צום פינטל - אידיש · Tzim Pintel - Yiddish — לך לך (2026-10-19)

צום פינטל | פרשת לך לך תשפ״ז | גליון ר״ב
גלייבן אין דער טובה פונעם אייבערשטן
לאנד ,און אברהם גלייבט .אויף וואס איז געווען די אמונה? אז ס'איז דא א יוד וואס זיין יודישקייט באשטייט אויף איין יסוד:
דער אייבערשטער וועט מקיים זיין וואס ער האט אים געזאגט, טון אלעס פארן אייבערשטן ,נישט טראכטן פון זיך אליין
אלע גוטע זאכן .אמונה אין דער טובה וואס גייט קומען .אברהם גארנישט .יעדער זאך וואס ער זעט עפעס א הנאה פאר זיך,
אבינו האט געפרעגט ״במה אדע״ .ס'איז געווען א תביעה אויף קוקט ער עס אן ווי א שטער פאר עבודת השם .אויב איז דא
אברהם .וואס איז געווען די תביעה :ער וואלט זיך געדארפט עפעס גוט פאר אים ,אויב ער האט אויך עפעס הנאה ,ער
פארלאזן אז ס'גייט קומען די אלע גוטס. באקומט עפעס ,ווערט ביי אים גלייך א שאלה :טו איך דאס
סך הכל זעט מען א גאנצע צייט אז אלעס דרייט זיך ארום די פאר מיר? א יוד דארף דינען דעם אייבירשטן לשמה .אזוי בערך
גוטס וואס אברהם גייט באקומען .עבודת השם דרייט זיך אויף איז געבויט זיין גאנצע עבודה ,אויף דער איינער הרגשה אז פאר
די גוטס פונעם יוד .א יוד מיינט נישט נאר איינער וואס געבט זיך אליין איז נישט דא קיין פלאץ אינעם קשר מיטן אייבערשטן.
אוועק פון זיך פארן אייבירשטן ,א יוד מיינט איינער וואס מ'קען דאס זען ביי א שבת'דיגע סעודה .ער זיצט ביים טיש,
באקומט אלעס גוטס .די טובה פונעם מענטש ,דאס אליינס איז ער עסט די שבת'דיגע גוטע מאכלים ,ער איז מקיים די מצוה ,ער
די זאך אויף וואס מ'פארלאנגט פון אים אמונה .דער האלט די מנהג .אבער זיך פשוט מתענג זיין ,שפירן אז ס'איז
אייבערשטער זאגט אים צו גוטס צו טון ,און ער דארף אין דעם אים גוט ,זיך פרייען מיט גוטס ,צו דעם קען ער זיך שווער
גלייבן. צושטעלן .ער ווייסט אז שבת
ס'איז דא א יוד וואס איז איז דא א מצוה פון עונג,
גרייט צו גלייבן אז דער אבער ס'זעצט זיך נישט ביי
אייבערשטער פארלאנגט פון אים .ווי קען מיין הנאה זיין א
אים ,אז דער אייבערשטער איז חלק פון עבודת השם? אלעס
דער אז מצוה, אים וואס איך האב געלערנט וועגן
אייבערשטער וויל זיין עבודה. עבודת השם ,איז אוועקלייגן
אבער ווען ס'קומט צו זיין די זיך ,טראכטן נאר פונעם
אייגענע טובה ,ווערט ער אייבערשטן.
מסופק .וויל טאקע דער די שוועריקייט רירט אן זיין
אייבערשטער אז ס'זאל מיר אויף הסתכלות גאנצע
זיין גוט? מעג איך טאקע זיך יודישקייט .ער איז געוואוינט
האלטן אין דער הבטחה און צו טראכטן אז וואס מער ער
זיך דערויף פארלאזן? פרשת לך לך שטעלט אויך דאס אריין נעמט זיך ארויס פון דער עבודה ,ווערט די עבודה ריינער .ווען
אין דער אמונה. ס'האט עפעס מיט 'זיך' איז אים שווער צו זען אין דעם דעם
איבערגעבן דעם חשבון צום אייבערשטן אייבירשטן .ממילא ,ווען די תורה גיט א פלאץ פאר זיין טובה,
קען ער דאס שווער פארשטיין .ער זוכט עפעס א כוונה מיט
יעצט וואס מיינט לשמה ,אויב די גאנצע עבודה איז געבויט
וואס ער וועט קענען הנאה האבן ,אן מודה זיין אז ער האט
אויף מיין גוטס? לשמה מיינט אז ער טראסט דעם אייבירשטן
הנאה .אפילו ווען די טובה ליגט פאר אים ,ווייסט ער נישט ווי
מיט דעם אלעם .אבער אוודאי איז אלעס געבויט אז ס'זאל דיר
אזוי עס אנצונעמען.
יוד זיין גוט .דער מענטש גיט זיך אוועק פארן אייבערשטן ,און
ער גיט דאס גופא אויך איבער אין זיינע הענט ,אויך דעם חשבון די טובה אינעם צוזאג
פון זיין אייגענע טובה .ער דארף נישט אלעס באקומען היינט, ווען מ'עפנט פרשת לך לך ,זעט מען ווי דער אייבערשטער
און ער דארף נישט ביי יעדן מעשה זען וואס ער פארדינט שטעלט אוועק זיין קשר מיט אברהם אבינו .ער הייסט אים
דערפון .ער גלייבט אינעם אייבערשטן אז ער וועט מקיים זיין פארלאזן זיין לאנד און זיין טאטנ'ס הויז ,און אינאיינעם מיט
זיין הבטחה .מיט דער אמונה קען ער זיך אנשטרענגען און דעם איז ער אים מבטיח אלע ברכות לדורי דורות .גדולה ,זרע,
אוועקלייגן א זאך וואס איז אים טייער ,אפילו ווען לויט זיין ארץ ישראל .אברהם טראסט דעם אייבירשטן מיט הבטחות אז
חשבון פארלירט ער. בעתיד וועט אים זיין גוט .די טובה פון אברהם ליגט אינעם עצם
דאס איז מסירות נפש .איך גיב זיך איבער אין דיינע הענט, רוף צו אים.
איך פארלאז זיך אויף דיר ,צוזאמען מיט מיין טובה .איך זע ווייטער אין דער פרשה לערנט מען פון די 'ברית בין
נישט יעצט וואס עס וועט ארויסקומען ,די וועג איז מיר שווער, הבתרים' .דער אייבערשטער איז אברהם מבטיח זרע און א
א
צום פינטל | פרשת לך לך תשפ״ז | גליון ר״ב
טובה געפינט זיך ביי דיר .איך ביין מקיים דיין רצון וואס איך אבער איך האלט אן די קשר.
האב זיך אונטער גענומען ביים קשר ברית ,אלעס אז די זאלסט צומאל טראכט א מענטש אז ער איז גרייט צו ווארטן ביז
מקיים זיין די ברית פון דיין זייט .אבער איך בין גרייט צו זיין מארגן .ביי ברית בין הבתרים ,אברהם אבינו הערט וועגן זיינע
אינעם קשר ברית אפילו ווען איך פארשטיי נישט ווי אזוי דאס קינדער ,וועגן די גרות און שעבוד ,און וועגן דער טובה וואס
איז גוט פאר מיר .אבער דאס איז זוכער אז איך וויל מיין טובה וועט קומען נאכדעם .די הבטחה גייט דורך הונדערטער יארן.
וועגן ,דאס איז די גאנצע תכלית וואס איך בין אריין אינעם ס'וועלן זיין דורות וואס וועלן דורכגיין שוועריקייטן ,אבער
ברית .נאר איך בין גרייט צו ווארטן ,איך בין גרייט צו גיין אין נאכדעם וועט זיין דורות וואס וועלן זען די הבטחה מקוים ווערן.
דעם וועג אפילו ס'האט אין זיך שוועריגקייטן .איך מוז נישט און דורכאויס די גאנצע צייט שטייט ער גרייט מיטן ברית .דער
אליין האלטן דעם גאנצן חשבון .איך קען עס דיר איבערגעבן. אייבערשטער איז מקושר מיט אברהם און זיינע קינדער ,און
אבער די התחלה און תכלית איז אוודאי מיין טובה וועגן. מיט די טובה וואס ער האט זיי צוגעזאגט.
פשוט אננעמען דעם תענוג אברהם לעבט נישט נאר מיט וואס ער וועט האבן היינט און
לאמיר צוריקקומען צו די שבת'דיגע סעודה .דער וואס ער וועט נאך באווייזן צו זען מיט זיינע אייגענע אויגן .זיינע
אייבערשטער האט געגעבן פאר א יוד א טאג פון מנוחה און קינדער זענען א חלק פון אים ,און די טובה וואס זיי וועלן האבן,
תענוג .דער יוד זיצט ביי זיך אין הויז ,ער עסט געשמאקע איז א חלק פון זיין ברית .ער איז גרייט צו לעבן מיט א זאך וואס
מאכלים ,פרייד זיך מיט די משפחה ,ער רוט זיך אפ פון די איז גרעסער ווי זיין אייגענע לעבן .ער גיט זיך איבער צום
טרדות פון די וואך .ער האט נישט מורא צו טראכטן פון די אייבערשטן און גלייבט אז דער אייבערשטער וועט אים
אייגענע טובה .אדרבה ,דער אייבערשטער וויל ס'זאל מיר זיין באצאלן ,אפילו ווען די הבטחה וועט מקוים ווערן נאך
גוט ,אלעס דרייט זיך דאך אויף דעם .די גאנצע ברית דרייט זיך הונדערטער יארן.
אויף דעם .דער אייבערשטער איז מיר מצוה זיך מתענג צו זיין, דאס איז א ברית .צוויי צדדים פארבינדן זיך איינער מיטן
און איך לאז די טובה אריינגיין אין מיין הארץ. צווייטן .יעדער גייט אריין אינעם קשר וועגען זיך ,ווייל ס'איז דא
איך דארף נישט באהאלטן מיין זיך און מיין הנאה ,כאילו די אין דעם א זאך וואס ער וויל און זוכט .אבער נאכן מאכן די
זיך געהערט עפעס צו א חלק אין נפש נפש וואס מ'דארף ברית ,פארלאנגט זיך נאמנות אויך ווען ס'איז שווער .מ'קען
באהאלטן .איך זיץ פארן אייבערשטן .די גוף רוט זיך אפ ,די נישט יעדן טאג פון פריש בודק זיין די גאנצע קשר .ס'איז דא
הארץ פרייד זיך ,און איך נעם אן דעם שבת וואס דער צווישן אונז א ברית ,און איך פארלאז זיך אויף דיר אויך אין א
אייבערשטער האט מיר געגעבן .די תענוג איז א אמת'ע זאך. צייט ווען איך זע נישט אלעס וואס דו האסט מיר צוגעזאגט.
ס'איז אים גוט ,איך מעג שפירן ווי גוט ס'איז מיר מיט די מתנה. אזוי ,כביכול ,שטעלט דער אייבערשטער דעם קשר מיט
אבער דער זעלבער יוד גיט זיך אויך איבער צום אייבערשטן אברהם .ער בעט פון אים גיי מיט אמונה און נאמנות ,ער איז
אפילו אין א שווערע צייט .ביי ביידע לעבט ער אין די זעלבע אים מבטיח ברכות ,קינדער און א לאנד .אברהם גיט זיך איבער
ברית .ער פארלאזט זיך אויפן אייבערשטן אפילו ווען די טובה צום אייבערשטן ,און דער אייבערשטער זאגט אים צו צו זיין מיט
איז באהאלטן ,און ווען די טובה איז בגלוי נעמט ער איר אן מיט אים און אים גוטס טון.
ביידע הענט.
ס'איז בכלל נישט קיין בושה אז דער קשר איז פאר מיין טובה.
דאס איז דער יסוד וואס קומט ארויס פון פרשת לך לך .דער איך דארף נישט פארדרייען און זאגן אז מיין טובה גייט מיך
אייבערשטער איז מבטיח א טובה ,און אברהם אבינו גלייבט אין בכלל נישט אן .איך דאווען אויף אלעס גוטס ,אויף קינדער און
דעם .אפילו ווען דער וועג איז לאנג ,אפילו ווען דער קיום איז פרנסה ,אלעס ווייל די האסט מיך צוגעזאגט אז ס'וועט זיין פאר
ווייט ,האלט ער זיך אין די ברית .א יוד גיט זיך איבער צום מיר גוט .איך בעט אז ער זאל מיך בענטשן ,היטן און פירן מיט
אייבערשטן מיט אמונה :דו באשעפער ווילסט מיין טובה ,דו גוטס .די בקשות קומען ארויס פונעם קשר .איך ווענדט זיך צום
וועסט מקיים זיין דיין הבטחה ,איך פארלאז זיך אויף דיר .און אייבערשטן ווייל איך גלייב אז דער אייבערשטער איז מקושר
ווען שבת קודש קומט ,זעצט ער זיך צום טיש און נעמט אן מיט מיט מיר פאר מיין טובה וועגן ,אז ס'זאל מיר זיין גוט.
א גאנצן הארץ די טובה וואס דער אייבערשטער גיט אים. די עיקר עבודה וואס פארלאנגט זיך איז פשוט טראסט .א יוד
זאגט פארן אייבערשטן :איך וויל מיין טובה ,איך גלייב אז מיין
ב
צום פינטל | פרשת לך לך תשפ״ז | גליון ר״ב
זיבעציג פתחים אין איין שאלה
צום יארצייט פונעם שר התורה רבי יוסף ענגיל זצ״ל — א׳ מרחשוון
דין .די קושיא בלייבט די זעלבע קושיא ,אבער יעדעס מאל איין תירוץ איז נישט גענוג?
וואס מ'קומט צו איר פון אן אנדערן צד ,עפנט זיך דערין א מענטש זיצט אויף א קושיא .ער פלאגט זיך ,זוכט דא
נאך עפעס. און דארט ,פלוצלינג קומט אים אויף א גוטער תירוץ .וואס
״שבעים פנים לתורה״ .יעדער תירוץ איז נאך א פנים, פאר א שמחה .די שוועריגקייט איז שוין פארשטענדליך ,די
נאך א טעם אין תורה .מיט דעם תירוץ זעט מען א זאך וואס צוויי מקורות וואס האט אויסגעזען ווי א סתירה שטימען
מ'האט נישט געזען מיט די פריערדיגע תירוץ .אויב מ'האט שוין .ער חזר'ט דעם תירוץ ,שפירט די זיסקייט ,און גייט
געפונען איין גוטע וועג ,האט מען זוכה געווען צו איין פנים. ווייטער .אזוי לערנט מען .א קושיא ,מ'האט געטראפן א
און ס'איז נאך דא פלאץ צו אנטפלעקן נאך א פנים .לאמיר תירוץ ,און מ'גייט ווייטער.
צוריקקומען צו די שאלה ,און זען וואס נאך ליגט באהאלטן אבער ביים שר התורה רבי יוסף ענגיל געפינען מיר א
דערין. פלא'דיגע זאך .אין זיין ספר ״שבעים פנים לתורה״ שטעלט
לאזן די שאלה אפן ער אוועק זיבעציג תירוצים אויף איין קושיא .און אין זיין
ס'איז דא א טיפער כוח הנפש .געווענטליך ווען א ספר ״גבורות שמונים״ שטעלט ער אוועק אכציג תירוצים
מענטש האט געפונען א תשובה ווערט ער אויף איין קושיא .זיבעציג און אכציג .מיר
מקושר מיט דעם .פון יעצט און ווייטער ווערן נתפעל פון דער חריפות ,פון דער
זעט ער שוין די סוגיה דורכן תירוץ .ער בקיאות ,פון דעם געוואלדיגן כוח צו גיין
קען אים ,פארשטייט אים ,די תירוץ גיט דורך די גאנצע תורה און געפינען אזוי פיל
אים מנוחה .ווען מ'דערמאנט נאכאמאל וועגן .אבער מ'דארף זיך אויך מתבונן זיין
די קושיא ,קומט אים גלייך ארויף די אין דער עצם זאך :וואס זוכט א מענטש
תירוץ .ס'איז אים שווער צוריקצוקומען צו נאכדעם וואס ער האט שוין געפונען א
יענעם רגע ווען ער האט נאך נישט תירוץ?
געוואוסט .ער ווייסט דאך שוין .ער האט נאכן ערשטן תירוץ ,וואס פעלט אים
נישט קיין כוח אוועקצולייגן וואס ער נאך? און אויב דער ערשטער תירוץ
ווייסט און אנהייבן פון פריש? בארואיגט אים נאך נישט ,וועט ער זוכן א
רבי יוסף האט געקענט אננעמען דעם צווייטן .אבער נאכדעם וואס ער האט שוין
תירוץ ,און דאך צוריקקומען צום קושיא .גוט פארשטיין געפונען עטליכע גוטע וועגן ,פארוואס גייט ער ווייטער?
דעם ערשטן וועג ,און נאך נאכדעם געבן א פלאץ פאר נאך פארוואס קומט ער צוריק צו דער זעלבער קושיא און
א וועג .ווען ער איז מברר איין תירוץ ,גייט ער אריין אין שטעלט זי נאכאמאל פאר זיך? דא הייבט מען אן צו שפירן
דעם מיטן גאנצן כוח .ער ברענגט מקורות ,קוקט איבער די אז ביי רבי יוסף איז דא אן אנדערער קשר צו דער קושיא,
פרטים ,ער פארברייטערט די ענין .נאכדעם קען ער און ממילא אויך אן אנדערער קשר צום תירוץ.
אריינגיין אין א אנדערע צד ,און אויך דארטן געבן די גאנצן אונז זוכן א תירוץ פשוט כדי די קשיות און סתירות זאלן
פלאץ. שטימען .ביי רבי יוסף איז די קשיא פשוט א וועג זיך צו
וויפיל כוחות דארף מען האבן פאר דעם .אונזער שכל עפענען צו די תורה .רבי יוסף געפינט אינעם יישוב אליין א
האט ליב צו גיין אויף א וועג וואס איז אים שוין באקאנט. וועלט פון תורה .יעדער תירוץ אנטפלעקט אים אן אנדערע
נאכדעם וואס א מענטש האט אריינגעלייגט ארבעט אין א יסוד .איין וועג כאפט ער אן די זאך מצד די מעשה ,א
סברא ,איז אים שווער דאס אוועקצולייגן אפילו פאר א צווייטע וועג מצד דער מענטש וואס טוט די מעשה ,א
קורצע צייט .ער שפירט זיך שוין אין דער היים .ביי רבי דריטע וועג מצד די זמן ,און נאך א וועג מצד די גדר פונעם
ג
צום פינטל | פרשת לך לך תשפ״ז | גליון ר״ב
מ'דערנענטערט זיך צו זיין דרך המחשבה .וואס האט ער יוסף איז געווען פלאץ אין נפש פאר נאך א היים ,נאך א
געטון מיט אלעס וואס ער האט געוואוסט? ווי זענען זיינע וועג ,נאך א הבנה .אדרבה ,דער תירוץ וואס ער האט קונה
ידיעות געווארן א לעבעדיגע אוצר? געווען האט אים געגעבן כוח ווייטער צו מברר זיין ,און די
רבי יוסף האט איבערגעלאזט א גרויסע מתנה פאר די סוגיא איז געבליבן ברייט פאר אים.
לומדים .נישט נאר זיינע פילע ספרים ,קושיות און מ'זעט דאס אויך אין זיינע אנדערע ספרים .רבי יוסף
תירוצים .רבי יוסף האט איבערגעלאזט א מהלך ,א מהלך עפענט ,ער לאזט נישט אזוי שנעל פארמאכן א נושא ,ער
פון אפענקייט אין תורה :מ'קען גוט פארשטיין א זאך ,און איז דא צו עפענען ברייט .ער שטעלט א שאלה ,צעטיילט
בלייבן אפן צו פארשטיין נאך .מ'קען קונה זיין א מהלך ,און אין צדדים ,ראיות אהער ראיות אהין .אמאל איז ער
שפירן ווי ברייט די תורה איז ארום דעם. מכריע ,אסאך מאל לאזט ער עס בצריך עיון .אבער דער
דאס העלפט אוין דעם יוד אין זיין פריוואטע לעבן. לומד האט שוין קונה געווען .ער האט זיך געפענט .ער
צומאל האט מען עפעס א הבנה אין יענעם .פארוואס לערנט זיך צו פרעגן אויף צו עפענען.
יענער טוט אזוי און אזוי .און פון דעמאלטס קוקט ער אזוי
א שאלה אליינס איז א חלק פון קנין התורה .שאלת חכם
אן יענעם פארן לעבן .אלעס וואס ער זעט און ווייסט פון
חצי תשובה .א יוד לערנט א ענין ,ער שפירט אז עפעס איז
יענעם גיט אריין אונטער דעם איינעם הבנה .אלעס ווערט
נאך נישט מיושב .ער טיילט אפ צווישן צוויי זאכן וואס
פארמאכט אין דעם איינעם ישוב .רבי יוסף געבט
קוקן אויס צומישט .ער עפענט וועגן וואס זענען געווען
ברייטקייט פאר א יוד .צומאל האט מען געטראפן א הסבר
פארמאכט .א סברא וואס ער האט געמיינט אז ס'נעמט
אויף א געוויסע שוועריקייט אין שטוב ,א קינד ,אויף א זאך
אלעס אריין ,זעט ער אז ס'שטומט נישט ביזן סוף .ער האט
וואס ער גייט אריבער ,און ס'דאכט זיך אים אז ער האט
נאך נישט קיין תשובה ,אבער ער שוין געווארן קלארער.
געכאפט דעם ענין .ס'איז כדאי פון מאל צומאל
ער ווייסט יעצט וואס ער פארשטייט ,און וואס ער דארף
צריקצוקומען און זיך מתבונן זיין פון פריש .אפשר איז דא
נאך פארשטיין.
נאך א צד .אפשר האט דער ערשטער הסבר געכאפט,
אבער ס'איז נאך געבליבן עפעס וואס האט נישט באקומען ביי רבי יוסף שטייען די פילע וועגן אפען .אז מ'ווייסט אז
זיין פלאץ. מ'האט די כוח צו פארענטפערן ,האט מען די כוח צו
נישט יעדער מענטש קען שרייבן זיבעציג תירוצים ,און פרעגן .ער גיט פלאץ פאר פארשידענע מעגליכקייטן ,ווייל
מיר זוכן נישט זיך צו מעסטן מיטן כוח פונעם שר התורה. ער ווייסט אז ער קען זיי מברר זיין .און פון די בירורים
אבער אונז עפענען זיך אז אביסלע פון זיינע הייליגע וועגן אליינס ווערט אנטפלעקט די ברייטקייט און אפענקייט פון
זאל אויך אריינגיין אין אונזער נפש .ווען דו האסט געפונען די תורה הקדושה .יעדער וועג געבט דעם לומד נאך א כלי,
א גוטע הבנה ,פריי זיך מיט איר .שפיר די זיסקייט .און א כלי וואס גייט מיט אים און באגלייט אים צו פילע סוגיות
נאכדעם ,ווען דו קומסט צוריק צום ענין ,לאז עס נאכאמל און ש"ס.
רעדן צו דיר .אמאל ווערט די זאך וואס דו האסט שוין וואס דער גדול האט אונז איבערגעלאזט
פארשטאנען ,א פרישע פתח צו א טיפערע און ברייטערע ווען מ'דערמאנט רבי יוסף ענגיל ,ווערט מען געווענליך
הבנה. בעיקר נתפעל פון אים ,פון זיין געוואלדיגע כוח הזכרון
ביים יארצייט איז א זמן זיך צו דערנענטערן צו די מתנות וכדומה .ווי ער גייט פונעם בבלי צו ירושלמי ,פון איין
פון רבי יוסף .עפענען די ספרים ,זיך אפשטעלן אויף די מסכתא צו די אנדערע ,פון הלכה צו אגדה .די גאנצע תורה
שאלות ,און זען ווי זי ווערט אלץ ברייטער .פלוצלינג שטייט פאר אים .אבער דער עיקר אויך וואס אונז קענען
ברענגט די קליינע קושיא אריין אין א ברייטע מרחב פון מיטן נעמען ,וואס אונז קענען זיך לערנען אויך אין אונזער
תורה .וויפיל תורה קען אנטפלעקט ווערן ,ווען מ'לאזט די וועלט ,מיט אונזער שוואכע קעפ .אינמיטן די גאנצע
שאלה ווייטער לעבן. התפעלות לערנעט מען וויאזוי צו עפענען זאכן .מ'לערנט
זיך וויאזוי זיך נישט צו פארמאכן אין איין תירוץ.
מכון מישרים — הרב שלום לאנגסאם | shalomlangs@gmail.com | 845-274-3516 :קול הלשון6053136803 :
ד
