עולת שבת מונקאטש - אידיש · Olas Shabbos Minkatch - Yiddish — לך לך (2026-10-19)

זה השער לד'
צדיקים יבאו בו
דברי תורה אין אידיש
בדרכי העבודה והחסידות
עוﬥﬨ
ארויסגענומען פונעם
ספר
שבﬨ
מאת
כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א
ממונקאטש
פרשת לך-לך
ארויסגעגעבן דורך:
תלמוד תורה תפארת בנים מונקאטש
בנשיאות כ״ק מרן אדמו״ר שליט״א
5202 13th Avenue | Brooklyn, New York 11219
צו באקומען יעדן שבת קודש בבית מדרשינו הגדול
דאס צו באקומען אין אימעיל,
שרייבט אייך איין בייTTTB5202@gmail.com :
עולת שבת -מונקאטש ב
תוכן המאמר:
מאז שנולד יצחק אבינו נתחדשה העריסה והחלה
להתנענע בביתו של אברהם אבינו .כי שונה דרך ישראל
מדרכם של בני נח ,שבעיניהם הגבורה הגופנית היא
מעלה והקטנות חסרון ,ואילו בישראל דווקא הקטנות
וההזדקקות להורים הן שורש המעלה ,שעל ידן נקשרים
הבנים באבותיהם ויונקים מהם את דרך התורה והאמונה.
וזוהי מעלת ה"גוי גדול" שהובטח לאברהם אבינו,
שגדלותו אינה בריבוי העם בלבד ,אלא בהיותו אומה
הדביקה בהשי"ת מכוח חינוך האבות .ומתוך כך יצאו
מזרעו אלף אלפים ורבי רבבות ,ויתגלה לעין כל כי דווקא
הקטנות שביזה עוג היא שורש גדולתם של ישראל.
חינוך הבנים מתחיל כבר מראשית הווייתו של התינוק,
קודם שיבוא לכלל דעת והבנה ,שהרי רושם רוחני עשוי
לפעול בנפש האדם אף קודם לידתו .ולפיכך יש לדקדק
בגידולו ובכל אשר הוא רואה ושומע ,ולגדלו בדרך ישראל
סבא ,בקדושה ובטהרה ,כבר בהיותו מוטל בעריסה ,וכפי
שהזהיר רבינו בעל מנחת אלעזר זי"ע.
וזהו גם ענין מנהג "שלום זכר" ,שבאים אצל התינוק
לנחמו על התורה ששכח ,כי התקשרותו לתורה מתחילה
כבר בראשית חייו ,בהיותה שורש נשמתו ומקור חיותו,
עד שתהא התורה מורשה לקהילת יעקב.
ג פרשת לך-לך
פרשת נח
ַאְבְָרָהָם ִמִ ְׁשׁ ֶּתּ ה ָגָדֹול
ַוִַּיְּגְ ַּדּ ל ַהַ ֶּיֶּלֶד ַוִַּיָּּגַּמַלַַ ,וַּיַּעַ ׂש ָ
ְּבּ יֹום ִהִ ָּגֵּמֵ ל ֶאֶ ת ִִיְצְָחָק.
(כא ,ח)
ਪא קינד אין א וויגעלע
דער מדרש (בראשית רבה פנ"ג י) דערציילט ,אז די גדולי הדור זענען זיך צוזאמגעקומען זיך
מיטצופרייען מיט אברהם אבינו ביי דער סעודה וואס ער האט צוגעגרייט לכבוד דער געבורט
פון יצחק (ביום הברית; זע פרקי דרבי אליעזר פרק כ"ט) .צווישן זיי איז אויך געווען עוג מלך הבשן.
האט מען געזאגט צו עוג" :דו האסט דאך געזאגט ,אז אברהם איז ווי א פרידה וואס איז אן
עקרה און קען נישט האבן קיין קינדער .און עס איז אים דאך יא געבוירן געווארן א זון!“
האט עוג זיי געענטפערט" :און יעצט ,וואס איז שוין זיין מתנה? איז דאס דען נישט עפעס
קליין און שוואך? אויב איך לייג ארויף אויף אים מיין פינגער ,צוקוועטש איך אים".
האט דער אויבערשטער געזאגט צו עוג" :פארוואס ביסטו מבזה די מתנה וואס איך האב אים
געגעבן? חייך ,דו וועסט נאך זען טויזנט מאל טויזנט און צענדליגער טויזנטער ארויסקומען
פון די קינדער און אייניקלעך פון דעם קינד ,און צום סוף וועט יענער מענטש -עוג -פאלן
אין זיין האנט".
רבי לוי האט געזאגט" :די ערשטע מאל זייט בריאת העולם וואס מען האט געשאקלט א קינד
אין א וויגעלע ,איז געווען אין שטוב פון אברהם אבינו".
אין די ווערטער פונעם מדרש דארפן מיר פארשטיין צוויי זאכן:
ערשטנס ,וואס מיינט דאס ,אז די ערשטע מאל וואס מען האט געשאקלט א וויגעלע איז
געווען אין שטוב פון אברהם אבינו? קינדער זענען דאך שוין געבוירן געווארן אויף דער וועלט
פאר יצחק .פארוואס באטראכט רבי לוי ,דאס שאקלן די וויגעלע ,ווי א נייע זאך וואס האט זיך
ערשט אנגעהויבן אין שטוב פון אברהם אבינו?
עולת שבת -מונקאטש ד
צווייטנס ,וואס ליגט אין דער טיפקייט פון דעם אויבערשטנ'ס ענטפער צו עוג .עוג האט
געהאלטן דאס קליינע קינד יצחק פאר נישטיג ,ווייל ער איז קליין און שוואך .האט אים דער
אויבערשטער געענטפערט ,אז פון אט דעם קינד וועלן נאך ארויסקומען טויזנט מאל טויזנט
און צענדליגער טויזנטער .אבער וואס ענטפערט די גרויסע צאל פון יצחק'ס קינדער און
אייניקלעך אויף עוג'ס טענה ,אז דאס קינד איז שוואך און מען קען אים גרינג צוקוועטשן?
ਪדי מסורה פון דור צו דור
כדי צו פארשטיין די טיפקייט פונעם מדרש ,דארפן מיר פריער פארשטיין דעם יסודות׳דיגן
חילוק צווישן דעם וועג ווי די אומות העולם באטראכטן דאס לעבן ,און דעם הייליגן
לעבנסוועג וואס אברהם אבינו האט איינגעפירט.
די בני נח מעסטן דאס לעבן לויט די גשמיות׳דיגע וועלט ,וואו שטארקייט און דאס קענען זיך
אליין באהעלפן זענען די הויפט סימנים פון גרויסקייט .א שטארקער גיבור ,וואס קען מיטן
כח פון זיין ארעם דורכפירן זיין ווילן ,איז אין זייערע אויגן איינער וועמען מען דארף מחשיב
זיין .אבער דאס דארפן אנקומען צו א צווייטן איז ביי זיי א חסרון .א מענטש וואס קען זיך
נישט אליין באהעלפן ווערט באטראכט אלס שוואך ,און איינער וואס מוז זיך פארלאזן אויף
אנדערע ,זעט אויס ווי עס פעלן אים די מעלות וואס מען דארף האבן צו זיין גרויס.
די קינדער פון אברהם אבינו
האבן אבער באקומען א גאנץ
אנדערע אויפגאבע .כלל
די גרויסקייט פון כלל ישראל
ישראל איז אויסגעקליבן באשטייט נישט אין דעם וואס
געווארן צו זיין דעם
אויבערשטנ׳ס עם סגולה,
זיי קענען זיך באגיין אן די
א פאלק וואס קען אים ,איז פריערדיגע דורות .עס באשטייט
מקבל זיין תורה ,און טראגט אין זייער גרייטקייט מקבל צו
ווייטער זיין אמת פון איין דור
צום צווייטן .זייער גרויסקייט זיין די ירושה פון זייערע אבות
באשטייט נישט אין דעם און דאס געטריי איבערצוגעבן
וואס זיי קענען זיך באגיין אן
די פריערדיגע דורות .פונקט
צו זייערע קינדער.
פארקערט :עס באשטייט
אין זייער גרייטקייט מקבל צו זיין די הייליגע ירושה פון זייערע אבות און דאס געטריי
איבערצוגעבן צו זייערע קינדער.
דאס איז דער באדייט פונעם פסוק (דברים לב ,ז)" :שאל אביך ויגדך ,זקניך ויאמרו לך“ — פרעג
דיין טאטע און ער וועט דיר דערציילן ,דיינע זקנים און זיי וועלן דיר זאגן .די תורה ווייזט
אונז צו קוקן אויף צוריק ,צו דער חכמה און אמונה פון די דורות וואס זענען געווען פאר
אונז .א איד דארף נישט אין יעדן דור פון ניי אויסגעפינען דעם אמת .ער ווערט געבוירן אין
א לעבעדיגער מסורה ,וואס איז איינגעווארצלט אין דער אמונה פון אברהם אבינו און ווערט
ווייטער איבערגעגעבן דורך די טאטעס און מאמעס פון די פריערדיגע דורות .ער איז מקבל
ה פרשת לך-לך
פון זיינע אבות א ירושה וואס איז גרעסער פון אים אליין ,און דורכן זיך האלטן צו זייערע וועגן
ווערט ער א טייל פון א זאך וואס בלייבט אויף אייביג.
אפשר איז דאס דער טיפער באדייט פון די ווערטער פונעם מדרש ,אז די ערשטע מאל וואס
מען האט געשאקלט א וויגעלע איז געווען אין שטוב פון אברהם אבינו .יצחק איז געווען דער
ערשטער וואס איז געבוירן
געווארן אלס א קליין קינד דאס דארפן אנקומען צו
וואס קען זיך נישט אליין
באהעלפן ,ווייל ער האט
אנדערע איז נישט בלויז א
געדארפט זיין דער ערשטער מצב וואס דאס קינד דארף
איבערצוטראגן ווייטער א אויסוואקסן .עס איז דער
הייליגע ירושה -די תורה
און אמונה וואס אברהם
אנהויב פון זיין פארבינדונג
אבינו האט דערקענט און מיט די וואס וועלן אים
אריינגעברענגט אין דער לערנען ווער ער איז ,פון וואו
וועלט .און דוקא דאס וואס
א קליין קינד דארף אנקומען
ער קומט ,און וואס ער דארף
צו אנדערע ,אז מען זאל אים ווייטער איבערטראגן.
טראגן ,שפייזן און באשיצן,
איז דער יסוד פון דער פארבינדונג צווישן די דורות ,דורך וועלכער מען איז מיט ליבשאפט
מקבל די מסורה און מען גיבט עס געטריי איבער ווייטער.
דאס וואס פון א ריין גשמיות׳דיגן בליק זעט אויס ווי א באגרעניצונג ,איז אין דער וועלט פון
אברהם אבינו דער אנהויב פון גרויסקייט .דאס דארפן אנקומען צו אנדערע איז נישט בלויז א
מצב וואס דאס קינד דארף אויסוואקסן .עס איז דער אנהויב פון זיין פארבינדונג מיט די וואס
וועלן אים לערנען ווער ער איז ,פון וואו ער קומט ,און וואס ער דארף ווייטער איבערטראגן.
אט די קליינקייט ,וואס די וועלט קען באטראכטן ווי א שוואכקייט ,איז אין אמת׳ן דער כלי,
דורך וועלכן תורה ,אמונה און אונזער הייליגע מסורה ווערן איבערגעגעבן פון דור צו דור.
ਪ״גוי גדול אשר לו אלקים קרובים אליו״
מיט דעם וועלן אונז אויך קלאר ווערן די ווערטער פון רש"י אין אנהויב פון אונזער פרשה,
אויפן פסוק :״ויאמר ד' אל אברם ,לך לך מארצך וממולדתך ומבית אביך אל הארץ אשר אראך,
ואעשך לגוי גדול וגו'“ .איז רש"י מסביר :״שם אעשך לגוי גדול ,וכאן אי אתה זוכה לבנים ,ועוד
שאודיע טבעך בעולם“ -דארט וועל איך דיך מאכן פאר א גרויס פאלק ,אבער דא ביסטו נישט
זוכה צו קינדער ,און דערצו וועל איך באקאנט מאכן דיין 'טבע' אויף דער וועלט.
דארף מען פארשטיין :אין וואס באשטייט די גרויסקייט וואס ווערט צוגעזאגט מיט די
ווערטער ״ואעשך לגוי גדול“ ,און וואס האט דאס א שייכות צו אברהם אבינו? און וואס איז
דער קשר צווישן דעם הבטחה און דעם אויבערשטנ'ס ווערטער ״ועוד שאודיע טבעך בעולם״?
עולת שבת -מונקאטש ו
מען קען זאגן ,אז דער עיקר מעלה פון ״גוי גדול“ וואס ווערט דא דערמאנט ,ווערט נישט
געמאסטן לויט דער גרויסער צאל מענטשן ,נאר אין דעם מהות און דער מעלה פונעם פאלק
-אז דאס וועט זיין א פאלק צו וועמען דער אויבערשטער איז נאנט .אזוי ווי דער מדרש
(בראשית רבה פל"ט יא) טייטש אויס דעם הבטחה ,אז דאס איז דאס פאלק אויף וועמען עס
שטייט (דברים ד ,ז) :״כי מי גוי גדול אשר לו אלקים קרובים אליו“ – זיי זענען א 'גוי גדול' וואס
האט א באשעפער וואס איז נאנט צו זיי.
דאס הייסט ,אברהם איז צוגעזאגט געווארן אז פון אים וועט אויפשטיין א פאלק מיט דער
באזונדערער מעלה ,אז דער הקדוש ברוך הוא איז נאנט צו זיי — ער דערנענטערט זיך צו זיי
און גיט זיי די מעגליכקייט זיך צו דערנענטערן צו אים .א פאלק וואס זיין לעבן ווערט געפירט
לויט זיין תורה ,און זיינע שטיבער ווערן פלעצער וואו מען האלט טייער דעם אויבערשטנ'ס
אנוועזנהייט און זיינע באפעלן ,מען היט דאס אפ און מען גיט דאס ווייטער איבער .אזוי ווי
די תורה אליין זאגט עדות אויף אברהם (בראשית יח ,יט)" :כי ידעתיו למען אשר יצוה את בניו
ואת ביתו אחריו ושמרו דרך ד'“ — ווייל איך האב אים ליב געהאט ,ווייל ער וועט באפעלן זיינע
קינדער און זיין הויזגעזינד נאך אים ,און זיי וועלן היטן דעם וועג פונעם אויבערשטן.
לויט דעם וועט מען פארשטיין דעם קשר צווישן די צוויי הבטחות פון השי"ת צו אברהם
אבינו .די הבטחה פון ״ואעשך לגוי גדול“ רעדט איבער די אויסערגעווענליכע מעלה פון זיינע
קינדער און אייניקלעך .און
די ווערטער ״ועוד שאודיע
טבעך בעולם“ ערקלערן אברהם איז צוגעזאגט געווארן
ווי אזוי די מעלה וועט זיך אז פון אים וועט אויפשטיין א
אנטפלעקן -דורכן טוישן די
טבע פון דער בריאה ,אז די
פאלק מיט דער באזונדערער
קינדער ווערן געבוירן קליין מעלה ,אז דער הקדוש ברוך
און ווייך און דארפן אנקומען הוא איז נאנט צו זיי — ער
צו זייערע עלטערן .דורכדעם
ווערן זיי פארבונדן מיט זיי
דערנענטערט זיך צו זיי און
און שעפן פון זיי דעם וועג גיט זיי די מעגליכקייט זיך צו
פון תורה און אמונה .אזוי דערנענטערן צו אים.
וועט אויפוואקסן א פאלק,
וואס זיין דביקות אינעם אויבערשטן קומט מכח דעם חינוך פון די אבות.
לויט דעם ביאור ליגט אין דעם ווארט ״טבעך״ נישט בלויז די אייגענע טבע און די מידות פון
אברהם אבינו ,נאר אויך די נייע טבע וואס איז דורך אים אריינגעקומען אין דער וועלט .פון
יצחק'ס געבורט ווערט דער מענטש געבוירן ווערן אלס א קליין קינד וואס קען זיך נישט
אליין באהעלפן און דארף אינגאנצן אנקומען צו זיינע עלטערן .ווייל דוקא דורכדעם וועט ער
קענען איינזאפן זייערע וועגן און מידות .אזוי וועלן די לערנונגען פון אברהם אבינו טאקע
ווערן א ירושה פאר זיינע קינדער און אייניקלעך ,וואס וועט ווייטער איבערגעגעבן ווערן דורך
די דורות און זיך באנייען אין יעדע אידישע שטוב.
ז פרשת לך-לך
ਪדי מעלה וואס ליגט אין דער קליינקייט
יעצט וועט מען גוט פארשטיין דעם אויבערשטנ'ס ענטפער צו עוג .עוג האט אינעם קליינעם
קינד יצחק געזען קליינקייט און שוואכקייט ,ביז ער האט געזאגט אז ער קען אים צוקוועטשן
מיט זיין פינגער .אויף דעם האט אים דער אויבערשטער געענטפערט :פארוואס ביסטו מבזה
זיין מתנה? חייך ,דו וועסט נאך זען טויזנט מאל טויזנט און צענדליגער טויזנטער ארויסקומען
פון זיינע אייניקלעך.
אין עוג'ס אויגן איז נישט געווען קיין מעלה אין א קינד וואס קען נישט שטיין פאר זיך אליין
און דארף אנקומען צו אנדערע פאר שפייז און באשיצונג .אבער דוקא דורכדעם וואס יצחק
איז אויפגעוואקסן אין שויס פון זיינע עלטערן ,ארומגענומען מיט זייער ליבשאפט און זייער
לעבעדיגן ביישפיל ,איז ער געווארן פארבונדן מיט זייער וועג.
דאס הייסט ,אז דאס איז די טיפקייט פון דער מתנה וואס איז געגעבן געווארן פאר אברהם
אבינו :אט די קליינקייט וואס
עוג האט געהאלטן פאר
נישטיג ,איז דער שורש פון דוקא דורכדעם וואס יצחק איז
די מעלה פון אידן .דורכדעם
וואס זיי זענען קליין און
אויפגעוואקסן אין שויס פון
ווייך ,ווערן זיי פארבונדן מיט זיינע עלטערן ,ארומגענומען
זייערע אבות און שעפן פון זיי
דעם וועג פון תורה ,ביז עס
מיט זייער ליבשאפט און זייער
וואקסן פון זיי ארויס טויזנט לעבעדיגן ביישפיל ,איז ער
מאל טויזנט און צענדליגער
טויזנטער .און צום סוף וועט
געווארן פארבונדן מיט זייער
עוג אונטערטעניגט ווערן וועג.
דורך זיי ,און עס וועט זיך
אנטפלעקן אז דוקא דאס וואס האט אין זיינע אויגן אויסגעזען ווי א חסרון ,איז דער שורש
פון זייער מעלה.
יצחק איז אויפגעוואקסן אין א שטוב פול מיט ידיעת ד' ,ביי א טאטן וואס האט געווידמעט זיין
לעבן צו עבודת ד' .די וועגן פון אברהם זענען געווארן דער יסוד פון יצחק'ס לעבן .יצחק האט
די ירושה איבערגעגעבן צו יעקב ,יעקב צו די שבטים ,און פון זיי איז עס ווייטער געגאנגען צו
טויזנט מאל טויזנט און צענדליגער טויזנטער אידן .אין יעדן דור הייבט זיך עס ווידער אן מיט
א קליין ,ווייך קינד ,וואס דארף מען טראגן ,אויפציען און לערנען.
דערפאר איז די תשובה פון די פילע קינדער א דירעקטער ענטפער אויף עוג'ס טענה :דוקא
דאס וואס ער האט באטראכט ווי שוואכקייט ,איז דער וועג דורך וועלכן די אלע דורות וועלן
מקבל זיין און ווייטער טראגן די ירושה פון די אבות הקדושים.
צום סוף וועט עוג אליין פאלן אין די הענט פון די פילע אידן (במדבר כא ,לד) .דער וואס האט
זיך בארימט אז ער קען צוקוועטשן יצחק ,וועט צום סוף באזיגט ווערן דורך די קינדער און
אייניקלעך פון אט דעם קינד .די דורות וואס זענען אויפגעוואקסן פון דער וויגעלע וואס ער
עולת שבת -מונקאטש ח
האט געהאלטן פאר נישטיג ,וועלן אנטפלעקן דעם אמת וואס ער האט נישט דערקענט :אז
דער מקור פון זייער כח קומט דוקא פון אט דער וויגעלע.
ਪחינוך הייבט זיך אן אין דער וויגעלע
כדי בעסער צו פארשטיין די וויכטיגקייט פון חינוך שוין ביי א קליין קינד ,נאך איידער עס
האט דעם דעת צו פארשטיין ,איז כדאי צו דערמאנען וואס דער ירושלמי (חגיגה פ"ב ה"א),
געברענגט אין תוספות (חגיגה טו ,א) ,דערציילט וועגן אלישע בן אבויה ,וואס איז שפעטער
באקאנט געווארן אלס "אחר“ .ווען זיין מאמע האט אים נאך געטראגן ,איז זי פארבייגעגאנגען
ביי הייזער פון עבודה זרה און האט געשמעקט דעם גערוך פון זייערע קרבנות .דער גערוך
האט זיך פארשפרייט אין איר גוף ווי דער גיפט פון א שלאנג ,און האט צום סוף געהאט אן
השפעה אויף זיין ירידה ברוחניות.
די מעשה ווייזט אונז ,אז א רושם קען זיך שוין איינקריצן נאך איידער דאס קינד קומט אויף
דער וועלט .אין דער נפש פונעם קינד ,וואס האלט זיך נאך אינמיטן אנטוויקלען ,קען שוין
בלייבן א רושם לאנג איידער עס האט דעם שכל דאס צו פארשטיין .און אויב אזוי איז ביי די
השפעה פון טומאה ,איז דאך א קל וחומר ביי דעם כח פון קדושה .אזוי ווי חז"ל לערנען אונז,
אז 'מדה טובה' איז נאך גרעסער פון 'מדת פורענות' (יומא עו ,א).
דערפאר קען חינוך זיך נישט ערשט אנהייבן ווען דאס קינד איז שוין גענוג גרויס צו לערנען,
צו פארשטיין ,אדער צו טון א מצוה מיט כוונה און פארשטאנד .פון דער וויגעלע וואס מען
האט צום ערשטן מאל געשאקלט אין שטוב פון אברהם אבינו לערנען מיר ,אז דאס קינד
ווערט אויסגעפארעמט דורך די מענטשן צו וועמען עס דארף אנקומען .עס געוואוינט זיך
צו זייערע קולות ,זאפט איין
זייערע וועגן און שפירט זיך
זיכער ווען זיי זענען ביי אים. לאנג איידער א קינד קען
לאנג איידער א קינד קען ארויסזאגן ווערטער וואס
ארויסזאגן ווערטער וואס
ער גלייבט ,קען ער שוין
ער גלייבט ,קען ער שוין
אויפוואקסן ארומגענומען אויפוואקסן ארומגענומען
מיט א לעבעדיגן ביישפיל מיט א לעבעדיגן ביישפיל
פון אמונה .נאך איידער
ער קען פארשטיין דעם
פון אמונה .נאך איידער ער
באדייט פון תורה ,קען ער קען פארשטיין דעם באדייט
שוין אויפגעצויגן ווערן אין
א שטוב וואו מען האלט די
פון תורה ,קען ער שוין
תורה טייער .נאך איידער אויפגעצויגן ווערן אין א שטוב
ער קען מיט זיין אייגענעם וואו מען האלט די תורה
פארשטאנד אויסקלויבן די
וועגן פון זיינע עלטערן ,איז
טייער.
ט פרשת לך-לך
זיין לעבן שוין פארבונדן מיט זייער לעבן און ווערט אויסגעפארעמט דורכן ביישפיל וואס זיי
שטעלן אים פאר.
דאס איז דער יסוד וואס כ"ק אא"ז אדמו"ר בעל מנחת אלעזר זי"ע ,לערנט אין זיין ספר
אות חיים ושלום (סימן רס"ב סק"ב)" :צריכים לדקדק בגידול הבנים ומלבושיהם גם מעריסתם
וקטנותם ,לרחקם מחוקות האומות העולם בתכלית הריחוק" -מען דארף מדקדק זיין ביים
מגדל זיין די קינדער און אין זייערע מלבושים ,שוין פון דער וויגעלע און פון קליינווייז אן ,זיי
צו דערווייטערן ווי ווייט מעגליך פון די מנהגים פון די אומות העולם.
די אחריות פון חינוך הייבט זיך אן פון די ערשטע מאמענטן פונעם קינד'ס לעבן .אפילו ווען
דאס קינד ליגט נאך אין דער וויגעלע ,דארף די שטוב ארום אים אפשפיגלען די וועגן פון
אונזערע הייליגע אבות .זיינע מלבושים ,אפילו פון גאר קליינווייז אן ,די ווערטער וואס מען
רעדט אין זיין אנוועזנהייט ,און אלעס וואס ער זעט און הערט אין זיין סביבה -אלעס דארף
זיין בקדושה ובטהרה.
ਪמנהג ישראל :שלום זכר
פון דעם קומען מיר אן צו פארשטיין דעם מנהג ישראל צו מאכן א סעודת ״שלום זכר“ ,אין
דער ערשטער פרייטאג צונאכטס נאכן געבורט פון א אינגל ,אזוי ווי דער רמ"א שרייבט (יורה
דעה סימן רס"ה סעיף י"ב) ,און דער מקור דערצו איז אין תרומת הדשן (סימן רס"ט ,על פי תוספות בפרק
מרובה בבא קמא פ ,א).
דער טורי זהב (סימן רס״ה ס״ק יג) ברענגט פונעם דרישה ,אז מען פירט זיך צו באזוכן דאס ניי־
געבוירענע קינד ,ווייל עס איז אן אבל אויף דער תורה וואס עס האט פארגעסן (עיין נדה ל ,ב) .און
אין מגדל עוז פון רבי יעקב עמדין ז"ל (בהקדמה) שטייט ,אז דער מנהג ווערט אנגערופן ״זכר“,
מלשון זכרון ,כדי דאס קינד זאל זיך דערמאנען די תורה וואס ער האט געלערנט נאך זייענדיג
אין זיין מאמע ,עיין שם.
אויפן ערשטן בליק איז דאס שווער צו פארשטיין .וואס מיינט דאס צו טרייסטן א קליין קינד
אויף די תורה וואס ער האט פארגעסן? ווי אזוי קען מען רעדן פון אים דערמאנען א זאך וואס
ער קען זיך נאכנישט מיט זיין פארשטאנד דערמאנען ,אדער פון טרויערן אויף א פארלוסט
וואס ער קען נאכנישט דערקענען?
אפשר ליגט דער ענטפער אין דעם יסוד פון חינוך וואס מיר האבן דערקלערט .אפילו ווען
דאס קינד קען נאכנישט פארשטיין וואס ער איז מקבל ,לאזט די סביבה פון זיין שטוב איבער
א רושם אין זיין נשמה .ווען מיר קומען זיך צוזאמען ארום דעם ניי־געבוירענעם קינד און
דערמאנען די תורה וואס ער האט געלערנט נאך זייענדיג אין זיין מאמע ,ברענגען מיר דערמיט
ארויס אז זיין פארבינדונג צו די תורה האט זיך שוין אנגעהויבן .ער איז שוין א רינגעלע אין
דער קייט פון אונזערע דורות ,און די תורה איז שוין זיין ירושה.
דאס איז די עבודה וואס אונזער פרשה פארלאנגט פון יעדן טאטן און מאמען .חינוך הייבט
זיך נישט ערשט אן ווען א קינד איז גענוג גרויס צו זיצן איבער א גמרא ,זאגן די ווערטער פון
א סידור ,אדער פארשטיין דעם באדייט פון א מצוה .עס הייבט זיך אן מיטן "מודה אני" וואס
מען שעפשעט נעבן זיין וויגעלע ,מיט דער קריאת שמע וואס מען זינגט ביי זיין בעט ,און מיט
עולת שבת -מונקאטש י
די זמירות וואס ער הערט
ביים טאטנ'ס שבת טיש, חינוך הייבט זיך נישט ערשט
לאנג איידער ער פארשטייט אן ווען א קינד איז גענוג גרויס
די ווערטער .עס הייבט זיך
אן מיט דעם וואס ער דארף צו זיצן איבער א גמרא ,זאגן
אנקומען צו די ערוואקסענע די ווערטער פון א סידור,
וואס זארגן פאר אים ,אין דער
ווארעמקייט פון א שטוב וואו
אדער פארשטיין דעם באדייט
מען האט ליב די תורה ,מען פון א מצוה .עס הייבט זיך אן
האלט טייער די מצוות ,און מיטן "מודה אני" וואס מען
מען לעבט מיטן אויבערשטן
אינעם געווענליכן טאג־ שעפשעט נעבן זיין וויגעלע,
טעגליכן לעבן. מיט דער קריאת שמע וואס
די מאמענטן קענען אויסזען מען זינגט ביי זיין בעט ,און
קליין ,און זייער השפעה
זעט מען נישט אלעמאל
מיט די זמירות וואס ער הערט
גלייך .אבער זיי שטעלן דעם ביים טאטנ'ס שבת טיש ,לאנג
יסוד אויף וועלכן אן אידיש
לעבן ווערט אויפגעבויט.
איידער ער פארשטייט די
און ליבשאפט די ווערטער .עס הייבט זיך אן מיט
איבערגעגעבנקייט וואס דאס דעם וואס ער דארף אנקומען
קינד דארף האבן אין זיינע
ערשטע יארן ,און די תורה
צו די ערוואקסענע וואס זארגן
און אמונה וואס ער באגעגנט פאר אים ,אין דער ווארעמקייט
פון זיינע ערשטע מאמענטן
אן ,פארבינדן אים מיטן קינד
פון א שטוב וואו מען האט ליב
אין יענער ערשטער וויגעלע די תורה ,מען האלט טייער די
אין שטוב פון אברהם אבינו, מצוות ,און מען לעבט מיטן
און גרייטן אים צו צו ווערן
א געטרייער רינגעלע ,דורך אויבערשטן אינעם געווענליכן
וועמען אונזער הייליגע טאג־טעגליכן לעבן.
מסורה וועט ווייטער אנגיין.
יהי רצון ,אז מיר זאלן זוכה זיין אויסצופירן די הייליגע אחריות מיט ליבשאפט ,מיט חכמה
און מיט איבערגעגעבנקייט .מיר זאלן מיט הכרת הטוב און געטריישאפט מקבל זיין די תורה
און אמונה פון אונזערע אבות ,און דאס איבערגעבן פאר אונזערע קינדער שוין פון זייערע
ערשטע טעג אן .עס זאל ביי אונז מקויים ווערן די תפלה ״ונהיה אנחנו וצאצאינו וצאצאי
צאצאינו כו' כולנו יודע שמך ולומדי תורתך לשמה״ ,און עס זאל דורך אונז נתקדש ווערן דעם
שם שמים ,און מיר זוכה זיין צו די גאולה שלימה ,בביאת בן דוד במהרה דידן ברוב רחמיו
וחסדיו.
אי פרשת לך-לך
נקודות למעשה בעבודת ד'
היוצאות מן המאמר:
•להכיר מעלת הקטנות וההכנעה ,ולא לרדוף אחר
גדלות וכבוד בעיני הבריות ,כי דווקא הקטנות
וההכנעה עשויות להיות שורש לעליה בעבודת
השי"ת.
•לא להמתין בחינוך הבנים עד שיגדלו ויבינו ,אלא
לגדלם בדרך התורה והיראה כבר משחר ילדותם,
בהיותם מוטלים בעריסה.
•לדקדק גם בלבושי התינוקות ,בדיבוריהם ובכל
אשר הם רואים ושומעים ,לגדלם בקדושה ובטהרה
בדרך ישראל סבא.
•לשמש דוגמה אישית לבנים ,הסופגים את דרכי
הוריהם כבר מקטנותם ,ולחנכם בדרך התורה
ובשמירת מסורת אבותיהם.
עולת שבת -מונקאטש בי
