gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

דעם רבי'נס ליכט - אידיש · Dem Rabines Lecht - Yiddish — לך לך (2026-10-19)

מוציא לאור: דעם רבי'נס ליכט - אידיש · Dem Rabines Lecht - Yiddish

שבוע: לך לך (2026-10-19)

דעם רבי'נס ליכט - אידיש · Dem Rabines Lecht - Yiddish — לך לך (2026-10-19)

פתח את ה-PDF הורדה

‫דעם רבינ'ס‬ ‫תשפ"ז‬ ‫בראשיתתשפ"ז‬ ‫לך לך‬ ‫בס"ד‬ ‫בס"ד‬ ‫יע ַזיין‬ ‫מֹוד ַ‬ ‫אלט ִאיר ִ‬ ‫יטאן (שיהר"ן ר"ט)‬ ‫יערע ִקינְ ֶדער ָז ְ‬‫ַאיֶ ֶ‬ ‫ָוואס ָּדא ָהאט ִזיְך ִּג ָ‬ ‫ליכט‬ ‫ֶעלְ ָר ָטהם‬ ‫אסכ ַגאבְ‬ ‫‪3‬‬‫‪302‬‬ ‫גליון ‪00‬‬ ‫גליון‬ ‫ריינער קוואל‬ ‫ֵאין ּ ָדאו ּ ְפֹרצֵ ׁ ּ ֶשיילְ ֵאן ָיןדבּ ֹו ְּ‬ ‫דער‬ ‫עקעס ֶצענְ ְד ִליגֶ ע‬ ‫ארן ַלאנְ גֶ ע ׁ ְש ְט ֶר ֶ‬ ‫ְמ ִסירוּת נֶ ֶפ ׁש צ ּו ָפ ְ‬ ‫ועגְפןוּן ַא ַ ְאבְ ָר ַ ּ ָבה ַעםת‬ ‫ש יְה ִרוֶיד‬ ‫דוֹ ׁ ַָא‬ ‫הח ַרה ְּ ִקאין‬ ‫אלי ַ ּאתוֹ ָר‬ ‫סוֹ ֵ‬ ‫מ ִד‬ ‫וען ִ ַא ָין‬ ‫טייט‬ ‫ִד ֶיע וָס ִא ְ‬ ‫ואךיז ׁ גְֶש ֵעוֶ‬ ‫ועל ֶכע ַמ ּ ָט ָרה‪,‬‬ ‫אוּנְ ז ִדי תוֹ ָרה ִדי ַא ֶלע ַמ ֲעשִׂ יּוֹ ת‪ ,‬וֶ ועגְ ן וֶ ְ‬ ‫עבן‬ ‫יסגֶ עגֶ ְ ּ‬ ‫ׁ ָשעוֹ ת ּאוּן ֶטעג‪ ,‬כּ וֹ חוֹ ת ַה ֶ ּנ ֶפ ׁש אוּן ּגוּף אוּן אוֹ ְ‬ ‫עםר‪.‬‬ ‫ט ֶד‬ ‫סוֹ ֵח‬ ‫עדינְער‬‫אטוּנְגֶ גֶ ִ‬ ‫ענֶ‬ ‫ארע ַרא ָגֶה על‬ ‫ועןא גָזוֹ י ֶ‬ ‫עוֶוי ַ‬ ‫ע‪ ,‬וִ‬ ‫ייד‬ ‫ואסזֵ ִא ֶ‬ ‫יז גֶ‬ ‫ים‪,‬וּנְ וָזֶ ער‬ ‫ינוינִּ‪ ,‬א‬ ‫ָא ַ ִהב ּ ִמ‬ ‫ילה?‬ ‫יילן ַמ ֲעשִׂ יּוֹ ת ַחס וְ ָח ִל ָ‬ ‫ער ֵצ ְ‬ ‫ְס ַּתם צ ּו ֶד ְ‬ ‫אפעל‪.‬‬ ‫אר'ן ֶר ִ ּבי'נְ ס ַ ּב ֶ‬ ‫על ֶטער ַפ ְ‬ ‫גֶ ְ‬ ‫אטט‬ ‫אס ָגֶה ְ‬ ‫על‬ ‫וען ָד ֶער‬ ‫ל‪,‬צ וֶ ְ‬ ‫יילן‬ ‫שאוֹינְ גְ‬ ‫ין ֵ‬ ‫יין ׁ ִ‬ ‫עגְל ט‬ ‫עאר ְלסְפ ֶל ְק ֵ‬ ‫אוזּן ֶ ַ‬ ‫וייטן ַפ‬ ‫ער ׁ ְש ְט‬ ‫יבי ְ וַ‬ ‫אוֹ ַא ֶ ּזוֹ‬ ‫"אין ּדוֹ ר ּׁ ֶש ֵאין‬ ‫ֶעס ִא ְיז ָדא ַא ָל ׁשוֹ ן ִאין ַּת ָ ּנא ְד ֵבי ֵא ִל ָּיהוּ‪ֵ ,‬‬ ‫עהאט ִדי ֲעשֶׂ ֶרת יְ ֵמי‬ ‫אבן ִמיר גֶ ַ‬ ‫גְ ַלייך ֶדערוֹ יף ָה ְ ּ‬ ‫ט‪.‬ס‬ ‫ער‬ ‫ועל ְ‬ ‫יפ ְ‬ ‫קוֹ ֶ‬ ‫ילןע ִדי וֶ‬ ‫אפ‬ ‫אש ִפ ְ ֶ‬ ‫ילבע ׁ ַ‬ ‫אט ֶַ ּ‬ ‫ה ִפ‬ ‫עס ִד ָי‬ ‫עטוערפו ֶּן‬ ‫ּס ֶ ּבט וֶ‬ ‫עוואַאו ְ ְר‬ ‫יטטן גֶ ִדי‬ ‫יש ְ‬ ‫אכינְנִ ִ ׁמ ְ‬ ‫נָ ִא ְ‬ ‫בּ וֹ ְּכ ַא ְב ָר ָהם‪ֵ ,‬אין ּדוֹ ר ּׁ ֶש ֵאין בּ וֹ ְּכיִ ְצ ָחק‪ ,‬וְ ֵאין ּדוֹ ר ּׁ ֶש ֵאין‬ ‫וישן‪ֶ ,‬דער‬ ‫ְּת ׁשו ָּבה‪ ,‬יוֹ ם ַה ָּקדוֹ ׁש‪ִ ,‬די ִפיר ֶטעג ִאינְ ְצוִ ׁ ְ‬ ‫ל‪ּ ַ ,‬בייצ ּו‬‫ישן‪,‬‬‫ועגְ‬ ‫ייןע וֶ ִט ׁ ְ‬ ‫יטּם ְק זַרו ֶּמ‬ ‫מרו‬ ‫עןסן ִַא‬ ‫ואק ְ‬ ‫עשעוַ ַטאנֶ ְ‬‫יפגֶׁ ְ‬ ‫עןאוֹ גֶ ְ‬ ‫וארן‬ ‫יזכ גֶעעוָ זֶ ְ‬ ‫ענֶ‬ ‫ועל ֶ‬ ‫ער ִא ְ‬ ‫ֶ וֶ‬ ‫אר ַהאן יְ ִח ִידים ַאזוֹ י‬ ‫בּ וֹ ְּכיַ ֲעקֹב"‪ ,‬אין יעדן ּדוֹ ר זֶ ענֶ ען ַפ ְ‬ ‫אטן ֶּת ַרח ִאין ׁ ְשטוּבּ ‪ַ ,‬אזוֹ י אוֹ ְ‬ ‫ייליגֶ ער יוֹ ם טוֹ ב ֻסכּ וֹ ת‪ ,‬שִׂ ְמ ַחת ֵ ּבית ַה ּׁשוֹ ֵא ָבה‪ַ ,‬א ְר ַ ּבע‬ ‫ֵה ִ‬ ‫אסעןר‬‫אאיןזוֹ י ִד ָיה גַאט ְ ֶ‬ ‫א‪.‬א‪.‬וו‪ַ ִ .‬‬ ‫יך‬ ‫טן ֶ ְא ְתרוֹ גִ ים‪ ,‬לו ָּל ִבים ֲה ַד ִּסים‬ ‫יפ‬‫יין ְ ַ‬ ‫זַ קוֹ‬ ‫וִ וי ַא ְב ָר ָהם‪ ,‬יִ ְצ ָחק אוּן יַ ֲעקֹב! וִ וי ֶקען ָדאס זַ יין? ַא ְ ְב ָר ָהם‬ ‫ערנָ אך ֶדער‬ ‫אר ַצייט‪ֶ ,‬ד ְ‬ ‫ִמינִ ים‪ ,‬הוֹ ׁ ַש ְענוֹ ת‪ֶ ,‬דעם ֶר ִ ּבי'נְ ס יָ ְ‬ ‫יך ָד ְ‬ ‫ָא ִבינ ּו ָהאט זִ ְ‬ ‫ד‪,‬א ֶיןד זַעריין‬‫אררוֹן ִ‬ ‫אל ְמ ְ‬ ‫ענֶהע ָפדוּן ַנִ‬ ‫ירד ָע‬ ‫אפ ֶ ֵ ּ‬ ‫יטפ ִד ּ ִי‬ ‫מ‬ ‫אך ּ ַ‬‫ט ְִ‬ ‫ימ נָ‬ ‫עש ִטאו ְּן‬ ‫ט גֶנָ ׁ ְ‬ ‫אך‬ ‫אקען‬ ‫עפ ֶמְ‬ ‫אט‬ ‫ָהגֶ ּ ַ‬ ‫ייער‪,‬‬ ‫ואר ְפן ִאין ַפ ֶ‬ ‫עלאזְ ט ַא ַריינְ וַ ְ‬ ‫אך גֶ ָ‬ ‫יוֹ ם טוֹ ב ׁ ְש ִמינִ י ֲע ֶצ ֶרת – שִׂ ְמ ַחת ּתוֹ ָרה וֶ וען ַא ֶלע ִא ְידן‬ ‫ת‪,‬ר‬ ‫ה ּדעוֹ‬ ‫אט ֶע‬ ‫ערע ָ ֵ‬ ‫עכ ֶט‬ ‫שא ֶ ִלר ֶ ְּ‬ ‫יב‬ ‫יז ְ ַ‬ ‫יט ׁ‬ ‫ת ִא‬‫טוֹ בפ ֻוסּלכּ וֹ ִמ‬ ‫ערגֶ יוֹעוֶםוען‬ ‫וען ֶ ִאדיז‬‫ערזְערל! וֶ ּדוֹ ר‬ ‫אנְ ֶ ְצ‬ ‫גַ ֶ ּב‬ ‫ישט‬ ‫נִ ְמרוֹ ד ָהאט ִאים גֶ עזָ אגְ ט‪" :‬אוֹ יבּ ִדי ִדינְ ְסט נִ ׁ ְ‬ ‫אקו ֶּמען‬ ‫ְ‬ ‫אבן ַ ּב‬ ‫עפ ֵרייט ִמיט ִדי ּתוֹ ָרה‪ַ ,‬א ֶלע ָה ְ ּ‬ ‫יך גֶ ְ‬ ‫אבן זִ ְ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫עלט וָ ואס ֶער‬ ‫עך גֶ ְ‬ ‫עק ֶל ְ‬ ‫און ּ ֶפ ְ‬‫ת‪,‬ן ִדי‬ ‫מיוֹ ֵצנוֹ ְ‬ ‫ייל‬ ‫ד ְט‬ ‫יט ִ ְ ּ‬ ‫עצ‬ ‫ועקגֶ ִמעזֶ‬ ‫עת'ן ְ‬ ‫יךוּגַ ַאוֶ ֶ‬‫מ ׁש ְ‬ ‫ְ זִ‬ ‫ֲעבוֹ ָדה זָ ָרה‪ ,‬וֶ ועל ִאיך ִדיר‬ ‫ַאן ֲע ִל ָּיה ְל ּתוֹ ָרה‪.‬‬ ‫אר ְטן ֲעבוֹ ָדה זָ ָרה'ס‪.‬‬ ‫ַא ֶלע ָס ְ‬ ‫אר ִדינְ ט‪.‬‬ ‫ָהאט ַפ ְ‬ ‫ער ִדיגְ ן‬ ‫אק ְ‬ ‫ואר ְפן ִאין ְפ ַל ֶ‬ ‫ַא ַריינְ וַ ְ‬ ‫עק ֶל ְ‬ ‫עך‬ ‫אוּן ַא ְב ָר ָהם ַא ְלס ְק ֵליין‬ ‫מ ִס ְירוּת‬ ‫עןאזַ ִדאי ּ ְֶפ‬ ‫ון" ַ‬ ‫אוֹעיוְֶפענֶ‬ ‫ייטעךצ ּו ֶ‬ ‫אל‬‫עצט ִאיז גֶ עקו ֶּמען ִדי ַקַצ ֶ‬ ‫יֶ ְ‬ ‫ייען‬ ‫עצט וֶ וען ִמיר ׁ ְש ֵט ֶ‬ ‫ָדאס ִאיז ַא ׁ ֵשיינֶ ע ָמ ׁ ָשל‪ .‬יֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ִאינְ גְ ל פוּן ְד ַריי יָ אר ִאיז‬ ‫אטין‬ ‫יבהן ִא‬ ‫עק ּו ִל ְ ּ ָ‬ ‫א ִב ְינ‬ ‫אמגֶ‬ ‫יךה ַםצ ְ ָ‬ ‫אב ַןא ְזִב ָר ָ‬ ‫שה‪ּ ְ ,‬‬‫יר ׁ ָ‬‫פוּן ִדי אוֹ ְצרוֹ ת וָ ואס ִמנֶ ֶפ‬ ‫יסגֵ יין‪ּ ְ ,‬ב ֵצאתוֹ ִמן ַהקוֹ ֶד ׁש פוּן ֶדער‬ ‫ׁשוֹ ין ַ ּביים ַארוֹ ְ‬ ‫אר ׁ ְש ְטן וֶ וער ֶעס‬ ‫גֶ עגַ אנְ גֶ ען ָפ ְ‬ ‫ייןע‬ ‫עד‬‫אר ַ יֶא ַר ֶ‬ ‫ייט‬ ‫ש ְרטןגֵ ַפ‬ ‫ער ׁ ֶ ְע‬‫יבא‪ְ ,‬‬ ‫מוֹ ָר ֶ ּ‬ ‫עם אוֹ‬ ‫ישט‬ ‫ֶדעם ח ֶֹד ׁש‪ ,‬אוּן ַדאנְ ְקןנִ ֶ ׁד ְ‬ ‫יבט‬‫ייליגֶ ער ח ֶֹד ׁש ִּת ׁ ְש ֵרי‪ֶ ,‬דער יֶ ַרח ָה ֵא ָתנִ ים‪ .‬גֶ עלוֹ ְ ּ‬ ‫ֵה ִ‬ ‫ועלט‪,‬‬ ‫אפן ִדי וֶ ְ‬ ‫אש ְ‬ ‫ָהאט ַ ּב ׁ ַ‬ ‫יכע ִמינוּט‬ ‫טֹח ִ!ל ֶ‬ ‫אגא ֶעכּ ְ ַ‬ ‫ר‪,‬ט ַאזַ‬‫ייע ָ‬ ‫עד ֶן‬‫עןין יֶ ַפ ְ‬ ‫עמ ִא‬ ‫ַמ ָּתנָ ה ַ ּבאזוּנְ ֶדער‪ ,‬נֶ ֶ‬ ‫עפער וָ ואס ֶמען ָהאט זוֹ ֶכה גֶ עוֶ וען ִאין‬ ‫אש ֶ‬ ‫ֶדער ַ ּב ׁ ֶ‬ ‫אוּן זִ ְ‬ ‫ארוָ ואס ָהאט ֶער ָדאס‬ ‫אוּן ַפ ְ‬ ‫יילִ ּביגְי ן‬ ‫ערה ֶרִ‬ ‫עם ֵ‬ ‫ואס ֶד ֶד‬ ‫הוֹ ָ זֶד ָאעןה ַוָפאר‬ ‫אמיר‬‫עבן ִמיט ׁ ֶש ָ ַלבח ִ וְ‬‫יך ָא ּ ְפגֶ ְ ּ‬ ‫ֹאש ַה ׁ ָשנָ ה‪ֶ ,‬עס ִאיז גֶ עוֶ וען‬ ‫ייליגְ ן ח ֶֹד ׁש‪ַ ,‬א ר ׁ‬ ‫ֶדעם ֵה ִ‬ ‫ארוֶ ועם? ִ ּביז ֶדער‬ ‫אפן‪ַ ,‬פ ְ‬ ‫אש ְ‬ ‫ַ ּב ׁ ַ‬ ‫ערש‬ ‫עדח ֶֹד ׁ‬ ‫טיגֶ יֶע ֶ‬‫עכא ִז‬ ‫ה‪ַ ְ ,‬‬ ‫מזַגַ ֶּאל ֶל‬ ‫ען‪ְ ַ ,‬א‬ ‫ּמוּנְ ז‬ ‫אקו ֶא‬ ‫אבן ַ ּ ִבאיז‬ ‫ח ֶֹד ׁש וָ ואס ִמיר ָה ְ ּ‬ ‫ישט‬ ‫יים ֶר ִ ּבי'ן‪ ,‬וֶ וען ֵקיינֶ ער ָהאט נִ ׁ ְ‬ ‫ב‬‫ּ‬ ‫ַ‬ ‫ּץ‬‫ו‬ ‫בּ‬‫ק‬‫ִ‬ ‫א‬ ‫ַאזַ‬ ‫יך ַפאר‬ ‫ער ׁ ְש ֶטער ָהאט זִ ְ‬ ‫יב ְ‬ ‫אוֹ ֶ ּ‬ ‫ענְוּןט‬ ‫עקפ‬ ‫אטינָגֶה ֶ‬ ‫ה‪ַ ֶ ,‬מאזַעןא ָה ְ ּב ִח‬‫הלוָאט‬‫לוֹאםידוְ ׁ ַשָ ְ‬‫יבער ְ ּב ׁ ָש ִ‬ ‫וָ ואס ִאיז ַא ִר ֶ ּ‬ ‫ע'חלוֹ ְמ'ט ַאז ָדאס יָ אר וֶ ועט זַ יין‬ ‫גֶ ָ‬ ‫עלאזְ ט‬ ‫ִאים ַ ּבאוִ ויזְ ן אוּן ִאים גֶ ָ‬ ‫ער ִ ּןבי ׁזָשוֹאגְ ָפטר‪,‬‬ ‫ער ֶ ְר‬ ‫שונֶּל ֶפ ׁשא‪.‬ו ֶּןד ֶה‬ ‫אסיןירו ּׁת‬ ‫גֵ יין ְמִ ִ‬ ‫אמלוּנְ ג ַ ּביים‬ ‫ארזַ ְ‬ ‫ַאזַ א ֵשיינֶ ער ַפ ְ‬ ‫אפן ִדי‬ ‫אש ְ‬ ‫ויסן ַאז ֶער ָהאט ַ ּב ׁ ַ‬ ‫וִ ְ‬ ‫יחה י"ב)‬ ‫יחת ָה ַר"ן (שִׂ ָ‬ ‫ִאין שִׂ ַ‬ ‫אכט‬ ‫עמ ְ‬ ‫אבן גֶ ַ‬ ‫ֶר ִ ּבי'ן‪ִ ,‬א ְידן ָה ְ ּ‬ ‫ועלט ַא ֶלעס ְּכ ֵדי ַאז ֶעס זָ אל‬ ‫וֶ ְ‬ ‫"כי ָע ֶל ָ‬ ‫יך ה ַֹרגְ נ ּו ָכל ַהיּוֹ ם נֶ ְח ׁ ַש ְבנ ּו ְּכצ ֹאן‬ ‫יפן ּ ָפסוּק‪ִּ ,‬‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫אלן ִאים ִדינֶ ען‪ַ .‬א ְב ָר ָהם ִאיז גֶ עוֶ וען ֶדער‬ ‫זַ יין ִא ְידן וָ ואס זָ ְ‬ ‫עפער ָלאז ִא ְ‬ ‫יך‬ ‫אש ֶ‬ ‫(ת ִה ִּלים ִמד‪ ,‬כג)" ַפאר ִדיר ַ ּב ׁ ֶ‬ ‫ִט ְב ָחה ְּ‬ ‫ער ׁ ְש ְטן‬ ‫יב ְ‬ ‫ֶע ְר ׁ ְש ֶטער וָ ואס ָהאט ְמגַ ֶּלה גֶ עוֶ וען ֶדעם אוֹ ֶ ּ‬ ‫עלעך‪ּ ְ .‬ב ֶרענְ גְ ט‬ ‫עפ ֶ‬ ‫זִ ְ‬ ‫יך ַא גַ אנְ ְצן ָטאג ַה ְרגְ 'נֶ ען‪ַ ,‬אזוֹ י וִ וי ׁ ֶש ֶ‬ ‫עפער‬ ‫אש ֶ‬ ‫ֹאש ַל ּ ַמ ֲא ִמינִ ים‪ֶ .‬דער ַ ּב ׁ ֶ‬ ‫ועלט‪ ,‬ר ׁ‬ ‫אוֹ יף ֶדער וֶ ְ‬ ‫ֶדער ֶר ִ ּבי ַא ִּת ּקוּנֵ י זּ ַֹהר‪ַ ,‬אז ָדאס גֵ ייט ַארוֹ יף אוֹ יף‬ ‫יבער ַא ְב ָר ָהם"‪.‬‬ ‫"א ְב ָר ָהם אוֹ ֲה ַבי – ַמיין ִל ֶ ּ‬ ‫רו ְּפט ִאים‪ַ :‬‬ ‫ייטן‬ ‫ְּת ִפ ָּלה‪ ,‬וִ וי ַ ּבאוואו ְּסט ַאז ְּת ִפ ָּלה ִאיז ַהיינְ ִטיגֶ ע ַצ ְ‬ ‫יילט‬ ‫אר ֵצ ְ‬ ‫אר ׁ ְש ֵטיין‪ ,‬צו ִּליבּ וָ ואס ַפ ְ‬ ‫ארף ָא ֶ ּבער ַפ ְ‬ ‫ֶמען ַד ְ‬ ‫ַאנְ ׁ ְש ָטאט ַא ָק ְר ָ ּבן‪ִ .‬מיר ִא ְידן וִ וילן ְ ּב ֶרענְ גֶ ען ַא ָק ְר ָ ּבן –‬ ‫מוהר"ן‬ ‫ליקוטימוהר"ן‬ ‫שו"תעלעלליקוטי‬ ‫נצח‪,‬שו"ת‬ ‫פנינינצח‪,‬‬ ‫הק'פניני‬ ‫ספרוהק'‬ ‫לאורספרו‬ ‫להוציאלאור‬ ‫בקרובלהוציא‬ ‫שנזכהבקרוב‬ ‫לזכותשנזכה‬ ‫לייב‪,‬לזכות‬ ‫שמחהלייב‪,‬‬ ‫ירוחםשמחה‬ ‫ז"לבןבןר'ר'ירוחם‬ ‫יוסףז"ל‬ ‫משהיוסף‬ ‫נשמתר'ר'משה‬ ‫לעילוינשמת‬ ‫נתנדבלעילוי‬ ‫נתנדב‬ ‫ערס‪,‬‬‫אלן טוּן אוּנְ זֶ ְ‬ ‫ער ַפאר זָ אגְ ט ֶדער ֶר ִ ּבי ִמיר זָ ְ‬‫ֶד ְ‬ ‫ישט‪ֶ ,‬מען‬‫וילן ַדאוֶ וענֶ ען אוּן ֶמען ָלאזְ ט אוּנְ ז נִ ׁ ְ‬ ‫ִמיר וִ ְ‬ ‫זִ ְ‬ ‫יך ְמיַ ֵ ּג ַע זַ יין ִאין ֲעבוֹ ַדת ה'‪ִ ,‬מיט וָ ואס ֶמען ֶקען‬ ‫עלט זִ ְ‬ ‫יך ַדאוֶ וענֶ ען ׁ ַש ֲח ִרית ִמנְ ָחה‪ַ ,‬מ ֲע ִריב ָא ֶדער‬ ‫ׁ ְש ֶט ְ‬ ‫ישט ַא ַריין‬‫אמער ֶמען ָלאזְ ט אוּנְ ז ַחס וְ ׁ ָשלוֹ ם נִ ׁ ְ‬ ‫אוּן ָט ֶ‬ ‫ְּת ִה ִּלים אוּן ְ ּב ִע ָּקר ִדי ֵאייגֶ ענֶ ע ְּת ִפלּ וֹ ת אוֹ יף ִדי ֵאייגֶ ענֶ ע‬ ‫עדער‬ ‫ִאיז ֶעס אוֹ ְ‬ ‫יך ַאזוֹ י וִ וי ַא ָק ְר ָ ּבן‪ .‬קו ְּמט אוֹ יס ַאז יֶ ֶ‬ ‫ישט צוּגֵ יין‪ֶ ,‬מען ִאיז אוּנְ ז‬ ‫אך אוּן ֶמען ָלאזְ ט אוּנְ ז נִ ׁ ְ‬ ‫ׁ ְש ּ ְפ ַר ְ‬ ‫ִאיד ָהאט ַא נְ קו ָּדה פוּן ַא ְב ָר ָהם ָא ִבינוּ‪ַ ,‬א נְ קו ָּדה פוּן‬ ‫אר ְטן ְמנִ יעוֹ ת‪,‬‬ ‫עלט אוּנְ ֶטער ַא ֶלע ָס ְ‬ ‫ְמ ַב ְל ֵ ּבל‪ֶ ,‬מען ׁ ְש ֶט ְ‬ ‫עדער ִאיד!‬ ‫ְמ ִסירוּת נֶ ֶפ ׁש! יֶ ֶ‬ ‫ייער ׁ ְשוֶ וער צ ּו ַדאוֶ וענֶ ען וִ וי ֶעס‬ ‫ייער זֵ ֶ‬ ‫ֶעס קו ְּמט ָאן זֵ ֶ‬ ‫על ְפן ַאז ִמיר ַא ֶלע‬ ‫ער ׁ ְש ֶטער זָ אל אוּנְ ז ֶה ְ‬ ‫יב ְ‬ ‫ֶדער אוֹ ֶ ּ‬ ‫ארף צ ּו זֵ יין‪.‬‬ ‫ַד ְ‬ ‫ישט‬ ‫אלן ֶקענֶ ען גֵ יין ִאין ִדי וֶ ועגְ ן פוּן ַא ְב ָר ָהם ָא ִבינוּ‪ ,‬נִ ׁ ְ‬ ‫זָ ְ‬ ‫אוּן ֲא ִפיל ּו אוֹ יבּ ֵאיינֶ ער ַדאוֶ וענְ ט ׁשוֹ ין יָ א וִ וי ֶמען‬ ‫קו ְּקן אוֹ יף ֵקיינֶ עם‪ַ .‬אזוֹ י וִ וי ֶדער ֶר ִ ּבי ְ ּב ֶרענְ גְ ט ִאין ִדי‬ ‫ארף‪ָ ,‬א ֶ ּבער ִדי ּ ְפ ָלאג אוּן יְ גִ יעוֹ ת וָ ואס ֶמען ִאיז זִ ְ‬ ‫יך‬ ‫ַד ְ‬ ‫וישן ִדי ְצוֵ ויי ֲח ָל ִקים פוּן ִל ּקו ֵּטי‬ ‫ּתוֹ ָרה וָ ואס ִאיז ְצוִ ׁ ְ‬ ‫ְמיַ ֵ ּג ַע‪ִ ,‬די ַא ֶלע כּ וֹ חוֹ ת וָ ואס ֶמען ִאיז זִ ְ‬ ‫יך מוֹ ֵסר נֶ ֶפ ׁש‬ ‫ישט קו ְּקן אוֹ יבּ ֵאיינֶ ער‬ ‫"א ָחד ָהיָ ה ַא ְב ָר ָהם"‪ .‬נִ ׁ ְ‬ ‫מוֹ ֲה ַר"ן ֶ‬ ‫צ ּו ַדאוֶ וענֶ ען ָדאס ִאיז ַא ְ ּב ִחינָ ה פוּן ָק ְר ָ ּבן‪ .‬זָ אגְ ט ֶדער‬ ‫ארף‬ ‫יך וֵ וייס ֶדער ֱא ֶמת ַאז ֶמען ַד ְ‬ ‫ׁ ְש ּ ֶפעט פוּן ִמיר‪ִ ,‬א ְ‬ ‫ועל ֶכע‬ ‫ישט נָ אר ַ ּביים ַדאוֶ וענֶ ען נָ אר ַסיי וֶ ְ‬ ‫ֶר ִ ּבי ַאז נִ ׁ ְ‬ ‫עפער‪ ,‬צו ִּליבּ ֶדעם זֶ ענֶ ען ִמיר‬ ‫אש ֶ‬ ‫טוּן ֶדער ָרצוֹ ן פוּן ַ ּב ׁ ֶ‬ ‫ֲעבוֹ ָדה ָא ֶדער ְקדו ׁ ָּשה וָ ואס ַא ִאיד‪ַ ,‬א יוּנְ גְ ל וִ ויל זִ ְ‬ ‫יך‬ ‫ועלט‪ ,‬צ ּו עוֹ ֵסק זַ יין ִאין ּתוֹ ָרה‬ ‫גֶ עקו ֶּמען אוֹ יף ֶדער וֶ ְ‬ ‫אבן ִדי ִמ ָ ּדה פוּן‬ ‫ישט ָה ְ ּ‬ ‫ייש ּ ִפיל‪ ,‬נִ ׁ ְ‬ ‫ְמ ַק ֵ ּד ׁש זַ יין‪ ,‬צוּם ַ ּב ׁ ְ‬ ‫אוּן ְּת ִפ ָּלה אוּן ִמ ְצווֹ ת אוּן ַמ ֲעשִׂ ים טוֹ ִבים ִ ּב ְת ִמימוּת‬ ‫אלגְ ן‬ ‫יער‪ָ ,‬א ֶדער ָפ ְ‬ ‫יסל ְפ ִר ֶ‬ ‫יפ ׁ ְש ֵטיין ַא ִ ּב ְ‬ ‫ַּכ ַעס ָא ֶדער אוֹ ְ‬ ‫ו ִּב ְפ ׁ ִשיטוּת ַאזוֹ י וִ וי ַא ְב ָר ָהם ָא ִבינוּ‪.‬‬ ‫ערן‪ֶ ,‬ע ְסן ֶמער ִ ּב ְק ֻד ּׁ ָשה‪ֲ ,‬א ִפיל ּו ֶדער ִאינְ גְ ל ִאיז‬ ‫ִדי ֶע ְל ֶט ְ‬ ‫אלן‬ ‫דו ְּר ְך ֶדעם וֶ ועג פוּן ֶ‬ ‫'א ָחד ָהיָ ה ַא ְב ָר ָהם' ִמיר זָ ְ‬ ‫ערצ ּו ַחס וְ ׁ ָשלוֹ ם‪ֶ ,‬ער ּ ְפרו ִ ּּב ְירט ֵאיינְ ָמאל‬ ‫ישט זוֹ ֶכה ֶד ְ‬ ‫נִ ׁ ְ‬ ‫אכן‬ ‫ויסן ַאז ַא ֶלעס ִאיז גֶ עוָ ואנְ ְדן נָ אר ִאין אוּנְ ז‪ִ ,‬מיר ַמ ְ‬ ‫וִ ְ‬ ‫יח‪ ,‬זָ אגְ ט ֶדער ֶר ִ ּבי‪:‬‬ ‫ישט ַמ ְצ ִל ַ‬ ‫אכ ַא ָמאל אוּן ִאיז נִ ׁ ְ‬ ‫אוּן נָ ְ‬ ‫ועלן ִמיר‬ ‫עפער ַא נַ ַחת רו ַּח דו ְּר ְכ ֶדעם וֶ ְ‬ ‫אש ֶ‬ ‫ארן ַ ּב ׁ ֶ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫אראוַ ואנְ יֶ ע‪ִ ,‬מיט ִדי‬ ‫עריי‪ִ ,‬די ָה ָ‬ ‫יעה‪ִ ,‬די מו ְּט ׁ ֶש ַ‬ ‫"די יְ גִ ָ‬ ‫ִ‬ ‫ֶקענֶ ען ׁ ְש ֵטייגְ ן אוּן גֵ יין ִאין זַ יינֶ ע וֶ ועגְ ן אוּן צוּקו ֶּמען‬ ‫יִ ּסו ִּרים אוּן ִ ּב ְלבּ ו ִּלים וָ ואס ֶער ָהאט פוּן ֶדעם ַאז ֶער‬ ‫וִ ויל זִ ְ‬ ‫יך ְמ ַק ֵ ּד ׁש ו ְּמ ַט ֵהר זַ יין ָא ֶ ּבער ֶמען ָלאזְ ט ִאים‬ ‫וערן‬ ‫ארף צוּקו ֶּמען‪ֶ .‬עס זָ אל ׁשוֹ ין וֶ ְ‬ ‫צ ּו וָ ואס ֶמען ַד ְ‬ ‫ְמ ֻק ָּים ִדי ְ ּב ָר ָכה וָ ואס ַה ׁ ֵשם יִ ְת ָ ּב ַר ְך ָהאט גֶ ֶ ּ‬ ‫עבענְ ְט ׁ ְשט‬ ‫ישט‪ָ ,‬דאס ַא ֵליין ִאיז ַא ְ ּב ִחינָ ה פוּן ָק ְר ָ ּבנוֹ ת‪ ,‬וִ וי ֶדער‬ ‫נִ ׁ ְ‬ ‫ער ַמאנְ ֶטער ּ ָפסוּק‪ִּ ,‬כי ָע ֶל ָ‬ ‫יך‪ ...‬וְ נִ ְב ְרכ ּו ְב ָך כּ ֹל ִמ ׁ ְש ּ ְפחֹת‬ ‫ַא ְב ָר ָהם "וַ ֲא ָב ְר ָכה ְמ ָב ְר ֶכ ָ‬ ‫יך ה ַֹרגְ נ ּו ָכל ַהיּוֹ ם"‪.‬‬ ‫יער ֶד ְ‬ ‫ְפ ִר ֶ‬ ‫ָה ֲא ָד ָמה‪.‬‬ ‫ח ֶֹדׁש ֶח ְׁש ָון ְס ֶ'קען ֲא ִפילּו זַ יין ַאז ִפיל פּון ִדי‬ ‫מיין‬ ‫מעשה'לע‬ ‫אּבן ָדאס ַא ֵליין‬ ‫יכט ָה ְ‬ ‫ֵליינֶ ער פּון ֶר ִּבינְ 'ס ִל ְ‬ ‫אל ְטן‪.‬‬ ‫עה ְ‬ ‫יטגֶ ַ‬ ‫ִמ ְ‬ ‫אריגֶ ע ָוואְך ָמאנְ ָטאג‬ ‫וייסן‪ִ ,‬איז ָפ ִ‬ ‫ִווי ַא ֶלע ֵו ְ‬ ‫רֹויסע ֲע ֶצ ֶרת‬ ‫ֶ‬ ‫עקּומען ַא גְ‬ ‫ֶ‬ ‫ארגֶ‬ ‫ַּפ ְר ַׁשת נ ַֹח ָפ ְ‬ ‫יטן כּ ֹ ַח פוּן ְּת ִפ ָ ּלה ְ ּב ַא ְחדוּת‬ ‫ִמ ְ‬ ‫ַפאר ַא ֶלע ִקינְ ֶדער פּון ִדי ְּב ֶר ְס ֶל ֶב'ער ַּת ְל ִמ ֵידי‬ ‫יכט‪,‬‬ ‫ְל ָכבֹוד ִדי ַמ ֲע ֶר ֶכת פּון ֶדעם ֶר ִּבינְ 'ס ִל ְ‬ ‫עׁש ֵריי פּון‬ ‫ייען ֶדעם ֵוויי‪-‬גֶ ְ‬ ‫אֹויס ְש ַׁר ֶ‬ ‫ְ‬ ‫תֹ ָּורה'ס צּו‬ ‫אסירּונְ ג‬ ‫א'דיגֶ ע ַּפ ִ‬ ‫מֹור ִ‬ ‫יילן ַא ָ‬ ‫יט ֵט ְ‬ ‫ִאיְך ִוויל ָדא ִמ ְ‬ ‫ועל ֶכע‬ ‫חּורים ֶו ְ‬ ‫ערע ַלייט אּון ָּב ִ‬ ‫ִפיל פּון אּונְ זֶ ֶ‬ ‫ארגַ אנְ גֶ ענֶ עם ָוואְך רֹאׁש‬ ‫אס ְירט ַפ ְ‬ ‫ָוואס ָהאט ַּפ ִ‬ ‫‪2‬‬ ‫אלן‬ ‫אּפל‪ ,‬זָ ְ‬ ‫אל ְטן ַּביי ֶדעם ְׁש ַט ְ‬ ‫ועלן ַה ְ‬ ‫ֶווען ִמיר ֶו ְ‬ ‫ארן‬ ‫ארט ַפ ְ‬ ‫עש ַּׁפ ְ‬ ‫יסה ַאיינְ גֶ ְ‬ ‫עּבעך ִאין ְּת ִפ ָ‬ ‫יצן נֶ ֶ‬ ‫זִ ְ‬ ‫ארק אּון‬ ‫אל ְטן ְׁש ַט ְ‬ ‫ויסן ִווי ַאזֹוי זִ יְך צּו ַה ְ‬ ‫ִמיר ִו ְ‬ ‫עלן‬ ‫ואלט ְׁש ֶט ְ‬ ‫עו ְ‬‫יׁשט גֶ ָ‬ ‫אּבן זִ יְך נִ ְ‬ ‫זִ ינְ ד ַאז זֵ יי ָה ְ‬ ‫אל ֶטענֶ ע‬ ‫אר ָׁש ְ‬ ‫וערן פּון ִדי ַפ ְ‬ ‫לֹוירן ֶו ְ‬ ‫אר ְ‬ ‫יׁשט ַפ ְ‬ ‫נִ ְ‬ ‫יטער‪ָ .‬וואס ְּב ֶע ֶצם ִאיז ִדי גַ אנְ ֶצע‬ ‫יל ֶ‬ ‫ִאין ִמ ִ‬ ‫ִצּיֹונִ ים‪.‬‬ ‫רּומע‪ַ ,‬ווייל זֵ יי‬ ‫זַ אְך ַא ְׁש ִּפיל צּו ַּפיינִ יגְ ן ִדי ְפ ֶ‬ ‫אּבן ִמיר‬ ‫אֹויפן ֶוועג ַא ֵהיים ִאין ַמיין ָּבאס ָה ְ‬ ‫ְ‬ ‫קּומען‬ ‫ֶ‬ ‫יׁשט‬ ‫ועלן נִ ְ‬ ‫וייסן ָדאְך ֶּב ֱא ֶמת ַאז ִמיר ֶו ְ‬ ‫ֵו ְ‬ ‫יּבער‬ ‫מּועס פּון ַא ִר ֶ‬ ‫ערט גָ אר ַא ֵׁשיינֶ ע ְׁש ֶ‬ ‫עה ְ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫יׁשע ִקינְ ֶדער‬ ‫ארט אּון ִּב ְכ ַלל זֶ ענֶ ען ִמיר ִא ִיד ֶ‬ ‫ָד ְ‬ ‫ְצ ֵוויי ָׁש ָעה פּון ֶדער ְמנַ ֵהל ָה ַרב ֶה ָח ִסיד ר'‬ ‫יסער‬ ‫אל ְטן ַא ִׁש ֶ‬ ‫וארן צּו ַה ְ‬ ‫עו ְ‬ ‫אכט גֶ ָ‬ ‫עמ ְ‬ ‫יׁשט גֶ ַ‬ ‫נִ ְ‬ ‫ענּומען‬ ‫ֶ‬ ‫יֹואל ָהאט גֶ‬ ‫יט"א‪ .‬ר' ֵ‬ ‫פּוקס ְׁש ִל ָ‬ ‫ְ‬ ‫יֹואל‬ ‫ֵ‬ ‫אּפן‬ ‫עם‪-‬א ֶלעם‪ַ ,‬כ ְ‬ ‫ַ‬ ‫יט‪-‬ד‬ ‫ִאין ַהאנְ ט‪ָ ,‬א ֶּבער ִמ ֶ‬ ‫מּועס‬ ‫עּבן ַא ְׁש ֶ‬ ‫ערגֶ ְ‬ ‫יּב ְ‬ ‫יל ֶכער צּו ִא ֶ‬ ‫הֹויכ ִה ְ‬ ‫ְ‬ ‫ִדי‬ ‫חּורים אּון ֶמען‬ ‫עלייט אּון ָּב ִ‬ ‫רּומע ִאינְ גֶ ַ‬ ‫זֵ יי ְפ ֶ‬ ‫יׁשט‬ ‫ָא ֶּבער ֶעס ָהאט נִ ְ‬ ‫יסה‪.‬‬ ‫ַּפיינִ יגְ ט זֵ יי אֹויס ִאין ְּת ִפ ָ‬ ‫ַמ ֲע ֶׂשה‬ ‫–‬ ‫עא ְר ֶּבעט‬ ‫גֶ ַ‬ ‫ארט‬ ‫יצן ׁשֹוין ָד ְ‬ ‫ערע ַלייט זִ ְ‬ ‫אּונְ זֶ ֶ‬ ‫ָׂש ָטן‪ָ ...‬א ֶּבער ֶער ָהאט‬ ‫ַצייט‪.‬‬ ‫ַלאנְ גֶ ע‬ ‫ַא‬ ‫אקן‬ ‫ער ְׁש ָר ְ‬ ‫יׁשט ֶד ְ‬ ‫זִ יְך נִ ְ‬ ‫ִפיל פּון זֵ יי זֶ ענֶ ען‬ ‫עּבן ִאין‬ ‫ערגֶ עגֶ ְ‬ ‫יּב ְ‬ ‫נָ אר ִא ֶ‬ ‫ארט‬ ‫ָד ְ‬ ‫עּבעך‬ ‫נֶ ֶ‬ ‫יל ֶכער‬ ‫הֹויכ ִה ְ‬ ‫ְ‬ ‫ַא ַהאנְ ט‬ ‫יּבער‬ ‫ִא ֶ‬ ‫יצן‬ ‫ָא ְּפגֶ עזִ ְ‬ ‫[ספיקער‪ ,‬בוקסער]‬ ‫ֶטעג‬ ‫ייליגֶ ע‬ ‫ֵה ִ‬ ‫ִדי‬ ‫ָהאט‬ ‫ֶמען‬ ‫ָוואס‬ ‫ִּת ְׁש ֵרי‪.‬‬ ‫ח ֶֹדׁש‬ ‫פּון‬ ‫ערן ִאינֶ עם גַ אנְ ְצן ָּבאס‪.‬‬ ‫עקענְ ט ֶה ְ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫אּבן‬ ‫ֶווען ִמיר ַא ֶלע ָה ְ‬ ‫יילט‬ ‫ער ֵצ ְ‬ ‫מּועס ָהאט ֶער אּונְ ז ֶד ְ‬ ‫יטן זַ יין ְׁש ֶ‬ ‫ִאינְ ִמ ְ‬ ‫אר ְּב ֶרענְ גְ ט‬ ‫ַפ ְ‬ ‫עׁש ַמאק‬ ‫גֶ ְ‬ ‫עענִ יש‪ִּ .‬ב ְׁש ַעת ֶדעם ַמ ֲע ַמד‪,‬‬ ‫עׁש ֶ‬ ‫א'דיגֶ ע גֶ ֶ‬ ‫מֹור ִ‬ ‫ַא ָ‬ ‫ּתֹורה אּון‬ ‫ּׁשֹוא ָבה אּון ִׂש ְמ ַחת ָ‬ ‫ית‪-‬ה ֵ‬ ‫ַ‬ ‫ַּביי ִׂש ְמ ַחת ֵּב‬ ‫יכט‪-‬‬ ‫ער ְ‬ ‫עווען ִאין גֶ ִ‬ ‫חּורים גֶ ֶ‬ ‫ִאיז ֵאיינֶ ער פּון ִדי ָּב ִ‬ ‫עסן אּון‬ ‫עסן ֵפיינֶ ע ְסעּודֹות‪ ,‬זֶ ענֶ ען זֵ יי גֶ עזֶ ְ‬ ‫גֶ עגֶ ְ‬ ‫יכט‪.‬‬ ‫ער ְ‬ ‫אכ ְטן זַ יין גֶ ִ‬ ‫ער ְ‬ ‫הֹויז וואּו ֶמען ָהאט ָא ְּפגֶ ָ‬ ‫אכ ֶטעד ִאין ֶדער טּונְ ְקל‪.‬‬ ‫עׁש ַמ ְ‬ ‫גֶ ְ‬ ‫ואלט ְמ ַכ ֵּבד זַ יין ִמיט‬ ‫עו ְ‬‫ׁשֹופט ָהאט ִאים גֶ ָ‬ ‫ֵ‬ ‫ֶדער‬ ‫אּבן ְׁש ֶווער‬ ‫ׁשּוב'ע ַע ְס ָקנִ ים ָה ְ‬ ‫ַא ְלזָ א‪ִ ,‬די ָח ֶ‬ ‫יסה‪ָ ,‬א ֶדער אֹויּב ֶער‬ ‫נָ אְך ְצ ָוואנְ ִציג ֶטעג ְּת ִפ ָ‬ ‫ער ֶטער ִּתינֹוקֹות‬ ‫עמען הּונְ ֶד ְ‬ ‫אמנֶ ֶ‬ ‫עא ְר ֶּבעט צּו ַצ ְ‬ ‫גֶ ַ‬ ‫אל ַדאט‪,‬‬ ‫וערן ַא ָס ְ‬ ‫עמען צּו ֶו ְ‬ ‫ערנֶ ֶ‬ ‫ֶוועט זִ יְך אּונְ ֶט ְ‬ ‫יסל‬ ‫ֶׁשל ֵּבית ַר ָּבן בליעה"ר אּון ִמיט ֶדעם ַא ִּב ְ‬ ‫וערן‪.‬‬ ‫אפ ַרייט ֶו ְ‬ ‫ֶקען ֶער ׁשֹוין ַהיינְ ט ַּב ְ‬ ‫ער ֶצער‬ ‫ועטע ֶה ְ‬ ‫עו ֶ‬‫אר ֶט ֶ‬ ‫אר ַה ְ‬ ‫ׁאק ֶלען ִדי ַפ ְ‬ ‫אֹויפ ָש ְ‬ ‫ְ‬ ‫יׁשט‬ ‫אר ְׁש ֵטייט זִ יְך ַאז ֶער ָהאט ִּב ְכ ַלל נִ ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫ועקן‬ ‫יׁשע ִאינְ ְס ַטאנְ ְטן אּון ֶע ְר ֶו ְ‬ ‫י'ס ִט ֶ‬ ‫פּון ִדי ִציֹונִ ְ‬ ‫יע‪ָ ,‬א ֶּבער ֶדער ְּפ ַסק‬ ‫אר ִצ ֶ‬ ‫אכט פּון ַאזַ א ָּפ ְ‬ ‫עט ַר ְ‬ ‫גֶ ְ‬ ‫ימל ַפאר ַר ֲח ֵמי ָׁש ַמיִ ם‪ֶ .‬דער ִּכּנּוס‬ ‫אֹויבן ִאין ִה ְ‬ ‫ְ‬ ‫ויׁשן‬ ‫אכ ְטן נָ אְך ְצ ָוואנְ ִציג ֶטעג ְצ ִו ְ‬ ‫אר ְפן ְׁש ַמ ְ‬ ‫פּון ַד ְ‬ ‫קֹודם‬ ‫ֶ‬ ‫יכע ַמ ָּטרֹות‪,‬‬ ‫עהאט נָ אְך ֶע ְט ִל ֶ‬ ‫ָהאט גֶ ַ‬ ‫ייער ֵוויי‪-‬גֶ עטּון‪.‬‬ ‫עלן‪ָ ,‬האט ִאים זֵ ֶ‬ ‫יסה ֶצ ְ‬ ‫ִדי ְּת ִפ ָ‬ ‫ויסן‬ ‫חּורים אּון זֵ יי ָלאזְ ן ִו ְ‬ ‫צּו ְמ ַחּזֵ ק זַ יין ִדי ָּב ִ‬ ‫אּבן‬ ‫ואקאט ‪ָ -‬וואס ִדי ַע ְס ָקנִ ים ָה ְ‬ ‫זַ יין ַא ְד ָו ַ‬ ‫עסן פּון זֵ יי‬ ‫ארגֶ ְ‬ ‫יׁשט ַפ ְ‬ ‫אּבן נִ ְ‬ ‫קֹול‪-‬רם ַאז ִמיר ָה ְ‬ ‫ָ‬ ‫ְּב‬ ‫אל ְטן‬ ‫עה ְ‬ ‫עלט‪ָ ,‬האט ֵֶג ַ‬ ‫ייער גֶ ְ‬ ‫עלט ַפאר ַט ֶ‬ ‫עׁש ֶט ְ‬ ‫צּוגֶ ְ‬ ‫ייטן זֵ יי צּו‬ ‫יכ ַק ְ‬ ‫ועלן טּון ַא ֶלע ֶמעגְ ִל ְ‬ ‫אּון ִמיר ֶו ְ‬ ‫ייען‪ .‬אֹויְך צּו ְמ ַחּזֵ ק זַ יין אּונְ ז ִקינְ ֶדער ַאז‬ ‫אפ ֵר ֶ‬ ‫ַּב ְ‬ ‫המשך אויף זייט ‪4‬‬ ‫‪3‬‬ ‫אמען‬ ‫וקא ֶדעם נָ ֶ‬ ‫ייען ַד ְו ָ‬ ‫אֹויס ְש ַׁר ֶ‬ ‫ְ‬ ‫עצן צּו‬ ‫ארזֶ ְ‬ ‫ָפ ְ‬ ‫אר ַהאנְ ְד ֶלען אּון זִ יְך ְק ִריגְ ן ִאים צּו‬ ‫יטן ַפ ְ‬ ‫ִאינְ ִמ ְ‬ ‫אדֹויער‬ ‫ֶ‬ ‫יטיׁש‪ ...‬צּו זַ יין ַּב‬ ‫ַווייל ֶדער ַמ ָּצב ִאיז ְק ִר ִ‬ ‫ערט זִ יְך ַא ַריין פּון‬ ‫יטן ֶה ְ‬ ‫ואׁשן‪ֶ ,‬ווען ִאינְ ִמ ְ‬ ‫ֵריינְ ַו ְ‬ ‫עהֹויּבן‪ֶ .‬מען ָהאט ִאים‬ ‫ְ‬ ‫אֹויפגֶ‬ ‫ְ‬ ‫יׁשט‬ ‫ָהאט ֵקיינֶ ער נִ ְ‬ ‫"ּפלֹונִ י ֶּבן ְּפלֹונִ י‪,‬‬ ‫עׁש ֵריי‪ְ :‬‬ ‫הֹויכע גֶ ְ‬ ‫ֶ‬ ‫ֶפענְ ְס ֶטער ַא‬ ‫יפט‬ ‫אר ִט ְ‬ ‫ייענְ ִדיג ַפ ְ‬ ‫ערט ְק ִלינְ גֶ ען זַ ֶ‬ ‫עה ְ‬ ‫יׁשט גֶ ֶ‬ ‫נִ ְ‬ ‫ארק!"‬ ‫אלט ִדיְך ְׁש ַט ְ‬ ‫ֲחזַ ק ֶו ֱא ָמץ" ַה ְ‬ ‫עׁש ֵריי‪.‬‬ ‫ייען ִדי ֵוויי‪-‬גֶ ְ‬ ‫צּוׁש ַר ֶ‬ ‫אֹויס ְ‬ ‫ְ‬ ‫אמען פּון‬ ‫אפן‪ֶ ,‬דער נָ ֶ‬ ‫עט ָר ְ‬ ‫יָ א‪ִ ,‬איר ָהאט גּוט צּוגֶ ְ‬ ‫אמען אֹויף ִדי‬ ‫ערנְ ִדיג זַ יין נָ ֶ‬ ‫ֶדער ָּבחּור‪ֶ ,‬ה ְ‬ ‫ימ ְּבל‪.‬‬ ‫אֹויפ'ן ִצ ְ‬ ‫ְ‬ ‫עווען‬ ‫ֶדעם ָּבחּור ָוואס ִאיז ַדאן גֶ ֶ‬ ‫ייער‬ ‫וארן זֵ ֶ‬ ‫עו ְ‬ ‫רֹויסן‪ִ ,‬איז גֶ ָ‬ ‫יל ֶכער ִאינְ ְד ְ‬ ‫הֹויכ ִה ְ‬ ‫ְ‬ ‫עש ִׁריגְ ן‬ ‫ֹויסגֶ ְ‬ ‫אּבן א ְ‬ ‫רֹויסן ָה ְ‬ ‫ִמיר ִקינְ ֶדער ִאינְ ְד ְ‬ ‫ערן‬ ‫עלאזְ ט ַא ָּפאר ְט ֶר ְ‬ ‫ענּומען אּון ָהאט גֶ ָ‬ ‫ֶ‬ ‫ערגֶ‬ ‫יּב ְ‬ ‫ִא ֶ‬ ‫יׁשט‬ ‫אר ֶטע‪ ,‬נִ ְ‬ ‫עׁש ַּפ ְ‬ ‫עמען פּון ִדי ַאיינְ גֶ ְ‬ ‫ִדי ַא ֶלע נֶ ֶ‬ ‫ער ְקט אּון ַא‬ ‫אמ ְ‬ ‫יכ ֶטער ָהאט ָדאס ַּב ֶ‬ ‫ִרינֶ ען‪ֶ .‬דער ִר ְ‬ ‫עצט ִדי ִמינּוט ִּב ְׁש ַעת ֶמען‬ ‫ויסנְ ִדיג ַאז ַמ ָּמׁש יֶ ְ‬ ‫ִו ְ‬ ‫ועקט‪ .‬גְ ַלייְך‬ ‫ִפינְ ק פּון ַר ֲח ָמנּות ָהאט זִ יְך ִאים ֶע ְר ֶו ְ‬ ‫אמען‪ְׁ ,‬ש ֵטייט ֶדער‬ ‫עקּומען צּו ֶדעם נָ ֶ‬ ‫ֶ‬ ‫ִאיז ָאנְ גֶ‬ ‫עטֹויׁשט ֶדעם ָּפ ַסק פּון ְצ ָוואנְ ִציג ֶטעג‬ ‫ְ‬ ‫ָהאט ֶער גֶ‬ ‫ק‪ּ-‬דין‪.‬‬ ‫ָּבחּור ַּביי ַא ֶווענְ ְדּפּונְ ְקט פּון זַ יין ְּפ ַס ִ‬ ‫אפ ַרייאּונְ ג!‬ ‫אמע ַּב ְ‬ ‫פּול ָק ֶ‬ ‫יסה צּו ַא ְ‬ ‫ְּת ִפ ָ‬ ‫אצט ִאין ַא‬ ‫עּפ ַל ְ‬ ‫אֹויסגֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ואקאט ָהאט‬ ‫ֶדער ַא ְד ָו ַ‬ ‫עווען נָ אר ֵאיין נֵ ס פּון ִדי‬ ‫ָדאס ַא ֶלעס ִאיז גֶ ֶ‬ ‫יׁשט‬ ‫יכ ֶטער ָהאט זִ יְך נִ ְ‬ ‫עכ ֶטער‪ .‬אֹויְך ֶדער ִר ְ‬ ‫על ְ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫עוואנְ ְדן ִמיט‬ ‫אּבן ָאנְ גֶ ָ‬ ‫ִה ְׁש ַּת ְּדלּות ָוואס ִמיר ָה ְ‬ ‫עׁש ְּפ ֵרייט‬ ‫אֹויסגֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫אל ְטן אּון ָהאט‬ ‫עקענְ ט ַאיינְ ַה ְ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫ערע נִ ִּסים‬ ‫אּונְ זֶ ער ַמ ֲע ַמד ַעל ִקּדּוׁש ַה ֵׁשם‪ִ .‬די ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫ייכל אֹויף‬ ‫ארם ִמיט ַא ְׁש ֵמ ְ‬ ‫יּפן ִאין ָפ ְ‬ ‫זַ יינֶ ע ִל ְ‬ ‫ערע‬ ‫אפן ִמיר צּו זֶ ען ְּב ָקרֹוב ֶווען ַא ֶלע אּונְ זֶ ֶ‬ ‫ָה ְ‬ ‫צּופאל‪.‬‬ ‫עדיגְ ן ַ‬ ‫אכ ִ‬ ‫ֶדעם ַל ֶ‬ ‫ייער‬ ‫וערן פּון זֵ ֶ‬ ‫אפ ַרייט ֶו ְ‬ ‫ועלן ִאינְ גַ אנְ ְצן ַּב ְ‬ ‫ַלייט ֶו ְ‬ ‫ארט‬ ‫עווען ָד ְ‬ ‫ֶדער ַע ְס ָקן ִאין זַ אל ָוואס ִאיז גֶ ֶ‬ ‫אפט‪.‬‬ ‫ֶענְ גְ ַׁש ְ‬ ‫עק ִלינְ גֶ ען צּו‬ ‫ָאנְ ֶוועזְ נְ ד‪ָ ,‬האט ְׁשנֶ על ַא ַריינְ גֶ ְ‬ ‫יכע‬ ‫זֹוכה זַ יין צּו ַא גֶ ענְ ְצ ִל ֶ‬ ‫אלן ׁשֹוין ֶ‬ ‫ִמיר ַא ֶלע זָ ְ‬ ‫וייטער‬ ‫אלן ַו ֶ‬ ‫רֹויסן ַאז זֵ יי זָ ְ‬ ‫ִדי ֶמענְ ְט ְׁשן ִאינְ ְד ְ‬ ‫אּולה ִּב ְמ ֵה ָרה ְּביָ ֵמינּו ָא ֵמן‪.‬‬ ‫ּגְ ָ‬ ‫טייערע קינ‪+‬דער‬ ‫מיר האלטן שוין ביי די אונטערשטע מעשה‬ ‫די זיבן בעט‪+‬ל‪+‬ערס‬ ‫לאמיר אלע זיך מיטכאפן אויפן באן‪ ,‬צו ענדיגן די מעשה‬ ‫מיט נאך הונדערטער קינדער ארום די וועלט און‬ ‫באקומען א שיינע‬ ‫ד‪+‬רשה געשאנק פון די בעטלערס‬ ‫מיר ווינטשן אייך בעז"ה אלע צו מאכן א סיום‬ ‫מחזור ‪ 4‬פון סיפורי מעשיות‬ ‫ַּביי ֶר ִּבי נָתָ נְ'ס נְסִ יעוֹת‬ ‫‪#55‬‬ ‫אונטערוועגנס‬ ‫קאזאקן פון רוסישן ארמיי וואס האט געצויגן זייער‬ ‫אין קורצן פון פרער‪:‬‬ ‫אויפמערקזאמקייט‪ .‬דער רבי האט אנגעהויבן צו‬ ‫דעם רבי'נס הייליג קינד‪ ,‬שלמה אפרים ע"ה ווערט‬ ‫רעדן וועגן רוסלאנד און וואס וועט זיין מיט זייער‬ ‫ליידער נפטר אין גאר א יונגן עלטער פון בלויז צוויי‬ ‫מלוכה‪.‬‬ ‫יאר‪ .‬דער רבי איז זייער צעבראכן דערפון‪ .‬ער האט‬ ‫דער רבי האט ווייטער געצויגן דעם שמועס‬ ‫געלייגט גרויס האפענונג אויף די צוקונפט פונעם‬ ‫אנטפלענדיג וואס עס וועט זיין ביז משיח וועט‬ ‫קינד‪ .‬א פרייטאג נאכ'ן אויפשטיין שבעה האט דער‬ ‫קומען און דערנאך וואס עס וועט זיין פון ווען משיח‬ ‫רבי געזאגט א תורה ווי ער האט צום ערשטן מאל‬ ‫קומט ביז תחיית המתים!‬ ‫מגלה איבער די גרויסע און פארכטיגע זאכן וואס ער‬ ‫דער רבי האט דאן אנטפלעקט אז משיח האט‬ ‫טוט צו מתקן זיין נשמות‪ ,‬וואס צוליב דעם ליידט ער‬ ‫געזאלט קומען אין די נאנטע תקופה‪ ,‬אבער צוליב‬ ‫זיך אן מיט אזויפיל צרות ה"י‪.‬‬ ‫די פטירה פון דאס הייליג קינד‪ ,‬רבי שלמה אפרים‪,‬‬ ‫אצינד ליינט ווייטער‪:‬‬ ‫וועט משיח שוין נישט קומען אזוי שנעל‪.‬‬ ‫פארכטיגע סודות‬ ‫(ביים ברית פון דאס קינד איז דעם רבינ'ס תלמיד‪,‬‬ ‫דעם פאלגנדן זונטאג‪ ,‬פרשת ואתחנן ה' אב‪ ,‬האט‬ ‫רבי יודל‪ ,‬געקומען מיט א נייעם מלבוש‪ .‬דער רבי‬ ‫דער רבי זיך ארויסגעלאזט אין וועג צו פארן קיין‬ ‫האט אים אויפגענומען מיט א פרייליכן פנים און‬ ‫מעדוועדיווקע און טשערין‪ .‬ווי זיין שטייגער פלעגט‬ ‫אים געזאגט‪" :‬מיט דעם מלבוש וועסטו אנטקעגן גיין‬ ‫דער רבי באזוכן זיינע חסידים אינמיטן זומער‪ .‬שבת‬ ‫משיח!"‬ ‫נחמו פלעגט ער פראווען אין טשערין‪.‬‬ ‫שפעטער ווען ער האט געהערט פון רבי'ן אז משיח‬ ‫רבי נתן און רבי נפתלי האבן באגלייט דעם רבי'ן‬ ‫וועט שוין נישט קומען אין דעם באשטימטע צייט‪,‬‬ ‫א חלק וועג‪ .‬זיי זענען געזעסן אין וואגן אינאיינעם‬ ‫האט רבי יודל זיך געוואנדן צום רבי'ן‪" :‬אבער דער‬ ‫מט'ן רבינ'ס איידעם‪ ,‬רבי יוסף יוסקא און נאך צוויי‬ ‫רבי האט דאך מיר געזאגט אז איך וועל אנטקעגן גיין‬ ‫אנדערע חסידים פון רבי'ן‪ ,‬זענען געשטאנען אויף די‬ ‫משיח מיט דעם מלבוש?"‬ ‫טרעפ פון וואגן‪.‬‬ ‫"דאס האב איך געזאגט‪ ,‬אבער יעצט זאג איך‬ ‫אזוי פארנדיג איבער די וועגן‪ ,‬זענען פארבייגעפארן‬ ‫אנדערש‪ ",‬האט דער רבי געענטפערט מיט ווייטאג‪).‬‬ ‫‪5‬‬ ‫אונטערוועגנס‬ ‫ווען וועט וועט דאס שוין זיין?!" האט רבי נתן‬ ‫רבי יוסקא איז געזעסן נעבן רבי'ן און די צוויי‬ ‫געוואלט וויסן‪.‬‬ ‫חסידים זענען געשטאנען אויף די טרעפ‪ ,‬איינער‬ ‫"נאר דעם עצם זאך אז מען זאל האבן גערעדט‬ ‫אויף יעדער זייט קוקנדיג אויפ'ן רבי'ן די גאנצע‬ ‫דערפון‪ ,‬איז א געוואלדיגע דערגרייכונג!" האט דער‬ ‫צייט‪.‬‬ ‫רבי געענטפטערט‪" .‬צו מגלה זיין אזעלכע סודות‬ ‫צוויי שעה האט זיך געצויגן דעם פארכטיגן שמועס‬ ‫וואס זענען אזוי פארהוילן און נאך שמועסן דערפון‬ ‫איבער ביאת המשיח!‬ ‫אויף דער וועלט‪ ,‬איז א מורא'דיגע זאך!"‬ ‫דער רבי האט אנגעזאגט פאר רבי נתן און רבי‬ ‫שפעטערע יארן האט רבי נתן מגלה געווען עטליכע‬ ‫נפתלי אז זיי זאלן פאר קיינעם נישט אנטפלעקן‬ ‫נקודות פון די פארכטיגע סודות וואס זענען באקאנט‬ ‫קיין שום זאך וואס זיי הערן דא אין דעם שמועס‪.‬‬ ‫געווארן איבער דעם ענין פון משיח'ס אנקום‪.‬‬ ‫"און איך בין אן ערב אז די אנדערע דא אין וואגן‪,‬‬ ‫גוג ומגוג האט דער רבי נישט דערמאנט‪ ,‬דאס‬ ‫וועלן נישט איבערדערציילן א ווארט‪ ",‬האט דער‬ ‫מיינט אז גוג ומגוג וועט נישט זיין קיין פיזישע‬ ‫רבי צוגעלייגט‪.‬‬ ‫מלחמה מיט סאלדאטן און געווער‪ ,‬נאר ס'וועט זיין‬ ‫שפעטער האט רבי נתן געוואלט איבערגיין מיט רבי‬ ‫א רוחניות'דיגע מלחמה מיט די כוחות הטומאה‪.‬‬ ‫יוסקא א חלק פון דעם שמועס‪ ,‬אבער רבי יוסקא‬ ‫"גוג" און "מגוג" וואס זיי פרעזאנטירן די כוחות פון‬ ‫האט נישט געהאט קיין אנונג אז דער רבי האט‬ ‫שטן‪ ,‬וועלן מלחמה האלטן מיט אידישע נשמות און‬ ‫גערעדט עפעס בכלל‪ .‬די איינציגע ווערטער וואס ער‬ ‫אנברענגען א כוואליע פון אפיקורסוס‪.‬‬ ‫האט געדענקט זענען געווען‪" :‬א בוים מיט בלעטער‬ ‫(דער רבי האט אסאך געווארנט איבער א כוואליע‬ ‫פון גאלד!"‬ ‫פון אפיקורסוס וואס וועט פארפלייצן די וועלט‪ .‬און‬ ‫די אנדערע צוויי חסידים האבן בכלל נישט געוואוסט‬ ‫אפילו מענטשן מיט ריינע אמונה וועלן געפרואווט‬ ‫צו זאגן אז דער רבי האט עפעס גערעדט אין וואגן‬ ‫ווערן דורך די כוואליע פון כפירה‪ .‬פון דעם האט‬ ‫אויפ'ן וועג‪ .‬זיי האבן גארנישט געהערט‪...‬‬ ‫רבי נתן אפגעלערנט אז גוג ומגוג וועט נישט זיין‬ ‫ביי די ערשטע געלעגנהייט‪ ,‬ווען רבי נתן האט‬ ‫קיין פיזישער מלחמה‪).‬‬ ‫זיך ווידער געטראפן מיט'ן רבי'ן‪ ,‬נאכדעם וואס‬ ‫רבי נתן אליין האט פארגעסן פיל פון די זאכן וואס‬ ‫ער האט זיך אהיימגעקערט פון די רייזע‪ ,‬האט ער‬ ‫דער רבי האט דאן גערעדט‪ .‬און די פאר נקודות וואס‬ ‫מיטגעטיילט מיט'ן רבי'ן אז בשעת'ן הערן אזעלכע‬ ‫ער האט נאך יא געדענקט‪ ,‬האט ער אפגעשריבן‬ ‫דערהויבענע סודות דארט אין וואגן‪ ,‬האט ער‬ ‫ברמז מיט ראשי תיבות‪ .‬דער כתב יד איז באוואוסט‬ ‫געשפירט א געוואלדיגע שמחה!‬ ‫געווען אלס "מגילת נסתרים"‪ .‬אבער ליידער האבן‬ ‫"יא‪ ,‬אויך איך האב געהאט א גרויס שמחה!" האט‬ ‫די קומענדיגע דורות נישט זוכה געווען צו קענען‬ ‫דער רבי געענטפערט‪.‬‬ ‫לייגן א האנט אויף די סודות‪ .‬קורץ נאך רבי נתנ'ס‬ ‫"טאקע‪ ,‬דאס אלעס איז זייער גוט און שיין‪ ,‬אבער‬ ‫פטירה‪ ,‬איז דער כתב יד באהאלטן געווארן‪...‬‬ ‫‪6‬‬ ‫ייכ ְטן ַא ֶלע‬ ‫יָ א ַאז ֶמען ָהאט ִשׂ ְמ ָחה ׁ ַשיינֶ ען אוּן ַל ְ‬ ‫ועגן אוּן ַא ֶלע ֵעצוֹ ת פוּנֶ עם ֶר ִ ּבי'ן‪.‬‬ ‫וֶ ְ‬ ‫מצוה גדולה‬ ‫ער ֶמענְ ׁש ז"ל ֶדער זוּן פוּן ר'‬ ‫יצן‬ ‫עגן זִ ְ‬ ‫יב ְ‬ ‫ָה ַרב ֶה ָח ִסיד ר' נָ ָתן ִל ֶ ּ‬ ‫ועל ֶכער ִאיז ֶגעוֶ וען פוּן ִדי וָ ואס ְפ ֶל ְ‬ ‫ְז ֵאב וֶ ְ‬ ‫להיות בשמחה תמיד‬ ‫עפאר‬ ‫יילט ַאז ֶ ּב ָ‬ ‫אר ֵצ ְ‬ ‫ַ ּביים ׁ ִשיעוּר פוּן ר' יִ ְצ ָחק ָהאט ַפ ְ‬ ‫יקל ְק ַראקוֹ ְב ְס ִקי ֶדער ִעלּ וּי פוּן ַ ּבאלוּט‪,‬‬ ‫יצ ְ‬ ‫ר' ִא ִ‬ ‫עגט‬ ‫עדן‪ְ ,‬פ ֶל ְ‬ ‫עע ְפנְ ט ַזיין מוֹ יל צ ּו ֶר ְ‬ ‫ר' יִ ְצ ָחק ָהאט ֶג ֶ‬ ‫אבן ְמיַ ֵּסד ֶגעוֶ וען ַא‬ ‫ועל ֶכע ָה ְ ּ‬ ‫ִאיז ֶגעוֶ וען פוּן ִדי וֶ ְ‬ ‫אבן ׁשוֹ ין‬ ‫ייל ְיג ֶטע אוֹ יבּ זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫אט ִ‬‫עגן ִדי ַ ּב ֵ‬ ‫ֶער קוֹ ֶדם ְפ ֶר ְ‬ ‫אדזְ ׁש‪,‬‬ ‫יבל ִאין ׁ ְש ָטאט ָל ְ‬ ‫עד ֶיגע ְ ּב ֶר ְס ֶל ֶב'ע ׁ ְש ִט ְ ּ‬ ‫אכ ִ‬ ‫ָק ֶ‬ ‫אכט ַהיינְ ט ִה ְתבּ וֹ ְדדוּת‪ ,‬אוֹ יבּ ִאיז ֶגעוֶ וען ִדי‬ ‫עמ ְ‬ ‫ֶג ַ‬ ‫ייער‬ ‫ייג ֶ‬ ‫אר ַ ּב ֵ‬ ‫יבל וָ ואס ָהאט ֶגעצוֹ ְיגן ַא ֶלע ַפ ְ‬ ‫ֶדער ׁ ְש ִט ְ ּ‬ ‫יקט צ ּו ִדי‬ ‫עש ְ‬ ‫ישט ָהאט ֶער זֵ יי ְג ַל ְ‬ ‫ייך ֶג ׁ ִ‬ ‫ְּת ׁשו ָּבה ַאז נִ ׁ ְ‬ ‫ייל ֶיגען ֶר ִ ּבינְ 'ס נַ ַחל‪ ,‬צ ּו‬ ‫צ ּו ְט ִרינְ ֶקען פוּנֶ עם ֵה ִ‬ ‫עש ַטאנֶ ען נָ אנְ ט‬ ‫ועל ֶכע ִאיז ֶג ׁ ְ‬ ‫יב ֶלעך וֶ ְ‬ ‫ִה ְתבּ וֹ ְדדוּת ׁ ְש ִט ְ ּ‬ ‫ֹויש ֶיגע וִ וינְ ְטן‪.‬‬ ‫אפן ֶדעם ָא ֶטעם פוּן ִדי ר ׁ ִ‬ ‫ָא ּ ְפ ַכ ּ ְ‬ ‫יבל‪.‬‬ ‫צוּם ׁ ְש ִט ְ ּ‬ ‫ערנֶ ען ִל ּקו ֵּטי מוֹ ֲה ַר"ן (תורה‬ ‫אר ֶל ְ‬ ‫ֵאיינְ ָמאל ַ ּביים ָפ ְ‬ ‫ֵאיינְ ָמאל וֶ וען ר' זְ ֵאב ִאיז ֶגעקו ֶּמען ִמיט ַא ַח ֶבר‬ ‫ייל ֶיגער ֶר ִ ּבי ִאיז ְמ ָפ ֵר ׁש ֶדעם‬ ‫קכ"א) וִ וי ֶדער ֵה ִ‬ ‫אד ְז ׁש‪ֶ ,‬דער ַח ֶבר ָהאט‬ ‫ארט ִאין ֵ ּבית ִמ ְד ָר ׁש ִאין ָל ְ‬ ‫ָד ְ‬ ‫ּ ָפסוּק פוּן ְּת ִה ִ ּלים ָאז ָא ַמ ְר ִּתי ִה ֵ ּנה ָב ִ‬ ‫אתי ִ ּב ְמ ִג ַ ּלת‬ ‫יילן ַפאר ר'‬ ‫ער ֵצ ְ‬ ‫ישט ֶד ְ‬ ‫עטן פוּן ר' זְ ֵאב ָזאל נִ ׁ ְ‬ ‫עב ְ‬ ‫ֶג ֶ ּ‬ ‫ֵס ֶפר ָ ּכתוּב ָע ָלי (תהלים מ‪ ,‬ח) ַאז וֶ וען ַא ִאיד‬ ‫אלט נָ ְ‬ ‫עמאל ִאין ֶדעם‬ ‫עפט זִ ְ‬ ‫יך ַא ֶל ָ‬ ‫ערנְ ט ַא ֵס ֶפר אוּן ְט ֶר ְ‬ ‫ֶל ְ‬ ‫אך ַפאר ִה ְתבּ וֹ ְדדוּת‪ָ ...‬א ֶ ּבער‬ ‫יִ ְצ ָחק ַאז ֶער ַה ְ‬ ‫אך ַא קו ְּר ֶצע ַצייט ָהאט ֶדער ַח ֶבר פוּן זִ ְ‬ ‫יך ַא ֵליין‬ ‫נָ ְ‬ ‫ימן ַאז ֶער וִ ויל טוּן ֶדעם ָרצוֹ ן‬ ‫ֵס ֶפר‪ָ ,‬דאס ִאיז ַא ִס ָ‬ ‫יילט זַ יין ְט ִריט צ ּו ֵאיינֶ ע פוּן ִדי ִה ְתבּ וֹ ְדדוּת‬ ‫עא ְ‬‫צו ֶּג ֵ‬ ‫ַה ׁ ֵשם‪.‬‬ ‫יידיג‪...‬‬ ‫ועל ֶכע ִאיז ֶגעוֶ וען ֵל ִ‬ ‫יב ֶלעך וֶ ְ‬ ‫ׁ ְש ִט ְ ּ‬ ‫עגט‪" :‬ווא ּו‬‫עפ ֶר ְ‬ ‫ערער ֶג ְ‬‫ָהאט ֵאיינֶ ער פוּן ִדי צו ֶּה ֶ‬ ‫עפן ִאינֶ עם ּתוֹ ָרה?" ר' יִ ְצ ָחק‬ ‫יך זִ ְ‬ ‫יך ְט ֶר ְ‬ ‫ֶקען ִא ְ‬ ‫ייער ִאין ִדי‬ ‫עב ֶרענְ ט ַא ַפ ֶ‬ ‫ר' יִ ְצ ָחק ָהאט ַא ַריינְ ֶג ְ ּ‬ ‫ייך ִדי ְּת ׁשו ָּבה ִאינֶ עם ּתוֹ ָרה אוּן רו ְּפט‬ ‫עפט ְג ַל ְ‬ ‫ְט ֶר ְ‬ ‫ָ ּבחו ִּרים צ ּו ׁ ְש ּ ִפ ְירן ֶדעם ַט ַעם פוּן ֲעבוֹ ַדת ה' אוּן ֶדער‬ ‫יפן ִענְ יָ ן פוּן ִשׂ ְמ ָחה‪ ,‬וַ וייל‬ ‫"ב ְמ ִג ַ ּלת וַ וייזְ ט אוֹ ְ‬ ‫ִז ְ‬ ‫יך ָאן‪ּ ִ :‬‬ ‫עדן ָדאס‬ ‫יס ֶר ְ‬ ‫יקר ַ ּביים ִענְ יָ ן פוּן ִה ְתבּ וֹ ְדדוּת צ ּו אוֹ ְ‬ ‫ִע ָ‬ ‫עפער‪.‬‬ ‫אש ֶ‬ ‫ארץ צוּם ַ ּב ׁ ֶ‬ ‫ַה ְ‬ ‫ערפוּן ִאיז ִמ ְצוָ ה ְ ּגדוֹ ָלה ִל ְהיוֹ ת‬ ‫אשי ֵּתבוֹ ת ֶד ְ‬ ‫ִדי ָר ׁ ֵ‬ ‫ְ ּב ִשׂ ְמ ָחה ָּת ִמיד!"‬ ‫אלעס אין די עצה ליגט דאך‪ ,‬ווי ליכטיג איז דער דימאנט‪.‬‬ ‫האסט א שליסל אין דיין האנט‪ ,‬צו אלע גוטע זאכן‪.‬‬ ‫אין יעדן פלאץ אין יעדן לאך‪ ,‬האסטו דאס גלייך אין האנט‪.‬‬ ‫האסט א ביקסל אין דיין האנט‪ ,‬זיך היטן פון שלעכטע זאכן‪.‬‬ ‫יעדער איד און יעדער קינד‪ ,‬וואו ער גייט און וואו ער קומט‪.‬‬ ‫דער שליסל קען דיר עפענען‪ ,‬יעדן טויער אויבן‪.‬‬ ‫וואו מען זינקט און וואו מען שווימט‪ ,‬אויך אין אלע זינד‪.‬‬ ‫דער ביקסל קען דיר ראטעווען‪ ,‬אין יעדע צייט און אופן‪.‬‬ ‫גייט מיט דיר די עצה מיט‪ ,‬אפילו דו ביסט פארברענט אפגעבריהט‪.‬‬ ‫יא דאס איז התבודדות‪ ,‬איך שריי אדער כ'בין שטיל‪.‬‬ ‫אן א פארווען אן א פארוואס‪ ,‬מאך התבודדות‪.‬‬ ‫יא דו האסט דאס אלעמאל‪ ,‬אינדרויסן אין שטוב אין שול‪.‬‬ ‫ס'קען זיין קאלט ס'קען זיין טרוקן‪ ,‬צובראכן אדער פריילעך‪.‬‬ ‫בתמימות מאך התבודדות‪ ,‬אפילו ביסט שוואך ווי א פליג‪.‬‬ ‫דאס וועט די שלעכט'ס צופליקן‪ ,‬דערלעבן דיינע ביינדלעך‪.‬‬ ‫יעדן נאכט און יעדן טאג‪ ,‬האב שכל און זיי קלוג‪.‬‬ ‫אלע גוטסקייט אלע קרעפטן‪ ,‬פארן גוף מיט דיין נשמה‪.‬‬ ‫אלע וויטאמינים גוטע‪ ,‬מיט די בעסטע רפואות‪.‬‬ ‫דער בעסטער געשעפט פון אלע געשעפטן‪ ,‬אויך די בעסטע נחמה‪.‬‬ ‫אלע זאכן וואס דו גלוסט‪ ,‬מיט אלע ישועות‪.‬‬ ‫(נכתב ע"י הרה"ח ר' פסח שפירא ז"ל עם קצת שינויים)‬ ‫‪7‬‬ ‫עניג ִאין ְק ֶלעם‬ ‫ַא ֶק ִ‬ ‫א שטיקל פון ליקוטי תפלות (קמ"ט)‬ ‫אויף די וואכעדיגע פרשה‬ ‫"אחד היה אברהם"‬ ‫המשך פון זייט ‪12‬‬ ‫אּבן‬ ‫וארן ֶדער ַא ְד ֶרעס ַפאר ְׁש ֵאלֹות‪ִ .‬א ֶיּבער ַאלֶ עם ָה ְ‬‫גֶ עוָ ְ‬ ‫עהאט פּון ִדי גָ אלְ ֶדענֶ ע ׁשּורֹות ִאין‬ ‫ִדי ֲח ֵב ִרים ֲהנָ ָאה גֶ ַ‬ ‫סּודר‪:‬‬ ‫ּכּומים‪ ,‬וואּו ַאלֶ עס ִאיז גֶ עוֶ וען ְקלָ אר אּון ְמ ָ‬ ‫זַ יינֶ ע ִס ִ‬ ‫עלף ִמיר‬ ‫עפער ַמיין ָגאט‪ֶ ,‬ה ְ‬ ‫אש ֶ‬‫ַּב ׁ ֶ‬ ‫ׁשּובה‪.‬‬ ‫ַא ַק ְׁשיָ א ִמיט ַא ִּתירּוץ‪ַ ,‬א ְׁש ֵאלָ ה ִמיט ַא ְּת ָ‬ ‫ארק ִמיר ִאין ַדיין ִדינְ ְסט ִמיט‬ ‫און ׁ ְש ַט ְ‬ ‫ּ‬ ‫יט ֶרע ִאינְ גְ ל‪,‬‬ ‫עׁשען‪ַ .‬א ְקלּוגֶ ע אּון כִ ְ‬ ‫עמאלְ ט ִאיז ֶעס גֶ ֶ‬ ‫אּון ֶד ָ‬ ‫יך ְמ ַק ֵרב ַזיין‬ ‫יך ָזאל ִז ְ‬ ‫עלף ִא ְ‬ ‫ֱא ֶמת‪ֶ ,‬ה ְ‬ ‫עסן פּון ִקנְ ָאה‪ָ ,‬האט גֶ עפּונֶ ען ַא ָטעּות ִאין‬ ‫אֹויפגֶ עגֶ ְ‬‫ְ‬ ‫יגע‬ ‫ת'ד ֶ‬ ‫ימו ִ‬ ‫און ְּת ִמ ּ‬ ‫יכע ּ‬ ‫צו ַדיינֶ ע ֶע ְר ִל ֶ‬ ‫ּ‬ ‫עפט‪ֶ .‬ער ִאיז צּוגֶ עגַ אנְ גֶ ען‬ ‫ֵאיינֶ ע פּון ִדי ׁשּורֹות ִאין זַ יין ֶה ְ‬ ‫ועגן‬‫ייען ִאין ַדיינֶ ע ֶו ְ‬ ‫ועל ֶכע ֵג ֶ‬ ‫ַלייט ֶו ְ‬ ‫צּו ִׁש ְמעֹון נָ ָתן ִמיט ַא ַט ֲענָ ה‪"ָ :‬דאס ִאיז ַא גְ ַרייז! דּו‬ ‫ִמיט ַאן ֱא ֶמת‪ַ ,‬קיין ׁש ּום ֶמענְ ְט ׁש ִאין‬ ‫יׁשט ְמ ַדּיֵ יק!" ָדאס ִאינְ גְ ל ָהאט זִ יְך‬ ‫ִּב ְיסט ִאינְ גַ אנְ ְצן נִ ְ‬ ‫אבן ַקיין ּכ ַֹח‬‫ישט ָה ְ ּ‬ ‫ועלט ָזאל נִ ׁ ְ‬ ‫ֶדער ֶו ְ‬ ‫אמען‬ ‫רֹויסגֶ עלָ אזְ ט ַא ְׁשלֶ עכְ ט נָ ֶ‬ ‫עד ֵרייט אּון ַא ְ‬ ‫רּומגֶ ְ‬ ‫ַא ְ‬ ‫פונֶ עם ֱא ֶמ ֶת'ן ֶוועג‬ ‫אל ְטן ּ‬ ‫צו ַה ְ‬ ‫יך ָא ּ ְפ ּ‬‫ִמ ְ‬ ‫ואר ְפן‬ ‫עהאלְ ְטן ִאין ֵאיין ַא ַריינְ וַ ְ‬ ‫אֹויף ִאים‪ֶ ,‬ער ָהאט גֶ ַ‬ ‫אוֹ יף ַקיין ׁש ּום אוֹ ָפן ָזאל ֶעס ַזיין ֶווער‬ ‫ייען אּון זֵ יי‬ ‫ער ֶ‬ ‫מּוע ֶס ַ‬ ‫ער'ס ְׁש ֶ‬ ‫ויׁשן ִדי ִקינְ ֶד ְ‬ ‫אמען ְצוִ ְ‬ ‫זַ יין נָ ֶ‬ ‫ֶעס ָזאל נָ אר ַזיין‪.‬‬ ‫יׁשט ַאזַ א ַּתלְ ִמיד‬ ‫וארנְ ט‪ִׁ " :‬ש ְמעֹון נָ ָתן? ֶער ִאיז נִ ְ‬ ‫גֶ עוָ ְ‬ ‫מונָ ה‬‫ארק ַמיין ַּד ַעת ִמיט ַדיין ֱא ּ‬ ‫ׁ ְש ַט ְ‬ ‫ָחכָ ם וִ וי ֶמען ֵמיינְ ט!"‬ ‫יגן‬‫ֹויס ֶזען ִאין ַמיינֶ ע אוֹ ְ‬ ‫יך א ְ‬ ‫ֶעס ָזאל ִז ְ‬ ‫עּפ ְיצלְ ט‬ ‫אסן אּון ֶצ ִ‬ ‫עׁש ְ‬ ‫ארץ ִאיז ֶצ ָ‬ ‫ִׁש ְמעֹון נָ ָתן'ס ַה ְ‬ ‫יך ִ ּבין ֵאיינֶ ער ַא ֵליין ִאין ֶדער‬ ‫ִווי ִא ְ‬ ‫וארן אֹויף טֹויזְ נְ ֶטער ְׁש ִט ֶיקער‪ִ .‬אין ֵאיין ֶרגַ ע ִאיז‬ ‫גֶ עוָ ְ‬ ‫"א ָחד ָה ָיה‬ ‫ועלט ַאזוֹ י ִווי ֶעס ׁ ְש ֵטייט ֶ‬ ‫ֶו ְ‬ ‫יׁש ָטא ֵקיין‬‫וארן‪ .‬נִ ְ‬ ‫אר ְּב ֶרענְ ט גֶ עוָ ְ‬ ‫אׁשן אּון ַפ ְ‬‫ארלָ ְ‬ ‫ַאלֶ עס ַפ ְ‬ ‫ַא ְב ָר ָהם"‪ֵ ,‬איינֶ ער ַא ֵליין ִאיז ַא ְב ָר ָהם‬ ‫יׁש ָטא ֵקיין ִׂש ְמ ָחה –‬‫יׁש ָטא ֵקיין ַה ְצלָ ָחה‪ .‬נִ ְ‬ ‫ֵח ֶׁשק – ִאיז נִ ְ‬ ‫עווען! ִא ְ‬ ‫און‬ ‫ערן ּ‬ ‫צו ֶה ְ‬ ‫ישט ּ‬ ‫יך ָזאל נִ ׁ ְ‬ ‫ֶג ֶ‬ ‫ערנֶ ען‪.‬‬ ‫יׁש ָטא ֵקיין לֶ ְ‬‫ִאיז נִ ְ‬ ‫יעה‬ ‫קו ְקן אוֹ יף ַקיין ׁש ּום ְמנִ ָ‬ ‫ישט ּ‬ ‫נִ ׁ ְ‬ ‫ער ֵציילְ ט‬ ‫מּועס ָהאט ֶער ָדאס ֶד ְ‬ ‫וייטאגְ לִ יכְ ן ְׁש ֶ‬‫ִאין ַא וֵ ָ‬ ‫ישן ָוואס‬ ‫ישענִ ׁ ְ‬ ‫עמ ׁ ֶ‬ ‫נות‪ֶ ,‬צ ִ‬ ‫ָא ֶדער ֵל ָצ ּ‬ ‫אטע ָהאט ִאים ָּפׁשּוט‬ ‫אטע‪ .‬אּון זַ יין ַט ֶ‬ ‫ַפאר זַ יין ַט ֶ‬ ‫ועלט‪ַ ,‬קיין ׁש ּום‬ ‫ֵגייט אוֹ יף ֶדער ֶו ְ‬ ‫עקט ֶדעם סֹוד‪:‬‬ ‫עע ְפנְ ט ִדי ַמ ֲע ֶׂשה אּון ִאים ַאנְ ְט ְּפלֶ ְ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫ילו ֶער ִאיז‬ ‫ֶמענְ ְט ׁש ָא ֶדער ַח ֶבר ֲא ִפ ּ‬ ‫צּומאל ַא ָראּפ פּון‬ ‫עדער ֵאיינֶ ער ַפאלְ ט ָ‬ ‫"אזֹוי גֵ ייט ֶעס‪ .‬יֶ ֶ‬ ‫ַ‬ ‫פון ִמיר ָזאל‬ ‫יכער ּ‬ ‫עסער ָא ֶדער ֶע ְר ִל ֶ‬ ‫ְג ֶר ֶ‬ ‫ייּבן ְפ ֵריילִ יְך‬ ‫ויאזֹוי צּו ְּבלַ ְ‬ ‫וייסט וִ ַ‬ ‫זַ יין ֶּבענְ ְקל‪ .‬וֶ וער ֶעס וֵ ְ‬ ‫ייכן‬‫פונֶ עם ְג ֵל ְ‬ ‫ישן ּ‬ ‫עמ ׁ ְ‬ ‫ישט ֶצ ִ‬ ‫ִמיר נִ ׁ ְ‬ ‫דּורכְ ֶפעלֶ ער‪ ,‬אּון זִ יְך‬ ‫ייטן אּון ְ‬ ‫וערע ַצ ְ‬ ‫ֲא ִפילּו ִאין ְׁשוֶ ֶ‬ ‫ֱא ֶמ ֶת'ן ֶוועג‪.‬‬ ‫יׁשט וִ וי גֶ עוואּונְ ְט ְׁשן‪,‬‬ ‫ייען נִ ְ‬ ‫ְמ ַחּזֵ ק זַ יין ֲא ִפילּו וֶ וען זַ אכְ ן גֵ ֶ‬ ‫יך ָזאל ִז ְ‬ ‫ִא ְ‬ ‫יפן ֱא ֶמ ֶת'ן‬ ‫יך נָ אר ִפ ְירן אוֹ ְ‬ ‫ערן צּו‬ ‫צּור ְיק ֶק ְ‬ ‫ֶדער ִאיז ָראּוי ַאז ִדי ְמלּוכָ ה זָ אל זִ יְך ִ‬ ‫ֶוועג ָוואס ִא ְ‬ ‫פון‬ ‫ערנְ ט ּ‬ ‫על ְ‬ ‫אב ֶג ֶ‬ ‫יך ָה ּ‬ ‫ארק זִ יְך ִאין ַדיין ַמ ָּצב‪ִׁ ,‬ש ְמעֹון‬ ‫ִאים גָ אר ְּב ָקרֹוב‪ְׁ .‬ש ַט ְ‬ ‫ערע ֱא ֶמ ֶת'ע‬ ‫אונְ ֶז ֶ‬ ‫ּ‬ ‫פון‬ ‫ּ‬ ‫יונְ ְג ַווייז ָאן‬ ‫ּ‬ ‫יח זַ יין אּון ְׁש ַטייגְ ן ֶהעכֶ ער אּון‬ ‫ועסטּו ַמ ְצלִ ַ‬‫נָ ָתן! ַאזֹוי וֶ ְ‬ ‫ֶהעכֶ ער‪".‬‬ ‫יכע ֶר ִ ּבי'ס‪.‬‬ ‫ֶע ְר ִל ֶ‬ ‫‪8‬‬ ‫מַ עֲ ֶשׂה יג'‬ ‫ִדי זִ ְּיבן ֶּבעטְ לֶ ְערס'‬ ‫ָהאט גֶ עזָ אגְ ט צוּם זו ְּהן‪:‬‬ ‫'איז‬ ‫ויאזוֹ י ְמ ִ‬ ‫"ו ַ‬‫יילן‪ִ :‬‬ ‫ער ֵצ ְ‬ ‫יך ֶוועל ַא ְ‬ ‫ייך ֶד ְ‬ ‫ִא ְ‬ ‫י־ווי] ִא ְ‬ ‫עווען"‪.‬‬ ‫ייל ְ‬ ‫עך גֶ ֶ‬ ‫ַא ָמאל ְפ ֵר ֶ‬ ‫עהער –‬‫ערנְ זֶ ֶ‬‫יך ִ ּבין ַא ׁ ְש ֶט ְ‬ ‫"ב ֲא ׁ ֶשר ַ‬ ‫[אזוֹ ִ‬ ‫ַּ‬ ‫אפ פוּן ֶדער‬ ‫ועסט ַא ָמאל ַא ָר ּ‬ ‫יך‪ַ ,‬אז ד ּו ֶו ְ‬‫זֶ עה ִא ְ‬ ‫'מ ֶל ְך'‪ֶ ,‬דער‬ ‫עווען ַא ֶ‬ ‫ַמ ֲעשֶׂ ה‪ַ :‬א ָמאל ִאיז גֶ ֶ‬ ‫ְמלו ָּכה‪.‬‬ ‫'בן־יָ ִחיד' – ָהאט ֶדער‬ ‫עהאט ַא ֶ ּ‬ ‫'מ ֶל ְך' ָהאט גֶ ַ‬ ‫ֶ‬ ‫אל ְסט‬ ‫עהן‪ַ ,‬אז ד ּו זָ ְ‬ ‫אל ְסט ּו זֶ ְ‬ ‫יבער] זָ ְ‬ ‫ְ ּב ֵכן ֶ[ד ִ‬ ‫ער ֶ ּ‬ ‫עבן ִדי ְמלו ָּכה זַ יין זו ְּהן‬ ‫ואלט ָא ּ ְפגֶ ְ ּ‬ ‫עו ְ‬‫'מ ֶל ְך' גֶ ָ‬ ‫ֶ‬ ‫ַקיין‬ ‫ְ(ד ַהיְ ינוּ‪:‬‬ ‫ַע ְצבוּת‬ ‫ַקיין‬ ‫אבן‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫ישט‬ ‫נִ ׁ ְ‬ ‫עבן)‪.‬‬ ‫ְ ּב ַחיָ יו ְ(ד ַהיְ ינוּ‪ַ :‬פאר ַ ּ‬ ‫[ביי] זַ יין ֶל ְ ּ‬ ‫אפ פוּן‬ ‫ועסט ַא ָר ּ‬ ‫יע ִריגְ ַקייט) ַאז ֶ[ווען] ד ּו ֶו ְ‬ ‫ְטרוֹ ֶ‬ ‫יסן ַ ּבאל – אוּן ֶווען‬ ‫אכט ַא גְ רוֹ ְ‬ ‫עמ ְ‬‫ָהאט ֶער גֶ ַ‬ ‫ייל ְ‬ ‫עך זַ יין‬ ‫אל ְסט ְפ ֵר ֶ‬ ‫ֶדער ְמלו ָּכה‪ ,‬נָ אר ד ּו זָ ְ‬ ‫ייער‬ ‫וד ַאי זֵ ֶ‬ ‫אכט ַא ַ ּבאל‪ִ ,‬איז ְ ּב ַו ְ‬‫'מ ֶל ְך' ַמ ְ‬ ‫ֶדער ֶ‬ ‫עך זַ יין‪ֶ ,‬וועל ִא ְ‬ ‫יך‬ ‫ייל ְ‬ ‫ועסט ְפ ֵר ֶ‬ ‫– אוּן ַאז ד ּו ֶו ְ‬ ‫ייל ְ‬ ‫עך – ִ ּב ְפ ַרט ַהיינְ ט‪ָ ,‬וואס ֶער ָהאט‬ ‫ְפ ֵר ֶ‬ ‫ייל ְ‬ ‫עך זַ יין‪.‬‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫יך ְפ ֵר ֶ‬ ‫עבן‪,‬‬ ‫עבן ִדי ְמלו ָּכה זַ יין זו ְּהן ַ ּביים ֶל ְ ּ‬ ‫ָא ּ ְפגֶ עגֶ ְ ּ‬ ‫אבן ַע ְצבוּת‪ֶ ,‬וועל ִא ְ‬ ‫יך‬ ‫ועסט ָה ְ ּ‬ ‫ֲא ִפיל ּו ַאז ד ּו ֶו ְ‬ ‫ש ְמ ָחה‪.‬‬ ‫יסע ִ ׂ‬ ‫ייער ַא גְ רוֹ ֶ‬ ‫עווען זֵ ֶ‬ ‫וד ַאי גֶ ֶ‬ ‫ִאיז ַא ַו ְ‬ ‫'מ ֶל ְך'‬ ‫ייל ְ‬ ‫עך זַ יין‪ָ ,‬וואס ד ּו ִ ּביזְ ט ַקיין ֶ‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫יך ְפ ֵר ֶ‬ ‫עווען אוֹ יף ֶדעם ַ ּבאל‪,‬‬ ‫ארט גֶ ֶ‬ ‫'איז ָד ְ‬ ‫אוּן ְס ִ‬ ‫'מ ֶל ְך' נִ ׁ ְ‬ ‫ישט‬ ‫יך ַקיין ֶ‬‫ער ְסט זִ ְ‬‫וארן ד ּו ֶק ְ‬ ‫ישט – ָו ְ‬ ‫נִ ׁ ְ‬ ‫י־מלו ָּכה'‪ ,‬אוּן ַא ֶלע 'דו ְּכ ִסים'‪ ,‬אוּן‬ ‫ַא ֶלע 'שָׂ ֵר ְ‬ ‫ייל ְ‬ ‫עך‪.‬‬ ‫ישט ְפ ֵר ֶ‬ ‫וארן ד ּו ִ ּביזְ ט זִ ְ‬ ‫יך נִ ׁ ְ‬ ‫צ ּו זַ יין‪ָ ,‬ו ְ‬ ‫ייל ְ‬ ‫עך‬ ‫ייער ְפ ֵר ֶ‬ ‫'איז זֵ ֶ‬‫'ש ָררוֹ ת' – אוּן ְמ ִ‬ ‫ַא ֶלע ְ ׂ‬ ‫(כלוֹ ַמר‪ַ :‬אז ד ּו ִ ּביזְ ט ַאזוֹ י ַא ֶמענְ ְט ׁש‪ָ ,‬וואס ד ּו ֶקענְ ְסט‬‫ְּ‬ ‫עווען אוֹ יף ֶדעם ַ ּבאל‪.‬‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫[ש ֶטענְ ִדיג]‬ ‫אל ְסט ָּת ִמיד ׁ ְ‬ ‫אל ְטן ַאז ד ּו זָ ְ‬ ‫ער ַה ְ‬ ‫ישט ֶד ְ‬ ‫ִד ְ‬ ‫יך נִ ׁ ְ‬ ‫עהאט פוּן‬ ‫יך ַהנָ ָאה גֶ ַ‬ ‫אוּן ִדי ְמ ִדינָ ה ָהאט אוֹ ְ‬ ‫אפ‬ ‫ייסט ַא ָר ּ‬ ‫עך זַ יין‪ֲ ,‬א ִפיל ּו ַאז ֶ[ווען] ד ּו גֵ ְ‬‫ייל ְ‬ ‫ְפ ֵר ֶ‬ ‫'מ ֶל ְך' גִ ְ ּ‬ ‫יבט ָא ּפ ִדי ְמלו ָּכה‬ ‫ֶדעם‪ָ ,‬וואס ֶדער ֶ‬ ‫'מ ֶל ְך')‪.‬‬ ‫ישט זַ יין ַקיין ֶ‬ ‫ער ְסט ּו נִ ׁ ְ‬ ‫פוּן ֶדער ְמלו ָּכה‪ֶ ,‬ק ְ‬ ‫'איז ַא‬ ‫וארן ְס ִ‬ ‫עבן‪ָ ,‬ו ְ‬ ‫[פאר] זַ יין זו ְּהן ַ ּביים ֶל ְ ּ‬‫ַ‬ ‫ייל ְ‬ ‫עך זַ יין‪,‬‬ ‫ועסט ְפ ֵר ֶ‬‫[א ֶ ּבער] ַאז ד ּו ֶו ְ‬ ‫ּש ִמיר ָ‬ ‫לו ׁ ְ‬ ‫'מ ֶל ְך'‪.‬‬ ‫יסער ָּכבוֹ ד ֶדעם ֶ‬ ‫גְ רוֹ ֶ‬ ‫ייל ְ‬ ‫עך זַ יין"‪.‬‬ ‫ֶוועל ִא ְ‬ ‫יך ְמ ׁשוּנֶ ה ְפ ֵר ֶ‬ ‫עווען‪ ,‬אוּן‬ ‫ש ְמ ָחה גֶ ֶ‬ ‫ייער ַא ִ ׂ‬ ‫ארט זֵ ֶ‬ ‫'איז ָד ְ‬ ‫אוּן ְס ִ‬ ‫ן־מ ֶל ְך' ָא ְּפגֶ ענו ֶּמען ִדי ְמלו ָּכה‬ ‫'ב ֶ‬ ‫ָהאט ֶדער ֶ ּ‬ ‫אכן פוּן‬ ‫עווען ַא ֶלע ֶע ְר ֵליי זַ ְ‬ ‫ארט גֶ ֶ‬ ‫'איז ָד ְ‬ ‫ְס ִ‬ ‫אכט שָׂ ֵרי‬ ‫עמ ְ‬ ‫ארף‪ ,‬אוּן ֶער ָהאט זִ ְ‬ ‫יך גֶ ַ‬ ‫ייער ׁ ַש ְ‬ ‫זֵ ֶ‬ ‫עדיֶ יעס'‪,‬‬ ‫אמ ְ‬ ‫'ק ֶ‬ ‫עליֶ יעס'‪ ,‬אוּן ָ‬ ‫אפ ְ‬ ‫'ק ּ ֶ‬ ‫ש ְמ ָחה‪ַ ,‬‬ ‫ִׂ‬ ‫עהאט דו ְּכ ִסים‪ ,‬אוּן שָׂ ִרים‪,‬‬ ‫ְמלו ָּכה‪ ,‬אוּן ָהאט גֶ ַ‬ ‫ייכן – אוּן ַא ְל ִדינְ ג ָוואס ְס'נו ְּצט‬ ‫עס ְטגְ ַל ְ‬ ‫אוּן ֶד ְ‬ ‫אוּן ַחיִ ל‪.‬‬ ‫עווען אוֹ יף‬ ‫ארט גֶ ֶ‬ ‫ש ְמ ָחה‪ִ ,‬איז ַא ְלץ ָד ְ‬ ‫נָ אר צ ּו ִ ׂ‬ ‫'ח ָכם'‪ ,‬אוּן‬ ‫ן־מ ֶל ְך' ִאיז גֶ ֶ‬ ‫עווען ַא ָ‬ ‫'ב ֶ‬ ‫אוּן ֶדער ֶ ּ‬ ‫ֶדעם ַ ּבאל‪.‬‬ ‫'ח ְכ ָמה' – אוּן‬ ‫עהאט ָ‬ ‫ייער ִליבּ גֶ ַ‬ ‫ֶער ָהאט זֵ ֶ‬ ‫וארן‬ ‫עו ְ‬ ‫ייל ְ‬ ‫עך גֶ ָ‬ ‫ייער ְפ ֵר ֶ‬ ‫ַאז זֵ יי זֶ ענֶ ען ׁשוֹ ין זֵ ֶ‬ ‫יסע ַח ָכ ִמים'‪.‬‬ ‫עווען 'גְ רוֹ ֶ‬ ‫'איז ַ ּביי ִאים גֶ ֶ‬ ‫ְס ִ‬ ‫עלט‪ ,‬אוּן‬ ‫עש ֶט ְ‬ ‫'מ ֶל ְך' אוֹ ְ‬ ‫יפגֶ ׁ ְ‬ ‫יך ֶדער ֶ‬‫– ָהאט זִ ְ‬ ‫‪9 9‬‬ ‫אס ְטן עוֹ ָלם‪ָ ,‬האט‬ ‫[א ֶ ּבער] ֶדעם ּ ְפ ָר ְ‬ ‫ּש ִמיר ָ‬ ‫לו ׁ ְ‬ ‫'איז צ ּו ִאים גֶ עקו ֶּמען ִמיט‬ ‫אוּן ֶווער ְס ִ‬ ‫ישט‬ ‫אדט‪ ,‬זֵ יי זֶ ענֶ ען נִ ׁ ְ‬ ‫עש ְ‬ ‫ישט גֶ ׁ ַ‬ ‫ָדאס נִ ׁ ְ‬ ‫ייער‬ ‫'ח ְכ ָמה'‪ִ ,‬איז ֶער ַ ּביי ִאים זֵ ֶ‬ ‫ֶע ּ ֶפעס ַא ָ‬ ‫'א ִּפיקוֹ ְרסוּת' ַא ַריין‬ ‫אלן ִאין ֶדעם ַ‬ ‫עפ ְ‬ ‫ַא ַריינְ גֶ ַ‬ ‫עווען‪.‬‬ ‫ָח ׁשוּב גֶ ֶ‬ ‫יפ ַקייט ִאין‬ ‫עווען ַא גְ רוֹ יס ִט ְ‬ ‫וארן ְס'גֶ ֶ‬ ‫– ָו ְ‬ ‫'כבוֹ ד'‬ ‫עבן גְ רוֹ יס ָּ‬ ‫אוּן ֶער ְפ ֶלעגְ ט זֵ יי גֶ ְ ּ‬ ‫'ח ָכ ִמים'‪ָ ,‬האט ֶדער‬ ‫'ח ְכ ָמה' פוּן ִדי ַ‬ ‫ייער ָ‬ ‫זֵ ֶ‬ ‫'ח ְכ ָמה' – ָוואס‬ ‫'ע ׁ ִשירוּת' ַפאר ֶדער ָ‬ ‫אוּן ֲ‬ ‫עקענְ ט ַא ַריינְ גֵ יין‬ ‫ישט גֶ ֶ‬ ‫אס ֶטער עוֹ ָלם נִ ׁ ְ‬ ‫ְּפ ָר ְ‬ ‫ואלט‪ָ ,‬האט ֶער ִאים‬ ‫עו ְ‬‫עכער ָהאט גֶ ָ‬ ‫יט ֶל ֶ‬ ‫ִא ְ‬ ‫ער ֶדעם ָהאט‬ ‫יב ְ‬ ‫'ח ְכמוֹ ת'‪ִ ,‬א ֶ ּ‬ ‫ייע ֶרע ָ‬ ‫ִאין זֵ ֶ‬ ‫עלט'‪,‬‬ ‫ואלט 'גֶ ְ‬ ‫עו ְ‬‫עבן – ֵאיינֶ ער ָהאט גֶ ָ‬ ‫גֶ עגֶ ְ ּ‬ ‫'ח ָכ ִמים'‬‫אדט – נָ אר ִדי ַ‬ ‫עש ְ‬ ‫ישט גֶ ׁ ַ‬ ‫ֶעס זֵ יי נִ ׁ ְ‬ ‫עלט' – ֵאיינֶ ער‬ ‫עבן 'גֶ ְ‬ ‫ָהאט ֶער ִאים גֶ עגֶ ְ ּ‬ ‫ן־מ ֶל ְך'‪ ,‬זֶ ענֶ ען ַ‬ ‫'א ּ ִפיקוֹ ְר ִסים'‬ ‫'ב ֶ‬ ‫אוּן ֶדער ֶ ּ‬ ‫'כבוֹ ד'‪ָ ,‬האט ֶער ִאים‬ ‫ואלט ָּ‬ ‫עו ְ‬‫ָהאט גֶ ָ‬ ‫וארן‪.‬‬ ‫עו ְ‬ ‫גֶ ָ‬ ‫'ח ְכ ָמה'‪.‬‬ ‫'כבוֹ ד' – ַא ְלץ ַפאר ֶדער ָ‬ ‫עבן ָּ‬ ‫גֶ עגֶ ְ ּ‬ ‫ן־מ ֶל ְך'‪ַ ,‬מ ֲח ַמת ַ[ווייל] ְס ִ‬ ‫'איז ִאין‬ ‫'ב ֶ‬ ‫אוּן ֶדער ֶ ּ‬ ‫ייער‬ ‫'איז ַ ּביי ִאים זֵ ֶ‬ ‫אוּן ַמ ֲח ַמת ַ[ווייל] ְס ִ‬ ‫וארן ֶער ִאיז גֶ עבּ וֹ ְירן‬ ‫עווען טוֹ ב‪ָ ,‬ו ְ‬ ‫ִאים גֶ ֶ‬ ‫אבן זֵ יי זִ ְ‬ ‫יך ַא ֶלע‬ ‫'ח ְכ ָמה'‪ָ ,‬ה ְ ּ‬ ‫עווען ָ‬ ‫ָח ׁשוּב גֶ ֶ‬ ‫עהאט‬ ‫וארן ִמיט טוֹ ב‪ ,‬אוּן ֶער ָהאט גֶ ַ‬ ‫עו ְ‬ ‫גֶ ָ‬ ‫'ח ְכ ָמה' – אוּן ִדי גַ אנְ ֶצע ְמ ִדינָ ה‬ ‫גֶ ענו ֶּמען צ ּו ָ‬ ‫ער ַמאנֶ ען‬ ‫גו ֶּטע ִמדוֹ ת – ְפ ֶלעגְ ט ֶער זִ ְ‬ ‫יך צ ּו ֶד ְ‬ ‫וארן‬ ‫'ח ְכמוֹ ת'‪ָ ,‬ו ְ‬ ‫עווען ִאין ָ‬ ‫ָהאט עוֹ ֵסק גֶ ֶ‬ ‫עמאל‪:‬‬ ‫ַא ֶל ָ‬ ‫עלט'‪ְּ ,‬כ ֵדי ֶער זָ אל‬ ‫ואלט 'גֶ ְ‬ ‫עו ְ‬‫ֶדער ָהאט גֶ ָ‬ ‫ועלט‪ָ ,‬וואס טוּה‬ ‫יך ִאין ֶדער ֶו ְ‬ ‫"ווא ּו ִ ּבין ִא ְ‬ ‫ער ַפאר‪ ,‬אוּן ֶדער ָהאט‬ ‫עלט' ֶד ְ‬ ‫עמען 'גֶ ְ‬ ‫נֶ ֶ‬ ‫עכץ‬‫יסן ְק ֶר ְ‬ ‫ייער ַא גְ רוֹ ְ‬ ‫יך"? – אוּן ְפ ֶלעגְ ט זֵ ֶ‬ ‫ִא ְ‬ ‫'כבוֹ ד'‪.‬‬ ‫'ח ׁ ִשיבוּת' אוּן ָּ‬ ‫ואלט ֲ‬ ‫עו ְ‬‫גֶ ָ‬ ‫יפ ְצן ֶדערוֹ יף‪.‬‬ ‫ייער זִ ְ‬ ‫ָטאן‪ ,‬אוּן ְפ ֶלעגְ ט זֵ ֶ‬ ‫אבן ַא ֶלע עוֹ ֵסק‬ ‫אוּן ַמ ֲח ַמת ַ[ווייל] זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫ייט ׁש‬ ‫"וואס ַט ְ‬‫ער ַמאנֶ ען‪ָ :‬‬ ‫יך ֶד ְ‬‫ֶער ְפ ֶלעגְ ט זִ ְ‬ ‫ער ֶדעם‬ ‫יב ְ‬ ‫'ח ְכמוֹ ת'‪ִ ,‬א ֶ ּ‬ ‫עווען נָ אר ִאין ָ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫אכן‪ָ ,‬וואס‬ ‫ארגֵ יין ִאין ַאזוֹ ינֶ ע זַ ְ‬‫יך זָ אל ַפ ְ‬ ‫ִא ְ‬ ‫עסן‬ ‫ארגֶ ְ‬ ‫ארט ִאין ֶדער ְמ ִדינָ ה ַפ ְ‬ ‫אבן זֵ יי ָד ְ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫יך ִמיט ִמיר‪ ,‬ווא ּו ִ ּבין ִא ְ‬ ‫יך ִאין ֶדער‬ ‫טוּט זִ ְ‬ ‫ויאזוֹ י ַא ִמ ְל ָח ָמה‬ ‫י־מ ְל ָח ָמה' ְּ‬ ‫(כלוֹ ַמר‪ִ :‬ו ַ‬ ‫יס ִ‬ ‫'ת ְכ ִס ֵ‬ ‫ַּ‬ ‫יפ ְצן‪.‬‬ ‫ייער זִ ְ‬ ‫ועלט"? – אוּן ְפ ֶלעגְ ט זֵ ֶ‬ ‫ֶו ְ‬ ‫עווען‬ ‫אבן ַא ֶלע עוֹ ֵסק גֶ ֶ‬ ‫וארן זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫צ ּו ִפ ְירן)‪ָ ,‬ו ְ‬ ‫אלד ֶער ָהאט‬ ‫ויב ְ‬ ‫יכף ִו ַ ּ‬ ‫[א ֶ ּבער] ֵּת ֶּ‬ ‫ּש ִמיר ָ‬ ‫לו ׁ ְ‬ ‫'ח ְכמוֹ ת' – ִ ּביז ֶדער ְק ֶלענְ ְס ֶטער‬ ‫נָ אר ִאין ָ‬ ‫ש ֶכל‪ִ ,‬איז‬ ‫יבן צ ּו נו ְּצן ִמיט זַ יין ֵ ׂ‬ ‫ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ‬ ‫עס ֶטער‬ ‫עווען ֶדער גְ ֶר ְ‬ ‫פוּן ֶדער ְמ ִדינָ ה‪ִ ,‬איז גֶ ֶ‬ ‫וארן ִדי‬ ‫עו ְ‬ ‫ארק גֶ ָ‬ ‫וידער ַ ּביי ִאים ׁ ְש ַט ְ‬ ‫ִו ֶ‬ ‫ערע ְמ ִדינָ ה‪.‬‬ ‫ָח ָכם ִאין ַא ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫ָח ְכמוֹ ת פוּן ַא ִּפיקוֹ ְרסוּת‪.‬‬ ‫אוּן ִדי ַח ָכ ִמים פוּן ֶדער ְמ ִדינָ ה‪ ,‬זֶ ענֶ ען‬ ‫עווען ַּכ ָמה ּ ְפ ָע ִמים – ָוואס‬ ‫אוּן ַאזוֹ י ִאיז גֶ ֶ‬ ‫יסע ַח ָכ ִמים‪.‬‬ ‫וילד־גְ רוֹ ֶ‬ ‫ייער ִו ְ‬ ‫עווען זֵ ֶ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫ער ַמאנֶ ען‪" :‬ווא ּו‬ ‫ֶער ְפ ֶלעגְ ט זִ ְ‬ ‫יך ַא ְלץ צ ּו ֶד ְ‬ ‫'ח ְכמוֹ ת'‪ ,‬זֶ ענֶ ען ִדי‬ ‫ו ַּמ ֲח ַמת [אוּן צו ִּליבּ ] ִדי ָ‬ ‫ועלט‪ָ ,‬וואס טוּט ֶער"‬ ‫ִאיז ֶער ִאין ֶדער ֶו ְ‬ ‫אלן ִאין‬ ‫עפ ְ‬ ‫ַח ָכ ִמים פוּן ֶדער ְמ ִדינָ ה‪ַ ,‬א ַריינְ גֶ ַ‬ ‫יפ ְצן‪.‬‬ ‫עכ ְצן אוּן זִ ְ‬ ‫ְוכוּ' ַּכ ַנּ"ל – אוּן ְפ ֶלעגְ ט ְק ֶר ְ‬ ‫'בן־‬ ‫אבן ֶדעם ֶ ּ‬ ‫'א ִּפיקוֹ ְרסוּת' ַא ַריין – אוּן ָה ְ ּ‬ ‫ַ‬ ‫יבן צ ּו‬ ‫יכף ִווי ֶער ָהאט ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ‬ ‫נָ אר ֵּת ֶּ‬ ‫'א ִּפיקוֹ ְרסוּת'‬ ‫ֶמ ֶל ְך'‪ ,‬אוֹ ְ‬ ‫יך ַא ַריינְ גֶ עצוֹ יגְ ן ִאין ַ‬ ‫וידער‬ ‫ש ֶכל‪ִ ,‬איז ַ ּביי ִאים ִו ֶ‬ ‫נו ְּצן ִמיט ֶדעם ֵ ׂ‬ ‫ַא ַריין‪.‬‬ ‫וארן ָדאס ַא ּ ִפיקוֹ ְרסוּת ַּכ ַנּ"ל‪.‬‬ ‫עו ְ‬ ‫ארק גֶ ָ‬ ‫ׁ ְש ַט ְ‬ ‫‪10‬‬ ‫לאמיר זיך‬ ‫פארהערן‬ ‫( ‪)1‬‬ ‫די דרייצנסטע מעשה ‪ -‬די זיבן בעטלערס‬ ‫❑ חכמה‬ ‫א‪ .‬שאלת זכות‪ :‬אין וועלכע חודש האט דער רבי אנגעהויבן‬ ‫ו‪ .‬וואס האט דער קעניג געגעבן פאר א חכמה?‬ ‫דערציילן די מעשה? (עיין ימי מוהרנ"ת אות מ"ב)‬ ‫❑ געלד‬ ‫❑ אלול �‬ ‫❑ כבוד‬ ‫❑ אדר�‬ ‫❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג‬ ‫❑ סיון�‬ ‫ז‪ .‬וואס האט מען פארגעסן אין די מדינה?‬ ‫ב‪ .‬פארוואס האט דער קעניג געמאכט א סעודה?‬ ‫❑ זייער לערנען‬ ‫❑ ווייל ער האט געזיגט א מלחמה‬ ‫❑ תכסיסי מלחמה‬ ‫❑ ווייל ער האט איבערגעגעבן די מלוכה פאר זיין זוהן‬ ‫❑ זייער חכמה‬ ‫❑ לכבוד זיי געבורט'ס טאג‬ ‫ח‪ .‬וואס האט פאסירט צום בן המלך און צו די גרויסע‬ ‫ג‪ .‬וועלכע זאכן פון שמחה איז דארטן געווען?‬ ‫חכמים?‬ ‫❑ קאפעלייעס‬ ‫❑ זיי זענען אריינגעפאלן אין אפיקורסות‬ ‫❑ קאמעדייעס‬ ‫❑ זיי זענען שוואך געווארן‬ ‫❑ ביידע תשובות זענען ריכטיג‬ ‫❑ זיי האבן זיך געשטארקט אין עבודת השם‬ ‫ד‪ .‬וואס זאגט ער פאר זיין זוהן צו טוהן ווען ער וועט אראפ‬ ‫פון דער מלוכה?‬ ‫ט‪ .‬האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך?‬ ‫❑ אנטלויפן פון די מדינה‬ ‫❑ יא‬ ‫❑ ער זאל נישט לאזן א צווייטן זיין א מלך‬ ‫❑ ניין‬ ‫❑ ער זאל זיין פרייליך‬ ‫❑ א חלק‬ ‫ה‪ .‬וואס האט דער בן המלך זייער ליב געהאט?‬ ‫❑ צו שיכור'ן‬ ‫❑ אסאך כבוד‬ ‫טיפער געטראכט‬ ‫ביי וועלכע מעשה דערציילט אויך דער רבי וועגן א מלך וואס האט געהאט א בן יחיד און האט‬ ‫אים אפ געגעבן די מלוכה ?‬ ‫ביי וועלכע מעשה שטייט אויך "ווי בין איך אין דער וועלט" ?‬ ‫תשובות אויף די מעשה פון דער בעל תפילה (‪)18‬‬ ‫וויפל מאל ווערט דערמאנט "תורה" אין די מעשה פון דער בעל תפילה? ‪ 4‬מאל‬ ‫יקר ַּּתכְּ ִלית ִאיז‬ ‫יבין ִמיט ִאים צ ּו ׁ ְּשמו ִּסין פוּן ֶדעם ַּּתכְּ ִלית‪ּ ַּ .‬ב ֲא ׁ ֶשר ַּאז ֶדער ִע ָּ‬ ‫ִאיז ֶדער ַּ ּב ַּעל ְּּת ִפ ָּּלה גִ יקו ֶּמען צ ּו ֵאיין ׁשוֹ ֵמר‪ .‬אוּן ָּהאט ָּאנְּ גִ יהוֹ ִ ּ‬ ‫אטס ִדינְּ ְּסט‪ּ .‬ת ֹו ָּרה אוּן ְּּת ִפ ָּלה אוּן ַּמ ֲע ִשים טוֹ ִבים‬ ‫נָּ אר גָּ ְּ‬ ‫יקר ַּּתכְּ ִלית ִאיז ַּאז ֶמען זָּ אל נָּ אר עוֹ ֵסק זַּ יין ִאין ּת ֹו ָּרה אוּן‬ ‫ערנָּ ְּ‬ ‫אך ִאיז ֶדער ַּ ּב ַּעל ְּּת ִפ ָּּלה ַּא ַּריין גִ יגַּ אנְּ גֶ ען ִאין ׁ ְּש ָּטאט ַּא ַּריין‪ ...‬נָּ אר ֶדער ִע ָּ‬ ‫ֶד ְּ‬ ‫ְּּת ִפ ָּלה‬ ‫ָּהאט ֶדער בּ ַַּּעל תּ ְִּפלָּּה ִמיט זֵ יי ִגי ֶלע ִרי ְּנט‪ .‬אוּן ָּהאט זֵ יי גִ ֶ‬ ‫יע ִפינְּ ט ִדי אוֹ יגִ ין‬ ‫אבין ַּאלֶ ע עוֹ ֵסק גִ יוֶ וען נָּ אר ִאין ּת ֹו ָּרה אוּן ְּּת ִפ ָּּלה אוּן ְּּת ׁשו ָּּבה אוּן ַּמ ֲע ִשים טוֹ ִבים‬ ‫אוּן זֵ יי ָּה ִ ּ‬ ‫צו ענטפערן די בחינות‪ ,‬רופט‬ ‫‪02-5-3333-72‬‬ ‫‪11‬‬ ‫עניג ִאין ְק ֶלעם‬ ‫ַא ֶק ִ‬ ‫ואק ְסן אּונְ ֶטער!‬ ‫ייען זֵ יי ַארֹויף ַא ּכִ ָּתה! זֵ יי וַ ְ‬‫ַהיינְ ט גֵ ֶ‬ ‫ייליְך‬ ‫אֹויפ'ן ָּפנִ ים‪ַ ,‬א ְפ ֵר ִ‬ ‫ִמיט ְּב ִל ִיציגֶ ע אֹויגְ ן‪ַ ,‬א ְׁש ֵמייכְ ל ְ‬ ‫אּבן‬ ‫– פּון ּכִ ָּתה ז' צּו ּכִ ָּתה ח'‪ָ .‬דאס יָ אר וֶ ועלְ ן זֵ יי ָה ְ‬ ‫ארץ אּון ַא ִר ְירנְ ֶדע ְׁש ִט ֶימע‪ .‬נָ אְך ַלאנְ גֶ ע ֳח ָד ִׁשים‪,‬‬ ‫ַה ְ‬ ‫אקאנְ ט ִמיט זַ יין‬ ‫ַאלְ ס ְמלַ ֵּמד ֶר ִּבי ִהּלֵ ל‪ ,‬וָ ואס ִאיז ַּב ַ‬ ‫ייצנְ ֶטע‬ ‫ערנֶ ען ִדי ְד ַר ְ‬ ‫ערן ִמיר זִ יְך ֶענְ ְד ִליְך צּו ֶל ְ‬‫ערנֶ ענְ ֶט ְ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫ערן ִדי‬ ‫אצֹויּב ְ‬ ‫ֶ‬ ‫ערגֶ עוֶ וענְ לִ יכְ ן ַטאלַ אנְ ט צּו ַּב‬ ‫אֹויס ְ‬ ‫ֶ‬ ‫עצ ֶטע ַמ ֲע ֶׂשה‬‫ּפּורי ַמ ֲע ִׂשּיֹות – ִדי ֶל ְ‬ ‫ַמ ֲע ֶׂשה פּון ֵס ֶפר ִס ֵ‬ ‫ִקינְ ֶדער ִמיט ִדי סּוגְ יֹות ַהּגְ ָמ ָרא‪.‬‬ ‫אקאנְ ט‪ָ ,‬האט ֶדער‬ ‫ערס"‪ .‬וִ וי ְס ִ'איז ַּב ַ‬ ‫עט ֶל ְ‬ ‫פּון ִדי "זִ ְיּבן ֶּב ְ‬ ‫ויׁשן ַאלֶ ע ִקינְ ֶדער ִאיז ִׁש ְמעֹון נָ ָתן גֶ עוֶ וען ַּבאזּונְ ֶדער‬ ‫ְצוִ ְ‬ ‫יׁשט‬ ‫ארנִ ְ‬ ‫ואלט גָ ְ‬ ‫ייליגֶ ער ֶר ִּבי גֶ עזָ אגְ ט‪" :‬וֶ וען ִאיְך וָ ְ‬ ‫ֵה ִ‬ ‫עהאלְ ְטן ַא‬ ‫אׁשט‪ִ .‬אין זַ יין ַהאנְ ט ָהאט ֶער גֶ ַ‬ ‫ער ַר ְ‬ ‫ִא ֶיּב ְ‬ ‫ואלט ֶעס ׁשֹוין‬ ‫עוואּוסט‪ְּ ,‬בלֹויז ִדי ָדאזִ יגֶ ע ַמ ֲע ֶׂשה‪ ,‬וָ ְ‬ ‫ְ‬ ‫גֶ‬ ‫ייּבן ִדי‬‫צּוׁש ַר ְ‬‫אֹויפ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ּתֹורה ּכְ ֵדי‬ ‫יּדּוׁשי ָ‬ ‫עפט ַפאר ִח ֵ‬ ‫ֶה ְ‬ ‫רֹויסער ִחידּוׁש!"‬ ‫גֶ עוֶ וען ַא גְ ֶ‬ ‫לֹויע ֶּפענֶ ע‬‫ייע ְּב ֶ‬ ‫ּכּומים פּון ִדי סּוגְ יָ א‪ַ .‬א נַ ֶ‬ ‫ִס ִ‬ ‫יילט פּון ַא ֶמ ֶלְך וָ ואס‬ ‫ער ֵצ ְ‬‫ֶדער ֶר ִּבי ֶד ְ‬ ‫ייען‬ ‫ִאיז גֶ עוֶ וען ִאין זַ יין ַטאׁש‪ְּ ,‬בלַ ֶ‬ ‫עּבן ִדי ְמלּוכָ ה ַפאר‬ ‫ערגֶ עגֶ ְ‬ ‫ָהאט ִא ֶיּב ְ‬ ‫עדל‪ ,‬אּון‬ ‫ערס ִאין זַ יין לֶ ְ‬ ‫עק ְ‬ ‫אּון ֶמ ֶ‬ ‫זַ יין ֵאיינְ ִציגְ ְס ְטן זּון נָ אְך ַּביי זַ יין‬ ‫אר ֶקע ָרצֹון‬ ‫ִא ֶיּבער ַאלֶ עם‪ַ :‬א ְׁש ַט ְ‬ ‫רֹויסע‬ ‫עמאכְ ט ַא גְ ֶ‬ ‫עּבן‪ ,‬אּון ֶער ָהאט גֶ ַ‬ ‫ֶל ְ‬ ‫ערן צּו ֶר ִּבי ִהלֵ ל'ס‬ ‫זִ יְך צּו ַאיינְ ֶה ְ‬ ‫עּודה ְלּכָ בֹוד ֶדעם זּון‪ִ .‬אינְ ִמ ְיטן‪ ,‬וֶ וען ִדי‬ ‫ְס ָ‬ ‫יעּורים‪"ָ .‬דאס יָ אר וֶ ועט‬ ‫ִׁש ִ‬ ‫עסט זֶ ענֶ ען ׁשֹוין גֶ עוֶ וען‬ ‫ָׂש ִרים אּון ַא ֶלע גֶ ְ‬ ‫יׁשט זַ יין וִ וי ַפאר ַא יָ אר‪",‬‬ ‫נִ ְ‬ ‫ייליְך‪ָ ,‬האט ֶדער ֶמ ֶלְך זִ יְך‬ ‫ייער ְפ ֵר ִ‬ ‫זֵ ֶ‬ ‫ָהאט ֶער גֶ עזָ אגְ ט ַפאר‬ ‫עלט אּון גֶ עזָ אגְ ט‬ ‫עׁש ֶט ְ‬ ‫אֹויפגֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫"איְך וֶ ועל‬ ‫אמע‪ִ .‬‬ ‫זַ יין ַמ ֶ‬ ‫ַפאר זַ יין זּון‪:‬‬ ‫ער ְׁש ְטנְ ס‬ ‫אֹויּב ְ‬‫ֶ‬ ‫יטן‬ ‫ִמ ְ‬ ‫"אזֹוי וִ וי ִאיְך ִּבין ַא‬ ‫ַ‬ ‫רּוּב ְירן‬ ‫ְּפ ִ‬ ‫ִהילְ ף‬ ‫אּון‬ ‫עהער‪,‬‬ ‫ערן‪-‬זֶ ֶ‬ ‫ְׁש ֶט ְ‬ ‫עדעס‬ ‫ערן יֶ ֶ‬ ‫אֹויס ֶה ְ‬ ‫ְ‬ ‫אר ְׁש ֵטיין‪.‬‬ ‫אּון גּוט ַפ ְ‬ ‫וָ ו א ְר ט‬ ‫אראֹויס ַאז דּו‬ ‫ִאיְך זֶ ע ָפ ְ‬ ‫יׁשט‪ ,‬וֶ ועל ִאיְך גְ לַ ייְך ְפ ֶרעגְ ן ֶר ִּבי ִהּלֵ ל‪"...‬‬‫אֹויּב נִ ְ‬ ‫יׁשט‬ ‫אל ְסט נִ ְ‬ ‫אּפגֵ יין פּון ִדי ְמלּוכָ ה‪ ,‬זֶ ע ַאז דּו זָ ְ‬‫ועסט ַא ָר ְ‬ ‫וֶ ְ‬ ‫אר ִל ְירן‬ ‫ועסט ַפ ְ‬ ‫אלט וֶ וען דּו וֶ ְ‬ ‫עמ ְ‬ ‫אלן ִאין ַע ְצבּות ֶד ָ‬ ‫ַא ַריינְ ַפ ְ‬ ‫אקע גֶ עוֶ וען‪ֶ .‬עס זֶ ענֶ ען ַא ִר ֶיּבער ַא וָ ואְך‪,‬‬ ‫ַאזֹוי ִאיז ַט ֶ‬ ‫ייליְך זַ יין!"‬ ‫אל ְסט ְפ ֵר ִ‬ ‫ַדיין ֶקענִ יגְ ַרייְך; נָ אר דּו זָ ְ‬ ‫אּון ְצוֵ ויי וָ ואכְ ן‪ִׁ .‬ש ְמעֹון נָ ָתן'ס ֵצייכֶ ענֶ עס זֶ ענֶ ען‬ ‫עהאט ִפיל ַה ְצלָ ָחה‬ ‫ער ַּבאר‪ֶ .‬ער ָהאט גֶ ַ‬ ‫גֶ עוֶ וען וואּונְ ֶד ְ‬ ‫ִקינְ ֶדער‬ ‫ִדי‬ ‫ער ְפ ִרי‪ ,‬זֶ ענֶ ען‬ ‫ִאינְ ֶד ְ‬ ‫זּונְ ָטאג‬ ‫ייטער פּון‬ ‫אֹויפ'ן לֵ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫עׁש ִטיגְ ן‬ ‫אּון ִסיּפּוק‪ֶ .‬ער ִאיז גֶ ְ‬ ‫אׁשט אּון ְפ ֵריילִ יְך‪.‬‬ ‫ער ַר ְ‬‫עׁש ַטאנֶ ען ְפ ִרי ִא ֶיּב ְ‬ ‫אֹויפגֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ַה ְצלָ ָחה ִאין ּגְ ָמ ָרא אּון ֶער ָהאט זִ יְך ְמ ַחּיֶ ה גֶ עוֶ וען‬ ‫עדן ָטאג‪ַ ,‬אז ֶעס‬ ‫ערׁש פּון יֶ ְ‬ ‫וָ ואס ִאיז ַהיינְ ט ַאנְ ֶד ְ‬ ‫אּבן גֶ עזּוכְ ט צּו זַ יין זַ יין‬ ‫ער ִמיט‪ .‬זַ יינֶ ע ֲח ֵב ִרים ָה ְ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫ימ'ער?‬ ‫ייע ֶרע ֶּפנִ ֶ‬ ‫רֹויסע ִׂש ְמ ָחה אֹויף זֵ ֶ‬ ‫ַׁשיינְ ט ַאזַ א גְ ֶ‬ ‫רּותא‪ ,‬אּון גֶ עּבֹויט ִמיט ִאים ַפיינֶ ע ְק ָׁש ִרים‪ .‬צּולִ יּב‬ ‫ַח ְב ָ‬ ‫אּפן ַא‬‫עקּומען כַ ְ‬‫ֶ‬ ‫זַ יין גְ רֹויס ַה ְצלָ ָחה‪ ,‬זֶ ענֶ ען ֲח ֵב ִרים גֶ‬ ‫חלק מהוצאת הגליון נתנדב ע"י‬ ‫ִפינְ ק פּון זַ יין ְּב ֶרענֶ ענְ ִדיגְ ן ִה ְתלַ ֲהבּות‪ִׁ .‬ש ְמעֹון נָ ָתן ִאיז‬ ‫הר"ר אברהם בעק הי"ו‬ ‫לרגל נישואי בתו למזל טוב‬ ‫המשך אויף זייט ‪9‬‬