gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

תורת יואל - אידיש · Toras Yoel - Yiddish — לך לך (2026-10-19)

מוציא לאור: תורת יואל - אידיש · Toras Yoel - Yiddish

שבוע: לך לך (2026-10-19)

תורת יואל - אידיש · Toras Yoel - Yiddish — לך לך (2026-10-19)

פתח את ה-PDF הורדה

‫די‬ ‫שווארצע‬ ‫בענדער‬ ‫‪103‬‬ ‫תסקסב‬ ‫ס‪.‬פ‪ .‬צןצכ‪ :‬טץגנ‬ ‫זגבא מנ מנ אבז"פ‬ ‫מלטכ ססעש מס שטשץגנ ץףסאצ ךזבס שרממנ‬ ‫והנה ‪ -‬איז דער רבי מסביר ‪ -‬מיט דעם וואס אברהם אבינו האט‬ ‫פירוש רש"י‪ :‬יתנו לי מתנות‪ ,‬אברהם אבינו האט געווארט צו‬ ‫פארשיקט די בני פלגשים‪ ,‬האט ער געמאכט א תיקון גדול פאר די‬ ‫באקומען מתנות‪ ,‬איז זייער שווער צו פארשטיין וואספארא מתנות‬ ‫קומענדיגע דורות‪ ,‬וואלטן די בני פלגשים ח"ו געבליבן אין שטוב פון‬ ‫האט אברהם ערווארטעט? צו וואס דארף ער מתנות פון די מצריים‪,‬‬ ‫אברהם אבינו‪ ,‬און יצחק וואלט זיך חלילה אויסגעמישט מיט זיי‪,‬‬ ‫נאך איז שווער‪ ,‬פארוואס האט ער מקדים געווען די מתנות פאר‬ ‫וואלט נישט געבליבן קיין שריד ופליט פון כלל ישראל רח"ל‪ ,‬און דאס‬ ‫וחיתה נפשי‪ ,‬דאס לעבן איז דאך פיל וויכטיגער ווי מתנות‪.‬‬ ‫איז פשט אין פסוק‪ ,‬וישלחם מעל יצחק בנו און דאס האט גורם געווען‬ ‫אין מדרש שטייט אז אלע מתנות וואס אברהם האט באקומען‬ ‫בעודנו חי איך הייס נאך א חי‪ ,‬ווייל מיט איבערלאזן א עהרליך קינד‬ ‫פון פרעה‪ ,‬האט ער געגעבן פאר די בני פלגשים‪ ,‬און מיט דעם האט‬ ‫ווערט מען אנגערופן חי וקים‪ ,‬ווי די אויבן דערמאנטע גמרא‪.‬‬ ‫ער זיי פארשיקט פון זיין שטוב‪ ,‬אויך שטייט אין ילקוט ראובני‪ ,‬אז די‬ ‫מיט דעם פארשטייט מען שוין‪ ,‬פארוואס איז געווען אזוי‬ ‫מתנות איז געווען שמות הטומאה‪ ,‬אין דאס האט ער אוועקגעגעבן‬ ‫וויכטיג פאר אברהם אבינו‪ ,‬פרעה'ס מתנות‪ ,‬ווייל מיט די מתנות‬ ‫פאר די בני פלגשים‪ ,‬ווי עס שטייט און פסוק וישלחם מעל יצחק‬ ‫האט אברהם געקענט פטור ווערן פון די בני פלגשים ‪ -‬ווי דער‬ ‫בעודנו חי‪ ,‬אגב‪ ,‬דער רבי איז מדייק דעם פסוק בעודנו חי אוודאי ביים‬ ‫מדרש זאגט ‪ -‬אין דאס איז פשט אין פסוק‪ ,‬למען ייטב לי בעבורך אז‬ ‫לעבן האט ער זיי פארשיקט‪.‬‬ ‫איך וועל באקומען מתנות פון פרעה‪ ,‬און איך וועל דאס געבן פאר‬ ‫דער רבי פארענטפערט אלע קשיות מיט א גמרא (בבא בתרא‬ ‫די בני פלגשים‪ ,‬דאן וחיתה נפשי וועל איך גערעכנט ווערן ווי איך‬ ‫קטז א') כל המניח בן כמותו כאילו לא מת‪ ,‬טייטש‪ :‬איינער וואס גייט‬ ‫לעב ווייטער‪ ,‬ווייל איך וועל איבערלאזן עהרליכע דורות‪.‬‬ ‫אוועק פון דער וועלט‪ ,‬און ער לאזט איבער א זוהן כמותו אזוי גרויס‬ ‫(תשי"ב)‬ ‫ווי אים‪ ,‬איז גלייך ווי ער איז נישט געשטארבען‪ ,‬ער הייסט חי וקים‪.‬‬ ‫לזיכוי הרבים‪ :‬די גליון ווערט פארשפרייט וועכענטליך אין אלע גרעסערע סאטמארע בתי מדרשים‪.‬‬ ‫פאר הערות‪ ,‬צו באקומען דעם גליון וועכענטליך רופט‪ ,347.603.0383 :‬אדער שיקט אן אימעיל צו‪toirasyoel@gmail.com :‬‬ ‫פןגץךץא שסא גשס (ס''ת)‬ ‫מנשה קעניג‬ ‫דאן האט ער אנגעהויבן‬ ‫אז ס'ווארטן א רייע מענטשן‬ ‫קיץ תרצ"ז‪ ,‬איך האב מיך‬ ‫הרה"צ רבי חיים‬ ‫מיך אויספרעגן‪ ,‬קודם עטליכע‬ ‫אריינצוגיין‪ ,‬בין איך אריין אין די‬ ‫געגרייט אהיים צופארן‪ ,‬בין איך‬ ‫האלבערשטאם זצ"ל‬ ‫פרעזענליכע פראגעס‪ ,‬און דערנאך‬ ‫קיך‪ ,‬און די רעבעצין פרעגט וואס‬ ‫אריין צו רבי חיים'ל זיך געזעגענען‪,‬‬ ‫איינע פון די דיינים אין שטאט‬ ‫האט ער אנגעהויבן פרעגן וועגן רבי‬ ‫ווילסטו‪ ,‬זאג איך קודם ווער איך‬ ‫און איך זאג אים אז אויפן וועג‬ ‫סאטמאר‪ ,‬איז געווען רבי חיים'ל א‬ ‫חיים'ל‪ ,‬און געוואלט וויסן וויפיל‬ ‫בין ‪ -‬זי האט גוט געקענט מיין‬ ‫וועל איך אויך אפשטייגן אין‬ ‫זוהן פון הרה"ק רבי שלום אליעזר‬ ‫אידן דאווענען אין זיין ביהמ"ד?‬ ‫באבע ‪ -‬און דערציילט אז איך האב‬ ‫ראצפערט באזוכן מיין באבע‪ ,‬ער‬ ‫מ'ראצפערט זצ"ל‪ ,‬א רעכטער‬ ‫וויפיל מענטשן קומען צום טיש?‬ ‫א בריעף פונעם זוהן‪ ,‬די רעבעצין‬ ‫האט זיך געפרייד און געזאגט‪:‬‬ ‫אייניקל פון הרה"ק מ'צאנז זצ"ל‪.‬‬ ‫צו מען אנערקענט זיין גרויסקייט?‬ ‫האט מיך גלייך אריינגעטראגן צו‬ ‫נישט נאר מיין ברכה באקומסטו‪,‬‬ ‫איך האב געענטפערט לויט מיין‬ ‫רבי'ן‪ ,‬דורך א זייטיגע טיר‪.‬‬ ‫נאר אויך א וויכטיגע בריוו צו מיין‬ ‫רבי חיים האט געפיהרט‬ ‫קורצען שכל ‪ -‬סה"כ בין איך געווען‬ ‫פאטער‪ ,‬וואס דו זאלסט איבערגעבן‬ ‫ב'אדמורות‪ ,‬און געהאט אן אייגן‬ ‫רבי שלום אליעזר'ל האט מיך‬ ‫בית מדרש ווי חסידי צאנז האבן‬ ‫דאן א בחור אונטער די צוואנציג‬ ‫זייענדיג אין ראצפערט‪.‬‬ ‫אויפגענומען מיט א קענטיגע‬ ‫דארט געדאווענט‪ ,‬און לערנענדיג‬ ‫‪ -‬דערנאך האט ער גענומען מיין‬ ‫הנאה‪ ,‬איבערגענומען דעם בריוו‪,‬‬ ‫איך האב מיך זייער געפרייט‬ ‫אין סאטמאר‪ ,‬פלעג איך אזוי‬ ‫רעכטע האנט און געוואונטשן מיט‬ ‫געלייענט צוויי מאל און דערנאך‬ ‫צום שליחות‪ ,‬אזא זכי'!!! און‬ ‫אריינפאלן צו זיין טיש‪ ,‬פון צייט‬ ‫א ווארימקייט‪ ,‬און אפגעזעגנט‪.‬‬ ‫געגעבן די רעבעצין צו לייענען‪,‬‬ ‫בזכותו‪ ,‬בין איך אדורך דעם‬ ‫צו צייט‪ ,‬און איינמאל האט ער‬ ‫רבי חיים'ל איז ליידער אוועק‬ ‫און דאן האט ער מיך געהייסן זיצן‪,‬‬ ‫גרעניץ‪ ,‬אן קיין אפהאלט‪ ,‬מ'האט‬ ‫געפרעגט ווער איך בין‪ ,‬דערצייל‬ ‫בקוצר ימיו‪ ,‬און רבי שלום אליעזר‬ ‫און געהייסן אריינברענגען כיבוד‪,‬‬ ‫מיך אדורך געלאזט אן קיין פיפס‪,‬‬ ‫איך אז קום פון סערענטש‪ ,‬אבער‬ ‫איז געקומען קיין סאטמאר להספד‪,‬‬ ‫אליינס אנגעגאסן א כוס ליקער‪,‬‬ ‫און געפארן גלייך קיין ראצפערט‪,‬‬ ‫איך האב א אלטע באבע אין‬ ‫און זיך געזארגט אז רבי חיים'ס‬ ‫און געהייסן מאכן די ברכה הויעך‪,‬‬ ‫נאך א קורצע באזוך ביי די באבע‪,‬‬ ‫ראצפערט‪ ,‬וועם ער האט גוט‬ ‫זוהן זאל איבער נעמען דעם דיינות‬ ‫און געענטפערט אמן אויף ביידע‬ ‫בין איך אריבער צו רבי שלום‬ ‫געקענט‪ ,‬און זינט דאן האט ער‬ ‫פאסטן‪.‬‬ ‫ברכות‪.‬‬ ‫אליעזר'ל אין שטוב‪ ,‬און זעענדיג‬ ‫מיך מקרב געווען אלס בן עירו‪.‬‬ ‫דתזסעמ ס''ש‬ ‫שוין ‪ 5‬קינדער חתונה געמאכט‪,‬‬ ‫דער רבי הייבט אויף די אויגן‬ ‫איך בין ארויסגעפארן אויף קרית‬ ‫מיין קשר מיטן רבי'ן אין די‬ ‫מיט איבער צוואנציג אייניקלעך‬ ‫און באטראכט מיך פון אויבן אראפ‪,‬‬ ‫יואל‪ ,‬און אריין מיט א קוויטל‪,‬‬ ‫יארן נאכן חורבן‪ ,‬יעדעס מאל‬ ‫קע"ה‪.‬‬ ‫קוקט אריין אין קוויטל און פרעגט‬ ‫מיט רבי יוסף אשכנזי האבן מיר‬ ‫וואס דער רבי האט באזוכט אין‬ ‫מנשה דו האסט נאר איין אינגעל‬ ‫זיך געקענט נאך פון סאטמאר‪,‬‬ ‫ארץ ישראל‪ ,‬בין איך געווען זיך‬ ‫דיר רבי צושמייכלט זיך און‬ ‫און איין מיידל‪ ,‬איך פארענטפער‬ ‫אין קוויטל האב איך געשריבן‬ ‫געזעגענען‪ ,‬און מיטגעהאלטן א‬ ‫זאגט הויעך‪ ,‬מנשה איז געבליבן א‬ ‫מיך‪ ,‬אז איך האב נישט געוואלט‬ ‫נאר מיינע צוויי קינדער נאך און‬ ‫שבת‪.‬‬ ‫אונגארישער‪ ,‬די היינטיגע קומען‬ ‫מטריח זיין דעם רבי'ן‪ ,‬האב איך‬ ‫שטוב‪ ,‬אריינקומענדיג זאגט דער‬ ‫כסדר מיט נאך און נאך בקשות‪ ,‬און‬ ‫נישט אריינגעשריבן די חתונה‪-‬‬ ‫גבאי הויעך "מנשה איז א תלמיד‬ ‫תשל"ח‪ ,‬בין איך געווען אין‬ ‫ער האט נאך רחמנות אויף מיר‪.‬‬ ‫געהאטע קינדער‪ ,‬אבער איך האב‬ ‫פונדערהיים‪".‬‬ ‫אמעריקע לכבוד א שמחה‪ ,‬און‬ ‫לןאשס שגןצ‬ ‫רב ברכות לרגל הוצאת גליון המאה‪ ,‬אשר נקרא בצמאון‬ ‫פעמים לשונה מאה ואחת"‪ .‬יהי רצון שכשם שזכית‬ ‫לכבוד גיסי היקר והחשוב‪ ,‬מו"ה יצחק זאב הכהן הי"‬ ‫כאן בא"י ע"י אנ"ש חסידי סאטמאר אברכים כבחורים‪ ,‬ילדים‬ ‫להוסיף את הגליון המאה ואחת‪ ,‬כן תוסיף ותעלה‬ ‫שמחתי לראות את גליון מספר ק"א של "תורת‬ ‫כזקנים‪ ,‬הן הדברי תורה והן הסיפורים אשר כולם נערכים‬ ‫מחיל אל חיל‪ ,‬וזכות הרבים תעמוד לך ולכל ביתך לרוב‬ ‫יואל"‪ ,‬ואמרתי אשריך וטוב לך‪ .‬כדבריך במאמר‬ ‫בטוטו"ד וברב יגיעה‪ ,‬ובהעמדת הדברים על דיוקם‪ ,‬והכל בכדי‬ ‫נחת והצלחה מתוך בריאות והרחבה‪ ,‬עד ביאת גואל‬ ‫הפרשה‪ ,‬שהאור הגנוז נטמן בתורה ועל ידה זוכים לו‬ ‫שתורתו וצדקתו של רביה"ק אביר הרועים יתבדרו בבי מדרשא‬ ‫צדק במהרה‪.‬‬ ‫אף בזמן הזה‪ ,‬כן אתה מדי שבוע בשבוע מגלה אורו‬ ‫ויה"ר שזכותו של אותו צדיק יגן בעדכם ולכל הנלוים עליכם‬ ‫בידידות והערכה‪,‬‬ ‫של רבינו הקדוש זי"ע ומקרבו ללבות פרחי התלמידים‬ ‫להוושע בכט"ס‬ ‫גיסך המברכך מקרב לב‪,‬‬ ‫בלשון המובנת להם‪ ,‬בטוב טעם ובבהירות נפלאה‪.‬‬ ‫חיים משה גרינוואלד – בני ברק‬ ‫מנחם מענדל בערקאוויטש‬ ‫וכבר כתבת במהדורך‪" :‬אינו דומה שונה פרקו מאה‬