gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

גליון שיחתי - אידיש · Gilyon Sichasi - Yiddish — לך לך (2026-10-19)

מוציא לאור: גליון שיחתי - אידיש · Gilyon Sichasi - Yiddish

שבוע: לך לך (2026-10-19)

גליון שיחתי - אידיש · Gilyon Sichasi - Yiddish — לך לך (2026-10-19)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫רה‬ ‫לך לך תשפ״ז‬ ‫פרשת לך לך‬ ‫א בגד עליון; אדער ווען מען טוט אים אן‬ ‫א 'טלית' מיט א 'גארטל'‪ ,‬כדי עס זאל זיין‬ ‫צוצומאכן‪.‬‬ ‫דעם ''כיבוד''‬ ‫מיט'ן פולסטן כבוד הראוי‪ .‬אבער דאס‬ ‫דער דאזיגער בליק נעמט זיך אביסל‬ ‫פון ''גלילה''‬ ‫נעמט גארנישט אוועק פון די חשיבות‪ ,‬אז‬ ‫דערפון וואס מצד די הלכה קען מען געבן‬ ‫ווען א גדול טוט עס‪ ,‬איז עס א געוואלדיגע‬ ‫גלילה אפילו פאר איינעם וואס איז נישט‬ ‫אין דעם ענין פון כבוד‪ ,‬וואס איז נוגע‬ ‫זאך‪.‬‬ ‫קיין "גדול"‪ ,‬אנדערש ווי ביי א 'עליה'‬ ‫סיי דעם 'מכבד' און סיי דעם 'מתכבד'‪,‬‬ ‫אדער 'האלטן דעם ספר תורה'‪ ,‬וואס‬ ‫איז דא אזא בליק ביי מענטשן ווי כאילו‬ ‫שטייענדיג יעצט אין פרשת לך לך‪ ,‬קען‬ ‫דארט איז מען לכתחילה מקפיד אז א קטן‬ ‫די כיבוד פון גלילה – צוצומאכן דעם‬ ‫מען אפשר זאגן אז מקיים זיין גלילה אין די‬ ‫ספר תורה נאכ'ן ליינען – איז עפעס א‬ ‫וואך איז זיכער א גרויסע זאך‪ .‬אפשר טאקע‬ ‫איז דא אזא‬ ‫''שוואכערע סארט כיבוד''‪ .‬מען וועט‬ ‫געווענליך אויסזוכן א בחור אדער א יונגל‬ ‫ספעציעל אין די וואכעדיגע טעג‪ ,‬מאנטאג‬ ‫און דאנערשטאג פון פרשת לך לך‪ ,‬איז דא‬ ‫בליק ביי‬ ‫וועמען צו געבן דעם כיבוד‪ ,‬און אויב מען‬ ‫א ספעציעלע חשיבות צו האבן די זכיה צו‬ ‫מאכן גלילה‪ ,‬און דאס איז געבויט אויף א‬ ‫מענטשן ווי‬ ‫וועט עס געבן פאר א דערוואקסענעם‪,‬‬ ‫מכובד'יגן מענטש‪ ,‬קען ער נאך גאר ווערן‬ ‫פלא'דיג ווארט אויף די וואכעדיגע פרשה‪.‬‬ ‫כאילו די כיבוד‬ ‫באליידיגט‪.‬‬ ‫רימנוב'ער תורה‬ ‫פון גלילה‬ ‫אוודאי בפשטות איז דאס ''נישט‬ ‫איז עפעס א‬ ‫דער ריכטיגער בליק''‪ .‬עס איז זיכער אז‬ ‫יעדער חלק וואס האט צו טון מיט די‬ ‫סוף חודש געפאלט די יארצייט פון‬ ‫הייליגן רבי ר' הערש פון רימאנוב זי"ע‪.‬‬ ‫''שוואכערע‬ ‫תורה הקדושה איז א זכיה גדולה און א‬ ‫די יארצייט איז ל' חשון‪ ,‬און אין יארן‬ ‫סארט כיבוד''‬ ‫געוואלדיגע קדושה‪ ,‬בפרט אזוי ווי די‬ ‫גמרא זאגט‪ ,‬אז "הגולל נוטל שכר כנגד‬ ‫וואס חשון איז 'חסר' פירט מען זיך עס‬ ‫כולם"‪ .‬מען טרעפט טאקע ביי אידן וואס‬ ‫צו האלטן א טאג פריער‪ ,‬כ"ט חשון‪ .‬דער‬ ‫זאל עס נישט טון‪ .‬ביי גלילה איז יא דא‬ ‫האבן מחבב געווען יעדן איינציגן חלק‬ ‫הייליגער רבי ר' הערש איז נפטר געווען‬ ‫א געלעגנהייט צו מכבד זיין א קטן‪[ .‬עס‬ ‫פון באדינען דעם כבוד התורה; דער מטה‬ ‫אין יאר תר"ז‪.‬‬ ‫זענען טאקע געווען פארשידענע שיטות‬ ‫אפרים ברענגט אפילו‪ ,‬אז ווען מען מישט‬ ‫אין דעם און טייל צדיקים האבן מחמיר‬ ‫אויף דעם ספר תורה 'פאר'ן' דאווענען‬ ‫דער פשעווארסקער רבי‪ ,‬הרה''ק רבי‬ ‫געווען אויך ביי גלילה‪ ].‬עס איז אנגענומען‬ ‫כדי נישט אויפצוהאלטן דעם עולם ביים‬ ‫יאנקעלע זצוק''ל (וועמענס יארצייט איז‬ ‫אז מען מעג געבן גלילה פאר א קטן‪ ,‬אבער‬ ‫ליינען‪ ,‬איז אויך געווען א גאנצער עסק‬ ‫צוויי טעג פריער‪ ,‬כ"ז חשון)‪ ,‬האט נאך‬ ‫לכתחילה נאר אויב ער איז אנגעטון מיט‬ ‫מכבד צו זיין איינעם מיט ''גלילה'' דאס‬ ‫א ‪ -‬גליון שיחתי‬ ‫אבער אן אנדער פשט וואס ווערט‬ ‫ווערטער? אינעם ספר "בארות המים"‬ ‫דערציילט אן ענין וואס ער האט געהערט‬ ‫צוגעברענגט‪ ,‬א שיינער פשט‪ ,‬אויך אויף אן‬ ‫שטייט דאס ווארט אויף א מער פשוט'ן‬ ‫פון זיין שווער‪ ,‬הרה''ק רבי איציקל‬ ‫אופן פון "בדרך אפשר" – מיר ווייסן טאקע‬ ‫און פארשטענדליכן אופן‪ ,‬נישט אזוי‬ ‫פשעווארסקער זצוק''ל צוויי וואכן פאר‬ ‫נישט פונקטליך וואס דער רבי הערש האט‬ ‫פלא'דיג ווי די פשעווארסקער צדיקים‬ ‫זיין פטירה‪ ,‬ווען רבי ר' הערש איז שוין‬ ‫געמיינט‪ ,‬אבער כדי עס אביסל נענטער‬ ‫האבן עס נאכגעזאגט‪ .‬דארט שטייט אז‬ ‫געווען טיף אין די עלטער‪ ,‬איז געווען שבת‬ ‫צו ברענגען צום פשטות המקרא‪ ,‬איז דא‬ ‫רבי ר' הערש האט מרמז געווען אז "אחותי‬ ‫פרשת לך לך‪ .‬ער איז דעמאלטס געפארן‬ ‫א זייער שיינער פשט וואס איז געדרוקט‬ ‫את" גייט ארויף אויף די תורה הקדושה‪ ,‬ווי‬ ‫אויף שבת קיין דזשיקוב צו דעם הייליגן‬ ‫אינעם נייעם "בארות המים"‪ ,‬פון ''מכון‬ ‫עס שטייט "אמור לחכמה אחותי את"‪ .‬ער‬ ‫רבי ר' אליעזר'ל דזיקובער זי"ע (וועמענס‬ ‫שפתי צדיקים"‪ .‬דאס האט געשריבן דער‬ ‫טייטשט אויס "וחיתה נפשי בגללך" לויט‬ ‫יארצייט איז געווען ג' חשון)‪ .‬דארט אין‬ ‫טשעבינער ראש ישיבה זכרונו לברכה‪,‬‬ ‫די גמרא‪ ,‬אז די חשיבות פון תורה איז אזוי‬ ‫דזיקוב האט רבי ר' הערש געזאגט תורה‬ ‫הגאון רבי ברוך שמעון שניאורסאן [וואס‬ ‫גרויס‪ ,‬אז אפילו ווען מען לערנט נישט‬ ‫אויף פרשת לך לך‪ .‬די גאנצע מהלך פון‬ ‫די וואך געפאלט די יארצייט פון זיין‬ ‫יעצט (בעידנא דלא עסיק בה)‪ ,‬איז עס‬ ‫זאגן תורה ביי רבי ר' הערש איז געווען‬ ‫שווער‪ ,‬דער גרויסער טשעבינער רב זצ''ל‬ ‫אויך מגינא ומצלא‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬אז אפילו‬ ‫אויף א פלא'דיגן אופן‪ ,‬אבער דער אויספיר‬ ‫י' חשון‪].‬‬ ‫נאכדעם וואס מען האט שוין געמאכט‬ ‫פון די תורה איז געווען א טייטש אויף דעם‬ ‫"גלילה" און צוגעמאכט דעם ספר תורה‪,‬‬ ‫לעצטן פסוק פון די וואכעדיגע קריאה‪:‬‬ ‫דער טשעבינער ראש ישיבה האט‬ ‫שעפט מען נאך אלץ חיות דערפון‪ ,‬ווייל די‬ ‫יַטב ִלִ י ַַב ֲֲעבּו ֵֵּר ְְך‬ ‫"ִא ְְמ ִִרי ָנָ א ֲֲאֹח ִִֹתי ָָאְּת�ּ ְלְ ַַמ ַַען ִיִ ַ‬ ‫ִ‬ ‫געזאגט אן אייגענעם מהלך וויאזוי‬ ‫ְוְ ָָחְיְ ָָתה ַנַ ְְפ � ִׁׁשי ִּב�ְּגְ ָלָ ֵלֵ ְְך"‪.‬‬ ‫אויסצוטייטשן דאס ווארט פון רבי הערש‪,‬‬ ‫און ער שטעלט עס אויס אזוי‪ :‬אברהם און‬ ‫דער גאנצער‬ ‫"ִא ְְמ ִִרי ָנָ א‬ ‫ער האט אזוי געטייטשט‪ִ :‬‬ ‫שרה האבן געמאכט אן אפמאך וויאזוי צו‬ ‫ראטעווען דאס לעבן פון דער גזירה‪ ,‬פון‬ ‫ציל און תכלית‬ ‫ֲֲאֹח ִִֹתי ָָאְּת�ּ " – איך בעט דיך‪ ,‬זאג אז איך‬ ‫בין דיין שוועסטער‪[ .‬דאס אליין איז שוין‬ ‫די שלעכטע הענט פון די מצרים וואס‬ ‫קענען צוכאפן שרה פאר פרעה‪ .‬באמת‬ ‫פון אברהם‬ ‫אינטערעסאנט‪ ,‬ווייל פשוטו של מקרא‬ ‫איז אז שרה זאל זאגן אז זי איז אברהם'ס‬ ‫זענען דאך ביידע וועגן נישט גוט; נישט‬ ‫אבינו אויף‬ ‫שוועסטער‪ ,‬און דא האט ער געטייטשט אז‬ ‫אז מ'זאל הרגענען אברהם איז גוט‪ ,‬און‬ ‫אוודאי אפילו אויב מ'לאזט אברהם לעבן‬ ‫דער וועלט‬ ‫אברהם זאגט "איך בין דיין שוועסטער"‪].‬‬ ‫אבער דער עיקר חידוש איז געווען די‬ ‫אבער מ'נעמט שרה צו פרעה איז דאך‬ ‫איז דאך‬ ‫המשך‪" :‬למען ייטב לי" – כדי עס זאל מיר‬ ‫אוודאי נישט גוט‪ .‬קומט דאך אויס אז‬ ‫"ממה נפשך" דארף מען דא זוכן אן עצה‪.‬‬ ‫לפרסם אלקותו‬ ‫זיין גוט‪" ,‬בעבורך" – ווען איך בין מעביר‬ ‫סדרה; "וחיתה נפשי" – און מיין זעל זאל‬ ‫לעבן‪" ,‬בגללך" – ווען איך מאך גלילה‪ .‬עד‬ ‫לכאורה וואלטן געווען צוויי וועגן צו‬ ‫תורה היט דעם איד אפילו נאכ'ן לערנען‪.‬‬ ‫כאן זענען זיינע הייליגע ווערטער‪.‬‬ ‫טראכטן‪ .‬איין וועג איז‪ ,‬אז אברהם אבינו‬ ‫זאל זאגן "אשתו" און אויסזאגן דעם אמת‬ ‫אבער דער סגנון וויאזוי מען האט עס‬ ‫די ווערטער פאר זיך זענען זייער‬ ‫אז זי איז זיין פרוי‪ .‬אויב ס'איז דא א חשש‬ ‫נאכגעזאגט אין פשעווארסק‪ ,‬וואס בלייבט‬ ‫פלא'דיג‪ .‬וואס מיינט דאס אז עס וועט‬ ‫אז מ'וועט אים חס ושלום הרגענען‪ ,‬וועט‬ ‫ווי א חידה סתומה איבער די עבודה פון‬ ‫זיין גוט ווען מען איז ''מעביר סדרה''‬ ‫דער אייבערשטער מאכן א נס אז מ'זאל‬ ‫מעביר סדרה זיין און מאכן גלילה‪ ,‬איז‬ ‫אדער ווען מען ''מאכט גלילה''? און וואס‬ ‫אים נישט הרגענען‪ .‬ער וועט זיך פארלאזן‬ ‫זייער אינטערעסאנט‪ .‬אינעם ספר "אמרי‬ ‫האט דאס א שייכות מיט אברהם און‬ ‫אז דער נס וועט געשען אויף אזא אופן אז‬ ‫יעקב" פון פשעווארסקער רבי'ן זצ"ל‬ ‫שרה? אבער קודם כל‪ ,‬אז אזא ווארט איז‬ ‫שרייבט ער‪ ,‬אז ער האט געטראכט א פשט‬ ‫ארויס פון הייליגן רבי ר' הערש‪ ,‬אז אין‬ ‫אפילו ער זאגט "אשתו" וועט מען אים‬ ‫פרשת לך לך איז דא א בחינה פון "וחיתה‬ ‫נישט טשעפענען‪ .‬אדער קען מען נעמען‬ ‫דערין‪ ,‬און כאטש ער ווייסט נישט צי דאס‬ ‫נפשי בגללך" – אז מען שעפט חיות פון‬ ‫דעם אנדערן וועג‪ ,‬וואס דאס האט אברהם‬ ‫איז געווען די כוונה פון רבי ר' הערש‪ ,‬זאגט‬ ‫מאכן גלילה – איז דאס זיכער נישט קיין‬ ‫אבינו טאקע אויסגעקליבן‪ :‬צו זאגן‬ ‫ער "דברי תורה כפטיש יפוצץ סלע" – אז‬ ‫קלייניגקייט‪ ,‬בפרט אין די וואכנטעג ווען‬ ‫"אחותי" כדי ער זאל בלייבן לעבן‪ .‬און אויב‬ ‫אפילו אן אויסדרוק פון א צדיק קען מען‬ ‫מען ענדיגט די קריאה מיט דעם פסוק‪.‬‬ ‫מ'וועט דורך דעם נעמען שרה צו פרעה‬ ‫אריינלערנען פארשידענע כוונות‪ .‬ער‬ ‫און ס'וועט ווייטער נישט טויגן‪ ,‬וועט דער‬ ‫האט דערויף א לאנגן ביאור וואס ציט‬ ‫אייבערשטער מאכן א נס – אזוי ווי ס'איז‬ ‫זיך אויף כמעט ''פופצן זייטן''‪ ,‬וואו רבי‬ ‫טיפקייט פונ'ם‬ ‫טאקע געווען – אז פרעה זאל חס ושלום‬ ‫יאנקעלע לערנט אריין טיפע שמועסן אין‬ ‫הייליגן פלא'דיגן ווארט‬ ‫נישט קענען האבן קיין שום שליטה אויף‬ ‫עבודת השם וואס ליגן באהאלטן אין דעם‬ ‫שרה‪.‬‬ ‫ווארט‪.‬‬ ‫וואס קען טאקע זיין דער פשט פון די‬ ‫ב ‪ -‬גליון שיחתי‬ ‫אזא אופן וועט זיך בעסער אויסשטעלן‬ ‫קענען האבן קיין שליטה אויף איר – דאס‬ ‫יעצט‪ ,‬ווען אברהם אבינו בעט פון שרה‬ ‫ווען מ'וועט גיין מיט'ן מהלך פון "אחותי‬ ‫וועט שוין זיין פיל מער חוץ לדרך הטבע‪.‬‬ ‫אויסצוקלייבן דעם מהלך פון "אחותי‬ ‫את"‪.‬‬ ‫דאס וועט האבן א פיל גרעסערן תכלית‪,‬‬ ‫את"‪ ,‬קען שרה לכאורה פרעגן‪" :‬פארוואס‬ ‫אז יעדער זאל זען אז "יד ה' עשה זאת"‪.‬‬ ‫קלויבסטו אויס דעם וועג? פארוואס זאלן‬ ‫וואס וויל ער ווייטער מיט "וחיתה‬ ‫ממילא קומט אויס‪ ,‬אז דערפאר האט‬ ‫מיר זאגן 'אחותי' און דער נס וועט דארפן‬ ‫נפשי בגללך"? זאגט דער טשעבינער‬ ‫אברהם אבינו ענדערש געוואלט גיין מיט‬ ‫פאסירן ביי פרעה אינדערהיים? פארוואס‬ ‫ראש ישיבה א רעיון נפלא‪ :‬יעצט קען‬ ‫דעם מהלך פון "אחותי"‪ ,‬כדי מ'זאל איר‬ ‫נעמסטו נישט דעם ערשטן מהלך פון‬ ‫איך צוריקפרעגן פון אברהם אבינו – איך‬ ‫'יא' צוכאפן און מ'זאל זען די גרויסע נסים‬ ‫זאגן 'אשתו'‪ ,‬און דער נס וועט זיין אז‬ ‫פארשטיי שוין דיין ציל אז דו ווילסט א‬ ‫וואס גייען געשען‪.‬‬ ‫מ'זאל דיך נישט הרגענען?" דעריבער גיט‬ ‫גרעסערן נס‪ ,‬אבער יעצט האב איך א‬ ‫אברהם אבינו א "נתינת טעם" פאר שרה‬ ‫פארקערטן חשש‪ .‬ווען א צדיק אויף דער‬ ‫דאס האט אברהם אבינו געמיינט מיט'ן‬ ‫און ער מסביר איר פארוואס דער וועג איז‬ ‫וועלט קומט שוין אן צו זיין שפיץ און זיין‬ ‫זאגן "אמרי נא אחותי את"‪ .‬דו זאג אז דו‬ ‫בעסער‪.‬‬ ‫גרעסטן תכלית‪ ,‬האט ער שוין לכאורה‬ ‫ביסט מיין שוועסטער‪ .‬און אויב וועסטו‬ ‫נישט וואס צו זוכן דא און ער קען שוין‬ ‫פרעגן פארוואס איך האב אויסגעקליבן‬ ‫דער גאנצער ציל און תכלית פון‬ ‫ארויפגיין אויבן‪ .‬אויב דו וועסט טאקע‬ ‫דעם וועג און זיך נישט פארלאזט אויפ'ן‬ ‫אברהם אבינו אויף דער וועלט איז דאך‬ ‫באווייזן אזעלכע נסים אז יעדער וועט‬ ‫נס אז מ'וועט אים נישט הרגענען‪ ,‬ביים‬ ‫לפרסם אלקותו בעולם‪ .‬ווי מער מ'קען‬ ‫זען וואס דא גייט פאר – אז ווען א רשע‬ ‫זאגן ''אשתו'' אויף דעם זאגט אברהם‪:‬‬ ‫טון אז מענטשן זאלן זען אז ס'איז דא א‬ ‫וויל טון שלעכטס "לא ינוח שבט הרשע‬ ‫"למען ייטב לי בעבורך" – עס זאל זיין גוט‬ ‫העכערער כח וואס איז מושל בכל און‬ ‫על גורל הצדיקים"‪ ,‬און ס'וועלן פאסירן‬ ‫פאר מיר "בעבורך"‪ ,‬וואס טייטשט "מעביר‬ ‫פירט די וועלט‪ ,‬אלס בעסער‪ .‬אז מ'וועט‬ ‫אזעלכע וואונדערליכע זאכן ווי "וינגע ה'‬ ‫סדרה" זיין‪ .‬ווי קומט דא אריין מעביר‬ ‫זען אז רשעים האבן נישט קיין שליטה‬ ‫את פרעה נגעים גדולים" – וועט דאך די‬ ‫סדרה זיין? מעביר סדרה זיין מיינט אז‬ ‫צו טשעפענען צדיקים‪ ,‬און מ'וועט זען‬ ‫פרסום אלוקות אזוי שטארק אפקלינגען‪,‬‬ ‫מ'זאגט נישט נאר דעם מקרא‪ ,‬נאר אויך‬ ‫נסים פונעם אייבערשטן וואס שטערן די‬ ‫אז אפשר וועט אברהם אבינו דורך דעם‬ ‫דעם תרגום‪ .‬כאטש מיר זאגן היינט דעם‬ ‫רשעים פון זייערע פעולות‪ ,‬וועט יעדער‬ ‫שוין ענדיגן זיין ארבעט אויף דער וועלט‬ ‫'תרגום' אלס הויכע ענינים‪ ,‬ווייל פאר אונז‬ ‫זען אז ס'איז דא א גרויסער באשעפער‪.‬‬ ‫און ער וועט שוין קענען נסתלק ווערן‪.‬‬ ‫איז דאס נישט שפראך וואס מ'נוצט פאר‬ ‫אברהם אבינו זוכט אז עס זאלן געשען‬ ‫דאס אליין קען זיין א סיבה ער זאל‬ ‫טייטש‪ ,‬אבער דער פשוט'ער הסבר פון‬ ‫וואס גרעסערע נסים‪ ,‬כדי יעדער זאל‬ ‫נפטר ווערן‪ ,‬ווייל ער האט שוין אלעס‬ ‫זאגן תרגום‪ ,‬האט מען מייסד געווען אז‬ ‫זען די "יד ה'" און דורך דעם וועלן מער‬ ‫אויפגעטאן‪.‬‬ ‫וויבאלד נישט יעדער פארשטייט לשון‬ ‫מענטשן נתקרב ווערן צו אמונה‪.‬‬ ‫קודש‪ ,‬דארף מען עס זאגן אין א שפראך‬ ‫ממילא איז דא א מורא‪ :‬דו ווילסט‬ ‫וואס יעדער קען פארשטיין‪ .‬קומט אויס‬ ‫אברהם אבינו האט געמאכט דעם‬ ‫גיין וואס שטערקער ווייל דו ווילסט‬ ‫אז "מעביר סדרה" ברענגט ארויס דעם‬ ‫חשבון אזוי‪ :‬אויב ער וועט זאגן "אשתו"‪,‬‬ ‫מאכן א גרעסערן פרסום אלוקות‪ ,‬אבער‬ ‫ענין פון מאכן זיכער אז יעדער פארשטייט‬ ‫וואס געווענליך וואלטן זיי אים געהרגט‬ ‫אפשר וועט עס זיין צו שטארק און דער‬ ‫וואס מ'זאגט‪.‬‬ ‫כדי צוצונעמען זיין פרוי‪ ,‬און עס וועט‬ ‫מעסעדזש וועט אזוי שטארק געהערט‬ ‫געשען א נס אז זיי וועלן אים 'נישט'‬ ‫ווערן איבער דער גאנצער וועלט‪ ,‬אז דו‬ ‫וועסט שוין דארפן נסתלק ווערן‪ .‬זאגט‬ ‫מ'שטעלט נישט‬ ‫הרגענען – איז עס נישט אזא שטארקער‬ ‫"נס מפורסם"‪ .‬אמאל מאכט זיך אז אפילו‬ ‫אברהם אבינו‪ :‬זיי נישט באזארגט‪" ,‬וחיתה‬ ‫איין דאס לעבן‪....‬‬ ‫שלעכטע גויים פירן נישט אויס זייער‬ ‫נפשי בגללך" – מיין זעל וועט בלייבן לעבן‬ ‫ברוטאלן מארד; אמאל בארעכענען זיי‬ ‫און איך וועל נישט דארפן נפטר ווערן‬ ‫זאגט אברהם אבינו אזוי‪ :‬איך וויל דער‬ ‫זיך און לאזן יענעם דורך‪ .‬אויב דער נס‬ ‫צוליב דעם‪" ,‬בגללך" – לשון פון "גלילה"‪.‬‬ ‫נס זאל געשען אויף אן אופן פון א נוסח‬ ‫וועט בלויז זיין אז מ'הרג'ט נישט אברהם‪,‬‬ ‫פון "מעביר סדרה"‪ ,‬א נוסח וואס יעדער‬ ‫וועט עס נישט אזוי שטארק אפקלינגען‬ ‫וואס איז דער פשט? זאגט ער‪ ,‬וואס איז‬ ‫פארשטייט‪ .‬און כדי יעדער זאל פארשטיין‬ ‫און עס וועט נישט האבן דעם תכלית‬ ‫דער געדאנק פון גלילה? גלילה מיינט אז‬ ‫דעם נס‪ ,‬דארף עס ענדערש זיין אויף דעם‬ ‫פון ארויסברענגען דעם אייבערשטנ'ס‬ ‫יעצט איז די ספר תורה געווען אפן‪ ,‬מ'האט‬ ‫וועג אז ביי פרעה אין שטוב זאל פאסירן‬ ‫גרויסקייט פאר יעדן‪.‬‬ ‫געזען אפענע ווערטער‪ ,‬דברי אלוקים‬ ‫א נס‪" .‬למען ייטב לי" – כדי עס זאל זיין‬ ‫חיים‪ ,‬און יעצט מאכט מען עס צו‪ .‬די טבע‬ ‫גוט פאר מיר‪ ,‬אז דער נס און די "פרסום‬ ‫מה שאין כן אויב די מעשה וועט זיין אז‬ ‫פון מענטשן איז‪ ,‬אז אפילו ווען מ'זעט‬ ‫אלוקות" זאל זיין א נוסח פון "העברת‬ ‫מ'כאפט צו שרה‪ ,‬און דארט ביי פרעה אין‬ ‫אפענע זאכן און וואונדערליכע נסים וואס‬ ‫הסדרה"‪ ,‬א וועג וואס יעדער פארשטייט‪.‬‬ ‫שטוב וועלן פאסירן נסים אז ער זאל נישט‬ ‫גליון שיחתי ‪ -‬ג‬ ‫מיר דארפן גיין אין זייערע פוסטריט און‬ ‫נאכגיין די וועגן וואס די אבות הקדושים‬ ‫אברהם אבינו'ס‬ ‫דער באשעפער מאכט – וואס אסאך מאל‬ ‫טראכט מען נאך א גרויסע געשעעניש‬ ‫האבן פאר אונז אויסגעטרעטן‪ .‬פארשטייט‬ ‫מסכתא‪...‬‬ ‫וואס ברענגט א התעוררות אז מענטשן‬ ‫זיך אז צווישן דעם וואס 'זיי' האבן געטון‬ ‫זענען אזוי אויפגעשאקלט אז פון יעצט און‬ ‫און וויפיל 'מיר' טוען‪ ,‬זענען דא אסאך‬ ‫אפשר קען זיין‪ ,‬כאטש מ'וועט נישט‬ ‫ווייטער וועלן שוין נישט זיין קיין נסיונות‪,‬‬ ‫מדריגות‪ .‬יעדער איינער דארף פרובירן‬ ‫פרובירן אליינס צו זאגן א פשט אין די‬ ‫ווייל א איד האט שוין אזוי קלאר געזען‬ ‫"מתי יגיעו מעשי למעשי אבותי"‪ ,‬וואס דאס‬ ‫פלא'דיגע ווערטער פון רבי ר' הירש –‬ ‫וואס דער אייבערשטער טוט – אבער‬ ‫מיינט א 'נגיעה' כלשהי‪ ,‬וויפיל מיר קענען‬ ‫אבער אז רבי ר' הירש ברענגט ארויס די‬ ‫די ''מציאות'' איז נישט אזוי‪ .‬זאכן גייען‬ ‫פון דעם ארויסלערנען‪ .‬אבער אלעס וואס‬ ‫גוטסקייט פון מעביר סדרה זיין און די חיות‬ ‫דורך‪ ,‬מענטשן געוואוינען זיך צו‪ ,‬מ'גייט‬ ‫די אבות הקדושים האבן געטון האט צו‬ ‫פון גלילה‪ ,‬דארף מען זיך מתבונן זיין אין‬ ‫צוריק צום נארמאלן לעבן און מ'דארף‬ ‫אונז א שייכות‪ ,‬אז מיר זאלן עס פרובירן‬ ‫דעם ענין פון מעביר סדרה זיין פון פרשת‬ ‫כסדר נאכאמאל חיזוק‪ .‬אוודאי טוט יעדע‬ ‫צו טון לויט אונזער מדריגה‪ ,‬און כאטשיג‬ ‫געשעעניש‪ ,‬גרויס אדער קליין‪ ,‬אויב‬ ‫לך לך‪ .‬אפשר קען מען אויך טרעפן די‬ ‫פרובירן זיך מתבונן צו זיין אין דעם‪.‬‬ ‫מ'פארטיפט זיך דערין‪ ,‬זיכער "עושה רושם‬ ‫דארף מען דאך גיין אין די פוסטריט פון‬ ‫גלילה מיינט‬ ‫זיין" און ברענגט מענטשן צו התעוררות‬ ‫תשובה‪ ,‬אבער די וועלט ווערט נאך נישט‬ ‫אברהם אבינו און נאכגיין זיינע וועגן‪ .‬עס‬ ‫איז דא א געוויסער ענין וואס אברהם אבינו‬ ‫אז יעצט איז‬ ‫קיין "עולם התיקון" פון יעדע זאך‪ ,‬ווייל‬ ‫האט געטון‪ ,‬וואס דאס איז לכאורה נישט‬ ‫מעגליך נאכצומאכן; מיר קענען נישט טון‬ ‫די ספר תורה‬ ‫אזוי פירט זיך עס‪' :‬עס מאכט זיך אויף'‪,‬‬ ‫עס איז דא א גרויסע התגלות‪ ,‬און דערנאך‬ ‫וואס ער האט געטון‪ ,‬ווייל מיר ווייסן נישט‬ ‫געווען אפן‪,‬‬ ‫'מאכט עס זיך צוריק צו' און דער עולם גייט‬ ‫צוריק צום טאג‪-‬טעגליכן רוטין‪.‬‬ ‫וואס דאס איז געווען און מיר האבן עס‬ ‫נישט‪ .‬וועלכער ענין וואס אברהם אבינו‬ ‫מ'האט געזען‬ ‫האט געטון קענען מיר נישט נאכמאכן‬ ‫אפענע ווערטער‪,‬‬ ‫דאס איז אזא געדאנק אזוי ווי גלילה‪.‬‬ ‫גלילה מיינט אז דאס וואס איז געווען אפן‪,‬‬ ‫דברי אלוקים‬ ‫ווייל מיר האבן נישט די ידיעה?‬ ‫מאכט זיך צו‪ .‬דאס זאגט אברהם אבינו‪,‬‬ ‫איז דא אן אינטערעסאנטע גמרא‬ ‫אין מסכת עבודה זרה‪ ,‬כאטש די גמרא‬ ‫חיים‪ ,‬און יעצט‬ ‫מ'זאל נישט מיינען אז אויב איך וועל איין‬ ‫מאל מאכן א גרויסן נס‪ ,‬איז שוין 'געענדיגט'‬ ‫פארנעמט נישט מער ווי צוויי שורות‪ .‬אבער‬ ‫טאקע ווייל עס איז אזא אינטערעסאנטער‬ ‫מאכט מען עס צו‪.‬‬ ‫מיין ארבעט אויף דער וועלט‪ .‬עס געשעט‬ ‫נישט אזוי; מענטשן געוואוינען זיך שנעל‬ ‫אויסדרוק‪ ,‬איז עס א מפורסם'דיגע זאך‪.‬‬ ‫צו‪ ,‬און מ'דארף כסדר ארבעטן נאך און נאך‪.‬‬ ‫די גמרא ברענגט אז מ'האט געפרעגט א‬ ‫אויב אזוי‪ ,‬דארף מען נישט מורא האבן‬ ‫געוויסע שאלה אין הלכות עבודה זרה וועגן‬ ‫זעלבע כוונה אין דעם ענין פון גלילה פון‬ ‫אז דאס וועט אוועקנעמען פון די אריכות‬ ‫א בוים ביז ווען עס ווערט נאסר‪ .‬האט אים‬ ‫פרשת לך לך‪ ,‬וואס וועט ארויסברענגען‬ ‫ימים פון אברהם אבינו‪ .‬ווייל נאכדעם וואס‬ ‫דער אנדערער אמורא צוריקגעענטפערט‪:‬‬ ‫א שטארקע נקודה‪ .‬די עבודת החסידות‬ ‫אברהם אבינו האט מסביר געווען אז די‬ ‫דו קענסט נישט די פשוט'ע הלכות פון‬ ‫פון די טעג‪ ,‬פון די פרשיות‪ ,‬שטעלט דאך‬ ‫סיבה פארוואס ער וויל אז דער מהלך פון‬ ‫עבודה זרה? דו ווייסט דאך‪ ,‬גמירי‪ ,‬מיר‬ ‫"אחותי את" זאל זיין אזוי גוט ווי מעביר‬ ‫אוועק דער הייליגער מאור עינים מיט‬ ‫האבן מקובל אז אונזער גרויסער פאטער‬ ‫א געוואלדיגן קאך – וואס זיין יארצייט‬ ‫סדרה זיין‪ ,‬אויף אזא אופן וואס יעדער‬ ‫אברהם האט אויך געהאט א מסכת עבודה‬ ‫געפאלט דאך אלעמאל אין די טעג – בכלל‬ ‫פארשטייט‪ ,‬האט ער אויך באווארנט די‬ ‫זרה‪ .‬וואו ער האט געלערנט די אלע הלכות‬ ‫וואס זענען נוגע צו עבודה זרה‪ .‬ווייסטו ווי‬ ‫איז ידוע ביי חסידים אז דער מאור עינים‬ ‫צווייטע זייט‪ ,‬אז "וחיתה נפשי בגללך" –‬ ‫גרויס זיין מסכת עבודה זרה איז געווען?‬ ‫אין פרשת לך לך איז פון די גרעסטע יסודות‬ ‫אזוי ווי גלילה‪ ,‬עס וועט נישט זיין ''אזוי‬ ‫פיר הונדערט פרקים! אזא לאנגע מסכתא‪.‬‬ ‫אין עבודת השם און עבודת החסידות‪ ,‬צו‬ ‫שטארק''‪ ,‬מענטשן וועלן זיך נאך בארואיגן‬ ‫מיר האבן היינט א מסכת עבודה זרה פון‬ ‫אויפהייבן א איד צו דינען דעם אייבערשטן‬ ‫אויך‪ .‬ממילא האט ער נאך ארבעט אויף דער‬ ‫בלויז פינף פרקים‪ .‬אז דער זיידע אברהם‬ ‫אויף א קדושה'דיגן יסודות'דיגן וועג‪ .‬דער‬ ‫וועלט‪ ,‬ער וועט נאך ווייטער קענען האבן‬ ‫האט געהאט 'פיר הונדערט פרקים' און מיר‬ ‫רבי ז"ל פלעגט זייער קאכן מיט דעם לשון‬ ‫אריכות ימים און אנגיין מיט זיין עבודת‬ ‫האבן נאר 'פינף'‪ ,‬קענסטו נישט נאכיאגן‬ ‫פונעם מאור עינים‪ ,‬אז די אבות הקדושים‬ ‫הקודש פון "ויקרא שם בשם ה' קל עולם"‪.‬‬ ‫אז מ'זאל כאטש די פינף פרקים קענען‬ ‫האבן אוועקגעשטעלט די אלע הויכע‬ ‫עד כאן די הערה פונעם טשעבינער ראש‬ ‫מיט די גאנצע שטארקייט? אזוי דרוקט‬ ‫דרכים‪ ,‬ואנחנו בניהם בעקבותיהם נלך;‬ ‫ישיבה ווי געברענגט אין בארות המים‪.‬‬ ‫ד ‪ -‬גליון שיחתי‬ ‫‪W‬‬ ‫פסוקים‪ ,‬קען מען זיך אין דעם אנכאפן‬ ‫אינעם כח הקדושה פון אברהם אבינו‪ ,‬וואס‬ ‫לאמיר כאטש 'ציילן'‬ ‫זיך די גמרא אויס ווען מען האט געוואלט‬ ‫איינעם פארהאלטן אז ער איז נישט גענוג‬ ‫איז מבטל עבודה זרה מיט פיר הונדערט‪.‬‬ ‫דעם נומער‪...‬‬ ‫באקאנט‪ :‬וואס האבן מיר שוין צו טון מיט די‬ ‫דאס איז "למען ייטב לי" – עס וועט זיין גוט‬ ‫פינף פרקים דארט‪ ,‬ווען אברהם אבינו האט‬ ‫פאר מיר ווען מ'איז מעביר סדרה און מ'האט‬ ‫אויף דעם האט דער הייליגער רבי הערש‬ ‫געהאט פיר הונדערט פרקים?‬ ‫דעם נומער פיר הונדערט פון קדושה‪.‬‬ ‫אונז געזאגט‪ :‬אויב דו זוכסט פיר הונדערט‬ ‫אין פרשת לך לך כדי צו קענען גיין אין די‬ ‫דאס מיינט אז עס איז דא א שטארקער‬ ‫אדער קען מען אפשר זאגן אן אנדערן‬ ‫פוסטריט פון אברהם אבינו‪ ,‬האב איך אן‬ ‫לימוד וואס אברהם אבינו האט זיך אפגעגעבן‬ ‫אופן‪" :‬וחיתה נפשי בגללך" – די נפש וועט‬ ‫עצה‪" .‬למען ייטב לי" – עס וועט מיר זיין‬ ‫מיט דעם‪ ,‬א לימוד וואס באשטייט פון דריי‬ ‫לעבן ווען מ'מאכט גלילה‪ .‬ווען מ'מאכט‬ ‫גוט‪" ,‬בעבורך" – ווען איך וועל זיין מעביר‬ ‫הונדערט פינף און ניינציג פרקים מער ווי‬ ‫גלילה‪ ,‬נעמט מען דאך צוזאם דעם ענין‬ ‫סדרה‪ .‬וואס געשעט ווען מ'איז מעביר‬ ‫אונז‪ ,‬און מיר קענען דאס נישט נאכגיין ווייל‬ ‫וואס מ'האט יעצט געלערנט אין די תורה‪.‬‬ ‫סדרה אין פרשת לך לך? מ'דארף דאך זאגן‬ ‫מ'קען זאגן אז מיט גלילה נעמט מען צוזאם‬ ‫מיר האבן עס נישט‪ .‬וויבאלד מיר זענען‬ ‫שנים מקרא ואחד תרגום‪ ,‬אבער עס איז דא‬ ‫דעם ענין פון פרשת לך לך‪ .‬עס זענען דא‬ ‫זעען אז דער יסוד פון די גאנצע עבודה פון‬ ‫אן ענין מ'זאל ענדיגן מיט מקרא; נאכדעם‬ ‫פארשידענע שפראכן וויאזוי מ'רופט די‬ ‫אברהם אבינו – אויסצורייסן עבודה זרה און‬ ‫וואס מ'ענדיגט שנים מקרא ואחד תרגום‪,‬‬ ‫פרשה‪" ,‬לך" אדער "לך לך"‪ .‬אויב מ'רופט די‬ ‫אריינברענגען דעם אייבערשטנ'ס נאמען‬ ‫זאגט מען נאכאמאל איבער דעם לעצטן‬ ‫פרשה "לך לך"‪ ,‬איז דאך דאס ווארט לך לך‬ ‫ביי די גאנצע וועלט – איז געווען אויף אן‬ ‫פסוק פון דעם מקרא‪ .‬נאכדעם איז דא אן‬ ‫בגימטריא הונדערט‪ .‬יעדע מאל מ'מאכט‬ ‫אופן פון פיר הונדערט פרקים‪ .‬אויף דעם‬ ‫ענין מ'זאל זאגן די הפטורה‪ .‬עס זענען דא‬ ‫גלילה‪ ,‬קען מען זאגן אז מ'נעמט נאכאמאל‬ ‫פארשידענע טעמים פארוואס מ'דארף זאגן‬ ‫אופן האט געארבעט זיין 'ביטול' און זיין‬ ‫צוזאם דעם "לך לך"‪ .‬וויפיל מאל מאכט מען‬ ‫די הפטורה‪ ,‬אבער מ'דארף עס זאגן נאכדעם‬ ‫'התרחקות' פון עבודה זרה‪ .‬און היות מיר‬ ‫גלילה אויף פרשת לך לך? פיר מאל‪ :‬שבת‬ ‫וואס מ'איז מעביר סדרה‪.‬‬ ‫ווילן גיין 'בעקבותיו' פון 'אברהם אבינו'‪,‬‬ ‫נח ביי מנחה‪ ,‬מאנטאג און דאנערשטאג‪,‬‬ ‫ווילן מיר אויך טרעפן א וועג מיט דעם‬ ‫און שבת אינדערפרי‪ .‬אז מ'מאכט פיר מאל‬ ‫נומער פיר הונדערט זיך צו דערווייטערן‬ ‫גלילה אויף "לך לך" וואס איז גימטריא‬ ‫יעצט לאמיר פשוט אפציילן וויפיל‬ ‫פסוקים עס קומט אויס די עבודה פון לך‬ ‫פון די עבודה זרה וואס איז נוגע פאר אונז‪.‬‬ ‫הונדערט‪ ,‬איז עס נאך א וועג וויאזוי מ'קען‬ ‫די פרשה וואס איז בעיקר געשטעלט‬ ‫האבן דעם נומער פיר הונדערט פון ביטול‬ ‫לך לויט דעם מהלך פון "למען ייטב לי‬ ‫בעבורך"‪ .‬גאנץ פשוט‪ :‬פרשת לך לך האט‬ ‫אויף זיך דערווייטערן פון עבודה זרה כדי‬ ‫עבודה זרה‪ .‬אזוי האבן מיר נאכאמאל א‬ ‫אנצוקומען צו דביקות השם איז דאך פרשת‬ ‫"וחיתה נפשי" צו דערגרייכן די עבודה פון‬ ‫קכ"ו פסוקים; ווען מ'חזר'ט דאס איבער‬ ‫דריי מאל (שנים מקרא ואחד תרגום)‪ ,‬קומט‬ ‫לך לך‪ .‬דארף מען דאך טרעפן אין פרשת‬ ‫אברהם אבינו אין ביטול עבודה זרה מיט‬ ‫עס אויס צו דריי הונדערט אכט און זיבעציג‪,‬‬ ‫לך לך עפעס אן אחיזה אין די פוסטריט פון‬ ‫די פיר הונדערט‪ .‬ממילא איז מרומז אין‬ ‫דעם לשון קדשו פון רבי ר' הערש דער‬ ‫און מ'חזר'ט נאך איין מאל איבער דעם‬ ‫אברהם אבינו‪ ,‬ביטול עבודה זרה מיט'ן כח‬ ‫רווח פון מעביר סדרה זיין און פון גלילה‪ ,‬זיך‬ ‫לעצטן פסוק‪ ,‬איז עס דריי הונדערט ניין און‬ ‫פון די פיר הונדערט‪ .‬פיר הונדערט פרקים‬ ‫צו קענען אנכאפן אין דעם ביטול עבודה‬ ‫זיבעציג‪ .‬די הפטורה פון פרשת לך לך האט‬ ‫האבן מיר נישט‪ ,‬לאמיר אלזא פרובירן צו‬ ‫זרה‪ ,‬וואס דאס איז דער עיקר יסוד פון די‬ ‫פונקטליך איין און צוואנציג פסוקים‪ ,‬קומט‬ ‫טרעפן עפעס א "פיר הונדערט" אין פרשת‬ ‫פרשיות וואס מיר לערנען – די עבודה‬ ‫עס אויס פונקטליך פיר הונדערט פסוקים!‬ ‫לך לך‪ ,‬כדי כאטש אויף דעם אופן צו האבן‬ ‫וואס אברהם אבינו האט אריינגעלייגט און‬ ‫די עבודה פון מעביר סדרה זיין פון די פרשה‬ ‫דעם ''נומער'' פיר הונדערט און גיין אין די‬ ‫איבערגעלאזט לדורות עולם‪.‬‬ ‫פון ביטול עבודה זרה האט פיר הונדערט‬ ‫פוסטריט פון אברהם אבינו‪.‬‬ ‫פאר הערות‪ ,‬הוספות‪ ,‬נדבות‪,‬‬ ‫להאזין ולהתענג משיעורי קול שיחתי‬ ‫שיעורים קצרים מדי יום ביומו‬ ‫און באקומען דעם גליון אויפן‬ ‫ושיעורים מדי שבוע בשבוע‬ ‫אימעיל‪:‬‬ ‫אימעיל‪:‬‬ ‫אמעריקע‪605-477-5551 :‬‬ ‫‪machonsichoosi@gmail.com‬‬ ‫ארץ ישראל‪073-388-6653 :‬‬ ‫טעלעפָאן‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫‪605-477-5551,7‬‬ ‫איירָאּפע‪44-333-070-6593 :‬‬ ‫ָ‬ ‫ה‪ -‬גליון שיחתי‬