gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish — לך לך (2026-10-19)

מוציא לאור: מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish

שבוע: לך לך (2026-10-19)

מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish — לך לך (2026-10-19)

פתח את ה-PDF הורדה

‫פרשת לך לך‬ ‫מאמר מרדכי‬ ‫גליון‬ ‫אחד היה אברהם‬ ‫שיעורי הרה”ג ר’ מרדכי הערש שפיטצער שליט”א‬ ‫בס"ד‬ ‫פארדארבן אן קיין שום השגחה‪ ,‬ליידער דער אויבערשטער זאל‬ ‫ואמר לך בדמייך חיי‬ ‫אפהיטן וואס געשענט‪.‬‬ ‫כ’האב געזען אז דער שפת אמת (ליקוטי יהודה ‪ -‬חיי שרה) ברענגט‪,‬‬ ‫עבר זמנו‪ ,‬יצא לבית השריפה‬ ‫אליעזר עבד אברהם איז געווען שדכן ביי יצחק די אלע זאכן‪ ,‬האט‬ ‫און דאס איז פשט ווייל עלטערן פארפאסן די זמן‪ ,‬די צייט וואס איז‪,‬‬ ‫אים אברהם אבינו געגעבן שכר שדכנות‪ ,‬דאס איז געווען זיין שכר אז‬ ‫מ’האט שוין אזויפיל פון דעם גערעדט‪ ,‬און ער איז נאך רואיג‪ ,‬זיין קינד‬ ‫ער האט אים ארויס גענומען מכלל ארור‪ ,‬און ער האט אים געלייגט‬ ‫ווערט אכטצן יאר‪ ,‬ער האט צייט ביי די ניינצן‪ ,‬כ’האב צייט‪ ,‬האסט נישט‬ ‫לכלל ברוך‪ ,‬דאס איז געווען שדכנות געלט וואס ער האט געגעבן‬ ‫גארנישט! מ’דארף זיך נעמען שידוכים טון מיט די קינדערלעך מיט א‬ ‫פאר אליעזר‪.‬‬ ‫שטארקייט‪ ,‬אולי וועט די גזירה פון גיוס אויכעט בטל ווערן‪.‬‬ ‫אבער די עצם זאך אז מ’דארף טון פאר שידוכים‪,‬‬ ‫דורכדעם וואס מ’וועט גיין מיט א שטארקייט‪ ,‬מ’וועט טון דאס וואס‬ ‫נמות ולא נתגייס‬ ‫ר’ מאטיל סלאנימער האט געזאגט‪ ,‬מ’וועט מגייס זיין בנים ובנות‪ ,‬וועט‬ ‫ס’איז געווען אין ארץ ישראל ווען ס’איז געווען די גזירה פון גיוס‬ ‫בטל ווערן די גזירה‪.‬‬ ‫בנות‪ ,‬זענען זיך צוזאמגעקומען‪ ,‬מ’האט זיך אוועקגעזעצט‪ ,‬פארוואס‬ ‫מ’וואלט ווען געדארפט נאכאמאל צוזאמען נעמען טויזנטער אידן‪,‬‬ ‫האט דער אויבערשטער געמאכט בשל מי הרעה הזאת‪ ,‬ס’איז נאך‬ ‫נישט אין די גאסן פון מאנהעטן‪ ,‬אפשר אין א זאל‪ ,‬אוועק זעצן יעדעם‬ ‫קיינמאל נישט געווען אזא מין א זאך‪ ,‬ס’איז נאך קיינמאל נישט געווען‬ ‫איינעם‪ ,‬און מ’זאל אוועק קנאקן די שידוכים‪ ,‬ס’דרייען זיך טויזענטער‬ ‫אזא מין מציאות מ’זאל מאכן אידישע טעכטער גיין אין מיליטער‪,‬‬ ‫בחורים און מיידלעך ס’איז לא יאומן כי יסופר‪ ,‬ס’איז נאך אזוינ’ס‬ ‫אזא גזירה‪.‬‬ ‫קיינמאל נישט געווען‪.‬‬ ‫מ’האט גערופן אלע רבנים‪ ,‬ס’איז געזעצן אין די זייט הרה”ח ר’ מאטל‬ ‫דער אויבערשטער זאל העלפן מיט דעם וואס מ’רעדט דערפון זאל‬ ‫סלאנימער‪ ,‬ער איז שוין געווען אין די עלטערע יארן‪ ,‬ער איז געזיצן‬ ‫דאס ווערן א נושא‪ ,‬מ’זאל אנהייבן אנטראגן שידוכים‪ ,‬זאכן זאלן קענען‬ ‫אין די זייט אנגעלאנט אויף זיין שטעקן‪ ,‬אין א גאנצן צייט האט ער‬ ‫ווייטער גיין‪.‬‬ ‫גארנישט מגיב געווען‪ ,‬ווען מ’האט געענדיגט האט ער זיך אויפגעהויבן‬ ‫ער האט גענומען זיין שטעקן און געגאנגען צום באלעמער און‬ ‫ס'קומט לעכטיגע טעג‬ ‫געקלאפט דריי מאל‪ ,‬ער האט געזאגט כ’וויל בעטן ס’זאל זיין שטול‪,‬‬ ‫אונז שטיי מיר יעצט אין א סדרה‪ ,‬דער הייליגער רבי פון לובלין האט‬ ‫כ’וויל רעדן אפאר ווערטער האט ער געזאגט אזוי‪:‬‬ ‫געזאגט‪ ,‬אונז ווייסן די אלע דורות‪ ,‬ביז אברהם אבינו האט יעדער‬ ‫ס’דרייען זיך ארום אין ארץ ישראל בכלל און אין ירושלים בפרט‪,‬‬ ‫איינער מצער געווען דעם ריבונו של עולם‪ ,‬דור המבול דור הפלגה די‬ ‫הונדערט – זאגט ער ‪ -‬עלטערע בחורים און מיידלעך‪ ,‬הונדערטער‬ ‫אלע זאכן וואס איז געווען‪.‬‬ ‫עלטערע בחורים און מיידלעך דרייען זיך ארום‪ ,‬און קיינער טוט נישט‬ ‫ווען ס’איז געקומען אברהם אבינו איז לעכטיג געווארן אויף די‬ ‫אין דער נושא פון שידוכים פאר זיי‪ ,‬זיי זענען צובראכן זיי טרעפן נישט‬ ‫וועלט‪ ,‬ס’קומט די יעצטיגע וואכן‪ ,‬ס’קומט די יעצטיגע וואכן ווערט‬ ‫זייערע זיווגים‪.‬‬ ‫ממש לעכטיג‪ ,‬זאל דער אויבערשטער העלפן‪ ,‬איבער הויפט אין אזא‬ ‫אויב וועט זיך יעדער אונטערנעמען פון דא‪ ,‬אזוי האט ער געזאגט‪,‬‬ ‫זמן אויכעט‪.‬‬ ‫אז מ’וועט טון אין שידוכים‪ ,‬וועט די גזירה פון גיוס בנות בטל ווערן‪,‬‬ ‫הגיע זמן מלכות חבירתה‬ ‫אויב נישט קען מ’דא בלייבן זיצן א גאנצע נאכט‪ ,‬און אויכעט מארגן‪,‬‬ ‫יעדער קען די מעשה דער הייליגער רבי פון לובלין איז געווען א‬ ‫מ’וועט גארנישט אויפטון‪ ,‬ווייל דער תיקון פון די גזירה פון גיוס‪ ,‬איז‬ ‫תלמיד פונעם הייליגן ר”ר אלימלך‪ ,‬די רבי פון לובלין האט געוואוינט‬ ‫מ’דארף מגייס זיין בנים און בנות‪ ,‬מ’דארף זיי צוזאמשטעלן זיי זאלן‬ ‫אין לאנצוט‪ ,‬ווי ווייט נעמט פון לאנצוט ביז ליזענסק ממש פופצן‬ ‫קענען אויפשטעלן אידישע הייזער‪.‬‬ ‫מוניט צוואנציג מוניט‪ ,‬זענען זיי דארטן געווען און דארטן האבן‬ ‫נחיה ולא נמות‬ ‫זיי פארברענגט‪.‬‬ ‫מורא’דיגע ווערטער פון ר’ מאטיל סלאנימער‪ ,‬כ’האב געטראכט ביי‬ ‫אונז ווייסן אז אויבן אין הימל‪ ,‬אין שני מלכים משמשים בכתר אחד‪,‬‬ ‫מיר אפשר איז דאס יעדער איינער וויינט‪ ,‬יעדער איינער זאגט‪ ,‬ס’איז‬ ‫אין מלכות נוגע בחברתה אפילו כמלא נימא‪ ,‬עכ”פ אויבן אין הימל איז‬ ‫ממש אן עפדעמיע‪ ,‬ס’איז ממש א חורבן פון די עלטערע בחורים וואס‬ ‫געווען אזא זאך אז דער הייליגער ר”ר אלימלך דארף נסתלק ווערן פון‬ ‫איז דא‪.‬‬ ‫די וועלט‪ ,‬ווייל דער הייליגער רבי פון לובלין פירט שוין די ווירטשאפט‬ ‫ס’עפענט זיך אויף א נייע זמן ס’האט מיר געזאגט איינער וואס טוט‬ ‫ממילא דארף ער דאס איבער נעמען‪.‬‬ ‫אביסל מיט עלטערע בחורים‪ ,‬ס’איז דא הונדערטער הונדערטער אדער‬ ‫איז געקומען א תלמיד פונעם הייליגן ר”ר אלימלך‪ ,‬א ידיד פארן‬ ‫אולי טויזענטער בחורים‪ ,‬זענען ארויפגעפארן קיין ארץ ישראל‪.‬‬ ‫הייליגן חוזה‪ ,‬דער הייליגער ר’ יעק’לע פון טורש איז ער געקומען און ער‬ ‫זיי פארן יעצט ארויף‪ ,‬זיי גייען יעצט ארויף קיין ארץ ישראל‪ ,‬אונז‬ ‫האט געזאגט פארן הייליגן חוזה‪ ,‬זאלסט וויסן אז אויבן אין הימל איז‬ ‫ווייסן מיר אלע א בחור וואס גייט קיין ארץ ישראל קומט נישט צוריק‬ ‫דא א שטארקע דאס אויפ’ן הייליגן ר”ר אלימלך‪ ,‬אויבן אין הימל איז‬ ‫– ער קומט נישט צוריק‪ ,‬קיינער זאל נישט יעצט פארדרייען קיין‬ ‫דא א קפידא וועגן דעם‪.‬‬ ‫שטותים‪ ,‬א בחור וואס גייט קיין ארץ ישראל קומט צוריק פאר’טרפ’ט‪,‬‬ ‫האדם הגדול בענקים‬ ‫מיט דעות כוזבות‪.‬‬ ‫דער הייליגער רבי פון לובלין דער הייליגער חוזה האט זיך אויפגעהויבן‪,‬‬ ‫אין בעסטן פאל האט ער שוין געלערנט מער‪ ,‬קומט ער צוריק א‬ ‫פון איין רגע אויפן צווייטן האט ער איינגעפאקט די גאנצע משפחה און‬ ‫עכטע ציוני’סט‪ ,‬מ’קומט צוריק פארדארבן‪ ,‬אנדערע דרייען זיך ארום‬ ‫זאגט דער הייליגער חתם סופר‪ ,‬אברהם אבינו האט מגלה געווען דעם‬ ‫ער האט אנגעהויבן גיין‪ ,‬ער האט אנגעהויבן גיין און גיין און גיין‪ ,‬ביז ער‬ ‫אויבערשטן דורך חקירה‪ ,‬דער אויבערשטער האט אבער געזאגט כ’וויל‬ ‫איז אנגעקומען קיין לובלין‪.‬‬ ‫נישט אז מ’זאל מיר דינען פון יעצט און ווייטער מיט חקירה‪ ,‬פון יעצט‬ ‫ער איז דארטן געווען‪ ,‬ער האט נישט געהאט גארנישט‪ ,‬ער האט‬ ‫און ווייטער זאל מען מיר דינען מחמת אמונה‪.‬‬ ‫גארנישט געהאט‪ ,‬דער עולם קען די מעשה‪ ,‬אבער ס’איז די וואכדיגע‬ ‫יצחק האט געדינט דעם אויבערשטן ווייל ער איז געבוירן ביי א‬ ‫סדרה דארף מען פון דעם רעדן‪ ,‬איז ער אריינגעגאנגען אין בית המדרש‬ ‫טאטע אברהם‪ ,‬אברהם האט געהאט אמונה‪ ,‬יעקב אבינו האט געדינט‬ ‫לערנען‪ ,‬האט דער שמש געזאגט נאך שחרית כ’דארף צומאכן די בית‬ ‫דעם אויבערשטן‪ ,‬ווייל ער האט געהאט א טאטע יצחק‪.‬‬ ‫המדרש‪ ,‬האט ער געזאגט קענסט צושפארן דעם בית המדרש כ’גיי אין‬ ‫אבער יעצט ווען ער האט געדארפט זיין בבית לבן‪ ,‬ער מורא געהאט‬ ‫ערגעץ נישט שפאר דאס צי‪.‬‬ ‫אז ווען ער גייט אהינגיין בבית לבן‪ ,‬גייט ער אביסל פארלירן די‬ ‫די שמש איז ארויס ער האט צוגעשפארט די בית המדרש‪ ,‬דער‬ ‫אמונה פשוטה‪.‬‬ ‫הייליגער חוזה האט זיך געזעצט לערנען‪.‬‬ ‫האט ער אים געזאגט אז וואס‪ ,‬זאלסט וויסן ס’איז דא אמאל א‬ ‫פלוצלינג זעט ער איינער וואס איז געקומען‪ ,‬א ריז א מורא’דיגער ריז‪,‬‬ ‫סולם וואס מ’גייט ארויף דורך חקירה‪ ,‬און דעמאלט שפירט מען‬ ‫ער האט זיך זייער דערשראקן‪ ,‬ער פרעגט אים ווער ביסטו?‬ ‫מורא’דיג גוט‪.‬‬ ‫זאגט ער איך בין דער פארוועם דער אויבערשטער האט געזאגט לך‬ ‫דער מורה מורינו מיט'ן מורה‬ ‫לך מארצך וממולדתך ומבית אביך‪ ,‬כ’בין דיר געקומען מחזק זיין‪ ,‬אזוי‬ ‫ווי דו האסט געטון די זעלבע זאך‪ ,‬ביסט דורך די זעלבע נסיון וואס‬ ‫מ’טרעפט אסאך מאל יונגעלייט‪ ,‬מורא’דיג זיי האבן זיך געטראפן די‬ ‫איך האב געהאט וועט דיר דער אויבערשטער אויכעט העלפן וועסט‬ ‫ספרימ’לעך‪ ,‬א יונגערמאן זאגט מיר פאריאר‪ ,‬ער לערנט מורה נבוכים‪.‬‬ ‫געבענטשט ווערן מיט אלע ברכות וואס דער אויבערשטער האט מיר‬ ‫זאג איך וואס ווילסטו כ’זאל יעצט טון?! כ’זאל דיר נעמען און‬ ‫געבענטשט וועסטו אויכעט געבענטשט ווערן‪.‬‬ ‫אויפהייבן אזוי ווי מ’הייבט אויף א ספר תורה‪ ,‬וואס זאל איך יעצט די‬ ‫דאס איז געווען אברהם אבינו וואס האט זיך מגלה געווען פארן‬ ‫מורא’דיגע חכם‪ ,‬די טיפש מיוחד וואס דו ביסט!‬ ‫הייליגן רבי’ן פון לובלין און האט אים געזאגט די אלע זאכן‪ ,‬דעמאלט‬ ‫כ’מיין דו קענסט דאך נישט גארנישט‪ ,‬אבער ניין ער גייט זיך באקענען‬ ‫איז רבי פון לובלין אויפגעראכטן געווארן ס’איז געווען א ברייטקייט‪,‬‬ ‫מיט’ן ריבונו של עולם!‬ ‫עכ”פ דאס איז די וואכעדיגע סדרה‪.‬‬ ‫ווער ס’גייט וועלן וויסן ווי דער אויבערשטער איז‪ ,‬זאל מיר בעטן דעם‬ ‫נומבער פונעם יונגערמאן ווייל ער איז אנגעקומען צום תכלית הבריאה‪,‬‬ ‫גאווה דקדושה‬ ‫ער ווייסט ווער דער בורא איז‪.‬‬ ‫דער ענין פון לך לך כ’האב פונקט געזען אין תפארת צבי‪.‬‬ ‫די רבי האט געהאט א שמועס ביים קידוש שבת אינדערפרי‪ ,‬האט ער‬ ‫הכיר את בוראו‬ ‫ארומגערעדט וועגן דער לך לך מארצך‪.‬‬ ‫זאגט דער חתם סופר‪ ,‬דער אויבערשטער האט געזאגט ווען א‬ ‫האט ער גערעדט וואס איז דער “לך” איז ער אריינגעגאנגען אין דעם‬ ‫מענטש לערנט על פי חקירה מיינט ער איז ער קומט אן אויבן‪ ,‬סלם‪,‬‬ ‫אז א מענטש דארף אריינקוקן אין זיין אייגענע גרויסקייט‪.‬‬ ‫ער קומט אן אויבן‪ ,‬זאלסט וויסן אז ס’גייט אין ערגעץ נישט ס’קומט‬ ‫דער אויבערשטער האט געזאגט פאר אברהם אבינו זיי נישט מזלזל‬ ‫אראפ‪ ,‬אונז דארפן גיין מיט אמונה פשוטה‪ ,‬וואס איז געווען‪.‬‬ ‫אין דיר אליינ’ס‪ ,‬קוק אריין לך לך גיי אריין אין דיר‪ ,‬גיי אריין אין די‬ ‫ממילא לאמיר אביסל צוריקוקמען צום מדרש ממילא אברהם אבינו‪,‬‬ ‫עצמיות‪ ,‬זע ווי שטארק דו ביסט‪ ,‬זע ווי לעכטיג דו ביסט!‬ ‫די גמרא (נדרים לב‪ ).‬האט א מחלוקת ווען אברהם אבינו איז געווען הכיר‬ ‫רוב פראבלעמען וואס איז דא‪ ,‬ווייל א מענטש גלייבט נישט אין זיך‪,‬‬ ‫את בוראו‪ ,‬צו בן ג’ שנה‪ ,‬אדער בן מ”ח שנה‪.‬‬ ‫ער גלייבט נישט אז ער האט די כחות‪ ,‬ווי גייט דער ניגון יא דו האסט די‬ ‫לאמיר אננעמען אז בן ג’ שנה‪ ,‬אברהם אבינו איז געווען א קליינע‬ ‫כחות‪ ,‬דאס איז נקודה פון די אלע זאכן‪ ,‬די האסט די כחות‪ ,‬דו קענסט‬ ‫יונגעלע פון דריי יאר‪ ,‬ער איז געגאנגען אויפן גאס‪ ,‬ער האט געזען‬ ‫דאס איבער קומען‪ ,‬דו קענסט גיין‪.‬‬ ‫ס’איז דא וועלט‪ ,‬ס’איז דא א לבנה ס’איז דא כוכבים‪ ,‬ס’איז דא א‬ ‫גאנצע בריאה‪ ,‬אברהם אבינו איז נישט געווען קיין נער‪ ,‬אברהם אבינו‬ ‫אני הוא בעל הבירה‬ ‫האט אריינגעטראכט‪ ,‬וויאזוי קען זיין ס’דרייען זיך ארום טויזענטער‬ ‫כ’האב שוין דערמאנט אמאל די מדרש און כ’וויל אביסל רעדן א‬ ‫טויזענטער מענטשן‪ ,‬און קיינער שטעלט זיך נישט אפ טראכטן וואס‬ ‫נקודה וועגן דעם‪ ,‬ס’איז דא א באקאנטע מדרש‪( ,‬בראשית לט א) ויאמר‬ ‫איז דאס?‬ ‫ה’ אל אברהם ר’ יצחק פתח‪ ,‬ער האט אנגעהויבן א פסוק אין תהלים‪,‬‬ ‫דאס איז אליינ’ס געשען?! איינער האט דאס אראפגעווארפן‪ ,‬און‬ ‫שמעו בת וראי והטי אזנך ושכחי עמך ובית אביך‪.‬‬ ‫ס’האט פאסירט א זאך?! ס’קען דאך נישט זיין אזא מין זאך‪ ,‬ס’מוז דאך‬ ‫אמר ר’ יצחק משל לאחד שהיה עובר ממקום למקום וראה בירה אחת‬ ‫מאכן סענס‪ ,‬ס’מוז דאך זיין‪.‬‬ ‫דולקת‪ ,‬ער האט געזען ווי ס’ברענט א בירה‪ ,‬ס’ברענט א פאלאץ‪ ,‬אמר‬ ‫דער אויבערשטער איז געגאנגען און ער האט געזאגט‪.‬‬ ‫תאמר שהבירה הזה דולקת בלי מנהיג‪ ,‬וועסטו זאגן אז דאס ברענט אן‬ ‫א משל ווי ער זעט ווי א בירה ברענט‪ ,‬און דער אויבערשטער האט‬ ‫קיין שום מנהיג‪ ,‬הציץ עליו בעל הבירה‪ ,‬האט דער בעל הבירה ארויס‬ ‫אים געזאגט אני הוא בעל הבירה‪ ,‬דער אויבערשטער האט געזאגט מיין‬ ‫געקוקט און האט געזאגט אני הוא בעל הבירה‪ ,‬כך לפי שהיה אברהם‬ ‫טייערע אברהם‪ ,‬כ’זע דו ווילסט אמת’דיג וויסן וואס ס’גייט פאר אני‬ ‫אבינו אומר תאמר שהעולם הזה בלי מנהיג‪ ,‬הציץ עליו הקדוש ברוך‬ ‫הוא בעל הבירה‪ ,‬איך בין דער בעל העולם‪ ,‬איך האב באשאפן די וועלט‪.‬‬ ‫הוא אמר לו אני הוא בעל העולם‪.‬‬ ‫במסילת ישרים נעלה‬ ‫יסוד האומה‬ ‫האב איך געזאגט פאר די בחורים מ’קוקט אריין ס’איז באקאנט איינע‬ ‫יעצט נאך מנחה האב איך גערעדט אפאר ווערטער צו די בחורים‪,‬‬ ‫פון גרעסטע מוסר ספרים‪ ,‬איז דאך דער הייליגער ספר מסילת ישרים‪.‬‬ ‫אברהם אבינו איז געווען דער וואס האט מייסד געווען די יסודות‬ ‫דער פלא איז אז דער מסילת ישירים איז געווען אין די צייטן פון בעל‬ ‫היהדות‪ ,‬אונז אלע זענען בני אברהם בני יצחק בני יעקב‪ ,‬אונז ענדיגן‬ ‫שם הקדוש‪ ,‬ס’איז באקאנט אז דער גר”א איז נישט ארויסגעפארן פון‬ ‫צו‪ ,‬אברהם אבינו איז געווען דער וואס האט צוגענדיגט ער האט אוועק‬ ‫ווילנא פאר ער האט נישט געלערנט פאר פיר שעה א שטיקל מסילת‬ ‫געשטעלט די פאדומענט פון כלל ישראל‪ ,‬די פאדומענט‪.‬‬ ‫ישרים‪ ,‬כדי ער זאל האבן שמירת עינים‪.‬‬ ‫ווען מ’קוקט אריין אונעם הייליגן תניא די גאנצע מציאות וואס א איד‬ ‫ס’איז געווען אין זיינע צייטן‪ ,‬זיין תקופה‪ ,‬איז בכל אופן‪ ,‬הייבט ער אן‬ ‫איז גרייט זיך מוסר נפש צו זיין‪ ,‬איז ווייל אברהם אבינו האט משריש‬ ‫די יסודות פון זיין ספר‪ ,‬די ערשטע זאך וואס ער הייבט אן איז‪ ,‬די סוף‬ ‫געווען די כח האמונה האט ער משריש געווען פאר אונז‪.‬‬ ‫הבירור האמיתי וואס א מענטש קען צוקומען צום ריכטיגן זאך איז‪ ,‬אז‬ ‫עליה לצורך ירידה‬ ‫ער פרעגט מה חובתי בעולמי פארוואס בין איך דא‪ ,‬וואס איז מיין תפקיד‬ ‫דרך אגב איז דא א חתם סופר אין פרשת ויצא (דרשות חתם סופר שעח‪).‬‬ ‫פארוואס איך בין דא?!‬ ‫ביי די סולם‪ ,‬ויחלם והנה סולם מוצב ארצה וראשו מגיע השמימה‪ ,‬זאגט‬ ‫און אזוי גייט ער אריין ווען א מענטש קומט צו צו דעם אמת’דיגן‬ ‫ווייטער די פסוק והנה השם נצב עליו ויאמר אני השם אלקי אברהם‬ ‫הכרה פארוואס בין איך דא‪ ,‬און ער הייבט אן האדם לא נברא רק‬ ‫אביך ואלקי יצחק הארץ אשר אתה שכב עליה לך אתננה ולזרעך‪.‬‬ ‫דער עולם שלאפט‪ ,‬ער וואונדערט זיך וואס גייט פאר מ’ליינט נישט‬ ‫להתענג על השם‪ ,‬ער גייט אריין אין דאס וואס יעדער איינציגסטע‬ ‫קיין קריאת שמע‪ ,‬אין קאצק גייט דאס נישט אן? הייסט דאס אז איך‬ ‫שורה קען מען מען אריינגיין מסביר זיין און מפרש זיין‪.‬‬ ‫האב געלעבט אין א גע’הרג’טע סקעם‪ ,‬הייסט אז מ’קען זיין א עובד און‬ ‫אחד היה אברהם‬ ‫מ’דארף גארנישט טון‪ ,‬מ’קען פאפן‪ ,‬מ’קען פאפן‪ ,‬מ’דארף נישט ליינען‬ ‫אבער די נקודה וואס אברהם אבינו האט געהאט איז‪ ,‬ער איז געווען‬ ‫קיין קריאת שמע‪.‬‬ ‫א יחידי‪ ,‬די גאנצע וועלט ס’איז געווען תרח‪ ,‬וואס האט געדינט עבודה‬ ‫איי! ווען בין איך אמאל פארשלאפן א זמן קריאת שמע איז דאס א‬ ‫זרה‪ ,‬ס’איז געווען א קליין יונגל אברהם אבינו‪ ,‬א קליין שעפעלע‬ ‫נארמאלע זאך‪ ,‬ער מאכט די אלע חשבונות‪ ,‬ער טראכט אבער כ’בין דאך‬ ‫האט זיך געדרייט אליינ’ס און ער האט געפרעגט א שאלה וואס גייט‬ ‫אבער א קאצקער כ’וויל דאך ווערן א קאצקער‪ ,‬און מיינע קאצקער‬ ‫דא פאר?!‬ ‫ידידים האקן שטיקער זיי שלאפן‪ ,‬שלאף איך אויכעט‪ ,‬ערלעדיגט‪ ,‬אזוי‬ ‫ער איז נישט געווען איבער גענומען פון דעם וואס די גאס זאגט‪,‬‬ ‫לייגט ער זיך צוריק שלאפן‪.‬‬ ‫וואס די גאס טוט‪ ,‬ער האט געוואוסט עפעס שטומט נישט דא‪ ,‬און‬ ‫קאלאוואר!‬ ‫טאמער דארף דאס מאכן סענס בין איך גרייט צו זיין איינער אליינ’ס‪,‬‬ ‫ס’ווערט אזוי פונף נאך ניין‪ ,‬די קאצקער ידידים זענען א גאנצן‬ ‫און איבערקומען יעדע זאך וואס קען נאר זיין‪ ,‬ווייל ס’גייט מיר נישט‬ ‫צייט געווען אונטערן דאכענע‪ ,‬זיי האבן נישט געקענט צולאזן ער‬ ‫אן‪ ,‬פונעם אמת וועל איך מיר נישט רוקן קיין איין איינצגיסטע טראפ‪,‬‬ ‫זאל פארפאסן זמן קריאת שמע‪ ,‬זיי האבן געגעבן א טאנץ ארויס‪ ,‬זיי‬ ‫פשט ער איז נישט מרוגש געווארן וואס יענער זאגט‪.‬‬ ‫האבן אים אנגעהויבן דו הערסט‪ ,‬שיסן נעגל וואסער‪ ,‬מ’האט פון אים‬ ‫נסיון קאצק‬ ‫געמאכט פאטאש‪ ,‬אז ס’לאזט זיך נישט גלייבן!‬ ‫האב איך פארציילט אז אין קאצק ס’איז געווען באקאנט אז אין‬ ‫פארדעם ביסטו אהער געקומען דא?! פארדעם ביסטו געקומען קיין‬ ‫קאצק איז געווען פייערדיגדע חבורה מ’האט געארבעט מ’האט‬ ‫קאצק כדי דו זאלסט נאכטון יעדעם איינעם ווי א מאלפע‪ ,‬ווייל דיין‬ ‫געשניטן פון די מידות‪ ,‬ווען איינער האט געוואלט ווערן אריינגיין‬ ‫חבר שלאפט‪ ,‬שלאפסטו אויכעט‪ ,‬ווייל דיין חבר שטייט נישט אויף‬ ‫אונעם חבורה האט מען אים מנסה געווען‪ ,‬מ’האט אים אויספראבירט‬ ‫צו זמן קריאת שמע שטייסטו אויכעט נישט אויף‪ ,‬דאס איז געווען די‬ ‫צו ער קען טאקע ווערן א חלק פון די חבורה‪.‬‬ ‫נקודה‪ ,‬מ’האט אים מסדר געווען‪.‬‬ ‫איז אנגעקומען דארט איינער וואס האט זיך שוין געהאט פורש‬ ‫ואת הנפש אשר עשה בחרן‬ ‫געווען און מקדש געווען‪ ,‬ער איז געווען מורא’דיג מורא’דיג‪ ,‬מורא’דיג‬ ‫עכ”פ איז אברהם אבינו איז נישט געווארן נתפעל‪ ,‬קאצק ארויף‪,‬‬ ‫און ער האט געוואלט אריינגיין אין די קאצקע חבורה‪.‬‬ ‫קאצק אראפ גייט מיר נישט אן וואס די וועלט איז‪ ,‬בן ג’ שנה הכיר‬ ‫האבן זיי געזאגט פיין קום אהער‪ ,‬די סדר פלעגט זיין אין קאצק‪,‬‬ ‫אברהם אבינו את בוראו‪ ,‬ער איז געגאנגען פון גאס צו גאס‪.‬‬ ‫מ’פלעגט אוועקגיין פון אינדערהיים פאר זיבן אכט ניין חדשים איז מען‬ ‫מ’דארף פארשטיין ווען מ’קוקט אריין אין רמב”ם זעט מען אברהם‬ ‫אוועק געגאנגען‪ ,‬אליינ’ס אן די ווייב און קינד ‪ -‬וואס דאס וואלט נישט‬ ‫אבינו איז ארומגעגאנגען און ער האט געמאכט גרים‪ ,‬די רמב”ם‬ ‫געווען קיין שלעכטע זאך אויב מ’קען דאס נאכטון ‪ -‬נישט קיין חילוק‪,‬‬ ‫זאגט אברהם אבינו איז ארומגעגאנגען ער האט געהאט צענדליגע‬ ‫אבער די נקודה פון דעם איז געווען‪ ,‬מ’איז געווען אין קאצק און מ’האט‬ ‫טויזענטער חסידים‪ ,‬איבעראל ווי ער איז געגאנגען האט ער‬ ‫געשטיגן אין עבודת השם‪ ,‬זייער לעכטיג‪.‬‬ ‫אויסגערופן ה’ הוא האלקים‪ ,‬אברהם אבינו ווי ער איז געגאנגען האט‬ ‫האבן זיין אפגעמאכט די חברה מ’איז געשלאפן אין איין דארמעטארי‬ ‫ער צוגעשטעלט צו עסן‪.‬‬ ‫שטוב‪ ,‬אלע עובדים‪ ,‬און מ’גייט אויספרובירן דעם נייעם אורח וואס‬ ‫קומט‪ ,‬דעם נייעם עובד‪ ,‬מ’האט אים צוגעשטעלט א בעט דא‬ ‫לפני מי אתם מברכים‬ ‫וועסטו שלאפן‪.‬‬ ‫די מדרש פארציילט ווי אברהם אבינו איז געגאנגען האט ער‬ ‫צוגעשטעלט ר’ ישעי’לעס קאך‪ ,‬ס’איז א געוואלדיגע זאך‪ ,‬כ’בין נישט‬ ‫ויקץ כישן‬ ‫מזלזל ח”ו אין ר’ ישעי’לעס קאך‪ ,‬ס’איז א געוואלדיגע זאך מ’שטעלט‬ ‫זיי זענען געגאנגען זיי האבן זיך געהאט אפגעשמועסט פארדעם‪,‬‬ ‫צו פאר אידן צו עסן‪ ,‬ס’איז א קידוש השם איום ונורא ווי האט זיך דאס‬ ‫זיי זענען אויפגעשטאנען אינמיטן די נאכט‪ ,‬געגאנגען אין מקוה‪ ,‬און‬ ‫אנגעהויבן די אלע זאכן?!‬ ‫געלערנט מיט א פייער מיט א קאך‪ ,‬ווען ס’איז געקומען א האלבע שעה‬ ‫אברהם אבינו איז געווען עלטער פון ר’ ישעי’לע מיט אפאר יאר‪ ,‬דאס‬ ‫נאכן עלות‪ ,‬האבן זיי געליינט קריאת שמע מיט א פייער א פלאקער‪ ,‬און‬ ‫איז געווען א שטארקע זאך‪ ,‬אבער ווען מ’קוקט אריין אין רמב”ם אין‬ ‫זיי האבן זיך אלע צוריקגעלייגט אין בעט צוגעדעקט מיט די דאכענע‪.‬‬ ‫מדרש‪ ,‬זעט מען אברהם אבינו האט צוגעשטעלט צו עסן‪ ,‬יעדער איז‬ ‫ס’קומט אזוי פונף דרייסיג און דער נייער קאצקער אורח הייבט זיך‬ ‫געקומען עסן‪.‬‬ ‫אן וועקן‪.‬‬ ‫גוים זענען אריינגעקומען עסן‪ ,‬ס’איז נאכנישט געווען קיין אידן‬ ‫און ער הייבט אן קוקן‪ ,‬איין רגע א רגע‪ ,‬ער ווישט זיך די אויגן דאס‬ ‫דעמאלט‪ ,‬ס’איז געקומען גוים‪ ,‬און יעדער האט געזאגט טענק‬ ‫זענען די קאצקער עובדים?! דער עולם פאפט דא געהעריג פונף‬ ‫י”א איברהע”ם!‬ ‫דרייסיג א געפאפעראציע‪ ,‬ער ווערט אויס קאצקער‪ ,‬קאצק שמאצק‬ ‫טענ”ק י”א מיר נישט‪ ,‬זאגט ער‪ ,‬האסט געגעסן דאס האט איינער‬ ‫איך דראפ אלעס!‬ ‫צוגעשטעלט צו עסן‪ ,‬דער הייליגער באשעפער‪ ,‬און ער קוקט אים אן‪,‬‬ ‫און ער זעט יא דער עולם שלאפט פיין ‪ -‬דאס האב איך שוין נישט‬ ‫וואס הייליגע באשעפער?‬ ‫געזען אבער כ’שטעל זיך פאר אז כדי צו מתאמת זיין די זאך‪ ,‬האט מען‬ ‫זאגט ער יא דער באשעפער האט געמאכט ס’זאל וואקסן תבואה‪ ,‬פון‬ ‫נאך געשנארכעטס אויכעט‪ ,‬ס’זאל אויסזען אמת’דיג‪.‬‬ ‫תבואה האט מען געמאכט ווייץ‪ ,‬פון ווייץ איז מען געגאנגען מ’האט‬ ‫עטיפת ישמעאלים‬ ‫דאס איינגעקנעטן‪ ,‬מ’האט געמאכט א הערליכע שיינע זאך‪.‬‬ ‫נו! אויב יעדער איינער שלאפט וויקעלט ער זיך נאכאמאל איין‪ ,‬ער‬ ‫דער אויבערשטער האט געמאכט א בהמה זאל געבוירן קינדער‪,‬‬ ‫מאכט אן עטיפת ישמעאלי‪ ,‬ער ציעט זיך נאכמאל איין מיט’ן טלית און‬ ‫נו! וואס זאל איך טון? מאך א ברכה פארן באשעפער דאנק‬ ‫ער גייט ווייטער שלאפן‪.‬‬ ‫דעם אויבערשטן!‪.‬‬ ‫ער שלאפט ווייטער ער וועקט זיך אויף אזוי צען צו זיבן‪ ,‬ער זעט‬ ‫מ’האט נאכנישט קובע געווען דעמאלט די ברכה וואס מ’זאל מאכן‬ ‫כ’ווייס נישט וואס מ’האט מיר פארקויפט א מעשה מיט קאצק א‬ ‫אבער דאנק דעם אויבערשטן‪ ,‬פאר וועמען האט דער אויבערשטער‬ ‫מחיה‪ ,‬מ’שלאפט מ’רועט זיך אויס‪ ,‬אלעס שלאפט‪ ,‬אלעס שלאפט‪ ,‬ער‬ ‫באשאפן די וועלט‪.‬‬ ‫הייבט אן טראכטן אלעס שלאפט‪ ,‬פארוואס שלאף איך נישט?‬ ‫הקצר בזעם ומאריך אף‬ ‫אינדערהיים בין איך אן עובד ווען בין איך געשלאפן פערטל צו זיבן?!‬ ‫פארציילט די מדרש אמאל האט ער געהאט א אכטציג יעריגע גוי איז‬ ‫ס’מאכט אבער נישט קיין סענס יעדער איינער זאל שלאפן איך זאל‬ ‫אריינגעקומען‪ ,‬ער האט זיך אנגעפראסן‪ ,‬זאגט אים אברהם אבינו די‬ ‫אויף זיין‪.‬‬ ‫אלטישקער‪ ,‬דאנק דעם אויבערשטן‪ ,‬פיין דאנק דעם אויבערשטן‪ ,‬ער‬ ‫סוף זמן קריאת שמע‪ ,‬אין פונף מוניט ארום‬ ‫ציעט זיך ארויס זיין עבודה זרה‪.‬‬ ‫עכ”פ ס’איז סוף זמן קריאת שמע‪ ,‬ער וועקט זיך אויף ער זעט ווי‬ ‫לבקרים רבה אמונתך‪ ,‬אזויפיל מלאכים איז דא וואס מ’קען דאס‬ ‫זאגט אברהם אבינו כ’האב גערעדט פון דיין עבודה זרה ער האט דיר‬ ‫ניטאמאל משער זיין‪ ,‬וואס דינען דעם אויבערשטן אן א יצר הרע‪.‬‬ ‫בכלל באשאפן? דיין טויטן קלאץ‪ ,‬דער אויבערשטער האט דיר באשפן‬ ‫דאס אז א איד מארדעוועט זיך איך וויל זיין נאנט צום אויבערשטן‪,‬‬ ‫זאג אים שכח‪.‬‬ ‫דאס איז א געוואלדיגע זאך וואס איז דא‪.‬‬ ‫ניין! דער אלטער וויל נישט‪ ,‬און אברהם אבינו בעט זיך ביי אים זאג‬ ‫צמצום כלי השפע‬ ‫ישר כח פארן אויבערשטן‪ ,‬אברהם אבינו האט געטרייט אהער געטרייט‬ ‫כ’וויל אבער רעדן פון א נקודה איך וועל מסיים זיין מיט דעם‪ ,‬דרך‬ ‫אהין‪ ,‬זאגט ער אים דו שייגעץ ארויס! די עובד עבודה זרה וואס דו‬ ‫אגב כ’דערמאן יעדעס יאר כ’וועל היי יאר נישט אריינגיין אין אריכות‬ ‫ביסט גיי ארויס פון דא‪ ,‬עכ”פ ס’איז געגאנגען אזוי פייער‪.‬‬ ‫אים דעם‪ ,‬כ’בין נאר מציין ס’איז ווערד יעדער זאל לערנען אינעווייניג‬ ‫דער אויבערשטער איז געקומען און ער האט מתגלה געווען פאר‬ ‫דער מאור עינים‪.‬‬ ‫אברהם אבינו‪ ,‬דער אויבערשטער האט אים געזאגט אברהם אברהם‪,‬‬ ‫דער מאור עיניים ברענגט דארט דער ענין פון צמצום ודין אז יעדע‬ ‫אכטציג יאר ווארט איך שוין אויף דעם אלטן גוי ער זאל נאנט ווערן‬ ‫מאל דער אויבערשטער וויל עפעס געבן‪ ,‬מאכט ער א צמצום ודין‪.‬‬ ‫צו מיר‪ ,‬אכטציג יאר בין איך סובל ווי ער דינט עבודה זרה און ער גייט‬ ‫כ’בעט יעדער זאל דאס לערנען פון אינעווייניג ס’איז ווערד‬ ‫אזוי אן‪ ,‬דו האסט אים יעצט געזען פאר א מינוט האסט פרובירט‬ ‫אריינצוקוקן און לערנען מיט די קינדער די הייליגע שטיקל מאור עיינים‪.‬‬ ‫ס’איז נישט געגאנגען האסטו מער נישט אויסגעהאלטן‪ ,‬האסט נישט‬ ‫געקענט מער דילדען?!‬ ‫הקריאה מעורר‬ ‫אברהם אבינו איז צוריק געגאנגען ער האט אים אריינגענומען ער‬ ‫כ’וועל אבער ענדיגן מיט דעם ס’האט מיר א איד גערופן היינט‪ ,‬האט‬ ‫האט אים מקרב געווען‪ ,‬אזוי איז די זאך ווייטער געגאנגען‪.‬‬ ‫מיר א איד גערופן און ער פארציילט מיר א מעשה פלא אזוי‪ ,‬טייערע‬ ‫עכ”פ זע מיר דעם לימוד ס’איז א מורא’דיגע לימוד‪ ,‬מ’טאר נישט‬ ‫אידן איר מעגט הערן די מעשה‪.‬‬ ‫ווערן איבער גענומען נישט וואס דער גאס זאגט‪ ,‬נישט וואס יענער‬ ‫זאגט ער מיר אזוי‪ ,‬דער איד ליינט די לעצטע פאר וואכן דער גליון פון‬ ‫זאגט‪ ,‬אונז דארפן וויסן אז אונז דארפן דינען דעם הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫נקדישך‪ ,‬ס’איז א מורא’דיגע זאך ווי ווייט מ’טוט אויף‪.‬‬ ‫דער יונגערמאן פארציילט ווי ער ליינט די לעצטע פאר וואכן דער‬ ‫אחרית כראשית‬ ‫גליון פון נקדישך‪ ,‬וואס רעדט וועגן דער ענין פון מורא מקדש נישט‬ ‫שטייט פון קאצקער‪ ,‬אז דער נסיון האחרון איז געווען אזוי דער נסיון‬ ‫רעדן ביים דאווענען פארציילט דער איד ‪ -‬און כ’מוז ענק זאגן‪ ,‬דער איד‬ ‫הראשון‪ ,‬דא שטייט לך לך און דא שטייט לך לך‪.‬‬ ‫האט מיר געהאט גערופן‪ ,‬ער האט מיר נאכדעם געטראפן פערזענליך‪,‬‬ ‫זאגט ער לכאורה די נסיון העקידה איז סך סך א שווערע נסיון ווי די‬ ‫דער איד וואוינט אין מאנסי‪ ,‬ער ארבעט דא אין אפסטעיט‪ ,‬ער האט‬ ‫נסיון פון לך לך‪ ,‬אויבן אויף זעט דאס אויס דער אויבערשטער האט‬ ‫מיר געזאגט ער וועט מאכן א סטאפ ביי מיר‪.‬‬ ‫געהייסן גיין איז ער געגאנגען‪.‬‬ ‫דער איד איז אנגעקומען דא מיט די ארבעט’ס קליידער‪ ,‬געגאנגען‬ ‫הגם ווען מ’איז זיך מעמיק אין דער נסיון פון א מענטש מ’זאגט אים‬ ‫געהעריג אנגעטון מיט אלע שמונה בגדים‪ ,‬ער פארציילט מיר די‬ ‫לך לך‪ ,‬לאז אלעס אפ און מ’הייסט אים גיי‪ ,‬ווי זאל איך גיין? אל הארץ‬ ‫מעשה‪ ,‬און פאר א רגע האב נישט געקענט אפילו געהעריג רילעטין‪,‬‬ ‫אשר אראך‪ ,‬וואס איז די נקודה דערפון?‬ ‫‪ -‬זאגט ער מיר יא‪.‬‬ ‫זאגט ער אז באמת די נסיון פון די עקידה איז געווען לפי שעה און‬ ‫מכאן ואילך חושבנא‬ ‫לפי שעה קען א מענטש דורכגיין אזא זאך‪ ,‬אבער די נסיון פון לך לך‬ ‫זייט די הייליגע טעג האט ער געהאט געמאכט א קבלה‪ ,‬ער וויל נישט‬ ‫איז געווען א אייביגע זאך‪ ,‬לאז איבער דיינע טבעיות מבית אביך‪ ,‬לאז‬ ‫רעדן ביים דאווענען‪.‬‬ ‫איבער דיינע טבעיות פון די לאנד פון ווי דו ביסט געבוירן רייס אלעס‬ ‫ווען ס’איז געקומען די הייליגע טעג האט דאס נאך געמאכט סענס‪,‬‬ ‫אויס‪ ,‬דיין גאנצע בענקשאפט צו דיין טאטנ’ס הויז רייס אלעס אויס‪,‬‬ ‫אבער פאריגע וואך שבת‪ ,‬דאס הייסט שבת פרשת נח‪ ,‬די מעשה איז‬ ‫דאס איז א אייביגע זאך‪ ,‬ממילא דאס איז סך א שווערע זאך‪.‬‬ ‫געווען די וואך שבת פרשת נח‪.‬‬ ‫הנה בראתי את היצר‬ ‫דאס הייסט שבת בראשית האט ער מער נישט גערעדט אבער‬ ‫אבער אונז דארף מיר איין זאך וויסן דער הייליגער בית אברהם ברענגט‬ ‫געהאט זיינע חברים‪ ,‬ער איז געווען פון די פירערס‪ ,‬מ’פלעגט אנקומען‬ ‫אויף דער מדרש וואס אונז האבן געהאט אז אברהם אבינו האט געזען‬ ‫צו לכו נרננה‪ ,‬און מ’פלעגט אפשמועסן די גאנצע דאווענען‪ ,‬שבת‬ ‫א בירה אחת דולקת‪ ,‬ביז ס’איז געווען הציץ עליו בעל הבירה און האט‬ ‫צופרי די גאנצע דאווענען‪ ,‬אבער יעצט האט ער מחליט געווען‪.‬‬ ‫אים געזאגט אני הוא בעל הבירה‪.‬‬ ‫שבת צופרי פארציילט ס’איז געווען א מורא’דיגע געשמאקע‬ ‫זאגט ער א מענטש זעט אסאך מאל ווי דער יצר הרע ברענט‪,‬‬ ‫דאווענען‪ ,‬כ’שעם זיך דיר צו זאגן‪ ,‬כ’פלעג אנקומען נאך נשמת און‬ ‫ס’פלאקערט אין אים א יצר הרע‪ ,‬און ער פרעגט ריבונו של עולם‪ ,‬וואס‬ ‫תיכף זיך געזעצט שמועסן‪ ,‬מ’פלעגט טאקע שישקענען די פרומע די‬ ‫גייט דא פאר וויאזוי געב איך מיר אן עצה מיט די ברענעדיגע יצר הרע‪,‬‬ ‫פלעגן שישקענען‪ ,‬די פאנאטישע זיי ווייסן נישט וויאזוי מ’שאקלט‬ ‫ווער האט באשאפן דער יצר הרע וואס טוט מען מיט דעם‪.‬‬ ‫די לופן ארויף און אראפ וויאזוי צו שמועסן‪ ,‬זיי ווייסן נישט וויאזוי‬ ‫ס’ארבעט‪ ,‬אבער אונז פלעגן שמועסן‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער איז זיך מגלה פאר א מענטש און ער זאגט‪ ,‬ווען‬ ‫זאגט ער פאריגע וואך פרשת נח‪ ,‬כ’בין ווייטער געקומען אין בית‬ ‫א מענטש בעט דאס און ער מיינט דאס מיט א אמת’דיגקייט‪ ,‬הציץ‬ ‫המדרש‪ ,‬כ’האב מיר גזעצט אין בית המדרש ווייטער אפאר בענק‬ ‫עליו בעל הבירה‪.‬‬ ‫ארויף‪ ,‬כ’האב נאך געהאט איינע פון די חברה זענען מיר געקומען ציען‬ ‫קומט דער אויבערשטער דער בעל העולם און ער זאגט איך האב‬ ‫די טלית‪ ,‬הערסט!‪ ,‬כ’האב מיר נישט וויסענדיג געמאכט‪ ,‬כ’האב ווייטער‬ ‫באשפן דער יצר הרע‪ ,‬איך וועל דיר העלפן‪ ,‬אויב דו ווילסט דאס באמת‬ ‫געדאווענט‪ ,‬כ’האב נישט קיין איין ווארט אויסגערעדט‪ ,‬פארשטייסט‬ ‫דורכקומען וועל איך דיר העלפן‪.‬‬ ‫אליינ’ס כ’בין שוין געקומען געהעריג ביים דאווענען‪ ,‬כ’האב נישט‬ ‫התענוג הנפלא‬ ‫גערעדט קיין איין ווארט‪.‬‬ ‫דער שפת אמת ברענגט די וואך‪ ,‬דער אויבערשטער ‪ -‬און דאס איז א‬ ‫ויקומו הרעים ויגרשום‬ ‫מורא’דיגע ליין פונעם שפת אמת – דער אויבערשטער האט סך מער‬ ‫נאכן דאווענען בין איך געגאנגען צו מיינע חברים‪ ,‬אביסל רויט‪ ,‬כ’האב‬ ‫ליב די רצון און די תשוקה פון יעדעם איד נאנט צו ווערן צו אים‪ ,‬ווי דער‬ ‫זיך געשעמט‪ ,‬און איינער גיבט זיך א רוף אן צו אים‪ ,‬לאמיר אים א‬ ‫פאקט אז ער איז נאנט געווארן‪.‬‬ ‫נאמען געבן ארי’‪ ,‬זאגט יענער‪ ,‬ארי’ דו קענסט נישט יעצט מיט שמעוסן‬ ‫איר הערט טייערע אידן‪ ,‬די געגועים און תשוקה וואס א איד האט און‬ ‫דעם שמועס‪ ,‬פארוואס נישט?! ווייל האלט מיט די גאנצע שמועס!‬ ‫ער בעט זיך צום אויבערשטן איך וויל נאנט ווערן‪ ,‬איך וויל ווערן א חלק‬ ‫קומסט יעצט אן ביסט געווארן א פרומאק‪ ,‬קומסט אן אינמיטן די‬ ‫אלקי דאס האט דער אויבערשטער סך מער ליב‪.‬‬ ‫שמועס ער זאגט אים גיי פון דא! גיי דיר אהיים גיי דיר אהיים‪.‬‬ ‫אה! ווען ער איז שוין אנגעקומען‪ ,‬מלאכים האט דער אויבערשטער‬ ‫אויפן מוניט בין איך נפגע געווארן‪ ,‬כ’האב מחליט געווען כ’גיי טאקע‬ ‫גענוג‪ ,‬דער אויבערשטער האט מילאנען‪ ,‬בילאנען מלאכים האט דער‬ ‫אהיים‪ ,‬וועל איך נישט עסן ביים קידוש‪ ,‬זיי פלעגן מאכן א קידוש יעדע‬ ‫אויבערשטער‪ ,‬מ’קען ניטאמאל וויסן וויפיל מלאכים ס’איז דא‪ ,‬חדשים‬ ‫זאגט דער הייליגער אור החיים הקדוש מורא’דיגע ווערטער‪ ,‬דער‬ ‫וואך מיט הערינג‪ ,‬ממילא בין איך טאקע אהיימגעגאנגען‪ ,‬אבער א‬ ‫אויבערשטער האט געזאגט פאר אברהם אבינו אז וואס‪ ,‬דו וועסט זען‬ ‫גאנצע וועג בין איך געווען זייער אראפגעלאזט‪.‬‬ ‫אז והיה זרעך כעפר הארץ‪ ,‬האט אברהם אבינו געזאגט וואס הייסט‬ ‫כ’קום אהיים מיין ווייב און קינדער זענען געשלאפן‪ ,‬כ’בין נאך‬ ‫מיינע קינדער גייען זיין בסך הכל ווי עפר הארץ‪ ,‬זיי גייען זיי ווי שטיקער‬ ‫קיינמאל נישט געווען אינדערהיים אין אזא צייט כ’פלעג אייביג‬ ‫ערד? איך דארף דאס נישט! מה תתן “לי” איך דארף דאס נישט איך‬ ‫בלייבן שמועסן א שעה‪ ,‬אנדערהאלבן‪ ,‬כ’פלעג אנקומען איינס דרייסיג‬ ‫דארף קינדער ווי אברהם אבינו‪.‬‬ ‫אינדערהיים פארשיכור’ט‪ ,‬נאכן שמועסן אזוי לאנג וואקט מען אהיים‬ ‫זאגט דער אור החיים הקדוש דער אויבערשטער האט געזאגט‪,‬‬ ‫אזוי פאר’שיכור’ט כ’ווייס נישט פונקטליך ווויאזוי ס’ארבעט נאך‬ ‫ניין והיה זרעך‪ ,‬דו וועסט האבן אי”ה קינדערלעך ווי אברהם אבינו‪,‬‬ ‫שמועסן אזוי לאנג מאכט דאס עפעס וואקן שיף‪.‬‬ ‫און ס’וועט זיין אזויפיל ווי עפר הארץ‪ ,‬אזוי זאגט דער הייליגער אור‬ ‫מי יחיה‪ ,‬ומי…‪.‬‬ ‫החיים הקדוש‪.‬‬ ‫עכ”פ ער קומט אריין אינדערהיים‪ ,‬ער גייט אריבער א שטוב‪ ,‬ער‬ ‫הערט א מאדנע גערודער‪ ,‬אה…! ער גייט אריין אין שטוב און ער זעט‬ ‫עונש זו למה?‬ ‫ווי זיין קינד א פיר יעריג קינד‪ ,‬איז איבער געדעקט מיט א בעג אויפן‬ ‫כ’האב געזען פון ווינער רב אויף קומענדיגע וואך שטייט יקח נא מעט‬ ‫פנים און דאס קינד סטראגעלט נאך מיט די הענט‪.‬‬ ‫מים‪ ,‬זאגט רש”י ער ברענגט נאך די גמרא אין בבא מציעא יוקח נא‬ ‫ווילאנג ער איז אנגעקומען צום קינד האט שוין די האנט געהאט‬ ‫על ידי שליח‪ ,‬רש”י זאגט שפעטער ווער איז דער שליח וואס האט‬ ‫אויפגעהערט צו סטראגלען‪ ,‬ער האט אראפ גענומען די בעג פונעם‬ ‫געברענגט וואסער פאר די אראבער’ס דאס איז געווען ישמעאל‪,‬‬ ‫קינד‪ ,‬ער האט געטראפן א בלויע קינד‪ ,‬א בלויע פנים‪ ,‬טאטאל בלוי‪.‬‬ ‫פארוואס האט אברהם אבינו געשיקט ישמעאל זאל גיין ברענגן‬ ‫ער האט גערופן הצלה מ’האט דאס קינד אריינגעפירט אין שפיטאל‪,‬‬ ‫וואסער? ווייל כדי לחנכו במצוות אזוי זאגט רש”י‪.‬‬ ‫דער דאקטער האט געזאגט ס’איז נישט קיין ספק ווען דאס קינד איז‬ ‫זאגט אבער די גמרא וויבאלד אברהם אבינו האט געשיקט א שליח‬ ‫נאך אזוי פאר א מוניט אנדערהאלבן מוניט‪ ,‬דאס קינד האט געוואלט‬ ‫וואס זאל גיין ברענגען וואסער פאר די דריי אראבערס‪ ,‬ווייל ער האט‬ ‫אויפבלאזן די בעג עפעס האט ער געוואלט‪ ,‬אבער ווען ס’נעמט נאך‬ ‫דאס נישט אליינ’ס געטון וועגן דעם האט אים דער אויבערשטער‬ ‫ווען א מוניט אנדערהאלבן מוניט איז דער קינד מער נישט דא‪.‬‬ ‫מעניש געווען‪ ,‬אזוי זאגט די גמרא‪ ,‬הקב”ה שילם לבניו ע”י שליח‬ ‫כל המציל נפש אחת מישראל‬ ‫שנאמר וירם משה את ידו ויך את הסלע‪.‬‬ ‫זאגט ער מיר כ’בין אייך אראפגעקומען פארציילן די מעשה איר‬ ‫פרעגט דער ווינער רב ס’איז מיר זייער שטארק געפאלן די קשיא‪,‬‬ ‫זאלט וויסן‪ ,‬ווען איך רעד ביים דאווענען בין איך נישט אינדערהיים‬ ‫פארוואס איז דער אויבערשטער מעניש אברהם אבינו‪ ,‬ער האט‬ ‫פאר אנדערהאלבן שעה‪ ,‬זאל דער אויבערשטער מיר שומר ומציל זיין‬ ‫געוואלט מחנך זיין זיין קינד למצוות‪ ,‬וואס גיבסטו מיר א עונש‪ ,‬ווייל דו‬ ‫אין וואספארא מצב איך גיי אהיים‪.‬‬ ‫האסט געשיקט א שליח‪ ,‬שיק איך דיר אויכעט א שליח וואס איז דאס?!‬ ‫לכבוד דעם האב איך געכאפט א פסק פונעם גרויסן קנאקער‬ ‫חינוך נקנה בראיה‬ ‫השמועסער הגדול הגבור וואס האט מיר געזאגט גיי דיר אהיים‪,‬‬ ‫און כ’האב מחליט געווען כ’גיי אהיים‪ ,‬כ’בין אנגעקומען אהיים און‬ ‫זאגט ער א מורא’דיגע זאך‪ ,‬דער אויבערשטער האט געזאגט פאר‬ ‫געראטעוועט מיין קינד‪ ,‬די לעצטע מוניט האב איך געראטעוועט דאס‬ ‫אברהם אבינו וואס האסטו געוואלט‪ ,‬האסט געוואלט מחנך זיין דיין‬ ‫לעבן פון מיין קינד‪.‬‬ ‫קינד‪ ,‬זייער שיין!‪.‬‬ ‫דאס איז עפעס א מעשה נורא‪ ,‬כ’האב געוואלט קאלן ידידי הר”ר‬ ‫ווייסטו דען נישט אז ווען דו א הונדערט יעריגע פריש גע’מל’טער‬ ‫אלתר ראבינאוויטש וואס איז ער איז מטפל דערמיט ער גיבט דאס‬ ‫איד לויפט ארויס אין די היץ‪ ,‬ברענגן אביסל וואסער פאר דריי‬ ‫ארויס‪ ,‬ס’איז זיין קרעדיט‪.‬‬ ‫מלאכים‪ ,‬דו ווייסט וואספארא חינוך דאס וואלט געווען פאר דיין קינד‪,‬‬ ‫ווי אויך פאר ידידי הרבני הנגיד ר’ יואל לאנדא‪ ,‬יארן וואס ס’גייט פאר‪,‬‬ ‫טויזענט מאל מער ווי דו גיבטס פאר דיין קינד א טעפעלע ער זאל גיין‬ ‫און דא האט מען געראטעוועט א אידישע נפש דער איד האט געהאט‬ ‫ברענגן וואסער!‬ ‫ממש טרערן אין די אויגן און ער זאגט מיר דו ווייסט וואס דאס מיינט‪,‬‬ ‫ווען דיין קינד זעט ווי דו גייסט ארום מיט א פייער ס’ברענט אין דיר‬ ‫אין אדם שומע לי ומפסיד‪ ,‬אין אדם שומע לי ומפסיד‪.‬‬ ‫מ’גייט ברענגן וואסער‪ ,‬הכנסת אורחים מ’גייט מחיה זיין אידן‪ ,‬דאס‬ ‫לא הספיד כלום‬ ‫וואלט געווען די ריכטיגע חינוך פאר אים‪ ,‬אז דו האסט דאס פארפאסט‬ ‫פאר דעם איד וויל איך זאגן‪ ,‬כ’האב אים נישט געוואלט זאגן בשעת‬ ‫וועגן דעם האסטו באקומען א עונש‪.‬‬ ‫מעשה ער איז געווען אזוי מרוגש ער האט גארנישט פארפאסט פונעם‬ ‫בגלל אבות תושיע אדם ובהמה‬ ‫שמועס‪ ,‬גארנישט האט ער נישט פארפאסט!‬ ‫לגבי די קוגל און די הערינג האט ער אויך נישט פארפאסט ווייל‬ ‫ווען א טאטע קומט אריין אין בית המדרש ער גייט צו צו קינד‬ ‫יעדער איד האט א סעודה אינדערהיים‪ ,‬ווער נישט קען מיר רופן‬ ‫איציקל איציקל דאווען הויעך‪ ,‬ער גייט ווייטער צום ווינקל און ער‬ ‫מ’וועט אים זען צוצושטעלן א סעודה לכבוד שבת קודש‪ ,‬ער וועט‬ ‫שמועסט מיט זיין חבר‪ ,‬וואס דרייסטו קאפ‪ ,‬וואס איצקלסטו מיר וואס‬ ‫קענען האבן א סעודה‪.‬‬ ‫דאווענסטו מיר?! לאז אפ די אלע שטותים‪.‬‬ ‫דאס אז דער איד האט געטון ער האט געריסן פון זיך‪ ,‬און ער האט‬ ‫ווען א טאטע וואקט אריין אין בית המדרש נאך נשמת‪ ,‬וואספארא‬ ‫אוועק געגעבן א געוואלדיגע שטיקל‪ ,‬דאס איז א מורא’דיגע זאך‪.‬‬ ‫חינוך איז דאס פאר דיין קינד‪ ,‬וואס ווילסטו פון דיין קינד לחנכו‬ ‫ווען עלטערן טוען דאס‪ ,‬איז דאס א סימבאל פאר די קינדער וואס‬ ‫במצוות‪ ,‬גייסט מחנך זיין דיין קינד גייסט אים קויפן א שיינע לעדערנע‬ ‫מ’דארף טוען‪ ,‬ווען א טאטע קומט אריין אין בית המדרש ער שטעלט‬ ‫סידור‪ ,‬ער גייט הרג’נען אפאר בהמות צו נעמען די לעדער אויף זיין‬ ‫זיך דאווענען‪ ,‬ער דאווענט זיין דאווענען אויף זיין פלאץ‪ ,‬ער שמועסט‬ ‫סידור‪ ,‬וואס? ער דארף נישט דאס!‬ ‫נישט‪ ,‬טוען אים די קינדער נאך‪.‬‬ ‫ווען א קינד זעט ווי זיין טאטע דאווענט‪ ,‬ווען א קינד זעט ווי זיין‬ ‫מה הוא אף זרעו‬ ‫טאטע האט זיך אוועקגערוקט פון א פלאץ ווי מ’פלעגט שמועסן און‬ ‫און אזוי דער הייליגער אור החיים הקדוש זאגט די וואך אין די סדרה‪,‬‬ ‫ער האט אויפגעהערט שמועסן‪ ,‬העלפט אים דער אויבערשטער אז‬ ‫ס’ווערד יעדער זאל אריינקוקן דארט‪ ,‬אברהם אבינו האט געפרעגט‬ ‫דער קינד ווערט געראטעוועט ממות לחיים‪.‬‬ ‫דעם אויבערשטן מה תתן לי ואנכי הולך ערירי‪ ,‬פרעגט ער‪ ,‬דער‬ ‫זאל אונז דער אויבערשטער אלע געבן שפע ברכה מיט הצלחה‬ ‫אויבערשטער האט דאך שוין צוגעזאגט פאר אברהם אבינו ער וועט‬ ‫וואוילע ערליכע קינדערלעך הרחבת הדעת מנוחה אונז זאלן אלע‬ ‫האבן קינדער ואעשך לגוי גדול‪ ,‬וואס האט ער געפרעגט מה תתן לי‬ ‫געבענטשט ווערן מיט די גאולה שלימה אמן און א פרייליכן שבת!‬ ‫ואנכי הולך ערירי דער אויבערשטער האט אים שוין געגעבן די ברכה?!‬ ‫צו הערן די שיעורים אויפן טעלעפאן \ צו לאזן א מעסעדזש \ צו ספאנסערן א גליון רופט ‪845-777-9987‬‬