ובחרת בחיים - סאטמאר · Ibuchartu Bachaim - Satmar — לך לך (2026-10-19)

גליון
בס"ד
תורה • פנינים • שיחות • מאמרים • התחזקות
פ' לך לך
שנת תשפ"ז לפ"ק
גליון ע"ח
אמרים יקרים ופנינים
נחמדים על הפרשה טיב החיים
כתבו בספרים הק' שכאשר אמר הקב"ה כח קיומם של ישראל בזמני
לאברהם אבינו לך לך מארצך וגו' וצוהו להיות הגלות הוא רק בכח האמונה
נודד ממקומו ולילך בגלות ,רמז לו על כל ויאמר ה' אל אברם לך לך מארצך
הגליות שיעברו על בניו ,וזה ביאור לשון לך לך, וממולדתך ומבית אביך אל
שהוא כפל לשון ,דקאי על כל ההליכות וכל הארץ אשר אראך .איתא במדרש (ב"ר פל"ט
הגלגולים שכלל ישראל יעברו בגלות ,שעל הכל ס"א) משל לאחד שהיה עובר ממקום למקום,
כבש אברהם אבינו הדרך לפני ישראל שיוכלו וראה בירה אחת דולקת ,אמר תאמר שהבירה
לעמוד בכל הנסיונות. זו בלא מנהיג ,הציץ עליו בעל הבירה ואמר לו
אני הוא בעל הבירה ,כך לפי שהיה אברהם
והנה ידוע מה דאיתא בספרים הקדושים אבינו אומר תאמר שהעולם הזה בלא מנהיג,
שעיקר כח קיומם של ישראל בזמני הציץ עליו הקב"ה ואמר לו אני הוא בעל
הגלות הוא כח האמונה ,שבני ישראל מאמינים העולם .ועמדו המפרשים להבין כוונת דבריהם
ויודעים שהבורא ב"ה נמצא עמהם אף בתוך דלא יתכן לומר כפשוטו שנסתפק אברהם אבינו
תוקף הגלות וההסתר פנים ,וכאמור (תהלים
בהנהגת הבורא ב"ה ,אחר שבן שלש שנים הכיר
צא טו) עמו אנכי בצרה ,ותמיד בכל עת הוא את בוראו ,ומסר נפשו לפרסם אלקותו ית'
משגיח עליהם בעינא פקיחא ובהשגחה פרטית. בעולם.
וכמו שפירש רבי סעדיה גאון (בפירושו על ואפ"ל עפ"י מה שאמרו חכמינו ז"ל (ב"ר
שיה"ש) כוונת הכתוב (שיר השירים ב ט) משגיח פ"מ ס"ו) אמר הקב"ה לאברהם אבינו
מן החלונות מציץ מן החרכים ,שהשגחתו ית"ש צא וכבוש הדרך לבניך ,שמעשה אבות סימן
על בני ישראל הוא בשני פנים ,האחד משגיח מן לבנים ,שכל מעשיו של אברהם אבינו היה בהם
החלונות ,והשני הוא מציץ מן החרכים, פועל דמיוני לכלל ישראל בדורות העתידים .וכן
כל הברכות וההשפעות אין להם ערך ובשניהם המשגיח רואה בבירור את כל אשר
אם אינן באות מתוך בקשה ותפלה לפניו ,ואין שום חילוק מהיכן הוא מסתכל ,אך
ואעשך לגוי גדול ואברכך ואגדלה שמך החילוק הוא מצד המושגח ,דבמשגיח מן
והיה ברכה .איתא במדרש (ב"ר החלונות רואה הוא את המשגיח ,אבל במציץ מן
פל"ט סי"א) ואעשך לגוי גדול ,אומה שכתוב בה החרכים ,אינו רואה את המשגיח ,וכן היו
(דברים ד ז) כי מי גוי גדול אשר לו אלהים זמנים אצל כלל ישראל ,שבהם ראו כולם את
קרובים אליו כה' אלהינו בכל קראנו אליו ,אני השגחתו ית"ש על ישראל עם קרובו ,אבל בזמני
מעמיד ממך .ולכאורה יש להבין מדוע נבחרה הגלות אלו בצוק העיתים השי"ת מציץ עלינו מן
ברכה זו שאותו גוי גדול אני מעמיד ממך, החרכים ,ולכן אין אנו רואים אותו ,אבל האמת
להיות ראשונה לכל שאר הברכות. הוא שהשגחתו ית"ש על כלל ישראל הוא באותה
וי"ל דהנה ביארו בספרים הקדושים על שום מדה כמאז ומקדם ,עכ"ד.
מה יסד השי"ת את עולמו באופן זה ,שכל ומעתה י"ל דזהו כוונת דברי המדרש ,משל
השפע יבוא על ידי התפלה ,וכאמור (תהלים ב ח)
לאחד שהיה עובר ממקום למקום
שאל ממני ואתנה ,ולכן יש פעמים רבות שחסר וראה בירה אחת דולקת ,ואמר 'משל' להורות
לו לאדם איזה דבר ,ורק לאחר שמתפלל על צרכיו שגלותו של אברהם אבינו שהלך מארצו הוא
מאת ה' תתמלא משאלתו .ולכאורה הלא נודע פועל דמיוני על העתיד' ,לאחד שהיה עובר
שהשי"ת הוא מקור הטוב שרצונו להטיב ממקום למקום' ,היינו הכלל ישראל שהלכו
ולהשפיע לעמו ישראל כל טוב ,ואם כן היה ראוי בגלות וגולים תמיד ממקום למקום' ,וראה
שיקבל אדם את מחסורו מיד ,מבלי שיחסר לו בירה אחת דולקת' ,רומז על חורבן הבית ,ואז
הדבר מקודם ויצטרך להתפלל ולבקש על כך. ישנה האי חששא שיאמרו 'תאמר שהעולם הזה
אך האמת היא ,שדייקא זאת היא טובתו של בלא מנהיג' ,כי אין עוד ההנהגה הנגלית
אדם ,שהרי האדם לא נברא בעולם בשביל חיי בבחינת משגיח מן החלונות ,וההשגחה היא
עולם הזה ,אלא לתכלית אחת שהיא למלאות את בהסתר ונראה כי ח"ו עזב ה' את הארץ ,ולכן
חובתו בעולם ולעשות את רצון קונו .ולכן אילו היה 'הצי"ץ עליו בעל הקב"ה' ,וזה בא לרמז על
אדם מקבל את כל צרכיו ומחסוריו מבלי שיצטרך בחינת מציץ מן החרכים ,שהציץ עליו הקב"ה
להתפלל עליהם ,והיה מתרגל לכך שכל משאלותיו ואמר לו 'אני הוא בעל העולם' ,כלומר שאפילו
מתמלאים תיכף ומיד ,לא היה מכיר בטובות כאשר יש בחינה של הסתר פנים שאין רואים
הבורא ב"ה ושכל מה שיש לו הוא מאת ה', ואין שומעים ,יש לדעת שאני הוא בעל העולם,
וממילא היה הולך בשרירות לבו ולא היה ממלא שהשגחת השי"ת קיימת כמאז וכמקדם,
את חובתו בעולם ,וכמו שכבר הזהירה תורה וכשיודעים זאת אזי בכח זה יכולים להחזיק
(דברים ח יד-יז) ורם לבבך ושכחת את ה' אלהיך מעמד בגלות.
המוציאך מארץ מצרים מבית עבדים וגו' ,ואמרת
בלבבך כחי ועוצם ידי עשה לי את החיל הזה ,ואם
ובחרת בחיים ב
(שו"ע חו"מ סימן לג ס"ב) דהאב כשר להעיד על כן אין לך רעה גדולה מזו ח"ו ,שעל זה נאמר
בן בן בנו ,דכיון שהוא כבר דור רביעי ממנו, (קהלת ה יב) עושר שמור לבעליו לרעתו .לכן עשה
איפליג דרא ואין קירבה זו פוסלת אותו השי"ת לטובתו של אדם שיחסר ממנו צרכיו
מלהעיד .ואם כן הרי לפי ריבוי הדורות כבר ומחסוריו ,ויצטרך להתפלל ולבקש עליהם
נפלגנו פי כמה מאבותינו הקדושים ,ואיך יש מהשי"ת ,ובזה יכיר וידע שכל מה שיש לו הוא רק
עוד בידינו זכות אבותינו .אך הכוונה ,דהא מהשי"ת ,ורק הוא יש בידו למלאות צרכיו
דאמרינן שאחר כמה דורות כבר איפליג דרא, ומשאלותיו ,ויזכור שהוא תלוי ועומד באביו
ואין עוד קשר בין הדורות ,זה שייך רק בקירבה שבשמים ,ומתוך כך ימלא את חובתו בעולם כראוי.
שהיא מצד הגוף ,ולכן לגבי פסולי עדות ומעתה כל הברכות וההשפעות אין להם ערך
דהפסול הוא מחמת אהבת הגופים ,בזה שפיר אם אינן באות מתוך בקשה ותפלה ,כי
קיימא לן דאחר כמה דורות כבר איפלג דרא אז הם עלולים לגרום לאדם שילך בשרירות לבו
וכשרים להעיד זה לזה .אבל קירבת ישראל אל וישכח את ה' עושהו .לפיכך לפני שאמר לו
האבות הקדושים אינה מצד הגוף כלל ,אלא הקב"ה לאברהם אבינו כל הברכות טובות,
היא מצד הנשמה ,שהאבות הקדושים היו מקור הקדים הקב"ה ואמר לו ואעשך לגוי גדול ,אומה
ושורש נשמות ישראל ,שכל נשמות ישראל עד שכתוב בה כי מי גוי גדול אשר לו אלקים קרובים
סוף כל הדורות היו כלולים בהם ,ומכיון שכן לא אליו כה' אלקינו בכל קראנו אליו ,אני מעמיד
שייך פירוד והפלגה כלל במשך הדורות ,כי ממך ,והיינו שיזכה לכל ההבטחות והברכות בכח
הנשמות שהם חלק אלוה ממעל הם מקושרות התפלה ,וממילא ידע בכל עת ובכל שעה שהוא
ומשולבות עד סוף כל הדורות ,ועל כן תמיד תלוי בהשי"ת ,ומתוך כך יוכל לקבל ולהתענג
אנו מזכירים זכות אבות ,דהקשר הוא קבוע משאר ההשפעות ,והיא המעולה שבברכות.
וקיים עד סוף כל הדורות ,עכ"ד.
והנה איתא בזוה"ק (פ' לך צד ).בכל זמנא זכות אבות שייך רק מצד הנשמה
דאתרשים בר נש בהאי רשימא קדישא
המאירה בכח מצות מילה
דהאי את ,נשמתא קדישא אתאחידת ביה. ויאמר אלהים אל אברהם ואתה את
והיינו שעל ידי מצות מילה זוכה האדם להארת בריתי תשמור אתה וזרעך אחריך
אור הנשמה ,ומכח זה קביעא וקיימא הקשר לדורותם .ויש לדקדק מדוע חזר ואמר אתה
שבין ישראל לאבותיהם הקדושים עד סוף כל וזרעך אחריך לדורותם ,והלא כבר אמר מקודם
הדורות ,כקשר שבין אב לבן .וזה כוונת הכתוב, ואתה את בריתי תשמור ,והו"ל לומר וזרעך
ואתה את בריתי תשמור ,ועל ידי כוחה של אחריך לדורותם ,ומדוע חזר ואמר אתה וזרעך
מצות מילה שמאירה את אור הנשמה בנפשות אחריך.
ישראל ,על ידי זה יהיה אתה וזרעך אחריך וי"ל על פי דברי מרן רביה"ק זי"ע בדברי
לדורותם ,שעד סוף כל הדורות יהיה קבוע יואל (פ' וירא עמוד קפו) לבאר ענין זכות
וקיים הקשר שבינך לבין זרעך אחריך. אבות ,דלכאורה יוקשה על זה מהא דקיימא לן
ג לך לך תשפ"ז
יסודות נאמנים
בעבודת החיים יסודי החיים
פרק ב' (ב)
כי הם חיינו
געווענליך לעבט נישט א מענטש פון זיך א.
אליינס מיט דער יסוד אז די נשמה איז דער ידבר אלקים את האדם וחי:
עיקר ,און מען דארף אסאך הארעווען ביז
מען איז זוכה דאס מכיר צו זיין .אבער ביי א איד דארף זיך איינבאקן
קבלת התורה ווען עס איז געווען 'פסקה אין הארץ אז זיין גאנצע
זוהמתן' ,האבן זיך אידישע קינדער אינגאנצן לעבן איז נאר עסק התורה
אויפגעהויבן פון גשמיות און געווארן א שטיק
רוחניות ,דעריבער האבן זיי דעמאלט געזאגט: א איד לעבט פון תורה ומצוות
"היום הזה ראינו" -היינט זעען מיר איין" ,כי וואס דאס איז זיין חיות
ידבר אלקים את האדם וחי" -אז די חיות פון
א איד איז בלויז דאס וואס דער אויבערשטער יעדער איד האט זיך אמאל געוויסע זמנים
רעדט צו אים! יעדעס ווארט תורה וואס א איד ווען ער איז דערהויבן און ער שפירט טאקע
לערנט ,איז עס ממש 'ידבר אלקים את האדם', א געוואלדיגן חיות אין תורה; ווי דער עקידה
דער אויבערשטער רעדט יעצט צו דעם מענטש, (שער צב) זאגט פשט אינעם פסוק וואס אידישע
און דאס איז 'וחי' -דאס איז זיין חיות! עס זעט קינדער האבן געזאגט פארן אויבערשטן נאך
טאקע אויס אז גשמיות איז זיין חיות ,אבער קבלת התורה (דברים ה ,כא)" :היום הזה ראינו
עס איז א טעות און א דמיון ,א איד לעבט פון כי ידבר אלקים את האדם וחי" -היינט האבן
תורה ומצוות! דאס איז זיין חיות! מיר געזען אז דער אויבערשטער רעדט מיט א
מענטש און ער בלייבט לעבן .זאגט ער פשט:
געווענליך טראכט א מענטש ,אז דאס עסן
אז מען האט די זכיה צו לערנען תורה וואס ער עסט -דאס גיבט אים חיות .דער
-דאס אליין איז די גרעסטע שכר אמת איז אבער ,אז די ריכטיגע חיות פון א איד
איז נישט פון גשמיות ,נאר פון תורה ,מצוות און
בשעת ווען א מענטש איז אין אזא עבודת ה' .ווייל א איד האט א נשמה וואס איר
מדרגה וואס ער שפירט אז די תורה איז זיין חיות איז תורה ומצוות ,און די נשמה דאס איז
חיות ,דעמאלט דארף מען אים שוין אפילו דער עיקר פונעם מענטש!
ובחרת בחיים ד
-האט נישט קיין פשט! ער פארשטייט דאך נישט צוזאגן שכר און מען דארף אים נישט
אליינס אז דאס איז זיין חיות און אויב ער סטראשען מיט עונשים ,ווייל ער שפירט דאך
עסט נישט קען ער נישט לעבן. אז דאס איז זיין עסן און זיין חיות; ווי צדיקים
האבן געטייטשט דאס וואס חכמינו ז"ל
די זעלבע זאך איז מיט שכר אויף תורה ,אידן דרש'נען אויפן פסוק (שמות כ ,יט)" :ותגיד לבני
האבן דעמאלט געשפירט אז 'כי ידבר אלקים
ישראל" ,אז פאר די בני עליה זאל מען זאגן
את האדם וחי' -צו לערנען ווערטער וואס
'דברים קשים כגידין' -שארפע ווערטער.
דער אויבערשטער רעדט צום מענטש ,דאס איז
האבן צדיקים מסביר געווען וואס זענען
ממש זיין חיות און אן דעם קען מען נישט לעבן,
געווען די 'דברים קשים כגידין'?! דאס אז מען
דעריבער האט זיי געשטאכן אז מען רעדט צו זיי
וועגן שכר! ווי די ספרים טייטשן (ברכות כח:): האט זיי צוגעזאגט שכר אויף תורה! פונקט
"אנו עמלים ומקבלים שכר" -מיר פלאגן זיך ווי מען זאל זאגן פאר א מענטש" :טאמער
און מיר באקומען שכר 'מיט דער פלאג גופא' דו וועסט עפעס עסן יעדן טאג -און מאכן
וואס מיר פלאגן זיך! דאס אז מיר האבן די זכיה זיכער אז דו שטארבסט נישט פון הונגער -
צו לערנען תורה ,איז די גרעסטע שכר און מען וועט מען דיר באלוינען מיט א סכום געלט!".
דארף נישט קיין אנדערן שכר אויף דעם .ווייל פארשטייט מען ,אז עס מוז זיין אז יענער
ווען א איד איז זוכה צו שפירן דעם מתיקות האט נאכנישט קיין שכל ,ער איז נאך א קליין
התורה -איז נישט דא קיין בעסערס פון דעם. קינד ,ווייל צו רעדן אזוי צו א גרויסן מענטש
מקור חיים
והנה בעת התגלות כבוד מלכותו על עמו בית ישראל אשר בהם מתפאר ומנהיג עולמו לרומם קרן עמו בית ישראל
שלא כדרך הטבע ועושה עמנו ניסים ונפלאות וניכר מלכותו לעין כל ,אזי בודאי לב כל בני אדם יתלהב לעבוד
את ה' אלקינו הבורא ברוך הוא ,כי רואין כבוד הדר מלכותו וראוי לעבוד את הבורא ברוך הוא ,כי הוא רב ושליט.
אמנם כאשר מלכותו מכוסה והעולם מתנהג על פי הטבע אזי אין הלבבות מתלהבין לעבודתו .והנה במדבר ראו הדור
הניסים והנפלאות והבאר והמן וענני הכבוד אזי התלהבו לעבוד את מלך רב ושליט וענו ואמרו כל אשר דבר ה' נעשה
ונשמע ,וכפה עליהם ההר כגיגית שאפילו בעת שהעולם יתנהג על פי הטבע ויפסקו הג' מתנות הבאר ,ומן ,וענני
הכבוד ,ויאכלו מעבור הארץ אזי יאמינו שכל הטבעיות וכל המאורעות מקטן ועד גדול הכל ממנו יתברך שמו ומלכותו
בכל משלה וצריכין לקיים את התורה אפילו כאשר מלכותו בהסתר פנים ,ועל זה כאשר יתנהגו העולם על פי הטבע
כפה עליהם ההר כגיגית ואמר אם תקבלו התורה מוטב .ולדורות שידע האל ברוך הוא שיתנהג העולם על פי
הטבע אז כפה עליהם ההר כגיגית .ויתורץ קושית התוספות למה כפה עליהם ההר כגיגית ,כיון שכבר הקדימו
נעשה לנשמע .ולפי דברינו יתכן שהוא לדורות שיתנהגו העולם והמזון על פי הטבע .שידע האדם שאין שום
דבר קטון או גדול זולתו יתברך שמו .ונמצא יתורץ קושיות התוספות על פי שני אופנים .אופן אחד הוא ,שהוא
לדורות אפילו כשיתעבה ויתגשם מוחין והמחשבות .ואופן השני ,לדורות אפילו שיתנהגו העולם בטבעיות יקבלו
התורה ויעשו מצות הבורא יתברך שמו:
קדושת לוי ,קדושה א' לפורים
ה לך לך תשפ"ז
זיך אריינכאפן א מחשבה אינעם מענטש:
ווען מען פילט נישט דארף מען גלייבן
"מה העבודה הזאת ,צו וואס פעלט מיר אויס אז אן תורה איז נישטא קיין לעבן
זיך אזוי שטארק צו אנשטרענגען?! אפשר
וועל איך האבן א רואיגערע לעבן טאמער איך א מענטש גייט אבער דורך פארשידענע
וועל מיר נישט אזוי איבערשטרענגען און זיך סארט זמנים ,און עס זענען פארהאן
איבערגעבן צו לערנען די תורה?!" .אין אזא זמנים וואס א מענטש שפירט נישט דעם
צייט דארף דער מענטש זיך אליינס ענטפערן געוואלדיגן חיות וואס זיין נשמה באקומט
מיט אמונה :ניין! עס איז דמיונות! 'שם תהא פון יעדעס ווארט תורה .אין אזעלכע צייטן
קבורתכם' -טאמער וועל איך נישט לערנען מוז א מענטש לערנען מכח 'אמונה' ,ער דארף
יעדן טאג ,וועל איך זיין ווי א באגראבענער גלייבן אז די תורה דאס איז אמת'דיג זיין
מענטש! טויט אן קיין חיות! טאמער וועל איך לעבן ,אפילו ער פילט נישט און פארשטייט
אנהאלטן דאס לערנען מיטן עול תורה -און נישט אזוי; ווי דער קדושת לוי (קדושות לפורים
טראץ די אלע שוועריגקייטן וואס עס קומט קדושה א') זאגט ,אז דער 'כפיית ההר' האט
מיט דערמיט -דעמאלט וועל איך לעבן מיט אויסגעפעלט בעיקר אויף שפעטער ווען עס
א חיות אויף דער וועלט! וועלן אנקומען די שוואכערע זמנים ,ווען עס
איז 'חזרה זוהמתן' ,וואס לויט דעם כלי יקר
ב. (וואס מיר האבן געברענגט אינעם פאריגן גליון) אז
חיים הם למוצאיהם: דער פשט פון 'כפיית ההר' איז אז מען האט
זיי מודיע געווען" :ענקער גאנצע חיות איז
די שמחת התורה וואס נאר די תורה ,און וויפיל ענק זענען דבוק
צדיקים האבן געהאט אין תורה -אזויפיל לעבן ענק! און טאמער
בשעת'ן לערנען -און די נישט ,זענט עטץ פארשלאפן אן קיין חיות!".
חיות אין לערנען וואס איז דאס האט טאקע אויסגעפעלט נאר אויף די
שייך אפילו ביי פשוט'ע אידן שוואכערע זמנים .ווייל דעמאלט האבן זיי
דאך געזען מיט די אויגן אז 'ידבר אלקים את
צדיקים האבן געשפירט אמת'דיג האדם וחי' ,אז עס איז נישטא קיין אנדערע
אז די תורה דאס איז דאס לעבן חיות אויסער תורה.
ווען א מענטש זעט זיך אין א מצב פון
עס זענען פארהאן אסאך מדרגות אין דעם
'חזרה זוהמתן' ,זיין יצר הרע איז אין קראפט
ענין פון שפירן אז די תורה דאס איז די חיות.
און דער 'עולם' ' -העלם' איז גרויס ,ער
אידן ביי מתן תורה האבן דאס געשפירט
שפירט נישט קיין חיות אינעם לערנען און
אויף גאר א שטארקן אופן; ווי געזאגט פונעם
עס איז אים נישט אזוי לייכט אנצוהאלטן
עקידה .און מצד די נשמה שפירט אודאי יעדער
ווייטער זיין קביעות'דיגער שיעור ,ער דארף
איד אזוי ביזן היינטיגן טאג .אבער אז דער גוף
שוין האבן אסאך אסאך התאמצות צו לערנען
זאל דאס אויך מכיר זיין און שפירן אז 'כי ידבר
יעדן טאג חק ולא יעבור .אין אזא צייט קען
אלקים את האדם וחי' ,אז לימוד התורה איז
ובחרת בחיים ו
אט אזא לעבהאפט האט מען געזען ביי דאס חיות פון א מענטש ,און וויפיל מער מען
אלע גדולי ישראל און צדיקי אמת ,ווי זיי איז דבוק צו תורה ,אלץ מער לעבט מען -דאס
האבן געלערנט תורה מיט אן אויסטערלישן איז שוין נישט אזא לייכטע זאך.
חיות און שמחה .אבותינו ספרו לנו ,דער
פריערדיגער דור פארציילט וויאזוי עס צדיקים און גדולי עולם זענען געווען
האט אויסגעזען ביים הייליגן רבי'ן זכרונו 'בשלימות' ביי דער בחינה ,אז בשעת ווען
לברכה א 'פארלערנען'! וואספארא 'חדוותא זיי האבן עוסק געווען בתורה האבן זיי נישט
דשמעתתא' מען האט געזען אויף אים בשעת געשפירט קיין שום אנדערע צורך ,ווייל די
ווען ער האט געזאגט דעם שיעור! און אפילו תורה האט זיי געגעבן אזא מין חיות ,אז זיי זענען
ווען עס איז געווען גאר אנגעצויגענע זמנים זאט געווארן מיט תורה .עס האט אפילו געקענט
מבית ומבחוץ ,האט מען אבער קלאר געזען אמאל קומען צו כמעט 'כלות הנפש' ,נאך טעג
ווי דער רבי איז מסיח דעת פון דער גאנצער וואס זיי האבן נישט געגעסן און נישט געשלאפן
וועלט און לעבט ממש אין תורה! די אידן און נאר געווען אינגאנצן דבוק אין דער תורה ,אין
רעדן נאך דערפון עד היום ,און לייגן אראפ דער בחינה פון 'ידבר אלקים את האדם וחי'.
אז דאס איז געווען עפעס א מורא'דיג בילד. עס איז אמאל געווען אזא מעשה ביים
עס האט מיר פארציילט א פשוט'ער הייליגן צאנזער רב זי"ע ,אז א גאנצן טאג
איד וועלכער פלעגט גיין צום שיעור" :איך זענען אריינגעקומען לומדים און גערעדט
האב גארנישט פארשטאנען פון די אלע מיט אים אין לערנען .איז געווען דארט א איד
פשטים און פלפולים וואס דער רבי האט וועלכער האט באמערקט אז דער צאנזער רב
ארומגערעדט ,אבער איך האב ליב געהאט צו האט נאך היינט גארנישט טועם געווען ,איז
גיין אהין ,פשוט צו זען! עס איז פשוט געווען א ער אריינגעקומען און געזאגט ,אז ער האט
תענוג זיך אנצוזעטיגן פון דעם בילד וויאזוי א עפעס אן ענין פון 'פיקוח נפש' וואס ער מוז
צדיק אמת לערנט מיט אזא מין חיות! מיט אזא יעצט דורכרעדן מיטן צאנזער רב .זענען אלע
געשמאק! וויאזוי ער האט געזאגט די קשיא און לומדים ארויסגעגאנגען און אים געלאזט אליין
דערנאך דעם תירוץ ,וויאזוי ער האט געלעבט מיט צאנזער רב .האט דער איד ארויסגענומען
אינעם חידוש און אין דער ראיה! ער האט עפעס צו עסן און אים געגעבן טועם צו זיין.
געלעבט מיט אזא מין שמחת התורה!" .און נאכן עסן האט אים דער צאנזער רב געזאגט ,אז
אזוי איז געווען ביי אלע צדיקים און גדולים. עס האט שוין געהאלטן ביי כלות הנפש ממש,
נאר ער איז געווען אזוי פארטון אין לערנען אז
יעדער איד קען דערפילן ער האט דאס נישט געשפירט ,און א דאנק דעם
די זיסקייט פון תורה וואס ער האט אים געברענגט צו עסן ,האט
ער אים ממש געראטעוועט ,און ער וועט אים
אבער עס איז פארהאן אויך קלענערע מחזיק טובה זיין אויף דעם .דאס איז א מדרגה
מדרגות דערין -אן א שיעור .ווייל דאס איז פון צדיקים ,וואס ווען זיי זענען דבוק אין תורה
דאך זיכער אז די תורה הקדושה איז כפשוטו איז דאס זייער גאנצער חיות און זיי דארפן
זיס! מיר גלייבן אינעם פסוק (תהלים יט ,יא): נישט און שפירן נישט עפעס אנדערש.
ז לך לך תשפ"ז
ער האט איין שעה א טאג וואס ער לערנט א "הנחמדים מזהב ומפז רב ומתוקים מדבש
שיעור ,און די חיות ,שמחה און סיפוק הנפש ונופת צופים" -די מתיקות פון דער תורה
וואס דאס גיבט אים -דאס קען מען נישט הקדושה איז אסאך אסאך מער ווי אלע סארטן
האבן פון קיין שום אנדערע זאך .דערציילט מתיקות וואס זענען נאר שייך בעולם הזה!
אּפָאר טאג צוריק האט זיך ָ ער מיר ,אז עס איז אלעס בטל ומבוטל און עס הייבט זיך
געמאכט א טאג וואס ער האט נישט געקענט גארנישט אן קעגן די מתיקות וואס עס איז
לערנען דעם שיעור אין דער געווענליכער דא אין דער תורה הקדושה! און יעדער איד
שעה וואס ער לערנט עס יעדן טאג .ער האט האט שייכות מיט דער זיסקייט .מיט אביסל
זיך געזען אז עס איז שוין איינס אזייגער התבוננות וואס א מענטש טראכט אריין אז
ביינאכט ,האט ער געקלונגען דעם חבר ער איז געקומען אויף דער וועלט פאר א
זיינעם אויפן טעלעפאן און געפרעגט :דו תכלית -פארשטייט ער אליינס אז די גאנצע
ביסט נאך אויף? מען קען נאך יעצט לערנען? חיות איז בלויז די תורה הקדושה .און דאס
זאגט יענער :יא! לאמיר לערנען יעצט אויפן איז א זאך וואס איז שייך פאר יעדן איד!
טעלעפאן! האבן זיי געלערנט פון איינס
ביז צוויי ביינאכט און משלים געווען דעם איך בין געפארן אמאל מיט א איד וועלכער
אּפָאר טאג
ָ שיעור .זאגט ער מיר ,אז אויף ארבעט א גאנצן טאג ,און האט נישט קיין סאך
האט אים דאס געגעבן אזא געוואלדיגע שמחה צייט צו לערנען תורה .אונטערוועגנס האט
בפנימיות ,וואס ער קען דאס נישט מסביר זיין. ער מיר פארציילט אזוי מסיח לפי תומו ,אז
תוצאות חיים
.אדי נשמה שפירט אז די תורה -דאס איז איר לעבן .אפילו דער גוף פון סתם א מענטש
שפירט עס נישט ,אבער דאך דארף א מענטש 'פילן' א זיסן געשמאק אין זיין לערנען
תורה .ווען א מענטש איז זוכה צו שפירן דעם מתיקות התורה ,דארף ער נישט קיין שום
צוזאג פון שכר ,ווייל דאס לערנען אליין איז פאר אים דער גרעסטער שכר און תענוג;
אבער אויך אין די שוואכערע צייטן ,ווען דער מענטש פילט נישט דעם געשמאק ,מוז
ער זיך מחזק זיין מיט פעסטע אמונה אז אן תורה איז ער ווי א באגראבענער מענטש אן
קיין חיות ,און נישט מוותר זיין דערויף קיין איין טאג.
.ב'מתיקות התורה' איז נישט קיין מדרגה וואס בלויז צדיקים קענען שפירן ,נאר דאס
איז די עצם 'חיות' פון יעדן איד .ווען א מענטש טראכט אריין ,פארשטייט ער אז אן דער
תורה הקדושה איז נישט דא קיין שום לעבן! דעריבער מוז מען זיך אוועקשטעלן מיט א
פעסטע קביעות עתים לתורה חק ולא יעבור ,ווייל דאס ברענגט אריין אינעם מענטש אן
אמת'דיגע דביקות און שמחה וואס שפייזט זיין נשמה.
ובחרת בחיים ח
ליקוטי פנינים
על פרשת השבוע אורות חיים
זיין דערויף; אויב דאס וואלט געווען א 'מצווה להנאתך ולטובתך;
ועושה' ,וואלט די התגברות היצר געווען אסאך דער תכלית פון די נסיונות
שטערקער ,ממליא פארדעם איז מען נישט איז אונז אויפצוהייבן
מצווה דערויף ,נאר די תורה שרייבט עס ברמז
'תחת אשר לא עבדת את ה' אלקיך בשמחה' ,כדי דער רבי זכרונו לברכה זאגט א מורא'דיגן
מיר זאלן אליין וויסן און פארשטיין אז דאס איז שמועס -א תורה פון כתב יד -אויף דעם ענין
דער עיקר יסוד. פון "ֶלֶ ְך ְלְ ָך" וואס רש"י טייטשט "להנאתך
ולטובתך" (בראשית יב ,א) .זאגט דער רבי :דער
דאס אלס איז ביי סתם מענטשן; אבער פשט איז נישט נאר אז דו זאלסט סתם אזוי עומד
אברהם אבינו איז שוין געווען ביי אזא הויכע זיין אינעם נסיון .עס מאכט זיך דאך אמאל אז א
מדרגה ,אז דער אויבערשטער האט אים יא מענטש איז עומד בנסיון אבער עס קומט אים
געקענט הייסן 'להנאתך ולטובתך' -זאלסט אן גאר שווער; נאר דער אויבערשטער האט
עס טון מתוך שמחה ,ווייל ער האט געהאט די אים געזאגט :זאלסט הנאה האבן! זאלסט האבן
כוחות צו קענען עומד זיין. א שמחה קדושה אז דו קענסט טון דעם רצון ה',
אפילו ווען עס קומט דיר אן שווער! נישט אז דו
זעט מען פון דעם ,אז אין דעם 'לך לך' ליגט זאלסט טראכטן 'הלוואי וואלט מען מיך נישט
דער יסוד פון טון דעם רצון ה' מתוך שמחה! און מנסה געווען' ,נאר זאלסט עס טון מתוך שמחה.
אלעס וואס איז אדורך אויף אברהם אבינו איז
געווען כדי אוועקצושטעלן א כוח לדורות פאר זאגט דער רבי :שמחה של מצוה איז דאך א
אונז -זיינע קינדער ,מילא כדי צו קענען מנצח 'יסוד' אין עבודת ה' ,ווי עס שטייט אין די תוכחה
זיין די מלחמת היצר פעלט דאך אויס צו לוחם ֹלֶקיָך
ָעַָב ְְד ָּּת ֶֶאת ה' ֱֱא ֶ
"ַּתַּחת ֲֲא ֶׁׁשר ֹלא ַ
(דברים כח ,מא) ַ
זיין מתוך שמחה ,ווי עס שטייט אין תניא (ליקוטי ְּּב ִׂׂש ְְמָחָ ה ְּוְבטּוב ֵלֵ ָבָ ב" ,וואס מיר זעען אז אויף דעם
אמרים פכ"ו) אז דער וואס איז לוחם מתוך שמחה אליין קומט די גאנצע תוכחה חלילה .אויב שמחה
דער איז דער וואס מנצח די מלחמה ,און וויאזוי של מצוה איז אזא גרויסער יסוד ,פארוואס איז
קען א איד אנקומען צו טון די עבודה מתוך נישט דא א מפורש'דיגע מצוה אין די תורה דאס
שמחה? דאס נעמט זיך מכח א שטארקע אמונה. צו טון? נאר דער תירוץ איז :חז"ל זאגן דאך אז
ווען א איד גלייבט מיטן גאנצן הארץ אז אלעס אויף א דבר מצוה וואס א מענטש איז 'מצווה
וואס גייט אדורך אויף אים איז מיט א חשבון ועושה' איז דא א גרעסערע התגברות היצר.
פונעם באשעפער ,יעדער טאג האט טאקע זיינע און היות שמחה של מצוה איז אזא שטארקער
אייגענע נסיונות און זיינע באשטימטע עבודות, יסוד ,טוט זיך דער יצר הרע גאר שטארק מתגבר
ט לך לך תשפ"ז
פארטונקלען -האט אברהם אבינו משפיע אבער דער תכלית פון די אלע נסיונות איז אים
געווען אז דער כח זאל זיין 'מוציא פירות' ,דער אויפצוהייבן צו זיין אן אמת'דיגער עובד ה'.
'יש להם תאווה' ,דער רצון הפנימי און דער כח
הקדושה פון א איד ,זאל ארויסקומען אלס פרי,
און דאס זאל געבן דעם כח אז מען זאל זוכה
זיין צו 'הוציאו מחללה של עולם' -מען זאל בחצרות אלקינו יפריחו;
ארויסנעמען די כוחות
נישט נתפעל ווערן פון די נארישע תאוות פון האמונה מכח אל הפועל
די וועלט ,ווייל ווען א איד ווייסט אז ער האט
א סאך א העכערע תאווה -א תאווה פון קרבת אויפן פסוק "ַוַ ְיְַנַ ַּגּ ע ה' ֶֶאת ַּפ ְְּרֹעֹה" (בראשית
ה' און א העכערן חיות .דאס איז דער כח וואס יב ,יז) ,ברענגט דער מדרש (בראשית רבה מא ,א)
אברהם אבינו האט אוועקגעשטעלט. ִיְִפָרָ ח" (תהלים צב ,יג)
"ַצ ִּּדיק ַּכּ ָּּתָמָ ר ְ
דעם פסוק ַ
אויף אברהם אבינו .חז"ל זאגן מערערע זאכן
"ַצ ִּּדיק ַּכּ ָּּתָמָ ר
דאס איז מרומז אין דעם פסוק ַ
אין וואס אברהם אבינו איז דומה צו א 'תמר'
ְּכֶּא ֶֶרז ַּבּ ְּלָּבָ נֹון ִיְִׂשֶּׂגּ ה" (תהלים צב ,יג) .דער ְִיְִפָרָ ח ֶ
און אן 'ארז'' ,לבו מכוון למעלה' .איינס פון די
גאנצער קאפיטל פארדעם רעדט פון אמונה
אינטערעסאנטע זאכן וואס דער מדרש ברענגט
אין שווערע זמנים ,ווי מיר זאגן עס יעדן שבת:
דארט (במדבר רבה ג ,א) איז" :מה תמרה זו יש
מּוָנְָתָך ַּבֵּּלּ ילֹות".
ָּׁבת וגו' ֶוֶ ֱֱא ְ "ִמְִזְ מֹור ִׁשׁ יר ְלְ יֹום ַַהַּׁש� ּ
לה תאווה" -די נאטור פון א תמרה איז ,אז
אז אפילו ווען מען זעט "ִּבְּפְֹר ַַֹח ְרְ ָׁׁש ִִעים ְּכּ מֹו ֵֵע ֶׂׂשב
זי האט א תאווה אז מען זאל מרכיב זיין אויף
ֹּפֲּעֵלֵ י ָאֶָוֶ ן" -אז דרך רשעים צלחה ,מיט ַוַ ָּי ִִּציצּו ָּכּ ל ֲ
איר א צווייטן בוים ,און נאר אויף דעם אופן איז
די אלע נסיונות וואס מען גייט אדורך -אף על פי
זי מוציא פירות .דער מדרש ברענגט דארט א
כן זאל מען זיך האלטן שטארק מיט די אמונה.
מעשה" :אף צדיקים יש להם תאווה ,ומה היא
און וואס איז דער כח דאס באווייזן? דער כח
תאוותם -הקדוש ברוך הוא" .צדיקים זענען
איז 'צדיק כתמר יפרח' ,די אמונה וואס אברהם
אויך מתאווה ,אבער זייער גאנצע תאווה און
אבינו האט אריינגעגעבן.
גלוסטעניש איז נאר צום אויבערשטן ,שנאמר
אבער ווי נעמט מען דאס טאקע ארויס מכח ַ"ַקֹוה ִקִִּוּיִתִ י ה'" (תהלים מ ,ב) .אויף קיין שום
אל הפועל? מיר גלייבן באמונה שלימה אז די אנדערן אופן קען מען זיי נישט צופרידן שטעלן,
כוחות וואס אברהם אבינו האט אריינגעלייגט נאר אז זיי זענען זוכה צו קרבת ה' .ווידער זאגט
זענען דא ,אבער וואס איז דער כח דאס דער מדרש :נאך א זאך וואס דער צדיק איז
ארויסצונעמען? אויף דעם זאגט דער פסוק: דומה צו א תמרה -א תמרה איז עושה פירות.
"ְׁשׁ תּוִלִ ים ְּב ֵֵּבית ה'" (שם פסוק יד) -דאס ליגט עס קען זיין דאס איז רומז ,אז אברהם אבינו
איינגעפלאנצט אין בית ה' ,אין די בתי כנסיות האט אריינגעגעבן אויף לדורות דעם כח פון
און בתי מדרשות .חז"ל זאגן (יומא כח ):אז 'יש להם תאווה' -דער רצון הפנימי פון א איד
אברהם אבינו איז געווען א "זקן ויושב בישיבה", וואס וויל זיין נאנט צום באשעפער .כאטש דאס
דארט אין ישיבה האט ער אריינגעלייגט זיינע ווערט אמאל פארדעקט דורך דעם כח הגוף,
כוחות :די כוחות פון אמונה ,די כוחות פון דורך דעם גלות ,אדער דורך עוונות חלילה -
'הוציאו מחללה של עולם' ,די כוחות פון 'יש די אלע כוחות וואס טוען דאס פארדעקן און
ובחרת בחיים י
'צדיק ורע לו רשע וטוב לו' ,דארפן אידישע קינדער להם תאווה' -מעורר צו זיין דעם רצון הפנימי
נעמען פון די אבות הקדושים .דער אויבערשטער פון א איד .דאס אלס ליגט אינעם בית המדרש.
האט געזאגט פאר אברהם אבינו (בראשית יב ,א)ֶ" :לֶ ְך אז מען האט שכל אויסצוניצן א בית המדרש
ְלְ ָך ֵֵמ ַַא ְְר ְְצָך" -גיי ארויס פון דיין לאנד ,און אברהם ווי עס דארף צו זיין און אז מען איז זיך מדבק
אבינו האט געפאלגט און געגאנגען ,ביז ער איז זיין אין די תורה הקדושה ,איז מען זוכה צו שפירן
אנגעקומען קיין ארץ ישראל .דערנאך איז געווארן א מעין פון דעם עריבות ומתיקות התורה ,א
דער הונגער ,איז ער געגאנגען קיין מצרים .דארט חיות אין א לערנען און א חיות אין א דאווענען
איז געווען די מעשה מיט שרה און פרעה ,וואס ברענגט ממילא כוחות זיך צו קענען מתגבר
דערפאר האט מען אים געגעבן א געוואלד מיט זיין אויפן יצר הרע .אז מען ווייסט אז מען איז
מתנות; ווי עס שטייט (שם פסוק טז)ּ" :וְלְ ַַא ְְבָרָ ם איינגעפלאנצט אין בית ה' ,דא איז זיין גאנצער
ֵֵהיִטִ יב ַַּב ֲֲעבּוָרָ ּה" .אויפן וועג צוריק פון מצרים קיין חיות -נישט אז ווען ער איז דא זאל ער זיין
ארץ ישראל שטייט (שם יג ,ג)ַ" :וַ ֵּיֵֶלֶ ְך ְלְ ַַמָּסָָעָ יו" ,זאגט מיטן קאפ אינדרויסן ,נאר פארקערט :אפילו
רש"י" :בחזרתו פרע הקפותיו" -אברהם אבינו ווען ער געפינט זיך אינדרויסן ,זאל ער וויסן אז
האט יעצט באצאלט די אלטע חובות וואס ער איז פונעם בית המדרש קומט זיין חיות -דעמאלט
שולדיג געבליבן פון פריער אויפן וועג קיין מצרים. איז 'בחצרות אלוקינו יפריחו' ,אפילו נאכדעם
איז דער חתם סופר מסביר :וואס מיינען די וואס ער גייט ארויס ,איז 'עוד ינובון בשיבה' -
'חובות' וואס ער איז שולדיג געבליבן? איבעראל נעמט מען מיט די כוחות אויפן גאנצן לעבן,
וואו אברהם אבינו איז געגאנגען ,איז געווען דעמאלט פארבלייבן די אלע כוחות הקדושה
"ַוַ ְִּיְִקָרָ א ָׁשָ ם ַַא ְְבָרָ ם ְְּב ֵֵׁשם ה'" (שם פסוק ד) ,ער פון די שטארקע אמונה ,די 'אמונתך בלילות',
האט געזוכט צו מקרב זיין יעדן איינעם צו דער וואס אברהם אבינו האט אוועקגעשטעלט.
אמונה ,ער האט גערעדט צו יעדן איינעם פון
'מציאות הבורא' ,אז עס איז דא א באשעפער
אויף דער וועלט ,פון 'אחדות הבורא' ,אז עס איז ויקרא שם אברהם בשם ה';
דא נאר איין באשעפער אויף דער וועלט ,און נישט ווערן צובראכן פון דעם
פון 'השגחת הבורא' ,אז אלעס ווערט געפירט נסיון פון 'צדיק ורע לו'
נאר פונעם באשעפער .איבעראל האט ער
פארשפרייט דעם אויבערשטנ'ס נאמען; ווי עס שטייט אין חתם סופר (פ' לך) אז דער כח
רש"י זאגט (שם כד ,ז)" :עכשיו הוא אלקי השמים פון חיזוק זיך צו קענען האלטן ביי דער שטארקער
ואלקי הארץ ,שהרגלתיו בפי הבריות". אמונה און נישט ווערן צעבראכן פונעם נסיון פון
הופיע!
קובץ גליוני
להשיג יש לפנות ובחרת
ובחרת
קובץ גליוני
להמערכת בחיים
שי״ל קיץ
בחיים
שנת תשפ״ו לפ״ק
תעוררות שנשמעו
דרשות ושיחות ה
כבוד מורינו
ור"מ שליט"א מפי
הצדיק אבד"ק
הגאון
צו זיין א גבאי אין ישיבה
ביטע לאזן א מעסעדזש אויף
845.445.8579 קיץ תשפ"ו לפ"ק תשרי תשפ"ז
אי לך לך תשפ"ז
געוואלט מקרב זיין צו דער אמונה ,האבן אים דערפאר ,אויפן וועג קיין מצרים -נאך
אלע געפרעגט" :וואס איז דאס?" ,און פאר זיי וואס דער אויבערשטער האט אים געזאגט
איז ער שולדיג געבליבן א תשובה ,ער האט זיי 'לך לך מארצך' ,און ווען ער איז אנגעקומען
געדארפט מסביר זיין עפעס א הסבר וואס זיי קיין ארץ ישראל איז געווארן א הונגער און
זאלן קענען פארשטיין און עס זאל זיי אריינגיין ער האט געמוזט גיין קיין מצרים -זענען
אין קאפ. אים אלע מענטשן באפאלן מיט קושיות" :דו
זאגסט אז עס איז נאר דא איין באשעפער אויף
דאס זאגט רש"י" :בחזרתו" -נאכדעם וואס דער וועלט און אלץ איז בלויז פון אים? דו
אברהם אבינו איז שוין געווען אין מצרים ,און ביסט דאך דער איינציגסטער עבד ה' ,דער
דארט האט זיך ארויסגעשטעלט וואספארא איינציגסטער וואס איז זיך מוסר נפש פארן
עונש פרעה האט באקומען און דערקעגן באשעפער .נו ,ווי קומט דאס אז פאר דיר
וואספארא שכר אברהם האט באקומען ,וואס גייט אזוי שווער ,און פאר די עובדי עבודה
מען האט אים אהיימגעשיקט מיט א ריזיגן זרה גייט אזוי גוט? דו ,וואס דו פאלגסט דעם
עשירות ,ווי דער פסוק זאגט (שם יג ,ב)ְ" :וְ ַַא ְְבָרָ ם באשעפער ,מוזט כסדר וואנדערן אין גלות פון
ָּכֵָבד ְְמֹאֹד ַַּבִּמ ְְִקֶנֶ ה ַַּבֶּכֶ ֶֶסף ַּוַבָּזָָהָ ב" ,וואס פון דעם
ֵ איין פלאץ צום צווייטן .דער אויבערשטער
האט זיך ארויסגעשטעלט אז דער גאנצער הייסט דיר קומען קיין ארץ ישראל ,און פונקט
הונגער און גלות וואס האט זיך דא געדרייט ווען דו ביסט אנגעקומען אהין איז געווארן א
איז בלויז געווען א הכנה צו דער גרויסער שפע הונגער און דו דארפסט שוין גיין ווייטער"!
וואס איז אים אנגעקומען ,איז דעמאלט" :פרע
הקפותיו" -האט ער באצאלט די חובות וואס ער עס איז אויך באקאנט וואס עס שטייט אין
איז שולדיג געבליבן ,דאס מיינט די אלע קושיות ספרים הקדושים ,אז זיי האבן געזאגט" :מיום
וואס מען האט אים געהאט געפרעגט און ער שבא מין זה אצלינו ,אירע לנו מקרה זה" -דאס
איז שולדיג געבליבן א תשובה ,און יעצט האט אז דער 'מין' וואס לייקנט אין אונזערע אמונות
ער געקענט באצאלן דעם חוב און ענטפערן א איז געקומען דא קיין ארץ ישראל ,דאס האט
תשובה .ער האט געקענט ווייזן אז יא! 'יש מנהיג גאר גורם געווען דעם הונגער .דאס איז געווען
לבירה'! אלעס פירט זיך מיט א חשבון ,אפילו א געוואלדיגער נסיון ,און עס ווערט טאקע
אויב מען זעט עס נישט אויפן פלאץ! פאררעכנט אלס איינער פון די עשרה נסיונות.
פון דעם דארפן מיר אויך נעמען חיזוק אז אברהם אבינו פאר זיך האט אודאי גארנישט
'אבינה לאחריתם'' ,צדיק ורע לו' איז אלץ נאר מהרהר געווען ,ער האט געהאט די אמונה
צוליב א נסיון ,אונז מנסה צו זיין די אמונה, בשלימות און געוואוסט אז מען פרעגט נישט
אבער צום סוף העלפט דער אויבערשטער. קיין קושיות .אבער די גוים וואס ער האט
קול דברי תורה ויראה מערכת ובחרת בחיים
605.313.1735 845.445.8579
ובחרת בחיים בי
