איש חסד היה - אידיש · Ish Chesed Haya - Yiddish — לך לך (2026-10-19)

איש חסד היה
א זאמלונג פון געוואלדיגע מעשי חסד
פונעם בארימטן נגיד
מוהר"ר שמואל יהודה דסקל ז"ל
───────◇───────
פאר הערות ,תגובות און צוצולייגן עובדות און מעשיות:
אימעילy.b.daskal@gmail.com :
פרק ט׳
צדקה בסתר
מתן בסתר
דער רמב״ם שרייבט )הלכות מתנות עניים ,פרק י׳ הלכה ט׳( ,וועגן דער דריטער מדרגה פון צדקה:
״שידע הנותן למי ייתן ,ולא ידע העני ממי לקח ,כגון גדולי החכמים שהיו הולכין בסתר ומשליכין
המעות בפתחי העניים ,וכזה ראוי לעשות ,ומעלה טובה היא אם אין הממונין בצדקה נוהגין
כשורה״.
ווען א מענטש גיט זיך אן עצה ווי אזוי צו פארגרינגערן פארן מקבל דאס שווערע געפיל אז ער דארף
אנקומען צו יענעמס הילף ,איז דאס א גאר חשובע וועג פון געבן צדקה.
א צוגאב ״פונעם כולל״
הרה״ח ר׳ נחום אפל פון קרית ויז׳ניץ האט דערציילט:
ווען מיר האבן געוואוינט צוזאמען אין שיכון נוה אחיעזר ,האט ר׳ שמואל זיך אמאל געוואנדן צו
מיר:
״איך קוק זיך שוין אסאך מאל צו אויף דעם טייערן אברך וואס וואוינט נעבן אונז און לערנט אין
כולל חזון איש .ער איז ממש ממית עצמו באוהלה של תורה .אבער פון וואנעט נעמט ער פרנסה? איך
ווייס דאך אז ביי אים אין שטוב הערשט א גרויסע דחקות און ארעמקייט".
״איך וויל אים זייער העלפן ,אבער איך האב מורא ,אז אויב איך וועל אים זאגן אז איך וויל אים
געבן א חודש׳ליכע שטיצע ,וועט ער זיך שטארק באליידיגן .אפשר איז דא אן אופן ווי אזוי מען קען
אים געבן א חודש׳ליכע שטיצע בכבוד ,אן אז ער זאל וויסן אז דאס געלט קומט פון מיר?״
עס איז מיר איינגעפאלן א געדאנק.
״איך וועל רעדן מיטן מנהל פון כולל חזון איש״ ,האב איך געענטפערט ,״און דאס געלט וועט
דורכגיין דורך אים ,אלס א צוגאב פונעם כולל ,וויבאלד דער אברך האט א גרויסע משפחה מיט
אסאך קינדער״.
און אזוי איז טאקע געווען.
לאנגע יארן האט ר׳ שמואל מיר יעדן חודש איבערגעגעבן געלט פאר יענעם אברך ,און דער אברך
האט קיינמאל נישט געוואוסט ווער עס שטייט הינטער דער צוגאב!
איך בין דער איינציגער וואס ווייסט ווי גרויס ר׳ שמואל איז געווען
הרה״ח ר׳ אלימלך אדלער פון קרית ויז׳ניץ האט דערציילט וואס ער האט געהערט פון זיין פאטער,
הרה״ח ר׳ יצחק אייזיק אדלער:
פרק ט – צדקה בסתר
״איך בין דער איינציגער וואס ווייסט ווי גרויס ר׳ שמואל איז געווען!
״צענדליגער יארן האב איך מיט אים צוזאמען געטון געוואלדיגע מעשי חסד .ער פלעגט דורך מיר
איבערגעבן ריזיגע סכומים געלט פאר נצרכים ,אן אז איינער זאל דערפון וויסן .און אלעס האט ער
געטון מיטן גאנצן הארץ״.
ענליך האט הרה״ח ר׳ מנחם אליעזר מוזס דערציילט:
״איך ווייס פון הונדערטער מעשי חסד וואס ר׳ שמואל האט געהאט א חלק אין זיי ,מעשים וואס
עס איז בעסער נישט צו רעדן וועגן זיי.
״ר׳ שמואל האט אויסגעהאלטן אסאך משפחות און געשטיצט צובראכענע אידן בסתר ,אויף א
וואונדערליכן אופן .נאר געציילטע מענטשן האבן דערפון געוואוסט
מיטן גבאי צדקה הרה״ח ר׳ דוד לייב שווארץ
דער באקאנטער גבאי צדקה ,הרה״ח ר׳ דוד לייב שווארץ ,האט דערציילט:
״איך פלעג בארגן גרויסע סכומים געלט פון ר׳ שמואל פאר נצרכים .אין באזונדערע פעלער האב איך
אים דערציילט וועגן וויכטיגע צדקה־ענינים ,און ער האט געגעבן גאר גרויסע סכומים״.
און ווען ר׳ דוד לייב האט גערעדט פון ״גרויסע סכומים״ ,האט דאס געמיינט טאקע
אויסערגעווענליך גרויסע סכומים.
מיר האבן אסאך מאל געשמועסט מיט ר׳ שמואל וועגן ר׳ דוד לייב און זיינע מעשי צדקה ,אבער ר׳
שמואל האט קיינמאל נישט דערמאנט ,אפילו נישט מיט איין ווארט ,אז ער אליין האט מיט אים א
שייכות אין עניני צדקה וחסד.
באצאלן חובות אין גראסערי און מאכן שלום בית
הרה״ח ר׳ יעקב מאיר ארליך ,דער מנהל העבודה אין דער פאבריק אין קוממיות ,האט דערציילט:
אויפן וועג צו דער פאבריק פלעגט ר׳ שמואל אריינגיין אין גראסעריס און באצאלן חובות פון
נצרכים ,אן אז זיי זאלן דערפון וויסן ,און אן אז עס זאל זיי אפילו איינפאלן אז איינער האט
באצאלט זייערע חובות.
עס זענען אויך געווען פעלער וואס דער שלום בית אין א שטוב איז געווען שטארק געשטערט צוליב
שוועריקייטן אין פרנסה.
ווען אזעלכע פעלער זענען אנגעקומען צו ר׳ שמואלס אויערן ,האט ער ארויסגענומען גרויסע סכומים
פון זיין אייגענעם טאש ,כדי צו ברענגען שלום צווישן מאן און ווייב.
אלעס בסתר ,באהאלטענערהייט און מיט דער גרעסטער צניעות!
אן קיין נאמען
ביי ר׳ שמואל אין שטוב זענען געווען אסאך ספרים וואס די מחברים האבן אים געשאנקען.
ער האט געשטיצט דאס דרוקן פון די ספרים ,און נישט איינמאל האט ער אפילו באצאלט די גאנצע
הוצאות פון דרוקן א ספר.
ב
איש חסד היה
און דאך האט ער קיינמאל נישט געוואלט אז מען זאל ערגעץ דערמאנען זיין נאמען.
א באקאנטער מחבר ספרים האט אונז דערציילט:
״איך האב ארויסגעגעבן א סעריע ספרים ,און ר׳ שמואל האט מיר געגעבן א גרויסן חלק פונעם געלט
וואס איך האב געדארפט כדי ארויסצוגעבן דעם ערשטן ספר.
״אבער ער האט געשטעלט איין תנאי :איך טאר נישט דערמאנען זיין נאמען...
״אין זכות פון דעם ערשטן ספר האב איך שפעטער ,בחסדי ה׳ ,מצליח געווען ארויסצוגעבן אלע מיינע
ספרים״.
ג
