gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — לך לך (2026-10-19)

מוציא לאור: דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish

שבוע: לך לך (2026-10-19)

דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — לך לך (2026-10-19)

פתח את ה-PDF הורדה

‫גליון‪302‬‬ ‫‪149‬‬ ‫גליון‬ ‫תשפ"ז‬ ‫תשפ"ג‬ ‫לךמסעי‬ ‫לך‬ ‫מטות‬ ‫ַא ֶקענִיג ִאין ְק ֶלעם‬ ‫יבער ַא וָ ְ‬ ‫ואך‪ ,‬א ּון ְצוֵ ויי וָ ואכְ ן‪.‬‬ ‫אקע גֶ עוֶ וען‪ֶ .‬עס זֶ ענֶ ען ַא ִר ֶ ּ‬ ‫ַאזוֹ י ִאיז ַט ֶ‬ ‫ארץ אּון ַא ִר ְּירנְּ דע‬ ‫אֹויפ'ן ָּפנִ ים‪ַ ,‬א ְּפ ֵריילִ יְך ַה ְּ‬‫ְּ‬ ‫יציגע אֹויגְּ ן‪ַ ,‬א ְּש ֵמייכְּ ל‬ ‫ִמיט ְּבלִ ִ‬ ‫עהאט ִפיל‬ ‫ער ַ ּבאר‪ֶ .‬ער ָהאט גֶ ַ‬ ‫יק'ס ֵצייכֶ ענֶ עס זֶ ענֶ ען גֶ עוֶ וען וואוּנְ ֶד ְ‬ ‫ְשרו ִּל ְ‬ ‫ערן ִמיר זִ יְך ענְּ ְּדלִ יְך ִמיט גְּ רֹויס‬ ‫ערנענְּ ט ְּ‬ ‫ְּש ִטימע‪ָּ .‬אט‪ ,‬נָּ אְך לַ אנְּ גע ֳח ָּד ִשים‪ ,‬ד ְּ‬ ‫ייטער פ ּון ַה ְצ ָל ָחה ִאין ְ ּג ָמ ָרא‬ ‫יפ'ן ֵל ֶ‬‫עש ִטיגְ ן אוֹ ְ‬ ‫יפוּק‪ֶ .‬ער ִאיז גֶ ְ‬ ‫ַה ְצ ָל ָחה א ּון ִס ּ‬ ‫עצטע‬ ‫פּורי ַמ ֲע ִשּיֹות – ִדי ל ְּ‬ ‫ייצנְּ טע ַמ ֲעשה פּון ֵספר ִס ֵ‬ ‫ערנען ִדי ְּד ַר ְּ‬ ‫ְּפ ֵרייד צּו ל ְּ‬ ‫אבן גֶ עזוּכְ ט צ ּו זַ יין‬ ‫א ּון ֶער ָהאט זִ ְ‬ ‫יך ְמ ַח ֶ ּיה גֶ עוֶ וען ֶד ְ‬ ‫ער ִמיט‪ .‬זַ יינֶ ע ֲח ֵב ִרים ָה ְ ּ‬ ‫אקאנְּ ט‪ָּ ,‬האט דער ֵהיילִ יגער ר ִבי‬ ‫ערס"‪ .‬וִ וי ְּס ִ'איז ַב ַ‬ ‫עטל ְּ‬ ‫יבן ב ְּ‬ ‫ַמ ֲעשה פּון ִדי "זִ ְּ‬ ‫זַ יין ַח ְברו ָּתא‪ ,‬א ּון גֶ עבּ וֹ יט ִמיט ִאים ַפיינֶ ע ְק ָש ִרים‪ .‬צו ִּליבּ זַ יין גְ רוֹ יס ַה ְצ ָל ָחה‪,‬‬ ‫עוואּוסט‪ְּ ,‬בלֹויז ִדי ָּדאזִ יגע ַמ ֲעשה‪,‬‬ ‫ְּ‬ ‫ישט ג‬ ‫געזָּ אגְּ ט‪" :‬ווען ִאיְך וָּ ואלְּ ט גָּ ְּ‬ ‫ארנִ ְּ‬ ‫אפן ַא ִפינְ ק פ ּון זַ יין ְ ּב ֶרענֶ ענְ ִדיגְ ן ִה ְת ַל ֲהב ּות‪.‬‬ ‫זֶ ענֶ ען ֲח ֵב ִרים גֶ עקו ֶּמען כַ ּ ְ‬ ‫וָּ ואלְּ ט עס שֹוין געווען ַא גְּ רֹויסער ִחידּוש!"‬ ‫אבן ִדי‬ ‫יבער ַא ֶלעם ָה ְ ּ‬ ‫וארן ֶדער ַא ְד ֶרעס ַפאר ְש ֵאלוֹ ת‪ִ .‬א ֶ ּ‬ ‫ְשרו ִּליק ִאיז גֶ עוָ ְ‬ ‫עבן ִדי ְּמלּוכָּ ה ַפאר זַ יין‬ ‫ערגעג ְּ‬‫ער ֵציילְּ ט פּון ַא מלְך וָּ ואס ָּהאט ִאיב ְּ‬ ‫דער ר ִבי ד ְּ‬ ‫אל ֶדענֶ ע שוּרוֹ ת ִאין זַ יינֶ ע ִסכּ ו ִּמים‪ ,‬ווא ּו ַא ֶלעס‬ ‫עהאט פ ּון ִדי גָ ְ‬ ‫ֲח ֵב ִרים ֲהנָ ָאה גֶ ַ‬ ‫עּודה‬ ‫עמאכְּ ט ַא גְּ רֹויסע ְּס ָּ‬ ‫עבן‪ ,‬אּון ער ָּהאט ג ַ‬ ‫ֵאיינְּ ִציגְּ ְּס ְּטן זּון נָּ אְך ַביי זַ יין ל ְּ‬ ‫ִאיז גֶ עוֶ וען ְק ָלאר א ּון ְמסו ָּדר‪ַ :‬א ַק ְשיָ א ִמיט ַא ִּתירוּץ‪ַ ,‬א ְש ֵא ָלה ִמיט ַא‬ ‫עסט זענען שֹוין געווען‬ ‫יטן‪ ,‬ווען ִדי ָּש ִרים אּון ַאלע ג ְּ‬ ‫לְּ כָּ בֹוד דעם זּון‪ִ .‬אינְּ ִמ ְּ‬ ‫ְּתשו ָּבה‪.‬‬ ‫עשטעלְּ ט אּון געזָּ אגְּ ט ַפאר זַ יין זּון‪:‬‬‫אֹויפג ְּ‬ ‫ְּ‬ ‫זֵ ייער ְּפ ֵריילִ יְך‪ָּ ,‬האט דער מלְך זִ יְך‬ ‫עסן פוּן‬ ‫יפגֶ עגֶ ְ‬ ‫יט ֶרע ִאינְ גְ ל‪ ,‬אוֹ ְ‬ ‫עשען‪ַ .‬א ְקלוּגֶ ע אוּן כִ ְ‬ ‫אלט ִאיז ֶעס גֶ ֶ‬ ‫עמ ְ‬ ‫אוּן ֶד ָ‬ ‫אראֹויס ַאז ְּס' ִאיז ִדיר‬ ‫ערן‪-‬זעהער‪ ,‬אּון ִאיְך זע ָּפ ְּ‬ ‫"אזֹוי וִ וי ִאיְך ִבין ַא ְּשט ְּ‬ ‫ַ‬ ‫עפט‪ֶ .‬ער‬ ‫ִקנְ ָאה‪ָ ,‬האט גֶ עפוּנֶ ען ַא ָטעוּת ִאין ֵאיינֶ ע פוּן ִדי שוּרוֹ ת ִאין זַ יין ֶה ְ‬ ‫ישט ַא ַריינְּ ַפאלְּ ן ִאין יִאּוש‬ ‫אפצּוגֵ יין פּון בענְּ ְּקל‪ ,‬זע ַאז דּו זָּ אלְּ ְּסט נִ ְּ‬ ‫ערט ַא ָּר ְּ‬ ‫ַבאש ְּ‬ ‫אר ְּבלַ ייב ְּב ִש ְּמ ָּחה!"‬ ‫ארלִ ְּירן ַדיין ְּקרֹוין; נָּ אר ַפ ְּ‬ ‫ועסט ַפ ְּ‬‫עמאלְּ ט ווען דּו ו ְּ‬ ‫ד ָּ‬ ‫יסט‬‫"דאס ִאיז ַא גְ ַרייז! ד ּו ִ ּב ְ‬ ‫ִאיז צוּגֶ עגַ אנְ גֶ ען צ ּו ְשרו ִּליק ִמיט ַא ַט ֲענָ ה‪ָ :‬‬ ‫עד ֵרייט אוּן‬ ‫יך ַארו ְּמגֶ ְ‬ ‫ישט ְמ ַד ֵ ּייק!" ָדאס ִאינְ גְ ל ָהאט זִ ְ‬ ‫ִאינְ גַ אנְ ְצן נִ ְ‬ ‫אשט‬ ‫ער ַר ְ‬‫יב ְ‬ ‫עש ַטאנֶ ען ְפ ִרי ִא ֶ ּ‬ ‫יפגֶ ְ‬‫ער ְפ ִרי‪ ,‬זֶ ענֶ ען ִדי ִקינְ ֶדער אוֹ ְ‬ ‫זוּנְ ָטאג ִאינְ ֶד ְ‬ ‫אל ְטן ִאין ֵאיין‬ ‫עה ְ‬ ‫אמען אוֹ יף ִאים‪ֶ ,‬ער ָהאט גֶ ַ‬ ‫עלאזְ ט ַא ְש ֶלעכְ ט נָ ֶ‬ ‫יסגֶ ָ‬ ‫ַארוֹ ְ‬ ‫עדן ָטאג‪ַ ,‬אז ֶעס ַשיינְ ט ַאזַ א‬ ‫ערש פוּן יֶ ְ‬‫יך‪ .‬וָ ואס ִאיז ַהיינְ ט ַאנְ ֶד ְ‬ ‫ייל ְ‬ ‫א ּון ְפ ֵר ִ‬ ‫ייען אוּן זֵ יי‬ ‫ער ֶ‬‫ער'ס ְשמו ֶּע ֶס ַ‬ ‫וישן ִדי ִקינְ ֶד ְ‬ ‫אמען ְצוִ ְ‬ ‫ואר ְפן זַ יין נָ ֶ‬ ‫ַא ַריינְ וַ ְ‬ ‫ייען זֵ יי ַארוֹ יף ַא ִּכ ָּתה! זֵ יי‬ ‫ימ'ער? ַהיינְ ט גֵ ֶ‬ ‫ייע ֶרע ּ ֶפנִ ֶ‬ ‫יסע ִש ְמ ָחה אוֹ יף זֵ ֶ‬ ‫גְ רוֹ ֶ‬ ‫ישט ַאזַ א ַּת ְל ִמיד ָחכָ ם וִ וי ֶמען ֵמיינְ ט!"‬ ‫"שרו ִּליק? ֶער ִאיז נִ ְ‬ ‫וארנְ ט‪ְ :‬‬ ‫גֶ עוָ ְ‬ ‫אבן ַא ְלס‬ ‫ועלן זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫ואק ְסן אוּנְ ֶטער! – פוּן ִּכ ָּתה ז' צ ּו ִּכ ָּתה ח'‪ָ .‬דאס יָ אר וֶ ְ‬ ‫וַ ְ‬ ‫אלאנְ ט צ ּו‬ ‫ערגֶ עוֶ וענְ ִליכְ ן ַט ַ‬ ‫יס ְ‬ ‫אקאנְ ט ִמיט זַ יין אוֹ ֶ‬ ‫ְמ ַל ּ ֵמד ֶר ִ ּבי ִה ֵּלל ‪ ,‬וָ ואס ִאיז ַ ּב ַ‬ ‫וארן אוֹ יף טוֹ יזְ נְ ֶטער‬ ‫יצ ְלט גֶ עוָ ְ‬ ‫עפ ְ‬ ‫אסן א ּון ֶצ ּ ִ‬ ‫עש ְ‬ ‫ארץ ִאיז ֶצ ָ‬ ‫יק'ס ַה ְ‬ ‫ְשרו ִּל ְ‬ ‫ערן ִדי ִקינְ ֶדער ִמיט ִדי סוּגְ יוֹ ת ַה ְ ּג ָמ ָרא‪.‬‬ ‫יב ְ‬ ‫ַ ּבאצוֹ ֶ ּ‬ ‫וארן‪.‬‬ ‫אר ְ ּב ֶרענְ ט גֶ עוָ ְ‬ ‫אשן אוּן ַפ ְ‬ ‫אר ָל ְ‬ ‫יקער‪ִ .‬אין ֵאיין ֶרגַ ע ִאיז ַא ֶלעס ַפ ְ‬ ‫ְש ִט ֶ‬ ‫יש ָטא ֵקיין ִש ְמ ָחה – ִאיז‬ ‫יש ָטא ֵקיין ַה ְצ ָל ָחה‪ .‬נִ ְ‬ ‫יש ָטא ֵקיין ֵח ֶשק – ִאיז נִ ְ‬ ‫נִ ְ‬ ‫אשט‪ִ .‬אין‬ ‫ער ַר ְ‬ ‫יב ְ‬ ‫וישן ַא ֶלע ִקינְ ֶדער ִאיז ִש ְמעוֹ ן נָ ָתן גֶ עוֶ וען ַ ּבאזוּנְ ֶדער ִא ֶ ּ‬ ‫ְצוִ ְ‬ ‫ערנֶ ען‪.‬‬ ‫יש ָטא ֵקיין ֶל ְ‬ ‫נִ ְ‬ ‫עפט ַפאר ִחידּ ו ֵּשי ּתוֹ ָרה ְּכ ֵדי‬ ‫אל ְטן ַא ֶה ְ‬ ‫עה ְ‬ ‫זַ יין ַהאנְ ט ָהאט ֶער גֶ ַ‬ ‫יע ּ ֶפענֶ ע ִאיז גֶ עוֶ וען ִאין‬ ‫ייע ְ ּבלוֹ ֶ‬ ‫ייבן ִדי ִסכּ ו ִּמים פוּן ִדי סוּגְ יָ א‪ַ .‬א נַ ֶ‬ ‫יפצו ְּש ַר ְ ּ‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫אטע‪ .‬אוּן‬ ‫יילט ַפאר זַ יין ַט ֶ‬ ‫ער ֵצ ְ‬ ‫וייטאגְ ִליכְ ן ְשמו ֶּעס ָהאט ֶער ָדאס ֶד ְ‬ ‫ִאין ַא וֵ ָ‬ ‫יבער ַא ֶלעם‪ַ :‬א‬ ‫ערס ִאין זַ יין ַק ְל ָמר‪ ,‬אוּן ִא ֶ ּ‬ ‫עק ְ‬ ‫ייען א ּון ֶמ ֶ‬ ‫זַ יין ַטאש‪ּ ְ ,‬ב ַל ֶ‬ ‫עקט ֶדעם‬ ‫עע ְפנְ ט ִדי ַמ ֲע ֶשה אוּן ִאים ַאנְ ְט ּ ְפ ֶל ְ‬ ‫אטע ָהאט ִאים ּ ָפשוּט גֶ ֶ‬ ‫זַ יין ַט ֶ‬ ‫אר ֶקע ָרצוֹ ן זִ ְ‬ ‫"דאס יָ אר וֶ ועט‬‫ערן צ ּו ֶר ִ ּבי ִה ֵלל'ס ִשיעו ִּרים‪ָ .‬‬ ‫יך צ ּו ַאיינְ ֶה ְ‬ ‫ְש ַט ְ‬ ‫אפ פוּן זַ יין ֶ ּבענְ ְקל‪.‬‬ ‫אלט צו ָּמאל ַא ָר ּ‬ ‫עדער ֵאיינֶ ער ַפ ְ‬ ‫"אזוֹ י גֵ ייט ֶעס‪ .‬יֶ ֶ‬ ‫סוֹ ד‪ַ :‬‬ ‫"א ְ‬ ‫ייל ְ‬ ‫יך וֶ ועל‬ ‫אמע‪ִ .‬‬‫אר ַאיָ אר‪ָ ",‬האט ֶער גֶ עזָ אגְ ט ַפאר זַ יין ַמ ֶ‬ ‫ישט זַ יין וִ וי ַפ ְ‬ ‫נִ ְ‬ ‫ייטן אוּן‬ ‫וערע ַצ ְ‬ ‫יך ֲא ִפיל ּו ִאין ְשוֶ ֶ‬ ‫ייבן ְפ ֵר ִ‬ ‫ויאזוֹ י צ ּו ְ ּב ַל ְ ּ‬ ‫וייסט וִ ַ‬ ‫וֶ וער ֶעס וֵ ְ‬ ‫ישט‪ ,‬וֶ ועל ִא ְ‬ ‫עלער‪ ,‬אוּן זִ ְ‬ ‫יך‬ ‫אר ְש ֵטיין‪ .‬אוֹ יבּ נִ ְ‬ ‫וארט אוּן ג ּוט ַפ ְ‬ ‫עדעס וָ ְ‬ ‫ערן יֶ ֶ‬ ‫ּ ְפרו ִ ּּב ְירן צ ּו ֶה ְ‬ ‫ישט וִ וי‬ ‫ייען נִ ְ‬‫יך ְמ ַח ֵּזק זַ יין ֲא ִפיל ּו וֶ וען זַ אכְ ן גֵ ֶ‬ ‫דו ְּרכְ ֶפ ֶ‬ ‫גְ ַל ְ‬ ‫גֶ עוואוּנְ ְט ְשן‪ֶ ,‬דער ִאיז ָראוּי ַאז ִדי ְמלוּכָ ה זָ אל זִ ְ‬ ‫ייך ְפ ֶרעגְ ן ֶר ִ ּבי ִה ֵּלל‪"...‬‬ ‫ערן צ ּו ִאים גָ אר‬ ‫יק ֶק ְ‬ ‫יך צו ִּר ְ‬ ‫יח זַ יין אוּן‬ ‫ועסט ּו ַמ ְצ ִל ַ‬ ‫ְ‬ ‫ארק זִ ְ‬ ‫יך ִאין ַדיין ַמ ָּצב‪ְ ,‬שרו ִּליק! ַאזוֹ י וֶ‬ ‫ְ ּב ָקרוֹ ב‪ְ .‬ש ַט ְ‬ ‫ְש ַטייגְ ן ֶהעכֶ ער אוּן ֶהעכֶ ער‪".‬‬ ‫ּפּורי ַמ ֲע ִשּיֹות ִמ ָׁשנִ ים ַק ְדמֹונִ ּיֹות‬ ‫ִס ֵ‬ ‫ערס (‪)1‬‬ ‫עטלֶׂ ְ‬ ‫יבן ֶׂב ְ‬ ‫ַמ ֲע ֶׂשה י"ג – ִדי זִ ְ‬ ‫ארט‬ ‫יצט נָ אר צּו ִש ְמ ָחה‪ִ ,‬איז ַא ְלץ ָד ְ‬ ‫וָ ואס ֶסע נִ ְ‬ ‫ַמ ֲע ֶׂשה ַא ָׁמאל ִאיז ִגיוֶׂ וען ַא ֶׂמלֶׂ ְך‪ֶ ,‬דער ֶמ ֶלְך ָהאט‬ ‫גִ יוֶ וען אֹויף ֶדעם ַבאל‪.‬‬ ‫יהאט ַא ֶבן יָ ִחיד‪ָ ,‬האט ֶדער ֶמ ֶלְך גִ יוָ ְ‬ ‫ואלט‬ ‫גִ ַ‬ ‫וארן‪,‬‬ ‫ייער ְפ ֵריילֶׂ עְך גִ יוָׁ ְ‬ ‫ַאז זֵ יי זֶׂ ענֶׂ ען שֹוין זֵ ֶׂ‬ ‫ָא ְפגִ ְ‬ ‫יבן ִדי ְמלּוכָ ה זַ יין זּון ְב ַחיָ יו ְ(ד ַהיינּו ַפאר זַ יין‬ ‫עלט‪ ,‬אּון ָהאט‬ ‫ָהאט זִ יְך ֶדער ֶמ ֶלְך אֹויף גִ ְ‬ ‫יש ֶט ְ‬ ‫רֹויסן ַבאל‪ .‬אּון‬ ‫עבן) ָהאט ֶער גִ ַ‬ ‫ימאכְ ט ַא גְ ְ‬ ‫ֶל ְ‬ ‫גִ יזָ אגְ ט צּום זּון‪ַ ,‬ב ֲא ֶשר ִאיְך ִבין ַא ְש ֶט ְ‬ ‫ערן‬ ‫ייער‬ ‫וֶ וען ֶדער ֶמ ֶלְך ַמאכְ ט ַא ַבאל ִאיז ְבוַ ַודאי זֵ ֶ‬ ‫ועסט ַא ָמאל ַא ָראפ פּון‬ ‫עהער‪ ,‬זֶ ע ִאיְך ַאז דּו וֶ ְ‬ ‫זֶ ֶ‬ ‫ילעְך‪ִ .‬ב ְפ ַרט ַהיינְ ט‪ ,‬וָ ואס ֶער ָהאט‬ ‫ְפ ֵר ֶ‬ ‫אל ְסט‬ ‫עהן ַאז דּו זָ ְ‬ ‫אל ְסטּו זֶ ְ‬ ‫ֶדער ְמלּוכָ ה‪ְ ,‬בכֵ ן זָ ְ‬ ‫ָא ְפגִ יגִ ְיבן ִדי ְמלּוכָ ה זַ יין זּון ַבַאם ֶל ְ‬ ‫עבן‪ִ .‬איז ַא‬ ‫אבן ֵקיין ַע ְצבּות ְ(ד ַהיינּו ֵקיין ְט ֶ‬ ‫רֹויע ִר ַיקייט)‬ ‫נִ יט ָה ְ‬ ‫רֹויסע ִש ְמ ָחה‪.‬‬ ‫וַ ַודאי גִ יוֶ וען זֵ ֶ‬ ‫ייער ַא גְ ֶ‬ ‫ועסט ַא ָראפ פּון ֶדער ְמלּוכָ ה‪ ,‬נָ אר דּו‬ ‫ַאז דּו וֶ ְ‬ ‫ועסט‬ ‫יילעְך זַ יין‪ .‬אּון ַאז דּו וֶ ְ‬ ‫אל ְסט ְפ ֵר ֶ‬ ‫זָ ְ‬ ‫יילעְך זַ יין‪,‬‬ ‫יילעְך זַ יין וֶ ועל ִאיְך אֹויְך ְפ ֵר ֶ‬ ‫ְפ ֵר ֶ‬ ‫ועסט ָׁהאבְ ן ַע ְצבּות‪ ,‬וֶ ועל ִאיְך‬ ‫ַא ִפילּו ַאז דּו וֶׂ ְ‬ ‫יסט ֵקיין ֶמ ֶלְך‬ ‫יילעְך זַ יין‪ ,‬וָ ואס דּו ִב ְ‬ ‫אֹויְך ְפ ֵר ֶ‬ ‫ער ְסט זִ יְך ֵקיין ֶמ ֶלְך נִ יט צּו‬ ‫וארן דּו ֶק ְ‬ ‫נִ יט‪ ,‬וָ ְ‬ ‫יילעְך‪( .‬כְ ֶ‬ ‫לֹומר‬ ‫יסט זִ יְך נִ יט ְפ ֵר ֶ‬ ‫וארן דּו ִב ְ‬ ‫זַ יין‪ ,‬וָ ְ‬ ‫ארט גִ יוֶׂ וען אֹויף ֶׂדעם ַבאל ַא ֶלע‬ ‫אּון ֶׂסע ִאיז ָׁד ְ‬ ‫יסט ַאזֹוי ֵאיין ֶמענְ ְטש וָ ואס דּו ָקאנְ ְסט ִדיְך נִ יט‬ ‫ַאז דּו ִב ְ‬ ‫ָש ֵרי ְמלּוכָ ה‪ .‬אּון ַא ֶלע דּוכְ ִסים אּון ַא ֶלע‬ ‫יילעְך זַ יין ַא ִפילּו ַאז‬ ‫אל ְסט ָת ִמיד ְפ ֵר ֶ‬ ‫אל ְטן ַאז דּו זָ ְ‬ ‫ער ַה ְ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫יילעְך גִ יוֶ וען‬ ‫ייער ְפ ֵר ֶ‬ ‫ְש ָררֹות‪ .‬אּון ֶמע ִאיז זֵ ֶ‬ ‫ער ְסטּו נִ יט זַ יין ֵקיין‬ ‫דּו גֵ ְ‬ ‫ייסט ַא ָראפ פּון ֶדער ְמלּוכָ ה‪ֶ ,‬ק ְ‬ ‫אֹויף ֶדעם ַבאל‪.‬‬ ‫יילעְך זַ יין‪ ,‬וֶ ועל‬ ‫ועסט ְפ ֵר ֶ‬ ‫לּוש ִמיר ַאז דּו וֶ ְ‬ ‫ֶמ ֶלְך) ְ‬ ‫אּון ִדי ְמ ִדינָׁ ה ָׁהאט אֹויְך ַהנָׁ ָׁאה גִ ַיהאט פּון ֶדעם‬ ‫יילעְך זַ יין‪.‬‬ ‫ִאיְך ְמשּונָ ה ְפ ֵר ֶ‬ ‫וָ ואס ֶדער ֶמ ֶלְך גִ יט ָאפ ִדי ְמלּוכָ ה זַ יין זּון ַבאם‬ ‫ייער‬ ‫ינּומען ִדי ְמלּוכָׁ ה זֵ ֶׂ‬ ‫ָׁהאט ֶׂדער ֶׂבן ֶׂמלֶׂ ְך ָׁא ְּפגִ ֶׂ‬ ‫רֹויסער כָ בֹוד ֶדעם‬ ‫וארן ֶסע ִאיז ֵאיין גְ ֶ‬ ‫עבן‪ .‬וָ ְ‬ ‫ֶל ְ‬ ‫ארף‪ .‬אּון ֶער ָהאט זִ יְך גִ ַ‬ ‫ימאכְ ט ָש ֵרי ְמלּוכָ ה‪.‬‬ ‫ַש ְ‬ ‫ייער ַא ִש ְמ ָחה‬ ‫ארט זֵ ֶ‬ ‫ֶמ ֶלְך‪ .‬אּון ֶסע ִאיז ָד ְ‬ ‫אּון ָהאט גִ ַ‬ ‫יהאט דּוכְ ִסים אּון ָש ִרים אּון ַחיִ ל‪.‬‬ ‫ארט גִ יוֶ וען ַא ֶל ְ‬ ‫ער ֵליי‬ ‫גִ יוֶ וען‪ .‬אּון ֶסע ִאיז ָד ְ‬ ‫אּון ֶדער ֶבן ֶמ ֶלְך ִאיז גִ יוֶ וען ַא ָחכָ ם‪ ,‬אּון ֶער‬ ‫אּון‬ ‫עליֶ יעס‬ ‫אפ ְ‬ ‫ַק ֶ‬ ‫ִש ְמ ָחה‪.‬‬ ‫פּון‬ ‫זַ אכְ ן‬ ‫ייער ִליב גִ ַ‬ ‫יהאט ָחכְ ָמה‪ .‬אּון ֶסע ִאיז ַביי‬ ‫ָהאט זֵ ֶ‬ ‫עסט גְ ַלייכְ ן‪ ,‬אּון ַא ְל ִדינְ ג‬ ‫עדיֶ יעס אּון ֶד ְ‬ ‫אמ ְ‬ ‫ָק ֶ‬ ‫ִאיהם גִ יוֶ וען גְ ֶ‬ ‫רֹויסע ַחכָ ִמים‪.‬‬ ‫עֹולם ָהאט ָדאס נִ יט גִ ַ‬ ‫ישאט‪ ,‬זֵ יי זֶ ענֶ ען נִ יט‬ ‫ָ‬ ‫יקּומען ִמיט ֶע ֶפעס‬ ‫אּון וֶׂ וער ֶׂסע ִאיז צּו ִאיהם גִ ֶׂ‬ ‫יקֹורסּות ַא ַריין‪.‬‬ ‫אלן ִאין ֶדעם ַא ִפ ְ‬ ‫ַא ַריין גִ ַ‬ ‫יפ ְ‬ ‫ייער ָחשּוב‬ ‫ַא ָחכְ ָמה‪ִ ,‬איז ֶער ַביי ִאיהם זֵ ֶ‬ ‫ייער‬ ‫וארן ֶׂסע גִ יוֶׂ וען ַא גְ רֹויס ִט ְיפ ַקייט ִאין זֵ ֶ‬ ‫וָׁ ְ‬ ‫גִ יוֶ וען‪ .‬אּון ֶער ְפ ֶלעגְ ט זֵ יי גִ ְיבן גְ רֹויס כָ בֹוד אּון‬ ‫אס ֶטער‬ ‫ָחכְ ָמה פּון ִדי ַחכָ ִמים‪ָ .‬האט ֶדער ְפ ָר ְ‬ ‫ַע ִשירֹות ַפאר ֶדער ָחכְ ָמה‪.‬‬ ‫עֹולם נִ יט גִ ָיקאנְ ט ַא ַריין גֵ יין ִאין זֵ ֶ‬ ‫ייע ֶרע‬ ‫ָ‬ ‫יט ִליכֶ ער ָהאט גִ יוָ ְ‬ ‫ואלט ָהאט ֶער‬ ‫וָ ואס ִא ְ‬ ‫ָחכְ מֹות‪ִ .‬א ֶיבער ֶדעם ָהאט ֶעס זֵ יי נִ יט גִ ַ‬ ‫ישאט‪.‬‬ ‫ואלט גֶ ְ‬ ‫עלט‪,‬‬ ‫ִאיהם גִ יגִ ְיבן‪ֵ .‬איינֶ ער ָהאט גִ יוָ ְ‬ ‫נָ אר ִדי ַחכָ ִמים אּון ֶדער ֶבן ֶמ ֶלְך זֶ ענֶ ען‬ ‫ָהאט ֶער ִאים גִ יגִ ְיבן גֶ ְ‬ ‫עלט‪ֵ .‬איינֶ ער ָהאט‬ ‫יקֹור ִסים גִ יוָ ְ‬ ‫וארן‪.‬‬ ‫ַא ִפ ְ‬ ‫ואלט כָ בֹוד‪ָ ,‬האט ֶער ִאיהם גִ יגִ ְיבן כָ בֹוד‪.‬‬ ‫גִ יוָ ְ‬ ‫אּון ֶׂדער ֶׂבן ֶׂמלֶׂ ְך ַמ ְח ַמת ֶׂסע ִאיז ִאין ִאיהם גִ יוֶׂ וען‬ ‫ַא ְלץ ַפאר ֶדער ָחכְ ָמה‪.‬‬ ‫יבֹוירן גִ יוָ ְ‬ ‫וארן ִמיט טֹוב‪,‬‬ ‫ְ‬ ‫וארן ֶער ִאיז גִ‬ ‫טֹוב‪ ,‬וָ ְ‬ ‫ייער ָׁחשּוב גִ יוֶׂ וען‬ ‫אּון ַמ ְח ַמת ֶׂסע ִאיז בַ יי ִאיהם זֵ ֶׂ‬ ‫גּוטע ִמדֹות‪ְ .‬פ ֶלעגְ ט ֶער‬ ‫אּון ֶער ָהאט גִ ַ‬ ‫יהאט ֶ‬ ‫אבן זֵ יי זִ יְך ַא ֶלע גִ ֶ‬ ‫ינּומען צּו ָחכְ ָמה‪,‬‬ ‫ָׁחכְ ָׁמה‪ָ .‬ה ְ‬ ‫ער ַמאנֶ ען ַא ֶלע ָמאל‪ ,‬וואּו ִבין ִאיְך ִאין‬ ‫זִ יְך צּו ֶד ְ‬ ‫עֹוסק גִ יוֶ וען ִאין‬ ‫אּון ִדי גַ אנְ ֶצע ְמ ִדינָ ה ָהאט ֵ‬ ‫ייער‬ ‫ועלט‪ .‬וָ ואס טּוה ִאיְך‪ .‬אּון ְפ ֶלעגְ ט זֵ ֶ‬ ‫ֶדער וֶ ְ‬ ‫ואלט גֶ ְ‬ ‫עלט‪ .‬כְ ֵדי‬ ‫וארן ֶדער ָהאט גִ יוָ ְ‬ ‫ָחכְ מֹות‪ .‬וָ ְ‬ ‫ייער‬ ‫רֹויסן ְק ֶרעכְ ץ ָטאן‪ ,‬אּון ְפ ֶלעגְ ט זֵ ֶ‬ ‫ַא גְ ְ‬ ‫ער ַפאר‪ .‬אּון ֶדער ָהאט‬ ‫עמען גֶ ְ‬ ‫עלט ֶד ְ‬ ‫ֶער זָ אל נֶ ֶ‬ ‫יפ ְצן ְדרֹויף‪.‬‬ ‫זִ ְ‬ ‫גִ יוָ ְ‬ ‫ואלט ְח ִשיבּות אּון כָ בֹוד‪.‬‬ ‫ייטש ִאיְך‬ ‫ער ַמאנֶׂ ען‪ ,‬וָ ואס ַט ְ‬ ‫ֶׂער ְפלֶׂ עגְ ט זִ יְך ֶׂד ְ‬ ‫עֹוסק גִ יוֶׂ וען נָׁ אר ִאין‬ ‫אּון ַמ ְח ַמת זֵ יי ָׁהאבְ ן ַאלֶׂ ע ֵ‬ ‫ארגֵ יין ִאין ַאזֹוינֶ ע זַ אכְ ן‪ ,‬וָ ואס טּוט זִ יְך‬ ‫זָ אל ַפ ְ‬ ‫ארט ִאין ֶדער‬ ‫אבן זֵ יי ָד ְ‬ ‫ָׁחכְ מֹות ִא ֶיבער ֶדעם ָה ְ‬ ‫ועלט‪ ,‬אּון‬ ‫ִמיט ִמיר‪ ,‬וואּו ִבין ִאיְך ִאין ֶדער וֶ ְ‬ ‫יסי ִמ ְל ָח ָמה (כְ ֶ‬ ‫לֹומר וִ וי‬ ‫ארגֶ ְ‬ ‫עסן ַתכְ ִס ֵ‬ ‫ְמ ִדינָ ה ַפ ְ‬ ‫אלד‬ ‫לּוש ִמיר ֵתיכֶ ף וִ וי ַב ְ‬ ‫יפ ְצן‪ְ .‬‬ ‫ייער זִ ְ‬ ‫ְפ ֶלעגְ ט זֵ ֶ‬ ‫אבן ַא ֶלע‬ ‫וארן זֵ יי ָה ְ‬ ‫ַאזֹוי ַא ִמ ְל ָח ָמה צּו ִפ ְירן) וָ ְ‬ ‫יצן ִמיט זַ יין ֵשכֶ ל‪ִ ,‬איז‬ ‫יהֹויבן צּו נִ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ֶער ָהאט ָאנְ גִ‬ ‫עֹוסק גִ יוֶ וען נָ אר ִאין ָחכְ מֹות‪.‬‬ ‫ֵ‬ ‫ארק גִ יוָ ְ‬ ‫וארן ִדי ָחכְ מֹות‬ ‫וידער ַביי ִאיהם ְש ַט ְ‬ ‫וִ ֶ‬ ‫ִביז ֶׂדער ְקלֶׂ ענְ ְצ ֶׂטער פּון ֶׂדער ְמ ִדינָׁ ה‪ִ .‬איז‬ ‫יקֹורסּות‪.‬‬ ‫פּון ַא ִפ ְ‬ ‫ערע‬ ‫גִ יוֶ וען ֶדער גְ ֶר ְ‬ ‫עס ֶטער ָחכָ ם ִאין ֵאיין ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫אּון ַאזֹוי ִאיז גִ יוֶׂ וען כַ ָׁמה ְּפ ָׁע ִמים‪ ,‬וָ ואס ֶער‬ ‫ְמ ִדינָ ה‪ .‬אּון ִדי ַחכָ ִמים פּון ֶדער ְמ ִדינָ ה זֶ ענֶ ען‬ ‫ער ַמאנֶ ען וואּו ִאיז ֶער‬ ‫ְפ ֶלעגְ ט זִ יְך ַא ְלץ צּו ֶד ְ‬ ‫ּומ ְח ַמת ִדי‬ ‫רֹויסע ַחכָ ִמים‪ַ .‬‬ ‫וילד גְ ֶ‬ ‫גִ יוֶ וען זֵ ֶ‬ ‫ייער וִ ְ‬ ‫ועלט‪ ,‬וָ ואס טּוט ֶער וְ כּו' כַ נַ "ל‪ .‬אּון‬ ‫ִאין ֶדער וֶ ְ‬ ‫ָחכְ מֹות‪ ,‬זֶ ענֶ ען ִדי ַחכָ ִמים פּון ֶדער ְמ ִדינָ ה‬ ‫יפ ְצן‪ .‬נָ אר ֵתיכֶ ף וִ וי ֶער‬ ‫ְפ ֶלעגְ ט ְק ֶרעכְ ְצן אּון זִ ְ‬ ‫יקֹורסּות ַא ַריין‪.‬‬ ‫אלן ִאין ַא ִפ ְ‬ ‫ַא ַריין גִ ַ‬ ‫יפ ְ‬ ‫יצן ִמיט ֶדעם ֵשכֶ ל‪ִ ,‬איז‬ ‫יהֹויבין צּו נִ ְ‬ ‫ִ‬ ‫ָהאט ָאנְ גִ‬ ‫אּון ָׁהאבְ ן ֶׂדעם ֶׂבן ֶׂמלֶׂ ְך אֹויְך ַא ַריין גִ יצֹויגְ ן ִאין‬ ‫ארק גִ יוָ ְ‬ ‫וארן ָדאס‬ ‫וידער ְש ַט ְ‬ ‫ַביי ִאיהם וִ ֶ‬ ‫אס ְטן‬ ‫לּוש ִמיר ֶדעם ְפ ָר ְ‬ ‫ְ‬ ‫יקֹורסּות ַא ַריין‪.‬‬ ‫ַא ִפ ְ‬ ‫יקֹורסּות כַ נַ "ל‪.‬‬ ‫ַא ִפ ְ‬ ‫( ‪)1‬‬ ‫די דרייצנסטע מעשה ‪ -‬די זיבן בעטלערס‬ ‫❑ אסאך כבוד‬ ‫א‪ .‬שאלת זכות‪ :‬אין ועלכע חודש האט דער רבי אנגעהויבן‬ ‫❑ חכמה‬ ‫דערציילן די מעשה? (עיין ימי מוהרנ"ת אות מ"ב)‬ ‫ו‪ .‬וואס האט דער קעניג געגעבן פאר א חכמה?‬ ‫❑ אלול‬ ‫❑ געלד‬ ‫❑ אדר‬ ‫❑ כבוד‬ ‫❑ סיון‬ ‫❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג‬ ‫ב‪ .‬פארוואס האט דער קעניג געמאכט א סעודה?‬ ‫ז‪ .‬וואס האט מען פארגעסן אין די מדינה?‬ ‫❑ ווייל ער האט געזיגט א מלחמה‬ ‫❑ זייער לערנען‬ ‫❑ ווייל ער האט איבערגעגעבן די מלוכה פאר זיין‬ ‫❑ תכסיסי מלחמה‬ ‫זוהן‬ ‫❑ זייער חכמה‬ ‫❑ לכבוד זיי געבורט'ס טאג‬ ‫ח‪ .‬וואס האט פאסירט צום בן המלך און צו די גרויסע‬ ‫ג‪ .‬וועלכע זאכן פון שמחה איז דארטן געווען?‬ ‫חכמים?‬ ‫❑ קאפעלייעס‬ ‫❑ זיי זענען אריינגעפאלן אין אפיקורסות‬ ‫❑ קאמעדייעס‬ ‫❑ זיי זענען שוואך געווארן‬ ‫❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג‬ ‫❑ זיי האבן זיך געשטארקט אין עבודת השם‬ ‫ד‪ .‬וואס זאגט ער פאר זיין זוהן צו טוהן ווען ער וועט‬ ‫אראפ פון דער מלוכה?‬ ‫ט‪ .‬האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך?‬ ‫❑ אנטלויפן פון די מדינה‬ ‫❑ יא‬ ‫❑ ער זאל נישט לאזן א צווייטן זיין א מלך‬ ‫❑ ניין‬ ‫❑ ער זאל זיין פרייליך‬ ‫❑ א חלק‬ ‫ה‪ .‬וואס האט דער בן המלך זייער ליב געהאט?‬ ‫❑ צו שיכור'ן‬ ‫טיפער געטראכט‬ ‫ביי ועלעכע נאך מעשה דערציילט דער רבי אויף א מלך וואס האט געהאט א בן יחיד און‬ ‫האט אים אפ גיגעבין די מלוכה ?‬ ‫ביי ועלעכע נאך מעשה שטייט "ווי בין איך אין דער וועלט" ?‬ ‫תשובות אויף די מעשה פון דער בעל תפילה (‪)18‬‬ ‫וויפל מאל ווערט דערמאנט "תורה" אין די מעשה פון דער בעל תפילה ? ‪ 4‬מאל‬ ‫אוּן ְּּת ִפ ָּלה אוּן ַּמ ֲע ִשים‬ ‫אטס ִדינְּ ְּסט‪ּ .‬תוֹ ָּרה‬ ‫יקר ַּּתכְּ ִלית ִאיז נָּ אר גָּ ְּ‬ ‫יבין ִמיט ִאים צ ּו ׁ ְּשמו ִּסין פוּן ֶדעם ַּּתכְּ ִלית‪ּ ַּ .‬ב ֲא ׁ ֶשר ַּאז ֶדער ִע ָּ‬ ‫ִאיז ֶדער ַּ ּב ַּעל ְּּת ִפ ָּ ּלה גִ יקו ֶּמען צ ּו ֵאיין ׁשוֹ ֵמר‪ .‬אוּן ָּהאט ָּאנְּ גִ יהוֹ ִ ּ‬ ‫טוֹ ִבים‬ ‫אוּן ְּּת ִפ ָּלה‬ ‫ּתוֹ ָּרה‬ ‫יקר ַּּתכְּ ִלית ִאיז ַּאז ֶמען זָּ אל נָּ אר עוֹ ֵסק זַּ יין ִאין‬ ‫ערנָּ ְּ‬ ‫אך ִאיז ֶדער ַּ ּב ַּעל ְּּת ִפ ָּ ּלה ַּא ַּריין גִ יגַּ אנְּ גֶ ען ִאין ׁ ְּש ָּטאט ַּא ַּריין‪ ...‬נָּ אר ֶדער ִע ָּ‬ ‫ֶד ְּ‬ ‫יע ִפינְּ ט ִדי אוֹ יגִ ין‬ ‫‪ .‬אוּן ָּהאט זֵ יי גִ ֶ‬ ‫ערינְּ ט‬ ‫יל ִ‬ ‫ָּהאט ֶדער בּ ַַּּעל תּ ְִּפלָּּה ִמיט זֵ יי גִ ֶ‬ ‫אוּן ְּּת ִפ ָּ ּלה אוּן ְּּת ׁשו ָּּבה אוּן ַּמ ֲע ִשים טוֹ ִבים‬ ‫אבין ַּא ֶלע עוֹ ֵסק גִ יוֶ וען נָּ אר ִאין ּתוֹ ָּרה‬ ‫אוּן זֵ יי ָּה ִ ּ‬