gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish — לך לך (2026-10-19)

מוציא לאור: הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish

שבוע: לך לך (2026-10-19)

הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish — לך לך (2026-10-19)

פתח את ה-PDF הורדה

‫פרשת לך לך תשפ "ו לפ"ק‬ ‫בניחום אבלים אצל הגה"צ אב"ד ראדומישלא ב"פ שליט"א‬ ‫שישב שבעה על פטירת אחיו הגה"צ רבי יצחק היילפרין זצ"ל אב"ד ראדומישלא רמות‬ ‫יום א' פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫המדרש‪ ,‬און ער האט געמאכט אויף זיך א מי שברך‪,‬‬ ‫אב”ד ראדומישלא‪ :‬עס איז געווען אביסל א שאק‪,‬‬ ‫און ער האט צוגעלייגט דעם נאמען אברהם‪ .‬דער‬ ‫מיין ברודער איז נישט געווען עפעס מסוכן קראנק‪.‬‬ ‫טאטע געדענקט די מעשה‪ ,‬די גאנצע שטאט איז‬ ‫ער איז ראש השנה געווארן איין און אכציג יאר‪ .‬ער‬ ‫אויפגעווען‪.‬‬ ‫איז געבוירן אין ראש השנה‪ ,‬און די נאמען 'יצחק'‬ ‫ער האט חתונה געהאט ביי די זיבעציג יאר מיט א‬ ‫האט ער געהאט‪ ,‬אלץ עקידת 'יצחק'‪ .‬איך האב א‬ ‫זיווג שלישי דאכט זיך מיר‪ .‬זי איז געווען א יונגע‬ ‫עלטערע שוועסטער‪ ,‬די טשערנאבלער רעביצין‬ ‫רעבעצין‪ ,‬און ער האט איר צוגעזאגט 'קינדער'‪,‬‬ ‫(מב"ב)‪ ,‬זי הייסט נחמה‪ ,‬ווייל זי איז געבוירן שבת‬ ‫בלשון רבים‪ .‬ער האט שפעטער געהאט א סטראק‪,‬‬ ‫נחמו‪.‬‬ ‫און ביי די זיבן און זיבעציג איז געבוירן געווארן א‬ ‫מיין נאמען איז 'שלום יוסף'‪ ,‬דאס איז א חלום מיטן‬ ‫יונגל‪ .‬די דאקטורים האבן געזאגט‪ ,‬אונז גלייב מיר‬ ‫סטראפקוב'ער רב זצ"ל‪ .‬מיין טאטע איז געווען פון‬ ‫נישט אז עס איז דיין קינד‪ ,‬עס איז געווען א מופת‪.‬‬ ‫קאשוי‪ ,‬ער האט געקענט דעם סטראפקוב'ער רב‪.‬‬ ‫מיין טאטע איז געווען ביי דעם ברית‪ ,‬עס איז געווען‬ ‫דער סטראפקוב'ער רב איז געווען אן אייניקל פונעם‬ ‫תשעה באב שחל להיות בשבת‪ ,‬און ער האט א‬ ‫צאנזער רב‪ ,‬ער איז געווען דעם שינאווער רב'ס א זון‪.‬‬ ‫נאמען געגעבן דעם יונגל‪' ,‬יוסף יום טוב'‪ .‬ער האט‬ ‫דער צאנזער רב האט א נאמען געגעבן פאר דעם‬ ‫געזאגט‪ ,‬יוסף ה' לי בן אחר (בראשית ל‪-‬כד)‪ ,‬און אויך‬ ‫סטראפקוב'ער רב‪' ,‬שלום'‪ .‬אטייל האבן געזאגט‪ ,‬נאך‬ ‫האט די רעבעצין'ס א זיידע‪ ,‬געהייסן 'יוסף'‪ .‬און 'יום‬ ‫דעם ערשטן בעלזער רב‪ ,‬און אטייל האבן געזאגט‪,‬‬ ‫טוב' האט ער געזאגט‪ ,‬תשעה באב וועט נתהפך‬ ‫נאך רבי שלום קאמינקער‪ .‬סוף ימיו איז ער נישט‬ ‫ווערן פאר א יום טוב‪.‬‬ ‫געזונט געווען‪ ,‬עס איז געווען פרשת וירא‪ ,‬ער האט‬ ‫א' הנוכחים‪' :‬יום טוב' האט ער געהייסן נאכן תוספות‬ ‫געהאלטן אז אין פרשת וירא האט דער נאמען‬ ‫יום טוב‪.‬‬ ‫'אברהם' א שייכות מיט רפואה‪ ,‬ווייל דארט שטייט‬ ‫רבינו‪ :‬איך האב אויך אזוי געהערט פון מיין טאטן‪ ,‬אז‬ ‫אז דער אייבערשטער איז געקומען מבקר חולה זיין‬ ‫ער האט געהייסן יוסף יום טוב‪ .‬יוסף‪ ,‬אלץ יוסף ה'‬ ‫אברהם‪ .‬איז ער אראפגעקומען צו זיך אין בית‬ ‫על הטוב יזכר‬ ‫ידידינו מוה"ר הלל פישמאן הי"ו‬ ‫אשר כלכל הוצאת הגליון לזכות הרבים‬ ‫לרגל השמחה השרויה במעונו בנישואי בנו למזל טוב‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~א~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫חלום פון א צדיק‪ .‬עס איז א מדרגה‪ ,‬אמונת צדיקים‬ ‫לי בן אחר‪ ,‬און יום טוב ווייל תשעה באב וועט‬ ‫אין א חלום‪ .‬און זי נעמט זיך מתווכח זיין‪ ,‬און ער‬ ‫נתהפך ווערן פאר א יום טוב‪ ,‬האט ער אים א נאמען‬ ‫האט אראפגעלייגט די טעלעפאן‪ .‬א פאר מינוט‬ ‫געגעבן יום טוב‪.‬‬ ‫שפעטער‪ ,‬רופט זי צוריק‪ ,‬און זי האט זיך‬ ‫אב”ד ראדומישלא‪ :‬איך האב געהערט פון מיין‬ ‫אנטשולדיגט‪ ,‬אז א אנדערע פרוי איז אויך אין די‬ ‫טאטע‪ ,‬אז ער האט שפעטער געבעטן די רעביצין‪ ,‬זי‬ ‫שטוב‪ ,‬און יענע האט געהאט א מיידל‪.‬‬ ‫זאל אים מוחל זיין דעם לשון רבים‪ ,‬ער האט‬ ‫צוגעזאגט 'קינדער'‪ .‬זעהט אויס אז ער האט געזען‬ ‫*‬ ‫ברוח קדשו‪ .‬דאס יונגל איז נעבעך אוועק מיט די‬ ‫אב”ד ראדומישלא‪ :‬מיין מאמע איז געבוירן אין‬ ‫מוטער אין אוישוויץ פאר די בר מצוה‪ ,‬עס איז דא א‬ ‫פראנקפורט דמיין‪ .‬זי האט געלערנט דארט אין די‬ ‫בילד ביי מיין טאטע אין שטוב‪ ,‬פון דאס קינד מיט די‬ ‫הירש שולע‪ ,‬אין סעמינאר פון די יוצאי אשכנז‪.‬‬ ‫מאמע‪ .‬דאס קינד האט אויסגעזען ווי די פאטער‪,‬‬ ‫רבינו‪ :‬ווי אזוי איז זי אנגעקומען אויף לאנדאן?‬ ‫פארקנייטשט אזוי מיט א גרויסן קאפל‪ .‬ער האט‬ ‫אב”ד ראדומישלא‪ :‬מיט די קינדער טראנספארט‪ .‬עס‬ ‫געהאט א הייליגע צורה‪ .‬עס האט מיר געזאגט א יוד‬ ‫איז געווען ניסים ונפלאות‪ .‬מען האט נאר געמעגט‬ ‫פון קאשוי‪ ,‬אז מען האט געגעבן קוויטלעך פאר דעם‬ ‫ברענגען קינדער אונטער פופצן יאר‪ .‬און הרב‬ ‫יונגל‪ ,‬ער איז געבוירן אויף די עלטער‪.‬‬ ‫שענפעלד‪ ,‬דאקטער שענפעלד‪ ,‬האט געשריבן אויף‬ ‫רבינו‪ :‬איך האב געהערט פון מיין טאטע זכרונו‬ ‫זעכצן‪ ,‬זיבעצן‪ ,‬יעריגע קינדער‪ ,‬אז זיי זענען אונטער‬ ‫לברכה‪ ,‬אז ער האט אמאל גענומען די יונגע‬ ‫פופצן‪ .‬מיין מאמע איז געווען זיבעצן‪ .‬ער האט זיי‬ ‫רעבעצין‪ ,‬צו די גרעסטע הויז וואס איז געווען אין‬ ‫אריינגעברענגט אין לאנדאן‪ ,‬און ער האט געטראפן‬ ‫שטאט קאשוי‪ ,‬א גרויסע קארנער הויז‪ ,‬און ער האט‬ ‫וואו זיי זאלן איינשטיין‪ .‬די גאווערמענ"ט האט נישט‬ ‫איר געזאגט‪ ,‬טאמער זי איז מוותר אויף די ברכה‬ ‫געוואלט‪ ,‬די ענגלישע גוים זענען נישט געווען‬ ‫וואס ער האט איר צוגעזאגט‪ ,‬קויפט ער אפ די הויז‬ ‫גרויסע צדיקים דעמאלטס‪ ,‬א האלבע יאר פאר די‬ ‫פאר אירע נכסים‪ .‬זי האט נישט געוואלט מוותר זיין‪.‬‬ ‫קריג‪.‬‬ ‫אב”ד ראדומישלא‪ :‬דער סטראפקובער רב איז אוועק‬ ‫דער רב שענפעלד איז געווען א נייטרא תלמיד‪ ,‬און‬ ‫ת"ש‪ ,‬ער ליגט אין קאשוי‪ .‬דער סטראפקוב'ער רב‬ ‫ער האט געהאט א גרויסע קאר"ט קעי"ס נאכן קריג‪,‬‬ ‫פלעגט שטעלן משקה ביי אושפיזא דאהרן‪ ,‬אוהב‬ ‫תש"ו צו תש"ז‪ .‬מען האט אים געכאפט אז ער האט‬ ‫שלום ורודף שלום (אבות א‪-‬יב)‪ .‬איך בין היינט נאכט‪,‬‬ ‫געפעלשט אימיגרעישא"ן פעיפער"ס‪ ,‬עס איז א‬ ‫ה' חשון‪ ,‬געווארן איין און זיבעציג יאר‪,‬‬ ‫פעדערא"ל קריי"ם‪ .‬עס איז געווען אויף‬ ‫רבינו‪ :‬איר זענט נאך א יונגערמאן‪ ...‬דער אייבערשטער‬ ‫טעלעוויזשא"ן אין גאנץ ענגלאנד‪ ,‬די גאנצע‬ ‫זאל העלפן‪ ,‬ביז צו די הונדערט און צוואנציג יאר‪.‬‬ ‫גוי'אישע וועלט האט מיטגעהאלטן‪ ,‬אן ארטאדאקס‬ ‫אב”ד ראדומישלא‪ :‬איך בין געבוירן געווארן תשט"ו‪.‬‬ ‫ראביי‪ .‬מען האט מורא געהאט‪ ,‬מען האט אים‬ ‫א יאר פריער‪ ,‬איז מיין טאטע געווען אין לאנדאן‪,‬‬ ‫געקענט איינזעצן אויף פינף און צוואנציג יאר אין‬ ‫מיין טאטע האט מסתמא געטראכט פונעם‬ ‫תפיסה‪ .‬דער דזשאדז"ש האט אים געפרעגט‪ ,‬צו ער‬ ‫סטראפקובער רב‪ ,‬און ווען מיין טאטע איז געשלאפן‬ ‫האט עפעס צו זאגן בעפאר ער זאגט דעם פסק‪.‬‬ ‫אין די סוכה תשי"ד‪ ,‬אושפיזא דאהרן‪ ,‬האט ער זיך‬ ‫האט ער געזאגט‪ ,‬איך וויל פרעגן דעם דזשאדז"ש א‬ ‫געחלומ'ט אז ער זעהט דעם סטראפקוב'ער רב אין‬ ‫שאלה‪ .‬ווען דו וואלסט געהאט א ברודער וואס איז‬ ‫חלום‪ ,‬און ער זאגט אים‪ ,‬דו וועסט האבן א קינד‪ ,‬עס‬ ‫פארכאפט געווארן דורך טעראריסטן מערדער‪ ,‬און‬ ‫וועט זיין א יונגל‪ ,‬און דו זאלסט אים א נאמען געבן‬ ‫זיי ציען א שטריק ארום דעם האלז‪ ,‬און דו זעסט אז‬ ‫'שלום יוסף'‪ .‬שלום נאך מיר‪ ,‬און יוסף נאך מיין יונגל‪.‬‬ ‫ער ווערט רויט און בלוי‪ ,‬ער גייט שטארבן יעדע‬ ‫ער האט נישט געזאגט 'אברהם'‪ ,‬און ער האט נישט‬ ‫מינוט‪ ,‬און דו קענסט אים ראטעווען אויב דו וועסט‬ ‫געזאגט 'יום טוב'‪ .‬א יאר שפעטער איז מיין מאמע‬ ‫סיינען א פאלשע אימיגרעישא"ן פעיפע"ר‪ .‬וואס‬ ‫אריין אין שפיטאל‪ ,‬און מיין טאטע איז געבליבן‬ ‫וואלט איר געטון? ער האט אים געשטעלט אין א‬ ‫אינדערהיים מיט די איבריגע קינדער‪ .‬א פאר שעה‬ ‫דילעמא‪ .‬דער דזשאדז"ש האט געטראכט א מינוט‪,‬‬ ‫שפעטער רופט די נור"ס‪' ,‬ראביי היילפרין‪ ,‬דיין ווייב‬ ‫און ער האט געזאגט‪ ,‬די קעי"ס איז דיסמיס"ט‪ .‬עס‬ ‫האט געהאט א מיידל'‪ .‬האט מיין טאטע געזאגט‪ ,‬עס‬ ‫איז געווען אויף טעלעוויזש"ן‪ ,‬יעדער האט עס‬ ‫קען נישט זיין! ער האט געהאט אמונת צדיקים אין א‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ב~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫געווען‪ ,‬אז זיי קענען נישט פועל'ן‪ .‬זענען געגאנגען‬ ‫געזעהן‪ .‬ער האט מודה געווען איך האב עס געטון‪,‬‬ ‫די פרומע יודען‪ ,‬און זיי האבן געעפנט א אייגענע‬ ‫אבער איך האב געראטעוועט מענטשן פון טויט‪ .‬און‬ ‫בוטשער סטאר‪ ,‬זיי האבן געברענגט א ערליכן‬ ‫דער דזשאדז"ש האט געהאט א שכל צו זאגן‪ ,‬אפילו‬ ‫שוחט‪ ,‬זיי האבן זיך א נאמען געגעבן מחזיקי הדת‪,‬‬ ‫עס האט אים נישט געפאסט‪ ,‬און ער איז ארויס פריי‪.‬‬ ‫פון דעם איז שפעטער געווארן די כדתיא‪ .‬עס איז‬ ‫איך האב נאך געקענט דעם רב שענפעלד‪ ,‬ער האט‬ ‫געווארן א פייער פון א מחלוקת‪ .‬איך האב דא א‬ ‫געלעבט‪ ,‬ביז תש"מ‪ ,‬תשמ"א‪ .‬הונדערטער‪,‬‬ ‫גאנצע בוך‪ ,‬עס איז האלב אויף ענגליש‪ ,‬און האלב‬ ‫הונדערטער קינדער‪ ,‬בחורים‪ ,‬מיידלעך‪ ,‬האט ער‬ ‫אויף לשון קודש‪ .‬עס האט געדויערט א שיינע פאר‬ ‫ארויסגעברענגט‪ .‬עס איז דא היינט מן הסתם א‬ ‫יאר‪ ,‬צום סוף האבן זיי נישט געקענט פינאנציעל‬ ‫פערטל מיליאן‪ ,‬צו אפשר א האלבע מיליאן קינדער‬ ‫אויסהאלטן‪ ,‬און דער רב האט געזעהן אז ער קען זיך‬ ‫פון די אלע‪.‬‬ ‫נישט קיין עצה געבן‪ .‬האט מען זיך פארגליכן אז זיי‬ ‫מיין טאטע האט געהאט א יונגערמאן אין בית‬ ‫מעגן האלטן אייגענע שוחטים מיט אייגענע צוויי‬ ‫המדרש וואס איז אים געקומען פרעגן‪ ,‬ער האט‬ ‫געשעפטן‪ ,‬אבער עס וועט אויך הייסן תחת השגחת‬ ‫געהאט א יונגל‪ ,‬און ער האט שוין א נאמען געגעבן‬ ‫בית דין צדק‪.‬‬ ‫נאך אלע זיידעס‪ ,‬און ער האט נישט עפעס נאך וועם‬ ‫דער ערשטער רב פון די פרומע איז געווען נישט מער‬ ‫צו געבן א נאמען‪ .‬מיין טאטע האט געוואוסט אז‬ ‫און נישט ווייניגער‪ ,‬רבי אברהם יצחק הכהן קוק‪ .‬ער‬ ‫זיינע עלטערן זענען געראטעוועט געווארן‪ .‬זאגט‬ ‫איז געקומען פון אייערלענד‪ ,‬ער איז נאכדעם געפארן‬ ‫ער אים‪ ,‬דיין טאטע מאמע זענען געווען אויף די‬ ‫קיין ארץ ישראל‪ .‬זייער צווייטער רב איז געווען ר'‬ ‫קינדער טראנספארט? זאגט ער‪ ,‬יא‪ .‬האט ער אים‬ ‫אברהם אבא ווערנער‪ .‬עס איז דא א בילד‪ ,‬ער איז‬ ‫געזאגט‪ ,‬גיב א נאמען שלמה‪ .‬ער האט געהייסן רבי‬ ‫געווען א בעל צורה‪ ,‬מיט א בארד און פאות‪ ,‬אבער ער‬ ‫שלמה שענפעלד‪ ,‬ער איז געווען א יעקישער‬ ‫איז אויך געווען אין די ערשטע ציוניסטישע‬ ‫ראבינער‪.‬‬ ‫קאנווענשן אין באזעל‪ ,‬ער איז געווען מזרחי‬ ‫זיין טאטע איז געווען דער מייסד פון התאחדות‬ ‫געשטימט‪ .‬דאס האט אנגעהאלטן ביז צו די צווייטע‬ ‫קהלות החרדים‪ ,‬רבי אביגדור שענפעלד‪ .‬דער‬ ‫וועלט קריג‪ .‬רבי יחזקאל אברמסקי איז געווארן זייער‬ ‫לאנדאנער בית דין איז געווען אביסל שוואך‪ .‬עס איז‬ ‫רב‪ ,‬אב בית דין צדק לאנדאן‪ ,‬ער איז געווען זייער א‬ ‫א לאנגע פרשה‪ .‬אין די תר"מ'ס‪ ,‬תר"נ'ס‪ ,‬פאר די‬ ‫שטארקער מענטש‪ ,‬ער האט נישט מורא געהאט פאר‬ ‫ערשטע קריג‪ ,‬איז געווען דער רב אין לאנדאן‪ ,‬דער‬ ‫קיינעם‪ ,‬נישט פאר די גבירים‪ ,‬נישט פאר קיינעם‪ .‬און‬ ‫נתינה לגר‪ ,‬א פלימעניק פון רבי נתן אדלער‪ ,‬דער‬ ‫אזוי ווי ביי די ערשטע קריג האט מען אין ענגלאנד‬ ‫חתם סופר'ס רבי‪ .‬ער האט ריטייער"ט‪ ,‬און ער האט‬ ‫נישט געקענט האבן אלעס וואס מען וויל‪ ,‬און דאס‬ ‫זיך געצויגן מחוץ לעיר‪ .‬זיין זון האט געהייסן נפתלי‬ ‫האט צוגעוואוינט דעם עולם‪ ,‬אז מען האט געגעסן‬ ‫צבי‪ ,‬דאקטער הערמא"ן אדלער‪ .‬ער איז געווען א‬ ‫ברויט מיט פוטער‪ .‬האט ער איינגעפירט אז מען‬ ‫שוואכער רב‪ .‬דער עולם איז געקומען אימיגראנטן‬ ‫פארקויפט נישט קיין חלק אחורים‪.‬‬ ‫פון פוילן‪ ,‬רוסלאנד‪ ,‬ליטע‪ ,‬אונגארן‪ ,‬פון איבעראל‪ .‬א‬ ‫ער האט געהאט אן אינטערעסאנטע שפראך‪ ,‬ער‬ ‫גרויסער חלק האט זיך צוביסלעך אסימילירט‪ ,‬און די‬ ‫האט געמאכט דעם ספר חזון יחזקאל‪ .‬ער האט‬ ‫כשרות אונטער לאנדאן בית דין איז געווען פחדים‬ ‫געהאט א רעבעצין וואס מען האט גערופן רעזיל‪ .‬ער‬ ‫נוראים‪ .‬מען האט פארקויפט קידנ"י סאע"ד‪ ,‬דאס‬ ‫האט פארציילט פאר שאצער רב צו פאר איינעם‪ ,‬אז‬ ‫איז די חלב הכליות‪ ,‬א איסור דאורייתא‪ ,‬חיוב כרת‬ ‫עס האט זיך מיר גע'חלומ'ט אז רבי עקיבא איגר גיט‬ ‫דאורייתא‪ .‬די בוטשערס זענען געווען מחללי שבת‪,‬‬ ‫מיר א הסכמה אויף מיין ספר‪ .‬איך האב עס‬ ‫און מען האט נישט געזאלצן די פלייש‪ ,‬פחדים‬ ‫פארציילט אינדערפרי פאר רעזיל‪ ,‬זאגט זי מיר‪ ,‬דו‬ ‫נוראים‪ .‬און טייל פון די אימיגראנטן זענען נעבעך‬ ‫באקומסט א הסכמה פון רבי עקיבא איגר?!! אזוי‬ ‫פארפאלן געווארן‪ ,‬און א טייל זענען געווען פרומע‬ ‫פלעגט ער צו רעדן‪ .‬ווען ער האט זיך געטראפן מיט‬ ‫יודען‪ ,‬און זיי האבן אנגעהויבן צו רודערן‪.‬‬ ‫די רבנים‪ ,‬פלעגט ער צו זאגן‪ ,‬ווען איך וועל‬ ‫זיי זענען אריינגעגאנגען צום רב‪ ,‬און מען האט נישט‬ ‫ארויפקומען אויף יענע וועלט‪ ,‬וועט מען זאגן‪,‬‬ ‫געקענט פועל'ן ביי אים‪ ,‬ער האט נישט געהאט די‬ ‫יחזקאל‪ ,‬דו ביסט געווען א בעל גאוה‪ .‬וועל איך זאגן‪,‬‬ ‫כח זעהט אויס‪ ,‬און עס האט נישט געטויגט‪ .‬עס‬ ‫איך האב מיט מיין גאוה געראטעוועט טויזענטער‬ ‫האט געדויערט אפאר יאר‪ ,‬ביז זיי האבן זיך מיישב‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ג~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫ובירכו רבינו‪ :‬מען זאל זיך קענען צוזאמקומען אויף‬ ‫מענטשן פון חלב (בצירי)‪ .‬מיט זיין שטארקייט האט‬ ‫שמחות‪ .‬המקום ינחם אתכם בתוך שאר אבילי ציון‬ ‫ער אויסגעפירט‪ ,‬אז עס איז נישט דא קיין חלק‬ ‫וירושלים‪ ,‬מען זאל אפגעהיטן ווערן פון צער‪ ,‬און‬ ‫אחורים היינט אין לאנדאן‪ .‬פון דעם רבי אביגדור‬ ‫הערן נאר גוטע בשורות שטענדיג‪.‬‬ ‫שענפעלד‪ ,‬איז נתייסד געווארן שפעטער דער פועל‬ ‫אב"ד ראדומישלא‪ :‬אמן‪.‬‬ ‫יוצא פון מחזיקי הדת‪ ,‬התאחדות קהלות החרדים‪.‬‬ ‫בסעודת שלשים של הר"ר דוד ברוין ע"ה‬ ‫יום ב' פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫בנך את יחידך אשר אהבת את יצחק‪' ,‬ולך לך' אל‬ ‫מען זיצט ביי די סעודת שלושים פון רבי דוד ע"ה‪.‬‬ ‫ארץ המוריה‪ ,‬והעלהו שם לעולה על אחד ההרים‬ ‫מען רעדט דאך דא צו משפחה וואס האבן אים גוט‬ ‫אשר אומר אליך (בראשית כב‪-‬ב)‪ .‬דא שטייט 'לך לך'‪,‬‬ ‫געקענט‪ ,‬וואס פאר א אדם חשוב ער איז געווען‪ ,‬די‬ ‫און דארט שטייט 'לך לך'‪ ,‬זאגט דער מדרש‪ ,‬איני‬ ‫מידות טובות וואס ער האט געהאט‪ ,‬זיין מוקיר רבנן‪,‬‬ ‫יודע איזו מהן חביבה‪ .‬איך ווייס נישט וועלכע איז‬ ‫זיינע רבי'ס אויף וועמען ער האט ארויפגעקוקט‪ ,‬און‬ ‫מער חביב‪ ,‬צו עס איז חביב די ערשטע לך לך‪ ,‬צו די‬ ‫זיי געטריי באדינט‪ ,‬זיין צדקה וחסד‪ .‬ועל כולם‪ ,‬זיין‬ ‫צווייטע‪ .‬און דער מדרש פירט אויס‪ ,‬אז דער‬ ‫קביעת עתים לתורה‪ ,‬וואס פאר א בעל הבית איז עס‬ ‫צווייטער לך לך איז חשוב'ער‪ ,‬די עקידה איז‬ ‫געווען ממש א מוסטער‪ ,‬וואס אפילו מיט די ארבעט‬ ‫חשוב'ער‪ - .‬וואס איז די שאלה וועלכע 'לך לך' איז‬ ‫האט ער אוועקגעגעבן אזויפיל צייט אויף תורה‪ .‬און‬ ‫חשוב'ער‪ ,‬און פארוואס איז די עקידה חשוב'ער‪.‬‬ ‫שפעטער ווען ער האט אפגעלאזט די ארבעט‪ ,‬האט‬ ‫אברהם אבינו האט דאך עומד געווען אין אלע צען‬ ‫ער נאך מער צייט אוועקגעגעבן‪ ,‬מסיים געווען ש"ס‪,‬‬ ‫נסיונות‪ ,‬עשרה נסיונות נתנסה אברהם אבינו‪ ,‬ועמד‬ ‫איינמאל‪ ,‬און צוויי מאל‪ ,‬און אפשר מער‪ ,‬עס איז א‬ ‫בכולן (אבות ה‪-‬ג)‪ .‬די עקידה איז געווען די שפיץ פון‬ ‫געוואלדיגע פארלוסט פאר אלע וואס האבן אים‬ ‫זיינע נסיונות‪ .‬א נסיון וואס א מענטש גייט אדורך‪,‬‬ ‫געקענט‪.‬‬ ‫איז דאך דער טייטש‪ ,‬אז מען וויל אים פרואוון‪,‬‬ ‫אפשר ביסטו נאר אדורך געגאנגען די קלענערע‬ ‫מען געפונט די וואך אין די פרשה (בראשית יב‪-‬א)‪ ,‬אז‬ ‫זאך‪ ,‬אבער א גרעסערע זאך קענסטו נישט‪ ,‬פרואווט‬ ‫דער אייבערשטער האט מנסה געווען אברהם אבינו‬ ‫מען אים מיט א גרעסערע זאך‪ .‬עשרה נסיונות איז‬ ‫מיט צען נסיונות‪ .‬לך לך מארצך וממולדתך ומבית‬ ‫נישט די טייטש‪ ,‬אז מען האט צען מאל‬ ‫אביך‪ ,‬אל הארץ אשר אראך‪ ,‬לאז אלעס איבער‪,‬‬ ‫איבערגעמאכט די זעלבע זאך‪ ,‬נאר מען איז אייביג‬ ‫אלעס וואס איז נאנט צום מענטש‪ ,‬גיי אוועק פון‬ ‫געגאנגען פון איין מדריגה צו א העכערע מדריגה‪.‬‬ ‫בית אביך‪ ,‬גיי אוועק פון דיין לאנד‪ ,‬אל הארץ אשר‬ ‫איז דאך על כרחך‪ ,‬א ז דער נסיון פון די עקידה איז‬ ‫אראך‪ ,‬צו די לאנד וואס איך וועל דיר ווייזן‪ .‬עס איז‬ ‫געווען דער שווערסטער נסיון‪.‬‬ ‫געווען א גרויסער נסיון פאר אברהם אבינו‪ ,‬ביי די‬ ‫פינף און זיבעציג יאר‪ ,‬איבערלאזן אלע זיינע גוטע‬ ‫עס שטייט אין מפרשים‪ .‬א מענטש קומט אראפ‬ ‫פריינט וואו ער האט געוואוינט‪ .‬און מען זאגט אים‬ ‫אויף דער וועלט זיך משלים צו זיין‪ .‬די נשמה פון א‬ ‫נישט וואו ער זאל גיין‪ ,‬נאר אל הארץ אשר אראך‪.‬‬ ‫מענטש איז דאך אויבן אויך ריין‪ ,‬נשמה שנתת בי‬ ‫און אברהם אבינו גייט ארויס‪ ,‬אז דער אייבערשטער‬ ‫טהורה היא‪ .‬דער מענטש קומט אראפ אויף דער‬ ‫הייסט‪ ,‬פאלגט מען‪ .‬נישט קיין חילוק וואו מען וועט‬ ‫וועלט‪ ,‬מען לייגט אים אריין אין א חומר‪ ,‬אין א גוף‪,‬‬ ‫אנקומען‪ ,‬ווי אזוי מען וועט אנקומען‪ ,‬מען טוט וואס‬ ‫אין גשמיות‪ ,‬מיט נסיונות‪ ,‬מיט פרנסה‪ ,‬מיט אלעם‬ ‫דער אייבערשטער האט געהייסן‪.‬‬ ‫ארום און ארום וואס דער מענטש דארף זיך פלאגן‪.‬‬ ‫און אז ער איז זוכה אפצולעבן זיין לעבן ערליך‪ ,‬און‬ ‫אין מדרש (ב"ר נה‪-‬ז) שטייט‪ ,‬ביי די לעצטע נסיון פון‬ ‫ער קומט צו‪ ,‬צו א שלימות‪ ,‬ער האט זיך משלים‬ ‫די עקידה איז אויך דא די זעלבע לשון‪ ,‬קח נא את‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ד~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫פאר זיינע דורות אויך‪ ,‬אז יצחק איז געווען גרייט זיך‬ ‫געווען‪ ,‬האט ער אויסגעפירט זיין תפקיד אויף דעם‬ ‫צו לאזן שחט'ן פארן אייבערשטן‪.‬‬ ‫עולם‪ .‬אבער עס איז נישט גענוג וואס א מענטש איז‬ ‫זיך משלים‪ ,‬אז דער אייבערשטער גיט די זכיה אז‬ ‫דער 'לך לך' איז חשוב'ער ווי דער ערשטער 'לך לך'‪.‬‬ ‫מען האט א משפחה‪ ,‬קינדער‪ ,‬אייניקלעך‪ ,‬איז נישט‬ ‫דער ערשטער 'לך לך'‪ ,‬לך לך מארצך‪ ,‬איז נוגע פאר‬ ‫גענוג וואס ער האט זיך משלים געווען‪ ,‬נאר ער‬ ‫אים אליין‪ ,‬ער פאלגט וואס דער אייבערשטער זאגט‪.‬‬ ‫דארף אויך זעהן אז זיין שטוב‪ ,‬זיינע קינדער‪ ,‬און‬ ‫אבער דער צווייטער 'לך לך' אל ארץ המוריה‬ ‫זיינע אייניקלעך זאלן אויך גיין אויפן זעלבן וועג ווי‬ ‫והעלהו שם לעולה‪ ,‬וואס יצחק האט נישט געהערט‬ ‫די עלטערן גייען‪ .‬אויב א מענטש איז משלים זיך‬ ‫פונעם אייבערשטן‪ ,‬און פון איין מינוט אויף די‬ ‫אליין‪ ,‬אבער ער קוקט זיך נישט אום אויף זיינע‬ ‫אנדערע מינוט זאגט מען אים‪ ,‬אין א פאר שעה ארום‬ ‫דורות‪ ,‬האט ער נישט גענוג אויפגעטון‪ ,‬ווייל דעם‬ ‫ביסטו נישט דא‪ ,‬מען גייט דיך ברענגען פאר אן‬ ‫מענטש'נס לעבן איז פארגענגליך‪ ,‬ווי לאנג קען מען‬ ‫עולה‪ .‬וילכו שניהם יחדיו‪ ,‬ער האט נישט געגעבן א‬ ‫דינען דעם אייבערשטן‪ ,‬נאר ווי לאנג מען איז דא‪.‬‬ ‫בלינק מיט די אויגן‪ .‬דער באשעפער האט אזוי‬ ‫אבער אז דער באשעפער העלפט אז מען האט‬ ‫געהייסן‪ ,‬איז ער געווען גרייט זיך מוסר נפש זיין‪ .‬אן‬ ‫קינדער און אייניקלעך‪ ,‬און זיי זענען ממשיך צו גיין‬ ‫קיין שום הכנות איז ער געווען גרייט דערצו‪ .‬דער‬ ‫אין די וועגן וואס מען האט זיי געלערנט‪ ,‬דאס איז א‬ ‫'לך לך'‪ ,‬דאס איז חביב‪ ,‬ווייל דא איז ארויסגעקומען‬ ‫זאך וואס בלייבט לדורות‪.‬‬ ‫אויך די מדרגות פון זיינע קינדער‪.‬‬ ‫אלע נסיונות וואס אברהם אבינו האט געהאט ביז‬ ‫ווען א יוד גייט אוועק פון די וועלט‪ ,‬און ער האט זיך‬ ‫יעצט‪ ,‬איז געווען א נסיון וואס איז געווען נאר פאר‬ ‫אליין משלים געווען‪ ,‬איז עס א געוואלדיגע חשיבות‪.‬‬ ‫אים אליין‪ ,‬צו ער זאל יא פאלגן דעם אייבערשטן‪ ,‬צו‬ ‫אבער ווען דער אייבערשטער גיט דעם זכות פאר א‬ ‫ער זאל נישט פאלגן דעם אייבערשטן‪ .‬די עקידה איז‬ ‫מענטש‪ ,‬אז ער קען האבן קינדער און אייניקלעך‪,‬‬ ‫געווען א נסיון‪ ,‬וואס איז שוין געווען נוגע צו זיין‬ ‫און מען קוקט אן די קינדער און אייניקלעך ווי אזוי‬ ‫קינד אויך‪ .‬אויב יצחק לאזט זיך נישט שחט'ן פארן‬ ‫זיי פירן זיך‪ ,‬אז זיי גייען בדרכי התורה‪ ,‬איז דאס אן‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬קען אברהם אבינו גארנישט טון‪ .‬דער‬ ‫עקסטערע חשיבות אין די עבודת ה' פונעם מענטש‪.‬‬ ‫אייבערשטער האט געזאגט‪ ,‬ק ח נא את בנך את‬ ‫דער 'לך לך' פון די פרשה פון די עקידה‪ ,‬וואס יצחק‬ ‫יחידך אשר אהבת את יצחק‪ ,‬ולך לך אל ארץ‬ ‫איז נאכגעגאנגען די זעלבע וועגן ווי אברהם‪ ,‬דער‬ ‫המוריה‪ ,‬והעלהו שם לעולה‪ .‬עס איז נישט נאר‬ ‫'לך לך' איז חשוב'ער פונעם ערשטן 'לך לך'‪.‬‬ ‫געווען א נסיון פאר אברהם אבינו‪ ,‬עס איז אפשר‬ ‫גאר געווען א גרעסערער נסיון פאר יצחק‪ ,‬אז ער‬ ‫אין די גמרא (בבא קמא צז‪ ):‬שטייט‪ ,‬אז מטבע של‬ ‫האט זיך געלאזט מוסר נפש זיין פארן אייבערשטן‪.‬‬ ‫אברהם אבינו איז געווען בחור ובתולה מצד זה‪ ,‬און‬ ‫אברהם אבינו האט געהערט פונעם אייבערשטן‬ ‫זקן וזקנה פון די אנדערע זייט‪ .‬פון איין זייט איז‬ ‫אליין‪ ,‬אז ער זאל אים ברענגען פאר אן עולה‪ .‬יצחק‬ ‫געווען א בילד פון א בחור ובתולה‪ ,‬און פון די‬ ‫האט נישט געהערט פונעם אייבערשטן‪ ,‬דער טאטע‬ ‫אנדערע זייט איז געווען א זקן וזקנה‪ .‬שטייט אין‬ ‫פארציילט אים א מעשה‪ ,‬אז דער אייבערשטער האט‬ ‫מפרשים די זעלבע נקודה‪ ,‬זקן וזקנה‪ ,‬דאס זענען די‬ ‫מיר געזאגט‪ ,‬אז איך זאל דיך ברענגען פאר אן עולה‪.‬‬ ‫עלטערן‪ ,‬בחור ובתולה זענען די קינדער‪ .‬אויף די‬ ‫און פון דעסטוועגן דאך איז יצחק נישט מהרהר‪ .‬א‬ ‫זעלבע מטבע דארף זיין אויסגעקריצט דער זקן מיט‬ ‫נביא ה' זאגט‪ ,‬דארף מען פאלגן‪ .‬מען דארף‬ ‫די זקנה‪ ,‬מיט דעם בחור ובתולה‪ .‬אויב עס איז אן‬ ‫אוועקגעבן דאס לעבן‪ ,‬גי ט ער אוועק דאס לעבן‪ .‬ביי‬ ‫עקסטערע מטבע‪ ,‬עס איז נישט די זעלבע סארט‪ ,‬די‬ ‫די עקידה איז נתברר געווארן די טיפקייט פון די‬ ‫קינדער אזוי ווי די עלטערן‪ ,‬פעלט אין די חשיבות‪.‬‬ ‫עבודה פון אברהם אבינו‪ ,‬אז ער האט געהאט אזא‬ ‫מטבע של אברהם אבינו‪ ,‬דער טבע פון אברהם אבינו‬ ‫כח פון עבודת ה'‪ ,‬אז עס איז אריבערגעגאנגען פאר‬ ‫וואס ער האט מטביע געווען אין די וועלט איז‪ ,‬אז‬ ‫זיינע דורות שפעטער‪ ,‬אז יצחק איז געווען גרייט‬ ‫עס דארף זיין‪ ,‬אז די קינדער זאלן נאכגיין די וועגן‬ ‫אויף מסירות נפש‪ .‬דאס האט געוויזן די טיפקייט פון‬ ‫פון די עלטערן‪ ,‬אז עס זאל זיין בחור ובתולה מצד‬ ‫די עבודה פון אברהם‪ ,‬אז אברהם אבינו האט געהאט‬ ‫זה‪ ,‬און זקן וזקנה מצד אחר‪.‬‬ ‫אזויפיל כוחות הנפש‪ ,‬אז עס איז אריבערגעגאנגען‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ה~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫בילד פון דעם מענטש‪ ,‬מען ווייסט נישט וואס דער‬ ‫*‬ ‫מענטש האט געטון פריער‪ ,‬און וואס ער דארף יעצט‬ ‫מתקן זיין‪ .‬דאס איז דער ענין פון גלגול‪ ,‬וואס א‬ ‫מען געפונט אין די תורה הקדושה‪ ,‬סוף פון די‬ ‫מענטש קען מתקן זיין אלעס וואס ער האט געטון‬ ‫פרשה די וואך‪ ,‬אז דער אייבערשטער האט געזאגט‬ ‫פריער‪ - .‬א מענטש דארף אבער צוקומען‪ ,‬אז ער‬ ‫פאר אברהם אבינו די גזירת הגלות‪ ,‬כי גר יהיה זרעך‬ ‫זאל נישט דארפן אראפקומען בגלגול‪ .‬ואתה תבוא‬ ‫בארץ לא להם‪ ,‬ועבדום ועינו אותם ארבע מאות‬ ‫אל אבותיך בשלום‪ ,‬ווען מען גייט אוועק פון דער‬ ‫שנה‪ ,‬יודען וועלן זיין אין גלות פיר הונדערט יאר‪,‬‬ ‫וועלט‪ ,‬זאל מען אנקומען אל אבותיך בשלום‪ ,‬מען‬ ‫ואחרי כן יצאו ברכוש גדול‪ .‬ואתה תבוא אל אבותיך‬ ‫זאל זיך נישט דארפן צוריקדרייען און אראפקומען‬ ‫בשלום‪ ,‬תקבר בשיבה טובה (בראשית טו‪-‬יג)‪ .‬דו‬ ‫נאכאמאל אויף דער וועלט מתקן צו זיין‪.‬‬ ‫אברהם אבינו וועסט נישט זעהן די פיין פון דיינע‬ ‫קינדער‪ ,‬עס וועט נישט זיין אין דיינע דורות‪ ,‬עס איז‬ ‫די גמרא (חגיגה ג‪ ):‬זאגט‪ ,‬איזהו שוטה הלן בבית‬ ‫הערשט געווען שפעטער ביי די צייטן פון יעקב‬ ‫הקברות‪ .‬זאגט דער בעל שם טוב הק'‪ ,‬אמאל איז דא‬ ‫אבינו‪ .‬ואתה תבוא אל אבותיך בשלום‪ ,‬דו וועסט‬ ‫וואס א מענטש גייט אוועק פון דער וועלט‪ ,‬און‬ ‫אוועקגיין רואיגערהייט פון די וועלט‪ ,‬דו וועסט‬ ‫אפאר טאג שפעטער איז ער ווייטער צוריק דא‪ .‬ער‬ ‫אנקומען בשלום צו דיינע עלטערן‪ ,‬תקבר בשיבה‬ ‫איז 'לן'‪ ,‬ער האט נאר גענעכטיגט אין בית הקברות‪,‬‬ ‫טובה‪ ,‬דו וועסט באגראבן ווערן מיט א גוטע‬ ‫ער בלייבט נישט דארט ליגן‪ ,‬ווייל ער דארף‬ ‫עלטער‪.‬‬ ‫אראפקומען נאכאמאל זיך משלים זיין‪ .‬דער איז א‬ ‫שוטה‪ .‬א חכם טוט ביים לעבן‪ ,‬אז ווען מען‬ ‫רש"י זאגט דערויף‪ ,‬וואס איז די גרויסע זכיה‪ ,‬ואתה‬ ‫באגראבט אים‪ ,‬זאל ער בלייבן באגראבן‪ ,‬ער זאל‬ ‫תבוא אל אבותיך בשלום‪ ,‬אז ער וועט אנקומען‬ ‫נישט דארפן איבערנעכטיגן דארט‪ ,‬און אראפקומען‬ ‫בשלום צו זיין טאטן תרח‪ .‬זאגט רש"י‪ ,‬אז דער‬ ‫נאכאמאל‪ .‬ואתה תבוא אל אבותיך בשלום‪ .‬אברהם‬ ‫אייבערשטער האט אים מבטיח געווען‪ ,‬אז תרח‬ ‫אבינו האט זיך משלים געווען‪ .‬תקבר בשיבה טובה‪,‬‬ ‫וועט תשובה טון‪ .‬דו וועסט זיך טרעפן מיט תרח‬ ‫ווען דו וועסט באגראבן ווערן‪ ,‬וועט זיין א שיבה‬ ‫אויבן‪ .‬תקבר בשיבה טובה‪ ,‬אברהם אבינו האט‬ ‫טובה‪ ,‬דו וועסט נישט דארפן אראפקומען נאכאמאל‬ ‫געהאט קינדער וואס זענען נישט געווען ווי עס‬ ‫זיך משלים זיין וואס דו האסט געפעלט‪.‬‬ ‫דארף צו זיין‪ ,‬ישמעאל און שפעטער עשו‪ ,‬אלע‬ ‫וועלן תשובה טון‪ .‬אברהם איז געווען ערליך‪ ,‬די‬ ‫דער חשוב'ער נפטר‪ ,‬רבי דוד‪ ,‬דער באשעפער האט‬ ‫קינדער זענען געווען ערליך‪ ,‬דאס איז א שיבה טובה‪.‬‬ ‫אים געגעבן די זכיה‪ ,‬אז נאך אזויפיל יארן האט ער‬ ‫געהאט א קינד‪ ,‬וואס האט ב"ה אויפגעשטעלט א‬ ‫עס קען זיין‪ ,‬עס איז דא א ווארט פונעם בעל שם‬ ‫שיינע שטוב‪ ,‬אייניקלעך‪ ,‬אור‪-‬אייניקלעך‪ .‬תלמידי‬ ‫טוב הק' (הובא בתולדות יעקב יוסף פרשת שלח)‪ .‬ווען א‬ ‫חכמים‪ ,‬יראי ה' חושבי שמו‪ ,‬עס איז‬ ‫מענטש איז זיך נישט משלים אויף דער וועלט‪ ,‬איז‬ ‫אריבערגעגאנגען די ערליכקייט פון די שטוב אויף‬ ‫נישט שייך שפעטער זיך משלים צו זיין‪ .‬במתים‬ ‫די דורות‪ .‬און דאס איז די עיקר חשיבות פונעם‬ ‫חפשי (תהלים פח‪-‬ו)‪ ,‬כיון שמת אדם נעשה חפשי מן‬ ‫מענטש‪ ,‬ווי מען האט פריער גערעדט‪ ,‬אז ער קען‬ ‫המצוות (שבת ל‪ .).‬זיך משלים זיין‪ ,‬איז נאר אויף דער‬ ‫איבערלאזן דורות‪ ,‬וואס זיי טוען ווייטער ממשיך זיין‬ ‫וועלט‪ .‬יפה שעה אחת בתשובה ומעשים טובים‬ ‫די וועגן וואס מען האט געזעהן ביי די עלטערן‪ .‬און‬ ‫בעולם הזה‪ ,‬מכל חיי העולם הבא (אבות ד‪-‬יז)‪ .‬עס איז‬ ‫דאס איז די עבודה פון קינדער‪ ,‬און גוטע פריינד‪,‬‬ ‫דאך אבער‪ ,‬לא ידח ממנו נדח‪ ,‬אויב א מענטש האט‬ ‫וואס מען קען טון פאר די נשמה‪ ,‬איז אלעס אן עילוי‬ ‫זיך נישט משלים געווען‪ ,‬דארף ער אראפקומען‬ ‫אין די נשמה‪ .‬יעדע צדקה וואס מען גיט‪ ,‬יעדע‬ ‫נאכאמאל בגלגול אויף דער וועלט‪ ,‬און ער דארף‬ ‫משנה וואס מען לערנט‪ ,‬איז א געוואלדיגער זכות‬ ‫משלים זיין וואס ער האט פארפעלט אין די‬ ‫פארן נפש‪.‬‬ ‫פריערדיגע גלגול‪ .‬און מיט דעם איז יעדער מענטש‬ ‫אויסגעשטעלט אנדערש‪ ,‬און מען קען נישט פרעגן‬ ‫זאל דער אייבערשטער געבן‪ ,‬עס זאל זיין תקבר‬ ‫קיין שאלות און קיין קושיות פארוואס עס איז אזוי‪,‬‬ ‫בשיבה טובה‪ ,‬די נשמה זאל האבן א השלמה‪ ,‬ער זאל‬ ‫און פארוואס עס איז אזוי‪ .‬מען זעהט נאר א האלבע‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ו~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫זיך גארנישט מיט‪ .‬אין מלוין לו לאדם לא כסף ולא‬ ‫צוקומען אויבן אויף די ריכטיגע פלאץ וואו ער דארף‬ ‫זהב ולא אבנים טובות ומרגליות‪ ,‬אלא תורה ומעשים‬ ‫צוקומען‪ ,‬עס זאל זיין תבוא אל אבותיך בשלום‪ .‬און‬ ‫טובים בלבד (אבות ו‪-‬ט)‪ .‬די זאכן וואס מען טוט אויף‬ ‫פאר אונז אלע זאל דער אייבערשטער געבן אריכות‬ ‫דער וועלט‪ ,‬מען לערנט‪ ,‬מען גיט צדקה‪ ,‬מען טוט‬ ‫ימים ושנים‪ ,‬קענען דינען דעם אייבערשטן מתוך‬ ‫חסד‪ ,‬יעדע נקודה וואס מען טוט‪ ,‬נעמט זיך א‬ ‫שמחה וטוב לבב‪ ,‬וואס דאס איז דער גאנצער תכלית‬ ‫מענטש מיט אויף יענער וועלט‪ .‬זאל דער‬ ‫וואס מען קומט זיך צוזאם‪ ,‬טוב ללכת אל בית אבל‪,‬‬ ‫אייבערשטער געבן‪ ,‬מען זאל קענען דינען דעם‬ ‫אז‪ ,‬והחי יתן אל לבו‪ .‬דער בית אבל קען שוין‬ ‫אייבערשטן מתוך שמחה וטוב לבב‪ ,‬ויקיצו וירננו כל‬ ‫גארנישט טון‪ ,‬אבער דער חי‪ ,‬וואס לעבט דא אויף‬ ‫שוכני עפר‪ ,‬און מען זאל זוכה זיין אלע אינאיינעם‬ ‫דער וועלט‪ ,‬ער דארף זיך געבן צום הארץ‪ ,‬אז דאס‬ ‫אקעגן צו גיין משיח צדקינו‪ ,‬במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫לעבן פון דעם מענטש איז פארגענגליך‪ ,‬מען נעמט‬ ‫בסעודת ברית מילה של בן הר"ר יעקב ברוין הי"ו‬ ‫ביחד עם סיום מסכת מכות ‪ -‬יום ה' פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫דערויף‪ .‬אבער יעדער טאטע מל'ט דאך א קינד‪ ,‬און‬ ‫איך האב זיך נישט גערישט אז איך וועל זיצן יעצט‬ ‫ער ברענגט אריין דעם קינד אין א סכנה‪ ,‬כי עליך‬ ‫אויך ביי א סיום מסכתא‪ ,‬מסכת מכות‪ .‬עס איז זיין‬ ‫הרגנו כל היום (תהלים מד‪-‬כג)‪ ,‬זו מילה (גיטין נז‪ ,):‬און‬ ‫עולם הבא מסכתא‪ .‬די קינדער לערנען אויך יעצט‬ ‫מען דארף האבן נאכדעם א רפואה פאר דעם קינד‪.‬‬ ‫מסכת מכות‪ .‬דער אייבערשטער זאל העלפן אי"ה‬ ‫דער קינד איז זיכער ראוי אז דער אייבערשטער‬ ‫מען זאל קענען מסיים זיין אסאך מסכתות‪ - .‬און עס‬ ‫זאל אים שיקן א רפואה‪ ,‬מען האט עס דאך געטון‬ ‫דארף האבן א ביאור‪ ,‬וואס האט א שייכות‪ ,‬אז מען‬ ‫לכבודו פונעם אייבערשטן‪ ,‬קומט זיך דאך אז דער‬ ‫איז מסיים מסכת מכות‪ ,‬צו א סעודה פון א ברית‪ .‬עס‬ ‫באשעפער זאל ממשיך זיין א רפואה‪ .‬וויבאלד מילה‬ ‫איז דאך אין מערבין שמחה בשמחה (מועד קטן ח‪,):‬‬ ‫איז ניתנה לשמיני‪ ,‬און פאר דעם שמיני דארף מען‬ ‫מען וואלט געדארפט מאכן צוויי עקסטרע סעודות‬ ‫דאך האבן א רפואה‪ ,‬מיט דעם כח קען מען מתפלל‬ ‫דערויף‪ .‬א זאך וואס האט א קשר איינס מיט דאס‬ ‫זיין‪ ,‬אז דער באשעפער זאל העלפן רפאנו ה' ונרפא‪,‬‬ ‫אנדערע‪ ,‬קען מען צוזאמנעמען און מאכן דערפון‬ ‫הושיענו ונושעה‪ ,‬והעלה רפואה שלימה לכל‬ ‫איינס‪.‬‬ ‫מכותינו‪ .‬דער באשעפער זאל העלפן אז נישט נאר‬ ‫פאר די מכה פון מילה‪ ,‬זאל זיין א רפואה שלימה‪,‬‬ ‫עס האט אבער א קשר‪ .‬ווייל די גמרא (מגילה יז‪):‬‬ ‫נאר לכל מכותינו‪.‬‬ ‫זאגט‪ ,‬אז שמונה עשרה איז איינגעטיילט אין אכצן‬ ‫ברכות‪ ,‬און די אכטע ברכה איז רפאנו ה' ונרפא‪ .‬און‬ ‫קומט אויס‪ ,‬אז מצות מילה וואס איז ניתנה לשמיני‪,‬‬ ‫די גמרא שטעלט זיך אויף דעם סדר פון די ברכות‪,‬‬ ‫און עס דארף האבן א רפואה‪ ,‬דאס איז גורם אז מען‬ ‫פארוואס קומט פונקט אזוי אויס‪ ,‬אז די ברכה פון‬ ‫זאל קענען מתפלל זיין רפאנו ה' ונרפא‪ ,‬אז דער‬ ‫רפאנו איז די אכטע ברכה‪ .‬זאגט די גמרא‪ ,‬ווייל אזוי‬ ‫באשעפער זאל שיקן א רפואה פאר אלע אונזערע‬ ‫ווי מילה איז ניתנה לשמיני‪ ,‬מילה מאכט מען דעם‬ ‫מכות‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז מצות מילה ברענגט רפואות‪,‬‬ ‫אכטן טאג‪ ,‬און מילה דארף דאך האבן א רפואה‪,‬‬ ‫וועגן דעם איז געגעבן געווארן די ברכה פון רפאנו‬ ‫האט מען מתקן געווען די תפלה פון רפאנו ה' ונרפא‪,‬‬ ‫בשמיני‪ .‬און ווען עס איז דא א רפואה‪ ,‬דעמאלטס‬ ‫אז עס זאל זיין די אכטע ברכה‪ ,‬ווייל מילה דארף‬ ‫ענדיגן זיך אלע מכות‪ .‬אזוי זאגט מען דאך‪ ,‬דער‬ ‫דאך האבן א רפואה‪.‬‬ ‫באשעפער זאל העלפן‪ ,‬אז מען זאל האבן א רפואה‬ ‫לכל 'מכותינו'‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז א סיום אויף מסכת‬ ‫די ביאור דערפון שטייט שוין‪ .‬אז אסאך מאל איז‬ ‫מכות‪ ,‬האט א שייכות צו ברית מילה‪ .‬א סיום מסכת‬ ‫דא וואס מען איז נישט ראוי אז עס זאל קענען‬ ‫מכות איז דאך טייטש אז מען איז מסיים די מכות‪ .‬די‬ ‫קומען א רפואה‪ ,‬און מען דארף האבן זכותים‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ז~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫'כשם שנכנס לברית' מיטן 'יכנס לתורה'‪ ,‬איז געווען‬ ‫מצוה פון מילה‪ ,‬דאס ברענגט דאך אויך א רפואה‬ ‫אויף איין מאל‪ .‬דער באשעפער זאל העלפן ווייטער‬ ‫לכל מכותינו‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז עס איז נישט צוויי‬ ‫אויך‪ ,‬מען זאל קענען מגדל זיין דאס קינד און אלע‬ ‫פרעמדע זאכן‪ ,‬עס האט א קשר איינס מיט דאס‬ ‫קינדער לתורה לחופה ולמעשים טובים‪ ,‬מתוך נחת‪.‬‬ ‫אנדערע‪.‬‬ ‫די זיידעס‪ ,‬און די עלטער‪-‬זיידעס זאלן זעהן בנים‬ ‫ובני בנים עוסקים בתורה ובמצות‪ ,‬און מיר אלע זאלן‬ ‫געווענליך וואונטשט מען אן‪ ,‬כשם שנכנס לברית‪,‬‬ ‫זוכה זיין מקבל צו זיין פני משיח צדקנו‪ ,‬במהרה‬ ‫כן יכנס לתורה‪ .‬מען דארף ווארטן אויף די תורה‬ ‫בימינו אמן‪.‬‬ ‫שפעטער‪ .‬דא האט זיך עס אנגעהויבן צוזאמען‪ .‬דער‬ ‫דברי הדרכה לרגל התחלת הזמן‬ ‫אחר השיעור באור החיים הק' ‪ -‬יום ה' פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫און אז דאס איז דער תכלית פון א ישיבה‪,‬‬ ‫איך האב געוואלט זאגן אפאר ווערטער אנפאנג‬ ‫פארשטייט יעדער איינער אז עס זענען דא תקנות‪,‬‬ ‫זמן‪ .‬עס זענען דא בחורים וואס זענען שוין‬ ‫עס איז דא גדרים וסייגים‪ ,‬וואס אלעס איז פאר איין‬ ‫תושבים‪ ,‬און עס זענען דא בחורים וואס זענען נאך‬ ‫ציל‪ ,‬צוצוקומען צו דעם‪ ,‬אז דער בחור זאל קענען‬ ‫גרים‪ .‬גר ותושב אנכי עמכם‪ ,‬עס זענען דא וואס‬ ‫אויסוואקסן אין תורה‪ ,‬און אויסוואקסן אין יראת‬ ‫האבן שוין געלערנט דא פריער‪ ,‬און עס זענען דא‬ ‫שמים‪ .‬עס איז נישט דא קיין שום תקנה‪ ,‬עס איז‬ ‫וואס זענען אריינגעקומען דעם זמן‪ .‬איך וויל געבן‬ ‫נישט דא קיין שום זאך אין ישיבה‪ ,‬וואס איז פשוט‬ ‫חיזוק פאר לומדי תורה‪ ,‬חיזוק פאר די וואס‬ ‫שווער צו מאכן פארן בחור וכדומה‪ .‬ווען ער וועט‬ ‫פארשטייען דעם תכלית פון א ישיבה‪ ,‬פארוואס‬ ‫אריינטראכטן אין יעדע זאך וואס מען רעדט‪ ,‬וועט‬ ‫מען איז געקומען אין ישיבה‪ ,‬מיטהאלטן אלע‬ ‫ער מודה זיין אז דאס איז דער ריכטיגער וועג ווי אזוי‬ ‫סדרים ווי עס דארף צו זיין‪.‬‬ ‫מען דארף זיך צו פירן‪.‬‬ ‫די תכלית פון א ישיבה איז צוויי זאכן‪ ,‬אויסצווואקסן‬ ‫נישט יעדער איינער האט ליב א עול‪ ,‬נישט יעדער‬ ‫אין תורה‪ ,‬אויסצווואקסן תלמידי חכמים‪ .‬אז מען איז‬ ‫איינער איז באקוועם אז מען הייסט אים טון וואס ער‬ ‫זוכה וואקסט מען אויס גאר גרויס אין תורה‪ ,‬און‬ ‫דארף צו טון‪ .‬אבער אין מושג איז יעדער מודה אז‬ ‫אפילו מען איז נישט זוכה צוצוקומען צו כתרה של‬ ‫דאס איז דער ריכטיגער וועג‪ .‬יעדער איז מודה אז א‬ ‫תורה‪ ,‬וואקסט מען אויס א בן תורה‪ .‬יעדער בחור‬ ‫בחור דארף נישט האבן קיין שום כלים וואס ברענגט‬ ‫וואס האט געלערנט אין א ישיבה‪ ,‬האט אן השגה אין‬ ‫אים צו אויסער תורה‪ .‬מען רעדט דאך נישט פון‬ ‫תורה‪ ,‬ער פארשטייט לערנען‪ .‬אמאל פארשטייט ער‬ ‫אמאליגע כלים‪ ,‬וואס מען האט אויך נישט געדארפט‬ ‫מער‪ ,‬אמאל ווייניגער‪ .‬און אז מען איז זוכה קען מען‬ ‫האבן‪ .‬היינט‪ ,‬וואס עס איז אזוי גרויס די נסיונות‪,‬‬ ‫צוקומען צו כתרה של תורה‪ .‬דאס ווענדט זיך אין‬ ‫יעדע דיוויי"ס וכדומה קען מען צוקומען צום שאול‬ ‫יעדן בחור אליין‪ ,‬וויפיל פלאג ער לייגט אריין‬ ‫תחתית‪ .‬יעדער פארשטענדליכער בחור פארשטייט‪,‬‬ ‫צוצוקומען צו תורה‪ .‬דאס איז איין נקודה פארוואס‬ ‫אז ווען מען קומט אין ישיבה‪ ,‬און די ישיבה איז‬ ‫מען קומט לערנען אין ישיבה‪.‬‬ ‫געשטעלט געווארן דיך אהערצושטעלן פאר א‬ ‫תלמיד חכם‪ ,‬און א ירא שמים‪ ,‬דארף די ישיבה‬ ‫די צווייטע נקודה איז‪ ,‬אויסצווואקסן א ירא שמים‪.‬‬ ‫אכטונג געבן דערויף‪ ,‬אז דו זאלסט קענען בלייבן א‬ ‫א ירא שמים איז טייטשט‪ ,‬זיין ערליך‪ ,‬אפגעהיטן פון‬ ‫ירא שמים‪ ,‬דו זאלסט קענען בלייבן ערליך‪ .‬עס איז‬ ‫עבירות‪ ,‬און טון מצוות‪ .‬אין דעם איז יעדער אייניג‪.‬‬ ‫אסאך מאל שווער פאר איינעם‪ ,‬מען איז‬ ‫יעדער איינער וואס לערנט אין א ישיבה‪ ,‬און ער‬ ‫צוגעוואוינט וכדומה‪ ,‬מען דארף געבן חיזוק פאר די‬ ‫האלט זיך צו די ישיבה‪ ,‬דער וואקסט אויס א ירא‬ ‫אלע וואס האלטן דאס אן‪ ,‬און נוצן נישט אליין‪ ,‬און‬ ‫שמים‪.‬‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ח~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫סדר אין ישיבה‪ ,‬אז יעדער זאל קענען מצליח זיין‪.‬‬ ‫זענען מוחה ווען זיי זעהען ביי א צווייטן אז ער טוט‬ ‫און יעדער סדר פון די ישיבה ברענגט אן הצלחה אין‬ ‫עס‪ .‬דאס איז דער תכלית פון א ישיבה‪.‬‬ ‫אן אנדערע סארט ענין‪ ,‬סיי אין עיון‪ ,‬סיי אין הלכה‪,‬‬ ‫סיי עס איז די שיעור פשוט‪ .‬און וואויל איז דער‬ ‫א ישיבה איז געמאכט געווארן צו לערנען און צו‬ ‫בחור וואס שטעלט זיך צו דערצו‪ ,‬ער וועט צוקומען‬ ‫דאווענען‪ .‬דאווענען דארף זיין א נארמאלע‬ ‫צו זיין ציל‪ .‬גלוי וידוע לפניך שרצונינו לעשות‬ ‫דאווענען‪ .‬מען שטייט אויף צופרי באצייטענס‪ ,‬מען‬ ‫רצונך‪ .‬יעדער וויל אויסוואקסן א תלמיד חכם‪,‬‬ ‫דאוונט פון אדון עולם ביז אדון עולם‪ ,‬מען דרייט זיך‬ ‫יעדער וויל אויסוואקסן ערליך‪ ,‬אויב נישט וואלט ער‬ ‫נישט ארום מיט קיין קאוועס ווען מען האלט שוין‬ ‫דאך נישט געקומען אין ישיבה‪ .‬דאס איז זיין ציל אין‬ ‫אינמיטן דאווענען‪ ,‬וכדומה‪ ,‬מען ענדיגט דאווענען‬ ‫זיין לעבן‪ .‬עס איז דא שוועריגקייטן? יא‪ ,‬עס איז דא‬ ‫ווי עס דארף צו זיין‪ .‬דאס איז דער נארמאלער וועג‬ ‫שוועריגקייטן‪ .‬כל התחלות קשות‪ .‬מען קומט נישט‬ ‫פון א בן תורה‪ .‬קיינער וועט נישט זאגן אז דאס איז‬ ‫צו א מדריגה גרינגערהייט‪ .‬אבער מען דארף עס‬ ‫א זאך וואס מען בעהט פשוט שווער צו מאכן פארן‬ ‫אפרישיעיט"ן‪ ,‬מען דארף עס מחשיב זיין‪ ,‬וויסן אז די‬ ‫בחור‪ .‬ער איז מודה אז דאס איז דער אמת'דיגער‬ ‫אלע שוועריגקייטן וואס מען האט‪ ,‬דאס טוט‬ ‫וועג‪ .‬אזוי דארף מען אויסוואקסן‪ ,‬אז ווען מען וועט‬ ‫אויסארבעטן דעם מענטש‪ ,‬אז ער קען גיין אויפן‬ ‫ארויסגיין פון ישיבה און זיין א יונגערמאן‪ ,‬זאל ער‬ ‫ריכטיגן וועג‪.‬‬ ‫זיך אזוי פירן‪ .‬און אויב ער געוואוינט זיך נישט צו‬ ‫יעצט אלס בחור זיך אזוי צו פירן‪ ,‬וועט ער קיינמאל‬ ‫זאל דער אייבערשטער העלפן‪ ,‬אז חפץ ה' יצליח‪,‬‬ ‫נישט צוקומען דערצו‪.‬‬ ‫מען זאל קענען לערנען און דאווענען‪ ,‬טון מצוות‬ ‫ומעשים טובים‪ ,‬מתוך יראת ה'‪ ,‬יראת ה' טהורה‬ ‫וויל איך נאר געבן חיזוק פאר אלע לומדי תורה‪ ,‬ב"ה‬ ‫עומדת לעד‪ .‬תורה וואס מען לערנט ערליך‪ ,‬תורה‬ ‫עס האט זיך אנגעהויבן מיט התמדת התורה‪ ,‬מען‬ ‫וואס מען לערנט מיט יראת ה'‪ ,‬דאס בלייבט אויף‬ ‫לערנט פלייסיג‪ ,‬מען שטעלט זיך צו‪ ,‬צו די סדרים‪,‬‬ ‫אייביג‪ .‬זאל מען זוכה זיין צו כתרה של תורה‪ ,‬און‬ ‫מען זאל וויסן אז יעדער סדר פאר זיך האט אן‬ ‫אינאיינעם אקעגן גיין משיח צדקינו‪ ,‬במהרה בימינו‬ ‫עקסטערע חשיבות‪ ,‬אן עקסטערע קנין אין תורה‪.‬‬ ‫אמן‪.‬‬ ‫מען האט אריינגעלייגט אסאך מוח אויסצושטעלן א‬ ‫דברי תורה שנאמרו לתלמידי הישיבה קטנה‬ ‫יום ה' פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫חותמין בכולם‪ ,‬אז מען וועט ענדיגן די שמונה עשרה‬ ‫מען געפונט די וואך אין די פרשה‪ .‬דער באשעפער‬ ‫ברוך אתה ה' מגן אברהם יצחק ויעקב‪ .‬תלמוד לומר‪,‬‬ ‫האט געהייסען פאר אברהם אבינו‪ ,‬לך לך מארצך‬ ‫והיה ברכה‪ ,‬בך חותמין‪ ,‬מען וועט ענדיגן די ברכה נאר‬ ‫וממולדתך ומבית אביך‪ ,‬אל הארץ אשר אראך‪ ,‬און ער‬ ‫מיט אברהם‪ ,‬און נישט מיט די איבריגע‪ .‬און מען דארף‬ ‫האט אים צוגעזאגט ואעשך לגוי גדול‪ ,‬איך וועל דיך‬ ‫פארשטיין‪ ,‬מען האט געגעבן דא א ברכה פאר אברהם‬ ‫מאכן פאר א גרויס פאלק‪ ,‬ואברכך‪ ,‬איך וועל דיך‬ ‫אבינו‪ ,‬מען האט נישט גערעדט פון די קינדער‪ .‬דער‬ ‫בענטשן‪ ,‬ואגדלה שמך‪ ,‬איך וועל גרויס מאכן דיין‬ ‫אייבערשטער האט געזאגט‪ ,‬ואעשך לגוי גדול‪ ,‬איך‬ ‫נאמען‪ ,‬והיה ברכה (בראשית יב‪-‬א)‪ .‬רש"י ברענגט צו איין‬ ‫וועל 'דיך' מאכן פאר א גוי גדול‪ ,‬ואברכך‪ ,‬איך וועל‬ ‫פשט‪ ,‬ואעשך לגוי גדול‪ ,‬זה שאומרים אלקי אברהם‪.‬‬ ‫'דיך' בענטשן‪ ,‬ואגדלה שמך‪ ,‬איך וועל גרויס מאכן‬ ‫דער באשעפער כביכול האט זיך פאררופן אויף‬ ‫'דיין' נאמען‪ .‬פארוואס זאגט מען אז דאס גייט ארויף‬ ‫אברהם אבינו‪ ,‬אז איך בין דיין גאט‪ .‬נאכדעם זאגט מען‬ ‫אז מען וועט זאגן אלקי יצחק‪ ,‬און אלקי יעקב‪ .‬דער‬ ‫ואברכך‪ ,‬זה שאומרים אלקי יצחק‪ .‬ואגדלה שמך‪ ,‬זה‬ ‫באשעפער האט אים געזאגט‪ ,‬איך וועל דיך בענטשן‪,‬‬ ‫שאומרים אלקי יעקב‪ .‬מען הייבט אן די שמונה עשרה‬ ‫און נישט זיינע קינדער‪.‬‬ ‫אלקי אברהם‪ ,‬אלקי יצחק‪ ,‬ואלקי יעקב‪ .‬יכול יהא‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ט~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫טאר אים נישט רופן אברם‪ .‬ביי יעקב האט מען אויך‬ ‫די פשוטע תירוץ דערויף איז‪ ,‬עס איז די גרעסטע‬ ‫געזאגט לא יקרא שמך עוד יעקב‪ ,‬כי אם ישראל‪,‬‬ ‫ברכה פאר א מענטש‪ ,‬אז ער שטעלט אויף קינדער‬ ‫אבער דער אייבערשטער אליין האט אים שפעטער‬ ‫וואס זענען ערליך‪ ,‬אז מען קען אים רימען אויף‬ ‫גערופן מיטן נאמען יעקב‪ .‬פארוואס האט מען ביי‬ ‫זיינע קינדער און זאגן‪ ,‬אז ער האט א קינד וואס דער‬ ‫אברהם געטוישט‪ ,‬און ביי יעקב האט מען נישט‬ ‫אייבערשטער זאגט איך בין 'אלקי יצחק'‪ ,‬ער האט אן‬ ‫געטוישט‪ .‬ווייל יעקב קען מען נישט רופן ישראל‪,‬‬ ‫אייניקל וואס מען זאגט אויף אים 'אלקי יעקב'‪ ,‬דער‬ ‫ווייל ביי ישראל קומט צו נאך אן אות‪ ,‬עס איז פינף‬ ‫אייבערשטער רימט זיך מיט אים‪ .‬דאס איז נישט נאר‬ ‫אותיות‪ ,‬יעקב איז נאר פיר‪ .‬און מען וויל דאך האבן‬ ‫א ברכה פאר יצחק און פאר יעקב‪ ,‬נאר דאס איז אויך‬ ‫דעם רמז אז דער אייבערשטער איז ה' אחד‪ .‬אז מען‬ ‫א ברכה פארן טאטן‪ .‬ואעשך לגוי גדול‪ ,‬איך וועל דיך‬ ‫טוישט יעקב אויף ישראל‪ ,‬וועט דאך עס נישט זיין‬ ‫מאכן פאר א גרויס פאלק‪ ,‬ואברכך‪ ,‬איך וועל דיך‬ ‫דרייצן‪ ,‬עס וועט זיין פערצן‪ .‬וועגן דעם איז עס‬ ‫בענטשן‪ ,‬ואגדלה שמך‪ ,‬והיה ברכה‪ ,‬אז מען וועט‬ ‫געבליבן יעקב‪ .‬ער הייסט טאקע ישראל‪ ,‬אבער דער‬ ‫זאגן אלקי יצחק און אלקי יעקב‪ ,‬איז דאס דיין ברכה‪,‬‬ ‫רמז איז געבליבן יעקב‪ ,‬עס זאל זיין די ראיה פון‬ ‫אז דו האסט אזא קינד וואס איז אויסגעוואקסן אזוי‬ ‫זייערע נעמען אויף ה' אחד‪.‬‬ ‫ווי יצחק און יעקב‪.‬‬ ‫אברהם האט קודם געהייסן אברם‪ ,‬פיר אותיות‪.‬‬ ‫עס איז דא א שיין ווארט פון רבי שמשון‬ ‫שפעטער האט מען אים געגעבן א נאמען אברהם‪,‬‬ ‫אוסטראפאליע זצ"ל‪ ,‬וואס ער זאגט‪ ,‬אברהם יצחק‬ ‫מיט פינף אותיות‪ .‬ווען אברהם וואלט געבליבן מיטן‬ ‫יעקב איז דרייצן אותיות‪' .‬אברהם' האט פינף אותיות‪,‬‬ ‫נאמען אברם‪ ,‬וואלט יעקב געקענט הייסן ישראל‪.‬‬ ‫'יצחק' האט פיר‪' ,‬יעקב' האט פיר‪ ,‬צוזאמען איז עס‬ ‫אברם איז פיר‪ ,‬יצחק איז פיר‪ ,‬און נאכדעם ישראל‬ ‫דרייצן‪ ,‬די מספר פון אח"ד‪ ,‬וואס באטרעפט אויך‬ ‫איז פינף‪ ,‬וועט זיין דרייצן‪ .‬אבער ווייל דער‬ ‫דרייצן‪ ,‬וואס דאס ווייזט אויף ה' אחד‪ .‬די אבות וואס‬ ‫אייבערשטער האט אים געגעבן דעם נאמען אברהם‪,‬‬ ‫האבן מפרסם געווען די אמונה אינעם אייבערשטן‪,‬‬ ‫פון אברם האט ער געמאכט אברהם‪ ,‬ער האט‬ ‫זיי זענען אלקי אברהם‪ ,‬אלקי יצחק‪ ,‬אלקי יעקב‪ .‬די‬ ‫צוגעגעבן נאך אן אות‪ ,‬קען מען ממילא נישט זאגן‬ ‫אותיות פון זייער נאמען איז דרייצן‪ ,‬די מספר פון‬ ‫ישראל‪ ,‬מען דארף זאגן יעקב‪.‬‬ ‫אחד‪ .‬ווען מען רעכנט די אמהות‪ ,‬שרה‪ ,‬רבקה‪ ,‬רחל‪,‬‬ ‫לאה‪ ,‬איז אויך די זעלבע‪ .‬אלעס צוזאמען איז עס‬ ‫דער אייבערשטער האט געזאגט ואגדלה שמך‪ ,‬איך‬ ‫דרייצן אותיות‪ ,‬אזוי ווי די מספר פון אח"ד‪ .‬די נעמען‬ ‫וועל גרעסער מאכן דיין נאמען‪ ,‬דו הייסט אברם‪ ,‬און‬ ‫פון די אבות מיט די אמהות‪ ,‬זענען צוזאמען זעקס‬ ‫דו וועסט הייסן אברהם‪ .‬זה שאומרים אלקי יעקב‪,‬‬ ‫און צוואנציג‪ ,‬אזוי ווי די מספר פונעם שם י‪-‬ה‪-‬ו‪-‬ה‪,‬‬ ‫וועט מען נישט קענען זאגן אלקי 'ישראל'‪ ,‬מען וועט‬ ‫וואס איז אויך בגימטריא זעקס און צוואנציג‪ .‬קומט‬ ‫מוזן זאגן אלקי 'יעקב'‪ .‬ווען איך וואלט נישט גרעסער‬ ‫אויס‪ ,‬אז די נעמען פון אברהם‪ ,‬יצחק‪ ,‬און יעקב‪,‬‬ ‫געמאכט דיין נאמען‪ ,‬דו וואלסט געבליבן מיטן נאמען‬ ‫צוזאמען מיט די אמהות‪ ,‬דאס איז מרמז אויפן רבונו‬ ‫אברם‪ ,‬וואלט מען געזאגט אלקי ישראל‪ .‬אבער‬ ‫של עולם‪ .‬ה' אחד‪ ,‬דער אייבערשטער איז איינס‪ ,‬די‬ ‫ואגדלה שמך‪ ,‬איך וועל גרעסער מאכן דיין נאמען‪ ,‬דו‬ ‫אבות איז אחד‪ ,‬די אמהות איז אחד‪ ,‬און צוזאמען איז‬ ‫וועסט הייסן אברהם‪ ,‬קען מען דאך נישט הייסן אלקי‬ ‫עס דער שם הוי"ה‪.‬‬ ‫ישראל‪ ,‬ווייל עס וועט זיין מער פון דרייצן אותיות‪.‬‬ ‫ואגדלה שמך‪ ,‬זה שאומרים‪ ,‬וועגן דעם זאגט מען‪,‬‬ ‫ווען מען האט שפעטער צוגעגעבן פאר יעקב א‬ ‫אלקי יעקב‪ .‬דער אייבערשטער האט געזאגט‪ ,‬ואגדלה‬ ‫נאמען ישראל‪ .‬לא יקרא שמך עוד יעקב‪ ,‬כי אם‬ ‫שמך זה שאומרים אלקי יעקב‪ ,‬והי"ה ברכה‪ .‬אז אלעס‬ ‫ישראל יהיה שמך (בראשית לה‪-‬י)‪ ,‬דו וועסט הייסן‬ ‫איז דרייצן‪ .‬די אבות איז דרייצן‪ ,‬די אמהות איז דרייצן‪,‬‬ ‫ישראל‪ .‬פון דעסטוועגן דאך איז ער נישט געבליבן‬ ‫'והיה' איז די מספר פון שם הוי"ה‪ ,‬וועט זיין זעקס און‬ ‫מיט דעם נאמען אז מען רופט אים ישראל‪ ,‬נאר‬ ‫צוואנציג אותיות ביידע נעמען‪.‬‬ ‫אלקי יעקב‪ ,‬יעקב איז געבליבן מיט זיין נאמען יעקב‪.‬‬ ‫די גמרא (ברכות יג‪ ).‬זאגט‪ ,‬אז אברהם טאר מען נישט‬ ‫איך האב געזעהן צוברענגען א רמז (בספר שפת אמת‬ ‫רופן אברם‪ ,‬מען האט אים געטוישט דעם נאמען‪.‬‬ ‫(ברעזשאן) בשם הרה"ק בעל עטרת צבי מזידיטשוב זי"ע)‪ ,‬אז‬ ‫ולא יקרא עוד את שמך אברם (בראשית יז‪-‬ה)‪ ,‬מען‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~י~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫דאס איז דער רמז פון אברהם אבינו‪ ,‬אז ואגדלה‬ ‫אין אברהם אליין איז מרומז די אחדות פונעם‬ ‫שמך‪ ,‬מען וועט גרויס מאכן דיין נאמען אליין‪ .‬מען‬ ‫אייבערשטן‪ .‬מען זאגט אין קריאת שמע‪ ,‬שמע‬ ‫וועט נעמען דעם נאמען פון אברהם‪ ,‬דו וועסט עס‬ ‫ישראל ה' אלקינו ה' אחד (דברים ו‪-‬ד)‪ .‬דאס באטרעפט‬ ‫גרויס מאכן‪ .‬מען וועט נעמען די א' און צושפרייטן‬ ‫צוזאמען (עם הכולל)‪ ,‬טויזנט הונדערט און ניינצן‪ .‬אז‬ ‫אויף אל"ף‪ ,‬און די ב' אויף בי"ת‪ ,‬דאס וועט זיין והי"ה‬ ‫מען רעכנט אברהם מיט די מילוי‪ ,‬דאס מיינט אז מען‬ ‫ברכה‪ ,‬דארט ליגט די ברכה פון והי"ה‪ ,‬א רמז אויפן‬ ‫שרייבט ארויס די מילוי‪ ,‬אל"ף' בי"ת' רי"ש וכו'‪ ,‬איז‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬שמע ישראל ה' אלקינו ה' אחד‪.‬‬ ‫אברהם בגימטריא‪ ,‬שמע ישראל ה' אלקינו ה' אחד‪.‬‬ ‫במסיבה לטובת המקוה בעיר פאלם ספרינגס‬ ‫שהתקיים בבית הר"ר משה זילבערשטיין הי"ו ‪ -‬יום ה' פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫מען וועט גארנישט אויפטון אז מען וועט‬ ‫פותחין בכבוד האכסניא‪ .‬רבי משה זאל זיין געזונט‬ ‫אוועקנעמען די אלע וואס האבן געזינדיגט‪ .‬ווען עס‬ ‫האט אריינגעלייגט אזויפיל צייט און כח און געלט‬ ‫וועט קומען א נייער דור‪ ,‬און זיי מוזן זיך דרייען אויף‬ ‫כדי אנצוקומען וואו מען האלט יעצט‪ .‬און איך וויל‬ ‫די פלעצער וואו מען האט געזינדיגט‪ .‬זאגט ער‪ ,‬דאס‬ ‫ארויסברענגען וואס דער דיין האט געטון דארט‪ ,‬עס‬ ‫אליין וועט גורם זיין‪ ,‬אז שפעטער וועלן זיי אויך‬ ‫לאזט זיך נישט זאגן‪ ,‬וואס ער האט זיך אריינגעלייגט‬ ‫זינדיגן‪ .‬מען האט געדארפט מטהר זיין די גאנצע‬ ‫דערין‪ ,‬כדי מען זאל קענען גומר זיין די זאך‪ .‬מען‬ ‫וועלט‪.‬‬ ‫האט פריער געהערט‪ ,‬המתחיל במצוה אומרים לו‬ ‫גמור (ירושלמי פסחים י‪-‬ה)‪ ,‬מען דארף נישט‬ ‫א מקוה איז מטהר‪ .‬דער באשעפער האט געברענגט‬ ‫ארויסברענגען די געוואלדיגע חשיבות פון א מקוה‪,‬‬ ‫א מקוה פאר די גאנצע וועלט‪ ,‬אז די מקוה‪ ,‬די‬ ‫א מקוה אין א מדבר שממה‪ ,‬וואו עס איז נישט דא‬ ‫וואסער‪ ,‬זאל אנקומען איבעראל‪ ,‬כדי די וואסער זאל‬ ‫קיין געהעריגע מקואות אין די גאנצע געגנט ארום‬ ‫מטהר זיין די וועלט‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬א מקוה איז נישט‬ ‫און ארום‪ .‬עס איז איסורי כרת וואס מען קען מונע‬ ‫נאר געמאכט געווארן אז א אדם טמא זאל זיך קענען‬ ‫זיין‪ ,‬אז מען שטעלט אהער א כשר'ע מקוה‪.‬‬ ‫מטהר זיין‪ ,‬דער גאנצער מקום פון די וועלט‪ ,‬האט‬ ‫הונדערטער יודען קומען אהין במשך פונעם‬ ‫געדארפט באקומען א טהרה פון א מקוה‪ .‬א מקוה‬ ‫ווינטער‪ ,‬און אז מען האט א כשר'ע מקוה ברענגט‬ ‫איז פערציג סאה‪ ,‬און דא איז געווען א מבול פערציג‬ ‫עס טהרה‪ .‬אונטערוועגנס דארף מען האבן מער‬ ‫טעג‪ ,‬כדי מטהר צו זיין די וועלט‪ .‬דאס איז די‬ ‫טהרה‪ ,‬ווי מען האט אין שטוב‪ .‬און אז דער‬ ‫געוואלדיגע חשיבות פון א מקוה‪.‬‬ ‫באשעפער העלפט‪ ,‬אז מען האט א כשר'ע מקוה‪,‬‬ ‫טוט עס צוברענגען טהרה פאר יודישע קינדער‪.‬‬ ‫*‬ ‫און בכלל ווייסט מען‪ ,‬במתים חפשי (תהלים פח‪-‬ו)‪,‬‬ ‫די פאריגע וואך איז געווען פרשת נח‪ .‬דער תניא‬ ‫מען קען נאר טון מצוות ומעשים טובים ווי לאנג‬ ‫זאגט (תורה אור פרשת נח)‪ ,‬דער אייבערשטער האט‬ ‫מען לעבט‪ ,‬שפעטער איז נישט דא קיין זכותים (שבת‬ ‫אסאך וועגן ווי אזוי ער האט געקענט מכלה זיין דעם‬ ‫ל‪ .).‬צוויי זאכן איז דא שפעטער אויך‪ ,‬תפלה‪ ,‬מען‬ ‫גאנצן דור‪ .‬אין איין מינוט נעמט ער צו די נשמה פון‬ ‫קען מתפלל זיין פאר א מת‪ ,‬תורה‪ ,‬מען קען לערנען‬ ‫די אלע‪ ,‬מען דארף נישט אויף דעם א גאנצן מבול‬ ‫תורה‪ ,‬און די זכות פון תורה גייט אריבער‪ .‬מען‬ ‫וואס זאל חרוב מאכן די וועלט‪ .‬זאגט דער הייליגער‬ ‫געפונט נישט קיין אנדערע מצוה אז מען זאל קענען‬ ‫תניא‪ ,‬אז מען האט געזינדיגט ביים דור המבול‪ ,‬איז‬ ‫לייגן תפילין‪ ,‬און די תפילין וואס איך לייג זאל זיין‬ ‫נישט נאר די מענטשן וואס האבן געזינדיגט‪ ,‬זענען‬ ‫לעילוי נשמת מיין טאטן‪ .‬אבער מקוה‪ ,‬שטייט יא פון‬ ‫קאליע געווארן‪ ,‬נאר דער גאנצער מקום איז קאליע‬ ‫צדיקים (עיין בספר דרכי חיים ושלום הל' שמחות אות תתרמ‪,‬‬ ‫געווארן‪ .‬ווען א מענטש טוט אן עבירה אויף א‬ ‫ובספר והיה ברכה (מהבני יששכר) ברכות טז‪ ,:‬בשם הרה"ק רבי‬ ‫פלאץ‪ ,‬לייגט ער אריין א טומאה אויף דעם מקום‪.‬‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יא~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫א גבול‪ .‬וויפיל קען ער לערנען? צוועלף שעה א‬ ‫שמשון מאוסטראפאליע זצ"ל)‪ ,‬אז א מקוה וואס מען איז‬ ‫טאג‪ ,‬ער קען נישט לערנען מער‪ .‬וויפיל מצוות‬ ‫זיך מטהר‪ ,‬קען מען זיך טובל'ן‪ ,‬און די זכות גייט‬ ‫ומעשים טובים קען ער טון? נאר די פאר שעה וואס‬ ‫אריבער‪ ,‬א טהרה פאר די נשמה אויבן אין הימל‪.‬‬ ‫ער קען טון‪ .‬אבער מיט געלט קען א מענטש קויפן‬ ‫דאס איז טייטש‪ ,‬ווען איינער טובל'ט זיך‪ ,‬קען ער‬ ‫עולמות של תורה‪ ,‬גאנצע ישיבות‪ ,‬גאנצע מוסדות‪,‬‬ ‫איבערגעבן דעם זכות‪ .‬כל שכן אז א מענטש שטעלט‬ ‫אלעס קען מען אויפטון מיט געלט‪ .‬אז מען‬ ‫אהער א מקוה טהרה‪ ,‬וואס וועט מטהר זיין‬ ‫פארשטייט די חשיבות פון געלט‪ ,‬וואס מען קען‬ ‫מענטשן‪ ,‬וואס מען וועט זיך קענען מטהר זיין דערין‬ ‫אלץ אנקומען דערמיט‪ ,‬איז ביי צדיקים ממונם חביב‬ ‫שטענדיג‪ ,‬בלייבט עס א זכות אויף לעולמי עד‪,‬‬ ‫עליהם יותר מגופם‪ .‬ביי זיי איז דאך די עיקר‪ ,‬מצוות‬ ‫אפילו דער מענטש איז נישט דא‪ .‬אנדערע זכותים‪,‬‬ ‫ומעשים טובים‪ .‬דער ממונם וואס זיי פארשטייען‬ ‫מצוות ומעשים טובים איז נישט דא נאכדעם וואס‬ ‫וואס מען קען אלץ אנקומען מיט ממון‪ ,‬איז ביי זיי‬ ‫מען גיייט אוועק פון די וועלט‪ ,‬אבער טהרה פון א‬ ‫חביב עליהם יותר מגופם‪.‬‬ ‫מקוה‪ ,‬דאס איז א זכות פאר א נשמה אויף שפעטער‬ ‫אויך‪.‬‬ ‫רבי משה איז געווען דער נחשון‪ ,‬ער איז‬ ‫אריינגעשפרינגען דערין אן קיין חשבונות‪ ,‬ער האט‬ ‫עס שטייט אין פסוק (בראשית יג‪-‬ב) ואברם כבד מאד‪,‬‬ ‫געזעהן אז מען דארף צושטעלן אויף דעם פלאץ א‬ ‫במקנה בכסף ובזהב‪ .‬די וועלט טייטשט‪ ,‬עס איז אים‬ ‫מקוה‪ .‬האט ער געגעבן א סכום עצום‪ ,‬אז מען זאל‬ ‫אנגעקומען שווער‪ .‬פארוואס דארף ער מקנה כסף‬ ‫קענען אנהייבן צו ארבעטן‪ .‬איך האב אליין צוגעזעהן‬ ‫וזהב‪ .‬אברהם אבינו וויל דינען דעם אייבערשטן‪ ,‬און‬ ‫מיט די אויגן‪ ,‬ווי אלעס איז שוין געבויט‪ ,‬די אוצר‬ ‫זיך ארומשלעפן מיט מקנה און כסף וזהב‪ ,‬דאס איז‬ ‫גשמים איז פיל‪ ,‬מען דארף עס נאר צוענדיגן‪ .‬און‬ ‫נישט פאר אברהם אבינו‪ .‬כבד‪ ,‬עס איז אים געווען‬ ‫נישט מארגן‪ ,‬נאר נעכטן‪ .‬עס קומט אן עולם‪ ,‬מען‬ ‫שווער‪ .‬אבער דער אייבערשטער האט אים‬ ‫הייבט שוין אן צו פארן אהין‪ ,‬און עס איז נישט דא‬ ‫געבענטשט מיט געלט‪ .‬עס שטייט אנהייב די פרשה‪,‬‬ ‫קיין געהעריגע מקוה פאר זיי‪ ,‬מען דארף האבן א‬ ‫אז דער באשעפער האט אים געזאגט‪ ,‬לך לך מארצך‪,‬‬ ‫כשר'ע מקוה אין די געגנט‪.‬‬ ‫ואברכך‪ ,‬בממון‪ .‬אברהם אבינו דארף אויך געלט‪,‬‬ ‫נישט פאר זיך‪ ,‬נאר וילך למסעיו‪ ,‬ער איז געפארן פון‬ ‫ווען מען ענדיגט צו די מקוה‪ ,‬האט מען א חלק אין‬ ‫איין מקום אויפן אנדערן פלאץ‪ ,‬ער האט געדארפט‬ ‫אויפשטעלן יודישקייט און טהרה‪ ,‬אין מקומות וואו‬ ‫אויפשטעלן יודישקייט‪ ,‬האט דער באשעפער אים‬ ‫א מענטש דארף אנקומען פאר געזונט‪ ,‬צו אנדערע‬ ‫געבענטשט מיט געלט ער זאל עס קענען טון‪.‬‬ ‫סיבות‪ ,‬אז מען זאל קענען זיך פירן בטהרה‪ .‬דער‬ ‫באשעפער זאל געבן ברכה און הצלחה אין אלעם‬ ‫מען האט די זכיה אז דער אייבערשטער בענטשט א‬ ‫וואס מען טוט‪ .‬מען זאל וויסן די חשיבות פון ממון‪,‬‬ ‫מענטש‪ ,‬אז ער האט פארמעגנס‪ ,‬וואס מיט דעם קען‬ ‫וואס מען קען אלץ אויפטון דערמיט‪ .‬וועט קומען די‬ ‫ער טון מצוות ומעשים טובים‪ ,‬וואס בלייבט א זכות‬ ‫ברכה פונעם אייבערשטן‪ ,‬ואעשך לגוי גדול‪ ,‬ואברכך‪,‬‬ ‫אויף שפעטערדיגע דורות‪ .‬דארף מען וויסן צו שעצן‬ ‫ואגדלה שמך‪ ,‬והיה ברכה‪ .‬דער באשעפער זאל‬ ‫דעם זכות וואס מען האט‪.‬‬ ‫העלפן‪ ,‬עס זאל זיין ברכה און הצלחה פאר אלע‬ ‫וואס זענען מסייע און העלפן צו דערצו‪ .‬מען זאל‬ ‫די גמרא (חולין צא‪ ).‬זאגט‪ ,‬צדיקים איז ממונם חביב‬ ‫קענען זעהן בקרוב‪ ,‬ווי מען וועט עס צוענדיגן‪ ,‬און‬ ‫עליהם יותר מגופם‪ .‬די געלט איז ביי זיי מער חביב‬ ‫זוכה זיין צו די ריכטיגע טהרה‪ ,‬דער מלך המשיח‬ ‫ווי דער גוף‪ .‬דאס פאסט צו זאגן אויף א רשע‪ ,‬אז עס‬ ‫וועט קומען מטהר זיין די גאנצע וועלט‪ ,‬ונזכה ונחיה‬ ‫איז ממונו חביב עליו מגופו‪ ,‬אבער נישט אויף קיין‬ ‫ונראה‪ ,‬עס צו דערלעבן אינאיינעם‪ ,‬בביאת בן דוד‪,‬‬ ‫צדיקים‪ .‬שטייט אין הייליגע ספרים‪ ,‬א גוף פון א‬ ‫במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫מענטש איז באשרענקט וויפיל ער קען טון‪ ,‬עס האט‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יב~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫דברי תורה שנאמרו בסעודה שלישית‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫ובין העי‪ ,‬צווישן בית אל און עי‪ .‬אויף דעם מקום וואו‬ ‫עס שטייט די וואך אין די פרשה (בראשית יב‪-‬א)‪ ,‬דער‬ ‫ער איז פריער געווען‪ ,‬וואס פון דארט איז ער‬ ‫אייבערשטער האט געזאגט פאר אברהם אבינו‪ ,‬לך‬ ‫אראפגעגאנגען אויף מצרים‪ ,‬איז ער יעצט‬ ‫לך מארצך וממולדתך ומבית אביך‪ ,‬ער זאל‬ ‫צוריקגעקומען‪ .‬אל מקום המזבח אשר עשה שם‬ ‫איבערלאזן זיין לאנד‪ ,‬און ער זאל גיין אויף ארץ‬ ‫בראשונה‪ ,‬צו דעם פלאץ פון דעם מזבח וואס ער‬ ‫ישראל‪ ,‬אל הארץ אשר אראך‪ .‬וילך אברם כאשר דבר‬ ‫האט פריער געמאכט‪ .‬ויקרא שם אברם בשם ה'‪ ,‬און‬ ‫אליו ה'‪ ,‬אברהם איז געגאנגען אזוי ווי דער‬ ‫אברם האט דארט גערופן אינעם נאמען פונעם‬ ‫אייבערשטער האט אים געהייסן‪ ,‬און די תורה‬ ‫אייבערשטן (בראשית יג‪-‬ב)‪.‬‬ ‫דערציילט דעם וועג ווי אזוי ער איז ארויפגעגאנגען‬ ‫אויף ארץ ישראל‪ .‬די תורה פארציילט אז עס איז‬ ‫רש"י טייטשט צוויי פשטים וואס מיינט ויקרא שם‬ ‫געווען דריי מקומות‪ ,‬דריי מאל וואס אברהם אבינו‬ ‫אברם בשם ה'‪ .‬איינס‪ ,‬אז נישט יעצט האט ער‬ ‫האט געבויט א מזבח פארן אייבערשטן‪ .‬ווען ער איז‬ ‫גערופן דעם אייבערשטן‪ ,‬נאר דעמאלטס‪ .‬ער איז‬ ‫אנגעקומען די ערשטע מאל אויף שכם‪ ,‬און דער‬ ‫צוריקגעגאנגען צו דעם פלאץ פון דעם מזבח וואס‬ ‫אייבערשטער האט זיך באוויזן צו אברהם אבינו אין‬ ‫ער האט געבויט פריער‪ ,‬און דעמאלטס האט ער‬ ‫שכם‪ ,‬און ער האט אים געזאגט א הבטחה אויף צוויי‬ ‫גערופן בשם ה'‪ .‬לויט דעם פשט‪ ,‬איז נישט געווען‬ ‫זאכן‪ ,‬לזרעך אתן את הארץ הזאת‪ ,‬דו וועסט האבן‬ ‫קיין שום סיבה פארוואס ער זאל יעצט קורא זיין‬ ‫קינדער‪ ,‬און פאר די קינדער וועל איך געבן ארץ‬ ‫בשם ה'‪ ,‬ער גיט נאר א מראה מקום אז ער איז‬ ‫ישראל‪ .‬ויבן שם מזבח לה' הנראה אליו‪ ,‬האט ער‬ ‫אנגעקומען צו דעם מזבח וואו ער איז פריער געווען‪.‬‬ ‫געבויט א מזבח‪ ,‬און ער האט געדאנקט דעם‬ ‫אייבערשטן אויף בשורת הזרע‪ ,‬און בשורת הארץ‪.‬‬ ‫די צווייטע פשט זאגט רש"י‪ ,‬אז ער איז אנגעקומען‬ ‫אהין‪ ,‬ויקרא שם בשם ה'‪ ,‬און ער האט יעצט קורא‬ ‫פון דארט איז ער געגאנגען ווייטער‪ ,‬ויעתק משם‬ ‫געווען דארט בשם ה'‪ ,‬ער האט געברענגט קרבנות‬ ‫ההרה מקדם לבית א‪-‬ל‪ ,‬ויט אהלה‪ ,‬בית א‪-‬ל מים‬ ‫אויף דעם מזבח‪ .‬לויט די צווייטע פשט‪ ,‬האט ער‬ ‫והעי מקדם‪ ,‬ער איז אנגעקומען צווישן בית א‪-‬ל און‬ ‫נאכאמאל קורא געווען בשם ה'‪ ,‬ווייל די גמרא (ברכות‬ ‫עי‪ ,‬ויבן שם מזבח לה'‪ ,‬האט ער נאכאמאל געבויט א‬ ‫ו‪ ):‬זאגט דאך אויף אברהם אבינו‪ ,‬אז פון אים לערנט‬ ‫מזבח פארן אייבערשטן‪ ,‬ויקרא בשם ה'‪ ,‬און ער האט‬ ‫מען אראפ‪ ,‬כל הקובע מקום לתפלתו‪ ,‬אלקי אברהם‬ ‫גערופן אין נאמען פון אייבערשטן‪ .‬דא‪ ,‬זאגט רש"י‪,‬‬ ‫בעזרו‪ .‬אזוי ווי ער האט געוואלט נאכאמאל מתפלל‬ ‫איז שוין נישט געווען קיין הודאה‪ ,‬מען האט אים‬ ‫זיין‪ ,‬איז ער געגאנגען צו דעם פלאץ וואו ער איז‬ ‫גארנישט געזאגט אינדערמיט וואס אויף דעם האט‬ ‫געווען דארט בראשונה‪ ,‬און דארט איז ויקרא בשם‬ ‫ער געבויט א מזבח‪ .‬דא איז שוין געקומען א תפלה‪.‬‬ ‫ה'‪ - .‬די גמרא ברענגט נישט קיין ראיה פון דא‪ ,‬אז‬ ‫אין די שטאט עי איז געווען שפעטער א פראבלעם‬ ‫מען דארף קובע זיין מקום לתפלתו‪ .‬ווייל דא איז‬ ‫מיטן עון פון עכן‪ ,‬וואס עכן האט געזינדיגט (יהושע ז)‪.‬‬ ‫נישט קיין הכרח‪ ,‬דא קען מען טייטשן ויקרא שם‬ ‫און ער האט מתפלל געווען אויף דעם עון וואס וועט‬ ‫בשם ה'‪ ,‬אז פאר דעם האט ער דארט קורא געווען‬ ‫זיין דארט‪ ,‬און ער האט געבויט א מזבח‪.‬‬ ‫בשם ה'‪ .‬על כל פנים‪ ,‬ער איז צוריקגעגאנגען צו דעם‬ ‫פלאץ וואו ער איז געווען דארט בראשונה‪– .‬‬ ‫עס איז געווארן א רעב‪ ,‬איז אברהם אראפגעגאנגען‬ ‫נאכדעם איז געווען א דריטע מאל וואס ער האט‬ ‫קיין מצרים‪ ,‬און ווען ער איז צוריק ארויפגעקומען‪,‬‬ ‫געבויט א מזבח‪ ,‬ווען ער איז אנגעקומען אין אלוני‬ ‫ואברם כבד מאד במקנה בכסף ובזהב‪ ,‬וילך למסעיו‬ ‫ממרא (בראשית יג‪-‬יז)‪.‬‬ ‫מנגב ועד בית אל‪ ,‬עד המקום אשר היה שם אהלה‬ ‫בתחלה‪ ,‬ער איז צוריקגעגאנגען אויף דעם פלאץ‬ ‫*‬ ‫וואו ער האט געהאט זיין אהל פריער‪ ,‬בין בית אל‬ ‫~יג~‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫האט אים רבי יענקעלע געזאגט‪ ,‬עס שטייט פון‬ ‫ווען ער איז אנגעקומען קיין בית א‪-‬ל‪ ,‬שטייט אין‬ ‫אר"י הק'‪ ,‬אז בעפאר מען שטעלט זיך דאווענען‪,‬‬ ‫פסוק (בראשית יב‪-‬ח) ויט אהלה‪ ,‬און ער האט‬ ‫דארף א יוד מקבל זיין אויף זיך די מצוה פון ואהבת‬ ‫אויפגעשטעלט דארט זיין געצעלט‪ ,‬ויבן שם מזבח‬ ‫לרעך כמוך (ויקרא יט‪-‬יח)‪ ,‬מען דארף ליב האבן יענעם‬ ‫לה'‪ ,‬און ער האט געבויט א מזבח‪ ,‬ויקרא בשם ה'‪.‬‬ ‫אזוי ווי זיך אליין‪ .‬זאגט ער‪ ,‬דו מיינסט אז דאס איז א‬ ‫קודם האט ער אויפגעשטעלט זיין אהל‪ ,‬און נאכדעם‬ ‫שפיל‪ ,‬מען האט אינזין ואהבת לרעך כמוך‪ ,‬און‬ ‫האט ער קורא געווען בשם ה'‪ .‬אונז ווייס מיר‪ ,‬אז‬ ‫נאכדעם גייט מען צו זיינע צרכים‪ .‬ווען מען האט‬ ‫ווען מען דארף קורא זיין בשם ה'‪ ,‬מען דארף‬ ‫אינזין ואהבת לרעך כמוך‪ ,‬דארף מען זעהן עס‬ ‫דאווענען‪ ,‬איז די ערשטע זאך דאווענט מען‪ ,‬זריזין‬ ‫אויסצופירן בפועל‪ .‬עס קומען דא פרעמדע‬ ‫מקדימין למצוות (פסחים ד‪ .).‬ווען מען שטייט אויף‬ ‫מענטשן‪ ,‬זיי זענען פרעמד‪ ,‬און מען דארף זיי מקרב‬ ‫צופרי‪ ,‬טאר מען נישט טון קיין שום מלאכה‪ ,‬ביז מען‬ ‫זיין‪ ,‬און זיי ווילן הערן א גוט ווארט פון איינעם‪ ,‬אז‬ ‫דאווענט קודם‪ .‬מען טאר נישט ארויסגיין לדרך‪ ,‬און‬ ‫מען האט אים באמערקט‪ .‬און טאמער האט ער‬ ‫מען טאר נישט טון אן ארבעט‪ ,‬בעפאר מען דאווענט‬ ‫עפעס‪ ,‬זאל מען אים העלפן‪ .‬און איך גיי צו פארן‬ ‫(ברכות יד‪ .).‬די ערשטע זאך דארף זיין תפלה‪ .‬אברהם‬ ‫דאווענען‪ ,‬און איך פרעג אים‪ ,‬ווער ער איז‪ ,‬און וואס‬ ‫אבינו האט געהאט צו טון דארט צוויי זאכן‪ ,‬ער האט‬ ‫מען קען אים העלפן‪ ,‬וכדומה‪ ,‬ווערט יענער‬ ‫געדארפט אויפשטעלן זיין אהל‪ ,‬און ער האט‬ ‫בארואיגט‪ ,‬ער האט שוין דא איינעם וואס קוקט זיך‬ ‫געדארפט מתפלל זיין‪ .‬פארוואס זאגט די תורה‪ ,‬אז‬ ‫אום אויף אים‪ .‬זאגט ער‪ ,‬דו האסט אין זינען ואהבת‬ ‫קודם ויט אהלה‪ ,‬ער האט קודם אויפגעשטעלט זיין‬ ‫לרעך כמוך במחשבה‪ ,‬איך פיר עס אויס במעשה‪ ,‬איך‬ ‫אהל דארט‪ ,‬און נאכדעם ויבן שם מזבח לה' ויקרא‬ ‫גיי ארום פון איינעם צום צווייטן פארן דאווענען‪,‬‬ ‫בשם ה'‪ .‬פארוואס האט ער נישט געטון פארקערט‪,‬‬ ‫מקיים זיין די מצוה פון ואהבת לרעך כמוך‪ - .‬עס איז‬ ‫ער וואלט געדארפט קודם זיך שטעלן דאווענען‪,‬‬ ‫א מוסר השכל פאר יעדן איינעם‪ ,‬עס קומט אריין א‬ ‫בויען א מזבח‪ ,‬און נאכדעם וואס ער האט געענדיגט‬ ‫פרעמדער אין בית המדרש‪ ,‬ער זעצט זיך ביי אן עק‪,‬‬ ‫דאווענען‪ ,‬טוט מען די זייטיגע צרכים‪.‬‬ ‫קיינער קוקט נישט אויף אים‪ ,‬מען איז אים נישט‬ ‫מקרב‪ .‬עס איז א חלק פון ואהבת לרעך כמוך‪ ,‬ווען‬ ‫מען דערציילט נאך פון רבי דניאל פריש ז"ל‪ ,‬ער איז‬ ‫עס קומט אריין א מענטש‪ ,‬דארף מען אים מקרב זיין‪,‬‬ ‫געווען א אדם גדול‪ ,‬א מקובל אין ארץ ישראל‪ ,‬אז‬ ‫און מען דארף אים העלפן‪ ,‬וכדומה‪.‬‬ ‫אלץ יונגערמאן איז ער אמאל געפארן קיין‬ ‫אנטווערפן צו רבי איציקל פון פשעווארסק‪ ,‬און רבי‬ ‫אברהם אבינו איז אנגעקומען אויף בית אל‪ ,‬ער‬ ‫יענקעלע זכרונו לברכה‪ ,‬איז אויך געווען דארט‪ .‬ער‬ ‫האט געוואלט בויען א מזבח פארן אייבערשטן‪ ,‬ויט‬ ‫איז נאכנישט געווען קיין רבי‪ ,‬ער האט זיך געפארעט‬ ‫אהלה‪ ,‬זאגט רש"י (בראשית יב‪-‬ח)‪ ,‬אהלה כתיב‪ ,‬נישט‬ ‫מיט די אלע וואס זענען אנגעקומען אהין‪ .‬עס איז‬ ‫זיין אהל האט ער אויפגעשטעלט‪ ,‬נאר איר אהל‪.‬‬ ‫געווען א פלאץ וואו די מענטשן זענען אנגעקומען‪,‬‬ ‫בתחלה נטע את אהל אשתו‪ ,‬ואחר כך את שלו (ב"ר‬ ‫און צופרי פארן דאווענען האט ער זיך ארומגעדרייט‬ ‫לט‪-‬טו)‪ ,‬קודם האט ער אויפגעשטעלט איר אהל‪ ,‬און‬ ‫אין בית המדרש פון איינעם צום צווייטן‪ ,‬געגעבן‬ ‫נאכדעם האט ער אויפגעשטעלט זיין אהל‪ .‬ווען מען‬ ‫שלום עליכם‪ ,‬ווי אזוי הייסטו‪ ,‬און ווער ביסטו‪ ,‬וואס‬ ‫קומט אן אויף א פלאץ‪ ,‬און מען שטייט אינדרויסן‪,‬‬ ‫טוסטו דא‪ ,‬און אויסגעפרעגט‪ ,‬וואו איז דיין אכסניא‪,‬‬ ‫ער האט נישט קיין אהל וואו אריינצוגיין‪ ,‬ער איז‬ ‫וואו שטייסטו איין‪ .‬ווען ער האט געענדיגט מיט‬ ‫דארט מיט שרה צוזאמען‪ .‬מילא פאר זיך קען ער‬ ‫ראובן‪ ,‬איז ער געגאנגען צו שמעון‪ ,‬פון שמעון איז‬ ‫מוותר זיין‪ .‬ער וועט זיך שטעלן קודם דאווענען‪,‬‬ ‫ער געגאנגען צו לוי‪ .‬האט רבי דניאל געזאגט‪ ,‬אז עס‬ ‫זיינע פעקלעך וועט ער לאזן אינדרויסן‪ .‬אבער ער‬ ‫האט אים זייער געאהרט‪ ,‬פארן דאווענען איז נישט‬ ‫קען נישט מוותר זיין אויף שרה‪ .‬שרה שטייט‬ ‫קיין צייט צו גיין שמועסן איינעם מיטן צווייטן‪ ,‬פארן‬ ‫אינדרויסן‪ ,‬זי זאל שטיין און ווארטן ביז ער וועט‬ ‫דאווענען דארף מען זיך צוגרייטן צום דאווענען‪.‬‬ ‫ענדיגן זיין מזבח‪ ,‬און ביז ער וועט מתפלל זיין‪ ,‬און‬ ‫נאכן דאווענען האט ער אים פארגעהאלטן‪ ,‬פארוואס‬ ‫אזוי זאל זי זיך דרייען אינדרויסן אויף די גאס‪ ,‬און‬ ‫ער ברענגט אן די צייט ארומצוגיין שמועסן פון‬ ‫נישט האבן קיין פלאץ וואו אריינצוגיין‪ .‬דאס איז‬ ‫איינעם צום צווייטן‪ ,‬און מען האלט נאך פארן‬ ‫ואהבת לרעך כמוך‪ ,‬וואס מען דארף מקיים זיין‬ ‫דאווענען‪.‬‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יד~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫גענומען די פיש‪ ,‬דו האסט אים אפגעהאקט די קאפ‪,‬‬ ‫בעפאר מען שטעלט זיך דאווענען?! ויט אהלה‪,‬‬ ‫דו האסט אים צושניטן אויף שטיקער‪ ,‬און נאכדעם‬ ‫קודם האט ער אויפגעשטעלט איר אהל‪ ,‬און‬ ‫עסטו אים אויף‪ .‬דאס הייסט דו האסט ליב די פיש?‬ ‫נאכדעם ויבן שם מזבח לה'‪ ,‬האט ער געבויט א מזבח‬ ‫דו האסט דיך ליב! דו האסט דיך ליב‪ ,‬דורך די פיש‪- .‬‬ ‫פארן אייבערשטן‪ ,‬ואחר כך אהלו‪ ,‬און נאכדעם האט‬ ‫די אהבה וואס איז דא ביי א זיווג‪ ,‬איז די אהבה נישט‬ ‫ער אויפגעשטעלט זיין אהל‪ .‬זיין אהל האט ער נישט‬ ‫אז ער האט זיך ליב‪ ,‬און פארדעם האט ער חתונה‬ ‫אויפגעשטעלט בעפאר ער האט זיך געשטעלט‬ ‫געהאט‪ .‬אהבה איז טייטש‪ ,‬איך האב יענעם ליב‪ ,‬אז‬ ‫דאווענען‪ ,‬אהלו איז געווען אינגאנצן שפעטער‪,‬‬ ‫ער גיט זיך אוועק פאר יענעם‪ .‬די פסוק (דברים כד‪-‬ה)‬ ‫נאכדעם וואס ער האט געבויט א מזבח לה'‪ ,‬האט ער‬ ‫זאגט‪ ,‬נקי יהיה לביתו שנה אחת‪ ,‬ושימח את אשתו‬ ‫אויפגעשטעלט זיין אהל‪ .‬ויט אהלה‪ ,‬קודם האט ער‬ ‫אשר לקח‪ ,‬זאגט רש"י‪ ,‬ושמח את אשתו איז נישט‬ ‫אויפגעשטעלט איר אהל‪ ,‬און נאכדעם ויבן שם מזבח‬ ‫דער טייטש דו זאלסט זיך פרייען צוזאמען מיט איר‪,‬‬ ‫לה'‪ ,‬האט ער געבויט א מזבח פארן אייבערשטן‪ .‬אז‬ ‫ווייל דעמאלטס וואלט געדארפט שטיין ושמח‬ ‫מען קוקט זיך אום אויף יענעם‪ ,‬פאר מען שטעלט‬ ‫(בקמץ)‪ .‬עס איז נישט דא קיין מצוה פון שמחה אויף‬ ‫זיך דאווענען פארן אייבערשטן‪ ,‬דאס איז ואהבת‬ ‫דיר‪ ,‬די מצוה איז וואס מען גיט אוועק פאר יענעם‪- .‬‬ ‫לרעך כמוך‪ ,‬דאס איז א הכנה צו דאווענען‪.‬‬ ‫אוהב את אשתו כגופו איז דער טייטש‪ ,‬אז איר‬ ‫*‬ ‫פראבלעם איז דיין פראבלעם‪ ,‬און אירע הרגשות‪,‬‬ ‫אירע פילינג"ס‪ ,‬איז דיינע פילינג"ס‪ .‬וואס זי האט‪ ,‬איז‬ ‫און עס גייט נאך טיפער‪ .‬דאס איז אפילו עס וואלט‬ ‫נישט אזוי ווי א צווייטער האט‪ ,‬עס איז ממש אזוי ווי‬ ‫געווען א פרעמדער‪ ,‬מען דארף מקיים זיין ואהבת‬ ‫דיינס‪ .‬וואס דו טוסט פאר דיר‪ ,‬דארפסטו טון אין‬ ‫לרעך כמוך‪ .‬ווען מען רעדט פון די אייגענע בני בית‪,‬‬ ‫שטוב אויך‪.‬‬ ‫איז דא א טיפערע חלק דערין‪ .‬אין די גמרא (יבמות‬ ‫סב‪ ):‬שטייט‪ ,‬וואס מיינט א יודישע שידוך‪ ,‬וואס‬ ‫די גמרא (יבמות סב‪ ):‬זאגט‪ ,‬אז ווילאנג מען האט נישט‬ ‫מיינט א יודישע זיווג‪ ,‬ווי אזוי א מאן און א ווייב‬ ‫חתונה‪ ,‬איז נישט דא קיין ברכה אין שטוב‪ ,‬עס איז‬ ‫דארפן לעבן צוזאמען‪ .‬זאגט די גמרא‪ ,‬אוהב את‬ ‫נישט דא קיין שמירה‪ ,‬עס איז נישט דא קיין שמחה‪,‬‬ ‫אשתו כגופו‪ ,‬די אהבה דארף זיין‪ ,‬אז ער דארף איר‬ ‫עס איז נישט דא קיין תורה‪ .‬ווען מען האט חתונה‪,‬‬ ‫ליב האבן אזוי ווי זיך אליין‪ ,‬ומכבדה יותר מגופו‪ ,‬און‬ ‫דעמאלטס קומט אלעס מיט‪ .‬אונז ווייס מיר בדרך‬ ‫מכבד זיין דארף ער איר‪ ,‬מער ווי ער איז מכבד זיך‬ ‫כלל פארקערט‪ ,‬אז זוגות ברענגט נישט קיין ברכה‪,‬‬ ‫אליין‪.‬‬ ‫זוגות ברענגט א קללה (פסחים קט‪ .):‬ווי אזוי קען זיין‬ ‫אז מען זאגט‪ ,‬אז ווען מען האט נישט חתונה געהאט‪,‬‬ ‫אוהב את אשתו כגופו‪ ,‬עס דארף זיין אהבה אזוי ווי‬ ‫דעמאלטס פעלן די אלע זאכן‪ .‬און ווען עס ווערט‬ ‫צו זיך אליין‪ .‬געווענליך ביי צוויי מענטשן‪ ,‬איז דער‬ ‫זוגות‪ ,‬דעמאלטס קומען צו די אלע ברכות‪ .‬די תירוץ‬ ‫סדר‪ ,‬ער איז קודם‪ .‬קודם איז ער‪ ,‬און נאכדעם טוט‬ ‫דערויף איז‪ ,‬ווייל ביי א יוד איז א זיווג נישט קיין‬ ‫מען מסדר זיין אז מען דארף העלפן פאר א צווייטען‬ ‫זוגות‪ ,‬עס איז נישט צוויי מענטשען‪ ,‬עס איז איינס‪.‬‬ ‫אויך‪ .‬א יודישער זיווג‪ ,‬איז א מאן און ווייב איינס‪ ,‬עס‬ ‫ער איז א פלג גופא‪ ,‬און ווען מען האט חתונה‪ ,‬ווערט‬ ‫איז נישט דא קיין איך בין קודם און דו ביסט די‬ ‫נשלם דער מענטש‪ .‬איז עס נישט קיין זוגות‪ ,‬און‬ ‫צווייטע‪ ,‬דאס איז חד גופא‪ .‬א יודישע זיווג איז‬ ‫דארט איז חל די ברכה‪ .‬דאס איז איין חלק פון אוהב‬ ‫יעדער א פלג גופו‪ ,‬נאר א האלבע מענטש‪ ,‬און‬ ‫את אשתו כגופו‪.‬‬ ‫צוזאמען ווערן זיי גערעכנט ווי איינס‪ .‬זכר ונקבה‬ ‫בראם‪ ,‬ויקרא את שמם אדם (בראשית ה‪-‬ב)‪ .‬עס איז‬ ‫די גמרא זאגט ווייטער‪ ,‬ומכבדה יותר מגופו‪ ,‬איר‬ ‫נישט איך בין קודם און נאכדעם קומט א צווייטער‪,‬‬ ‫מכבד זיין‪ ,‬דארף מען מער ווי פאר זיך אליין‪.‬‬ ‫די אהבה דארף זיין כגופו‪ ,‬אזוי ווי זיך אליין‪.‬‬ ‫טייטשט רש"י (סנהדרין עו‪ ,):‬ווען 'ער' דארף האבן א‬ ‫בגד‪ ,‬און 'זי' דארף האבן א בגד‪ ,‬ער דארף האבן א‬ ‫די מפרשים זענען מסביר‪ ,‬עס מיינט נישט א‬ ‫זאך פאר זיך‪ ,‬און זי דארף האבן א תכשיט‪ ,‬דארף ער‬ ‫גשמיות'דיגע אהבה‪ .‬די וועלט זאגט נאך‪ ,‬איינער‬ ‫קודם געבן אירע צרכים‪ ,‬פאר ער גיט פאר זיך אליין‪.‬‬ ‫האט אמאל געזאגט‪ ,‬אז ער האט ליב פיש‪ .‬האט ער‬ ‫זי קען נישט זיין בעסער פון דיר‪ ,‬אבער ווען עס‬ ‫געזאגט‪ ,‬דו האסט ליב פיש? איך זעה דו האסט‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~טו~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫וואס ער האט אויפגעטון מיט די תפלה‪ .‬קודם איז‬ ‫קומט צו כבוד‪ ,‬מכבד זיין‪ ,‬דארף ער איר מכבד זיין‬ ‫געווען ויט אהלה‪ ,‬ער איז געגאנגען און ער האט‬ ‫יותר מגופו‪ .‬עס קומט יום טוב‪ ,‬און די הוצאות זענען‬ ‫אויפגעשטעלט איר אהל‪ ,‬ווייל ער דארף איר מכבד‬ ‫אסאך‪ ,‬און זי בעהט אז זי דארף האבן עפעס פאר‬ ‫זיין‪ ,‬און כיבוד דארף זיין מכבדה יותר מגופו‪ .‬נאכדעם‬ ‫זיך‪ ,‬און ער וויל קויפן א זאך פאר זיך‪ ,‬און ער האט‬ ‫איז דא אז תקרא וה' יענה‪ ,‬תשוע ויאמר הנני‪ .‬נאכדעם‬ ‫נישט קיין געלט פאר ביידע‪ ,‬מכבדה יותר מגופו‪,‬‬ ‫איז געווען ויבן שם מזבח לה'‪ ,‬האט ער געבויט די‬ ‫דארף ער אוועקגעבן פאר איר‪ ,‬מכבד זיין איר‪ ,‬מער‬ ‫מזבח פארן אייבערשטן‪ ,‬און ער האט מתפלל געווען‪.‬‬ ‫ווי זיך אליין‪.‬‬ ‫ווייל אז א יוד פירט זיך מיט די מדה‪ ,‬איז עס א חלק‬ ‫פון קבלת התפלה‪ .‬ווען א יוד טוט סתם א חסד‪ ,‬ער‬ ‫זאגט די גמרא‪ ,‬ווען איינער פירט זיך אזוי‪ ,‬ווען‬ ‫טוט פאר יענעם פארן דאווענען‪ ,‬דאס מיינט דער‬ ‫איינער איז איר מכבד יותר מגופו‪ ,‬אויף אים איז‬ ‫אר"י הק'‪ ,‬אז מען דארף מקיים זיין די מצוה פון‬ ‫געזאגט געווארן דער פסוק (ישעיה נח‪-‬ט)‪ ,‬אז תקרא‬ ‫ואהבת לרעך כמוך פארן דאווענען‪ .‬אויב עס איז אין‬ ‫וה' יענה‪ ,‬תשוע ויאמר הנני‪ .‬אז תקרא‪ ,‬ווען דו וועסט‬ ‫שטוב‪ ,‬און מען טוט עס פאר די בני בית‪ ,‬מכבדה יותר‬ ‫זיך שטעלן דאווענען‪ ,‬וה' יענה‪ ,‬וועט דער‬ ‫מגופו‪ ,‬אויף דעם זאגט די גמרא‪ ,‬איז דא אן עקסטערע‬ ‫אייבערשטער צוהערן‪ ,‬און ער וועט ענטפערן דיינע‬ ‫ברכה‪ ,‬אז ווען א מענטש איז מתפלל נאכדעם‪ ,‬אז‬ ‫תפלות‪ .‬תשוע‪ ,‬ווען דו וועסט בעטן עפעס פונעם‬ ‫תקרא וה' יענה‪ ,‬תשוע ויאמר הנני‪.‬‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬ויאמר הנני‪ ,‬וועט דער אייבערשטער‬ ‫זאגן איך בין דא‪ .‬דער פשוט'ער פשט איז‪ ,‬אז דו‬ ‫*‬ ‫רעכנסט דיך מיט א צווייטן‪ ,‬רעכנט זיך דער‬ ‫עס איז דא נאך א גמרא וואס האט א שייכות צו דעם‬ ‫אייבערשטער מיט דיר‪ .‬אז דו פירסט זיך אויף אין‬ ‫ענין‪ .‬די גמרא (בבא מציעא נט‪ ).‬זאגט‪ ,‬לעולם יהא אדם‬ ‫שטוב‪ ,‬דו רעכנסט דיך מיט א צווייטן‪ ,‬דו האסט‬ ‫זהיר בכבוד אשתו‪ ,‬א מענטש זאל זיין זהיר אין כבוד‬ ‫רחמנות אויף איר‪ ,‬דו האסט א מדה פון רחמים‪,‬‬ ‫פון זיין בני בית‪ ,‬שאין הברכה מצויה בתוך ביתו של‬ ‫פירט זיך דער אייבערשטער מדה כנגד מדה‪.‬‬ ‫אדם אלא בשביל אשתו‪ .‬די ברכה וואס א מענטש‬ ‫האט אין שטוב‪ ,‬איז נאר אין איר זכות‪ .‬שנאמר‪ ,‬ווייל‬ ‫קומט אויס‪ ,‬ווען א מענטש איז מקיים ומכבדה יותר‬ ‫עס שטייט די וואך אין חומש (בראשית יב‪-‬טז)‪ ,‬ולאברם‬ ‫מגופו‪ ,‬ער איז מכבד די בני בית מער ווי ער איז‬ ‫היטיב בעבורה‪ .‬אברם איז שפעטער נתעשר געווארן‪,‬‬ ‫מכבד זיך‪ ,‬דאס איז א הכנה צום דאווענען‪ ,‬אז עס‬ ‫ווען ער איז צוריקגעקומען פון מצרים‪ .‬דער היטיב‬ ‫זאל מקוים ווערן אז תקרא וה' יענה‪ ,‬אז ווען דו‬ ‫איז געווען בעבורה‪ ,‬וועגן איר‪ .‬די ברכה וואס א‬ ‫וועסט רופן‪ ,‬זאל דער אייבערשטער ענטפערן‪ .‬און‬ ‫מענטש האט אין שטוב‪ ,‬קומט דורך איר‪ .‬ממילא‬ ‫דער פסוק זאגט נאך מער‪ ,‬תשוע ויאמר הנני‪ ,‬דער‬ ‫קומט זיך אז מען זאל איר מכבד זיין‪ ,‬לעולם יהא‬ ‫אייבערשטער זאגט הנני‪ .‬רש"י זאגט די קומענדיגע‬ ‫אדם זהיר בכבוד אשתו‪ ,‬ווייל די ברכה איז מצויה‬ ‫וואך (בראשית כב‪-‬א)‪ ,‬אברהם אבינו האט געזאגט הנני‪,‬‬ ‫נאר אין איר זכות‪.‬‬ ‫לשון זימון הוא‪ ,‬איך בין גרייט עס צו טון‪ .‬אמאל איז‬ ‫דא וואס עס איז תקרא‪ ,‬מען רופט צום אייבערשטן‪,‬‬ ‫א שורה שפעטער זאגט די גמרא‪ ,‬רבא האט געזאגט‬ ‫און דער אייבערשטער ענטפערט‪ ,‬אבער ער‬ ‫פאר די בני מחוזא‪ ,‬אוקירו לנשייכו‪ ,‬גיבטס כבוד אין‬ ‫ענטפערט נישט תיכף‪ ,‬ער ענטפערט אין א געוויסע‬ ‫שטוב‪ ,‬כי היכי דתתעתרו‪ ,‬וועט איר זוכה זיין צו‬ ‫צייט‪ ,‬נישט יעדע בקשה ווערט געענטפערט אויפן‬ ‫עשירות‪ .‬די מפרשים זענען מסביר‪ ,‬וואס האט דא‬ ‫מינוט‪ .‬אבער ווען א יוד פירט זיך מיט די מדה‪,‬‬ ‫רבא צוגעגעבן? עס איז דאך די פריערדיגע מימרא‪,‬‬ ‫דעמאלטס תשוע‪ ,‬ווען דו וועסט בעטן‪ ,‬ויאמר הנני‪,‬‬ ‫אז די ברכה איז מצויה נאר בשביל אשתו‪.‬‬ ‫איך בין דא‪ ,‬איך בין מזומן דיר צו העלפן תיכף‪.‬‬ ‫די פריערדיגע מימרא האט נאר אזויפיל געזאגט‪ ,‬אז‬ ‫ווען אברהם אבינו איז געקומען‪ ,‬און ער האט‬ ‫מען דארף זיין זהיר בכבוד אשתו‪ ,‬ווייל די ברכה‬ ‫געדארפט מתפלל זיין‪ ,‬און ער האט געוואלט אז די‬ ‫קומט דורך איר‪ .‬ווי איינער זאגט‪ ,‬עס איז אן הכרת‬ ‫תפלה וואס ער גייט מתפלל זיין דא אין עי אויף עכן‪,‬‬ ‫הטוב‪ .‬זי ברענגט אריין די ברכה אין שטוב‪ ,‬און אז דו‬ ‫זאל ווערן אנגענומען‪ ,‬אז עס זאל נישט זיין קיין חרון‬ ‫ביסט נהנה פון די ברכה וואס זי האט‬ ‫אף פונעם אייבערשטן אויף כלל ישראל דעמאלטס‪,‬‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~טז~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫עס איז געווען אהלה בתחלה‪ .‬מילא די ערשטע מאל‬ ‫אריינגעברענגט‪ ,‬קומט זיך אז דו זאלסט זהיר זיין‬ ‫וויל די תורה פארציילן אז מען דארף קודם‬ ‫בכבוד אשתו‪ .‬ווי אזוי איז ווען עס איז נישט דא קיין‬ ‫אויפשטעלן איר אהל פאר זיין אהל‪ .‬אבער ווען ער‬ ‫ברכה אין שטוב? זי האט גארנישט אריינגעברענגט‪,‬‬ ‫קומט צוריק‪ ,‬פארוואס מוז ער פארציילן די פרטים‬ ‫עס איז צרות אין שטוב‪ .‬איז נישט דא קיין חיוב פון‬ ‫אז עס איז געווען אהלה בתחלה‪ .‬די תורה וויל‬ ‫לעולם יהא אדם זהיר בכבוד אשתו‪ ,‬אז דו דארפסט‬ ‫פארציילן‪ ,‬אז אברהם אבינו האט מכיר געווען‪ ,‬אז‬ ‫זיין זהיר בכבודה ווייל די ברכה איז בשבילה‪ .‬ער‬ ‫דאס וואס ער האט זוכה געווען צו ואברם כבד מאד‬ ‫האט נישט קיין ברכה אין שטוב‪ ,‬זי האט גארנישט‬ ‫במקנה בכסף ובזהב‪ ,‬איז צו פארדאנקען‪ ,‬אשר היה‬ ‫אריינגעברענגט‪ ,‬איז נישט דא קיין הכרת הטוב וואס‬ ‫שם אהלה בתחלה‪ ,‬וויבאלד דארט האט ער‬ ‫עס דארף זיין‪ .‬זאגט רבא‪ ,‬די פשט איז אנדערש‪ .‬רבא‬ ‫אויפגעשטעלט איר אהל קודם‪ ,‬וועגן דעם האט ער‬ ‫זאגט‪ ,‬זי ברענגט אריין די ברכה אין שטוב‪ ,‬אבער כדי‬ ‫זוכה געווען‪ ,‬אז ער זאל צוקומען צו אוקירו לנשייכו‬ ‫דו זאלסט קענען זוכה זיין אז די ברכה זאל אנקומען‬ ‫כי היכי דתתעתרו‪.‬‬ ‫צו דיר‪ ,‬ווענדט זיך אין דיינע מעשים‪ ,‬עס הייבט זיך‬ ‫אן ביי דיר‪ .‬אוקירו לנשייכו‪ ,‬ווען דו וועסט געבן כבוד‬ ‫*‬ ‫אין שטוב‪ ,‬כי היכי דתתעתרו‪ ,‬דאס וועט ברענגען די‬ ‫מען זעהט ביי די פרשה פון סוטה‪ ,‬שטייט פאר דעם‬ ‫עשירות‪ .‬נישט ווען זי ברענגט די עשירות אין שטוב‪,‬‬ ‫אין פסוק (במדבר ה‪-‬י)‪ ,‬איש אשר יתן לכהן לו יהיה‪,‬‬ ‫נאכדעם זאגט מען אז מען דארף זיין זהיר בכבוד‬ ‫זאגט רש"י‪ ,‬ממון הרבה‪ .‬דורך מעשר וואס מען גיט‬ ‫אשתו‪ .‬עס הייבט זיך אן פון ענק‪ ,‬אוקירו לנשייכו‪,‬‬ ‫פארן כהן‪ ,‬איז מען זוכה צו עשירות‪ .‬זאגט די גמרא‬ ‫עטץ דארפטס קודם מכבד זיין‪ ,‬און נאכדעם וועט‬ ‫(ברכות סג‪ ,).‬אז טאמער ער וויל צוריקהאלטן די‬ ‫צוקומען דערצו כי היכי דתתעתרו‪.‬‬ ‫תרומות ומעשרות‪ ,‬ער גיט נישט פארן כהן וואס ער‬ ‫דארף צו געבן‪ ,‬דעמאלטס וועט ער דארפן ברענגען‬ ‫און אזוי איז געווען ביי אברהם אבינו‪ .‬ויט אהלה‪ ,‬ער‬ ‫זיין ווייב צום כהן‪ ,‬דאס איז די פרשה פון סוטה‪ ,‬וואס‬ ‫האט איר מכבד געווען יותר מגופו‪ ,‬ער איז געווען‬ ‫שטייט נאכדעם‪.‬‬ ‫זהיר בכבוד אשתו‪ ,‬ער האט איר געגעבן קודם איר‬ ‫אהל‪ .‬ער איז געווען אן ארימאן בשעת ער האט‬ ‫זוכה זיין צו עשירות‪ ,‬זאגט די גמרא (שבת קיט‪ ,).‬עשר‬ ‫געבויט די מזבח‪ ,‬בחזרתו פרע הקפותיו‪ ,‬ווען ער איז‬ ‫תעשר (דברים יד‪-‬כב)‪ ,‬עשר בשביל שתתעשר‪ .‬ווען א‬ ‫צוריקגעקומען‪ ,‬האט ער באצאלט‪ .‬עס איז געווען א‬ ‫מענטש גיט מעשר‪ ,‬ער גיט צדקה‪ ,‬איז ער זוכה צו‬ ‫רעב‪ ,‬עס איז נישט דא קיין ברכה אין שטוב‪ ,‬ער גייט‬ ‫עשירות‪ .‬א מענטש קען אמאל טראכטן‪ ,‬איך האב אן‬ ‫אראפ אויף מצרים‪ ,‬און ווען ער קומט צוריק‪ ,‬ואברם‬ ‫אנדערע וועג פון עשירות‪ ,‬אוקירו לנשייכו כי היכי‬ ‫כבד מאד במקנה בכסף ובזהב‪ ,‬ער איז אנגעלאדנט‬ ‫דתתעתרו‪ ,‬פארוואס דארף איך אוועקגעבן דאס‬ ‫געווארן במקנה בכסף ובזהב‪ .‬ווער האט עס אים‬ ‫געלט פארן כהן? איך וועל איר קויפן א מתנה פאר‬ ‫גורם געווען? אוקירו לנשי יכו כי היכי דתתעתרו‪,‬‬ ‫דעם געלט‪ ,‬איך וועל איר מוקיר זיין‪ ,‬וועל איך אויך‬ ‫דורכדעם וואס ער האט איר מכבד געווען פריער‪ ,‬ער‬ ‫זוכה זיין צו עשירות‪ .‬אויף עשירות איז דאך דא אן‬ ‫האט אויפגעשטעלט איר אהל‪ ,‬און נאכדעם האט ער‬ ‫אנדערע וועג אויך‪ ,‬ווי אזוי איך קען זוכה זיין‪ ,‬איך‬ ‫אויפגעשטעלט פאר זיך‪ ,‬האט ער זוכה געווען צו‬ ‫מוז דאך נישט געבן פארן כהן‪.‬‬ ‫דעם עשירות‪ .‬און נאכדעם ווען ער האט זוכה געווען‬ ‫צו ואברם כבד מאד‪ ,‬וילך למסעיו‪ ,‬איז ער‬ ‫אמת‪ ,‬מען קען טאקע זוכה זיין צו עשירות‪ ,‬אבער‬ ‫צוריקגעגאנגען עד המקום אשר היה שם אהלה‬ ‫נישט יעדע עשירות איז א ברכה‪ .‬וויפיל מאל איז דא‬ ‫בתחלה‪ ,‬ער איז צוריקגעגאנגען אויף דעם פלאץ וואו‬ ‫א עשירות וואס פירט אראפ פונעם ריכטיגן וועג‪ ,‬און‬ ‫ער האט פריער אויפגעשטעלט אהלה‪ ,‬ער האט‬ ‫עס ברענגט צו אז עס זאל ווערן א סוטה‪ .‬אז דו‬ ‫אויפגעשטעלט איר אהל‪ ,‬כדי לכבדה יותר מגופו‪,‬‬ ‫וועסט געבן צדקה‪ ,‬וועט זיין א ברכה אין דעם‬ ‫דאס האט גורם געווען אז ער איז יעצט געווארן אן‬ ‫עשירות וואס דו באקומסט‪ .‬טאמער עס איז איש‬ ‫עושר‪ ,‬ולאברם היטיב בעבורה‪.‬‬ ‫אשר יתן לכהן‪ ,‬לו יהיה‪ ,‬אבער טאמער דו וועסט זיך‬ ‫וועלן צוריקהאלטן‪ ,‬דו וועסט נישט וועלן געבן פאר‬ ‫מיט דעם פארענטפערט מען‪ ,‬פארוואס עס שטייט‬ ‫דעם כהן‪ ,‬דו וועסט זאגן‪ ,‬אז פאר עשירות האב איך‬ ‫נאכאמאל איבערגעחזר'ט אין פסוק (בראשית יג‪-‬ג) אז‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יז~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫יעדן טאג‪ ,‬ואהבת את ה' אלקיך בכל לבבך‪ ,‬ובכל‬ ‫א צווייטע וועג אויך‪ ,‬לסוף מביאה לכהן‪ ,‬וועט די‬ ‫נפשך‪ ,‬ובכל מאדך (דברים ו‪-‬ה)‪ .‬מען דארף ליב האבן‬ ‫עשירות צוברענגען דערצו‪ ,‬אז עס זאל זיין מביאה‬ ‫דעם אייבערשטן מיט דיין גאנצן נפש‪ ,‬און מיט דיין‬ ‫לכהן‪ .‬עס דארף זיין ביידע‪ ,‬עס דארף זיין אוקירו‬ ‫גאנץ פארמעגן‪ .‬און ווי רש"י טייטשט‪ ,‬און עס איז א‬ ‫לנשייכו כי היכי דתתעתרו‪ ,‬אבער כדי אז די עשירות‬ ‫משנה (ברכות נד‪ ,).‬בכל נפשך איז טייטש‪ ,‬אפילו נוטל‬ ‫זאל זיך האלטן‪ ,‬עס זאל זיין אויף אן ערליכן וועג‪,‬‬ ‫את נפשך‪ ,‬עס איז דא אמאל וואס א מענטש דארף‬ ‫דארף אויך זיין עשר תעשר‪ – .‬און דאס איז געווען‬ ‫אוועקגעבן זיין לעבן פארן אייבערשטן‪ .‬ווען עס‬ ‫ביי אברהם אבינו‪ ,‬שפעטער אין די קומענדיגע‬ ‫קומט צו עבודה זרה‪ ,‬גילוי עריות‪ ,‬שפיכות דמים‪,‬‬ ‫פרשה‪ ,‬ויתן לו מעשר מכל (בראשית יד‪-‬כ)‪ .‬נאך דעם‬ ‫דארף מען אוועקגעבן דעם נפש‪ .‬ובכל מאדך‪ ,‬בכל‬ ‫וואס ער האט געהאט די ברכה פון עשירות‪ ,‬האט‬ ‫ממונך‪ ,‬אמאל איז דא וואס מען בעהט נישט דיין‬ ‫עס אים נישט מונע געווען פון געבן זיין מעשר‪ ,‬ויתן‬ ‫נפש‪ ,‬אבער טאמער דו וועסט נישט עובר זיין די‬ ‫לו מעשר מכל‪ ,‬ער האט שפעטער געגעבן מעשר‪.‬‬ ‫עבירה‪ ,‬וועסטו פארלירן דיין פארמעגן‪ .‬בכל ממונך‪,‬‬ ‫***‬ ‫מען מוז אוועקגעבן דאס גאנצע פארמעגן‪ .‬די גמרא‬ ‫זאגט שוין‪ ,‬אז עס איז דא א מענטש וואס עס איז‬ ‫איך האב געזען שטיין פון רבי יהודה אסאד זצ"ל‪ ,‬אין‬ ‫אים חביב ממונו יותר מגופו‪ ,‬און עס איז דא וואס‬ ‫זיין ספר דברי מהרי"א‪ .‬דער פסוק (יב‪-‬טז) זאגט‪,‬‬ ‫גופו איז חביב מממונו‪ ,‬עס איז נישט קיין נפקא‬ ‫ולאברם הטיב בעבורה‪ ,‬ויהי לו צאן ובקר וחמורים‬ ‫מינה‪ ,‬בכל נפשך‪ ,‬ובכל מאדך‪ ,‬אלעס דארף מען‬ ‫ועבדים ושפחות‪ .‬אין ויהי אלא לשון צער (מגילה י‪,):‬‬ ‫אוועקגעבן פארן אייבערשטן‪.‬‬ ‫וואו עס שטייט 'ויהי'‪ ,‬איז עס א לשון צער‪ .‬וואס איז‬ ‫דער לשון צער‪ ,‬ויהי לו צאן ובקר וחמורים ועבדים‬ ‫מען געפונט ביי יעקב אבינו‪ ,‬ווען מען האט‬ ‫ושפחות ואתונות וגמלים‪ .‬זאגט ער‪ ,‬אברהם אבינו‬ ‫פארקויפט יוסף אויף מצרים‪ ,‬און מען איז שפעטער‬ ‫דארף נישט קיין געלט‪ .‬פאר אברהם אבינו איז גענוג‬ ‫געקומען זאגן עוד יוסף חי‪ ,‬יוסף לעבט‪ ,‬ותחי רוח‬ ‫פת במלח תאכל‪ ,‬ומים במשורה תשתה‪ ,‬וחיי צער‬ ‫יעקב‪ ,‬האט יעקב אויפגעלעבט‪ ,‬און ער האט‬ ‫תחיה‪ ,‬ער דארף א גמרא‪ .‬ער דארף האבן צו עסן זיין‬ ‫געזאגט‪ ,‬אלכה ואראנו בטרם אמות (בראשית מה‪-‬כח)‪.‬‬ ‫פרישטאג און זיין נאכטמאל‪ ,‬אבער אנדערע זאכן‬ ‫איך וויל גיין זעהן יוסף בעפאר איך שטארב‪ .‬וואס‬ ‫אינטערעסירט אים נישט‪ .‬ואברם כבד מאד‪ ,‬עס איז‬ ‫מיינט בטרם אמות‪ ,‬בעפאר איך שטארב? ער האלט‬ ‫אים געווען שווער‪ ,‬במקנה בכסף ובזהב‪ ,‬ווען ער איז‬ ‫שוין ביים שטארבן? יעקב אבינו האט נאך געלעבט‬ ‫אהיימגעקומען פון דארט מיט צאן ובקר‪ .‬ער דארף‬ ‫שפעטער זיבעצן יאר‪ .‬און אויב ער האט געמיינט‪ ,‬אז‬ ‫זיך פארען פאר זיי‪ ,‬געבן צו עסן‪ ,‬און ער דארף זיי‬ ‫אפשר וועט ער נישט אנקומען‪ ,‬לא ידע האדם את‬ ‫אריינלייגן אין שטאל‪ .‬דאס איז נישט פאר אברהם‬ ‫עתו (קהלת ט‪-‬יב)‪ ,‬א מענטש ווייסט נישט זיין צייט‪.‬‬ ‫אבינו‪.‬‬ ‫וואס וועט געשען אז ער וועט שטארבן בעפאר ער‬ ‫וועט אים זעהן‪ ,‬וועט ער אים זעהן אין הימל‪ .‬פון‬ ‫אבער אברהם אבינו האט עס דאך גענומען‪ ,‬ווייל‬ ‫הימל קען מען אויך זעהן וואס טוט זיך מיט יוסף‪.‬‬ ‫ער האט געפילט אז דורך דעם וועט שרה האבן א‬ ‫ער מוז אים זעהן בחיים? וואס איז דער אלכה‬ ‫גרינגערן לעבן‪ ,‬ווען עס וועט זיין רחבות אין שטוב‪.‬‬ ‫ואראנו בטרם אמות‪ ,‬איך וויל מיך צואיילן בעפאר‬ ‫ולאברם הטיב‪ ,‬דאס וואס פאר אברהם איז דאס‬ ‫איך שטארב‪ .‬פארוואס מוז עס זיין בעפאר איך‬ ‫געווען א טובה‪ ,‬בעבורה‪ ,‬וועגן איר‪ .‬אבער ויהי לו‪,‬‬ ‫שטארב? אז ער וועט שטארבן קודם‪ ,‬וועט ער אים‬ ‫פאר אים איז עס געווען א לשון צער‪ ,‬דאס וואס ער‬ ‫זעהן שפעטער בעולם הבא‪.‬‬ ‫האט געהאט די אלע זאכן‪ .‬אבער אפילו הכי האט ער‬ ‫אוועקגעקוקט אויף זיין צער‪ ,‬ולאברם הטיב‪ ,‬פאר‬ ‫עס דא זייער א שיין ווארט פונעם תולדת אהרן רבי‬ ‫אברם איז געווען א טובה‪ ,‬בעבורה‪ ,‬אז דורך דעם‬ ‫זכרונו לברכה‪ .‬מען געפונט שפעטער‪ ,‬ווען יעקב איז‬ ‫וועט ער פאר איר קענען צושטעלן אירע צרכים‪.‬‬ ‫אנגעקומען צו יוסף‪ ,‬איז יוסף געפאלן אויפן האלדז‬ ‫אזוי טייטשט דער דברי מהרי"א‪.‬‬ ‫פונעם פאטער‪ .‬אבער עס שטייט נישט אז יעקב איז‬ ‫געפאלן אויף יוסף‪ .‬זאגט רש"י‪ ,‬שקרא קריאת שמע‪,‬‬ ‫עס קען אפשר זיין נאך אן ענין אין דעם ואברם כבד‬ ‫ווייל יעקב האט געליינט קריאת שמע‪ .‬וואס איז די‬ ‫מאד‪ ,‬במקנה בכסף ובזהב‪ - .‬מען ליינט קריאת שמע‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יח~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫האט געליינט קריאת שמע‪ ,‬און ער האט געזאגט‪,‬‬ ‫קרא קריאת שמע? אויב עס איז זמן קריאת שמע‪,‬‬ ‫רבונו של עולם‪ ,‬איך בין גרייט אוועקגעבן פאר דיר‬ ‫דארף יוסף אויך ליינען קריאת שמע‪ .‬אויב עס איז‬ ‫מיין לעבן‪ ,‬האט עס ביי אים זייער ווייניג געמיינט‪,‬‬ ‫נישט קיין זמן פון קריאת שמע‪ ,‬קען יעקב אויך‬ ‫זיין לעבן האט נישט געהאט קיין חשיבות‪.‬‬ ‫ליינען שפעטער קריאת שמע‪ .‬וואס איז די קרא‬ ‫קריאת שמע וואס יעקב האט געליינט קריאת שמע‪,‬‬ ‫ווען מען איז אים געקומען זאגן‪ ,‬אז יוסף איז דא‪,‬‬ ‫בשעת ער האט זיך געטראפן מיט יוסף‪.‬‬ ‫יוסף לעבט‪ ,‬עס פעלט אים גארנישט‪ .‬און ער איז א‬ ‫צדיק‪ ,‬דו האסט נישט פארלוירן קיין קינד‪ ,‬דו האסט‬ ‫זאגט ער זייער א שיינע געדאנק‪ .‬א יוד איז גרייט‬ ‫נישט פארלוירן דיין גן עדן‪ ,‬עס איז אים‬ ‫אוועקצוגעבן זיין לעבן פארן אייבערשטן‪ .‬ווען ער‬ ‫צוריקגעקומען זיין רוח הקודש‪ .‬יעצט האט ער‬ ‫האט א גוט לעבן‪ ,‬עס פעלט אים גארנישט‪ ,‬גיט ער‬ ‫אנגעהויבן צו שפירן א חשיבות אין זיין לעבן‪ .‬יעצט‬ ‫אוועק פארן אייבערשטן א גרויסע אפפער‪ .‬ער איז‬ ‫קען איך ליינען קריאת שמע ווי עס דארף צו זיין‪.‬‬ ‫זיך מתענג אין זיין לעבן‪ ,‬עס פעלט אים גארנישט‪,‬‬ ‫יעצט וועל איך זאגן 'ואהבת את ה' אלקיך בכל לבבך‬ ‫ער האט אלעס וואס ער דארף צו האבן‪ ,‬און ער גיט‬ ‫ובכל נפשך'‪ .‬יעצט געב איך אוועק מיין נפש‪ ,‬מיין‬ ‫עס אוועק פארן אייבערשטן‪ .‬אמאל איז דא וואס א‬ ‫שענסטע יארן וואס איך האב‪ ,‬וועל איך אוועקגעבן‬ ‫מענטש איז אויף צרות‪ ,‬ער איז א בעל יסורים‪ ,‬זיין‬ ‫פארן אייבערשטן‪ .‬האט ער דעמאלטס געליינט‬ ‫לעבן איז ביי אים גארנישט ווערד‪ ,‬און ער וואלט זיך‬ ‫קריאת שמע‪.‬‬ ‫געוואונטשן טוב מותי מחיי‪ ,‬עס איז בעסער אז איך‬ ‫וועל שטארבן‪ .‬און אזוי ווי ער קען נישט‬ ‫ביי יוסף האט זיך גארנישט געטוישט‪ .‬ביי יוסף איז‬ ‫אוועקנעמען זיין לעבן‪ ,‬מוז ער ליידן‪ .‬ווען ער גיט‬ ‫דער 'בכל נפשך' געווען די גאנצע צייט די זעלבע‪.‬‬ ‫אוועק זיין לעבן פארן אייבערשטן‪ ,‬גיט ער נישט קיין‬ ‫ער האט דאך געוואוסט אז יעקב לעבט‪ ,‬און אים‬ ‫סאך אוועק‪ ,‬ווייל זיין לעבן איז אים נישט קיין סאך‬ ‫האט גארנישט געפעלט‪ ,‬ער פירט זיך ערליך‪ ,‬ביי‬ ‫ווערד‪ .‬ווען ער זאגט ואהבת את ה' אלקיך בכל לבבך‬ ‫אים איז אייביג געווען בכל נפשך אויף א הויכע‬ ‫ובכל נפשך‪ ,‬ער איז גרייט אוועקצוגעבן זיין נפש‬ ‫מדרגה‪ .‬אבער ביי יעקב אבינו‪ ,‬ביז יעצט‪ ,‬בשעת ער‬ ‫פארן אייבערשטן‪ ,‬האט ער ווייניג אוועקגעגעבן‪ ,‬זיין‬ ‫האט געליינט קריאת שמע‪ ,‬ווען ער האט מקבל‬ ‫נפש האט נישט קיין שום ווערד‪ .‬ווען עס גייט גוט‬ ‫געווען אויף זיך מסירות נפש‪ ,‬איז עס געווען א‬ ‫פאר א מענטש‪ ,‬עס פעלט אים גארנישט‪ ,‬ער איז‬ ‫שוואכע מסירות נפש‪ .‬אבער ווען ער האט געהערט‬ ‫ברום המעלה‪ ,‬און ער ליינט קריאת שמע‪ ,‬און ער‬ ‫אז יוסף לעבט‪ ,‬דעמאלטס איז צוגעקומען א‬ ‫זאגט‪ ,‬אז ער איז גרייט אוועקצוגעבן זיין נפש פארן‬ ‫חשיבות אין זיין קריאת שמע‪ ,‬האט ער געליינט‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬דאס איז א מסירת נפש‪ .‬עס גייט אים‬ ‫קריאת שמע‪.‬‬ ‫גוט‪ ,‬און פון דעסטוועגן דאך גיט ער עס אוועק פארן‬ ‫אייבערשטן‪.‬‬ ‫ווען מען ליינט קריאת שמע‪ ,‬איז דאך א מענטש‬ ‫מקבל אויף זיך מיתה‪ ,‬מסירות נפש‪ .‬מען איז מקבל‪,‬‬ ‫יעקב אבינו‪ ,‬פון ווען עס איז צוגענומען געווארן פון‬ ‫אז עס זאל ווערן גערעכנט בפועל ווי ער וואלט‬ ‫אים יוסף‪ ,‬איז זיין לעבן ביי אים נישט ווערד געווען‪.‬‬ ‫געהאט א נסיון‪ ,‬און ער וואלט אוועקגעגעבן זיין‬ ‫ער האט פארלוירן יוסף‪ ,‬אזא טייער קינד‪ ,‬חיה רעה‬ ‫נפש פארן אייבערשטן‪ .‬ווי לאנג יעקב אבינו האט‬ ‫אכלתהו‪ ,‬און ווי רש"י (בראשית לז‪-‬לה) ברענגט צו‪ ,‬ער‬ ‫נישט געזעהן יוסף‪ ,‬אז ער איז טאקע עומד חי‬ ‫האט שוין נישט קיין סימן אויף זיין גיהנם‪ .‬ביז יעצט‬ ‫בצדקו‪ ,‬האט ער נאכנישט געוואוסט אז זיין לעבן‬ ‫האט ער געוואוסט אז ווילאנג אלע זיינע קינדער‬ ‫איז עפעס ווערד‪ .‬אפשר איז יוסף דארט א משנה‬ ‫לעבן‪ ,‬וועט ער נישט גיין אין גיהנם‪ .‬עס איז‬ ‫למלך‪ ,‬ווי אזוי ער קוקט אויס אין מצרים‪ .‬האט ער‬ ‫אוועקגענומען געווארן פון אים רוח הקודש וואס ער‬ ‫געזאגט‪ ,‬אלכה ואראנו‪ ,‬איך וויל אים גיין זעהן‪ ,‬בטרם‬ ‫האט געהאט‪ .‬מען זאל זיך פארשטעלן וואס עס‬ ‫אמות‪ ,‬בעפאר איך ליין קריאת שמע‪ .‬וואס ביי‬ ‫מיינט‪ ,‬א צדיק וואס האט געהאט רוח הקודש‪ ,‬און‬ ‫קריאת שמע‪ ,‬געב איך דאך אוועק מיין לעבן פארן‬ ‫עס איז אוועקגענומען געווארן פון אים צוויי און‬ ‫אייבערשטן‪ .‬איך וויל אים זעהן פאר איך ליין קריאת‬ ‫צוואנציג יאר‪ .‬פון ווען יוסף איז נישט דא‪ ,‬האט זיין‬ ‫שמע‪ .‬אויב איך וועל אים זעהן בעפאר איך ליין‬ ‫לעבן נישט געהאט ביי אים קיין חשיבות‪ .‬ווען יעקב‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יט~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫איז דא א מדריגה פון מסירות נפש וואס ביי א‬ ‫קריאת שמע‪ ,‬דעמאלטס וועט מיין קריאת שמע‬ ‫מענטש האט נישט קיין חשיבות דאס לעבן‪ ,‬און ער‬ ‫האבן א חשיבות‪ .‬אויב איך וועל אים נישט זעהן‪,‬‬ ‫גיט עס אוועק‪ ,‬ער האט אוועקגעגעבן א‬ ‫ווייס איך נישט וואס מיט אים איז‪ ,‬איז דער 'אמות'‬ ‫קלייניגקייט‪ .‬און אמאל איז דא וואס ער האט א‬ ‫ביי מיר נישט מיט די ריכטיגע חשיבות‪ ,‬אלכה‬ ‫חשובן לעבן‪ ,‬און ער גיט עס אוועק פארן‬ ‫ואראנו בטרם אמות‪ - .‬על כל פנים‪ ,‬די בכל נפשך‪,‬‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬דאס איז בכל נפשך‪.‬‬ ‫איז נישט ביי יעדן איינעם אייניג‪ .‬בכל נפשך איז‪ ,‬ווען‬ ‫א מענטש האט א גוט לעבן‪ ,‬דעמאלט איז זיין‬ ‫*‬ ‫מסירות נפש אויף א העכערע מדרגה‪.‬‬ ‫די זעלבע איז ווען מען רעדט פון ובכל מאדך‪ ,‬בכל‬ ‫*‬ ‫ממונך‪ .‬אן ארימאן האט גארנישט‪ ,‬ער פארמאגט‬ ‫הונדערט גילדן‪ ,‬און מען זאגט אים‪ ,‬טאמער דו‬ ‫עס ווערט דערציילט פון בעל שם טוב הק' (בספר‬ ‫וועסט נישט טון די עבירה‪ ,‬מוזטו אוועקגעבן דיין‬ ‫שמועות וסיפורים)‪ ,‬אז ער האט אמאל געשיקט די‬ ‫גאנצע פארמעגן‪ .‬איך האב נישט וואס אוועקצוגעבן‪,‬‬ ‫תלמידים אויף א געוויסע פלאץ‪ ,‬און ער האט זיי‬ ‫מיינע הונדערט גילדן וועלן נישט אסאך אויסמאכן‬ ‫געזאגט‪ ,‬זיי זאלן גיין זעהן ווי אזוי א יוד עסט לשם‬ ‫צו איך האב עס יא אדער נישט‪ ,‬ער איז דער זעלבע‬ ‫שמים‪ .‬ווען זיי זענען אנגעקומען אהין‪ ,‬האבן זיי‬ ‫ארימאן פאר דעם‪ ,‬צו שפעטער‪ .‬פאר אים איז זייער‬ ‫געטראפן דארט א יוד‪ ,‬און ער האט אויסגעקוקט ווי‬ ‫גרינג מקיים צו זיין דעם ובכל ממונך‪ .‬א מענטש‬ ‫א איש פשוט מאוד‪ ,‬א פעלד ארבעטער‪ ,‬ער האט‬ ‫וואס איז אן עושר‪ ,‬ער פארמאגט מיליאנען‪ ,‬און מען‬ ‫אויסגעקוקט זייער פעש‪ ,‬ער האט אסאך געגעסן‪,‬‬ ‫זאגט אים‪ ,‬מען גייט דיר אלעס צונעמען‪ ,‬אויב דו‬ ‫ער האט געגעסן אזוי ווי א זולל וסובא‪ .‬און זיי האבן‬ ‫וועסט נישט טון אזוי און אזוי‪ .‬און ער זאגט‪ ,‬איך בין‬ ‫נישט געקענט פארשטיין וואס דער בעל שם טוב‬ ‫גרייט‪ ,‬איך געב אוועק מיין גאנצע פארמעגן‪ .‬דער‬ ‫הק' זאגט‪ ,‬זיי זאלן אהינגיין‪ ,‬וועלן זיי זעהן ווי אזוי א‬ ‫בכל ממונך האט א געוואלדיגן חשיבות‪ ,‬ווייל ער גיט‬ ‫יוד עסט לשם שמים‪.‬‬ ‫אוועק פון זיך זייער אסאך‪ .‬פונקט ווי ביי בכל נפשך‪,‬‬ ‫האבן מיר מסביר געווען‪ ,‬אז אמאל איז דא ווען דער‬ ‫זיי האבן געכאפט מיט אים א שמועס‪ ,‬און בתוך‬ ‫נפש האט נישט קיין חשיבות‪ ,‬איז עס א קליינע‬ ‫הדברים איז אויסגעקומען צו רעדן וועגן דעם ענין‬ ‫מסירת נפש‪ .‬און ווען מען האט א געזונטן נפש‪ ,‬א‬ ‫פון עסן‪ .‬האט ער זיי געזאגט‪ ,‬איך האב געהאט א‬ ‫געזונט לעבן‪ ,‬איז עס א גרויסע מסירות נפש‪ .‬די‬ ‫טאטע‪ ,‬אן ערליכער יוד‪ .‬מיין טאטע איז געווען א‬ ‫זעלבע איז אויך ביי בכל מאודך‪ .‬ווען א יוד האט‬ ‫שוואכער יוד‪ ,‬הויט און ביין‪ .‬און אמאל האט מען אים‬ ‫גארנישט‪ ,‬איז זיין בכל מאודך א קליינע מסירת נפש‪.‬‬ ‫געצוואונגען צו דינען עבודה זרה‪ ,‬און מיין טאטע‬ ‫ווען ער האט‪ ,‬און פון דעסטוועגן דאך איז ער עס‬ ‫האט געזאגט‪ ,‬ער איז נישט גרייט‪ .‬און מען האט אים‬ ‫גרייט אוועקצוגעבן פארן אייבערשטן‪ ,‬האט עס א‬ ‫גענומען שלאגן‪ ,‬און ביז אפאר מינוט איז ער שוין‬ ‫חשיבות‪.‬‬ ‫נישט געווען אויף דעם עולם‪ .‬ער האט נישט געהאט‬ ‫קיין כח אויסצוהאלטן‪ ,‬ער איז געשטארבן‪ .‬ער האט‬ ‫א יוד דארף מעלה זיין אלע עניני גשמיים לשם שמים‪.‬‬ ‫זיך מוסר נפש געווען פארן אייבערשטן‪ .‬איך האב‬ ‫בכל דרכיך דעהו (משלי ג‪-‬ו)‪ ,‬א מענטש האט פארמעגן‪,‬‬ ‫געטראכט ביי מיר‪ ,‬איך וועל עסן‪ ,‬איך וועל זיין א‬ ‫און פון דעסטוועגן דאך‪ ,‬דארף ער נאך‪ ,‬און נאך‪ ,‬און‬ ‫פעסטער געבויטער מענטש‪ ,‬אז מיט מיר וועלן זיי‬ ‫נאך‪ ,‬מען ווערט נישט פארטיג מיט וויפיל מען האט‪.‬‬ ‫האבן א שווערע ארבעט ביז זיי וועלן מיך קענען‬ ‫ווי אזוי קען מען מעלה זיין‪ ,‬די געלט וואס ער‬ ‫הרג'ענען אויף מסירת נפש‪ .‬איך וועל האבן כח‬ ‫פארדינט‪ ,‬אז עס זאל זיין לשם שמים‪ .‬ווען ער האט א‬ ‫אויסצוהאלטן קלעפ און קלעפ‪ ,‬ביז איך וועל‬ ‫מחשבה טובה‪ ,‬איך גיי פארדינען נאך א מיליאן דאלער‪,‬‬ ‫אוועקגעבן מיין לעבן אויף מסירת נפש‪ .‬האט דער‬ ‫כדי מיין מסירת נפש פון ובכל ממונך זאל זיין אויף א‬ ‫הייליגער בעל שם טוב דאס אנגערופן‪ ,‬אז ער עסט‬ ‫העכערן מדריגה‪ .‬ביז יעצט האב איך געהאט ווייניג‪,‬‬ ‫מיט מסירת נפש‪ .‬ער עסט כדי ער זאל זיין שטארק‪,‬‬ ‫איך האב אוועקגעגעבן וויפיל איך האב געהאט‪ .‬ווען‬ ‫און האבן כח‪ ,‬ער זאל קענען אוועקגעבן זיין נפש‬ ‫איך וועל מאכן דעם געשעפט‪ ,‬און אין דעם געשעפט‬ ‫פארן אייבערשטן‪ - .‬דאס מיינט אז אין מסירת נפש‬ ‫וועל איך פארדינען כך וכך‪ ,‬און מיין פארמעגן וועט‬ ‫פארן אייבערשטן איז דא אסאך ערליי מדרגות‪ .‬עס‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~כ~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫אברם בשם ה'‪ ,‬כדי ער זאל קענען רופן בשם ה'‪ ,‬אויף‬ ‫פארמערט ווערן‪ ,‬און נאכדעם ווען איך וועל ליינען‬ ‫דעם ארויף האט עס געהאט ביי אים א חשיבות‪.‬‬ ‫קריאת שמע‪ ,‬איך וועל זאגן ואהבת את ה' אלקיך בכל‬ ‫מאדך‪ ,‬דער נעכטיגער בכל מאדך איז געווען א‬ ‫שפעטער ווען ער איז צוריקגעקומען פון מצרים‪,‬‬ ‫קליינער מאדך‪ ,‬היינט איז דער מאדך מער ווערט‪ ,‬אין‬ ‫וילך למסעיו עד המקום אשר היה שם אהלה בתחלה‪,‬‬ ‫א יאר ארום וועט מיין מאדך נאך מער ווערט זיין‪ ,‬איז‬ ‫ער איז צוריקגעגאנגען דאנקען דעם אייבערשטן‬ ‫ער מעלה זיינע עניני גשמיים פארן אייבערשטן‪ .‬דאס‬ ‫אויף דעם מזבח וואס ער האט געהאט פריער‪ ,‬איז‬ ‫איז אן אמת'ע כוונה‪ ,‬אז מען האט אינזין‪ ,‬איך טוה עס‬ ‫געווען די חשיבות ווייל ויקרא שם אברם בשם ה'‪.‬‬ ‫וועגן דעם‪ ,‬כדי ווען עס וועט קומען אמאל א זמן פון‬ ‫שטייט אין די גמרא (סוטה י‪ ,).‬שהקריא אברהם אבינו‬ ‫מסירת נפש‪ ,‬זאל איך האבן מער וואס מפקיר צו זיין‬ ‫לשמו של הקב"ה בפה כל עובר ושב‪ ,‬ער האט‬ ‫פארן אייבערשטן‪ ,‬דעמאלטס איז די בכל מאדך אויף‬ ‫געקענט מקרה זיין בפי הבריות דעם נאמען פונעם‬ ‫א העכערע מדריגה‪.‬‬ ‫אייבערשטן‪ .‬ווילאנג ער האט גארנישט געהאט‪,‬‬ ‫האט ער נישט געקענט קיין סאך אויפטון‪ .‬אבער אז‬ ‫אברהם אבינו דארף נישט קיין געלט‪ ,‬ער דארף‬ ‫ער האט‪ ,‬האט ער געקענט אויפטון דערמיט‪.‬‬ ‫נישט קיין מקנה און כסף און זהב‪ ,‬אבער אז ער האט‬ ‫גארנישט‪ ,‬און ער ליינט קריאת שמע‪ ,‬און ער זאגט‬ ‫ובכל מאדך‪ ,‬איך געב אוועק מיין געלט פארן‬ ‫די נוצען פון כסף וזהב וואס אברהם אבינו האט‬ ‫אייבערשטן‪ .‬ער האט גארנישט‪ ,‬ער איז א בעל חוב‪,‬‬ ‫געהאט‪ ,‬איז געווען אויף צוויי אופנים‪ .‬איינס‪ ,‬ווען‬ ‫בחזרתו פרע הקפותיו‪ .‬ווען ער קומט אבער צוריק‬ ‫ער האט געליינט קריאת שמע‪ ,‬איז זיין 'בכל מאדך'‬ ‫פון מצרים‪ ,‬און ער קומט אנגעלאדנט‪ ,‬ויהי לו‪ ,‬ער‬ ‫געווען אויף א העכערע מדריגה דורך דעם וואס ער‬ ‫האט געהאט‪ ,‬צאן ובקר וחמורים ועבדים ושפחות‬ ‫האט געהאט געלט‪ .‬און נאכדעם אז ער האט געהאט‬ ‫ואתונות וגמלים‪ .‬יעצט ווען ער ליינט קריאת שמע‪,‬‬ ‫געלט‪ ,‬האט ער געקענט מיט דעם טון מצוות‬ ‫יעצט האב איך וואס אוועקצוגעבן ביי ובכל ממונך‪.‬‬ ‫ומעשים טובים‪ ,‬וואס ער האט נישט געקענט טון‬ ‫פריער‪ .‬האט ער געדאנקט דעם אייבערשטן‪ - .‬דער‬ ‫ואברם כבד מאד‪ ,‬כבד‪ ,‬טייטשט רש"י‪ ,‬טעון‬ ‫באשעפער האט אים געזאגט‪ ,‬ואברכך‪ ,‬בממון‪ .‬די‬ ‫במשאיו‪ ,‬ער איז געווען אנגעלאדנט‪ .‬זאגט דער‬ ‫געלט וואס דו וועסט האבן‪ ,‬דאס איז א ברכה‪ .‬ווייל‬ ‫פסוק‪ ,‬ואברם כבד 'מאד'‪ ,‬ווען ער איז צוגעקומען צו‬ ‫ווי מער ער האט‪ ,‬איז ער גרייט מער אוועקצוגעבן‬ ‫ובכל 'מאדך'‪ ,‬איז ער געווען 'כבד'‪ ,‬ער איז געווען‬ ‫פארן אייבערשטן‪ .‬און ואעשך לגוי גדול‪ ,‬דעמאלטס‬ ‫אנגעלאדנט ביי די 'מאד'‪ ,‬במקנה בכסף ובזהב‪ .‬יעצט‬ ‫וועסטו קענען ווערן א גרויס פאלק‪ ,‬דו וועסט‬ ‫ווען ער זאגט בכל מאדך‪ ,‬האט א חשיבות די מאדך‪,‬‬ ‫קענען אויפטון גדולות ונצורות‪.‬‬ ‫ער איז כבד מיט מקנה כסף זהב‪ ,‬וואס ער קען‬ ‫אוועקגעבן פארן אייבערשטן‪ - .‬דאס איז איין מעלה‬ ‫*‬ ‫וואס אברהם אבינו האט געהאט פון דעם וואס ער‬ ‫ובכל מאדך האט נאך א פשט אויך‪ ,‬בכל מדה ומדה‬ ‫איז צוריקגעקומען אן עושר פון מצרים‪.‬‬ ‫שהוא מודד לך‪ ,‬הוי מודה לו (ברכות נד‪ .).‬לויט דעם‬ ‫*‬ ‫פשט‪ ,‬האט 'מאדך' צוויי טייטשן‪ .‬מאדך איז טייטשט א‬ ‫מדה‪ ,‬א מאס‪ .‬און נאכדעם איז עס א לשון הודאה‪ .‬בכל‬ ‫צווייטנס‪ ,‬אברהם אבינו דארף נישט קיין געלט פאר‬ ‫מאדך‪ ,‬בכל מדה ומדה שהוא מודד לך‪ ,‬סיי ווי אזוי‬ ‫זיך‪ ,‬ער דארף עס אבער כדי ער זאל קענען אויפטון‬ ‫דער אייבערשטער פירט זיך מיטן מענטש‪ ,‬דארף דער‬ ‫פאר יודישקייט‪ .‬ער זאל קענען ארייננעמען‬ ‫מענטש שטענדיג דאנקען דעם אייבערשטן‪ .‬חייב אדם‬ ‫מענטשן‪ ,‬און זיי מקרב זיין צום אייבערשטן‪ .‬ויטע‬ ‫לברך על הרעה‪ ,‬כשם שמברך על הטובה (ברכות ס‪.):‬‬ ‫אשל בבאר שבע (בראשית כא‪-‬לג)‪ ,‬דאס אלעס קאסט‬ ‫חסד ומשפט אשירה (תהלים קא‪-‬א)‪ ,‬חסד אשירה‪,‬‬ ‫געלט‪ .‬אז ער האט נישט‪ ,‬קען ער נישט קורא זיין‬ ‫משפט אשירה‪ .‬באלקים אהלל דבר‪ ,‬בה' אהלל דבר‬ ‫בשם ה'‪ .‬אברהם אבינו האט געוואלט אויפטון פארן‬ ‫(תהלים נו‪-‬יא)‪ .‬עס דארף זיין ביי א מענטש אייניג‪ ,‬ווען‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬האט ער געטראכט‪ ,‬כאטש פאר זיך‬ ‫ער האט נישט‪ ,‬און ווען ער האט יא‪ .‬די הודאה צום‬ ‫אליין‪ ,‬ויהי לו‪ ,‬איז עס א צער וואס ער האט צאן‬ ‫אייבערשטן דארף זיין אייביג אויף די זעלבע מדריגה‪.‬‬ ‫ובקר ועבדים און אזוי ווייטער‪ ,‬אבער ויקרא שם‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~כא~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫אל מקום המזבח אשר עשה שם בראשונה‪ ,‬ויקרא‬ ‫און דאס האט אברהם אבינו אונז געלערנט‪ .‬אברהם‬ ‫שם אברם בשם ה'‪ .‬נאך זיין עשירות איז ער‬ ‫אבינו‪ ,‬ווען ער האט געבויט דעם מזבח‪ ,‬בעפאר ער‬ ‫צוריקגעגאנגען צו דעם זעלבן מזבח וואס דארט‬ ‫איז אראפ אויף מצרים‪ ,‬איז ער געווען אן עני ואביון‪,‬‬ ‫האט ער קורא געווען בשם ה'‪ .‬עס איז נישט קיין‬ ‫ער האט נישט געהאט גארנישט‪ .‬ווען ער האט‬ ‫חילוק צווישן די יעצטיגע קריאה‪ ,‬מיט די‬ ‫איבערגעלאזט דעם פלאץ‪ ,‬איז ער געווען א בעל‬ ‫פריערדיגע קריאה‪ .‬ובכל מאדך‪ ,‬בכל מדה ומדה‬ ‫חוב‪ ,‬בחזרתו פרע הקפותיו‪ ,‬און פון דעסטוועגן דאך‬ ‫שמודד לך‪ ,‬הוי מודה לו‪ .‬דאס האט אונז אברהם‬ ‫ויקרא בשם ה'‪ ,‬האט ער גערופן דעם נאמען פונעם‬ ‫אבינו געלערנט‪ ,‬ווי אזוי א יוד דארף זיך צו פירן‪ ,‬אז‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬ער האט געבויט א מזבח‪ ,‬און ער האט‬ ‫בכל מדה ומדה שמודד‪ ,‬ווי אזוי דער אייבערשטער‬ ‫קורא געווען בשם ה'‪ .‬יעצט ווען ער קומט צוריק אן‬ ‫פירט זיך מיט א מענטש‪ ,‬דארף מען זיין מודה לו‬ ‫עושר‪ ,‬כבד מאד במקנה בכסף ובזהב‪ ,‬רופט ער‬ ‫מאד מאד‪.‬‬ ‫ווייטער בשם ה'‪ .‬דו וועסט מיינען אז עס איז צוויי‬ ‫ערליי ויקרא'ס‪ .‬עס איז נישט די זעלבע ויקרא ווי א‬ ‫מען לערנט די פרשיות‪ ,‬אין די פרשיות איז נישט‬ ‫מענטש דאנקט דעם אייבערשטן ווען ער האט‪ ,‬צו‬ ‫דא קיין שום מצוות‪ ,‬עס איז אלעס געגעבן געווארן‬ ‫דעם וואס ער האט געבויט א מזבח און ער האט‬ ‫צו לערנען פון די מעשה אבות‪ ,‬א סימן לבנים‪.‬‬ ‫נישט געהאט‪ .‬בדרך כלל‪ ,‬ווען דער אייבערשטער‬ ‫יעדער פסוק‪ ,‬יעדע נקודה וואס מען זעה ט ביי די‬ ‫העלפט א מענטש‪ ,‬ער איז בשמחה‪ ,‬ער איז גוט‬ ‫אבות‪ ,‬איז געזאגט געווארן מען זאל זיך‬ ‫אויפגעלייגט‪ ,‬דאנקט ער דעם אייבערשטן אויף דעם‬ ‫אראפלערנען דערפון ווי אזוי מען דארף זיך צו‬ ‫חסד וואס דער באשעפער האט אים געטון‪ .‬אבער‬ ‫פירן‪ .‬זאל דער אייבערשטער געבן‪ ,‬מען זאל קענען‬ ‫ווען ער האט נישט‪ ,‬ער דאנקט טאקע דעם‬ ‫צוקומען צו די מדרגות און צו די ענינים‪ ,‬מתי 'יגיעו'‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬אבער עס איז בשפה רפה‪ ,‬ער איז‬ ‫מעשי למעשה אבותי‪ ,‬מען זאל כאטש האבן א‬ ‫מתפלל אז דער באשעפער זאל אים געבן וואס ער‬ ‫נגיעה למעשה אבותי‪ .‬זאלן מיר אלע אינאיינעם‬ ‫דארף‪ .‬עס איז גענוג אז ער איז זיך נישט מתרעם‬ ‫זוכה זיין‪ ,‬א קעגן צו גיין משיח צדקנו‪ ,‬במהרה‬ ‫אויפן אייבערשטן‪ ,‬אבער מודה זיין‪ ,‬איז נישט אויף‬ ‫בימינו אמן‪.‬‬ ‫די זעלבע מדרגה‪ .‬אברהם אבינו איז צוריקגעגאנגען‬ ‫בסעודת מלוה מלכה לרגל סיום ספר מאור ושמש‬ ‫שנלמד על ידי חבורת הבחורים דקהלתנו הק' ‪ -‬מוצש"ק פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫די חבורה האט מסיים געווען יעצט מאור ושמש‪ ,‬און‬ ‫איך וויל באגריסן די חשוב'ע חבורה‪ ,‬די בחורים‬ ‫אז מען רעדט שוין‪ ,‬וויל איך אויך דעמאנען די‬ ‫וואס האבן מסיים געווען יעצט דעם ספר מאור‬ ‫אנדערע חבורות וואס איז דא‪ ,‬תורה שבכתב‪ ,‬און‬ ‫ושמש‪ .‬מען האט געלערנט א לאנגע צייט‪ ,‬ברוך ה'‪,‬‬ ‫קיצור שלחן ערוך‪ .‬עס איז יעצט אנהייב יאר‪ ,‬עס איז‬ ‫מען איז צוגעקומען צום סיום‪ .‬מען האט געהערט‬ ‫זייער וויכטיג פאר יעדן בחור‪ ,‬אדורכצוגיין כל‬ ‫פריער אזעלכע שיינע דיבורים פונעם קאסוב'ער‬ ‫התורה כולה‪ ,‬תורה שבכתב‪ ,‬יעדע וואך ענדיגן די‬ ‫רבי זאל זיין געזונט‪ .‬איך האף אז יעדער איינער‬ ‫פרשה וואס מען לערנט‪ .‬עס איז נישט שווער‪ ,‬יעדן‬ ‫האט עס אריינגענומען אין זיך‪ ,‬מען זאל פארשטיין‬ ‫טאג לערנען איין פרשה‪ ,‬ביז שני‪ ,‬ביז שלישי‪ ,‬און‬ ‫וואס חכמה איז‪ ,‬און וואס בינה איז‪ ,‬און דער עיקר‬ ‫אזוי ווייטער‪ ,‬קומט מען אן צו קענען כל התורה‪ ,‬און‬ ‫איז די חלק הדעת‪ ,‬וואס מען דארף זיין מחובר מיט‬ ‫נעמען א בחינה דערויף‪ .‬קיצור שלחן ערוך‪ ,‬וויסן ווי‬ ‫די אלע זאכן וואס מען האט געלערנט‪ - .‬עס איז‬ ‫אזוי מען דארף צו זיין א יוד‪ ,‬וואס מען דארף צו טון‪.‬‬ ‫לעילוי נשמת פון א חבר וואס האט מיטגעהאלטן‬ ‫צוזאמען אין די חבורה‪ ,‬חנא מייזעלס ע"ה‪ .‬וואס‬ ‫מען האט פריער געהערט די געוואלדיגע חשיבות‬ ‫אין אלע ענינים א יז ער געווען א חלק אין די‬ ‫פון לערנען א חסיד'יש ספר‪ ,‬עס מאכט ליכטיג דעם‬ ‫חבורה‪.‬‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~כב~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫לשון הרע‪ ,‬מלבין זיין פני חבירו‪ ,‬אונאת דברים‪,‬‬ ‫מענטש אין אלע ענינים וואס ער דארף צו האבן‪ .‬על‬ ‫טשעפענען יענעם‪ ,‬זאגן א ווארט פאר יענעם‪ ,‬און כל‬ ‫שלשה דברים העולם עומד‪ ,‬על התורה ועל העבודה‬ ‫שכן ווען מען רעדט נאך פון זאכן וואס א יוד דארף‬ ‫ועל גמילות חסדים (אבות א‪-‬ב)‪ .‬בחורים זיצן און‬ ‫נישט רעדן דערפון‪ .‬עס איז דא אין דיבור‪ ,‬אז אפילו‬ ‫לערנען‪ ,‬מען גיט אוועק אזויפיל צייט פאר תורה‪,‬‬ ‫א מענטש רעדט‪ ,‬און ער מיינט גארנישט מיט דעם‬ ‫מען וויל שטייגן אין תורה‪ ,‬מען וויל אויסוואקסן א‬ ‫וואס ער האט געזאגט‪ ,‬ער זאגט אבער ארויס א זאך‬ ‫תלמיד חכם‪ .‬מען ווייסט אז די גמרא (שבת לא‪ ).‬זאגט‪,‬‬ ‫וואס האט א שלעכטע ענין וואס ליגט דערין‪ ,‬יעדער‬ ‫אז דער עיקר איז נישט תורה‪ ,‬דער עיקר איז די‬ ‫דיבור וואס א מענטש רעדט‪ ,‬איז דער דיבור וואס‬ ‫יראת ה'‪ .‬מען פרעגט טאקע לעתיד לבוא‪ ,‬נשאת‬ ‫ער האט געזאגט פועל‪ ,‬אז עס זאל מאכן א רושם‬ ‫ונתת באמונה‪ ,‬און נאכדעם פרעגט מען קבעת עתים‬ ‫אויבן אין הימל‪.‬‬ ‫לתורה‪ ,‬אבער די גמרא ענדיגט דערויף‪ ,‬יראת ה' היא‬ ‫אוצרו (ישעיה לג‪-‬ו)‪ ,‬אי איכא יראת ה' אין‪ ,‬ואי לא לא‪.‬‬ ‫די גמרא (מועד קטן יח‪ ).‬פארציילט‪ ,‬אז שמואל האט‬ ‫דער עיקר איז צו לערנען תורה‪ ,‬און צוצוקומען צו‬ ‫געהאט א ברודער וואס איז ל"ע געזעסן שבעה‪ ,‬און‬ ‫וויסן די וועגן פון תורה‪ ,‬וויסן ווי אזוי מען איז זיך‬ ‫שמואל איז אים געקומען מנחם אבל זיין‪ .‬און דער‬ ‫מדבק צום אייבערשטן‪ .‬און דאס איז די ספרי מוסר‪,‬‬ ‫ברודער האט אים געפרעגט‪ ,‬צו אן אבל מעג זיך‬ ‫די ספרי חסידות‪ ,‬ווען א מענטש האט א שיעור‬ ‫שערן די נעגל‪ ,‬צו דאס גייט אויך אריין אין כלל פון‬ ‫דערין‪ ,‬און ער לערנט‪ ,‬דאס טוט אים אריינברענגען‪,‬‬ ‫אבילות אז מען טאר זיך נישט שערן די נעגל‪.‬‬ ‫ער זאל קענען אויסשטייגן גרויס אין מדות טובות‪.‬‬ ‫שמואל האט געהאלטן אז מען מעג זיך שערן די‬ ‫דרך ארץ קדמה לתורה (ויק"ר ט‪-‬ג)‪ ,‬אז מען האט‬ ‫נעגל‪ ,‬האט ער אים געזאגט יא‪ ,‬מען מעג זיך שערן די‬ ‫נישט קיין מדות‪ ,‬איז מען נישט קיין מענטש‪ .‬מען‬ ‫נעגל‪ .‬האט דער ברודער צוריקגעפרעגט און האט‬ ‫קען נישט זיין קיין 'אדם גדול'‪ ,‬נאר אויב מען איז‬ ‫אים געזאגט‪ ,‬ווען עס וואלט געווען ביי דיר אזא זאך‪,‬‬ ‫קודם א 'אדם'‪ ,‬נאכדעם קען מען ווערן א 'גדול' אויך‪.‬‬ ‫דו וואלסט געזעסן שבעה‪ ,‬וואלסטו אויך מקיל‬ ‫אבער אז עס פעלט דער 'אדם'‪ ,‬עס פעלט די מדות‬ ‫געווען אז דו מעגסט שערן די נעגל? ער האט‬ ‫טובות וואס מען דארף האבן‪ ,‬קומט מען אין ערגעץ‬ ‫גארנישט געמיינט צו טשעפען שמואל'ן‪ ,‬ער האט‬ ‫נישט אן‪ .‬כדי מען זאל קענען טון א מצוה ווי עס‬ ‫אים נאר געפרעגט‪ .‬זאגט די גמרא‪ ,‬אז עס איז געווען‬ ‫דארף צו זיין‪ ,‬דאס דאווענען זאל זיין נישט קיין‬ ‫א פליטת פה‪ ,‬א ווארט וואס ער האט ארויסגעזאגט‬ ‫מצוות אנשים מלומדה‪ ,‬עס זאל זיין מיט א ברען און‬ ‫פאר שמואל‪ ,‬אז אפשר ווען עס וואלט ביי דיר אזוי‬ ‫מיט א חיות‪ .‬נאר אז מען לערנט א חסיד'יש ספר‬ ‫געווען‪ ,‬צו דו וואלסט אויך אזוי געטון‪ .‬זאגט די‬ ‫קומט מען צו דערצו‪ .‬דאס איז דער וועג ווי אזוי א‬ ‫גמרא‪ ,‬אז שמואל איז אהיימגעגאנגען‪ ,‬און עס האט‬ ‫מענטש זאל זיך קענען אויסארבעטן‪ ,‬און קענען טון‬ ‫פאסירט ביי אים אן אבילות‪ .‬דער דיבור וואס דער‬ ‫די מצוות פונעם אייבערשטן מיט א ווארימקייט און‬ ‫ברודער האט אים געזאגט‪ ,‬האט געמאכט א רושם‪,‬‬ ‫מיט א התלהבות דקדושה‪.‬‬ ‫אז עס האט פאסירט אן אבילות ביי שמואל‪.‬‬ ‫און בכלליות‪ ,‬אז מען לערנט חסידישע ספרים‪ ,‬דאס‬ ‫דער ברודער איז יעצט צוריקגעקומען מנחם אבל‬ ‫טוט אויסאיידלען דעם מענטש‪ ,‬ער ווערט אן‬ ‫זיין דעם שמואל‪ .‬שמואל האט דעמאלטס געהאלטן‬ ‫אנדערער סארט יוד‪ .‬מען שטייט נאך צוויי יאר וואס‬ ‫אינמיטן שערן די נעגל‪ .‬האט ער גענומען די נעגל‪,‬‬ ‫מען האט געלערנט מאור ושמש‪ ,‬איך בין זיכער אז‬ ‫און ער האט עס אים געווארפן אין פנים אריין‪ ,‬און‬ ‫עס האט ביי יעדן איינעם עושה רושם געווען‪ ,‬עס‬ ‫ער האט אים געזאגט‪ ,‬דו האסט מיר געמאכט זיצן‬ ‫האט אים איבערגעדרייט‪ ,‬און עס האט אים‬ ‫דא שבעה‪ .‬ווייל דו האסט מיר צוריקגעזאגט‪ ,‬ווען‬ ‫אויסגעאיידלט פון וואס ער איז געווען פריער‪ ,‬ווי‬ ‫עס וואלט ביי דיר אזוי געווען‪ - .‬עס איז א‬ ‫אזוי מען דארף צו רעדן‪ ,‬און ווי אזוי מען דארף זיך צו‬ ‫געוואלדיגע מוסר השכל וואס א דיבור פון א מענטש‬ ‫פירן‪ .‬דאס אלעס קומט פון דעם וואס א יוד לערנט‪,‬‬ ‫קען מאכן א רושם‪ ,‬אפילו מען מיינט גארנישט‪ .‬מען‬ ‫און ער איז זיך מעמיק אין הייליגע ספרים‪.‬‬ ‫טאר קיינמאל נישט זאגן א זאך וואס איז שלעכט‪,‬‬ ‫אויף זיך‪ ,‬צו אויף זיין חבר‪ ,‬ווייל יעדער דיבור וואס‬ ‫דער דיבור פון א יוד‪ ,‬מען רעדט נישט פון קיין‬ ‫מען זאגט‪ ,‬איז עושה רושם אויף שפעטער‪.‬‬ ‫דיבורים איסורים וואס מען טאר נישט רעדן‪ ,‬ווי‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~כג~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫ספר סידורו של שבת ווייסט דאך יעדער איינער‪ ,‬אז‬ ‫עס איז דא די וואך א ווארט אין קדושת לוי (ד"ה‬ ‫עס איז געשטעלט אויף דעם ענין פון שבת קודש‪,‬‬ ‫ויאמר)‪ ,‬וואס האט א שייכות מיט די גמרא‪ .‬אברהם‬ ‫דער הייליגסטער טאג וואס אונז האב מיר אין די‬ ‫אבינו האט זיך אפגערעדט פארן אייבערשטן‪ ,‬און ער‬ ‫וואך‪ .‬שבת איז דער משפיע‪ ,‬כל ברכאן דלעילא‬ ‫זאגט אים (בראשית טו‪-‬ב)‪ ,‬מה תתן לי ואנכי הולך‬ ‫ותתא‪ ,‬ביומא שביעאה תליין (זוה"ק ח"ב פח‪ .).‬שבת איז‬ ‫ערירי‪ ,‬איך האב נישט קיין קינדער‪ ,‬והנה בן ביתי‬ ‫משפיע אלע גשמיות'דיגע און רוחניות'דיגע ברכות‪.‬‬ ‫יורש אותי‪ ,‬אליעזר וועט זיין מיין יורש‪ .‬והנה דבר ה'‬ ‫א יוד אן א שבת‪ ,‬איז נישט קיין יוד‪ .‬מען רעדט נישט‬ ‫אליו‪ ,‬עס איז געקומען א דיבור פון אייבערשטער‪,‬‬ ‫פשוט‪ ,‬ווען ער האלט נישט קיין שבת‪ ,‬איז ער נישט‬ ‫לאמר‪ ,‬און ער האט אים געזאגט‪ ,‬לא יירשך זה‪ ,‬נישט‬ ‫קיין יוד‪ .‬נאר א יוד וואס האט נישט אין זיך דעם‬ ‫ער וועט דיך ירש'ענען‪ ,‬כי אם אשר יצא ממעיך הוא‬ ‫שבת וואס זאל אים אויפהייבן פון דעם וואס ער איז‬ ‫יירשך‪ ,‬דו גייסט האבן א קינד און ער וועט דיך‬ ‫א גאנצע וואך אין עניני גשמיים‪ ,‬שבת זאל מאכן אין‬ ‫ירש'ענען‪ .‬שטייט דער לשון פון פסוק‪ ,‬והנה דבר ה'‬ ‫אים א דערהויבנקייט‪ ,‬פעלט אים אין זיין גאנצע‬ ‫אליו לאמר‪ .‬וואס איז דער לאמר? פאר וועם דארף‬ ‫יודישקייט‪ .‬דער שבת‪ ,‬דאס מאכט א מענטש פאר א‬ ‫ער עס זאגן‪ .‬לאמר איז געווענליך דער טייטש‪ ,‬ער‬ ‫יוד‪ .‬ווען א יוד רעכט אפ דעם שבת ווי עס דארף צו‬ ‫זאל עס זאגן פאר יודען‪ .‬וידבר ה' אל משה לאמר‪.‬‬ ‫זיין‪ ,‬לאזט עס איבער א רושם אויף די גאנצע וואך‬ ‫דא האט דער אייבערשטער גערעדט צו אברהם‪ ,‬דו‬ ‫שפעטער‪.‬‬ ‫וועסט האבן קינדער‪ .‬וואס איז דער לאמר‪.‬‬ ‫מען ווייסט אז ביי חסידים האט מען מקפיד געווען‬ ‫זאגט דער הייליגער קדושת לוי‪ ,‬אזוי ווי אברהם‬ ‫אז דער שבת דארף זיין קודש לה'‪ .‬בשעת מען איז‬ ‫אבינו האט ארויסגעזאגט‪ ,‬אז איך וועל אוועקגיין פון‬ ‫אין שטוב‪ ,‬זינגען זמירות‪ ,‬רעדן דברי תורה ביים טיש‪,‬‬ ‫די וועלט ערירי‪ ,‬און בן ביתי יורש אותי‪ ,‬מיין יורש‬ ‫גיין צו צדיקים‪ ,‬גיין צו טישן‪ ,‬גיין צו ערליכע יודען‪,‬‬ ‫וועט זיין דער בן ביתי‪ ,‬האט עס געמאכט א רושם‬ ‫מיטהאלטן א שבת ביי זיי‪ .‬איך בין שוין נישט קיין‬ ‫אין הימל‪ ,‬אז עס וועט טאקע אזוי זיין‪ .‬ער האט‬ ‫יונגערמאן‪ ,‬אבער איך קען זאגן פון מיר אליין‪ ,‬וויפיל‬ ‫געזאגט‪ ,‬אז בן ביתי וועט זיין‪ ,‬זיין יורש‪ .‬האט דער‬ ‫צדיקים מען איז געווען‪ ,‬וואס פאר א רושם עס האט‬ ‫אייבערשטער געזאגט‪ ,‬דו מוזט אליין איבערזאגן‬ ‫איבערגעלאזט די שבתים וואס מען האט‬ ‫אנדערש‪ ,‬נישט בן ביתי יורש אותי‪ ,‬דו מוזט זאגן איך‬ ‫מיטגעהאלטן ביי זיי‪ ,‬עס לאזט זיך גארנישט זאגן‪.‬‬ ‫גיי האבן א קינד‪ ,‬און מיין קינד וועט מיך ירש'ענען‪.‬‬ ‫ווייל אז נישט וועט בלייבן יענע ווארט וואס דו‬ ‫מען קען אבער נישט אריינקומען סתם אין שבת‪,‬‬ ‫האסט געזאגט‪ ,‬און עס וועט מאכן א רושם‪ .‬והנה‬ ‫איך וויל שפירן א טעם אין שבת‪ ,‬עס שפירט זיך‬ ‫דבר ה' אליו‪ ,‬עס איז געווען צו אים א דבר ה' לאמר‪,‬‬ ‫נישט‪ .‬מען דארף עפעס צוטון דערצו‪ .‬סידורו של‬ ‫זאג איבער די ווערטער וואס איך זאג דיר יעצט‪ ,‬לא‬ ‫שבת‪ ,‬אז מען נעמט עס פאר א שיעור צו לערנען‪,‬‬ ‫יירשך זה כי אם אשר יצא ממעיך‪.‬‬ ‫טוט עס דערווארעמען יעדן יוד‪ .‬די געוואלדיגע‬ ‫חשיבות וואס א שבת איז‪ ,‬שבת איז אחד מששים‬ ‫עס איז א געוואלדיגער מוסר השכל ווי אזוי א יוד‬ ‫בעולם הבא (ברכות נז‪ .):‬עולם הבא ווייסט מען דאך‪,‬‬ ‫דארף זיך צו פירן‪ .‬יעדע זאך וואס א יוד רעדט‪ ,‬מאכט‬ ‫אז מען האט נישט קיין השגה וואס דאס איז תענוג‬ ‫א רושם‪ .‬און אז מען רעדט יעצט‪ ,‬ווען ער זאגט נאר א‬ ‫עולם הבא‪ .‬אז מען איז זוכה‪ ,‬קען מען שפירן יעדן‬ ‫דיבור מאכט א רושם‪ ,‬כל שכן א מעשה‪ ,‬ווען מען טוט‬ ‫שבת אחד מששים‪ ,‬א זעכציגסטל חלק פונעם עולם‬ ‫א זאך וואס איז נישט ריכטיג‪ ,‬וואס פארא רושם דאס‬ ‫הבא‪ .‬און אז מען שפירט עס נישט‪ ,‬איז א סימן אז‬ ‫מאכט אויבן אין הימל‪ .‬דאס איז די מוסר וואס א יוד‬ ‫עפעס פעלט‪ ,‬אז מען איז עס נישט טועם‪.‬‬ ‫לערנט חסידישע ספרים‪ ,‬דאס טוט אויסאיידלען דעם‬ ‫מענטש‪ ,‬וויסן ווי אזוי מען דארף רעדן‪ ,‬ווי אזוי מען‬ ‫אין הייליגע ספרים שטייט‪ ,‬עס איז אחד מששים‬ ‫דארף זיך צו פירן אין אלע זיינע וועגן‪.‬‬ ‫בעולם הבא‪ ,‬פון דיין עולם הבא‪ .‬יעדער איינער‪ ,‬לויט‬ ‫*‬ ‫וויפיל עולם הבא ער האט‪ ,‬לויט דעם קען ער שפירן‬ ‫א זעכציג'סטל אום שבת‪ .‬טאמער דיין עולם הבא איז‬ ‫מען האט געענדיגט מאור ושמש‪ ,‬מען גייט אריבער‬ ‫א קליינער עולם הבא‪ ,‬האסטו נישט וואס טועם צו‬ ‫צום צווייטן חסידישן ספר‪ ,‬סידורו של שבת‪ .‬דער‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~כד~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫דאווענען אנדערש ווי מען דאוונט אין די וואכן‪.‬‬ ‫זיין‪ .‬אז א יוד איז זוכה‪ ,‬און ער פירט זיך אויף די‬ ‫שבת דארף זיין דאס דאווענען מיט א ברען‪ ,‬מיט א‬ ‫גאנצע וואך ווי עס דארף צו זיין‪ ,‬ווען עס קומט דער‬ ‫התלהבות‪ ,‬מער ווי מען דאוונט אין דער וואכן‪ .‬אז‬ ‫שבת‪ ,‬דאוונט זיך אנדערש‪ ,‬עס זינגט זיך אנדערש‪,‬‬ ‫מען האט א געלעגנהייט‪ ,‬און מען קען גיין צו גוטע‬ ‫עס טראכט זיך אנדערש‪ ,‬מען לעבט אין א הויכן זמן‬ ‫יודען פרייטאג צונאכטס‪ ,‬דארף יעדער אין זיין מקום‬ ‫פון שבת קודש‪.‬‬ ‫זיך זוכן א פלאץ וואו ער זאל קענען מיטהאלטן‪.‬‬ ‫מיטהאלטן די זינגען‪ ,‬מיטהאלטן די דברי תורה‪ ,‬וואס‬ ‫מען האט געענדיגט מאור ושמש‪ ,‬עס איז דא א‬ ‫לאזט איבער א רושם אויף שפעטער‪ .‬ווען עס קומט‬ ‫ווארט אין מאור ושמש (לשבת חוה"מ סוכות)‪ ,‬די גמרא‬ ‫צו שלש סעודות‪ ,‬וואס עס איז די העכסטע זמן‬ ‫(סוכה מט‪ ).‬זאגט‪ ,‬שיתין מששת ימי בראשית נבראו‪,‬‬ ‫אינעם שבת‪ ,‬זוכן א פלאץ וואו ער קען נהנה זיין‪ ,‬וואו‬ ‫אויפן מזבח איז געווען שיתין‪ ,‬וואו עס איז‬ ‫ער קען זיך דערהייבן אין דעם שבת‪ .‬דאס איז דער‬ ‫אראפגעגאנגען די וויין פון די נסכים‪ ,‬ביי ניסוך‬ ‫ענין פארוואס מען הייבט יעצט אן צו לערנען סידורו‬ ‫המים‪ .‬און די שיתין זענען באשאפן געווארן אין‬ ‫של שבת‪ ,‬עס זאל געבן די כוחות הנפש אז מען זאל‬ ‫ששת ימי בראשית‪ .‬ווען דער אייבערשטער האט‬ ‫קענען זיך אויפפירן אין שבת ווי עס דארף צו זיין‪.‬‬ ‫באשאפן די בריאה‪ ,‬פון דעמאלטס אן איז שוין‬ ‫געווען אויפגעשטעלט אויפן מזבח‪ ,‬דער פלאץ‪ ,‬דער‬ ‫זאל דער אייבערשטער געבן‪ ,‬אזוי ווי מען האט‬ ‫אפלויף וואו עס וועט זיין די נסכים‪ .‬שיתין איז אויך‬ ‫מסיים געווען מאור ושמש‪ .‬דער רושם וואס איז‬ ‫טייטש זעכציג‪ .‬זאגט דער הייליגער מאור ושמש‪,‬‬ ‫איבערגעבליבן דערפון‪ ,‬זאל מען קענען אנהייבן מיט‬ ‫שבת דאס איז שיתין‪ ,‬דאס איז אחד מששים בעולם‬ ‫א פרישן חשק סידורו של שבת‪ ,‬און זיך פארנעמען‪,‬‬ ‫הבא‪ .‬פון וואו נעמט זיך די שיתין‪ ,‬פון וואו נעמט זיך‬ ‫אז די שבתים ביי אונז גייען אויסקוקן אנדערש ווי‬ ‫די אחד משישים בעולם הבא‪ ,‬מששת ימי בראשית‪,‬‬ ‫אונזערע וואכנדיגע טעג‪ .‬שבת איז נישט געמאכט‬ ‫עס ווענדט זיך ווי אזוי די זעקס טעג פון די וואך איז‬ ‫מען זאל זיך אויסשלאפן‪ ,‬זיך אויסרוען‪ .‬עס איז גענוג‬ ‫אדורכגעגאנגען‪ .‬פון דיינע ששת ימי בראשית‪ ,‬פון‬ ‫גרויס דער שבת אז מען זאל זיך קענען אויסרוען פון‬ ‫דעם געשעהנט דער שבת‪.‬‬ ‫די וואך‪ ,‬און אז מען זאל קענען אוועקגעבן צייט‪ ,‬אז‬ ‫מען זאל קענען דערהויבן ווערן אינעם שבת‪.‬‬ ‫זאגט דער מאור ושמש‪ ,‬שיתין‪ ,‬דער ענין פון שבת‪,‬‬ ‫אז מען זאל שפירן א טעם אין שבת‪ ,‬דאס נעמט זיך‬ ‫איך וויל באדאנקען פאר מיין אייניקל רבי חיים‬ ‫ביי יעדן איינעם‪ ,‬מששת ימי בראשית‪ ,‬פון זיינע‬ ‫מאיר‪ ,‬וואס גיט אוועק אזויפיל צייט‪ .‬עס קומט נישט‬ ‫זעקס טעג פון די וואך‪ ,‬ווי אזוי ער האט זיך געפירט‪.‬‬ ‫אן גרינג די אלע מסיבות וואס מען מאכט‪ ,‬און‬ ‫א וואך וואס א בחור האט געהאט א גוטע וואך‪ ,‬ער‬ ‫צוצושטעלן די אלע חבורות‪ ,‬און אלעס וואס מען‬ ‫איז געזעסן און געלערנט‪ ,‬ער האט זיך אויפגעפירט‬ ‫דארף האבן דערצו‪ .‬זאל אים דער אייבערשטער‬ ‫ערליך‪ ,‬און געדאוונט ערליך‪ ,‬ער שפירט א‬ ‫געבן‪ ,‬ער זאל קענען ווייטער אויך מרחיב זיין די‬ ‫געהויבנקייט אין דעם שבת‪ .‬אויב ער שפירט עס‬ ‫גבולי קדושה‪ ,‬מיט נחת און הרחבת הדעת‪.‬‬ ‫נישט‪ ,‬דארף ער וויסן‪ ,‬עפעס האט געפעלט די וואך‪,‬‬ ‫און ער דארף זיך צוגרייטן דעם שבת‪ ,‬אז די‬ ‫מען האט פריער געהערט‪ ,‬מען דארף זיך שוין רישן‬ ‫קומענדיגע וואך זאל זיין אנדערש‪.‬‬ ‫באלד ליום שכולו שבת‪ ,‬לעתיד לבוא דאס איז יום‬ ‫שכולו שבת‪ .‬עס שטייט אין די גמרא (שבת קיח‪ ,).‬מיט‬ ‫מען דארף זיך פרייען אז מען האט א חלק אין די‬ ‫דעם וואס מען היט שבת‪ ,‬ברענגט מען די גאולה‪.‬‬ ‫חבורה וואס מען הייבט אן צו לערנען יעצט סידורו‬ ‫זאלן מיר זוכה זיין אלע אינאיינעם צו די גאולה‬ ‫של שבת‪ ,‬וואס דער שבת וועט האבן אן אנדערע‬ ‫קרובה‪ ,‬בביאת בן דוד‪ ,‬במהרה בימינו אמן‪.‬‬ ‫רושם אויף א בחור‪ .‬מען דארף וויסן‪ ,‬שבת דארף מען‬ ‫קול מעדני מלך וויען – ‪MechonMMVien@Gmail.com • 8174.7748817‬‬ ‫הרוצה לנדב הוצאת הגליון יפנה להר"ר יואל ברא"ש פייערווערקער הי"ו ‪1.84..44.141‬‬ ‫פרשת לך לך תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~כה~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬