gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

דורותינו - אידיש · Doiroiseini - Yiddish — לך לך (2026-10-19)

מוציא לאור: דורותינו - אידיש · Doiroiseini - Yiddish

שבוע: לך לך (2026-10-19)

דורותינו - אידיש · Doiroiseini - Yiddish — לך לך (2026-10-19)

פתח את ה-PDF הורדה

‫צו מנדב זיין א גליון‪,‬‬ ‫פאר הערות‪ ,‬און צו‬ ‫באריכטן נייעס‪ ,‬רופט‪:‬‬ ‫‪845.237.4779‬‬ ‫צו באקומען דעם גליון‬ ‫אויף בליץ‪-‬פאסט שיקט‬ ‫א אימעיל צו‪:‬‬ ‫‪Doroiseiny@gmail.com‬‬ ‫פאר בריוון און נדבות‬ ‫‪Doroiseiny‬‬ ‫‪199 Lee Ave #945‬‬ ‫‪Brooklyn N.Y. 11211‬‬ ‫פ' לך תשפ"ז לפ"ק | גליון קמ"ז‬ ‫גזירת החינוך רעזולטאט דעצידירט אין די שטום בודקעס‪:‬‬ ‫נידערלאגע פאר די רשעי ישראל פון די ‪CAQ‬‬ ‫פארטיי אין קוויבעק שיקט שאק כוואליעס‬ ‫אין גאנץ קאנאדע נאכדעם וואס די פארטיי‬ ‫ווערט גענצליך אפגעווישט פון די מאפע‬ ‫נאך וואס די פארטיי האט געהאט א ריזיגע מערהייט אין רעגירונג פאר די לעצטע ניין יאר!! און געשטאנען אין שפיץ‬ ‫פון די רדיפות אויף די מוסדות בפרט קעגן די עלטערן וואס קעמפן העלדיש אין די ראמען פון המשכת הדורות‬ ‫ברענגט אויפמערקזאמקייט אויף די אמעריקאנער וואלן אין די נאנטע טעג‬ ‫מען טאר אויך נישט פארלוירן ווערן פון דעם פאקט וואס‬ ‫זיי נישטאמאל געווינען איין בענקל!‬ ‫קאנאדישע אידישע איינוואוינער באריכטן מיט גרויס‬ ‫אזוי ווי מען האט געזען די לעצטע יארן‪ ,‬זעהט מען אויך‬ ‫דער יהדות החרדית איז געשטאנען מיט א פחד בעפאר די‬ ‫פרייד איבער די אומערווארטעטע ארטיגע וואל אויסגאנג‪,‬‬ ‫אצינד‪ ,‬אז די פאר וואכן און חדשים הארט פאר די וואלן ווערן‬ ‫וואלן‪ ,‬נאכן זיך פלאגן אזויפיל יארן מיט די רשעים‪ ,‬און בדרך‬ ‫ווען די פארטיי פון די רשעי הדת האבן גענצליך פארלוירן‬ ‫אפגעשטעלט אלע רדיפות אויף די מוסדות התורה אויף אלע‬ ‫הטבע האט זיך נאר אנגעזעהן א פארערגערונג‪.‬‬ ‫ביי די איצטיגע וואל פארמעסט‪.‬‬ ‫הינזיכטן… ווייל בלויז איין טאג נאך די וואלן הייבט זיך אן‬ ‫ווי עסקנים באריכטן קען מען עס בלויז צושרייבן צום‬ ‫אבער ישועת ה' כהרף עין‪ ,‬השי"ת האט צוגעזעהן די‬ ‫אלעס מיט א פרישקייט‪ ,‬ווי עס געדענקט זיך נאך אז די סיטי‬ ‫אויסטערלישן סייעתא דשמיא‪ ,‬נאכדעם וואס בדרך הטבע‬ ‫מסירות נפש פון די העלדישע עסקנים אויפן פראנט‪ ,‬און‬ ‫בריוון פאר די מוסדות זענען אנגגעקומען בלויז איין טאג‬ ‫איז עס ממש אומגלויבליך ווי א פארטיי וואס האט ממש‬ ‫טראץ אלע פאראויסגעזעהנע שווארצע וויזיעס האט השי"ת‬ ‫נאך די וואלן!!‬ ‫דאמינירט און געווינען פאר במשך די לעצטע ניין יאר‪ ,‬איז‬ ‫דערלאנגט א מעכטיגן קלאפ פאר די שונאי הדת‪ ,‬כן יאבדו‬ ‫און דא איז אויך בנוגע דעם פסק פון די געריכטן ווי צב"ש‬ ‫כל אויבך ה'!‬ ‫גענצליך אנולירט געווארן‪.‬‬ ‫די רעבעל קלאגע אנטקעגן די מוסדות‪ ,‬וואס דארט איז די‬ ‫מען רעדט דא פון גאר א מאכטפולער פארטיי‪ ,‬לינקע‬ ‫גאנצע 'נייע אמענדמענט געזעץ' נאך אונטער א פראגע‬ ‫דער וויכטיגער לימוד פאר אמעריקאנער אידן‪:‬‬ ‫מושחתים‪ ,‬וואס זייער גאנצע אגענדע במשך די לעצטערע‬ ‫צייכן‪ ,‬און ווארשיינליך וועט דער אורטייל ארויסקומען נישט‬ ‫גייט וועהלן בלויז לויט די תורה הקדושה!‬ ‫יארן‪ ,‬און אפילו די פראפעגאנדע בעפאר די וואלן‪ ,‬איז געלאפן‬ ‫צו לאנג נאך די וואלן‪.‬‬ ‫בלויז ווי מער צו פייניגן די ארטיגע מוסדות‪ ,‬און פארמערן‬ ‫עס איז גאר ווייטאגליך דער פאקט אז מען שיקט כסדר‬ ‫שטייענדיג הארט בעפאר די וואלן אין אמעריקע דינט‬ ‫דרוק צו טוישן די הייליגע מסורה אין די בתי חינוך‪ ,‬און אפילו‬ ‫דעם ציבור צו די שטום בודקעס צו אריינוועלן די גרעסטע‬ ‫דאס ווי א שטארקע לעקציע פארן יהדות החרדית אז מיר‬ ‫הארט בעפאר די איצטיגע וואלן האבן זיי טריאומפירט אז‬ ‫שונאי הדת צוליב אינטרעסן‪ ,‬וועלכע שמייכלען איצט צו אונז‬ ‫ברויכן בלויז טון דעם רצון השם‪ ,‬און זיך האלטן פעסט מיט‬ ‫נאכן געווינען די וואלן‪ ,‬גרייט מען זיך אויסצוטיילן ערגערע‬ ‫אויסערליך‪ ,‬ווען למעשה שטייען זיי אונטער די גאצע גזירת‬ ‫מסירות נפש‪ .‬און נישט חלילה וחס נאכגעבן גארנישט קיין‬ ‫רדיפות ווי ביז היינט‪.‬‬ ‫החינוך‪ ,‬און ווילן חלילה עוקר זיין די גאנצע תורה הקדושה‬ ‫פשרות‪ ,‬און דער אויבערשטער וועט שוין טון זיינס‪.‬‬ ‫אבער גאר א שטארקע קאמף האבן זיי געפירט די‬ ‫רח"ל‪.‬‬ ‫מען טאר זיך נישט לאזן פארפירן פון די אזוי גערופענע‬ ‫לעצטערע יארן אנטקעגן די מסירות נפש'דיגע המשכת‬ ‫לאמיר זיך לערנען א ביישפיל פון קאנאדא‪ ,‬אז מיר דארפן‬ ‫עסקנים דא אין ניו יארק וואס האבן ליידער די לעצטערע‬ ‫הדורות ארגעניזאציע וואס האט העלדיש אויסגערופן די‬ ‫טוען וואס די תורה הקדושה ערלויבט אונז‪ ,‬אן קיין חשבונות‪,‬‬ ‫יארן גערופן דעם ציבור אריינוועלן די לינקע ליבעראלען‬ ‫עקשנות'דיגע תורה'דיגע צוגאנג אן קיין שום פשרות אויפן‬ ‫און חלילה נישט זיין קיין נותן יד לפושעים‪ ,‬מיטן אריינוועלן‬ ‫און די משחיתים‪ ,‬וואס באקומען א גרעסערע נאכאנאנדיגע‬ ‫חינוך‪.‬‬ ‫די מושחתים‪ ,‬און אז מיר וועלן טוען וואס מיר דארפן וועט‬ ‫מערהייט‪.‬‬ ‫די איצטיגע פארלוסט איז געקומען גאר אומגעראכטן‪ ,‬ווען‬ ‫השי"ת אונז שיקן די ישועה למעלה מן דרך הטבע‪ ,‬און דער‬ ‫דאס געבט זיי די די מעגליכקייט צו דורכפירן גאר‬ ‫לויט אלע אנקעטעס איז בכלל נישט געווען ערווארטעט אזא‬ ‫הייליגער חינוך וועט קענען אנגיין אויפן אמאליגן שטייגער‬ ‫שרעקליכע געזעצן‪ .‬ווי צב"ש די געזעץ פון ‪Assistance‬‬ ‫דורכפאל‪ ,‬און אודאי נישט אזא שטארקער פארלוסט‪ ,‬ווען אין‬ ‫בעזהשי"ת‬ ‫‪ .suicide‬וואס איז נארוואס איז אריין אין קראפט און איז‬ ‫די פארגאנגענהייט האט די פארטיי אנגעצויגן ביז איבער ‪60‬‬ ‫אשרי מי שתבח"ר ותקרב… ישכון חצירך…‬ ‫דורכגעגאנגען מיט בלויז געציילטע שטימען!‪.‬‬ ‫בענקלעך! אין פארלאמענט‪ ,‬און ביי די איצטיגע וואלן האבן‬ ‫אפיציעלע אויפלאגעס)‬ ‫אינזינען צו האבן‬ ‫פרעגן די קינדער‬ ‫נעמען נאך ליידער‬ ‫געלט פון די שטאט‪.‬‬ ‫א וואכזאם‬ ‫למערכתים‬ ‫מכתב‬ ‫אויג אויף די‬ ‫פרק טז אות טז‪:‬‬ ‫אויב‬ ‫שטענדיג‬ ‫אזוי ווי הגה"צ‬ ‫…אויך ביי א רבים‪ ,‬ווי א ישיבה‪ ,‬א תלמוד‬ ‫תורה‪ ,‬א בית חינוך לבנות‪ ,‬וואס זוכט זיך צו‬ ‫זיי האבן נישט‬ ‫געלערנט אדער‬ ‫דער יאוואזשנער‬ ‫רב שליט"א האט‬ ‫קינדער‪-‬ביכער‬ ‫דערציילט זאכן‬ ‫א גוטן פאר די חשוב'ע מערכת פון‬ ‫האלטן אויפן ערליכן וועג‪ ,‬שטעלט דער יצר‬ ‫שוין געזאגט ביי‬ ‫דורותינו‪.‬‬ ‫וואס א אידיש קינד‬ ‫הרע אונטער פיל נסיונות און שוועריגקייטן‬ ‫די דרשה‪ ,‬הושענא‬ ‫דארף נישט הערן און‬ ‫אדורכגייענדיג א גראסערי פארגאנגענעם‬ ‫און מען פלאגט זיך צו דערהאלטן‪ ,‬קוים‬ ‫רבה‪ ,‬ווי ס'איז‬ ‫נישט וויסן‪.‬‬ ‫ערב סוכות‪ ,‬איז מיין אויג געפאלן אויף די‬ ‫קוים האט מען געלט אויף צו צאלן די‬ ‫געווען געדרוקט‬ ‫מלמדים‪ ,‬די לערערינס‪ ,‬און מען איז פול‬ ‫אמאל זענען די‬ ‫אין אייער גליון‬ ‫דעקל פון די טריפה'נע מאמענט אויסגאבע‪,‬‬ ‫מיט חובות ביז איבערן קאפ‪ .‬ווי שווער‬ ‫ביכער נישט גענוג גוט דורכגעקוקט געווארן‪,‬‬ ‫[פרשת נח תשפ"ה גליון נ'] אז די אחריות‬ ‫זעענדיג אז זיי האבן דארט אן אינטערוויו‬ ‫קומט מען צו צו עפעס‪ ,‬אויפצובויען א בית‬ ‫א חלק פון זיי האבן השקפות און מיינונגען‬ ‫איז אויף יעדע טאטע‪.‬‬ ‫מיט'ן די געוועזענע פירער פון די יאפפע"ד‬ ‫וואס זענען זייער ווייט פון דעם וואס מיר‬ ‫גרופע‪.‬‬ ‫המדרש אדער אנדערע מוסדות‪.‬‬ ‫און דאס איז באמת פון די תקנות וואס‬ ‫זענען מחנך אונזערע קינדער‪ ,‬דעריבער‬ ‫שטייענדיג דארט און באטראכטנדיג די‬ ‫יז‪ .‬אין פארשידענע אנדערע קרייזן‪ ,‬ווי‬ ‫מרן רביה"ק מסאטמאר זצוק"ל האט‬ ‫דארף דאס א שטענדיג וואכזאם אויג פון די‬ ‫דעקל‪ ,‬הער איך ווי אן אנדערע איד שטייט‬ ‫מען פירט זיך נישט אינגאנצן ווי די תורה‬ ‫אריינגעשטעלט לדורות אין הייליגן ספר‬ ‫עלטערן‪ ,‬וויבאלד מען דערוואוסט זיך פון‬ ‫אויך דארט און ער רעדט אויפ'ן טעלעפאן‪,‬‬ ‫הקדושה פארלאנגט‪ ,‬האלט מען אין איין‬ ‫כולל ענינים (סימן מט אות ה) ווי פאלגענד‪:‬‬ ‫אזא זאך דארף מען דאס גלייך פארשטענדיגן‬ ‫רופט זיך אן‪" ,‬נו נו‪ ,‬וועלן מיר שוין זען וואס‬ ‫בויען שיינע נייע פראכטפולע געביידעס‪,‬‬ ‫פאר די מנהלים פון מוסד‪".‬‬ ‫פארזיכטיגע עלטערן נעמען זיך צייט צו‬ ‫דורותינו וועט שרייבן!‪."...‬‬ ‫ישיבות‪ ,‬שולן פאר אוצרות געלט‪ ,‬און זיי‬ ‫וויסן פונקטליך וואס פאר א מלמדים און‬ ‫(אזוי שטייט אין די אלטע אויפלאגע פון‬ ‫ברוך השם אייער גליון האט אונז נישט‬ ‫ווייסן אליין נישט וואס צו טאן מיט'ן פיל‬ ‫לערערינס די קינדער האבן‪ ,‬מען איז אין‬ ‫יאר תשע"א און פריער‪ ,‬אין די שפעטערדיגע‬ ‫אנטוישט‪ ,‬און זייער קלאר מסביר געווען און‬ ‫געלט‪ .‬דאס איז אלעס וועגן דעם זעלבן‬ ‫קאנטאקט מיט זיי‪ ,‬מען אינטערעסירט זיך‬ ‫אויפלאגעס איז דאס מערקווירדיג‬ ‫ארויסגעברענגט זיינע אמת'ע מאטיוון‪.‬‬ ‫טעם‪ ,‬ווייל השי"ת האט אונז ליב‪ ,‬ער וויל‬ ‫ביי די מחנכים און מחנכות פון די קינדער‬ ‫פארקורצט און געטוישט געווארן)‬ ‫אזוי אויך וויל איך אייך בכללות‬ ‫אונזער טובה‪ ,‬מאנט ער איין פון אונז אלע‬ ‫אויב זיי פירן זיך טאקע ווי מען דארף‪ ,‬אויב‬ ‫חובות שוין אויפ'ן פלאץ‪ ,‬אויף דער וועלט‪,‬‬ ‫און אז מ'רעדט פונעם ספר כולל ענינים‬ ‫זיי פעלן נישט אנע וויסן פון די עלטערן‪,‬‬ ‫באדאנקען פאר די שיינע קאלירפולע‬ ‫כדי מיר זאלן זיין ריין און אויסגעלייטערט‪,‬‬ ‫איז אויך כדאי נאכצוברענגן א שטיקל וואס‬ ‫אויב מען האט נישט קיין פראבלעמען מיט‬ ‫גליון פון סוכות‪ ,‬וואס איז געווען זייער גוט‬ ‫מיר זאלן ווערט זיין צו דעם גרויסן און‬ ‫רעפלעקטירט זייער די איצטיגע מצב פון‬ ‫זיי‪.‬‬ ‫פארשפרייט‪ ,‬ובפרט דאס לייגן די אלע‬ ‫געהויבענעם צוקונפט וואס ווארט אויף אונז‬ ‫די מוסדות על טהרת הקודש און לעומת‬ ‫סימבאלן פון די מוסדות על טהרת הקודש‬ ‫די ענגלישע טיטשערס דארפן גאר‬ ‫האט געגעבן א שטארקע מעסעדזש אז‬ ‫פאר'ן מקבל זיין באהבה‪ ,‬אננעמען גערן‬ ‫זה די אנדערע מוסדות (און אלס חשש אז‬ ‫השגחה יתירה‪.‬‬ ‫טהרת הקודש איז "א פאקטישער מציאות"‪,‬‬ ‫מיט פרייד‪ ,‬אלע שוועריגקייטן‪ ,‬פלאג און מי‬ ‫דער שטיקל וועט אויך אפשר מיסטעריעז‬ ‫און נסיונות אלס אידן שומרי תורה ומצוות‪.‬‬ ‫געטוישט ווערן אין די קומענדיגע‬ ‫"עקסטערע דארף מען דאס שטארק‬ ‫און דאס גייט אן בעזהשי"ת על מי מנוחות‪.‬‬ ‫נאר איין באמערקונג האב איך‪ ,‬אז אויף‬ ‫יח‪ .‬אודאי איז דא אמאל אן אויסנאם‪ ,‬עס‬ ‫די קעפל פון א ארטיקל אין די סוכות‬ ‫זענען פארהאן ערליכע מענטשן וואס עס‬ ‫גליון איז געשטאנען אז "אויפוואכונגען‬ ‫גייט זיי גוט אויך אויף דער וועלט אן קיין‬ ‫אינערהאלב מוסדות התורה צו נזהר זיין‬ ‫שום שוועריגקייט‪ ,‬וויבאלד עס זענען טאקע‬ ‫אויף די אינהאלט פון די ביכער"‪ .‬למעשה‪,‬‬ ‫דא מצוות אויף וואס מען באצאלט פירות‬ ‫אין די ארטיקל איז גארנישט געשטאנען‬ ‫אויף די וועלט‪ .‬דער חשבון ווייסט אבער‬ ‫איבער דעם…‬ ‫נישט קיינער נאר השי"ת אליין‪ ,‬דער בוחן‬ ‫כליות ולב‪ ,‬דער מבין אויף א אידיש הארץ‪,‬‬ ‫איך האלט אז ס'איז א מורא'דיגע‬ ‫וועמען‪ ,‬ווען און וואו מען צאלט יא שוין‬ ‫וויכטיגע נקודה ארויסצוברענגען פאר'ן‬ ‫אויף דער וועלט‪ ,‬און וועמען‪ ,‬ווען און וואו‬ ‫ציבור‪ .‬אפילו א טאטע וואס האט נאך‬ ‫נישט‪ .‬אבער אין כלל האבן זיך אלעמאל‬ ‫נישט די שטארקייט צו שיקן אין א מוסד‬ ‫ערליכע אידן געפלאגט‪ ,‬יעדער יחיד פאר‬ ‫על טהרת הקודש‪ ,‬אבער דאס דארף יעדער‬ ‫זיך‪ ,‬און א רבים אינאיינעם‪.‬‬ ‫איינציגסטער טאטע אליינס וויסן אז ער‬ ‫האט די אחריות אויף די ביכלעך‪ ,‬און‬ ‫דער אויבערשטער זאל העלפן אז איר‬ ‫פרובירן ווי מער נאכצוקוקן און באגלייטן‬ ‫זאלט ווייטער האבן הצלחה און ברכה אין‬ ‫אינערהאלב די מוסדות‪ ,‬איבערהויפט זיין‬ ‫אלעס וואס איר טוט‪.‬‬ ‫וואכזאם איבער מכשולות אין מוסדות וואס‬ ‫פון הרב ד‪ .‬בוים ‪ -‬ירושלים‬ ‫געדאנקען‬ ‫פון דא און דארט ……‪.‬‬ ‫די קליינע קינדער‬ ‫אין בודקין‬ ‫ענטפערן נישט צוריק‪...‬‬ ‫מן המזבח‬ ‫ס'באקאנט פאר יעדן איינעם אז השפעות פון צייטונגען זענען איך געב דיר אלעס צוריק‪ .‬אבער כ'דארף נאר די 'טפלא'‪ ,‬די קליינע‬ ‫קינדער‪ ,‬די וויל איך דיר בשום אופן נישט צוריק געבן‪ ,‬דאס וועט‬ ‫בלייבן ביי מיר‪ ,‬די וויל איך מכניס זיין תחת כנפי השכינה‪ ,‬די‬ ‫מורא'דיג שטארק‪.‬‬ ‫א צייטונג קען איבערנעמען די מוחות פון מענטשן אויף זייער‬ ‫ולמעלה…‬ ‫אנדערע מענטשן געב איך דיר צוריק"‪ .‬און די קליינע קינדער האט‬ ‫א שטארקע פארנעם‪.‬‬ ‫"אן אינטרעסאנטע זאך‬ ‫אברהם אבינו גענומען‪ ,‬און ער האט זיי מכניס געווען תחת כנפי‬ ‫האט מיר אמאל דערציילט‬ ‫ווען א צייטונג זאגט נאכאמאל און נאכאמאל זיינע ווערטער‪ ,‬השכינה‪.‬‬ ‫רבי יחזקאל הורוויץ פון‬ ‫ברענגט דאס אריין אין די מענטשהייט די גאנצע מחשבה און די‬ ‫ווען מ'טראכט אריין‪ ,‬פארוואס טאקע האט אברהם אבינו אזוי‬ ‫וויען [הגה"צ רבי יחזקאל‬ ‫גאנצע עע געדאנקענגאנג וואס די צייטונג וויל אז דער מענטש‬ ‫זאל טראכטן‪ .‬זי טוישט דעם מענטשן זייער גאנצע מהלך מחשבה‪ ,‬שטארק געוואלט נעמען די קליינע קינדער?‬ ‫הורוויץ זצ"ל‪ ,‬דומ"ץ קהל‬ ‫וויען ב"פ‪ ,‬בן הגה"צ רבי‬ ‫און פון די אנדערע זייט זעט מען אויך אויף די פארקערטע זייט‪,‬‬ ‫נישט נאר זי גיבט אים א מיינונג אויף ספעציפישע זאכן‪ ,‬זי גיבט‬ ‫אלישע הורוויץ זצ"ל הי"ד‬ ‫אים א גאנצן א נייע געדאנקענגאנג וויאזוי ער זאל טראכטן בכלל אז די אלע די וואס מאכן די גזירות רעות אויסצורייסן חינוך פון‬ ‫מדעעש‪ ,‬וחתן כ"ק הרה"צ‬ ‫אין זיין לעבן‪ ,‬אויף וועמען ער זאל זיך יא פארלאזן און אויף וועמען אידישע קינדער‪ ,‬נעמען זיך אויף די ביינער פון די קליינע קינדער‪.‬‬ ‫רבי דוד האלבערשטאם זצ"ל‬ ‫נישט‪.‬‬ ‫אדמו"ר מקשאנוב]‪ ,‬ער איז‬ ‫מיט דעם אויבנדערמאנטע אנטווארט פונעם וואוידיסלאווער‬ ‫דאך געווען א סאטמארער‬ ‫די אומדירעקטע ווערטער פון א צייטונג‪ ,‬איז א מורא'דיגע מוח רב קען מען דאס זייער גוט פארשטיין‪.‬‬ ‫חסיד‪ ,‬אבער ער האט אויך‬ ‫וואשער‪ ,‬א ברעין‪-‬וואשער וואס ער וואשט אויס און דרייט איבער‪.‬‬ ‫קליינע קינדער ענטפערן נישט צוריק‪ .‬קליינע קינדער‪ ,‬וואס‬ ‫געלערענט אין לעיקוואד‪.‬‬ ‫וואס איז טאקע פשט? פארוואס האט א צייטונג אזא מורא'דיגע מ'זאגט זיי בלייבט ביי זיי‪ .‬ס'איז נישטא קיין כח המנגד וואס שרייט‬ ‫ער האט דערציילט אז‬ ‫כח אז ער קען אזוי שטארק מזיק זיין? פארוואס דרשות פון אקעגן דעם‪ .‬ממילא איז סיי לטב און סיי למוטב אויף ביידע זייטן‪,‬‬ ‫מענטשן‪ ,‬און ווען מ'רעדט מיט מענטשן‪ ,‬מ'מאכט אפילו וויכוחים‬ ‫ווען ער פלעגט קומען צום‬ ‫ווען מ'לייגט אריין אין קליינע קינדער‪ ,‬מ'באקט אריין אין זיי תורה‬ ‫אויף געוויסע ענינים‪ ,‬אבער פארט האט נישט אזא כח‪ ,‬און מ'זעט‬ ‫סאטמארער רב‪ ,‬פלעגט‬ ‫און יראת שמים‪ .‬איז נישטא קיין ענטפער אויף דעם‪ ,‬ס'איז נישטא‬ ‫נישט אז ס'זאל אויפטון אזוי שטארק וויפיל די מציאות פון א‬ ‫ער אים אויספרעגן וועגן‬ ‫קיין ווערטער וואס שרייט צוריק אז ניין‪ ,‬ממילא גייט אלעס אריין‪.‬‬ ‫צייטונג טוט אויף? וואס איז פשט אז א צייטונג האט אזא מין‬ ‫הגאון ר' אהרן קאטלער‬ ‫וועגן דעם האט אברהם אבינו גענומען די קליינע קינדער און‬ ‫גרויסן כח?‬ ‫ז"ל‪ ,‬לעיקוואדער ראש‬ ‫געזאגט אז "מיט זיי וועל איך גיין צום טיש‪ .‬מיט זיי וועל איך קענען‬ ‫הישיבה‪ .‬ער האט געוואלט‬ ‫דאס האט מען געפרעגט אמאל פונעם וואוידיסלאווער רב זצ"ל‪,‬‬ ‫עפעס אויפטון‪ .‬כ'וועל נעמען די קליינע קינדער פון דיר וואס האבן‬ ‫וויסן מה טיבו‪ ,‬ער האט‬ ‫דער חכימא דיהודאי‪.‬‬ ‫נאך גארנישט געהערט‪ ,‬זיי וועלן ארייננעמען מיינע ווערטער אין‬ ‫אים דעמאלטס נאכנישט‬ ‫האט דער וואוידיסלאווער רב מסביר געווען‪ ,‬אז דער כח פון א זייערע קעפעלך‪.‬‬ ‫געהאט געטראפן‪ ,‬האט ער‬ ‫צייטונג איז‪ ,‬ווייל נאר ער רעדט און דו רעדסט נישט‪ ,...‬ער זאגט‬ ‫אזוי אויסגעפרעגט א תלמיד‬ ‫די גרויסע וועלן זיך שוין קענען מתווכח זיין‪ .‬זיי נעם דיר צוריק‪,‬‬ ‫און דו ענטפערסט נישט‪ ....‬ווען מ'רעדט מיט א מענטש און יענער‬ ‫געוויסע זאכן‪.‬‬ ‫זאגט זיין מיינונג‪ ,‬שטעלסט דו זיך אקעגן‪ ,‬ס'קומט ארויס א כח זיי זענען שוין פארטיגע רשעים‪ ,‬מיט זיי וועל איך גארנישט‬ ‫פון א דעת וואס איז נישט אזוי ווי יענער האט געזאגט‪ .‬דער דעת אויפטון‪ ".‬ממילא האט ער אוועקגעשלעפט די קליינע קינדער‬ ‫וואס האט ער אים‬ ‫בלייבט נישט ביי יענעם אין די הענט‪ ,‬מ'דינגט זיך און מ'טענה'ט פון דעם מלך סדום‪ ,‬אז דער מלך סדום זאל נישט נעמען און כלה‬ ‫געפרעגט? "ווי אזוי ר' אהרן‬ ‫זיך‪ .‬אנדערש איז אבער א צייטונג וואס נאר ער רעדט‪ ,‬און דער מאכן‪ ,‬צוגרונד לייגן די קליינע קינדער נאך ווי לאנג מ'קען זיי נאך‬ ‫קוקט אן א חתם סופר!"‬ ‫מענטש רעדט נישט צוריק‪ ,‬ער זאגט נישט צוריק‪ ,‬וועגן דעם האט ראטעווען‪.‬‬ ‫די צייטונג אזא גרויסע השפעה‪.‬‬ ‫און ביי ר' אהרן איז‬ ‫די שטערקסטע חינוך גייט אריין אין קליינע קינדער‪ .‬ווייל זיי‬ ‫טאקע א חתם סופר געווען‬ ‫לענינינו‪ ,‬קען מען דאס צושטעלן צו די פרשה פון אברהם מיטן רעדן נאך נישט‪ ,‬און אפילו זיי הייבן שוין אן צו רעדן‪ ,‬קענען זיי זיך‬ ‫מורא'דיג פונקט ווי א רבי‬ ‫מלך סדום‪ ,‬ווען ער האט זיך באגעגנט דער קעניג פון סדום‪ ,‬האט נישט צוריק טענה'ן‪ ,‬און אפילו ווען זיי קענען שוין עפעס צוריק‬ ‫עקיבא איגר; ער האט זייער‬ ‫אים דער קעניג פון סדום געזאגט‪" :‬תן לי הנפש והרכוש קח לך"‪ ,‬טענה'ן‪ ,‬איז דאס קלייניגקייטן‪ ,‬ס'איז גארנישט‪ ,‬און זייער אויער‬ ‫געקאכט מיטן חתם סופר‪,‬‬ ‫דער מלך סדום האט געוואלט אז אברהם אבינו זאל נעמען זיין איז אפן‪ ,‬און מ'קען טאקע אלעס אריינלייגן‪ .‬ממילא‪ ,‬דאס איז די‬ ‫מורא'דיגקייט פון די טפלא‪.‬‬ ‫און "דאס איז וואס דער‬ ‫געלט‪ ,‬און אברהם אבינו זאל אים צוריקגעבן די נפשות‪.‬‬ ‫סאטמארער רב האט געוואלט‬ ‫זעהן מיר למעשה ביידע ענינים‪ ,‬איינס אז מען טאר חלילה‬ ‫דער מלך סדום האט געוואלט אז די געלט זאל בלייבן ביי‬ ‫וויסן!"‬ ‫נישט נעמען קיין געלט פון סדום'ניקעס וואס ווילן די השפעה‬ ‫אברהם‪ ,‬וואס וועט אויפטון אז אברהם אבינו זאל חלילה קאלט‬ ‫זאל אריינגיין אין די קינדער‪ ,‬און צווייטענס‪ ,‬אז מען דארף 'צירוק‬ ‫[פון א שמועס מיט כ"ק‬ ‫ווערן‪ ,‬אבער די נפשות זאלן בשום אופן נישט בלייבן ביי אברהם‬ ‫הגה"צ הישיש רבי שלמה‬ ‫כאפן די קינדער' פון זייער השפעה‪ ...‬און וויבאלד מיר זעהן אז‬ ‫אבינו‪ ,‬ווייל ער האט נישט געוואלט אז אברהם זאל זיי קענען‬ ‫מזקני‬ ‫שליט"א‬ ‫לייפער‬ ‫די גויים זענען זיך אזוי מוסר נפש‪ ,‬און זיי גייען מיט אלע כוחות‬ ‫מחזיר בתשובה זיין און מכניס זיין תחת כנפי השכינה‪.‬‬ ‫אדמור"י בית נאדווארנא‪ ,‬על‬ ‫אריינצובאקומען קליינע קינדער‪ ,‬פארשטייען מיר אז מ'דארף זיי‬ ‫ישראל הדרתו בעיר בארא‬ ‫אבער עס שטייט אז אברהם האט בשום אופן נישט געוואלט‬ ‫פארק‪ ,‬אין "דער איד"‪ ,‬ערב‬ ‫צוריק ארויסשלעפן פון זיי‪ ,‬און זיך גענצליך אפהאקן פון זייער‬ ‫נעמען זיין טמא'נע געלט‪ ,‬און ער האט נישט געוואלט נעמען אפילו‬ ‫סוכות תשפ"ז‪ ,‬לרגל דער‬ ‫השפעה‪ ,‬מ'דארף אכטונג געבן אז זיי זאלן נישט האבן קיין שום‬ ‫זיינע נפשות‪.‬‬ ‫יארצייט פון הרה"ק רבי‬ ‫השפעה‪ ,‬און גארנישט האבן געהערט אדער געליינט פון אנדערע‪..‬‬ ‫ר' מרדכי'לע זי"ע יום א‬ ‫ובזכות תינוקת של בית רבן בטהרה זאלן מיר געהאלפן ווערן מיט‬ ‫דער תרגום יונתן זאגט אז אברהם אבינו האט צוריק געזאגט‬ ‫דסוכות]‬ ‫אלעם גוטן אמן‪.‬‬ ‫פאר דעם מלך סדום‪" :‬איך נעם נישט פון דיר אפילו קיין נפשות‪,‬‬ ‫די היסטארישע‬ ‫דורכגאנג פון די הייליגע‬ ‫וואלאזשינער ישיבה‬ ‫גייט ארויס העלפן די ישיבה הקדושה‪,‬‬ ‫ווייל אויך אין אזא גוטע שיינע פלאן איז‬ ‫דאן אנגעפאנגען גרויסע צרות פאר די‬ ‫ביז אהער‪:‬‬ ‫וועלכע איז געגרינדעט געווארן דורכ'ן‬ ‫פארהאן שאטנס וואס אויב מען וועט‬ ‫ישיבה‪ ,‬און עס האט אנגעפאנגען צו קומען‬ ‫די ישיבה אין וואלאזשין געגרינדעט‬ ‫רבן של ישראל רבינו חיים וואלאזשינער‬ ‫נישט אנצינדן די פייער אויף זיי דורך די‬ ‫פרישע גזירות און פארלאנגען‪ ,‬עס איז‬ ‫תקס"ג דורך הגה"ק רבי חיים מוואלאזשין‬ ‫זצ"ל וועלכער האט שוין ארויסגעגעבן‬ ‫ריכטיגע טיכטיגע מענטשן‪ ,‬האט עס די‬ ‫נישט אדורך קיין וואך אן א פרישע בריוו‬ ‫זצ"ל תלמיד הגר"א‪ ,‬און שפעטער געפירט‬ ‫גאר גרויסע תורה‪-‬ריזן‪ ,‬גרויסע בעלי‬ ‫קראפט צו פארטונקלען די שיינענדיגע‬ ‫פון ווילנא‪ ,‬און יעדע בריוו האט פארלאנגט‬ ‫דורך בנו רבי איצעלע מ'וואלאזשין‬ ‫הוראה און גאונים‪ ,‬און איר זאלט מיט‬ ‫זון אינמיטן טאג‪.‬‬ ‫ענטפערס‪.‬‬ ‫זצ"ל ‪ -‬בשנת תרי"ד דינט אלס ר"י חתנו‬ ‫אייער גוטהארציגקייט זיך באווייזן‬ ‫פאלגנד זענען די פראבלעמען‪:‬‬ ‫בדרך כלל האט רבי חיים סאלאווייטשיק‬ ‫הגה"ק נצי"ב און הגה"ק רבי יאשע בער‬ ‫פאר'ן באפעלקערונג‪ -‬מיניסטער‪ ,‬און‬ ‫‪ )1‬די שוואכע אנערקענונג וואס‬ ‫זיך אפגעגעבן דערמיט‪ ,‬אויך איז הגאון רבי‬ ‫סאלאוייטשיק זצ"ל דער בית הלוי אלס‬ ‫ארויסנעמען די פארדרייטע פארקרימטע‬ ‫די רעגירונג'ס מיניסטארן האבן צום‬ ‫יצחק אלחנן ספעקטאר פון קאוונע געקומען‬ ‫משנה לר"מ ‪ -‬דערנאך בנו הגה"ק רבי חיים‬ ‫מיינונגען פון זיין גוטן הארץ‪ ,‬וואס‬ ‫אידישן גייסט‪ ,‬און וויאזוי די תורה‪-‬‬ ‫צו הילף מיט זיינע קשרים און שתדלנות צו‬ ‫זצ"ל ביזן ווייטאגליכע פארשליסונג בשנת‬ ‫ער האט אלץ אפגעקויפט דורך די‬ ‫גייסט באאיינפלוסט די אידן צו יראת‬ ‫העלפן פאר די ישיבה‪.‬‬ ‫תרנ"ב‪.‬‬ ‫פאשקעווילן פון די אידישע רשעים‬ ‫שמים‪ ,‬און [להבדיל] מורא האבן פונעם‬ ‫און איצט לייענט ווייטער‪:‬‬ ‫תרל"ט איז אלס רעזולטאט פון א קלאגע‬ ‫קעגן די וואלאזשינער ישיבה‪ .‬איר‬ ‫קייזער‪ ,‬און טראץ דאס גוט הארץ פון‬ ‫ארויס א געזעץ אז די ישיבה דארף אנהייבן‬ ‫די מיניסטארן איז זיי אוממעגליך דאס‬ ‫פרק ו'‬ ‫לערנען לימודי חול‪ ,‬דורך שטודירטע‬ ‫זאלט אים ערקלערן די באדייט פון‬ ‫פאלגענד איז דער בריוו וואס‬ ‫גרינטליך ארויסצוהאבן אזוי ווי אונז‪,‬‬ ‫לערערס רח"ל!‪ ,‬ווען ליידער האבן געוויסע‬ ‫די צענטראלע ישיבה און איר ווערט‬ ‫הגאון רבי יצחק אלחנן ווענדט אן מיט‬ ‫דעריבער פארארבעטן זיי מעשים‬ ‫פון די הנהלה געהאלטן אז עס איז וויכטיג‬ ‫פאר אידישקייט‪ ,‬און באזונדער אז זי‬ ‫שתדלנות לטובת די הייליגע ישיבה‪,‬‬ ‫איינצופירן אז די לימודי קודש זאלן‬ ‫צו קענען די לאנדס‪-‬שפראך‪ ,‬אבער דער‬ ‫ווערט אונטערגעשטיצט נאר פון א‬ ‫צוגיין אויפ'ן זעלבן אופן ווי זיי זענען‬ ‫צו איינע פון די אנגעזענענע אידן פון‬ ‫הייליגער נצי"ב האט זיך קעגנגעשטעלט מיט‬ ‫מצומצם'דיגע געהאלט פון די אידישע‬ ‫מחנך [להבדיל] די אלגעמיינע לימודי‪-‬‬ ‫פעטערבורג‪.‬‬ ‫א תקיפות און דער שרעקליכער מצב אין די‬ ‫נדיבים‪ ,‬דעריבער מוז זיך עס פירן לויט די‬ ‫חול‪ .‬נאכמער פון דעם‪ ,‬אין זייער הארץ‬ ‫בעזר השם‪ ,‬יום ה' ט' שבט תר"נ‪,‬‬ ‫ישיבה האט ממש צוגעטרעטן צום געזונט‬ ‫פארלאנגען פון די אידן‪ ,‬און מען זאל איר‬ ‫ליגט טיף איינגעווארצלט די פאלשע‬ ‫קאוונע‪ .‬צו אייך מיין טייערער‬ ‫פון הייליגן נצי"ב‪.‬‬ ‫נישט פארשווערן דורך בעטן שווערע‬ ‫מיינונג וועלכע די פרייע אידן האבן אין‬ ‫אנגעזענענער‪ ,‬דער גרויסער חכם וועלכע‬ ‫צום סוף האט די הנהלה בלית ברירה‬ ‫סדרי לימודים וועלכע וועלן טוישן איר‬ ‫זיי אריינגעהאמערט אז די ישיבות לייגן‬ ‫איז באקאנט מיט זיין געליבטע און גוטע‬ ‫מסכים געווען‪ ,‬אז ‪ 20‬פון די עלטערע‬ ‫אויסזען וועלכע די פריערדיגע חכמים‬ ‫צוגרונד זייערע תלמידים‪ ,‬און מען קומט‬ ‫נאמען וכו' וכו'‪ ...‬שיחיה בטוב ובנעימים‬ ‫אינגעלייט‪ ,‬וואס זענען שוין כמעט ארויס‬ ‫האבן אוועקגעשטעלט די הייליגע ישיבות‬ ‫פון דארט ארויס פוסטע ליידיג‪-‬גייערס‪,‬‬ ‫סלה‪.‬‬ ‫פון ישיבה און זיי גרייטן זיך שוין אנצונעמען‬ ‫פאר תורה און מוסר און גוטע מידות‪ .‬און‬ ‫וועלכע מאכן נאר אן שאדן פאר'ן לאנד‪.‬‬ ‫אחדשה"ט‪ ,‬פארלאזנדיג זיך אויפ'ן‬ ‫רבנות‪-‬שטעלעס‪ ,‬זאלן לערנען רוסיש איינס‬ ‫איר זאלט זען צו נייגן זיין הארץ צום גוטן‬ ‫‪ )2‬איר ווייסט דאך וואס חז"ל האבן‬ ‫שטארקער‬ ‫אייער‬ ‫קענען‪-‬לערנען‬ ‫און א האלב שעה א טאג‪ ,‬און דאס אויך נאר‬ ‫זייט ער זאל זיך נישט צוטון מאכן פון די‬ ‫פאראויסגעזאגט אויף אונז דער 'דור‬ ‫ליבשאפט צו אידישן אפשטאם‪ ,‬און די‬ ‫סוף טאג‪ ,‬און אויך נישט אין ישיבה נאר אויף‬ ‫אלע לשון הרע'ס פון די וועלכע פרובירן‬ ‫האחרון'‪ ,‬אז עס וועט זיין 'חוצפא‬ ‫עהרע און ליבשאפט געפילן וועלכע פילן‬ ‫א אנדערע פלאץ‪ ,‬אבער בנוגע די בחורים‬ ‫צו צעשטערן און צו מאכן 'תיקונים'‬ ‫יסגא' [עס וועט זיין אסאך חוצפה]‪ .‬און‬ ‫אן אייער גוטער און גלייכער הארץ צו‬ ‫האט עס בכלל נישט אנגערירט‪ ,‬למעשה‬ ‫וועלכע וועלן נאר אנמאכן 'קלקולים' און‬ ‫בעוונותינו הרבים זענען מיר עס ווי‬ ‫אונזער תורה‪ ,‬און צו אידישקייט‪ ,‬קום איך‬ ‫האט די הנהלת הישיבה באשלאסן אז‬ ‫אויסרייסן די 'עיקר' כדי צו אריינברענגען‬ ‫יונגע פארשעמען די אלטע לייט‪ ,‬און די‬ ‫צו אייך מיט מיין דאזיגן בריוו‪.‬‬ ‫ענדערש זאלן קריסטן דינען אויפ'ן פאסטן‬ ‫די 'טפל'‪.‬‬ ‫יונגווארג פירן די וועלט‪ ,‬און עס מערט‬ ‫ווער ווייסט נאך אזוי ווי אייך‪ ,‬אז די‬ ‫אלס לערער פאר די לימודי חול‪ ,‬אזוי אז די‬ ‫דעריבער טוט ביטע א גרויסע חסד זיך‬ ‫זיך היינטיגע צייטן די יונגאטשעס וועלכע‬ ‫נשמה פון כלל ישראל איז די תורה‪ ,‬און‬ ‫גאנצע לימוד פון די איינס און א האלב שעה‬ ‫צו טרעפן מיט דעם מיניסטער און מיט די‬ ‫לויפן פאראויס צו פירן אלעס‪ ,‬און האבן‬ ‫נישט איינמאל האבן מיר זיך איבערצייגט‬ ‫איז געווארן א גאנצע חוכא וטלולא‪ ,‬און‬ ‫איבעריגע מיניסטארן‪ ,‬און זיי דאס אלעס‬ ‫א מיינונג אויף יעדע זאך‪ ,‬און לאזן זייער‬ ‫צו וויסן און צו הערן אייער מיינונג אויף‬ ‫פון די איינס און א האלב שעה איז געווארן‬ ‫ערקלערן‪ ,‬אזוי ווי איר קענט מיט אייער‬ ‫לויזן צונג זאגן וואס עס ליגט זיי אויפ'ן‬ ‫די אידן און אויף די תורה‪ ,‬צוליב אייער‬ ‫ווייניגער פון א שעה‪ ,‬ווייל מ'איז געקומען‬ ‫פארשטאנד און ליבשאפט צו אידישקייט‬ ‫לונג‪ ,‬און זיי שיקן ארום ליפלעטן און‬ ‫טיפער וויסנשאפט און אנערקענונג‪ ,‬אז‬ ‫שפעטער פון די צייט און אוועקגעגאנגען‬ ‫און צו זיין תורה‪ .‬און נאך מער וויפיל איך‬ ‫פאשקעווילן צו אונטעררייסן די הייליגע‬ ‫נאר דורך די גרויסע ישיבות וועלכע‬ ‫פריער וכו' וכו'‪ ,‬דאס האט ערוועקט בייז‪-‬‬ ‫האב דא געשריבן קענט איר פארשטיין‬ ‫וואלאזשינער ישיבה‪ ,‬און אויסטראכטן‬ ‫זענען געווען ביי אידן אלעמאל‪ ,‬איז‬ ‫בלוט ביי די ציוניסטיש געשטימטע עלטערן‪,‬‬ ‫מיט אייער ברייטן און טיפן און גלייכן‬ ‫אויף זיי געפערליכע ליגנטס פאר די‬ ‫פארשפרייט געווארן די תורה ביי אידן‬ ‫וועלכע עטליכע זענען געווען מוסרים‪ ,‬און ווי‬ ‫פארשטאנד‪ .‬אומצאליגע גוטע ברכות‬ ‫רעגירונגס‪-‬מיניסטארן‪ ,‬און באזונדער‬ ‫וואס דאס איז אונזער לעבנס גייסט‪,‬‬ ‫אויך ביי די פרייע‪-‬אידישע‪-‬לערערס וואס‬ ‫פאר דער ארטיליכער באפעלקערונג‪-‬‬ ‫און אזוי אויך איז באקאנט פאר אייך‬ ‫האבן שוין ארויסגעקוקט חרוב צו מאכן די‬ ‫וועלן קומען אויף אייער קאפ דורך‬ ‫מיניסטער פון ווילנע‪ ,‬און מיר ווייסן אז‬ ‫די מעלה פון די הערליכע הייליגע‬ ‫הייליגע תלמידים‪ ,‬וואס זייער פלאן איז יעצט‬ ‫אלע ערליכע אידן‪ ,‬וועלכע זענען די‬ ‫צוליב דעם איז שוין אפירגעקומען פילע‬ ‫ישיבה פון "וואלאזשין" וועלכע שיינט‬ ‫צושטערט געווארן‪ ,‬און האבן שוין קוים‬ ‫רוב מנין ובנין פון כלל ישראל‪ ,‬און מען‬ ‫אומבא'טעמ'טע בלבולים אויף די הייליגע‬ ‫שוין ארויס ביים אידישן פאלק פאר די‬ ‫געווארט אויף א געלעגנהייט זיך נוקם צו זיין‬ ‫וועט קיינמאל נישט פארגעסן אייער‬ ‫ישיבה‪.‬‬ ‫לעצטע ‪ 80‬יאר‪ ,‬און דאס איז געווארן אן‬ ‫אין די ישיבה און אין די הנהלה…‬ ‫גוטהארציגקייט צווישן אידן אויף אייביג‪.‬‬ ‫וויבאלד דער באפעלקערונג‪-‬מיניסטער‬ ‫ערנסטן קוואל צו פארשפרייטן מיט א‬ ‫און ווען דער נצי"ב האט איבערגעגעבן‬ ‫מיט דעם וועל איך מסיים זיין די בריוו‬ ‫איז אן אנשטענדיגער מיניסטער‪ ,‬און ער‬ ‫ריינקייט‪ ,‬תורה‪ ,‬און מידות און מוסר‪ ,‬ביז‬ ‫דאס פירערשאפט פון די ישיבה פאר זיין זון‬ ‫צו אייך‪ ,‬און איך וועל אייך ווינטשן פרידן‪,‬‬ ‫איז אצינד אין פעטערבורג‪ ,‬טראכט איך‬ ‫היינט צוטאגס‪.‬‬ ‫דער גאון ר' חיים בערלין זצ"ל וועלכער איז‬ ‫איר זאלט נאך זוכה זיין גוט צו טון מיט‬ ‫א געדאנק‪ ,‬זיך צו ווענדן צו אייך ‪ -‬וואס‬ ‫שוין עטליכע יאר וואס די ישיבה‬ ‫געווען רב אין מאסקאווע‪ ,‬איז זיי געלונגען‬ ‫אידן און פאר אלעמען נאך אסאך יארן‪,‬‬ ‫איר קענט גוט דאס אידנטום מיט אלע‬ ‫הקדושה איז אנערקענט געווארן מטעם‬ ‫זיך צו פארבינדן מיט די שוואכערע בחורים‬ ‫אזוי ווי אייער מעכטיגער גוטער ווילן‪.‬‬ ‫אירע אינערליכע פארבן‪ ,‬און איר זענט‬ ‫די רעגירונג‪ ,‬און דעריבער איז די ישיבה‬ ‫פון די ישיבה‪ ,‬אז זיי זאלן אונטערשרייבן‬ ‫איך בענטש אייך פון טיפן הארץ‪ ,‬און איך‬ ‫אלע אייערע יארן געווען א באשיצער‬ ‫ארויף א שטאפל ווערנדיג אנערקענט‬ ‫א מסירה אנטקעגן די ישיבה‪ ,‬און אויפ'ן‬ ‫קוק ארויס אויף אייער ענטפער‪.‬‬ ‫אויף די תורה און אויף אידישקייט ‪ -‬און‬ ‫פאר א גוטע פלאץ אויך לויט די‬ ‫נצי"ב‪ ,‬און ר' חיים סאלאווייטשיק זצ"ל‪ ,‬וואס‬ ‫יצחק אלחנן ספעקטאר החופק"ק‪.‬‬ ‫איך גיס זיך אויס מיין געבעט צו אייך‬ ‫רעגירונג‪ .‬אבער דאס ליכטיגקייט איז‬ ‫ליידער צוליב די מסירות פון די שוואכערע‪,‬‬ ‫פאלגט נאך קומענדיגע וואך אי"ה‬ ‫פאר די תורה הקדושה‪ ,‬איך בעט אייך‬ ‫אצינד געשטעלט געווארן אין שאטן‪,‬‬ ‫אונטערגעהעצט דורך די פרייע‪ ,‬האט זיך‬