תורת יואל - אידיש · Toras Yoel - Yiddish — לך לך (2026-10-19)

די
שווארצע
בענדער
103
תסקסב
ס.פ .צןצכ :טץגנ
זגבא מנ מנ אבז"פ
מלטכ ססעש מס שטשץגנ ץףסאצ ךזבס שרממנ
והנה -איז דער רבי מסביר -מיט דעם וואס אברהם אבינו האט פירוש רש"י :יתנו לי מתנות ,אברהם אבינו האט געווארט צו
פארשיקט די בני פלגשים ,האט ער געמאכט א תיקון גדול פאר די באקומען מתנות ,איז זייער שווער צו פארשטיין וואספארא מתנות
קומענדיגע דורות ,וואלטן די בני פלגשים ח"ו געבליבן אין שטוב פון האט אברהם ערווארטעט? צו וואס דארף ער מתנות פון די מצריים,
אברהם אבינו ,און יצחק וואלט זיך חלילה אויסגעמישט מיט זיי, נאך איז שווער ,פארוואס האט ער מקדים געווען די מתנות פאר
וואלט נישט געבליבן קיין שריד ופליט פון כלל ישראל רח"ל ,און דאס וחיתה נפשי ,דאס לעבן איז דאך פיל וויכטיגער ווי מתנות.
איז פשט אין פסוק ,וישלחם מעל יצחק בנו און דאס האט גורם געווען
אין מדרש שטייט אז אלע מתנות וואס אברהם האט באקומען
בעודנו חי איך הייס נאך א חי ,ווייל מיט איבערלאזן א עהרליך קינד
פון פרעה ,האט ער געגעבן פאר די בני פלגשים ,און מיט דעם האט
ווערט מען אנגערופן חי וקים ,ווי די אויבן דערמאנטע גמרא.
ער זיי פארשיקט פון זיין שטוב ,אויך שטייט אין ילקוט ראובני ,אז די
מיט דעם פארשטייט מען שוין ,פארוואס איז געווען אזוי מתנות איז געווען שמות הטומאה ,אין דאס האט ער אוועקגעגעבן
וויכטיג פאר אברהם אבינו ,פרעה'ס מתנות ,ווייל מיט די מתנות פאר די בני פלגשים ,ווי עס שטייט און פסוק וישלחם מעל יצחק
האט אברהם געקענט פטור ווערן פון די בני פלגשים -ווי דער בעודנו חי ,אגב ,דער רבי איז מדייק דעם פסוק בעודנו חי אוודאי ביים
מדרש זאגט -אין דאס איז פשט אין פסוק ,למען ייטב לי בעבורך אז לעבן האט ער זיי פארשיקט.
איך וועל באקומען מתנות פון פרעה ,און איך וועל דאס געבן פאר
דער רבי פארענטפערט אלע קשיות מיט א גמרא (בבא בתרא
די בני פלגשים ,דאן וחיתה נפשי וועל איך גערעכנט ווערן ווי איך
קטז א') כל המניח בן כמותו כאילו לא מת ,טייטש :איינער וואס גייט
לעב ווייטער ,ווייל איך וועל איבערלאזן עהרליכע דורות.
אוועק פון דער וועלט ,און ער לאזט איבער א זוהן כמותו אזוי גרויס
(תשי"ב) ווי אים ,איז גלייך ווי ער איז נישט געשטארבען ,ער הייסט חי וקים.
לזיכוי הרבים :די גליון ווערט פארשפרייט וועכענטליך אין אלע גרעסערע סאטמארע בתי מדרשים.
פאר הערות ,צו באקומען דעם גליון וועכענטליך רופט ,347.603.0383 :אדער שיקט אן אימעיל צוtoirasyoel@gmail.com :
פןגץךץא שסא גשס (ס''ת)
מנשה קעניג
דאן האט ער אנגעהויבן אז ס'ווארטן א רייע מענטשן קיץ תרצ"ז ,איך האב מיך הרה"צ רבי חיים
מיך אויספרעגן ,קודם עטליכע אריינצוגיין ,בין איך אריין אין די געגרייט אהיים צופארן ,בין איך האלבערשטאם זצ"ל
פרעזענליכע פראגעס ,און דערנאך קיך ,און די רעבעצין פרעגט וואס אריין צו רבי חיים'ל זיך געזעגענען,
איינע פון די דיינים אין שטאט
האט ער אנגעהויבן פרעגן וועגן רבי ווילסטו ,זאג איך קודם ווער איך און איך זאג אים אז אויפן וועג
סאטמאר ,איז געווען רבי חיים'ל א
חיים'ל ,און געוואלט וויסן וויפיל בין -זי האט גוט געקענט מיין וועל איך אויך אפשטייגן אין
זוהן פון הרה"ק רבי שלום אליעזר
אידן דאווענען אין זיין ביהמ"ד? באבע -און דערציילט אז איך האב ראצפערט באזוכן מיין באבע ,ער
מ'ראצפערט זצ"ל ,א רעכטער
וויפיל מענטשן קומען צום טיש? א בריעף פונעם זוהן ,די רעבעצין האט זיך געפרייד און געזאגט:
אייניקל פון הרה"ק מ'צאנז זצ"ל.
צו מען אנערקענט זיין גרויסקייט? האט מיך גלייך אריינגעטראגן צו נישט נאר מיין ברכה באקומסטו,
איך האב געענטפערט לויט מיין רבי'ן ,דורך א זייטיגע טיר. נאר אויך א וויכטיגע בריוו צו מיין רבי חיים האט געפיהרט
קורצען שכל -סה"כ בין איך געווען פאטער ,וואס דו זאלסט איבערגעבן ב'אדמורות ,און געהאט אן אייגן
רבי שלום אליעזר'ל האט מיך בית מדרש ווי חסידי צאנז האבן
דאן א בחור אונטער די צוואנציג זייענדיג אין ראצפערט.
אויפגענומען מיט א קענטיגע דארט געדאווענט ,און לערנענדיג
-דערנאך האט ער גענומען מיין
הנאה ,איבערגענומען דעם בריוו, איך האב מיך זייער געפרייט אין סאטמאר ,פלעג איך אזוי
רעכטע האנט און געוואונטשן מיט
געלייענט צוויי מאל און דערנאך צום שליחות ,אזא זכי'!!! און אריינפאלן צו זיין טיש ,פון צייט
א ווארימקייט ,און אפגעזעגנט.
געגעבן די רעבעצין צו לייענען, בזכותו ,בין איך אדורך דעם צו צייט ,און איינמאל האט ער
רבי חיים'ל איז ליידער אוועק און דאן האט ער מיך געהייסן זיצן, גרעניץ ,אן קיין אפהאלט ,מ'האט געפרעגט ווער איך בין ,דערצייל
בקוצר ימיו ,און רבי שלום אליעזר און געהייסן אריינברענגען כיבוד, מיך אדורך געלאזט אן קיין פיפס, איך אז קום פון סערענטש ,אבער
איז געקומען קיין סאטמאר להספד, אליינס אנגעגאסן א כוס ליקער, און געפארן גלייך קיין ראצפערט, איך האב א אלטע באבע אין
און זיך געזארגט אז רבי חיים'ס און געהייסן מאכן די ברכה הויעך, נאך א קורצע באזוך ביי די באבע, ראצפערט ,וועם ער האט גוט
זוהן זאל איבער נעמען דעם דיינות און געענטפערט אמן אויף ביידע בין איך אריבער צו רבי שלום געקענט ,און זינט דאן האט ער
פאסטן. ברכות. אליעזר'ל אין שטוב ,און זעענדיג מיך מקרב געווען אלס בן עירו.
דתזסעמ ס''ש
שוין 5קינדער חתונה געמאכט, דער רבי הייבט אויף די אויגן איך בין ארויסגעפארן אויף קרית מיין קשר מיטן רבי'ן אין די
מיט איבער צוואנציג אייניקלעך און באטראכט מיך פון אויבן אראפ, יואל ,און אריין מיט א קוויטל, יארן נאכן חורבן ,יעדעס מאל
קע"ה. קוקט אריין אין קוויטל און פרעגט מיט רבי יוסף אשכנזי האבן מיר וואס דער רבי האט באזוכט אין
מנשה דו האסט נאר איין אינגעל זיך געקענט נאך פון סאטמאר, ארץ ישראל ,בין איך געווען זיך
דיר רבי צושמייכלט זיך און און איין מיידל ,איך פארענטפער אין קוויטל האב איך געשריבן געזעגענען ,און מיטגעהאלטן א
זאגט הויעך ,מנשה איז געבליבן א מיך ,אז איך האב נישט געוואלט נאר מיינע צוויי קינדער נאך און שבת.
אונגארישער ,די היינטיגע קומען מטריח זיין דעם רבי'ן ,האב איך שטוב ,אריינקומענדיג זאגט דער
כסדר מיט נאך און נאך בקשות ,און נישט אריינגעשריבן די חתונה- גבאי הויעך "מנשה איז א תלמיד תשל"ח ,בין איך געווען אין
ער האט נאך רחמנות אויף מיר. געהאטע קינדער ,אבער איך האב פונדערהיים". אמעריקע לכבוד א שמחה ,און
לןאשס שגןצ
רב ברכות לרגל הוצאת גליון המאה ,אשר נקרא בצמאון פעמים לשונה מאה ואחת" .יהי רצון שכשם שזכית לכבוד גיסי היקר והחשוב ,מו"ה יצחק זאב הכהן הי"
כאן בא"י ע"י אנ"ש חסידי סאטמאר אברכים כבחורים ,ילדים להוסיף את הגליון המאה ואחת ,כן תוסיף ותעלה
שמחתי לראות את גליון מספר ק"א של "תורת
כזקנים ,הן הדברי תורה והן הסיפורים אשר כולם נערכים מחיל אל חיל ,וזכות הרבים תעמוד לך ולכל ביתך לרוב
יואל" ,ואמרתי אשריך וטוב לך .כדבריך במאמר
בטוטו"ד וברב יגיעה ,ובהעמדת הדברים על דיוקם ,והכל בכדי נחת והצלחה מתוך בריאות והרחבה ,עד ביאת גואל
הפרשה ,שהאור הגנוז נטמן בתורה ועל ידה זוכים לו
שתורתו וצדקתו של רביה"ק אביר הרועים יתבדרו בבי מדרשא צדק במהרה.
אף בזמן הזה ,כן אתה מדי שבוע בשבוע מגלה אורו
ויה"ר שזכותו של אותו צדיק יגן בעדכם ולכל הנלוים עליכם בידידות והערכה, של רבינו הקדוש זי"ע ומקרבו ללבות פרחי התלמידים
להוושע בכט"ס גיסך המברכך מקרב לב, בלשון המובנת להם ,בטוב טעם ובבהירות נפלאה.
חיים משה גרינוואלד – בני ברק מנחם מענדל בערקאוויטש וכבר כתבת במהדורך" :אינו דומה שונה פרקו מאה
