרינוואלד )972( 054-8494370
ניקוד :ישראל פויגל )972( 054-8435096
תוכן הענינים
נה
רג אלקי
בית
כר
סיעת . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .ה
אריי צ ית
הדר . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ה די וועג
טרעפט זי מיט די
כינה . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .ז מע
'עקב'
מע . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ז והיה
עקבי
יסני . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .ח
דריי
טריט . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .ח
רצה
'ליל . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 'ט אד
ר
וחבה
צדקה והאמ ה'
אלייכט די
וועלט . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .י אבינ
אברה
היר את
רא . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . יא
אנזער
טאטע . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .יב אבינ
אברה
ציע דע קייט . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .יג
דארפ
מיר
מערר את
המ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . יג קריאה
על
הירה . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .יד אני הא
אפ
הסרה . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .יז
ה לב שומע בבית אלקי נהל ברגש
רת ֶלְ ל
ָָ ַ
רג
נהֶ ָ ְ
אלקיֵ ַ ְ
בית ֱ ֹ ִ
ְֵ
כינה הדרֶ מעְ ֶ ְ
טרעפט ִזיִ מיט ִדי ְ ִ ָ אריי צֵ ית ַ ִ ְ ָסיעת ִ די ֶוועג ַ ֵ ְַ
כר ְ ִ
'ליל'
רצה ֵ ֵ
אדֶ טריט ֶ ֶ ַ
רָ ָ ֶ יסני ֵ ְ
דריי ְ ִ מעַ ֵ ֲ
עקבי ְ ֵ ִ 'עקב' ִ ְ ְ ָָ ְ
והיה ֵ ֶ
הערט ִמיר מענטָ Łוואס ֶ ְ וואõיל ִאיז ֶדער ֶ ְ ְ סיעת
כר ְ ִ
ְַ
âלתתי יõם יõם ,צְ ַ ä
וואכן לŁקד ַעל ַ ְ ֹ ַ אõיסֹ ְ ִ , סâרה ִווי ֶדער ִמיר ֶ ְ ֶ
לערנען ִדי ָוואִ üאין ִדי ִ ְ ָ
אמרמדרַ ָ Ł זאגט ִדי ִ ְ ָ טירןְ ָ . מיינע ִ ְ
אõיף ֵ ֶ אברהם
àאפõילן ַ ְ ָ ָ
ְ אייàערŁטער ָהאט ַ
ֵ ֶ ְ ְ ֶ
געזאגט
אייàערŁטער ָהאט ֶ ָ ְ הקב"הֶ :דער ֵ ֶ ְ ְ ֶ מארצý
הלõם ֶלְ üלְ ְ ַ ֵ ý עליו ַ ָ אבינָ ָ äִָ
הéנסתֶ ,ווען להתêïל ְàתàֵ üõית ַ ְ ֶ ֶ הלכֵ ַ ְ ִ ְ ô
ִאם ָ ַ ְ ָ אŁר ַ ְ ֶ ָ
אראֵ ,èגיי הארץ ֲ ֶäמõëלדְ ýôוגֶ 'õאל ָ ָ ֶ
ִ ְַ ְ
הëדרַ ,Łאל דאווענען ִאין ֵàית ַ ִ ְ ָ גייסט ַ ֶ ֶ דְ ֵ ä געäàרטסïלאץ
לאנד ,פäן ִדי ֶ ְ ְ ְ ַ ַארõיס פäן ֵדיין ַ ְ
להתêïל ָŁם, החיצõן ְ ִ ְ ַ ֵ הïתח ַ ִ ôעמד ַעל ַ ֶ ַ ֲַ ֹ ïלאץ טאטע'ס הõיז צֶ äדער ְ ַ אäן פäן ֵדיין ַ ֶ
דרõיסנדיגן
Łטיין ֵàיים ְ ְ ְ ִ ְ àלייàן ְ ֵניŁט ְ ֵ ְ זאלסטְ ִ ä ָ ְ ווייזן צֵ äגיין.
וואִ äאיֶ üוועל ִדיר ֵ ְ
âלתלהéנס ֶ ֶ מתäéן ְ ִ ָ ֵ הוי ִ ְ ַ ֵ אêא ֱֵ אריינגאנגָ ֶ ,
ֵַ ְַ ְ סàהמדר) Łלט ט( ַאז ֶדער ִ ָ Łטייט ִאין ִ ְ ָ ֶעס ְ ֵ
טירן ִàיזצוויי ִ ְ אדäרֵ ְ ü מâלתָ ,נאר ֵגיי ַ ְ לפנים ִ ֶ ֶ ְִִ אייàערŁטער ָהאטפארוואס ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ ַ ְָ
ולëה ֵéן, הëדרָ ָ ְ .Ł קäמסט ָאן ִאין ֵàית ַ ִ ְ ָ דְ ְ ä אבינַ äאז
אברהם ָ ִגלייַ üפאר ַ ְ ָ ָ געזאגט ְ ֵ
ניŁט ֶ ָ ְ ִ ְ
פעלט ֶעס אõיס? טאקע ֶ ְ פארוואס ַ ֶ אäן ַ ְ ָ יłראלָ ,נאר ֶער ָהאט ארץ ִ ְ ָ ֵֶער ָזאל ֵגיין ֵקיין ֶ ֶ
łכר' ֵווייל ונõתן ְלַ ְ ý ïסיעתֵ ְ ý מõנה ְ ִ ָ ְ 'שהקב"ה ֶ אימער ֶדער àאפõילן צֵ äגיין וואֶ ִ ä ְ ִאים ַ
טריט יעדער ְ ִ ציילט ָאֶ ֶ ï אייàערŁטער ֵ ְֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ łכר
לôן ְ ַéדי ִ ֵווייזן ְ ֵ
אייàערŁטער ֶוועט ִאים ֵ ְ ֵ ֶ ְ ְ ֶ
גיàטטריט ִ ְ יעדער ְ ִ גייסט ,אäן אõיף ֶ ֶ ָוואס דְ ֵ ä łכר
Łענקן ְ ַ
éדי צְ ְ ֶ ä äפסיעהֵ ְ ,
ïסיעה ְ ִ ָ ַעל ָéל ְ ִ ָ
łכר.
עקסטער ְ ַ ֶער ִדיר ֶ ְ ְ ֶ טריט ָוואס יעדער ְ ִ אבינ äאõיף ֶ ֶ אברהם ָ ִ
ַפאר ַ ְ ָ ָ
ער ֵגייט .א ֶ
חז"ל )סוטה כבַ (.אז ֶמען ָזאל Łטייט ִאין ֲ ֶַעס ְ ֵ
הéנסת ָוואס
ענדערֵ Łגיין צַ äא ֵàית ַ ְ ֶ ֶֶ ְֶ ְ הדר
אריין צם ֵית ַ ִ ְ ָ
ִדי ֶוועג ַ ֵ
éדי צäאוועק פäן ְŁטֵ ְ àä ִאיז ֶמער ֵווייט ַ ֶ âר'Łנט ִדי
מדר) Łפרשת כי תבוא ז ב( ַ ְ ְ ְ ִדי ִ ְ ָ
פארציילט
áמרא ַ ְ ֵ ְ ïסיעõת'ִ .די ְ ָ ָ
'łכר ְ ִ
קריגן ְ ַ
ְִ ְ õŁמע ִלי,
אדם ֵ ַ אŁרי ָ ָ
ָïסäק )משלי ח לד( ַ ְ ֵ
א .הגאו רבי ברו בער לייבאווי זצ"ל ראש ישיבת קאמעני איז מסביר די מדרש ,אז ווע
דער אייבערשטער וואלט גליי אויסגעזאגט פאר אברה אבינו אז ער זאל גיי קיי אר
פרשת ל ל לב שומע ו
ווייטערַ ,אז
איינס ֵ ֶ נאנט אäן ֵ ְ איינס ָ ְ סõéäתְ ֵ , געפרעגט ַאן
יõחנן ָהאט ֶ ְ ֶ ְ רàי ָ ָ דארט ַאז ַ ִָ ְ
סéäה ָוואס ִאיז ֶמער ֶער ָזאל ֵגיין צֶ äדער ָ קäמט צֵ äזיין ֵàית ְ פארוואס ִזי אלמנה ַ ְ ָ
ַ ְָָ
הéנסת
ֵווייטָ ,נאר ֶווען ֶמען ֵגייט צàֵ äית ַ ְ ֶ ֶ הéנסת ִאין
ס'איז ָדא ַא ֵàית ַ ְ ֶ ֶ הéנסת ֶווען ְ ִַ ְֶֶ
וויàאלד ֶדער
הלכהְ ַ ִ , אזא ֲ ָ ָ געפינט ֶמען ַ ַ ֶ ִ ְ געענטפערט ַאז ִזי
געגענט ,אäן ִזי ָהאט ֶ ֶ ְ ְ ֶ ְ ִאיר ֶ ֶ ְ
הéנסת ַאזõי
רäהט ִאין ֵàית ַ ְ ֶ ֶ הñדŁõה ְ Łכינה ַ ְ ָ ְ ִ ָ łכר אõיף àאקäמען ֶמער ְ ַ ֶ éדי צַ ä טäט ָדאס ְ ֵ
חז"ל )מגילה כטַ (.אז ַא ֵàית Łטייט ִאין ֲ ַ ִווי ֶעס ְ ֵ טריט ָוואס ִזי ֵגייט .אäן ַאזõי יעדער ִפיס ְ ִ ֶ ֶ
דעריàער ֶווען
מעטֶ ִ ֶ , מקַ ְ Łâ הéנסת ִאיז ַא ִ ְ ָ ַ ְֶֶ הלכה )מג"א או"ח גע'ïסק'נט ִאין ֲ ָ ָ
ווערט אõיְ ְ ְ ַ ֶ ü ֶ ְ
ֶמען ֵגייט ִאין äŁל ֵגייט ֶמען צäם טאקע ַאזõי סימן צ סקכ"ב( ַאז ֶמען ָזאל ִזיֶ ַ ü
אהין
וואõינארט ,אäן ֶמען ֵגייט ַ ְְִָ àאŁעפער'ס
ַ ֶ ֶ ְ למעłה.
פירן ְ ַ ֲ ֶ
ִ ְ
Łכינה
מדàק ֵזיין ִמיט ִדי ְ ִ ָ éדי ִזי üצֵ ַ ְ ä ְֵ
חז"ל ֶדער ֶמען ֶזעט פäן ִדי ַ ֲ ָ ֵ
מאמרי ֲ ַ
געוויסע
הñדŁõה .אäן ֶווען ֶמען ֵגייט צַ äא ֶ ִ ֶ ְַ ָ
גרõיסקייט פäן ֵגיין צ äביהמ"ד ,אäן
ְ ְֵ
âבקäת גיàט ָדאס ֶמער ַא ְ ֵ ïלאץ ִ ְ חäŁב'ע ְ ַ
ָ ֶ
אäנז ֶדער
גיàט ְ טריט ֶמען ֵגייטְ ִ ,ָוואס ֶמער ְ ִ
דארף ִזיü חŁיבäת ֶווען ֶמען ַ ְ אäן ֲ ִ
łכר.
אייàערŁטער ֶמער ְ ַ
ֵ ֶ ְ ְ ֶ
מëילא ָהאט אהין ֵגייןָ ֵ ִ , אנŁטרענגען אäן ַ ִ ָ ְ ְ ְ ֶ ְֶ
געזאגט ַאז ֶווען ֶמען אייàערŁטער ֶ ָ ְ ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ ֶדער ַ ֲ ַ
מהר"ל )נתיבות עולם נתיב העבודה פרק ה(
טריטן,
ציילט ֶער ָאִ ïדי ְ ִ ְ הéנסת ֵ ְ ֵגייט צàֵ äית ַ ְ ֶ ֶ éדרִ õéמיט ַאענין ְ ַ ְ
ערקלערט ֶדעם ִ ְ ָ
ְֶ ְ ֶ ְ
נאנטער אäן ֶמער àרענגט ָ ְ ֶ
טריט ְ ֶ ְ ְ יעדער ְ ִ ֵווייל ֶ ֶ טרעפט
מסàיר ַאז ֶמען ְ ֶ ְ הבנהֶ ,ער ִאיז ַ ְ ִ
טיפע ֲ ָ ָ
ִ ֶ
àאŁעפער .ב
âבקäת צäם ַ ֶ ֶ ְֵ צוויי
איינער ָהאט ְ ֵ
הלכה ַאז אõיֶ ֵ à ניŁט ֵקיין ֲ ָ ָ
ִ ְ
ישראל ,וואלט די עצ מצוה געווע צו אריי גיי אי אר ישראל ,אבער דער וועג אהי וואלט
נאר געווע א 'הכשר מצוה' א היכי תמצי וויאזוי אנצוקומע קיי אר ישראל .וועג דע
האט דער אייבערשטער נישט געזאגט פאר אברה אבינו וואו אהי ער זאל גיי ,כדי דער
עצ גיי זאל ווער פאררעכנט ווי א מצוה או נישט פאר א 'הכשר מצוה'.
ב .הרה"ק רבי יודעלע מדזיקוב זי"ע פלעגט שטענדיג לערנע דע שטיקל מהר"ל ,או יאר
לאנג פלעגט ער איבער זאג דער מהר"ל אויפ וועג צו בית המדרש.
ווע רביה"ק מסאטמאר זי"ע איז אנגעקומע קיי ירושלי ,זענע טויזענטער מענטשע
ארויסגעגאנגע מקבל פני זיי דע רבי' ,אוי רבי יודעלע איז געווע צוויש די וואס זענע
געגאנגע ,אינמיט וועג האט איינער זי אפגעשטעלט או פארגעלייגט פאר רבי יודעלע אז
ער זאל אריינקומע אי זיי קאר ,או ער וועט אי אהי טראג ,אבער רבי יודעלע האט
אפגעזאגט יענעמ'ס פארשלאג ,ער האט אי געזאגט בדר מליצה "עס שטייט חייב אד
להקביל פני רבו 'ברגל' מיט די פיס ,אויב מ'גייט מיט די פיס איז מע זוכה צו 'שכר פסיעות',
אי וויל נישט פארליר דע שכר".
אזוי אוי פלעגט רבי יודעלע שטענדיג גיי צופיס צו יעדער דבר מצוה ,ווע ער פלעגט גיי
מנח אבל זיי אדער ביקור חולי ,האט ער נישט געוואלט פאר מיט א אויטא.
איינמאל ווע רבי יודעלע איז געגאנגע באזוכ אלמנות או יתומי ,איז ער געפאר מיט א
ז לב שומע בבית אלקי נהל ברגש
אריין
àרעןָ ,אט ַאזõי ֵגייט ֶמען ַ ֵאäן ִמיט ַא ְ ֶ כינה
טרעפט ִזיִ מיט ִדי ְ ִ ָ
ֶמען ְ ֶ ְ
הéנסת.
דאווענען ִאין ֵàית ַ ְ ֶ ֶ
ַ ֶ ֶ מענטֵ Łגייט ִמיט ַא ִציל צä ֶווען ַא ֶ ְ ְ
ïלאץ ָוואס ִאיז ִאים אנקäמען צַ äא ְ ַ
ְָ ֶ
מען
'עקב' ִ ְ ְ
ְוהיה ֵ ֶ
ָָ טריט ֶמער יעדער ְ ִàאליàט אäן ָחäŁבִ ,מיט ֶ ֶ ַ ִ ְ
לערנט ַאז
àחçי )אנפאנג פרשת עקב( ֶ ְ ְ רàנֵ ַ ְ äֶדער ַ ֵ ליŁàאפט אäן ִדי
ווערן ִדי ִ ְ ַ ְָוואס ֶער ֵגייטְ ֶ ,
àאקäמט ַפאר ְ łכר ָוואס ֶמען ַ ִדי ְ ַ אנגעווארעמט,
Łטערקער אäן ֶמער ָ ְ ֶ ַ ֶ ְ געפילן ְ ֶ ְ ֶ
ֶ ִ ְ
געזאגט
âוקא ֶ ָ ְ ניŁט ַ ְ ָ
טריטִ ,איז ִ ְ יעדער ְ ִֶ ֶ אäנז,
ְ àאŁעפער פäן
אäן ָדאס ִוויל ֶדער ַ ֶ ֶ
הéנסת ָנאר
געווארן ֶווען ֶמען ֵגייט צàֵ äית ַ ְ ֶ ֶֶ ָ ְ זאלן ִמיר ֵגייןדאווענען ָ ְ
גייען ַ ֶ ֶ
ַאז ֶווען ִמיר ֵ ֶ
מצוה וואäיעדע ָמאל ֶווען ֶמען ֵגייט צַ äא ִ ְ ָ ֶ ֶ âבקäת ,אäן ָוואס àרען אäן ִמיט ַא ְ ֵ ִמיט ַא ְ ֶ
ציילן
אימער ֶעס ָזאל ָנאר ֵזיין ,טäט הקב"ה ֵ ְ ִ ֶ דבקõת ווערט ִדי ְ ֵ לענגער ֶמען ֵגייט ֶ ְ ֶ ְֶ
łכר אõיף Łענקט ְ ַ טריט אäן ֶער ֶ ְ ְ ִדי ִפיס ְ ִ àאקäמט ֶמעןְ דערפאר ַ Łטערקער אäן ֶ ְ ַ ְ ֶ ְֶ
àאזäנדער .ג
טריט ַ ְ ֶיעדע ְ ִ
ֶ ֶ łכר.
ֶמער ְ ַ
הרבàרענגט ַאז ָ ַ
יõעץ )ערך הכנה( ְ ֶ ְ ְ ïלא ֵ ֶדער ֶ ֶ גרõיסע
חז"ל )ברכות וֶ (:דער ְ ֶ ֶמען ֶזעט פäן ֲ ַ
פלעגט ֵגייןהêוי ַז"ל ְ ֶ ְ אברהם ַ ֵ ִ
רàי ַ ְ ָ ָ ִַ חŁיבäת פäן ֵגיין צäם ביהמ"דַ ,אז ֶמען ֲִ
àŁתלכבõד ַ ָ איינקõיפן ְ ָ
ווייטער צְ ְ ֵ ä ָוואס ֵ ֶ הéנסת
לõיפן צäם ֵàית ַ ְ ֶ ֶגעווען צְ ä מôיר ֶ ֶ
ָהאט ַ ִ
פארדינען
געוואלט ַ ְ ִ ֶוויàאלד ֶער ָהאט ֶ ָ ְ קõדְ ַ ִ ,Ł ֶ סôם ַאזõי כאטָ Łוואס ְ ַ àŁתְ ָ , אפ äêאõיף ַ ָ ֲִ
ïסיעõת] .דער פלא יועץ לייגט צו ,אז łכר ְ ִ
ְ ַ àŁת ֵ ווייל ֶווען לõיפן ִאין ַ ָ
ְ ִאיז ָאסäר צä
ער האט בשעת'ן גיין געלערנט און געווען Łכינה
טרעפן ִמיט ֶדעם ְ ִ ָ ֶמען ֵגייט ִזיְ ֶ ְ ü
דערפäןדבוק אינעם אייבערשטן[ ֶמען ֶזעט ֶ ְ ïנים ֵזיין ֶדער מקàל ָ ִ
הñדŁõהֶ ,מען ֵגייט ְ ַ ֵ ְַ ָ
גרõיסע
אפֶ ְ äê חŁיבäת ַאז ֲ ִ געוואלדיגע ֲ ִ
ֶדער ֶ ַ ְ ִ ֶ געפילאריין ַא ֶ ִ געàט ָדאס ַ ֵאייàערŁטערְ ֶ ,
ֵ ֶ ְ ְ ֶ
געווען
מטריח ֶ ֶ
האàן ִזיַ ִ ְ ַ ü חכמיםְ ָ , ôלמידי ֲ ָ ִ
ַ ְִ ֵ אינעם ֶזעלַ ,אזõי ִווי ווארעמקייט ִ ֶ
אäן ַא ַ ֶ ְ ֵ
געוואלט
האàן ֶ ָ ְ מצוהֵ ,ווייל ֵזיי ָ ְ ַפאר ַא ִ ְ ָ אחרי ה' דרש'נען ִדי ָïסäק )הושע יא י( ַ ֲ ֵחז"ל ַ ְ ֶ ֶ
éדי צä מצõת ,אäן ְ ֵ אריינכאïן ָוואס ֶמער ִ ְֵַ ְ ַ ְ זאלסטä יŁאג ,צäם ַ ֶ ֶ
àאŁעפער ָ ְ ְ éאריה ִ ְ ָ
ילכֵ ְ ַ ְ ä
ְֵ
וועלט.
יענער ֶ ְ łכר אõיף ֶ ֶ איינזאמלען ֶמער ְ ַ
ֵ ְַ ְ ֶ àרימטִ ,מיט ַא ָקאü ֵגיין ִווי ַא ֵלייָ àוואס ְ ִ ְ
קאר ,אינמיט וועג האט ער באצאלט דער טעקסי או פו דארט איז ער געגאנגע צופיס .ער
האט מסביר געווע אז דער סיבה פארוואס ער האט גענומע א טעקסי ,וויבאלד ער האט
געוואלט אויסגעב געלט פאר א מצוה ,אבער ער האט אוי געוואלט גיי צופיס כדי צו באקומע
'שכר פסיעות' ממילא איז ער האלבע וועג געפאר ,או א האלבע וועג געגאנגע ,אזוי האט
ער פארדינט ביידע מעלות.
ג .צדיקי האב פארשטאנע אז פאר א מצוה שוינט מע נישט קיי צייט ,או אלע
שוועריגקייט וואס קומע מיט די מצוה קריגט מע דערוי שכר .אי געדענק ווע הגאו
רבי משה אריה פריינד זצ"ל איז איינגעשטאנע ביי מיי טאטע אי בארנמוטה ,איז ער געגאנגע
שפאציר א שעה צייט ביז מקוה אהי או צוריק ,כאטש וואס ס'איז אי דא געווע זייער
שווער צו גיי ,האט ער זי מוסר נפש געווע צו גיי אזוי לאנג.
פרשת ל ל לב שומע ח
àיינאכט ַארõיס נíיõן ֵ ַ ְ אנדערע ָ ְ
האàן ַא ִ ָ ַ ְֶ ֶ יסני
עקבי ְ ֵ ִ
ֲֵ ַ
מעריבֶ ,עס דאווענען ַ ֲ ִ
צֵ äגיין ַ ֶ ֶ טאמערàרענגט ַארõיס ַאז ָ ֶ àחçי ְ ֶ ְ ְ ֶדער ַ ֵ
רàנֵ ַ ְ ä
ניŁט ֵקיין טäנקל אäן ֶמען ָהאט ִ ְ פרי ְ ְ ווערט ְ ִ
ֶ ְ מצõת ָוואס פארנאכלעסיגט ִדי ִ ְ
ֶמען ַ ַ ְ ֶ ִ ְ
דארף
דאווענעןְ ַ ,לערנען אäן ַ ֶ ֶéח צֵ äגיין ֶ ְ ֶ ַֹ דארף ֵגיין צֵ äזייִ ,ווי ֵגיין ִאין ֵàית ֶמען ַ ְ
ניŁטגעדענקען ַאז ֶמען ָטאר ִזיְ ִ ü ֶמען ֶ ֶ ְ ֶ אבליםַ ,דאן
חõלים אäן ִנחäם ַ ֵ ִ המדרàִ ,Łקäר ִ ַ ִ ְָ
אנŁטרענגן צä
דארף ִזיְ ְ ֶ ְ ְ ְ ָ üפõילןָ ,נאר ֶמען ַ ְ
ְ áדר פäן )תהלים מט ו( אריין ִאין ִדי ֶ ֶ ֵגייט ָדאס ַ ֵ
ֵגיין ִאין ביהמ"ד ,אäן ָוואס ֶמער ֶמען טריט מיינע ְ ִ
זינד פäן ֵ ֶ יסàäני'ִ ,די ִ ְ
עקבי ְ ֵ ִ 'עõן ֲ ֵ ַ
ֲ
Łווער ֶעס ִאיז, Łטרענגט ִזי üאäן ִווי ְ ְֶ ְֶ ְְ ווערט
ארäמנעמעןֶ ,מען ֶ ְ וועלן ִמיֶ ֶ ְ ַ ü ֶ ְ
łכר.
àאקäמט ֶמען ֶמער ְ ַ
ְ ַ דארפן
àאŁטראפט ֶדערõיף ,אäן ֶמען ֶוועט ַ ְ ְ ַ ְ ְָ ְ
טריט
דריי ְ ִ
ְֵ וחõàŁן.
אïגעàן ַא ִâין ְ ֶ ְ
ָ ְֶ ְ
לערנען ֶדער ֶמען ֶקען ִזיַ üארõיס ֶ ְ ֶ ווינטער אäן ֶווען אנפאנג ִ ְ ֶ
יעצט ָ ְ ַ ְ האלט ֶ ְֶמען ַ ְ
מ'קריגט
łכר ָוואס ְ ְ ִ ְ געוואלדיגע ְ ַ
ֶ ַ ְִ ֶ אינדערפרי ִאיז ָנאü
Łטייט אõיף ִ ְ ֶ ְ ְ ִ ֶמען ְ ֵ
פאלגענדע
מצוה ,פäן ִדי ָ ְ ֶ ְ ֶ ֶווען ֶמען ֵגייט צַ äא ִ ְ ָ רעגנדיג אäןאינדרõיסןֶ ,עס ִאיז ֶ ְ ְ ִ טäנקל ִ ְ ְ ְ ְְ
מרדü
ïאסירט ִמיט ְ ַֹ געŁיכטע ָוואס ָהאט ַ ִ ְ ֶ ִ ְֶ קäמען ִמיט הרע ֶקען ֶ יצר ָ ַפארוואלקנטֶ ,דער ֵ ֶ
ַ ְָ ְְ ְ
àבל.
קעניג פäן ָ ֶàלאדן ֶדער ֶ ִ ַ ְֲָ אàיסל ִאין
àלייàן ַ ִ ְ מחŁבõתַ ,אז ֶמען ָזאל ְ ֵ ְ ֲַָ
פארציילטַ ,אז
מדר) Łאסתר רבה ג א( ַ ְ ֵ ְ ִדי ִ ְ ָ ïŁעטער,
אàיסל ְ ֶ ֶ דאווענען ַ ִ ְ
ֶàעטֶ ,מען ָזאל ַ ֶ ֶ
זרהעבõדה ָ ָ
געדינט ֲ ָ
àלאדן ָהאט ֶ ִ ְ מרõדָ ֲ ְ ַ ü
ְ ַ יעדערגעדענקט ַאז אõיף ֶ ֶ אàער ֶווען ֶמען ֶ ֶ ְ ְ ֶָ
געווען ַאז ֶער Łטייגער ִאיז ֶ ֶצäם 'זäן'ֵ .זיין ְ ֵ ֶ זאגט ֶמען łכרְ ָ , àאקäמט ֶמען ָנאַ ְ ü ְ טריט ַ ְִ
פäנעםŁעה ֶ זעקסטע ָ ָ
עסן ִאין ֶדער ֶ ְ ְ ֶ פלעגט ֶ ְְֶ ְ דאנעט ,דäאוועק פäן ַ ֶ הרע ֵגיי ַ ֶיצר ָ ַַפאר ִדי ֵ ֶ
Łלאפן
פלעגט ֶער ֵגיין ְ ָ ְ עסן ְ ֶ ְ נאכן ֶ ְ
ָטאג ,אäן ָ ְ łכר ִאיü וויפיל ְ ַ אנäנג ִ ִ
ניŁט ֵקיין ַ ְ האסט ִ ְ ָ ְ
Łעה פäן ָטאג. ניינטער ָ ָ
ִàיז ֶדער ֵ ְ ֶ טריט .דאיינציגער ְ ִ
יעדער ֵ ְ ִ ֶ ַàאקäם ַפאר ֶ ֶ
ד .אי האב געהערט פו א תלמיד פונע הייליג חפ חיי רבי אלטער וויליאמסקי זצ"ל,
אז איינמאל איז דער חפ חיי אריי געקומע אינדערפרי אי ביהמ"ד אינגאנצע צוקלאפט.
איינער פו די תלמידי האב אי געפרעגט ביראת הכבוד וואס איז געשע אז דער רבי האט
זי אזוי צוקלאפט? האט ער פארציילט "דער יצר הרע האט זי גענומע צו מיר" ,או ער
האט מסביר געווע" יעד טאג שטיי אי אוי פינע אזייגער אינדערפרי ,היינט איז דער יצר
הרע געקומע צו מי או געזאגט "דו ביסט שוי אלט ,פארוואס דארפסטו אויפשטיי אזוי
פאר טאג" ,האב אי אי צוריק פרי? דו דארפסט מער רוע ,דארפסט האב מער כח ַ
געענטפערט "דו ביסט שוי אוי אלט ,שוי כמעט הונדערט יאר וואס דו פייניגסט מי יעד
טאג ,דו דארפסט זי אוי אפרוע ,פארוואס ארבעסטו ווייטער אזוי שווער?" האט דער חפ
אראפ געווארפ פונע בעט
חיי אויסגעפירט "אי האב אי געוואלט שטראפ ,האב אי מיָ
נאר דאס האב אי געטוה אי צו באזיג,
צו ערד או אזוי בי אי אויפגעשטאנע .או נישט ָ
נאר אי האב מי אונטער גענומע צו אויפשטיי מארג פיר אזייגער אינדערפרי ,א שעה
פריער ווי געווענלי] !"ועיי בחפ חיי) דבר בעתו פרק ח( ווי ער שמועסט אויס דער עני פו
'שכר פסיעות' צו גיי אי ביהמ"ד[.
ט לב שומע בבית אלקי נהל ברגש
וŁלõם לחזקçהָ ְ ,ä
חזקçהŁָ :äלõם ְ ִ ְ ִ ָ
àריוו צָ ִ ְ ִ ä ַא ְ ִ קראנק ָהאט ִאים
געווען ְ ַ ְ חזקçהִ äאיז ֶ ֶ ֶווען ִ ְ ִ ָ
לירŁäליםְ ִ ְ .
פרידן צä וŁלõם ִ ָ ַ ִ חזקçהָ ְ ,ä
לאלקי ִ ְ ִ ָ
ֶ ֱ ֵֹ נביאõת ַאז ֶערגעזאגט ְ ִ
הìביא ֶ ָ ְ יŁעיה ַ ָ ְִַ ְָ
פרידן
פרידן צֵ äזיין ָגאט ,אäן ְ ִ ְ חזקçה ,äאäן ְ ִ ְ ְִִָ געàעטן
חזקçהָ äהאט ֶ ֶ ְ געזäנטָ ִ ְ ִ ,ווערן ֶ ְ ֶוועט ֶ ְ
ירŁäלים.
צִ ַ ָ ְ ä געàן ַא
הìביא ַאז ֶער ָזאל ִאים ֶ ְ יŁעיה ַ ָ ִ
פäן ְ ַ ְ ָ
זענען ָוואר ,אäן ַאז ֶער זיינע ֵרייד ֶ ֶ סימן ַאז ֵ ֶ ִ ָ
זיינע
àריוו צֶ ֵ ä ֶער ָהאט ִ ֶ ְ ֶ ֶ ְ
איàערגעגעàן ִדי ְ ִ געזäנטָ ,האט
צäריק ֶ ְ ִ ווערן
טאקע ֶ ְ ֶוועט ַ ֶ
טראגן צä
זאלן ָדאס ְ ָ ְ àאדינער ַאז ֵזיי ָ ְ ַ ִ ֶ וועסט ֶזען ַאז ִדיגעזאגט ֶ ְ הìביא ֶ ָ ְ יŁעיה ַ ָ ִ
ְַ ְָ
חזקçהַ ,äא ִמינäט ֶדערõיף ָהאט ֶער ִזיü ְִִָ פריער,
Łעה ְ ִ ֶ
צäריק ֵגיין ִמיט ֶצען ָ ָ זäן ֶוועט ִ
סàה
גאנצע ִ ָ געטראכט ַאז ֶדער ַ ְ ֶ געכאïט אäן ֶ ְ ַ ְ ֶ ַ ְ סימן ַאז
אäן ָדאס ֶוועט ֵזיין ַפאר ִדיר ַא ִ ָ
צעטיל
געŁריàן ָדאס ֶ ִ פארוואס ֶער ָהאט ֶ ְ ִ ְ ַ ְָ ערהõילן ,אäן ַאזõי ָהאט ְ וועסט ִזיְ ֶ ü דְ ֶ ä
אïגעàן ָéבõד צäם ָגאט פäן éדי צְ ֶ ְ ָ ä ִאיז ָנאר ְ ֵ ïאסירט.
טאקע ַ ִ ְ ַ ֶ
àאŁעפער ,אäן ִאיü גרõיסע ַ ֶ ֶ חזקçהֶ – äדער ְ ֶ ְִִָ
łàרלחזקçה – 'äצַ äא ָ ָ 'Łלõם ְ ִ ְ ִ ָ ערŁט ָ Łרייְ ְ ֶ àְֵ צäריקִ יענער ָטאג ֶ ווען ִדי זäן ִאיז ֶ ֶ
קדםŁרייàן ֶֹ געזאלט ְ ֵ ְ וואלט ֶ ָ ְ ודם? ִאיְ ָ ü ָָ Łעה ֶ ווען געגאנגען ִמיט ֶצען ָ ָ ֶ ַ ְֶ
אõיפגעŁטעלט
ְֶ ְ ֶ ְ לאלקי'ֶ .ער ָהאט ִזיü 'Łלõם ֶ ֱ ֵֹ ָ אõיפגעוועקט פäן
ְֶ ֶ ְ àלאדן ָהאט ִזיü מרõדָ ֲ ְ ַ üְ ַ
דריי
געגאנגען ְ ֵ
ïלאץ אäן ֶער ִאיז ֶ ַ ְ ֶ פäן ֵזיין ְ ַ געזען ַאז ֶעס ִאיזŁלאף אäן ֶער ָהאט ֶ ֶ ֵזיין ְ ָ
àריוו פäן געàעטן ֶדעם ְ ִצäריק ֶ ֶ ְ טריט אäן ִ ְִ אינדערפרי )דער פערטער שעה אין טאג( ָנאִ ְ ְ ֶ ְ ִ ü
געŁריàן ַא
àאדינער ,אäן ֶער ָהאט ֶ ְ ִ ְ זיינע ַ ִ ֶ ֵ ֶ זיינע
אלע ֵ ֶ הרג'נען ַ ֶ
געוואלט ַ ְ ְ ֶ
ָהאט ֶער ֶ ָ ְ
חזקçה,ä
רàא ֶŁל ִ ְ ִ ָ לאלקא ַ ָ נíחŁָ :לõם ֶ ֱ ָ ָ נייע ֻ ָ
ֵ ֶ געŁריגן אõיף ֵזיי ִמיט
àאדינערֶ ,ער ָהאט ֶ ְ ִ ְ ַ ִ ֶ
לירŁäלים.
וŁלõם ִ ָ ַ ִ לחזקçהָ ְ ,ä
וŁלõם ְ ִ ְ ִ ָ ְָ געלאזט
ענק ִמיְ ָ ֶ ü האàן ֶ ְ"פארוואס ָ ְ צארן ַ ְ ָ ָ ְ
זיינע
נאכט?" ֵ ֶ גאנצע ָטאג אäן ַ ְ Łלאפן ַא ַ ְ ֶ ְ ָ ְ
אמר ל õהקב"הֶ :דער מדרַ ָ :Ł זאגט ִדי ִ ְ ָ ָ ְ געזאגט
àארäהיגט אäן ֶ ָ ְ
ִ ְ האàן ִאים ַ àאדינער ָ ְ ַ ִ ֶ
אôה
געזאגטָ ַ " ,
אייàערŁטער ָהאט ֶ ָ ְ ֵ ֶ ְ ְ ֶ אõיפגעŁטאנען
ְֶ ְ ַ ֶ היינט
àאמת ִאיז ֶער ֵ ְ ַאז ֶ ֱ ֶ
ïסיעõת ŁלŁה ְ ִ äפסעָ ֹ ְ ôמéסאָ ְ ַ ָ ý עמדֶ ְ ִ ִ ôְַָ ָ יעדן ָטאגָ ,נאר ִדי זäן זעלàע ֵצייט ִווי ֶ ְ ֶדער ֶ ְ ֶ
האסט ִזיü Łמי ,דְ ָ ä Łàביל ְéבõד ְ ִ ִ ְ ִ Łעהצäריקגעגאנגען ִמיט ֶצען ָ ָ
היינט ִ ְ ֶ ַ ְ ֶ ִאיז ֵ ְ
àענקל אäן אõיפגעŁטעלט פäן ֵדיין ֶ ְ ְ ְֶ ְ ֶ ְ דעריàער ֶזעט ִאים אõיס ִווי ֶמען פריער ,אäן ֶ ִ ֶ ְִ ֶ
חçיý
טריט ַפאר ֵמיין ָéבõדֶ ַ , דריי ְ ִ געגאנגען ְ ֵ
ֶ ַ ְֶ אנהייָ àטאג.
יעצט ָנאֵ ְ ָ ü האלט ֶ ְ ַ ְ
àזכäת מלכיםְ ִ ,
ŁלŁה ְ ָ ִ מָ ֹ ְ ýë מעמיד ִ ְ Łאני ַ ֲ ִ
ֶ ֲִ àאדינער "צֶ äדען
זיינע ַ ִ ֶ ָהאט ֶער ֶ ְ ֶ ְ
געפרעגט ֵ ֶ
אייניקלעü
דריי ֵ ִ ְ ֶ געàן ְ ֵ
ֶדעם ֶוועל ִאיִ üדיְ ֶ ü גרעסער ָגאט אõיף פארהאן ַא ְ ֶ ֶ ִאיז ַ ְ ַ
העõלם ַעד קעניג ִמõíף ָ ָ וועלן ֵזיין ֶ ִ ָוואס ֶ ְ איינער ָזאל
וועלט ִווי ֶדער זäןַ ,אז ֵ ֶ ֶדער ֶ ְ
àלŁצר".
מרõד ,üאäן ַ ְ ַ ָ אויל ְ ַ נבäכדנצרִ ֱ ,
סõפַ ֶ ְ ַ ְ :õ האàן ֵזיי
צäרäקן ִדי זäן?" ָ ְ
ְ צäריק
éח ִהאàן ַא ֹ ַ
ָ ְ
הìביא ָהאט ָדאסיŁעיה ַ ָ ִ
פארציילט ַאז ְ ַ ְ ָ
ִאים ַ ְ ֵ ְ
'ליל'
רצה ֵ ֵ
אדם ֶ
רָ ָ ֶ
ֶֶַ סימן ַפאר
דערמיט ַא ִ ָווייזן ֶ ְ ִגע'õïעל'ט צְ ֵ ä
ְ ֶ
דערציילט ַאן
ווערט ֶ ְ ֵ ְ ִאין ְ ָ ָ
áמרא )סנהדרין צוְ ֶ (. זייער
געווארן ֵ ֶ
קעניג ִאיז ֶ ָ ְ חזקçהֶ .äדער ֶ ִ ְִִָ
אליין,
נבäכדנðר ַ ֵ
מעłה ִמיט ְ ַ ְ ֶ ַ ענליכע ַ ֲ ֶ
ְִֶ ֶ עïיזאד ,אäן ֶער
איàערגענäמען פäן ֶדעם ֶ ִ ִָ ֶ ְֶ ֶ
לכבõדïסיעõת ִ ְ געלאפן ִפיר ְ ִ
ָוואס ִאיז ֶ ָ ְ געŁריàן
צעטיל אäן ֶ ְ ִ ְגענäמען ַא ֶ ִ àאלד ֶ ֶ ָהאט ַ ְ
פרשת ל ל לב שומע י
àאŁעפער
פארן ַ ֶ ֶ לעàט ַ ְ ְוכëה ַא ִאיד ָוואס ֶ ְ ַָ געוואäנדערט
ְֶ ְ ירמיהָ äהאט ִזיֶ ü Łמיםֶ .ווען ִ ְ ְ ָ
ָ ִַ
Łעה ַא ָטאגִ ,מיט ֶדעם צוואנציג ָ ָ
ִפיר אäן ְ ָ ְ ִ הצלחהָ ,האט ֶמען ִאים אõיף ֵזיין ַ ְ ָ ָ
אõיגן ,אäן ַא
ְ פארן
תמיד ַ ְ לנגâי ָ ִ
ְוäŁיתי ה' ְ ֶ ְ ִ
ִִ ִ ïסיעõת געענטפערט ,אõי àאõיף ִפיר ְ ִ ֶ ְְֶ ֶ ְ
למען ְéבõד
Łווער ְ ַ ַארàעט ֶער ְ ֶ לעàן ַ ְ ֶ גאנצע ֶ ְ
ַ ְֶ אחתłכרִ ,איז ַעל ַ ַ אזא ְ ַרŁע ַ ַ àאקäמט ַא ָ ְָ ַ
אŁïאצן
מעגלי üצְ ַ ְ ָ ä
ניŁט ֶ ְ ִ Łמיםִ ,איז ָדאְ ִ ü ָ ִַ יצחק
אברהם ִ ְ ָ
łכר פäן ַ ְ ָ ָ וכëה ֶדער ְ ַ ëéה ְ ַ ַָָ
łכר ָוואס ֶמען ֵגייט מעכטיגע ְ ַ
גרõיסע ֶ ְ ִ ֶ ֶדער ְ ֶ פערדן
געלאפן ִווי ֶ ְ ְ
זענען ֶ ָ ְ יעקבָ ,וואס ֶ ֶ אäן ַ ֲ ֹ
טריט ָוואס ֶמען יעדער ְ ִ àאקäמען ַפאר ֶ ֶ ֶ ַ àאŁעפער'ס ָéבõדֶ ,וועט ֶדער פאר'ן ַ ֶ ֶ ְ ַ ְ
מצוה.
לõיפט צַ äא ִ ְ ָ ְ הצלחה אäן געàן ַ ְ ָ ָ זיכער ֶ ְ àאŁעפער ִ ֶ ַ ֶ ֶ
אייניקלע.ü
זייער ֵ ִ ְ ֶ àאצאלן ַפאר ֵ ֶ ַ ָ ְ
ארõיסנעמען
דארף ַ ְ ֶ ֶ עיקר ָוואס ֶמען ַ ְ ֶדער ִ ָ דעריןֶ ,קען ֶמען אריין ֶ ִ ֶווען ֶמען ְ ַ ְ
טראכט ַ ֵ
וועלן
Łטרעàן אäן ֶ ְ דערפäןִ ,איז צְ ֶ ְ ְ ä ֶ ְ מלü
מרõדֶ ֶ ü
אסאִ üחäåק ,אõיַ ְ à Łעïן ַ ַ
ֶ ְ
רäח צäםנחת ַ Łאפן ַא ַ ַ
מצõת אäן ַ ְ מקיים ֵזיין ִ ְ
ְ ֵַ גארניŁט
קעניג ָוואס ָהאט ָ ְ ִ ְàבליŁע ֶ ִ
àבל ַא ַ ְ ִ ֶֶָ
Łטרענגט
àאŁעפער ,אäן ָוואס ֶמער ֶמען ְ ְ ֶ ְ ְ ַ ֶ ֶ אõיסער ִדי
ֶ àאŁעפער'סוועגן
פאר'ן ַ ֶ ֶ ְ ֶ ְ ֶגעטäן ַ ְ
קריגט
מצוהְ ִ ְ ,
מקיים ֵזיין ַא ִ ְ ָ
קענען ְ ַ ֵ
ִזיָ üאן צֶ ֶ ä געגאנגען ,אäן ָדאü
טריט ָוואס ֶער ִאיז ֶ ַ ְ ֶ דריי ְ ִ
ְֵ
נצחים.
äלנצח ְ ָ ִ
לעד ְ ֵ ַ łכר ְ ַ
אסאַ ְ ü ֶמען ֶדערõיף ַ ַ ëéהאחת ַ ָ łכרַ ,על ַ ַàאקäמען ְ ַ
ֶ ָהאט ֶער ַ
צדקה
וחבה ָ ָ ְ
והאמַ ה' ַ ַ ְ ְ ֶ ָ
ְֱֶ ִ
טאטע
אנזער ַ ֶ
אבינֶ ְ ראָ ָ ְ ַ
אברהִ ָ היר ֶאת ְ וועלט ִ ִ
אלייכט ִדי ֶ ְ
אבינְ ֵ ַ ָ ְָ ַ
אברהִ ָ
הירה
על ַ ִ ָ המִ ֲ
אני הא ַ ַ מערר ֶאת ַ ְ ַ
קריאה ֵ ֵ ציעֶ דעֵ קייט ָ ִ ְ ִ מיר ַ ְ ְ
דארפֶ ִ
הסרה
אפָ ָ ְ ַ ְ ֲִ
מיינט אõיַ üאז ִדי ליידיגְ ֵ ,
äïסט אäן ֵ ִ
ְ ָיאר וועלט
אלייכט ִדי ֶ ְ
אבינְ ֵ ַ
אברהם ָ ִ
ַ ְָ ָ
ערליכקייט אäן
ליידיג פäן ֶ ְ ִ ְ ֵ
געווען ֵ ִ
וועלט ִאיז ֶ ֶ
ֶ ְ וועלט
זאגטִ ,די ֶ ְ áמרא )עבודה זרה טְ ָ (. ִדי ְ ָ ָ
פארדארàנקייט.
אנגעפילט ִמיט ַ ְ ָ ְ ְ ְ ֵ
ָ ְֶ ִ ְ טõיזנט
ְְ זעקסצאמגעŁטעלט פäן ֶ ְ
ִאיז ַ ְ ֶ ְ ֶ ְ
אנגעהõיàן ָהאט ִזיֶ üעס פäן ִדי õâר ְ ָ ְֶ צוויי
ערŁטער ְ ֵôהִ ,äדי ֶ ְ ְ ֶ אלפים ֹ
Łני ֲ ָ ִ
ָיארֵ ְ ,
געזינדיגט
האàן ֶ ִ ְ ִ ְהäàëלָ ,וואס ָ ְַַ געווען ִדי טõיזנט ָיאר ָ וואס ָדאס ִאיז ֶ ֶ ְְ
הפלגה ָוואסדערנאִ üדי õâר ַ ְ ָ ָ
ִאין הקב"הָ ְ ֶ , נח ,אäן הראõŁן ִàיז ֹ ַ אדם ָ ִֶצען õâרõת פäן ָ ָ
ווידערגעïŁעניגט אäן ֵזיי ָ ְ
האàן האàן ִ ֶ ְ ֶ ְ ֶ ִ ְ
ָ ְ אברהם ִ איז נח ִàיז ַ ְ ָ ָ ִדי ֶצען õâרõת פäן ֹ ַ
Łטעלן ִמיט
קעגן ְ ֶ ְ קריגן אäן ֶ ְ
געוואלט ִזיְ ִ ְ ü
ֶ ָ ְ äïסטָ .דאס ְ ליידיג אäן
געווען ֵ ִוועלט ֶ ֶ
ִדי ֶ ְ
וועלטàִ ,יז
פירט ִדי ֶ ְ àאŁעפער ָוואס ִ ְ
ֶדער ַ ֶ ֶ טõיזנט
ְְ צוויי
ערŁטער ְ ֵ
רäפן ִדי ֶ ְ ְ ֶ
חז"ל ְ ָוואס ֲ ַ
יא לב שומע והאמ בה' ויחשבה לו צדקה
מדרַ Łאז ָדאס ֵגייט
זאגט ִדי ִ ְ ָ
ליכטיגְ ָ ,
ווערן ִ ְ ִ
ֶ ְ גאנצע
געקäמען ַא ֵצייט ָוואס ִדי ַ ְ ֶ
ֶ ֶעס ִאיז ֶ
הלõם .ה
עליו ַ ָ
אבינָ ָ äאברהם ָ ִ
ַארõיף אõיף ַ ְ ָ ָ זרה ,אäןעבõדה ָָ
געדינט ֲ ָ
האריזאנט ָהאט ֶ ִ ְ
ָ ִ ָ ְ
געווען
ניŁט ֶ ֶגעטŁקעסֶ ,עס ִאיז ִ ְ
זייערע ֶ ְ ְ ֶ
ֵ ֶֶ
רא
היר ֶאת ְ
ִִ פäנעם
מקֵ Łâזיין ֶדעם ָנא ֶמען ֶ
ֶווער ֶעס ָזאל ְ ַ ֵ
געווען
ליידער ֶ ֶ
וועלט ִאיז ֵ ֶ
אייàערŁטןִ ,די ֶ ְ
ֵ ֶ ְ ְ ְ
געטראכט;
געזעצן אäן ֶ ְ ַ ְ
אבינִ äאיז ֶ ֶ ְ אברהם ָ ִַ ְָ ָ
äïסט.
ליידיג אäן ְ
ֵ ִ
וועלט?àאŁאפן ִדי ֶ ְ
ֶווער ָהאט ַ ַ ְ
גרינצייגן
גראזן אäן ְ ִ ְ ֵ ְ אלע ְ ָ ְ מאכט ִדי ַ ֶ ֶווער ַ ְ âר'Łנט
מדר) Łבראשית רבה פרשה ב סימן ג( ַ ְ ְ ְ ִדי ִ ְ ָ
טäנקל? ליכטיג אäן ְ ְ
מאכט ִ ְ ִ וואקסען? ֶווער ַ ְ ַ ְ ֶ ובהäתהֹ ָ ä היתה ֹ והארץ ָ ְ ִָדי ָïסäק )א ב( ְ ָ ָ ֶ
מאכט ַאז Łיינען ִדי זäן? ֶווער ַ ְ מאכט ֵ ֶ ֶווער ַ ְ תהä מדרֹ ,Ł זאגט ִדי ִ ְ ָ ïני ְתהõםְ ָ , וחַ üŁעל ְ ֵ ְ ֶֹ
וועלט? ָאט ִדי דרייען ַארäם ִדי ֶ ְ ֶעס ָזאל ִזיֶ ֵ ְ ü הראõŁןֹ ,בהְ ֵ ä
מיינט אדם ָ ִ ֵגייט ַארõיף אõיף ָ ָ
האàן ִאים פראגעס אäן ָנאְ ָ ,ü אלע ְ ַ ֶ ֶַ ïני
מיינט ִדי õâר ֱאנ ,Łõאäן ַעל ְ ֵ חְ ֵ üŁ קיןֶ ֹ , ִַ
געוואלט
געàאדערטֶ ,ער ָהאט ֶ ָ ְ נאכאנאנד ֶ ַ ֶ ְָ ְ ַַ ְ מדרŁ זאגט ִדי ִ ְ ָ ְתהõם ִאיז ִדי õâר ַמäàלְ ָ .
וועלטֶ ,ווער àאŁאפן ִדי ֶ ְ
ִוויסן ֶווער ָהאט ַ ַ ְ ְ העõלם
יהא ָ ָ מתי ְ ֵ הñדàָ Łõר üäהäא ַעד ָ ַ אמר ַ ָ ַָ
הàי ת ָוואס צִ äאים àעל ַ ַ ִ אמת'ע ַ ַ
ִאיז ֶדער ֱ ֶ ֶ àאŁעפער ָהאט àאפלהֶ ,דער ַ ֶ ֶ מתנהג ַ ֲ ֵ ָ ִ ְ ֵַ
דארףוועמען ַ ְוועלט אäן ַפאר ֶ ֶ געהערט ִדי ֶ ְ ֶ ֶ ְ וועלט
ווילאנג ֶוועט ֶדער ֶ ְ "נאְ ַ ִ ü געזאגט ָ
ֶ ָ ְ
ריכטיגע ָéבõדàִ ,יז ֶעס ָהאט אïגעàן ִדי ִ ְ ִ ֶ
ֶמען ָ ְ ֶ ְ אזעלכע
טäנקלקייטִ ,מיט ַ ֶ ְ ֶ אזא ְ ְ ֵ אנגיין ִמיט ַ ַ ָ ְֵ
דרייליכטיגקייט אäן ֵàיי ִדי ְ ֵ
אõיפגעŁיינט ִדי ִ ְ ִ ְ ֵ
ְֶ ֵ ְ פירן ִזי üאõיף מענטŁען ָוואס ִ ְ סארט ֶ ְ ְ ֶ ָ ְ
אלייןאלט ָהאט ֶער õŁין פäן ִזיֵ ַ ü ָיאר ו ַ ְ האõרהָ ,זאל õŁין Łלעכט" ָôבõא ָ ָ ְ ֶ ְ
איינגעזען ַאז ֶעס מäז ָדאֵ üזיין ַאז ֶעס ִאיז ֵ ְֶ ֶ ליכטיגקייט ָוואס ָזאל אõיפŁיינען ִדי ִ ְ ִ ְ ְֵֵ ֶ
גאנצע
פירט ֶדער ַ ְ ֶ àאŁעפער ָוואס ִ ְ ָדא ַא ַ ֶ ֶ יהי אõר, אלקים ְ ִ וçאמר ֱ ֹ ִ וועלטֶ ֹ ַ ,
àאŁיינען ִדי ֶ ְ
ַ ֵ ֶ
גרõיסע
äמלõא ,ãאäן ֶדער ְ ֶ הארץ ְ ָ וועלט ַלה' ָ ָ ֶ
ֶ ְ געזאגט ֶעס ָזאל õŁין àאŁעפער ָהאט ֶ ָ ְ ֶדער ַ ֶ ֶ
ה .דער חת סופר ברענגט א מדרש אז אברה אבינו איז געווע נ"ח שני אכט או פופציג
יאר ווע נח איז נפטר געוואר .זאגט דער חת סופר אז נח איז אוועק פו דער וועלט
מיט א רוהיגע געפיל; ער האט געזע ווי ער האט א אייניקל וואס האט ליכטיג געמאכט די
וועלט ,ער האט זוכה געווע אז עס איז ארויס געקומע פו אי אזא צדיק ווי אברה אבינו.
דער חת סופר טייטש דאס אריי אי די פסוק )ו ט( אלה תולדות נח ,דער עיקר תולדות פו
נח איז געווע אז נ"ח אברה אבינו וואס זיי יארגאנג איז געווע אכט או פופציג ווע נח
איז נפטר געוואר ,האט ער געהאט דער זכיה צו זע א איש צדיק 'תמי 'אזוי ווי די תורה
זאגט אוי אברה אבינו )יז א( התהל לפני והיה 'תמי ,'וואס איז ארויס געקומע בדורותיו
פו דער דורות פו נח ,את האלקי התהל נח אזוי האט נח געקענט אוועק גיי פו די וועלט,
מיט גאר א גוטע געפיל ,אז ער האט א אייניקל וואס גייט אי זיינע וועג.
ו .עס איז דא עטליכע מדרשי ווי אלט אברה אבינו איז געווע ווע ער האט מכיר געווע
את בוראו ,אי געוויסע מדרשי שטייט אז אברה איז געווע אי די עלטער פו אכט או
פערציג יאר ווע ער האט אנערקענט אז דער באשעפער פירט די וועלט.
פרשת ל ל לב שומע יב
ערŁטער ִאין ִדי ֵקייט פäן יłראלֶ ,דער ֶ ְ ְ ֶéלל ִ ְ ָ ְֵַ הàרäאים,
לכל ַ ְ ִמנהיג ְ ָ
àאŁעפער ִאיז ֶדער ַ ְ ִ
ַ ֶ ֶ
אäנז
ְ הñדŁõיםֶ ,ער ָהאט ִדי ָאבõת ַ ְ ִ פאלגן אäן טäן ָוואס ֶערדארף ִאים ָ ְ ְ
אäן ֶמען ַ ְ
אäנז
ְ אõיסגעטראטן ִדי ֶוועגֶ ,ער ָהאטְֶ ְָ ְ דינען .ז
דארף ֶמען ִ ֶ
àאפעלט ,אäן ָנאר ִאים ַ ְ
ַ ֶ ְ
אמäנה ַàה'ִ ,ווי ַאמיינט ֱ ָאõיסגעלערנט ָוואס ֵ ְ
ְֶ ֶ ְ ְ
קלארע ֶוועג Łטעלט אõיס ַא ְ ָ ֶ טאטע ָוואס ְ ֶ ְ ַ ֶ געàאקן ִאין ִזיַ üא
אריין ֶ ַ ְ אäן ַאזõי ָהאט ֶער ַ ֵ
אוועק אברהם ַ ֶקינדערָ ,האט ַ ְ ָ ָזיינע ִ ְ ֶַפאר ֵ ֶ געלאזט
אמäנהֶ ,ער ָהאט ִזיְ ָ ֶ ü פעסטע ֱ ָ ֶ ְֶ
יłראל ,צä éלל ִ ְ ָ ֵגעŁטעלט ִדי ְיסõדõת ַפאר ְ ֶַ ְ ֶ ְ קאלעüאõיווען ,אäן ֶער
ֶ ווארפן ִאין ַ ֶ אריין ַ ְ ְֵַ
àאŁעפער
הייליגן ַ ֶ ֶ אינעם ֵ ִ ְגלייàן ִ ֶ
ִוויסן אäן ְ ֵ ְְ אמäנה
פארïŁרייטן ֱ ָ
געגאנגען ַ ְ ְ ְ ֵ ְ ִאיז ַארäם ֶ ַ ְ ֶ
איàעראל .ט
אלעמאל אäן ִ ֶ ָ מðב ַ ֶ ָ יעדן ַ ִָאין ֶ ְ טאקע ַאז זאגט ַ ֶ áמרא ָ ְ ַàה' .אäן ִווי ִדי ְ ָ ָ
õôרהֵ ְ ,
צוויי אלפים ָ Łני ֲ ָ ִ
געווען ְ ֵנאכדעם ִאיז ֶ ֶ
ָ ְֶ
õôספõת יו"ט )אבות
ְ Łטייט ִאין
ְ ֵ נאכמער
ָ ְֶ געלאכטן
וועלט ָהאט ֶ ָ ְ ְ טõיזנט ָיאר ָוואס ֶדער ֶ ְ ְְ
סàהפרק ה משנה ג( ֶדער ִ ָ אבינäאברהם ָ ִ
געŁיינט פäן ֶדעם ָוואס ַ ְ ָ ָ אäן ֶ ֵ ְ
אנגערäפן ִמיט ַא
ווערט ָ ְ ֶ ְ אברהם ֶ ְ
פארוואס ַ ְ ָ ָ
ַ ְָ מענטŁען ַאז ֶעס
אלע ֶ ְ ְ ֶ אõיסגעלערנט ַ ֶ
ְֶ ֶ ְ ְ ָהאט
וויàאלד
טאטע'ְ ַ ִ ,
אäנזער ַ ֶ 'אבינֶ ְ – ä צäנאמען ָ ִ
ָ ֶ àאŁעפער ָוואס ָהאט ִאיז ְàלõיז ָדא ֵאיין ַ ֶ ֶ
געניסן פäן ֶדעם ָוואס
אלס ֶ ִ ְ טäען ָנאְ ַ üִמיר ֶ àאŁעפער
וועלט ,אäן ָנאר ֶדער ַ ֶ ֶ àאŁאפן ִדי ֶ ְ
ַ ַ ְ
וועלט .ח
גאנצע ֶ ְ פירט ֶדער ַ ְ ֶ ִ ְ
àייגעŁטאנען ִדי ֶצען
אבינִ äאיז ֵ ֶ ְ ַ ֶ אברהם ָ ִ
ַ ְָ ָ
דäרך ֶדעם ָוואס ֶער ִאיז נסיõנõתֵ ,ווייל ְ ְִ
האàן ִמיר ַא
נסיõנõתְ ָ , אלע ִ ְ
àייגעקäמען ִדי ַ ֶ
ֶ ֵ ֶ טאטע
אנזער ַ ֶ
אבינֶ ְ
אברהם ָ ִ
ַ ְָ ָ
פארדינסט .י
ַ ִ ְְ פäנדאמענט פäן אברהם ָ ִ
אבינִ äאיז ֶדער ְ ַ ֶ ְ ַ ְָ ָ
ז .עס איז כדאי צו ציטיר א שיינע רמז וואס ווערט געברענגט אי ספר 'ברכת פר 'דער
ווארט אבר" איז ראשי תיבות ראו מי ברא אלה קוק ווער עס האט דאס באשאפ.
באזירט אוי די פסוק )ישעיה מ כו( 'שאו מרו עיניכ וראו מי ברא אלה' קוק ארוי צו
הימל או זע ווער עס האט באשאפ די וועלט ,וואס דאס איז געווע דער יסוד פו אברה
אבינו ער האט זי אומגעקוקט אוי די וועלט או אנערקענט אז דער באשעפער איז דער
בעל הבירה!
ח .הג אז עס איז נאכנישט געווע' זמ מת תורה' אבער פו ווע אברה האט אנגעהויב
משפיע צו זיי או פארשפרייט אמונה ,זאגט די גמרא אז פו דעמאלט ווערט שוי
די וועלט אנגערופ' שני אלפי תורה'.
ט .דער שפת אמת )אבות פרק ה משנה יט( זאגט ווע איינער פאררעכט זיינע שלעכטע מדות,
או ער פירט זי אוי מיט ערליכער באשיידנע מדות ,ווערט ער אנגערופ א תלמיד פו
אברה אבינו ,פונקט ווי אברה אבינו וואס ער האט אריי געלייגט כוחות ,או ער איז
בייגעקומע אלע שווערע נסיונות ,פאר זי או פאר די דורות ווייטער ,זאגט דער שפת אמת
ווע איינער וועט ארבעט אוי זיינע מדות העלפט אי אברה אבינו בייקומע זיינע נסיונות.
י .אי משנה ב' וואו דער משנה רעכנט אויס די דורות פו נח ביז אברה שטייט נישט 'אבינו',
יג לב שומע והאמ בה' ויחשבה לו צדקה
ניŁט צ äטäן פäן מאכן ִזיְ ִ üאמäנה ,אäן ִמיר ַ ְ
ֱ ָ מדר) Łבראשית רבה מב ח(
Łטייט ִאין ִ ְ ָ
ְ ֵ ֶעס
דרייט ִזי üארäם ִאין àלäàל ַהמõחõת ָוואס ְ ֵ ִדי ִ ְ לאברם
וáçד ְ ַ ְ ָ אõיף ִדי ָïסäק )יד יג( ַ ַ ֶ
פירער'ס"ָ ,נאר
"גרõיסע ִ ֶ ְ
אלע ְ ֶ ִדי ַגאס אäן פäן ַ ֶ אחדִ ,די מעבר ֶ ָ העõלם ֶֻ ֵ ֵ õêé העבריéָ ,ל ָ ָ ָ ִ ְִ
אלעס לàירה ,אäן ַ ֶ
מנהיג ַ ִ ָ
ווייסן ַאז ֵיִ ְ ַ Ł
ִמיר ֵ ְ געŁטאנען אõיף ֵאיין וועלט ִאיז ֶ ְ ַ ֶ גאנצע ֶ ְ ַ ְֶ
חõàŁן.ïינקטליכן ֶ ְ
געפירט ִמיט ַא ִ ְ ְ ְ ִ ְ ווערט ֶ ִ ְ
ֶ ְ אברהם ִאיז אחד ,אäן ַ ְ ָ ָ מעבר ֶ ֵָזייטְ ,והäא ֵ ֵ ֶ
אäנזער ְ ִ ְ מענטָ Łוואס ִאיז איינציגסטער ֶ ְ ְ
געווען ֶדער ֵ ְ ִ ְ ְ ֶ ֶ ֶ
צäטאג'ס ִאיז ,צä
ָ ְ היינט
פליכט ֵ ְ ְֶ
גרõיסע
מאכן ַאז ִדי ְ ֶ ִזיכער ַ ְ ֶ מיסיע
מענטŁעןֵ ,זיין ִ ְ ֶ אלע ֶ ְ ְ ֶ קעגן ַ ֶ
געגאנגען ֶ ְ
ֶ ַ ְֶ
אראï אבינָ äהאט ַ ָ אברהם ָ ִ
ליכטיגקייט ָוואס ַ ְ ָ ָ
ִ ְ ִ ְֵ פארïŁרייטן ַאז ֶעס ִאיז ָדא פäן ַארäם ֵגיין ַ ְ ְ ְ ֵ ְ
ווייטער
וועלטָ ,זאל ִזיֶ ֵ ü געàרענגט אõיף ִדי ֶ ְ
ֶ ְֶ ְ ְ וועלט,
àאŁעפער אõיף ִדי ֶ ְ איינציגער ַ ֶ ֶ ֵאיין ֵ ִ ֶ
אפֶ äêווען אנהאלטןִ ֲ ,
ווייטער ָ ְ ַ ְ ְציען אäן ִזיֶ ֵ ü ִ ֶ מִ ,Łëווי נפָ ַ Ł מסירäת ֶ ֶ ָהאט ֶער ֶגעטäן ִמיט ְ ִ
ווייטער
àרõיכן ִמיר ֵ ֶ Łווערְ ְ , קäמט ָאן ְ ֶ
ְ ֶעס רמ"àם )פרק א עבודה זרה הלכה ג( ֶדער ַ ְ ַ
מחåק
אמäנה ,אäן ִזיֵ ַ ְ ü ציען ָדאס ֵקייט פäן ֱ ָ ִ ֶ הôŁלŁלäת ִוויגאנצע ִ ְ ַ ְ ְ Łמäעסט אõיס ֶדער ַ ְ ֶ ְ ְ ְ
ïאסירט אõיף ֶדער יעדע ַזאָ üוואס ַ ִ ְ ַאז ֶ ֶ געגאנגען אäן אבינִ äאיז ַארäם ֶ ַ ְ ֶ אברהם ָ ִַ ְָ ָ
אליין.
àאŁעפער ַ ֵ
פäנעם ַ ֶ ֶ קäמט ֶ וועלטְ ,ֶ ְ מענטŁען ַאז ֶעס ִאיז ָדא אõיפגעקלערט ִדי ֶ ְ ְ ֶ
ְֶ ְ ֶ ְ
אברהם
רäפט ָאן ַ ְ ָ ָ רמ"àם ְ àאŁעפערֶ ,דער ַ ְ ַַא ַ ֶ ֶ
המן
מערר ֶאת ַ ְ ַ
קריאה ֵ ֵ
ְִ ָ 'Łטארקער
àאדייט ֶדער ְ ַ ְ ֶ 'איתן' ָדאס ַ ֵ אבינָ ֵ ä ִָ
ïרõçŁת פäן àפרט ֶווען ִמיר ַ ְ ְ
האלטן ֵàיי ִדי ַ ְ ִ ִ ְָ אקעגן ִדיגעגאנגען ַ ֶ ְ מענטָ 'Łוואס ִאיז ֶ ַ ְ ֶ ֶ ְְ
רעדט ִזיü סâרõת ָוואס ֶ ְ אמäנהִ ,די ִ ְֱ ָ וועלט.Łטראם פäן ִדי ֶ ְ ְ ְָ
ïאסיגע
אבינִ ,äאיז ָדאֶ üדער ַ ִ ֶ אברהם ָ ִוועגן ַ ְ ָ ָ
ֶ ְ
הåמןֶ ,דער מעõרר ֶאת ַ ְ ַ קריאה ְ ֵ ֵצייט פäן ְ ִ ָ ציען ֶדעם ֵקייט
דארפן ִ ֶ
ִמיר ַ ְ ְ
הרי"ם )לך לך ד"ה על השבת( ָהאט חŁäâי ָ ִִ ֵ אסאõâ üרõת האלטן õŁין ַ ַ אפִ äêמיר ַ ְ ְ ֲִ
ïרŁה פäן ֶלü לערנט ֶדער ָ ָ ָגעזאגט ֶווען ֶמען ֶ ְ ְ ֶ ָ ְ איצטיגן ָטאג
àיזן ִ ְ ִ ְ אàער ִ ְ ווייטערֶ ָ ,
ֵ ֶ
אבינä אברהם ָ ִ
המäעה ָ ָ ְ ַ
àעל ַ ְ ָ ְלִ ýאיז ֶדער ַ ַ אõיסגעטראטענעם ֶוועג
ְֶ ְָ ֶ ֶ לעàן ִמיר ִמיט ֶדער ֶ ְ
אäנזערְֶ àאלייכט
éנג ,õâאäן ֶער ַ ֵ ְ עõמד ְ ֶ ְ ֵ טראץ ָוואס אברהםָ ְ ,
פאטער ַ ְ ָ ָ אäנזער ָ ֶ פäן ְ ֶ
ירŁäלמי )שקלים Łטייט ִאין ְ ַ ְ ִ נŁמהִ ,ווי ֶעס ְ ֵ ְָָ פארŁידענע
äàדזŁעוועט ִמיט ַ ְ ִ ֶ ֶ וועלט ְ ְ ֶ ֶ ֶדער ֶ ְ
עõמדֵ éאäê המäעה ְ ִ
àעל ַ ְ ָ יראה ַ ַ פ"ב ה"ה( ִ ְ ֶ פארקõיפט ִזיִ üאין ִדי
ערליי ִŁיטõת ,אäן ֶעס ַ ְ ְ ְֶ ֵ
נסיõנõת, àייŁטיין ִדי ֶצען ִ ְ
éח פäן ֵ ְ ֵ לנגֵ ,õâזיין ֹ ַ ְְֶ ועצם ָ ִידיָ ...וואס
éחי ְ ֹ ֶ געדאנקען פäן ֹ ִ
ַגאס ֶ ַ ְ ֶ
אייàערŁטער'ס
מגêה ֵזיין ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ ְ éח פäן ְ ַ ֶ ֵזיין ֹ ַ ניŁט ַאזדערקענט ִזיְ ִ ü
àליק ֶ ְ ֶ ְ ערŁטער ְ ִ
מיטן ֶ ְ ְ ֶ
ִ ְ
éח
דאזיגע ֹ ַוועלטִ ,די ָ ִ ֶ נאמען אõיף ֶדער ֶ ְ ָ ֶ וועלט,
פירט ֶדער ֶ ְ עõלם ִ ְ ָ ֶדער ִרõàנŁֶ õל
לערנען
אäנז ֶווען ִמיר ֶ ְ ֶ אריין ִאין ְ Łיינט ֶער ַ ֵ ֵ ְ מחŁבה
התõàננäת אäן ַ ֲ ָ ָ אàיסל ִ ְ ְ אàער ִמיט ַ ִ ְ ֶָ
אבינ .äיא אברהם ָ ִ
ïרŁיõת פäן ַ ְ ָ ָ ִדי ָ ָ ִ פעסטע
פעלזן ֶ ְ ֶ
מחåק ִמיט ַא ֶ ְ ְ ִאיז ֶמען ִזיֵ ַ ְ ü
אבער באלד דערנא ווע דער משנה רעדט וועג דער נסיונות פו אברה אבינו רופט דער
משנה אברה מיט צונאמע' אבינו'.
יא .דער חוזה מלובלי זי"ע האט געזאגט "פו זונטאג פרשת ל ל האב אי שוי געשפירט
פרשת ל ל לב שומע יד
קŁיא,
פרעגט ַא ֻ ְ ָ ממäאל ְ ֶ ְ ֶדער ֵŁם ִ ְ ֵ הירה
על ַ ִ ָ
אני הא ַ ַ
ֲִ
גרõיסע
געווען ֶדער ְ ֶ אברהם ִאיז ָדאֶ ֶ ü ַ ְָ ָ אברהם ִאיז ַארäם õìàגע ֶדער ְ ָ
ôקäפה ָוואס ַ ְ ָ ָ ַ ֵַ
אנגען
געג ְ ֶ
מאמין ֶדער ָוואס ִאיז ַארäם ֶ ַ ֲִַ אמäנה ִאין
מïŁיע ֵזיין ֱ ָ געגאנגען ַ ְ ִ ַ
ֶ ַ ְֶ
פעלקער,אלע ֶ ְ ֶ אמäנה ַàה' צֶ ַ ä אõיסלערנען ֱ ָ
ְֶ ְֶ מדרָ Łוואס àאקאנט ִדי ִ ְ ָ הקב"הִ ,איז ַ ַ ְ
צàäראכן
געווען אäן ְ ָ ְ לõחם ֶ ֶ ֶדער ָוואס ָהאט ֵ מענטŁ
מŁל :צַ äא ֶ ְ ְ גלייכט ָדאס צִ äמיט ַא ָ ְֵָ ְ
נפŁ מõסר ֶ ֶ
זרה'סֶ ,ער ָהאט ִזיֵ ü עבõדה ָָ
ִדי ֲ ָ גאסן ,אäן ֶערדרייט ִזיַ üארäם ִאין ִדי ַ ְ ָוואס ְ ֵ
אינעםווארפן ִ ֶ
אריין ַ ְ ְ געלאזט ַ ֵ
געווען אäן ִזיְ ָ ֶ ü ֶ ֶ צווייטן ,אäן
ïלאץ צäם ְ ֵ ְ ïŁאצירט פäן ֵאיין ְ ַ
ְ ַ ִ ְ
פעסטע
פעלזן ֶ ְ ֶ אõיווען ,אäן ֶדער ֶ ְ ְ ֶ קאלעü
ַ ֶ ïאלאץ ִאיז àאמערקט ִווי ַא ַ ַ ֶער ַ ֶ ְ ְ
קליין
אלץ ְ ֵ געהאט ַ ְ אמäנה ָהאט ֶער õŁין ֶ ַ ֱ ָ וואäנדערט ִזיü
ְֶ ְ פייערֶ ,ער
איינגעהילט ִאין ַא ֵ ֶ
ֵ ְֶ ִ ְ
אלטִ ,איז ִווי ֶקען ֵזיין דריי ָיאר ַ ְ קינד ֵàיים ְ ֵ
ִ ְ פרעגט "צֶ äדען ֶקען ֵזיין ַאז ַא הõיז אäן ֶער ְ ֶ ְ
פירט ֶדער "ווער ִ ְ געפרעגט ֶַאז ֶער ָהאט ֶ ְ ֶ ְ ניŁטא ֶווער ֶעס àרענען ,אäן ֶעס ִאיז ִ ְ ָָזאל ְ ֶ ֶ
געהאט àכלל ֶ ַ וועלט?" צֶ äדען ָהאט ֶער ִ ְ ַ ֶ ְ אäמקäקן ֶדערõיף?"
ָזאל ִזיְ ְ ü
פרעגט ֶדער נאכמער ְ ֶ ְ אמäנה? ָ ְ ֶ ספיקõת ִאין ֶ ָ ְֵ
מŁמäאלֶ ,ווען ִדי רבוש"ע ָהאט ִאים ֵŁם ִ ְ ֵ הàירהàֵ ,יים ֵזייט ִאיז
àעל ַ ִ ָ הציץ ָ ָ
עליו ַ ַ ִִ
הàירה ִ איü àעל ַ ִ ָ "אני הäא ַ ַ געענטפערט ֲ ִ
ֶ ְְֶ ְ אייגענטäמער פäן
ֶ געŁטאנען ֶדער ֵ ֶ
ֶ ְ ַ ֶ
געטאן
àליק ֶ ָïאלאץ ,אäן ֶער ָהאט ַא ְ ִ ֶדער ַ ַ
אàער ֵזיין וועלט"ֶ ָ , פירט ֶדער ֶ ְ ִàין ֶדער ָוואס ִ ְ
àארäהיגט
ִ ְ דäרכגייער אäן ִאים ַ
ְֵ ֶ אõיף ֶדער
פארענטפערט
נאכניŁט ַ ֶ ְ ֶ ְ ִאיז ָ ְ ִ ְ פראגע
ְַ ֶ
àעל
הàירהִ ,איàִ üין ֶדער ַ ַàעל ַ ִ ָ"אני הäא ַ ַ
ֲִ
וועלט?"
àרענט ִדי ֶ ְ "פארוואס ְ ֶ ְ געווארןָ ַ ,
ֶ ָ ְ
ïאלאץ ,אäן ִאי üקäק ָדאס הàית פäן ֶדער ַ ַ ַ ִַ
àרענט ַא
ָנא ,üאäן ִאיֶ üזעה וואֶ äעס ְ ֶ ְ
אוודאי ָהאטמסàיר ֵזייןַ ַ ַ ,אפŁר ַ ְ ִֶמען ֶקען ֶ ְ ָ
פייער".
ֵ ֶ
געגלייàט אäן ֶער ָהאט אבינְ ֵ ְ ֶ ä אברהם ָ ִ
ַ ְָ ָ
ספק ַאז ֶדער געהאט ֵקיין äŁם ָ ֵ ניŁט ֶ ִַ ְ מדר Łאõיס פירט ֶדער ִ ְ ָ זעלàער ְ ִ ֶדער ֶ ְ ֶ
פירט ֶדער àאŁעפער ִאיז ֶדער ָוואס ִ ְ ַ ֶ ֶ וועלט
געזען ַא ֶ ְ אבינָ äהאט ֶ ֶ אברהם ָ ִ
ַ ְָ ָ
פארŁטאנען
ניŁט ַ ְ ְ ַ ֶ וועלטָ ,נאר ֶער ָהאט ִ ְ ֶ ְ גלõיàיגע
מיינäנגעןֶ ִ ְ ,
Łלעכטע ֵ ְ ֶ
אנגעפילט ִמיט ְ ֶ ְ ֶ
ָ ְֶ ִ ְ
לאזט צַ äאז עõלם ָ ְ פארוואס ִדי ִרõàנŁֶ õל ָ ַ ְָ וועלט
õâלקת' ֶדער ֶ ְ 'àירה ֶ ֶ געטŁקעסַ ,א ִ ָ
ִאין ֶ ְ ְ ֶ
פארŁוועכט,
ווערן ַ ְ ְ ֶ ְ נאמען ָזאל ֶ ְ ֵזיין ָ ֶ אïיקõרסäת,
éפירה אäן ִמיט ַ ִ ְ àרענט ִמיט ְ ִ ָ ְֶ ְ
אנגעפילט ִמיט
וועלט ִאיז ָ ְ ֶ ִ ְ פארוואס ִדי ֶ ְ ַ ְָ "וועראייàערŁטען ֶ
געפרעגט ֶדעם ֵ ֶ ְ ְ ֶ ָהאט ֶער ֶ ְ ֶ ְ
נעמט ִזיֶ üדער פארוואס ֶ ְ זרה ,אäן ַ ְ ָ עבõדה ָָ
ֲ ָ הàירה,
àעל ַ ִ ָעליו ַ ַ
הציץ ָ ָוועלט?" ֵ ִפירט ֶדער ֶ ְ ִ ְ
נאמען ַאזõי
àאŁעפער ִניŁט ָאן אõיף ֵזיין ָ ֶ ַ ֶ ֶ אנטïלעקט אäן
àאŁעפער ִזיְ ֶ ְ ְ ְ ַ üָהאט ֶדער ַ ֶ ֶ
הäàëלִווי ֶער ָהאט ֶגעטäן ִמיט ֶדער õâר ַ ַ הàירה,
àעל ַ ִ ָ אני הäא ַ ַ אברהם ֲ ִגעזאגט צָ ָ ְ ַ ä
ֶ ָ ְ
פארוואס ֶקען ֶדער הפלגהָ ְ ַ ,
אäן ֵàיי ִדי õâר ַ ְ ָ ָ àאŁעפער אäן ִאיִ üפיר ֵמיין ִאיàִ üין ֶדער ַ ֶ ֶ
הפקר?
יעצט ֵזיין ֶ ְ ֵ וועלט ֶ ְ
ֶ ְ פארŁטיי.
וועלטל ַאזõי ִווי ִאיֵ ְ ְ ַ ü ֶ ְְ
א עקסטערע ליכטיגקייט ,וויבאלד עס איז שוי אראפ געקומע דער השפעה פו אברה אבינו,
או דאס האט ליכטיג געמאכט דער וועלט".
טו לב שומע והאמ בה' ויחשבה לו צדקה
מארצְ ýוגֵ 'õגיי ַארõיס פäן ֵדיין "לְ üלְ ְ ַ ֵ ý ֶ הñדàָ Łõר üäהäא אäן אõיף ֶדעם ָהאט ִאים ַ ָ
זאגן",
וואõינארט אäן ֵגיי וואִ äאיֶ üוועל ִדיְ ָ ü ְְָ הàירה,
àעל ַ ִ ָ "אני הäא ַ ַ געענטפערט ֲ ִ
ֶ ְְֶ ֶ ְ
דערפäןנíיõן ֶ ְאמת ַאז ֶדער ִ ָłפת ֱ ֶ זאגט ֶדער ְ ַ ָ ְ äïנקט
וועלט ,אäן ְ ְ יעצט ִפיר ִאיִ üדי ֶ ְ אõיְ ֶ ü
טäנקל
אפֶ äêעס ֶזעט אõיס ְ ְ געוועןֵ :גיי ֲ ִִאיז ֶ ֶ ווערן
וועלט ָזאל ֶ ְ ַאזõי ִוויל ִאיַ üאז ֶדער ֶ ְ
אהין דä ניŁט וואִ ַ ä ווייסט ִ ְ
Łווער ,דְ ֵ ä אäן ְ ֶ àאŁעפער ָהאט ַאן געפירט"ֶ .דער ַ ֶ ֶ ֶ ִ ְ
וויסן ַאז ִאי üקäק זאלסטְ ִ äאàער ָ ְ ְ גייסטֶ ָ , ֵ ְ זäכט ִאים ִאין רäח ֶווען ֶמען ְ נחת ַ עקסטערע ַ ַ
ְֶ ְ ֶ ֶ
àאŁיץ ִדי üפäן ארא ïאõיף ִדי üאäן ִאיִ ַ ü ַָ עõלם ָהאט àאהעלטעניֶ ,Łדער ִרõàנŁֶ õל ָ ִדי ַ ֶ ְ ֶ ִ
מצב ָוואס געווען ִאין ַא ַ ָ
אברהם ִאיז ֶ ֶאõיבןָ ָ ְ ַ ,
ְ דערנענטערט ִזי üצä
פארגעניגן ֶווען ֶמען ֶ ְ ֶ ְ ֶ ְ ַא ַ ְ ֶ ִ ְ
קלאר ווא äצֵ äגיין, געוואäסט ְ ָ
ְ ניŁט ֶֶער ָהאט ִ ְ איינגעהילט ִאין ִדי
ִאים ֶווען ֶמען ִאיז ֵ ְ ֶ ִ ְ
זäכן ֶדעם ֶוועגָ ,אט ָדאס געדארפט ְ
ֶער ָהאט ֶ ַ ְ ְ אבינָ äהאט אברהם ָ ִ טäנקלקייטַ ,אזõי ִווי ַ ְ ָ ָ ְְ ְֵ
נסיõן ,אäן ָדאס ָהאט ֶדער געווען ֵזיין ִ ִָאיז ֶ ֶ געדינט
געזäכט אäן ֶ ִ ְ טאקע ֶגעטäןֶ ,ער ָהאט ֶ ְ ַ ֶ
געוואלט פäן ִאים.
עõלם ֶ ָ ְ ִרõàנŁֶ õל ָ געוועןוועלט ִאיז ֶ ֶטראץ ִדי ֶ ְ àאŁעפערָ ְ ,
ֶדעם ַ ֶ ֶ
נíיõן ֵווייל àייגעקäמען ֶדער ִ ָ
ֶ אברהם ִאיז ֵ ֶ ַ ְָ ָ פאלŁע
éפירה אäן ִמיט ַ ְ ֶ אנגעפילט ִמיט ְ ִ ָ
ָ ְֶ ִ ְ
אינעםגעגלייàט ִ ֶ ֶער ָהאט ֶ ְ ֵ ְ Łיינט ַארõיס ִדי טäנקלקייט ֵ ְְ ֵ אזא
ֵâעõת ,פäן ַ ַ
געוואäסט ַאז וואä
ְ àאŁעפער אäן ֶער ָהאט ֶ
ַ ֶ ֶ אסאֶ üמער ,אäן ִדי ִקידŁֵ Łäם ליכט ָנאַ ַ ü ִ ְ
àאŁעפער
אימער ֶער ֵגייט ָנאר ִאיז ֶדער ַ ֶ ֶ ִ ֶ àאקאנט
אסאֶ üמערִ ,ווי ֶעס ִאיז ַ ַ ְ Łמים ִאיז ַ ַָ ִַ
ִמיט ִאים ,אäן ָדאס ִאיז ֶדער ִלימäד ָוואס הñד) Łõזוהר חדש זהר ַ ָ פäנעם ֹ ַ ווערטער ֶ ִדי ֶ ְ ֶ
אפלֶ äווען נעמען ֶדערפäןִ ַ , דארפן ַארõיס ֶ ֶ
ִמיר ַ ְ ְ âנפיק ִמõá אêא ַההäא ְ ָ ִ נהõרא ֶ ָ קפד א( ֵלית ְ ָ
ניŁט
ווייזט ִ ְ
àאŁעפער ֵ ְטäנקלֶ ,דער ַ ֶ ֶֶעס ִאיז ְ ְ אזאניŁט ָדא ָנאַ ַ ü חäŁכאֶ ,עס ִאיז ִ ְ ֲ ָ
טäנקלקייט .יב
קäמט פäן ִדי ְ ְ ֵ ליכטיגקייט ָוואס ְִ ְ ִ ְֵ
דארף ֶמען קלארע ֶוועגָ ,דאְ ַ ü ֶדער ְ ָ ֶ
קäקט
ְ אייàערŁטער
געדענקען ַאז ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ ֶ ֶ ְֶ ערקלערט ַאז ָדאס
אמת )תרל"ד( ֶ ְ ְ ֶ ְ ֶדער ְ ַ
łפת ֱ ֶ
פארלאזט
ïŁאלט אäן ֶער ַ ְ ָ ְ ַארõיס פäן ֵזיין ְ ַ ְ נסיõן ָוואס ֶדער געווען ִדי ִ ָ
ִאיז ֶ ֶ
רגע .יג
ניŁט ַפאר ֵקיין ֵאיין ֶ ַ
אäנז ִ ְ אבינä
אברהם ָ ִ
געïרäאווט ַ ְ ָ ָàאŁעפער ָהאט ֶ ְ
ַ ֶ ֶ
יב .תוספות אי פסחי) ד ח( ברענגט אראפ א ירושלמי אז עס איז געווע פו די חכמי
וואס זענע געווע באהאלט אי א הייל ,כאטש עס איז א גאנצע צייט געווע דארט
טונקל ,אבער פארט האב זיי דערקענט א חילוק צוויש נאכט או טאג ,ווייל ביינאכט האט
די פלא פו די ליכט שטערקער געלאכט ווי בייטאג.
יג .הגאו ר' מאיר צוויבל שליט"א האט פארציילט א וואונדערליכער סיפור :א אינגל וואס האט
זייער שטארק פארפירט אי כתה ,די מלמדי או די קינדער האב אי נישט געקענט
פארנעמע ,יעד טאג איז דער אינגל געקומע מיט א אנדערע מהל ווי אזוי צו איבערדרייע
די חדר ,ביז דער טאטע האט געדארפט אפיר נעמע דאס קינד או אי שיק צו א "דאקטאר"
וואס זאל שמועס מיט דע קינד או זע ווי אזוי מע קע פועל' ביי קינד ,אז ער זאל זי
עטוואס בארוהיג או זי אויפפיר וואויל צוויש די קינדער.
נא צוויי שעה וואס דער דאקטאר האט גערעדט מיט אי ,האט ער געלאזט וויס פאר די
פרשת ל ל לב שומע טז
עלטער ,אז ביז צוויי טעג וועט ער שיק די צעטלע מיט פונקטליכע אנווייזונגע ווי אזוי זי
צו באגיי מיט דע קינד.
פונקט יענע טאג ,האט דער באשעפער צוגעפירט אז דער טאטע פונע קינד זאל פארליר
זיי פרנסה ,דער מצב האט אויסגעזע שווער ,ער וועט נישט האב מער מיט וואס צו שפייז
זיי פאמיליע ,אבער אפילו אי דער גרויסע הסתרה האט ער זי מחזק געווע מיט אמונה,
או געגלייבט אז כל מה דעביד רחמנא ,וואס אימער דער באשעפער טוט ,לטב עביד ,איז
גוט או עס איז זיכער נאר לטובה ,או ער האט זי געשטארקט אזוי ווי א איד דאר צו
טו אי אזא געלעגנהייט.
בהשגחה עליונה האט דער באשעפער ארויס געקוקט פו זיי שפאלטענעס ,או אינע
זעלבע טאג האט ער באקומע א רו פו א יוגנטפריינד א גרויסער גביר וואס וואוינט
אי שיקאגא ,אז ער זאל אריבער קומע וואוינע אי שיקאגא או ער זאל אי ארויס
העלפ מיט זיינע געשעפט.
באלד דערנא האט ער געפאקט זיינע פעק ,או ער האט מקיי געווע דע ל ל מארצ,
או ער האט געמאכט זיי רייזע קיי שיקאגא ,דארט האט ער פארדינט שיי פרנסה ,או
צוביסלע איז ער געוואר א שות מיט זיי בעל הבית ,אזוי איז ער געוואר א שטיקל גביר.
ווי נאר דער "ווילדער" אינגל איז אנגעקומע קיי שיקאגא ,האט ער באשלאס מיט א פעסטע
החלטה ,אז ער גייט זי בייט ,קיינער קע אי נאכנישט דא ,או קיינער ווייסט נישט
וואספארא אינגעל ער איז געווע ביז היינט ,או מיט די היל פו זיינע מלמדי איז ער
געשטיג או עס האט זי דערקענט א שטארקער טויש אי זיי אויפפירונג ,אז זיינע עלטער
האב געשעפט אסא אידיש נחת פו אי.
עטליכע יאר זענע פארביי או דער ערשטער בעל הבית פו דער געשעפט איז געשטארב,
או דער שות האט איבערגענומע דע געשעפט מיט אלע פארצווייגטע איינצלהייט .דער
באשעפער האט אריי געלייגט א ברכה אי די געשעפט ,או די פארדינסט האב זי שיי
געהויב ,או ער איז געוואר א פארמעגליכער איד.
ווע דער אינגעל איז עלטער געוואר או ער האט חתונה געהאט ,איז ער געזעצ או געלערנט
או צו דער זייט האט ער ארויס געהאלפ זיי טאטע מיט די געשעפט .נא א וויילע האט
ער געענדיגט גאנ" תלמוד בבלי" או ער האט זי געגרייט צו פראווענע א סיו הש"ס!
זיינע קינדער האב אי געוואלט ארויס ווייז עהרע או זייער גרויס שעצונג צו דע טייער
מאמענט פו זאג" הדר על ש"ס" האב זיי זי באראט אז זיי שענקע פאר זייער טאטע
א טייערע מתנה .אבער זיי האב נישט געקענט טרעפ א פאסיגע מתנה וואס זאל צופריד
שטעל זייער טאטע .ביז זיי האב זי באראט אז זיי וועל פרעג זייער טאטע זעלבסט,
וועלכע מתנה ער וויל?
ווע דער טאטע האט געזע אז זיי מיינע דאס ערנסט או זיי וויל אי שענקע עפעס א
ווערטפולע זא ,האט ער זיי פארציילט "אלס קינד בי אי געווע א "לעבעדיגע" קינד ,או
מע האט מי געשיקט צו א "מומחה" אז ער זאל מי געב א מהל או א מיטל ווי אזוי
יז לב שומע והאמ בה' ויחשבה לו צדקה
אמäנה
מחåק ִאין ֱ ָ Łווערִ ,איז ֶמען ִזיֵ ַ ְ ü
ֵגייט ְ ֶ הסרה
אפָ ָ ְ ַ ְ
ֲִ
צלמות,
àגיא ַ ְ ָ ֶ
אלֵ ְ ü גלייàן ַאז ַáם ִéי ֵ ֵ
אäן ִמיר ְ ֵ ְ Łווער ֶעס ִאיז ָדא ַאן אפֶ äêווען ֶעס ֵגייט ְ ֶ ֲִ
זענען ִטיף ִאין ִâי אפֶ äêווען ִמיר ֶ ֶ ֲִ ניŁט ִדי
מ'פארŁטייט ִ ְ
ïנים ְ ַ ְ ְ ֵ הסôרת ָ ִ
ַ ְ ַָ
Łטענדיג
àאŁעפער ְ ֶ ְ ִפינסטערניִ Łאיז ֶâער ַ ֶ ֶ
ִ ְְֶ ְִ אנערקענט אäן
אàער ֶמען ַ ֶ ְ ֶ ְ Łמיםֶ ָ ,
חõàŁנõת ָ ַ ִ ֶ ְ
עëדי! יד
אôה ִ ָ ִאäנזéִ ,י ַ ָ
ִמיט ְ נíיõן פäן הקב"ה, מ'ווייסט ַאז ָדאס ִאיז ַא ִ ָ ְֵ ְ
éסדר אמäנה ִאיז ַא ְיסõד ָוואס ֶמען ַ ְ
âארף ְ ֵ ֶ ֱ ָ זאלן ִאים
אäנז ַאז ִמיר ָ ְ
ערווארט פäן ְאäן ֶער ֶ ְ ַ ְ
âערמיט! ֶמען ָזאל
לעàן ֶ ְ ִ
חזר'ן אäן ֶ ְ
ַ ְְ àאהעלטעניָ ,Łדאס ִאיז ֶדער
זäכן ִאין ִדי ַ ֶ ְ ֶ ִ ְ
איינמאל ֶמען ִאיז õŁין ַא
מיינען ַאז ֵ ְ ָ
ניŁט ֵ ֶ
ִ ְ פארגעניגן ָוואס השי"ת ָהאט פäן
גרעסטער ַ ְ ֶ ִ ְ ְֶ ְ ֶ
מŁנה
פארזיכערטâִ ,י ִ ְ ָ
מאמין ִאיז ֶמען õŁין ַ ְ ִ ֶ ְ
ֲִַ טäנקלקייט ֶווען ֶעס
âיקא ִאין ֶדער ְ ְ ְ ֵ אäנז ַאז ַ ְ ָ
ְ
זי צו באגיי ,אבער א טאג דערוי בי אי שוי געווע אויפ פליגער אוי די וועג קיי
שיקאגא ,או אי האב קיינמאל נישט באקומע דער באריכט פו יענע" דאקטאר" ,אויב ענק
וויל מי באמת א טובה טו ,וואלט אי זייער הנאה געהאט צו זע דער באריכט וואס יענער
האט אלס געשריב אוי מי בימי הה "האט ער צוגעענדיגט זיינע ווערטער.
די קינדער האב זי נישט געפוילט ,או אפירגעזוכט אי די ארכיוו פו יענע "מומחה" או
מיט גרויס מיה או מיט אסא געלט האב זיי ערלעדיגט צו באקומע דע צעטל ,אוי וועלכ
עס איז געשטאנע דערוי ווי פאלגענד" :אי האב גערעדט מיט דע אינגל פאר צוויי שעה,
או אי האב געפונע אז ער איז קליני"ש גענצלי צודרייט ,או אי קע נישט טרעפ קיי
שו היילונגס מיטל ,זיי התנהגות איז עפעס וואס מע קע נישט פאררעכט ,מיי שיטה איז
אז מע זאל אי שיק צו א משוגעי הויז ,דאס איז דער איינציגער וועג אפצוהאלט פו
שטער זיינע ארומיגע ווייל גארנישט אנדערש וועט אי קענע פארבעסער."
ווע דער טאטע האט דאס געזע ,האט ער געוויז פאר זיינע קינדער א לעבעדיגע מוסר השכל,
אז קיי שו קינד איז קיינמאל נישט פארפאל ,או אפילו ווע עס זעט אויס ביטערלי שווער,
דאר מע שטענדיג גלייב אז דער באשעפער קוקט זי צו פו אויב או ער פירט דער מענטש
אי די ריכטיגע וועג.
יד .עס שטייט אי פסוק )שיר השירי ב ט( 'משגיח' מ החלונות 'מצי 'מ החרכי דער
באשעפער קוקט ארויס פו פענסטער ,ער בליקט פו צוויש די שפאלעטנעס .רבינו סעדיה
גאו) מובא בספר עסיס רמוני להישמח משה על מגילת אסתר ג ט( אנטשייד דע חילוק צוויש די צוויי
לשונות פו די פסוק' ,משגיח' מ החלונות מיינט א הנהגה וואס דער רבונו של עול פירט
זי בהתגלות ,מיט א אפענע הנהגה פאר אלעמע צו זע קלאר ,אז מע קע אי זע פו די
פענסטער' ,מצי 'מ החרכי באדייט אז ער קוקט ארויס פו א שפאלט אבער מיר קענע
אי נישט זע ,ווע דער רצו הש איז דוקא אז עס זאל זי פיר מיט א הסתר פני .לויט
דע יסוד קע מע זאג וועג דע נוצט דער מדרש דע לשו' הצי 'בעל הבירה ,וויבאלד
דער באשעפער האט זי באוויז צו אברה אבינו מיט א הסתר פני ,מע זאל זי דארפ
מוטשענע צו זע די הנהגת הבורא יתבר.
פרשת ל ל לב שומע יח
אברהם ַפאר אמäנה פäן ַ ְ ָ ָגעווען ֶדער ֶ ָ מחŁיב ֶ ֶ
ֲַ ִ àעצמַ ýעד יõם
ôאמין ְ ַ ְ ְ
זאגט ַאל ַ ֲ ִ )אבõת ב ד( ָ ְ ָ
ערקלערן ִדי
מפרŁים ֶ ְ ֶ ְ צדקõתִ ,די ְ ָ ְ ִ גרõיסע ִ ְ
ַא ְ ֶ לעצטן ָטאג
àיז'ן ֶ ְ ְ
ניŁט ִאין ִדירְ ִ , מõתֵ ְ ,ý
גלייְ ִ à ְ
צäגעקäמען צַ äא ֶ אברהם ִאיז ֶ ָïסäקַ ,אז ַ ְ ָ ָ אäנטערקäמען
ֶ éסדר ְ ֶ לעàןֶ ,עס ֶקען ְ ֵ ֶפäן ֵדיין ֶ ְ
לעàן
גאנצע ֶ ְ אמäנהַ ,א ַ ְ ֶמדרגה ִאין ֶ ָ העכערע ַ ְ ֵ ָ
ֶ ֶ ֶ אייàיג
דארף ֵ ִנסיõנõתֶ ,מען ַ ְ Łוועריגקייטן אäן ִ ְ
ְֶ ִ ְֵ ְ
געוועןאפֶ äêער ִאיז õŁין ֶ ֶ געŁטיגןִ ֲ ,
ִאיז ֶער ֶ ְ ִ ְ ניŁטא
אמäנהֶ ,עס ִאיז ִ ְ ָווייטער ִאין ֱ ָ Łטייגן ֵ ֶ
ְ ֵ ְ
יעצטאàער ֶ ְ מאמין ַàה' ִאיז ֶער ָ ֶ גרõיסע ַ ֲ ִֶדער ְ ֶ זענען
אפלִ äמיר ֶ ֶ אמäנהִ ַ ,
ֵקיין ִŁיעäר ִאין ֱ ָ
אמäנה
מדרגה ִאין ֱ ָ ïŁיץ ַ ְ ֵ ָ צäגעקäמען צäם ְ ִֶ ֶ פארט
אàער ָ ְ מאמיניםֶ ָ ,
àני ַ ֲ ִ ִמאמינים ְ ֵ
אלע ַ ֲ ִ ִ ֶַ
יחיה,
àאמäנתֶ ְ ִ õוצâיק ֶ ֱ ָ יתàרִ ַ ְ ,ü àהם ִ ְ ָ ְֵַַ דארף
אמäנה ַא ְיסõד ָוואס ֶמען ַ ְ ִאיז ֶ ָ
אנהאלטן ִמיטן
פליכט ִאיז ִזי üצְ ְ ַ ְ ָ ä אäנזער ְ ִ ְ
ְֶ ארàעטן ֶדערõיף.
נאכאנאנד ַ ְ ֶ ְ
ָ ְ ַַ ְ
עתידין
אמäנה ַ ִ ִ àזכäת ֶ ָ אמäנה ,אäן ִ ְ ריינעם ֶ ָ ֵ ֶ
àמהרה
להגאל )ילקוט שמעוני הושע תקי''ט( ִ ְ ֵ ָ ְ ִֵָ והאמין ַàה'
Łטייט ִאין ָïסäק )טו ו( ְ ֶ ֱ ִ ֶעס ְ ֵ
אמן.
àימינֵ ָ ä ְֵָ צדקהֶ ,דער רבש"ע ָהאט וçחŁבה לָ ָ ְ õ
ַַ ְ ְ ֶ ָ
