gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

באר הפרשה - אידיש · BEER HAPARSHA YIDDISH — וירא (2026-10-26)

מוציא לאור: באר הפרשה - אידיש · BEER HAPARSHA YIDDISH

שבוע: וירא (2026-10-26)

באר הפרשה - אידיש · BEER HAPARSHA YIDDISH — וירא (2026-10-26)

פתח את ה-PDF הורדה

‫וירא‬ ‫אינהאלט‬ ‫פרשת וירא‬ ‫'פארבלאנדזשעט' ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ד‬ ‫ָ‬ ‫קיינמאל נישט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט אמונה‪ ,‬איז‬ ‫וואס ָ‬ ‫כי על כן עברתם ‪ -‬דער ָ‬ ‫קיינמאל נישט מייאש זיין ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ח‬ ‫ָ‬ ‫טאר זיך‬ ‫היּפלא מה' דבר ‪ַ -‬א איד ָ‬ ‫ושמרו דרך ה' לעשות צדקה ‪ -‬טוהן חסד און 'גוטע מידות' איז דער הויפט יסוד ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬יד‬ ‫ספה"ק בת עין‬ ‫מּממרא אונז קענען זאגען אז דאס איז די טעם פארוואס‬ ‫עצה ִ ַ ְ ֵ‬ ‫נטל ֵ ָ‬ ‫ׁשאברהם ָ ַ‬ ‫הּטעם ֶ ַ ְ ָ ָ‬ ‫ׁשּזהּו ַ ַ ַ‬‫לֹומר ֶ ֶ‬‫ונּוכל ַ‬ ‫‪ַ ְ ...‬‬ ‫ּבדעּתֹו‬ ‫מּוחלט ְ ַ ְ‬ ‫היה ְ ָ‬ ‫ׁשּבווּדאי ָ ָ‬ ‫הגם ֶ ְ ַ ַ‬ ‫אברהם אבינו האט גענומען א עצה אויף די מצוה פון מילה פון ממרא‪ַ ֲ ,‬‬ ‫ותעצּומֹות ָרב און אפילו ס'איז פאר זיכער געווען באשלאסן אין‬ ‫ּבהׁשּתֹוקקּות עֹוז ְ ַ ֲ‬ ‫ּבאמת ְ ִ ְ ְ‬ ‫הּבֹורא ֶ ֱ ֶ‬‫לעׂשֹות ְרצֹון ַ ֵ‬ ‫ֲַ‬ ‫אברהם'ס געוויסן צו טאהן באמת די ווילען פון באשעפער מיט א גרויסע כח און א שטארקע גלוסטונג‪,‬‬ ‫אלהים און צו מקיים זיין די מצוה פון מילה אזוי ווי דער אייבישטער‬ ‫צּוה אֹותֹו ֱ ֹ ִ‬ ‫ּכאׁשר ִ ָ‬ ‫מילה ַ ֲ ֶ‬ ‫מצות ִ ָ‬ ‫ּולקּיים ִ ְ ַ‬ ‫ְֵַ‬ ‫ּכרׁשפי ֵאׁש און אלע שטערונגען‬ ‫ּבלּבֹו ְ ִ ְ ֵ‬ ‫אׁשר ְ ִ‬‫אהבת ה' ֲ ֶ‬ ‫נגד ַ ֲ ַ‬‫ּכאין ֶ ֶ‬ ‫נחׁשבים ְ ַ ִ‬ ‫הּמניעֹות ֶ ְ ָ ִ‬‫וכל ַ ְ ִ‬ ‫האט אים געהייסען‪ָ ְ ,‬‬ ‫און אפהאלטונגען איז ביי אים געווען גערעכנט אזוי ווי גארנישט אנטקעגן די ליבשאפט צום באשעפער‬ ‫האמיּתית‬ ‫האהבה ָ ֲ ִ ִ‬ ‫לכּבֹות ֶאת ָ ַ ֲ ָ‬ ‫יּוכלּו ְ ַ‬ ‫רּבים ֹלא ְ‬ ‫ּומים ַ ִ‬ ‫וואס האט געברענט אין זיין הארץ ווי פלאמען פייער‪ִ ַ ,‬‬ ‫ׁשּבלּבֹו און אסאך וואסער וואלטען נישט געקענט אויסלעשן די אמת'דיגע ליבשאפט וואס איז דא אין זיין‬ ‫ְִֶ‬ ‫מסּכים ַעל ֶזה און אפילו אויב ממרא דער בעל העצה וואלט ווען‬ ‫העצה ַ ְ ִ‬ ‫ּבעל ָ ֵ ָ‬ ‫ממרא ַ ַ‬‫יהיה ַ ְ ֵ‬ ‫ּכׁשּלא ִ ְ ֶ‬ ‫אפיּלּו ְ ֶ ֹ‬ ‫הארץ‪ִ ֲ ,‬‬ ‫מּמׁש און א ראיה‬ ‫נפׁש ַ ָ‬ ‫מסירּות ֶ ֶ‬ ‫ׁשהיה לֹו ְ ִ‬ ‫ּכׂשּדים ֶ ָ ָ‬ ‫והראיה ֵמאּור ַ ְ ִ‬‫נישט מסכים געווען צו די מצוה פון מילה‪ָ ָ ְ ָ ְ .‬‬ ‫האסטו פון אור כשדים וואס אברהם אבינו האט געהאט מסירות נפש און געווען גרייט זיך צו לאזען הארגענען‪,‬‬ ‫יקּיימה און פארוואס דא ביי די מצוה‬ ‫ׁשּבווּדאי ְ ַ ְ ֶ ָ‬ ‫אצלֹו ֶ ְ ַ ַ‬ ‫ּוברּור ֶ ְ‬ ‫לקּיימּה ָ‬ ‫ׁשּצרי‪ָ ְ ַ ְ 1‬‬ ‫ּבדבר ֶ ָ ִ‬‫עצה ְ ָ ָ‬ ‫לׁשאֹול ֵ ָ‬ ‫היה לֹו ִ ְ‬ ‫ולּמה ָ ָ‬ ‫ְ ָָ‬ ‫פון ברית מילה האט אברהם אבינו געדארפט נעמען א עצה פון ממרא אין א זאך וואס ער דארף מקיים‬ ‫זיין און אברהם איז דאך געווען זיכער ביי זיך אז ער וועט עס מקיים זיין‪.‬‬ ‫מּממרא אבער פון דאס וועגן דאך האט אברהם גענומען אויף דעם א עצה פון‬ ‫עצה ִ ַ ְ ֵ‬ ‫נטל ֵ ָ‬ ‫אּלא ַאף ַעל ִּפי ֵכן ָ ַ‬ ‫ֶָ‬ ‫הּׁשכינה כדי אריינצוברענגען ממרא צו די פליגלען פון די‬ ‫ּכנפי ַ ְ ִ ָ‬‫ּתחת ַ ְ ֵ‬‫קדּוּׁשה ַ ַ‬ ‫לבחינת ְ ָ‬ ‫להכניסֹו ִ ְ ִ ַ‬ ‫ּבכדי ְ ַ ְ ִ‬ ‫ממרא‪ֵ ְ ִ ,‬‬ ‫ּכח–מה וואס די‬ ‫חכמה און דאס איז געווען דורך די בחינה פון 'חכמה'‪ָ ַ ֹ ,‬‬ ‫ּבחינת ָ ְ ָ‬ ‫ידי ְ ִ ַ‬ ‫היה ַעל ְ ֵ‬ ‫קדושה‪ֶ ְ .‬וזהּו ָ ָ‬ ‫ּבאמת וואס אברהם‬ ‫ּבעיניו ֶ ֱ ֶ‬ ‫ׁשפל ְ ֵ ָ‬ ‫ׁשהיה ָ ָ‬ ‫ווארט 'חכמה' ווערט צוזאמגעשטעלט פון די צוויי ווערטער 'כח ‪ -‬מה'‪ָ ָ ֶ ,‬‬ ‫ּולהכניסן‬ ‫להקריבן ְ ַ ְ ִ ָ‬ ‫הּכל ְ ַ ְ ִ ָ‬‫מּפני ַ ֹ‬ ‫עצמֹו ִ ְ ֵ‬ ‫מׁשּפיל ַ ְ‬ ‫והיה ַ ְ ִ‬ ‫אבינו האט זיך באמת געהאלטען קליין אין זיינע אויגען‪ָ ָ ְ ,‬‬ ‫הּׁשכינה און ער האט זיך קליין געמאכט פאר א יעדן איינעם )און געפרעגט א יעדן א עצה( כדי זיי צו‬ ‫ּכנפי ַ ְ ִ ָ‬ ‫ּתחת ַ ְ ֵ‬ ‫ַַ‬ ‫הּמחּיה‬ ‫יתּבר‪ְׁ 1‬שמֹו ֶׁשהּוא ַ ְ ַ ֶ‬ ‫אלהּותֹו ִ ְ ָ ַ‬‫ּולפרסם ֱ ֹ‬‫מקרב זיין און אריינברענגען אונטער די פליגלעך פון די קדושה‪ֵ ְ ַ ְ ,‬‬ ‫ּומהּווה און צו פארשפרייטען די געטליכקייט פונעם באשעפער וואס ער גיט און ער האלט ביים לעבן‪,‬‬ ‫ְ ֶַ‬ ‫והדרֹו און זיי צו געבן צו שפירן פון די טעם און זיסקייט פון השי"ת שיין און שיינקייט‪,‬‬ ‫מּנֹועם ִזיוֹו ַ ֲ ָ‬ ‫ּולהטעימן ִ ַ‬ ‫ְַ ְ ִ ָ‬ ‫נגד‬‫ּבּמציאּות ֶ ֶ‬ ‫ּובטלים ַ ְ ִ‬ ‫חרּדל ְ ֵ ִ‬ ‫ּכגרּגיר ַ ְ ָ‬ ‫וחמדֹותיו וואס די גאנצע וועלט און אירע גלוסטינגען‪ִ ְ ַ ְ ,‬‬ ‫העֹולם ְ ֶ ְ ָ‬ ‫אׁשר ָּכל ָ ָ‬ ‫ֲֶ‬ ‫והדרת ְּכבֹוד ה' איז נישט מער ווי א קלייינע פעפער און זענען בטל במציאות אקעגן די זיסקייט‬ ‫נֹועם ִזיו ְ ַ ְ ַ‬ ‫ַ‬ ‫)פרשת וירא‪ ,‬ד"ה וירא אליו(‬ ‫און שיינקייט פון די כבוד פון באשעפער‪...‬‬ ‫תשו"ח להוצאת "גליון בת עין" באידיש‬ ‫סדר ועימוד‪ :‬א‪.‬י‪.‬ש‪ .‬אשדוד ‪shwrtz@bezeqint.net‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬פרשת וירא‬ ‫‪ã‬‬ ‫פרשת וירא‬ ‫‪ìééåå ,('éë' ä"ã ,æ"òøú àøéå) 'ìàåîùî íù' øòã èøòôèðò‬‬ ‫קיינמאל נישט‬ ‫ָ‬ ‫האט אמונה‪ ,‬איז‬ ‫וואס ָ‬ ‫כי על כן עברתם ‪ -‬דער ָ‬ ‫‪éãòöî 'äî' (âë ,æì íéìäú) èâàæ‬‬ ‫‪¨ ÷åñt øòã‬‬ ‫'פארבלאנדזשעט'‬ ‫ָ‬ ‫ַ‬ ‫‪íòã èøéô øòèùøòáéåà øòã .'õôçé åëøãå åððåë øáâ‬‬ ‫‪íäøáà (ä ,çé) äùøt øòâéèðééä øòã ïéà ïòðòééì øéî‬‬ ‫‪.èëàî‬‬‫©‬ ‫‪øò ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪èéøù ïåà èéøè ïãòé ééá ùèðòî‬‬ ‫‪,íéëàìî éã èñòâ òðééæ åö èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ ä"ò åðéáà‬‬ ‫‪ïåöø øòã ïåà äðååë éã ïøòåå íéå÷î ìàæ‬‬ ‫©‪¨ ñò éãë ñòìà‬‬ ‫'‪ìò íúøáò ïë ìò éë ,åøåáòú øçà íëáì åãòñå‬‬ ‫‪øàô‬‬ ‫‪© êéæ èëàã‬‬ ‫א‬ ‫‪© ñò ïòåå êéåà . ïòèùøòáéåà íòã ïåô‬‬ ‫‪.'åâå 'íëãáò‬‬ ‫‪äøèî òñéååòâ à© áéìåö õòâøò èééâ øò æà© ùèðòî íòã‬‬ ‫‪ñòìà© æà© ,úîà øòã øòáਠæéà ,ïëééøâøòã ìéåå øò ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪ìò éë' èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ øò ñàåå‬‬‫‪¨ ïééèùøàô‬‬‫‪© ïòî óøàã‬‬ ‫©‬ ‫‪ùèðòî øòã .èøt ïåà èøt ïãòé óéåà ïåáùç à© èéî æéà‬‬ ‫‪äáéñ éã ïòååòâ ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïòã æéà .'íúøáò ïë‬‬ ‫‪øòã èàä‬‬ ‫‪¨ éåæà© ìééåå øàð‬‬ ‫‪¨ ,èøà¨ íòðòé óéåà ïéäà© èééâ‬‬ ‫‪éãë ,æéåä ñ'íäøáà ïòâðàâòâ‬‬ ‫©‬ ‫‪ééáøàô‬‬ ‫‪© ïòðòæ ééæ ñàååøàô‬‬ ‫© ¨‬ ‫‪.ïìéåôàá‬‬ ‫‪© øòôòùàá‬‬ ‫©‬ ‫‪.(é"ùø òæ) ?ïñò åö ïáòâ ééæ ìàæ‬‬ ‫‪¨ øò‬‬ ‫באקאנטן‬ ‫באגלייטונג פון ַא ַ ַ‬ ‫באן אין ַ‬ ‫ארויסגעפארן מיט'ן ַ‬ ‫ָ‬ ‫אמאל ַ‬ ‫א‪ .‬דער גאון רבי מרדכי ָ ָ ַ‬ ‫‪ï‬אגראמאנסקי זצ"ל‪ ,‬איז ַ ָ‬ ‫האבן זיי‬ ‫פארנדיג‪ָ ,‬‬ ‫היימשטאט‪ ,‬צו מל'ען אידישע קינדער(‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫קאוונע‪ ,‬רבי מרדכי'ס‬‫'האט געברענגט קיין ָ‬ ‫)וואס מ ָ‬ ‫ָ‬ ‫מוהל פון מינסק‬ ‫פארזעצן אויפ'ן‬ ‫געדארפט ָ‬ ‫ַ‬ ‫האבן זיי‬ ‫באן אין צייט‪ָ ,‬‬ ‫ארא‪ï‬צושטייגן פון דער ַ‬ ‫פארגעסן ַ ָ‬ ‫האבן ַ‬ ‫געבלאנדזשעט ווען זיי ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט רבי מרדכי זיך ָאנגערופן‬ ‫האבן נישט געקענט‪ָ .‬‬ ‫וואס זיי ָ‬ ‫שטאט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט זיי געפירט צו ַא‬ ‫באן‪ ,‬וועלכע ָ‬ ‫וועג מיט'ן ַ‬ ‫צו דעם מוהל‪:‬‬ ‫האט זיך צוריקגעקערט‬ ‫זאגט רש"י‪ַ ,‬אז הגר ָ‬ ‫זאגט )פרשתינו‪ ,‬כא‪ ,‬יד( 'ותלך ותתע במדבר באר שבע'‪ָ .‬‬ ‫‪ -‬דער ‪ï‬סוק ָ‬ ‫פארשטיין‪ ,‬דער ‪ï‬סוק זאגט נאר אז זי האט‬ ‫דארף מען לכאורה ַ‬ ‫צו די עבודה זרה'ס פון איר טאטע'ס הויז‪ַ .‬‬ ‫געוואלט‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך‬ ‫'געבלאנדזשעט' און איז צוריקגעגאנגען קיין באר שבע‪ ,‬פון ווי האט רש"י געזען אין ‪ï‬סוק ַאז זי ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאטער'ס הויז?‬ ‫אומקערן צו די עבודה זרה'ס פון איר ָ‬ ‫האט נישט‬ ‫'געבלאנדזשעט'‪ ,‬איז ַא סימן ַאז זי ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫וויבאלד זי ָ‬ ‫ַ‬ ‫פארגעזעצט‬‫האט רבי מרדכי ָ‬ ‫וואס דען ‪ָ -‬‬ ‫נאר ָ‬ ‫‪ָ -‬‬ ‫'פארבלאנדזשעט'‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫קיינמאל נישט ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס גלייבט אין דעם אויבערשטען‪ ,‬ש‪ï‬ירט זיך‬ ‫געהאט די נויטיגע אמונה‪ ,‬ווייל דער ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט אים ַאהין געברענגט‪.‬‬ ‫באשעפער‪ ,‬און ער ָ‬ ‫דארט דער ַ‬ ‫נאר ָאנקומען‪ ,‬געפינט זיך ָ‬ ‫ווייל ער ווייסט ַאז וואו ער וועט ָ‬ ‫פארלוירן די אמונה‬ ‫האט ַ‬ ‫'געבלאנדזשעט' אויפ'ן וועג‪ ,‬ווייזט עס ַאז זי ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫זאגט ַאז הגר ָ‬ ‫וועגן דעם‪ ,‬ווען דער ‪ï‬סוק ָ‬ ‫צוריקגעגאנגען צו די עבודה זרה'ס פון‬ ‫ַ‬ ‫האט געוואוינט אין אברהם'ס הויז‪ ,‬און זי איז‬ ‫געהאט ווען זי ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫וואס זי ָ‬ ‫ָ‬ ‫קאצקער רבי'ן זי"ע(‪.‬‬ ‫נאמען פון ָ‬ ‫בלאנדזשעט נישט )ענליך ווערט געברענגט אין ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס גלייבט‬‫טאטנ'ס הויז‪ ,‬ווייל דער ָ‬ ‫איר ַ‬ ‫וואס‬ ‫האט געזוכט ַא מוהל‪ָ ,‬‬ ‫וואס ָ‬ ‫האט געענדיגט זיינע ווערטער‪ ,‬איז זיי ַאנטקעגן גקומען ַא איד ָ‬ ‫ווען רבי מרדכי ָ‬ ‫נאר‬ ‫קיינמאל נישט‪ָ ...‬‬ ‫ָ‬ ‫בלאנדזשעט‬ ‫ָ‬ ‫קלאר‪ַ ,‬אז ַא איד‬‫ָ‬ ‫האבן זיי געזען‬ ‫דאן ָ‬ ‫זאל מל'ען זיין ניי‪-‬געבוירענעם יונגעלע‪ַ .‬‬ ‫ָ‬ ‫האט זיי ַאהער געפירט מיט ַא שליחות צו מל'ען ַא אידיש קינד אין ַא ווייטן ָארט )קונטרס 'גדולת‬ ‫דער אויבערשטער ָ‬ ‫מרדכי'‪ ,‬ביים סוף פון ספר 'שיח יוסף'‪ ,‬ע' כ'(‪.‬‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫וואס ער‬ ‫זאך אויף דער וועלט ָ‬ ‫דא ַא ַ‬ ‫דאך דער 'כל יכול'‪ ,‬ס'איז נישט ָ‬‫באשעפער איז ָ‬ ‫על דרך צחות‪ ,‬דער ַ‬ ‫דארפן‬ ‫מאכן ַא טעות‪ ...‬ס'איז נישט שייך ַא טעות כל‪ï‬י שמיא ח"ו‪ .‬מיר ַ‬ ‫זאך‪ַ :‬‬ ‫קען נישט טוהן‪ ,‬אויסער איין ַ‬ ‫דא 'סתם'‪ָ ,‬אן ַא סיבה‪...‬‬ ‫זאגן ַאז מ'געפינט זיך ָ‬ ‫דא קיין שום 'טעות'‪ ,‬און מ'קען נישט ָ‬ ‫גלייבן ַאז עס איז נישט ָ‬ ‫‪ä‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬פרשת וירא‬ ‫‪èøà¨ ïñéååòâ à© óéåà èééâ øéà æà© èðééî øéà ,øòáàøà‬‬ ‫© ©‬ ‫‪åððåë øáâ éãòöî 'äî' ,÷åñt ïåô äðååë éã æéà ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪øéà æà© ,øòáਠæéà úîà øòã .ïééâ øéà èìéåå éåæà© ìééåå‬‬ ‫‪âòåå øòã ïòååòâ æéà ñò áéåà êéåà .'õôçé åëøãå‬‬ ‫‪,øòôòùàá‬‬ ‫‪© ïåô ïåöø øòã æéà éåæà© ìééåå øàð‬‬‫‪¨ ïéäà© èééâ‬‬ ‫‪ìéåå øò æà© íéà êéæ èëàã‬‬ ‫‪© ñò éåå èéåì ùèðòî íòðåô‬‬ ‫‪øòâàá‬‬ ‫©‬ ‫‪íòã êééà ïéà ïáòâòâðééøà© èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪øò ñàåå‬‬‫¨‬ ‫‪øáâ éãòöî 'äî' ,úîà øòã øòáਠæéà ,èøàã‬‬ ‫‪¨ ïééâ‬‬ ‫‪ïééæ äëåæ êééà êøåã ìàæ‬‬ ‫‪¨ êéà éãë ,æéåä ïééî ïééâåöëøåã‬‬ ‫‪âòåå íòã èééøâòâåö èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪ 'åððåë‬ב‪øòèùøòáéåà øòã .‬‬ ‫‪øòã ìééåå .íéçøåà úñðëä ïåô äåöî éã ïééæ åö íéé÷î‬‬ ‫‪.ïééâ ìàæ‬‬‫‪¨ øò åàåå‬‬ ‫‪íòã ïåô øòö áàä‬‬ ‫‪¨ êéà æà© ïòæòâ èàä‬‬ ‫‪¨ øòèùøòáéåà‬‬ ‫‪ééøã éã åö èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪ä"ò åðéáà íäøáà èàä‬‬ ‫‪¨ ïåà‬‬ ‫‪¨ ñàã‬‬ ‫‪ æéåä ïééî åö èñòâ ïòîå÷òâ èùéð ïòðòæ ñò ñàåå‬ג‪.‬‬ ‫¨‬ ‫‪éåå ïâéåà òðééæ ïéà ïòæòâñéåà ïáàä‬‬‫‪¨ ñàåå‬‬ ‫‪¨ ,íéëàìî‬‬ ‫האט געזען דעם מלאך המוות ַאז ער איז טרויעריג‪ .‬ווען ער‬ ‫ב‪ .‬די גמרא )סוכה נג‪ (.‬דערציילט אז שלמה המלך ע"ה ָ‬ ‫געווארן‬ ‫ָ‬ ‫האט דער מלאך המוות אים געענטפערט‪ַ ,‬אז ס'איז נגזר‬ ‫וואס עס האט פאסירט‪ָ ,‬‬ ‫האט אים געפרעגט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט שלמה ַאריבערגערופן די שדים‬ ‫זאל צונעמען די צוויי סופרים פונעם קעניג )שלמה(‪ ,‬אליחרף און אחיה‪ָ .‬‬ ‫ַאז ער ָ‬ ‫האט נישט געקענט‬ ‫שטאט וואו דער מלאך המוות ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט זיי געהייסן נעמען די צוויי סופרים קיין לוז‪ַ ,‬א‬ ‫און ער ָ‬ ‫האט‬ ‫צונעמען די נשמות פון מענטשן‪ .‬ווען די צוויי סופרים זענען ָאנגעקומען צום אריינגאנג פונעם שטאט לוז‪ָ ,‬‬ ‫האט שלמה המלך געזען דעם מלאך המוות‬ ‫טאג ש‪ï‬עטער‪ָ ,‬‬ ‫אנגעכא‪ï‬ט און גע'הרג'עט‪ַ .‬א ָ‬ ‫ַ‬ ‫דער מלאך המוות זיי ָ‬ ‫האט דער מלאך‬ ‫יא פרייליך‪ָ ,‬‬ ‫פארוואס ער איז יעצט ָ‬‫האט אים געפרעגט ַ ָ‬ ‫אין ַא פרייליכער שטימונג‪ ,‬און ווען ער ָ‬ ‫זאל צונעמען זייערע נשמות דווקא ביםם אריינגאנג פון לוז‪,‬‬ ‫געווארן ַאז ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫המוות געענטפערט‪ַ ,‬אז עס איז נגזר‬ ‫געזאגט‪' :‬רגלוהי דבר איניש אינון ערבין ביה‪ ,‬לאתר דמיתבעי תמן‬ ‫ָ‬ ‫האט שלמה המלך‬ ‫האסט זיי געשיקט‪ָ .‬‬ ‫וואו דו ָ‬ ‫פאר אים‪ ,‬און זיי פירן אים צו ַאן ָארט וואו ער‬ ‫'האפטן' ַ‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬די פיס פון מענטש טוהען ַ‬ ‫מובילין יתיה' ָ‬ ‫באשעפער‪.‬‬ ‫דארף צוריקגעבן זיין נשמה צום ַ‬ ‫ַ‬ ‫באווייזן צו שלמה המלך ַאז‬ ‫געדארפט ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט דער מלאך המוות זיך‬ ‫פארוואס ָ‬ ‫פארשטיין‪ ,‬ערשטענס‪ָ ַ ,‬‬ ‫דארף מען ַ‬ ‫ַ‬ ‫נאר אין דער‬ ‫האט זיי נישט געקענט אומברענגען ָ‬ ‫גאנץ רעכט פריער‪ ,‬ווען ער ָ‬ ‫זאל זען ווי ער איז פרייליך‪ַ .‬‬ ‫ער ָ‬ ‫זאלן ָאנקומען ַאהין‪ ,‬איז ער געקומען צו איבערצייגן שלמה'ן ַאז ער זאל‬ ‫געוואלט ַאז זיי ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫שטאט לוז‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫מאל און אים ווייזן אז ער איז‬ ‫געדארפט קומען צו שלמה ַא צווייטן ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט ער‬ ‫פארוואס ָ‬‫זיי ַאהין שיקן‪ָ ,‬אבער ַ ָ‬ ‫געגאנגען‬ ‫ַ‬ ‫דאן‬ ‫געזאגט‪' ,‬רגלוהי' דבר איניש אינון ערבין ביה‪ .‬זיי זענען ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫וואס שלמה ָ‬ ‫פרייליך? אויך איז שווער ָ‬ ‫געטראגן קיין לוז‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫דאך זיי‬ ‫האבן ָ‬ ‫מיט זייערע פיס? די שדים ָ‬ ‫זאל‬‫איז דער תירוץ‪ַ ,‬אז דער מלאך המוות איז געקומען כדי זיך צו רייצן מיט שלמה המלך און גורם זיין ער ָ‬ ‫האט‬ ‫געשטארבן‪ ,‬ווייל ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט ַאז ער )שלמה( איז שולדיג ַאז זיי זענען‬ ‫ָ‬ ‫האט אים‬ ‫געפאלן ביי זיך‪ ,‬ווען ער ָ‬‫ַ‬ ‫ווערן‬ ‫דאך געבליבן‬ ‫וואלטן זיי ָ‬ ‫וואלט נישט געהייסן די שדים צו פירן זיי קיין לוז‪ָ ,‬‬ ‫דאך זיי ַאהין געשיקט קיין לוז‪ .‬אויב ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫פארשטאנען זיין כוונה‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫האט גוט ַ‬ ‫וואלט זיי נישט געקענט הרג'ענען‪ .‬שלמה המלך ע"ה ָ‬ ‫אויפ'ן ָארט און ער ָ‬ ‫האט נישט קיין שייכות מיט מיר‪ ,‬נאר ַאזוי‬ ‫דאס ָ‬ ‫געזאגט‪' ,‬רגלוהי' דבר איניש אינון ערבין ביה‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬‫דערפאר ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואלטן זיי צום‬ ‫פאר די שדים זיין ַאהין צו פירן‪ָ ,‬‬ ‫באפוילן ַ‬ ‫וואלט נישט ַ‬ ‫געווארן אויף זיי פון הימל! אויב ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫איז נגזר‬ ‫אמאל‪,‬‬ ‫זאגן ַ ָ‬‫סוף סיי‪-‬ווי ָאנגעקומען ַאהין מיט זייערע פיס‪ ,‬ווייל די פיס פונעם מענטש פירן אים‪ ...‬נישט ווי מענטשן ָ‬ ‫נאר‬‫ארא‪ï‬געקלא‪ï‬ט‪ .‬ניין‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫האט אים ַ ָ‬ ‫קאר ָ‬ ‫גאס און ַא ַ‬ ‫אריבערגעגאנגען די ַ‬ ‫ַ‬ ‫ַאז יענער איז אומגעקומען ווייל ער איז ַ‬ ‫האט מען פון הימל אים‬ ‫געווארן אומצוקומען אין ַאן עקסידענט רח"ל‪ ,‬וועגן דעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫וויבאלד ס'איז אויף אים נגזר‬ ‫ַ‬ ‫אדורכגעפארן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫קאר איז ַ‬ ‫געפירט אהין וואו דער ַ‬ ‫'צופאל' אויף‬ ‫ַ‬ ‫זאך ווי ַא‬‫אזא ַ‬ ‫דא ַ ַ‬ ‫זאגט )פ' בשלח(‪ַ ,‬אז מיר דארפן באמת גלייבן ַאז ס'איז נישט ָ‬ ‫דער 'דברי ישראל' ָ‬ ‫פאר אויף דער וועלט‪,‬‬ ‫וואס קומט ָ‬ ‫באשעפער‪ ,‬און ַאלעס ָ‬ ‫נאר ַאלעס איז מיט ַא השגחה ‪ï‬רטית פון ַ‬ ‫דער וועלט‪ָ ,‬‬ ‫'א‪ï‬געציילט' דורך די השגחה ‪ï‬רטית‪ ,‬און‬ ‫באוועגונג‪ ,‬און ַאפילו די טריט פון זיינע פיס‪ ,‬זענען ָ‬ ‫ַאפילו די לייכטסטע ַ‬ ‫טאג די ברכה 'המכין מצעדי‬ ‫מאכן יעדן ָ‬ ‫ַאפילו 'צען טויזנט טריט' פונעם מענטש זענען מיט השגחה ‪ï‬רטית‪ ,‬ווי מיר ַ‬ ‫גבר'‪ ,‬עיי"ש‪.‬‬ ‫פאר'ן גערער רבי'ן‪ ,‬הרה"ק בעל 'אמרי אמת' זי"ע‪ ,‬איבער זיין מצב‪ַ ,‬אז ער‬ ‫אמאל ָא‪ï‬גערעדט ַ‬ ‫האט זיך ַ ָ‬‫ג‪ַ .‬א חסיד ָ‬ ‫פארדינט ש‪ï‬עטער שיין‬ ‫וואס ער ַ‬ ‫פאבריק אין בערלין‪ ,‬פון ָ‬ ‫האנדלט מיט פעל‪ ,‬קויפנדיג פעל פון ַא גרויסער ַ‬ ‫ַ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬פרשת וירא‬ ‫‪å‬‬ ‫‪áéìåö øàð‬‬ ‫‪¨ æéåä ïééî ïòâðàâòâ‬‬ ‫©‬ ‫‪© èðòæ øéà .'íëãáò åãòñå' ,ééæ åö èâàæòâ‬‬ ‫‪ééáøàô‬‬ ‫¨‬ ‫‪ä"ò åðéáà íäøáà èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫ד‬ ‫‪. øéî ééá ïñò èìàæ‬‬ ‫‪¨ øéà éãë ,äáéñ øòâéæàã‬‬ ‫‪¨ øòã‬‬ ‫‪ìòî íúøáò ïë ìò éë ,åøåáòú øçà íëáì‬‬ ‫פאבריקאנטן‪ ,‬וועלכע זענען אויך‬ ‫ַ‬ ‫באקומען ַא בריוו פון די ַ‬ ‫האט ער ַ‬ ‫פארקויפן די פעלן‪ָ .‬אבער יעצט ָ‬ ‫‪ï‬רנסה ביים ַ‬ ‫האט דער 'אמרי אמת'‬ ‫געווען אידן‪ַ ,‬אז פון יענעם חודש און ווייטער‪ ,‬וועלן זיי אים מער נישט שיקן קיין פעל‪ָ .‬‬ ‫געהאט קיין‬ ‫ַ‬ ‫האט ָאבער נישט‬ ‫טראכט ַאז ער )דער רבי( קען אים מיט ע‪ï‬עס העלפן‪ .‬דער חסיד ָ‬ ‫ַ‬ ‫געפרעגט‪ ,‬אויב ער‬ ‫האט דער 'אמרי‬ ‫‪ï‬ראבלעם‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫וואס דער רבי קען אים בעצם העלפן אין דעם‬ ‫ענטפער דערויף‪ ,‬נישט זעענדיג מיט ָ‬ ‫מארינבאד‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫שוואגער און מחותן‪ ,‬דער בענדינער רב‪ ,‬קיין ַ‬ ‫ָ‬ ‫פארן מיט מיין‬ ‫געזאגט‪' :‬איך קלער אי"ה צו ָ‬ ‫ָ‬ ‫אמת' אים‬ ‫אריינפארן‬ ‫ָ‬ ‫זאלן ַ‬ ‫שוואגער‪ ,‬אויב ער איז מסכים ַאז מיר ָ‬ ‫ָ‬ ‫אלזא ביי מיין‬ ‫פארט מען דורך בערלין‪ ,‬פרעג ַ ָ‬ ‫אויפ'ן וועג ָ‬ ‫געגאנגען צום בענדינער רב‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫‪-‬פאבריקאנטן וועגן דיין ענין‪ .‬איז דער חסיד‬ ‫ַ‬ ‫דארט ביי די פעל ַ‬ ‫באזוכן ָ‬ ‫שטאט און ַ‬ ‫ָ‬ ‫אין‬ ‫וואס דער רבי וויל טוהן‪ ,‬און ַאזוי זענען ביידע‬ ‫זאגנדיג‪ַ ,‬אוודאי וועל איך טוהן ָ‬ ‫באלד מסכים געווען ָ‬ ‫האט ַ‬ ‫וועלכער ָ‬ ‫פאבריק אין בערלין‪.‬‬ ‫שוואגערס‪ ,‬דער גערער רבי און דער בענדינער רב‪ָ ,‬אנגעקומען אין דער ַ‬ ‫ָ‬ ‫דאס‬ ‫האט דער 'אמרי אמת' גענומען ָ‬ ‫פאבריק‪ָ ,‬‬ ‫באגעגענט איינעם פון די אייגנטימער פון דער ַ‬ ‫האבן ַ‬ ‫ווען זיי ָ‬ ‫דאס‬ ‫נאמען איז אברהם מרדכי ַאלטער‪ ,‬אין ‪ï‬וילן רופט מען מיך דער גערער רבי‪ ,‬און ָ‬ ‫געזאגט‪ :‬מיין ָ‬ ‫ָ‬ ‫ווארט‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫וואס מיר זענען אויך מחותנים‪...‬‬ ‫שוואגער‪ ,‬דער רב פון בענדין‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫איז מיין‬ ‫פאבריקאנט אויפגעש‪ï‬רינגען פון ָארט‪ ,‬און געבעטן דעם גערער רבי'ן‬ ‫ַ‬ ‫הערנדיג דעם רבינ'ס ווערטער איז דער ַ‬ ‫‪-‬געזאגטע‪ .‬דער‬ ‫ָ‬ ‫דאס פריער‬ ‫איבערגעזאגט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫אמאל זיינע ווערטער‪ ,‬און דער 'אמרי אמת' ָ‬ ‫נאך ַ ָ‬ ‫איבערצוזאגן ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט צוגערופן זיין שותף‪ ,‬און געבעטן דעם‬ ‫איבערראשונג‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫פאבריקאנט איז אויפגעש‪ï‬רינגען פון ָארט אין‬ ‫ַ‬ ‫ַ‬ ‫איבערזאגן זיינע‬ ‫ָ‬ ‫האט געענדיגט‬ ‫פאר זיין שותף‪ .‬ווען דער 'אמרי אמת' ָ‬ ‫איבערזאגן זיינע ווערטער אויך ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאל‬ ‫רבי'ן ער ָ‬ ‫שוואגער און מחותן דעם בענדינער‬ ‫ָ‬ ‫דא מיט זיין‬ ‫מאל‪ַ ,‬אז ער איז דער גערער רבי און ער איז ָ‬ ‫ווערטער צום דריטן ָ‬ ‫האט ַארויסגערופן וואונדער‬ ‫דאס ָ‬ ‫פאר שמחה‪ָ ...‬‬ ‫טאנצן ַ‬ ‫אנגעכא‪ï‬ט און ָאנגעהויבן ַ‬ ‫ַ‬ ‫האבן די צוויי שותפים זיך ָ‬ ‫רב‪ָ ,‬‬ ‫לאנגע צייט ‪ï‬רובירט‬ ‫שוואגערס‪ ,‬און שוין ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫באלד ערקלערט‪ַ ,‬אז זיי זענען‬ ‫האבן אים ַ‬ ‫ביים גערער רבי'ן‪ָ ,‬אבער זיי ָ‬ ‫באשליסן צי עס איז ‪ï‬אסיג און‬ ‫ַא 'שדכן' ַאדורכצופירן ַא שידוך צווישן ביידע מש‪ï‬חות‪ָ ,‬אבער זיי קענען נישט ַ‬ ‫האט געברענגט ַא שטיקל דערווייטערונג צווישן אונז‪ ,‬און מיר‬ ‫'דאס ָ‬ ‫זאלן זיך משדך זיין‪ָ ...‬‬ ‫שוואגערס ָ‬ ‫ָ‬ ‫ראוי ַאז צוויי‬ ‫פאבריק געהערט צו אונז ביידע‪.‬‬ ‫‪-‬פאבריק‪ ,‬ווייל די ַ‬ ‫צוזאמען דער פעל ַ‬ ‫ַ‬ ‫האבן נישט געקענט געהעריג פירן ווייטער‬ ‫ָ‬ ‫פאבריק צווישן ביידע פון אונז‪.‬‬ ‫האבן שוין ַאפילו ָא‪ï‬געשמועסט אויפצוגעבן אונזער שותפות‪ ,‬און צעטיילן די ַ‬ ‫מיר ָ‬ ‫שוואגער‪ ,‬קענען מיר‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך משדך געווען מיט זיין‬ ‫ָאבער יעצט‪ַ ,‬אז מיר זעען ַאז אויך דער גרויסער גערער רבי ָ‬ ‫געזאגט צום גערער רבי'ן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫‪-‬פאבריקאנט‬ ‫ַ‬ ‫האט דער פעל ַ‬ ‫זיך אויך משדך זיין‪ ,‬און ווייטער בלייבן שותפים'‪ָ ,‬‬ ‫האבן‬ ‫זאלן ָ‬ ‫האט אים געברענגט ַאהער‪ַ ,‬אז זיי ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫האט דער פעל‪-‬סוחר געפרעגט דעם 'אמרי אמת'‪ָ ,‬‬ ‫דערנאך ָ‬‫ָ‬ ‫האט דער 'אמרי אמת' אים געענטפערט‪ַ ,‬אז ער איז געקומען זיך‬ ‫באזוך פון גערער רבי'ן‪ָ .‬‬ ‫די זכי' צו ַא ‪ï‬ערזענליכן ַ‬ ‫פארקויפן‪,‬‬ ‫באזארגט ַאז זיי וועלן אויפהערן שיקן צו אים די פעל צום ַ‬ ‫וואס איז ַ ָ‬ ‫פאר זיינעם ַא חסיד‪ָ ,‬‬ ‫משתדל צו זיין ַ‬ ‫פארוואס מיר‬ ‫גאנצע סיבה ַ ָ‬ ‫געזאגט צום גערער רבי'ן‪' :‬די ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער בעה"ב‬ ‫און זיין ‪ï‬רנסה וועט גיין צוגרונד ח"ו‪ָ .‬‬ ‫האבן‬ ‫דערפאר ווייל מיר ָ‬ ‫ַ‬ ‫נאר‬ ‫דאך געווען ָ‬ ‫האבן אים געשריבן ַאז מיר וועלן אים מער נישט קענען שיקן פעל‪ ,‬איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫באשלאסן זיך‬ ‫ָ‬ ‫האבן ַ‬ ‫פאבריק‪ָ .‬אבער יעצט‪ַ ,‬אז מיר ָ‬ ‫געמיינט ַאז מיר וועלן זיך מוזן טיילן ַאלס שותפים אין דער ַ‬ ‫האנדלען מיט‬ ‫פארבלייבן ַאלס שותפים‪ ,‬וועלן מיר אי"ה ווייטער קענען ַ‬ ‫משדך צו זיין און מיר וועלן ווייטער קענען ַ‬ ‫זארגן דערוועגן'‪.‬‬ ‫דארף נישט ָ‬ ‫אייער חסיד‪ ,‬און ער ַ‬ ‫באקלאגן‬ ‫זאל זיך ַ ָ‬ ‫האט צוגעפירט ַאז דער חסיד ָ‬ ‫נאר ווי דער אויבערשטער ָ‬ ‫געזאגט‪ :‬זע ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער 'אמרי אמת'‬ ‫ָ‬ ‫פארנדיג‬‫אן אומוועג דורך בערלין )אויפ'ן וועג ָ‬ ‫מאכן ַ‬ ‫דארפן ַ‬ ‫זאלן ַ‬ ‫פארלירן זיין ‪ï‬רנסה‪ ,‬און מיר ָ‬ ‫פאר מיר ַאז ער גייט ַ‬ ‫ַ‬ ‫זאל‬‫שוואגערס ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאס ַאלעס‪ ,‬כדי דער שידוך צווישן די צוויי‬ ‫שוואגערס שותפים‪ ,‬און ָ‬ ‫ָ‬ ‫מארינבאד( צו די צוויי‬ ‫ַ‬ ‫קיין ַ‬ ‫צושטאנד קומען‪ .‬פון דעם קען דער מענטש לערנען ַא וועג אין לעבן‪ַ ,‬אז ַאלעס איז פון דעם אויבערשטען‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫ער פירט די וועלט אויף יעדן ‪ï‬רט‪.‬‬ ‫אריינגעגאנגען‬ ‫ַ‬ ‫געגאנגען אויפ'ן וועג‪ ,‬און איך בין ַ‬ ‫ַ‬ ‫אמאל בין איך‬ ‫געזאגט‪ָ ַ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫זאגט )ברכות ג‪ (.‬רבי יוסי ָ‬ ‫ד‪ .‬די גמרא ָ‬ ‫דארט מת‪ï‬לל צו זיין‪ .‬איז אליהו הנביא זכור לטוב געקומען און ער‬ ‫אין איינע פון די חורבות אין ירושלים‪ ,‬כדי ָ‬ ‫‪æ‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬פרשת וירא‬ ‫‪êàìá‬‬ ‫©‪áéåà øòáਠ.íééäà© ïòîå÷÷éøåö ïò÷ ãåã ïåà ,ñéåøâ éåæà‬‬ ‫¨‬ ‫‪øéàî åäéìà 'ø ïåàâä ,äáéùé ùàø øòæìòè øòã‬‬ ‫‪,'äàìäå êîî íéöéçä' ,ìâðåé íòã øàô‬‬ ‫‪© ïâàæ‬‬ ‫‪¨ èòåå øò‬‬‫‪ïôàìèðà‬‬ ‫¨‬ ‫‪© æéà ä"ò êìîä ãåã ïòåå ,èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ ,ì"öæ‬‬ ‫‪,÷øàèù‬‬ ‫©‬ ‫‪øàâ‬‬ ‫‪¨ æéà ìåàù ïåô ñòë øòã æà© ïîéñ à© ñò æéà‬‬‫‪èéî ïîéñ à© èëàîòâ‬‬ ‫©‬ ‫‪øò èàä‬‬ ‫‪¨ ,ä"ò êìîä ìåàù ïåô‬‬ ‫‪.''ä êçìù éë êì' ñìàîòã‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïåà‬‬ ‫‪÷øàèù‬‬ ‫©‬ ‫‪éåå ïñéåå åö ,ïåæ ñ'ìåàù ,ïúðåäé èðééøô ïèåâ ïééæ‬‬ ‫‪,ïòååòâ æéà ïîéñ øòã .(ãåã) íéà ïâò÷ ñòë ñ'ìåàù æéà'ñ‬‬ ‫‪,èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪íéà øò èàä‬‬‫‪¨ ñàååøàô‬‬ ‫‪¨ © ,ïééèùøàô‬‬ ‫‪© ïòî óøàã‬‬‫©‬ ‫‪ï÷éù øò èòåå êàðøòã‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïåà ,ïìééô ïôøàåå‬‬ ‫©‪© èòåå ïúðåäé æà‬‬ ‫‪.'è÷éùòâ êéã èàä‬‬ ‫'‪¨ øòèùøòáéåà øòã ìééåå ,ééâ‬‬ ‫‪÷åñt øòã èøàã‬‬ ‫‪¨ èâàæ‬‬ ‫‪¨ .ïìééô éã ïòîòðåöðòîàæåö‬‬ ‫©‬ ‫©‪ìâðåé à‬‬ ‫‪óéåìèðà© ¯ 'çøá' ,ïâàæ‬‬ ‫‪¨ èôøàãòâ ùøòãðò íéà èàä‬‬ ‫)‪¨ øò ,'äðäå êîî íéöéçä øòðì øîåà äë íà' (áë¯àë ,ë à"ù‬‬ ‫¯ ‪.ïòðò'âøä êéã ìéåå ìåàù ìééåå‬‬ ‫‪èùéð æéà êìîä ìåàù ïåô ñòë øòã æà© ïîéñ à© ñò æéà‬‬ ‫אריינגעגאנגען אין ַא חורבה‪ ,‬און איך‬ ‫ַ‬ ‫פארוואס איך בין ַ‬ ‫האט מיך געפרעגט ַ ָ‬ ‫א‪ï‬געווארט ביי דער טיר‪ .‬ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט מיך ָ‬ ‫ָ‬ ‫האסט‬‫געזאגט‪ ,‬דו ָ‬‫ָ‬ ‫האט אליהו מיר‬ ‫אריינגעגאנגען ַאהין כדי מת‪ï‬לל צו זיין‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫האב אים געענטפערט‪ַ ,‬אז איך בין ַ‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט צו אליהו‪' ,‬שמא‬ ‫ָ‬ ‫האב איך‬ ‫דאווענען אינדרויסן‪ ,‬אויפ'ן וועג און נישט אריינגיין אין א חורבה‪ָ .‬‬ ‫געדארפט ַ‬ ‫ַ‬ ‫יפסיקו בי עוברי דרכים' ‪ -‬איך האב מורא געהאט אז אפשר וועלן די דורכגייער אויפ'ן וועג מיך מפסיק זיין און‬ ‫שמאלע דורכגענג צווישן די וועלדער‪ .‬אויב מען שטעלט זיך ָאפ‬ ‫ָ‬ ‫ביישטאנען פון‬ ‫ַ‬ ‫דאווענען‪) .‬אין יענע צייטן‪ ,‬זענען די וועגן‬ ‫שטערן אינמיטן ַ‬ ‫פארן‪(.‬‬ ‫דאן קענען נישט די ַאנדערע וועגענער ווייטער ָ‬ ‫אינמיטן וועג‪ַ ,‬‬ ‫געזאגט‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט נישט‬‫געזאגט‪ ,‬שמא יפסיקו בי 'עוברי' דרכים‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט רבי יוסי‬‫פארוואס ָ‬ ‫פארשטיין‪ָ ַ ,‬‬ ‫דארף מען ַ‬ ‫ַ‬ ‫געזאגט‪ ,‬פעם אחת הייתי 'מהלך' בדרך‪ ,‬און נישט 'עובר' בדרך‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫שמא יפסיקו בי 'הולכי' דרכים‪ַ ,‬אזוי ווי ער ָ‬ ‫וואס‬‫ענטפערט דער גאון בעל 'בן איש חי' זצ"ל‪ ,‬אין זיין ספר 'בן יהוידע'‪ַ ,‬אז 'הולכי דרכים' זענען מענטשן ָ‬ ‫דאס עצם גיין איז מיט די השגחה ‪ï‬רטית פון דעם אויבערשטען‪ ,‬ער פירט זיי צוליב‬ ‫גלייבן באמונה שלימה ַאז ָ‬ ‫דאזיגע אמונה‪ .‬זיי זעען נישט‬ ‫וואס עס פעלט זיי די ָ‬ ‫זיינע ס‪ï‬עציעלע סיבות‪ָ .‬אבער 'עוברי' דרכים זענען מענטשן ָ‬ ‫דאס ָארט וואוהין זיי ווילן ָאנקומען‪ .‬צוליב דעם לויפן זיי‬ ‫נאר זייער הוי‪ï‬ט‪-‬ציל איז ָ‬ ‫די מטרה אין זייער עצם וועג‪ָ ,‬‬ ‫דאכט זיך זיי‪ַ ,‬אז אויב‬‫נאך‪ .‬עס ַ‬ ‫נאך און ָ‬‫ַאריבערצוגיין דעם וועג אין איילעניש‪ ,‬וועלנדיג ָאנקומען און דערגרייכן ָ‬ ‫באשערט פון דעם אויבערשטען‪ ,‬און די‬ ‫זיי וועלן זיך איילן‪ ,‬וועלן זיי מער אויפטוהן‪ .‬זיי ווייסן נישט ַאז ַאלעס איז ַ‬ ‫האבן‪.‬‬ ‫פאר זיי צו ָ‬‫באשערט ַ‬ ‫באקומען מער ווי עס איז ַ‬ ‫השתדלות וועט נישט העלפן צו ַ‬ ‫מאכט זיך‬‫סארטן מענטשן איז‪ַ ,‬אז די 'הולכי' דרכים‪ ,‬ווערן נישט אין כעס ווען עס ַ‬ ‫דער חילוק צווישן די צוויי ָ‬ ‫קלאר‪ַ ,‬אז ַאלעס איז מיט די‬ ‫ָ‬ ‫דאך‬ ‫אויפהאלטונג אויפ'ן וועג‪ ,‬ווייל זיי ווייסן ָ‬ ‫ַ‬ ‫פאר זיי ַא 'טרעפיק' און סיי וועלכע‬ ‫ַ‬ ‫האבן זיי זיך אויפצורעגן‪ ,‬אויב דער אויבערשטער וויל ַאז זיי‬ ‫וואס ָ‬‫באשעפער‪ .‬ממילא‪ָ ,‬‬ ‫השגחה ‪ï‬רטית פון דעם ַ‬ ‫וואס טוט‬‫אויפהאלטן אונטערוועגנס‪ .‬מה שאין כן די 'עוברי' דרכים‪ ,‬ווערן אין כעס פון יעדער קלייניגקייט ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאלן זיך‬ ‫ָ‬ ‫וואס זיי‬ ‫האבן דעם תכלית ‪ -‬דער וועג ָ‬ ‫שאדן ָ‬‫אויפהאלטן אויפ'ן וועג‪ ,‬ווייל זיי מיינען ַאז דורך דעם וועלן זיי ָ‬ ‫ַ‬ ‫זיי‬ ‫זענען ָאנגעגרייט ַאהינצוקומען‪.‬‬ ‫געהאט ַאז די 'עוברי' דרכים וועלן מיך מפסיק זיין אינמיטן‬ ‫ַ‬ ‫האב מורא‬ ‫דאס איז געווען די כוונה פון רבי יוסי‪ ,‬איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאך‬‫וואס גלייבן ַאז דער אויבערשטער פירט יעדן טריט פונעם מענטש‪ ,‬וועלן ָ‬ ‫דאווענען‪ ,‬ווייל די 'הולכי' דרכים ָ‬ ‫ַ‬ ‫האלט זיי צוריק און ער שטערט זיי אין זייער וועג‪ .‬די 'עוברי'‬ ‫כאטש ער ַ‬ ‫דאווענען‪ָ ,‬‬‫איבערהאקן אינמיטן ַ‬ ‫ַ‬ ‫אים נישט‬ ‫פארטראגן ַאפילו‬ ‫ָ‬ ‫דאווענען‪ ,‬ווייל זיי וועלן נישט קענען ַ‬ ‫איבערהאקן און שטערן מיין ַ‬ ‫ַ‬ ‫יא‬ ‫דרכים קענען מיך ָאבער ָ‬ ‫אויפהאלטונג פון ַא סעקונדע‪ ,‬אין זייער גרויסער איילעניש‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫ַאן‬ ‫וואס ווערט געברענגט אין דער גמרא )תענית כד‪ַ (:‬אז רבי חנינא‬ ‫לויט דעם‪ ,‬טייטשט דער 'בן יהוידע'‪ ,‬די מעשה ָ‬ ‫געזאגט‪' ,‬רבונו של עולם‪,‬‬‫ָ‬ ‫האט רבי חנינא‬ ‫'האט ָאנגעהויבן רעגענען ָ‬ ‫געגאנגען אויפ'ן וועג‪ ,‬און ווען ס ָ‬‫ַ‬ ‫בן דוסא איז‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז די תפילה‬ ‫ָ‬ ‫האט רב יוסף‬ ‫האט זיך ָא‪ï‬געשטעלט‪ָ .‬‬ ‫כל העולם כולו בנחת וחנינא בצער'‪ ,‬און דער רעגן ָ‬ ‫זאל נישט ָאנגענומען ווערן‬ ‫האט געבעטן יום כי‪ï‬ור ַאז די תפילה פון די עוברי דרכים ָ‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫פון דעם כהן גדול‪ָ ,‬‬ ‫ָא‪ï‬צושטעלן דעם רעגן‪ ,‬איז נישט געווען גילטיג ביי רבי חנינא בן דוסא‪ ,‬ווייל רבי חנינא בן דוסא איז געווען פון‬ ‫דארט אין‬ ‫דאס לשון פון דער גמרא ָ‬ ‫די 'הולכי דרכים' )'היה מהלך בדרך'(‪ ,‬און נישט פון די 'עוברי דרכים' ]ווי ס'איז ָ‬ ‫יא!‬ ‫טאקע ָ‬ ‫תענית‪' ,‬הוה קאזיל באורחא'[‪ ,‬און די תפילה פון 'הולכי דרכים'‪ï ,‬ועל'ט ַ‬ ‫ פרשת וירא‬- ‫באר הפרשה‬ ç ï'ôéåà ïøòëéæøàô © êéæ ìàæ ¨ øò øàð ,äìéìç íéà óéåà ïòîå÷ íòã øàô© ñéåà èòæ ñò ïòåå êéåà æà© ,õåøéú øòã æéà .ã"ëò ,èåâ ïééæ ñòìà© èòåå óåñ íåö æà© ïòèùøòáéåà ìééåå èøà¨ ïééæ ïåô ïôéåìèðà© óøàã © øò æà© ùèðòî éã èùéð øòáà ñàã ¨ æéà ,êàð ¨ íéà èâàé ¨ øáç ïééæ åö ÷åæéç ò÷øàèù à ïòîòðñéåøà ïòî ïò÷ íòã ïåô øòã ìééåå øàð ¨ ,ïôéåìèðà© ïééæ øàô © äáéñ òâéã'úîà ïééæ ïéà øòðééà øòãòé ,øîåçå ì÷ à© ïééìà© ïëàî © èàä¨ øò ïåà ,('ä êçìù) è÷éùòâ íéà èàä ¨ øòèùøòáéåà óøàã © ,èñðéã à© ïòååòâ æéà ñàåå ¨ ,øâä êàã ¨ äî ,áöî óéåà à÷ééã ïäåè åö ñò ,ìîéä ïåô úåçéìù òñéååòâ à© êà㨠æéà ,úåøö ïåà ïãééì éã ïåô ï÷òøùøòã èùéð êéæ .‫ ה‬èøà¨ íòðòé øòãòé ,'øîåçå ì÷ ìù åðá ïá' ,øîåçå ì÷ à© éàãååà ïøòåå èùéð øàè ¨ ,á÷òéå ÷çöé íäøáà òøæî ãéà ‫קיינמאל נישט מייאש זיין‬ָ ‫טאר זיך‬ ָ ‫ ַא איד‬- ‫היּפלא מה' דבר‬ êéæ óøàã'î © øàð ¨ ,ïåçèá íòã ïøéìøàô © ïåà ï÷àøùøòã ¨ ,ïôìòä øòëéæ èòåå øò æà© øòôòùàá © ï'ôéåà ïøòëéæøàô © úîçä ïî íéîä åìëéå ,òáù øàá øáãîá òúúå êìúå' .äáåè à© ïòîå÷ñéåøà© èòåå äøö øòã ïåô ïåà ,'åâå êáúå äìå÷ úà àùúå ãâðî áùúå ,'åâå äì øîàéå íéîùä ïî øâä ìà íé÷ìà êàìî àø÷éå ïéà ,ò"éæ 'úîà úôù' ìòá ÷"äøä èáééøù øòî êàð ¨ äéðéò úà íé÷ìà ç÷ôéå ,'åâå éàøéú ìà øâä êì äî 'í"éøä éùåãéç' ìòá ÷"äøä ïãééæ ïééæ ïåô ïòîàð ¨ ÷ùúå íéî úîçä úà àìîúå êìúå ,íéî øàá àøúå ,â"ðô ø"á) ùøãî ïåô øòèøòåå òèðà÷àá© © éã óéåà ,ò"éæ .(èé¯ãé ,àë) 'øòðä úà ùåã÷äù ãò ïéîåñ ú÷æçá ìëä ,ïéîéðá éáø øîà' (ãé éã æðåà èìééöøòã ñàååøàô ¨ © ,ïééèùøàô © ïòî óøàã © íé÷ìà ç÷ôéå ,àëä ïî ,íäéðéò úà øéàî àåä êåøá ñéåà ñò èìòô ñàåå ¨ ?äùòî òöðàâ © éã äøåú ÷åñt íòã ïåô ïòååòâ ÷ééãî ïáàä¨ ì"æç .'äéðéò úà èàä ¨ ìâéø÷ íòðéà øòñàåå © ñà㨠æà© ïñéåå åö æðåà øàô © øàá àøúå äéðéò úà íé÷ìà ç÷ôéå' èééèù ñò ñàåå ¨ ìàòîùé èéî èøéñàt© èàä¨ ñò ïåà ,èæàìòâñéåà ¨ êéæ èàä ¨ øòèùøòáéåà øòã æà© èùéð èâàæ¨ ÷åñt øòã .'íéî .ïáøàèùòâ ¨ èùéð æéà øò æà© ñð à© èàä ¨ øò æà© øòãਠ,øòñàåå © èéî íòðåøá à© ïôàùàá © © ,ïëééìâ ñàã ¨ ïåà ãøò øòã ïåô øòñàåå© ïòîåðòâñéåøà© ïòî èàä¨ ñòìà© ñàã ¨ æà© ,ì"æ ÷"ãø øòã èøòôèðò èøà㨠ïòðàèùòâ © ïéåù íòðåøá øòã æéà úîàá ìééåå ,ïòðøòì åö æðåà éãë ,äøåú øòã ïéà ïáéøùòâ æéá ,è÷øòîàá © èùéð ñò èàä¨ øâä øàð¨ ,øòéøô ïéåù ñàåå ¨ úåøö éã ïåô ï÷òøùøòã èùéð êéæ ìàæ ¨ ùèðòî à æà© ‫געזאגט ביי דעם מעמד פונעם 'חנוכת הבית' פון די טעלזער‬ ָ ‫האט דער טעלזער ראש ישיבה‬ ָ ,‫ווארט‬ ָ ‫דאזיגע‬ ָ .‫ה‬ ָ ‫דאס‬ ‫ ווי ער איז‬,‫האט ער דערציילט מיט התרגשות וועגן די נסים פון זיין באפרייאונג‬ ָ ‫דארט‬ ָ .‫קליוולאנד‬ ַ ‫ישיבה אין‬ .‫געווארן פון דער צווייטער וועלט מלחמה‬ ָ ‫געראטעוועט‬ ַ .‫ ליטע‬,‫חה אין טעלז‬ï‫האט ער געוואוינט מיט זיין מש‬ ָ ‫פאר דער מלחמה‬ ַ :‫פאלגנד‬ָ ‫האט דערציילט ווי‬ ָ ‫בלאך‬ָ ‫הרב‬ ‫געהאט ַאז‬ ַ ‫האט מורא‬ָ ‫ און דער ראש ישיבה‬,‫דארט אין שטעטל‬ ָ ‫געווארן‬ ָ ‫ושע ישראל גרויס‬ï ‫אין ַא טאג איז ַא‬ ‫דעמאנסטראציע קעגן דעם חילול‬ ַ ָ ‫פראסק ביי ַא‬ ַ ‫דערלאנגט ַא‬ ַ ‫האט אים‬ ָ ‫ ווייל ער‬,‫ער וועט נקמה נעמען אין אים‬ ‫געפארן‬ ָ ‫פארלאזט טעלז און איז‬ ָ ַ ‫האט ער‬ ָ .‫געהאלטן ָאפן אין שבת‬ַ ‫האט ליידער‬ ָ ‫וואס ער‬ ָ ,‫שבת אין זיין געשעפט‬ .‫קיין ַאמעריקע‬ ‫האט אים זייער‬ ָ ‫ ַאז בשעת מעשה איז עס אים נישט אנגעקומען און לייכט און עס‬,‫פארשטענדליך‬-‫זעלבסט‬ ַ ‫אוועקוואנדערן‬ ַ ַ ‫זאל דארפן‬ ָ ‫ ַאז ער‬,‫פארוואס איז אים אונטערגעקומען אזא צרה‬ ָ ַ ‫פארשטאנען‬ַ ַ ‫האט נישט‬ ָ ‫ ער‬.‫געטוהן‬-‫וויי‬ ‫אויסגעבראכן‬ ָ ‫ ווען ס'האט‬,‫עטער‬ï‫יאר ש‬ ָ ‫ ָאבער עטליכע‬.‫'מאדערנער' ַאמעריקע‬ ָ ‫ צו דער ווייטער‬,‫אין די מרחקים‬ ‫עאישע אידן זענען ליידער אומגעקומען‬ï‫איירא‬ ָ ‫ וואו רוב מנין און רוב בנין פון די‬,‫די ביטערע צווייטע וועלט מלחמה‬ ‫האט ער‬ָ ,‫אסאך תלמידים פון דער ישיבה‬ ַ ַ ‫חה פונעם ראש ישיבה און‬ï‫ צווישן זיי אויך די מש‬,‫על קידוש השם‬ ‫געראטעוועט פון ַא זיכערן‬ ַ ‫האט אים‬ ָ ‫וואס‬ ָ ,‫גאנצער ַאנטלויפן איז געווען זיין ישועה‬ ַ ‫פארשטאנען ַאז זיין‬ ַ ַ ‫דעמאלס‬ ָ ‫בארימטע‬ ַ ‫איבערצופלאנצן און אויפשטעלן די‬ ַ ‫עטער זוכה געווען‬ï‫האט ש‬ ָ ‫ ווייל ער‬,‫ בגשמיות און אויך ברוחניות‬,‫טויט‬ .‫קליוולאנד‬ ַ ‫טעלזער ישיבה אין‬ ‫‪è‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬פרשת וירא‬ ‫‪òðééæ èéî ùèðòî øòã øàð‬‬ ‫‪¨ ,íéà øàô‬‬‫‪© èééøâòâåö âéáééà éæ ïåà ,ïâéåà òøéà ïèëéåìøòã èàä‬‬ ‫‪¨ øòèùøòáéåà øòã‬‬ ‫‪øòèùøòáéåà øòã ïòåå .èùéð ñò èòæ ïâéåà òâéã'úåéîùâ‬‬ ‫‪.ïâéåà òøéà øàô‬‬ ‫‪© øòñàåå‬‬ ‫÷‪© ìàåå‬‬ ‫©‬ ‫‪à© ïòæòâ èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪ êéæ øàô‬ו‪.ã"ëò ,‬‬ ‫‪© ñòìà© øò èòæ ,ïâéåà òðééæ èëééìøòã‬‬ ‫‪ìëä ,ì"æç ïåô øòèøòåå éã ïåô äðååë éã æéà ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪úà øéàî àåä êåøá ùåã÷äù ãò ïéîåñ ú÷æçá‬‬ ‫÷‪æà© ,'í"éøä éùåãéç' íòðåô øòèøòåå éã ïåô ñéåà èîå‬‬ ‫‪ïèëééìøòã øàð‬‬ ‫‪¨ óøàã'î‬‬ ‫©‬ ‫‪,àã ïéåù æéà äòåùé éã .'íäéðéò‬‬ ‫‪ñéåøà© ï÷å÷ øéî øòëìòåå óéåà äòåùé òëìòåå ééñ‬‬ ‫‪.äòåùé éã ïòæ ìàæ‬‬‫‪¨ øò æà© ïâéåà ñ'ïùèðòî íòã ìîéä ïåô‬‬ ‫‪ïôøàã‬‬‫‪© øéî .æðåà øàô‬‬‫‪© èééøâòâåö ïéåù æéà ,èøôáå ììëá‬‬ ‫‪ øòôòùàá‬ז‪ïééæ ììtúî ïåà ,‬‬ ‫‪© ï'ôéåà ïøòëéæøàô‬‬ ‫‪© øàð‬‬‫‪¨ êéæ æà© ,èðøòìòâñéåøà© 'í"éøä éùåãéç' øòã èàä‬‬ ‫‪¨ íòã ïåô‬‬ ‫‪ äòåùé éã ïòæ åö ïâéåà òøòæðåà ïòðòôò ìàæ‬ח‪.‬‬ ‫‪¨ øò íéà åö æéà ,ïáàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪óøàã‬‬ ‫‪© ùèðòî øòã ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪êàæ‬‬ ‫‪© òãòé‬‬ ‫זאגט )ב"ר פנ"ג‪ ,‬יד( אויפ'ן ‪ï‬סוק אין דער היינטיגער ‪ï‬רשה )כא‪ ,‬יט( 'ותלך ותמלא את החמת'‪ ,‬הדא‬ ‫ו‪ .‬דער מדרש ָ‬ ‫האבן אויך ַא‬ ‫זאל ָ‬ ‫וואסער‪ַ ,‬אז זי ָ‬ ‫דאס קריגל מיט ַ‬ ‫האט ָאנגעפירט ָ‬ ‫וויבאלד הגר ָ‬ ‫ַ‬ ‫אמרת‪ ,‬מחוסרת אמנה היתה‪.‬‬ ‫האט איר געפעלט אמונה‪.‬‬ ‫פאר ישמעאל צו טרינקען‪ ,‬איז ַא סימן ַאז עס ָ‬ ‫וואסער ַ‬ ‫טאג ש‪ï‬עטער ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואסער‬ ‫האבן ַ‬ ‫געדארפט ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאך‬‫האט ָ‬ ‫האט איר געפעלט אמונה‪ .‬זי ָ‬ ‫פארוואס מוז זיין ַאז עס ָ‬ ‫פרעגן די מפרשים‪ָ ַ ,‬‬ ‫פאר ישמעאל צו טרינקען?‬ ‫טאג ש‪ï‬עטער ַ‬ ‫צו געבן ַא ָ‬ ‫באשעפעניש‬ ‫דאך איר יעצט געוויזן פון הימל ווי יעדע ַ‬ ‫מ'האט ָ‬ ‫ָ‬ ‫ענטפערט דער 'שפת אמת' )וירא תרנ"ה‪ ,‬ד"ה 'במדרש'(‪ַ ,‬אז‬ ‫ארא‪ï‬לערנען דערפון‪,‬‬ ‫געדארפט ַ ָ‬‫ַ‬ ‫האט זי זיך‬‫האבן‪ָ .‬‬ ‫דארף ָ‬ ‫וואס ער ַ‬ ‫באקומט אין יעדער צייט און אין יעדן ָארט ַאלעס ָ‬ ‫ַ‬ ‫באדערפענישן‪.‬‬ ‫פאר'ן מענטש ַאלע זיינע ַ‬ ‫הארץ די אמונה ַאז דער אויבערשטער טוט צוגרייטן ַ‬ ‫און ַארייננעמען אין ַ‬ ‫וואסער צו טרינקען‪ ,‬ווייל דער‬ ‫טאג ש‪ï‬עטער ַ‬ ‫זארגן פון וואו זי וועט נעמען ַא ָ‬ ‫וואס צו ָ‬ ‫האט זי נישט ָ‬ ‫ממילא‪ָ ,‬‬ ‫פאר איר ַא ברונעם פון ַאן ַאנדער ָארט(‪ ,‬ווייל 'הרבה‬ ‫)אדער ער וועט עפענען ַ‬ ‫וואסער ָ‬ ‫אויבערשטער וועט איר זיכער צושטעלן ַ‬ ‫דאס קריגל‬ ‫האט ָאנגעפילט ָ‬ ‫וויבאלד הגר ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט גענוג וועגן ווי ַאזוי צו העלפן‪.‬‬ ‫דרכים למקום'‪ .‬דער אויבערשטער ָ‬ ‫האט זי געוויזן‬ ‫וואסער‪ָ ,‬‬ ‫האבן ַ‬ ‫מארגן וועט זי נישט ָ‬ ‫געזארגט ַאז ס'איז מעגליך ַאז ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך‬ ‫וואסער‪ ,‬ווייל זי ָ‬ ‫מיט ַ‬ ‫האט איר געוויזן זיינע גרויסע וואונדער‪,‬‬ ‫כאטש דער אויבערשטער ָ‬ ‫דערמיט ַאז עס פעלט איר אמונה‪ ,‬און דעריבער‪ָ ,‬‬ ‫הארץ‪...‬‬‫איז עס נישט ַאריין אין איר ַ‬ ‫‪ï‬א‪ï‬א'ער רב‪ ,‬הרה"ק בעל 'ויחי יוסף' זצ"ל‪ ,‬דערציילט אין דער הקדמה צום ספר 'ויגד יעקב'‪ַ ,‬א מעשה‬ ‫ז‪ .‬דער ָ‬ ‫אמאל‬ ‫טאטן‪ ,‬דער מחבר פון ספר‪ ,‬הרה"ק ר' יעקב יחזקי' זצ"ל אב"ד פאפא‪ַ ,‬אז ַ ָ‬ ‫‪ï‬אסירט ביי זיין ַ‬ ‫האט ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫ָ‬ ‫נאך‬‫נאכטס ָ‬ ‫פרייטאג צו ַ‬ ‫ָ‬ ‫טאצמאסדארף‪ ,‬איז ער‬ ‫ַ ָ‬ ‫האט געהייסן ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫קורארט ָ‬ ‫ָ‬ ‫ווען ער איז געווען אויף ָא‪ï‬רו אין ַא‬ ‫וואסער‪-‬קוואלן‬ ‫ַ‬ ‫ש‪ï‬אציר מיט זיינע מקורבים‪ .‬ווען זיי זענען ָאנגעקומען צו די ַ‬ ‫ַ‬ ‫ארויסגעגאנגען אויף ַא‬ ‫ַ‬ ‫דער סעודה‪ַ ,‬‬ ‫'וואלט‬‫)אדער ער ַאליין(‪ַ ,‬אז ס ָ‬ ‫אנגערופן ָ‬ ‫האט איינער זיך ָ‬ ‫פאר ַא רפואה אין די בעדער‪ָ ,‬‬ ‫וואו מענטשן פלעגן טרינקען ַ‬ ‫דאך שבת‪ ,‬און מ'קען נישט‬ ‫קוואל‪ ,‬ווייל ער איז דורשטיג‪ָ ,‬אבער ס'איז ָ‬ ‫ַ‬ ‫געווען זייער גוט צו טרינקען יעצט פונעם‬ ‫האט מען נישט געקענט טרינקען‪.‬‬ ‫גלאז‪ ,‬ממילא‪ָ ,‬‬ ‫ברענגען ַא ָ‬ ‫וואס ווערט געברענגט אין‬ ‫באקאנטע מעשה פון בעל שם טוב הקדוש זי"ע‪ָ ,‬‬ ‫האט דער 'ויגד יעקב' דערציילט די ַ ַ‬ ‫ָ‬ ‫אמאל‬ ‫ספה"ק 'נתיב מצוותיך' )להרה"ק מקאמארנא זי"ע‪ ,‬נתיב היחוד‪ ,‬יג‪ ,‬אות א(‪ַ ,‬אז דער בעל שם טוב הקדוש זי"ע איז ַ ָ‬ ‫אסאך מיילן‪ .‬דער‬ ‫וואסער ַ ַ‬ ‫געפארן אויפ'ן וועג מיט זיינעם ַא תלמיד‪ ,‬אין ַאן ָארט וואו עס איז נישט געווען קיין ַ‬ ‫ָ‬ ‫פאר דעם בעל שם טוב ַאז ער איז דורשטיג‪ .‬דער בעל שם‬ ‫געזאגט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫געווארן דורשטיג‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫תלמיד איז‬ ‫גארנישט געענטפערט‪.‬‬ ‫האט אים ָאבער ָ‬ ‫טוב ָ‬ ‫געזאגט צו זיין‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬ ‫האט געש‪ï‬ירט ַאז ער גייט ממש אויס פון דורשט רח"ל‪ָ ,‬‬ ‫ש‪ï‬עטער‪ ,‬ווען דער תלמיד ָ‬ ‫מאל‪' :‬רבי‪ ,‬איך בין זייער דורשטיג‪ .‬איך ש‪ï‬יר ממש ווי עס הערשט ַא‬ ‫רבי'ן דעם בעל שם טוב הקדוש ַא צווייטן ָ‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫האט דער בעל שם טוב אים‬ ‫סכנה ח"ו'‪ָ .‬‬ ‫האט ער אויך געזען דיין‬ ‫באשאפן די וועלט‪ָ ,‬‬ ‫האט ַ ַ‬ ‫‪ -‬צי גלייבסטו‪ַ ,‬אז אין דער סעקונדע ווען דער אויבערשטער ָ‬ ‫פאר דיר צו טרינקען?!‬ ‫וואסער ַ‬ ‫האט צוגעגרייט ַ‬ ‫צרה‪ ,‬און ער ָ‬ ‫האט ער זיך ָאנגערופן‪:‬‬ ‫אריינטראכטן ַא שטיקל צייט‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫נאכ'ן ַ‬‫האט דער תלמיד נישט געענטפערט‪ָ ,‬אבער ָ‬ ‫לכתחילה‪ָ ,‬‬ ‫יא רבי‪ ,‬איך גלייב באמת‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬פרשת וירא‬ ‫‪é‬‬ ‫האבן זיי‬ ‫פארנדיג ווייטער אויפ'ן וועג‪ָ ,‬‬ ‫נאך ַאביסל‪ָ .‬‬ ‫ווארטן ָ‬‫זאל ַ‬ ‫געזאגט‪ ,‬ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער בעל שם טוב אים‬ ‫ָ‬ ‫האבן זיי אים‬ ‫וואסער אויף זיינע ַאקסלען‪ .‬ווען ער איז צוגעקומען צו זיי‪ָ ,‬‬ ‫באמערקט ַא גוי גיין מיט צוויי עמערס ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט דער בעל שם טוב געפרעגט דעם גוי‪,‬‬ ‫פאר דעם תלמיד צו טרינקען‪ָ .‬‬ ‫האט געגעבן ַ‬ ‫געגעבן ַא ‪ï‬רוטה‪ ,‬און ער ָ‬ ‫האט דער גוי געענטפערט‪' ,‬ס'איז ַאריין ַא משוגעת אין‬ ‫דא‪ ,‬אין ַא וויסטן מדבר? ָ‬ ‫וואסער‪ָ ,‬‬ ‫טראגן ַ‬‫ָ‬ ‫ווי קומסטו צו‬ ‫)טראץ דעם‬ ‫ָ‬ ‫דא אין דער געגענט‬ ‫וואס געפינט זיך ָ‬ ‫קוואל ָ‬‫ַ‬ ‫וואסער פון ַא‬ ‫פאר מיין ‪ï‬ריץ‪ַ ,‬אז ער וויל טרינקען ַ‬ ‫קא‪ַ ï‬‬ ‫ָ‬ ‫וואסער דריי ‪ï‬רסאות‪ ,‬און איך‬ ‫דא ַ‬‫טראג שוין ָ‬‫ָ‬ ‫‪ï‬אלאץ(‪ .‬איך‬ ‫נאנט צו זיין ַ ַ‬ ‫וואסער‪-‬קוואלן ָ‬ ‫ַ‬ ‫געשמאקע ַ‬ ‫ַ‬ ‫וואס עס געפינען זיך גענוג‬‫ָ‬ ‫געזאגט צו זיין תלמיד‪:‬‬‫ָ‬ ‫האט דער בעל שם טוב‬ ‫פארוואס'‪ָ ...‬‬ ‫ווייס נישט ַ ָ‬ ‫פאר דיינעט וועגן‪ַ ,‬א ‪ï‬ריץ‬ ‫באשאפן ַ‬ ‫האט ַ ַ‬ ‫נאר די השגחה ‪ï‬רטית פון דעם אויבערשטען ברוך הוא‪ .‬ער ָ‬ ‫‪ -‬זע ָ‬ ‫האט דער‬ ‫דאס ַאלעס ָ‬‫דא‪ ,‬און ָ‬ ‫וואסער דווקא פון ָ‬ ‫זאל וועלן ַ‬ ‫קא‪ ,ï‬כדי ער ָ‬ ‫זאל אים ַאריין ַא משוגעת אין ָ‬ ‫וואס עס ָ‬ ‫ָ‬ ‫באשאפן די וועלט‪...‬‬‫האט ַ ַ‬ ‫אויבערשטער געזען מיט זיין השגחה ‪ï‬רטית‪ ,‬אין דער סעקונדע ווען ער ָ‬ ‫אדורכגעגאנגען נעבן אים ַא גוי מיט ַא‬ ‫ַ‬ ‫האט געענדיגט דערציילן די מעשה‪ ,‬איז ‪ï‬לוצלינג ַ‬ ‫ווען דער 'ויגד יעקב' ָ‬ ‫האבן אויך דער 'ויגד יעקב' און זיינע מקורבים‬ ‫וואסער‪ .‬ממילא‪ָ ,‬‬ ‫קוואל ַ‬ ‫ַ‬ ‫האנט‪ ,‬צו טרינקען פונעם‬ ‫גלאז אין די ַ‬ ‫ָ‬ ‫נאכט‪,‬‬‫איינגעפאלן יעצט‪ ,‬אינמיטן ַ‬ ‫ַ‬ ‫פארוואס עס איז אים‬ ‫האבן געפרעגט דעם גוי ַ ָ‬ ‫וואסער‪ .‬ווען זיי ָ‬ ‫געטרינקען פונעם ַ‬ ‫שלאפן‪ָ ,‬אבער ‪ï‬לוצלינג‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך געלייגט‬ ‫האט דער גוי געענטפערט‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫וואסער‪ָ ...‬‬ ‫קוואל טרינקען ַ‬ ‫ַ‬ ‫צו קומען צום‬ ‫ארא‪ï‬גיין פון בעט‪ ,‬און קומען ַאהער‬ ‫האט געמוזט ַ ָ‬ ‫וואסער‪ ,‬און ער ָ‬ ‫געווארן זייער דורשטיג צו טרינקען ַ‬ ‫ָ‬ ‫איז ער‬ ‫קוואל‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫טרינקען פונעם‬ ‫פאר דעם מענטש‬ ‫באשטייט דער גרויסער כח פון בטחון‪ַ ,‬אז דער אויבערשטער טוט צושטעלן ַ‬ ‫ָאט אין דעם ַ‬ ‫האבן דעם‬ ‫באלד אין דער מינוט ווען ער וועט ָ‬ ‫האט דעם בטחון‪ ,‬כדי ַאז ַ‬ ‫נאך איידער ער ָ‬ ‫דארף ָ‬ ‫וואס ער ַ‬ ‫ַאלעס ָ‬ ‫האנט‪.‬‬ ‫האבן די ישועה אין ַ‬ ‫זאל ער ָ‬ ‫בטחון‪ָ ,‬‬ ‫ח‪ .‬אויף די אויבן‪-‬דערמאנטע ווערטער פון מדרש‪' ,‬הכל בחזקת סומין עד שהקדוש ברוך הוא מאיר את עיניהם'‪,‬‬ ‫נאך‬ ‫נאר ָ‬ ‫‪ï‬אריסובער זי"ע‪ ,‬דער אויבערשטער דערלייכט די אויגן פון דעם מענטש‪ָ ,‬‬ ‫זאגט הרה"ק רבי אברהמ'לע ָ‬ ‫ָ‬ ‫קלארע אנערקענונג ַאז ער איז ַאזוי ווי ַא בלינדער )'בחזקת סומא'(‪ ,‬און ער ַאליין‬ ‫ָ‬ ‫דעם ווי דער מענטש קומט ָאן צו די‬ ‫פאר דעם מענטש ַאז ער ַאליין איז בכח ַאלעס צו 'ערלעדיגן'‪ָ ,‬אדער‬ ‫דאכט זיך ַ‬ ‫גארנישט טוהן‪ .‬כל זמן עס ַ‬ ‫קען ָ‬ ‫פארלאזט‬ ‫וויבאלד דער מענטש ַ ָ‬ ‫ַ‬ ‫געהאלפן פון הימל‪,‬‬‫ָ‬ ‫נאך נישט‬ ‫פאר זיין ישועה‪ ,‬ווערט ער ָ‬ ‫ַאליין צו טרעפן ַא טיר ַ‬ ‫זיך אויף זיך ַאליין‪ ,‬און נישט אויף דעם אויבערשטען‪.‬‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫הרה"ג רבי אברהם הורוויץ ז"ל‪ַ ,‬א תלמיד פונעם גאון בעל 'חזון איש' זצ"ל‪ ,‬ברענגט אין דער הקדמה‬ ‫באשעפער קומט אין דער‬ ‫זאגן‪ ,‬די ישועה פון דעם ַ‬ ‫צו זיין ספר 'באר אברהם'‪ַ ,‬אז דער 'חזון איש' פלעגט ָ‬ ‫פאר די ישועה‪.‬‬‫סעקונדע ווען דער מענטש זעט שוין נישט מיט'ן דרך הטבע ַא וועג ַ‬ ‫מ'מאכט צו די אויגן‬ ‫ַ‬ ‫ענליך טייטשן די ספרים‪ ,‬דעם מאמר 'ישועת ה' כהרף עין'‪' .‬הרף עין' מיינט‪ ,‬ווען‬ ‫פארשטייט און אנערקענט ַאז ַאליין קען‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬ווען דער מענטש ַ‬ ‫דערנאך‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫באלד‬ ‫און מ'עפענט עס ַ‬ ‫פארמאכט ער זיינע אויגן און‬ ‫דערפאר ַ ַ‬‫ַ‬ ‫נאר פון דעם אויבערשטען‪ ,‬און‬‫גארנישט דערגרייכן‪ַ ,‬אלעס איז ָ‬ ‫ער ָ‬ ‫באלד זוכה צו די ישועה‪.‬‬‫האנט‪ ,‬און ַאזוי איז ער ַ‬ ‫ער גיט זיך איבער מיט זיין מצב אין דעם אויבערשטען'ס ַ‬ ‫)וואראנעס(‬ ‫ָ ָ‬ ‫זאגט אויפ'ן ‪ï‬סוק )תהלים קמז‪ ,‬ט( 'נותן לבהמה לחמה לבני עורב אשר יקראו'‪ ,‬די 'עורבים'‬ ‫דער רד"ק ז"ל ָ‬ ‫קאליר ווייס‪ ,‬און צוליב דעם דערקענט נישט דער 'עורב'‬ ‫נאך קליין‪ ,‬איז זייער ָ‬ ‫שווארץ‪ .‬ווען זיי זענען ָ‬ ‫ַ‬ ‫זעען אויס אין‬ ‫פאר זיי זייער‬ ‫נאר ער מיינט ַאז זיי זענען פון ַאן ַאנדערן מין‪ ,‬און ער טוט נישט צושטעלן ַ‬ ‫זיינע קליינע קינדער‪ָ ,‬‬ ‫ש‪ï‬ייז‪ .‬דער אויבערשטער מיט זיין רחמנות‪ ,‬טוט זיי אונטערשיקן ווערים און זיי עסן אויף די ווערים‪ ,‬און פון דעם‬ ‫וואס קענען זיך נישט‬‫שוואכע ָ‬ ‫ַ‬ ‫טוהען זיי זיך ש‪ï‬ייזן‪ .‬שרייבט דער רד"ק‪ ,‬זעען מיר ַאז דער אויבערשטער העלפט די‬ ‫ַאליין העלפן‪.‬‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬ער‬‫שוואך‪ָ ...‬‬ ‫ַ‬ ‫מאכט זיך ווי‬ ‫וואס ַ‬ ‫נאר ַאפילו יעדער ָ‬ ‫'שוואכע'‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫די כוונה דערפון איז נישט דווקא וועגן‬ ‫באשעפער‪...‬‬ ‫נאר אויף דעם ַ‬‫פארלאזט זיך ָ‬ ‫נאר ער ַ ָ‬ ‫האט נישט קיין אייגענעם כח‪ָ ,‬‬ ‫ווייסט ַאז ער ָ‬ àé ‫ פרשת וירא‬- ‫באר הפרשה‬ ïéà êéæ ééá èëàøè'î © .úåìâ ïåô ïæééìñéåà æðåà ïåà àã ¨ èùéð æéà òáèä êøãá æà© êéæ èëàã © ñò ïòåå êéåà .êàæ © àæà © © êéìâòî èùéð å"ç æéà'ñ æà© ,ïöøàä © æà© ïò÷ðòãòâ ïòî óøàã © ,äòåùé à© øàô © âòåå à© éã ïòâðòøá ïò÷ ,'ìåëé ìë' øòã ,øòèùøòáéåà øòã øòã èéî ïòååòâ êéøàî äøåú éã èàä ¨ íòã áéìåö ïééà èùéð èìàô© ñò ñàåå ¨ ïôåà ïà© óéåà åìéôà ,äòåùé ¨ øéî éãë ,ä"ò åðéîà äøù ïåô äùòî ïñéåå ïìàæ .÷ðàãòâ © ï'ôéåà ùèðòî íòã øàô © àæà © © óéåà úåîåòøú èàä ¨ ìåëéáë øòèùøòáéåà øòã æà© ¨ øòèùøòáéåà øòã æà© ,èáééøù ì"æ ï"áîø øòã éåå) âðåøéôôéåà èàä éáúëî') ò"éæ 'íééç õôç' ìòá ïåàâ øòã èùèééè éåæà© èùéð éæ èáééìâ ñàååøàô ¨ © ,íäøáà åö è'äðòèòâ ïåà èâéãìåùàá © øéà äùøt øòâéèðééä øòã ïéà ÷åñt íòã (ë ,'íééç õôçä ìàæ ¨ éæ øòãਠ,ïéøòã ïáééìâ ìàæ ¨ éæ øéà øàô © éåàø æéà'ñ ?íòã ïéà äøù ä÷çö äæ äîì ,íäøáà ìà 'ä øîàéå' (ãé¯âé ,çé) òãðå÷òñ òãòé ¯ 'øáã 'äî àìôéä' .('ä äùòé ïë ïîà ,ïâàæ¨ .'øáã 'äî àìôéä ,éúð÷æ éðàå ãìà íðîà óàä øåîàì ïæééìåöñéåà ,÷ãö ìàåâ íòã ï÷éù øòôòùàá © øòã ïò÷ ïòðò÷ úåøö òìà© .úåìâ ïøòèéá íòã ïåô ìàøùé ììë êéøàî ÷åñt øòã èàä ¨ ñàååøàô © ïòî óøàã ¨ © ,ïééèùøàô © .äëøáìå äáåèì ïøòåå èééøãòâøòáéà òãðå÷òñ ïééà ïéà èòæ ñàåå ¨ ,äùòî òöðàâ éã ïìééöøòã åö ïòååòâ ïäëä ÷åãö éáø ÷"äøä èáééøù ,øòèøòåå òâéã'àøåî åðîà äøù ú÷éãö éã øàô © òãðàù à© éåå äìéìç ñéåà 'íéøôåñ éøáã' øôñ ïéà ,ò"éæ ïéìáåì ïåô èéî êéøàî äøåú éã æéà ñàååøàô ¨ © ,ììëá ïåà ,ä"ò ïéé÷ ïåô ïééæ ùàééî èùéð êéæ øàè ãéà à© :(æè úåà) .èùéð øòãਠ,èëàìòâ © èàä ¨ äøù áéåà ,ïéðò ïöðàâ © íòã úåëøá) èâàæ¨ àøîâ éã éåå éåæà© ,úåéîùâá ééñ ,êàæ © íåù ìà íãà ìù åøàåö ìò úçðåî äãç áøç åìéôà' (:é äùòî' æà© ïñééåå øéî ,'íééç õôç' øòã èøòôèðò ,íéðéðò òâéã'úåéðçåø ééá ééñ ïåà ,'íéîçøä ïî åîöò òðîé èàä ¨ ñàåå ¨ ñòìà© ïåà ,'íéðáì ïîéñ úåáà ïéà äìéìç ïìàôòâðééøà © © æéà ùèðòî øòã áéåà åìéôà© æðåà èéî êéåà èòùòâ ,ïøòèìò òøòæðåà èéî èøéñàt © ïâòåå úåøéáò ïòååòâ øáåò ïåà òøä øöé íòðåô õòð øòã ïâòøô ïãéà ïòåå ,'àçéùîã àúá÷ò' ïåô øåã íòã ïéà éã ééá èùéð è'ìòåt äáåùú æà© ïâàæ ¨ ì"æç òëìòåå âðéìöåìt ïòîå÷ ìàæ ¨ åð÷ãö çéùî æà© êéìâòî æéà éåæà© éåå ‫ווארצלט גוט איין אין זיך די ריינע אמונה ַאז ער ַאליין איז בכלל נישט ַא חלק פונעם‬ ָ ‫ ווען דער מענטש‬,‫אדרבה‬ .‫דאן איז ער זוכה צו זען די ישועה‬ ַ ,‫נאר דער אויבערשטער טוט ַאלעס‬ ָ ‫ און‬,'‫גאנצן 'געשעפט‬ ַ ‫געווארן דער ממלא מקום פון זיין‬ ָ ‫ איז‬,‫ כ"ק אדמו"ר רבי משה מרדכי זצ"ל‬,‫יטשיניצער רבי‬ï‫קא‬ ַ ‫איידער דער‬ ‫געהאנדלט אין דער‬ ַ ‫האט ער‬ָ ,‫ הרה"ק רבי אברהם יהושע העשיל זי"ע‬,‫יטשיניצער רבי‬ï‫קא‬ ַ ‫ דער‬,‫טאטן‬ ַ ‫גרויסן‬ ‫פארדינט ַאפילו‬ַ ‫נאכאנאנד נישט‬ ַ ַ ָ ‫וואכן‬ ָ ‫האט עטליכע‬ ָ ‫אסירט ַאז ער‬ï ַ ‫אמאל‬ָ ַ ‫האט‬ָ .‫מאנהעטן‬ ַ ‫בערזע אין‬-‫דיאמאנטן‬ ַ ַ ‫ 'איך‬,‫געזאגט‬ ָ ‫האט ער‬ ָ ,‫טאטן‬ַ ‫פאר זיין גרויסן‬ ַ ‫האט זיך מזכיר געווען‬ ָ ‫ ווען ער‬.‫האנדל‬-‫דיאמאנטן‬ ַ ַ ַ ‫רוטה ביים‬ï ‫ַא‬ ‫דאך ברויט און קליידונג‬ ָ ‫'דארף‬ ַ ‫ מ‬,‫רנסה‬ï ‫וואס וועט זיין מיט‬ ָ ‫ און‬,(‫פארדינט נישט קיין געלט‬ ַ ‫ ער‬,‫)דאס הייסט‬ָ '‫גארנישט‬ ָ ‫מאך‬ַ :‫געזאגט‬ ָ ‫ אים‬,‫יטשיניצער רבי‬ï‫קא‬ ַ ‫טאטע דער‬ ַ ‫האט זיין‬ ָ .‫חה‬ï‫פאר די מש‬ ַ ‫ ווייל ַאלעס איז פון‬...‫גארנישט‬ ָ ‫טאקע‬ַ ‫מאכסט‬ ַ ‫ ַאז דו‬,‫טאקע כסדר חזר'ן און געדענקען‬ ַ ‫דארפסטו‬ ַ ‫דאס‬ ָ ‫ ָאט‬- ‫האט נישט‬ ָ ‫ עס‬.‫רנסה ָאדער חלילה נישט‬ï ‫פארדינען‬ ַ ‫זאל‬ָ ‫ דער אויבערשטער רופט אויס אויב דער מענטש‬.‫הימל‬ ...‫קיין שייכות צו די יגיעה און השתדלות פונעם מענטש‬ ,‫דיאמאנטן‬ ַ ַ ‫פארדינט ביי די‬ ַ ‫גארנישט‬ ָ ‫נאך ַאלץ‬ ָ ‫האט‬ ָ ‫וואכן און ער‬ָ ‫אר‬ï ָ ‫נאך ַא‬ָ ‫אריבערגעגאנגען‬ ַ ַ ‫ווען עס זענען‬ ‫דארט ַאריינצולייגן‬ ָ ‫ כדי‬,'‫ געעפענט דעם 'סעיף‬,‫פארן‬ ָ ‫האט זיך שוין געגרייט ַאהיים צו‬ ָ ‫ ווען ער‬,‫פרייטאג‬ ָ ‫האט ער אין ַא‬ ָ ‫ רבונו של‬:‫געזאגט‬ ָ ‫האט ער אויפגעהויבן זיינע אויגן צום הימל און‬ ָ ,‫ בשעת מעשה‬.‫נאך שבת‬ ָ ‫דיאמאנטן ביז‬ ַ ַ ‫די‬ ...‫גארנישט‬ָ ‫טאקע‬ ַ ‫מאך‬ ַ ‫ איך‬,‫עולם‬ ‫ און אויפ'ן צווייטן זייט פונעם‬,‫טעלעפאן געקלינגען‬ ָ ‫האט דער‬ ָ ,'‫ 'תוך כדי דיבור‬,‫און וואונדער איבער וואונדער‬ ‫ ַאזוי ַאז אין איין‬,‫דיאמאנטן‬ ַ ַ ‫צאל‬ ָ ‫אנגעבאטן צו קויפן ביי אים ַא שיינע‬ ָ ָ ‫האט‬ ָ ‫ וועלכער‬,‫טרייבל איז געווען ַא סוחר‬ ‫ און ער איז ַארויס ממש 'מאפילה‬,‫גארנישט געטוהן‬ ָ ‫האט‬ָ ‫וואס ער‬ָ ‫וואכן‬ ָ ‫פארדינט ַאנטקעגן ַאלע‬ ַ ‫האט ער‬ ָ ‫סעקונדע‬ ...'‫לאורה‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬פרשת וירא‬ ‫‪áé‬‬ ‫‪ ãéà à© ééá ùåàé ïéé÷ àã‬ט‪ïò÷ øòèùøòáéåà øòã .‬‬ ‫¨‬ ‫‪øòééæ æéà'ñ æà© øòãਠ,(:èéø óã à"ç ÷"äåæ) úåøéáò òéâæàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪.ïéðò ïãòé ïéà ïôìòä âéáééà‬‬ ‫‪ùèðòî øòã øòãਠ,óéåøòã ïäåè åö äáåùú øòååù‬‬ ‫÷‪øãñë øòãééì èøòåå øò éåå èòæ øò ïåà íåøà© êéæ è÷å‬‬ ‫‪© øòã ,øòèééåå ÷åãö 'ø ÷"äøä èáééøù ,íéðéðò òâéã'äæä íìåò ïéà ïò÷ðéæøàô‬‬ ‫‪éåáòâ øòöðàâ‬‬ ‫©‬ ‫‪øòî ïåà øòî‬‬ ‫‪¨ ïéåù ïòîå÷òâ êàã‬‬ ‫‪êàð‬‬ ‫‪¨ æéà ÷ìàô‬‬ ‫‪¨ ïùéãéà ïåô‬‬ ‫‪êéæ èòåå øò æà© ïâàæ‬‬ ‫‪¨ åö ïééæ ùàééî èùéð êéæ øò øàè‬‬ ‫¨‬ ‫‪íäøáàå' ,èâàæ‬‬‫‪¨ ÷åñt øòã éåå ,ùåàé ïâéãðòèùìåô à© èùéð ììëá æéà'ñ ìééåå ,ïåôøòã ïãééùtਠïòðò÷ èùéð‬‬ ‫פאר‬‫נאר ַ‬ ‫געוואלט געבן ַא סכום געלט פאר צדקה‪ָ ,‬אבער ָ‬ ‫ָ‬ ‫ט‪ .‬רבינו ניסים גאון ז"ל ברענגט ַא מעשה‪ַ ,‬א גביר ָ‬ ‫האט‬ ‫געטראפן ַאן ָא‪ï‬געריסענעם‬ ‫ָ‬ ‫גאס‪ ,‬און‬ ‫געגאנגען אויפ'ן ַ‬ ‫ַ‬ ‫האלט שוין לאחר יאוש רח"ל‪ .‬איז ער‬ ‫וואס ַ‬‫ַא איד ָ‬ ‫וואס שיקט‬ ‫האט ַא פעטער אין חוץ לארץ ָ‬ ‫ארימאן‪ ,‬ער ָ‬‫ַ‬ ‫ארימאן‪ ,‬פרעגט ער אים‪ ,‬פון וואו לעבסטו? ענטפערט דער ָ‬ ‫ַ‬ ‫ָ‬ ‫אים געלט‪ .‬גייט ער צו ַא צווייטן‪ ,‬און ַאזוי צו ַא דריטן‪ ,‬און ַאזוי ווייטער‪ָ ,‬אבער יעדער האט געהאט 'עפעס' א‬ ‫פרנסה‪ ,‬אזש אז קיין איינער פון זיי איז נישט געווען לאחר יאוש‪.‬‬ ‫האט‬ ‫האט געגעסן פון די מיסטן‪ַ ,‬א 'חובק אש‪ï‬תות'‪ .‬דער גביר ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫געטראפן ַא איד ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער גביר‬ ‫ענדליך ָ‬ ‫וואס איז מסתמא שוין מיואש רח"ל‪ .‬ער נעמט ַארויס‬ ‫ארימאן ָ‬‫ַ‬ ‫געטראפן ַא ריכטיגן ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ענדליך‬ ‫זיך געפרייט‪ ,‬ער ָ‬ ‫וואס איז לאחר‬ ‫פאר איינעם ָ‬ ‫דאס ַאוועקגעלייגט ַ‬ ‫האב ָ‬ ‫זאגט אים‪ :‬נעם דיר ַא מתנה‪ ,‬איך ָ‬ ‫ַא גרויסן ‪ï‬עקל געלט‪ ,‬און ָ‬ ‫יאוש‪.‬‬ ‫פארזיכערט אינעם‬ ‫האלט לאחר יאוש?! איך בין ַ‬ ‫האט אים ָאנגעשריגן‪' :‬איך ַ‬ ‫ארימאן ָ‬ ‫ַ‬ ‫שרייבט רב נסים גאון‪ :‬דער ָ‬ ‫'פארוואס שרייסטו אויף מיר? איך וויל‬ ‫אינגאנצן נישט מייאש!' פרעגט אים דער גביר‪ָ ַ :‬‬ ‫ַ‬ ‫אויבערשטען‪ ,‬איך בין זיך‬ ‫האסט מיך‬ ‫געוואלט געבן ַא מתנה? דו ָ‬ ‫ָ‬ ‫האסט מיר דען‬ ‫ארימאן‪' :‬דו ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאגט אים דער ָ‬ ‫דאך דיר געבן ַא מתנה!' ָ‬ ‫ָ‬ ‫געוואלט ַאוועקנעמען דעם בטחון‬ ‫ָ‬ ‫האסטו ביי מיר‬ ‫האלט לאחר יאוש‪ָ ,‬‬ ‫געזאגט ַאז איך ַ‬ ‫ָ‬ ‫האסט‬ ‫געוואלט הרג'ענען! דו ָ‬ ‫ָ‬ ‫באשעפער!'‬ ‫אין ַ‬ ‫דאך שוין נישט צו וועמען צו‬ ‫האט ער ָ‬ ‫ארימאן איז פול מיט בטחון‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫האט געזען‪ַ ,‬אז ַאפילו דער ָ‬ ‫ווען דער גביר ָ‬ ‫דאס געלט אינעם בית הקברות‪.‬‬ ‫באהאלטן ָ‬ ‫האט ער דעריבער ַ ַ‬ ‫דאס געלט פון אים‪ָ ,‬‬ ‫רעדן וועגן נעמען ָ‬ ‫האט זיך איבערגעדרייט‪,‬‬ ‫דאס רעדל ָ‬ ‫‪ï‬אסירט ַאז ָ‬ ‫האט ליידער ַ‬ ‫דאך ָאבער א 'גלגל החוזר בעולם'‪ ,‬און עס ָ‬ ‫עס איז ָ‬ ‫האט‬ ‫און דער גביר איז געווארן א יורד‪ ,‬נישט האבנדיג אפילו א שטיקל ברויט צו עסן‪ ,‬פאר זיך מיט די משפחה‪ָ .‬‬ ‫ארויסצוגראבן‬ ‫ָ‬ ‫געגאנגען ַ‬‫ַ‬ ‫באהאלטן ַא סכום געלט אינעם בית הקברות‪ ,‬און ער איז ַאהין‬ ‫האט ַ ַ‬ ‫ער זיך דערמאנט ַאז ער ָ‬ ‫'גראבט אויף ַא בית‬ ‫דאס געלט‪ .‬אין יענע צייטן איז געווען פון די ערגסטע פארברעכנס קעגן דער מלוכה אויב מ ָ‬ ‫ָ‬ ‫'האט אים איינגעזעצט אין תפיסה‪.‬‬ ‫‪ï‬אליציי איז געוואויר געווארן דערפון‪ ,‬און מ ָ‬ ‫עלמין‪ .‬די ָ‬ ‫אויסגעבראכן אין ַא געוויין‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫האט מען אים ַאריינגעפירט ַא געקייטעלטן צום משפט‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ש‪ï‬עטער ָ‬ ‫האב‬‫אמאל געווען רייך‪ ,‬און איך ָ‬ ‫האט דער איד דערציילט‪ ,‬איך בין ַ ָ‬ ‫פארוואס ער וויינט‪ָ .‬‬ ‫פרעגט אים דער ריכטער ַ ָ‬ ‫געוואלט ַארויסנעמען‬ ‫ָ‬ ‫האב איך‬ ‫ארימאן‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫געווארן ַאן ָ‬ ‫ָ‬ ‫באהאלטן געלט אינעם בית עלמין‪ ,‬און איצט בין איך ליידער‬ ‫ַ ַ‬ ‫גראבן אינעם בית‬ ‫געוואלט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האב‬ ‫באהאלטן‪ .‬דערווייל איז מען מיך חושד ַאז איך ָ‬ ‫דארט ַ ַ‬ ‫האב ָ‬ ‫וואס איך ָ‬‫דאס געלט ָ‬ ‫ָ‬ ‫געוואלט נעמען מיין געלט‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫האב בלויז‬ ‫עלמין‪ .‬חס וחלילה! איך ָ‬ ‫דעמאלס‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫וואס ָ‬ ‫פארוואונדערונג‪' :‬דו געדענקסט מיך?! איך בין דער מענטש ָ‬ ‫פרעגט אים דער ריכטער מיט ַ‬ ‫באשעפער‪' .‬תבא כסא מלכותי‬ ‫האב בטחון אין דעם ַ‬ ‫געזאגט ַאז איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫האב דיר‬ ‫‪-‬קאסטן‪ ,‬און איך ָ‬ ‫געגעסן פון מיסט ַ‬ ‫באווייז אויף‬ ‫דאס זיין ַא ַ‬ ‫זאל ָ‬ ‫האב דערגרייכט‪ָ .‬‬ ‫נאר ווי איך בין ָאנגעקומען און ווי איך ָ‬ ‫ותעיד על תקותי'‪ - '...‬זע ָ‬ ‫האפענונג צום באשעפער!‬ ‫מיין בטחון און ָ‬ ‫וויבאלד‬ ‫ַ‬ ‫יארק‪ ,‬און‬ ‫געפארן קיין ניו ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאלגענדע מעשה‪ :‬זיין טאטע איז ַאמאל‬ ‫האט אונז דערציילט ַא בחור‪ ,‬די ָ‬ ‫עס ָ‬ ‫געפארן אויף שבת קיין‬ ‫ָ‬ ‫פארן אויף שבת‪ ,‬איז דער בחור‬ ‫פאר די תלמידים ַאהיימצו ָ‬ ‫האט געגעבן רשות ַ‬ ‫די ישיבה ָ‬ ‫אויטאבוס‬ ‫ָ‬ ‫פרייטאג‪ ,‬אינמיטן ווינטער‪ ,‬און מען שטייט און ווארט פאר די לעצטע‬ ‫ָ‬ ‫צפת‪ .‬עס איז געווען ַא קורצער‬ ‫אויטאבוס געש‪ï‬עטיגט ָאנצוקומען אין צייט‪ ,‬און דער בחור מיט זיין חבר זענען‬ ‫ָ‬ ‫האט ָאבער דער‬ ‫צו קומען‪ .‬למעשה ָ‬ ‫געהאט‬ ‫ַ‬ ‫האט שוין חרטה‬ ‫פאר'ן זמן פון שבת‪ .‬דער בחור ָ‬ ‫צוואנציג מינוט ַ‬ ‫ָ‬ ‫אויטאבוס אין טבריא‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫ארא‪ï‬געגאנגען פונעם‬ ‫ַ‬ ‫ַ ָ‬ ‫דא‪.‬‬ ‫גאנצער נסיעה‪ ,‬ער ווייסט נישט וואו גייט מען ָ‬ ‫אויף דער ַ‬ ‫‪âé‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬פרשת וירא‬ ‫‪èìòô ñò åàåå èøàã‬‬ ‫÷‪¨ ,'àðâîì àñéð àåä êéøá àùãå‬‬ ‫‪'íäøáàì ììéî éî' êéåà ïåà ,'íéîéá íéàá íéð÷æ äøùå‬‬ ‫‪íòðåô ïåöø éã ïòååòâ éåæà æéà úîàá øòáਠ.ñéåà èùéð‬‬ ‫‪ïáééìâ åö ïìàôòâðééà‬‬ ‫©‬ ‫‪èùéð íòðéé÷ æéà'ñ .(æ ,ë åðéúùøô) 'åâå‬‬ ‫‪ïòéåáôéåà êéæ ìàæ‬‬ ‫‪¨ ÷ìàô‬‬ ‫‪¨ òùéãéà ñàã‬‬ ‫‪¨ æà© øòôòùàá‬‬ ‫‪êéåà ïåà .øòãðé÷ ïáàä‬‬ ‫©‬ ‫‪¨ êàð‬‬‫©‪¨ ïòðò÷ äøù ïåà íäøáà æà‬‬ ‫‪,(äøù åìéôà)© øòðéé÷ ïòåå ,ùåàé ïâéãðòèùìåô à© êàð‬‬ ‫‪ïøéåáòâ èòåå éæ æà© èâàæòâåö‬‬ ‫‪¨ à÷ååã‬‬ ‫¨‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ êàìî øòã éåå íòã êàð‬‬ ‫¨‬ ‫‪ìééåå .ïøòåå ïôìàäòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪êàð‬‬ ‫‪øòèùøòáéåà øòã æà© èáééìâòâ èàä‬‬ ‫‪¨ èòåå éæ æà© èáééìâòâ èùéð èàä‬‬ ‫¨‬ ‫©‪¨ äøù ïåà ,ãðé÷ à‬‬ ‫÷‪èùéð ìàîðéé‬‬ ‫¨‬ ‫‪êéæ øàè'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪èëàìòâ‬‬ ‫©‪æà© ïáééìâ åö áéåçî æéà ãéà à‬‬ ‫©‬ ‫‪éæ èàä‬‬ ‫‪¨ íòìà© íòã èéî ïåà ,'ìåëé ìë' à© æéà‬‬ ‫‪ ïééæ ùàééî‬י‪.'åâå 'øáã 'äî àìôéä' .‬‬ ‫‪ïéà øéà ééá èééåå ïòååòâ æéà'ñ ìééåå ,ïöøàä‬‬‫‪© ïéà êéæ ééá‬‬ ‫‪ïåô øòèìò íòã âéãðñéåå ,íòã ïéà ïáééìâ åö ïâéåà éã‬‬ ‫‪äîéìù äìåàâ éã ïâòåå æà© ,øòèééåå èáééøù ÷åãö éáø øòèùøòáéåà øòã áéåà .øòèìò øéà êéåà ïåà ,íäøáà‬‬ ‫‪éî" (à ,âð äéòùé) àéáð øòã èâàæ‬‬ ‫‪¨ ,àåáì ãéúòì‬‬ ‫‪ééæ øò èìàåå‬‬‫‪¨ ,ãðé÷ à© èéî ïôìòä èìàååòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪ééæ èìàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïéøãäðñ) àøîâ éã èâàæ‬‬ ‫‪¨ êéåà ïåà ,'åâå "åðéúòåîùì ïéîàä ãéáò àì' ïåà ,'óéãò àñéðá èòîì' ìééåå ,øòéøô ïôìàäòâ‬‬ ‫¨‬ ‫האט פריינטליך‬ ‫געהאט אויפ'ן שוועל ַא מזוזה‪ .‬דער איד ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫וואס ָ‬ ‫אנגעקלא‪ï‬ט אויף דער ערשטער טיר ָ‬ ‫ַ‬ ‫האבן ָ‬ ‫זיי ָ‬ ‫דאווענען‬‫שלאפן'‪ .‬גייענדיג צוריק פון ַ‬ ‫ָ‬ ‫דא קענען עסן און‬ ‫'יא‪ ,‬איר וועט ָ‬ ‫אויפגענומען די צוויי בחורים‪ ,‬זאגנדיג‪ָ ,‬‬ ‫זאגט דער בעה"ב צו די צוויי בחורים‪:‬‬ ‫נאכטס‪ָ ,‬‬ ‫פרייטאג צו ַ‬ ‫ָ‬ ‫‪ï‬לאץ‬ ‫ַ‬ ‫געהאט קיין‬‫ַ‬ ‫וואלט איך נישט‬ ‫וואלט געקומען ַאן ַאנדערן שבת‪ָ ,‬‬ ‫‪ -‬כ'וועל אייך מגלה זיין ַא סוד‪ ...‬אויב איר ָ‬ ‫האב ב"ה ַא שטוב מיט צען קינדער און קיין איבריגע‬ ‫שלאפן‪ ...‬ווייל איך ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאר אייך‪ ,‬נישט צו עסן און נישט צו‬ ‫ַ‬ ‫וואס דען? איך מיט מיינע בני בית זענען היינט אינדערפרי צוריקגעקומען פון ַא נסיעה‬ ‫נאר ָ‬ ‫בעט איז נישט דא‪ָ .‬‬ ‫געזאלט צוריקקומען עטליכע טעג צוריק‪ָ ,‬אבער ס'איז געווען‬ ‫ָ‬ ‫האבן שוין‬ ‫איירא‪ï‬ע‪ .‬מיר ָ‬‫ָ‬ ‫פון מקומות הקדושים אין‬ ‫פארטאגס‪.‬‬ ‫פרייטאג ַ ָ‬‫ָ‬ ‫געווארן ביז‬ ‫ָ‬ ‫ערא‪ï‬לאן‪ ,‬דעריבער איז אונזער נסיעה ַאהיים ָא‪ï‬געלייגט‬ ‫ָ ַ‬ ‫ַא טעכנישע ‪ï‬ראבלעם מיט'ן‬ ‫שטאט )וואו זיי זענען געווען בעת די עלטערן זענען געווען אין‬ ‫ָ‬ ‫ַאזוי זענען אונזערע קינדער געבליבן צעטיילט ביי די אידן אין‬ ‫האבן ָאבער נישט געוואוסט ַאז די קינדער וועלן נישט זיין אינדערהיים‬ ‫אויסלאנד( אויף שבת‪ .‬די אנשי חסד פון טבריא ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט איר גענוג צו עסן ביי‬ ‫פאר זייערע שכנים ַא שבת 'כיד המלך'‪ ,‬און ַאזוי ַארום ָ‬ ‫האבן זיי צוגעגרייט ַ‬ ‫אויף שבת‪ָ ,‬‬ ‫שלאפן‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫מיר‪ ,‬און אויך ַא בעט צום‬ ‫האבן ַאפילו גע'חלומ'ט‬ ‫נאך איידער די בחורים ָ‬ ‫באגריפן ווי ַאלעס איז געווען מן השמים‪ָ ,‬‬ ‫האבן די בחורים ַ‬ ‫דעמאלס ָ‬‫ָ‬ ‫‪ï‬ראבלעם אויפ'ן פליגער‪ ,‬און דורך די וואוילטעטיגע אידן פון‬ ‫ָ‬ ‫אויטאבוס‪ ,‬איז שוין געווען ַא‬ ‫ָ‬ ‫ַארויפצוגיין אויפ'ן‬ ‫שלאפן שבת אין טבריא‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫פאר זיי פון הימל‪ ,‬צו עסן און‬ ‫געווארן ַ‬ ‫ָ‬ ‫טבריא‪ ,‬איז צוגעגרייט‬ ‫דינסטאג‪ ,‬איז איינער פון די‬‫ָ‬ ‫נאך שבת‪,‬‬ ‫האט זיך ָאבער נישט געענדיגט בלויז מיט דעם‪ :‬דריי טעג ָ‬ ‫די מעשה ָ‬ ‫געווארן ַא חתן ביי דעם בעל אכסניא אין טבריא‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫צוויי בחורים‬ ‫בלאנדזשעט נישט סתם‪ַ .‬אלעס איז פון הימל!‬ ‫ָ‬ ‫וואס זעען מיר פון דעם? ַא איד‬ ‫ָ‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫באנעט זצ"ל איז געזעסן ביים שיעור‪ ,‬און די‬ ‫האט דערציילט‪ַ ,‬אז הגאון רבי מרדכי ַ‬ ‫דער חפץ חיים זצ"ל ָ‬ ‫האט ער כסדר געשריבן מיט זיין פינגער אויפ'ן טיש‪.‬‬ ‫האבן געזען‪ַ ,‬אז אינמיטן ַא ריתחא דאורייתא ָ‬ ‫תלמידים ָ‬ ‫דאווענען‬ ‫באמערקט ַאז ער שרייבט די ווערטער וואס מיר זאגן ביים ַ‬ ‫זאך און ַ‬ ‫נאכגעפארשט די ַ‬ ‫ָ‬ ‫האבן ָ‬ ‫זיי ָ‬ ‫אין די הייליגע טעג‪' :‬אשרי איש שלא ישכחך ובן אדם יתאמץ בך‪ ,‬כי דורשיך לעולם לא יכשלו' וכו'‪.‬‬ ‫געהאט ַא ליסטע פון יונגעלייט תלמידי חכמים וועלכע ער‬ ‫ַ‬ ‫י‪ .‬ס'איז באקאנט‪ ,‬דער בריסקער רב‪ ,‬הגרי"ז זצ"ל‪ָ ,‬‬ ‫האט‬ ‫האט‬ ‫האט אמונה און בטחון‪ ,‬און דער אויבערשטער ָ‬ ‫געזאגט ַאז ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫בארגן געלט דערפאר‪ ,‬און‬ ‫מאל ָ‬‫אויסהאלטן )ער פלעגט ָאפט ָ‬ ‫ַ‬ ‫פלעגט‬ ‫באצאלן דעם חוב(‪.‬‬ ‫'זאל קענען ַ ָ‬ ‫געהאלפן מ ָ‬ ‫ָ‬ ‫טאקע יעדן חודש‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫געשטאנען דערביי ביים בריסקער רב‪ ,‬ווען ַא איד ָ‬ ‫ַ‬ ‫הרה"ג ר' שמואל הומינער זצ"ל ברענגט‪ַ ,‬אז ער איז‬ ‫זאלן דעקן דעם רב'ס הצטרכות'ן‪ ,‬זיי קענען‬ ‫וואס ָ‬ ‫פאר'ן בריסקער רב‪ַ ,‬אז מ'קען טרעפן רייכע אידן ָ‬ ‫געזאגט ַ‬ ‫ָ‬ ‫אמאל‬ ‫ַ ָ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬פרשת וירא‬ ‫‪ãé‬‬ ‫ושמרו דרך ה' לעשות צדקה ‪ -‬טוהן חסד און 'גוטע מידות'‬ ‫‪çéùî .'äìåàâä ïî åùàééúéù ãò àá ãåã ïá ïéà' (:æö‬‬ ‫איז דער הויפט יסוד‬ ‫‪ùàåéî ïöðàâðéà‬‬ ‫©‬ ‫‪ïééæ ïéåù ïìòåå ïãéà ïòåå ïòîå÷ èòåå‬‬ ‫‪,äøåúä ìò ùåøét ïééæ ïéà) èáééøù ì"æ äðåé åðéáø øòã øòã èâàæ‬‬‫‪¨ íòã óéåà ò÷àè ïåà .äìåàâ øòã ïåô å"ç‬‬ ‫‪ïòðøòì ,äùøt øòâéèðééä øòã ïåô æà© ,(åðéúùøô‬‬ ‫‪äøù ìàå íëéáà íäøáà ìà åèéáä' (á ,àð äéòùé) àéáð‬‬ ‫‪èéî ïáòâ ¯ 'úåáéãð' ïåô ïéðò øòã æéà'ñ áåùç éåå øéî ïùéãéà ïåô ïéðá øòã ïáéåäòâðਠêéæ èàä‬‬ ‫‪¨ éåæà© .'íëììåçú‬‬ ‫‪èîå÷àá'î‬‬ ‫©‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪¨ øëù øòñéåøâ øòã ïåà ,õøàä èééøá à‬‬ ‫‪!ùåàé à© êàð‬‬ ‫‪¨ ,÷ìàô‬‬‫¨‬ ‫פאר‬ ‫האט דער בריסקער רב געענטפערט ַ‬ ‫‪ï‬אר חדשים‪ָ .‬‬ ‫זאל זיין רואיג ַא ָ‬ ‫מיליאן פונט‪ ,‬און עס ָ‬ ‫ָ‬ ‫ארא‪ï‬לייגן ַא פערטל‬ ‫ַ ָ‬ ‫דעם איד‪:‬‬ ‫מיליאנען‪ ,‬וועל איך עס נישט טוהן‪ ,‬ווייל איך וויל‬ ‫ָ‬ ‫ארא‪ï‬לייגן‬ ‫זאלן ַ ָ‬‫וואס ָ‬ ‫‪ -‬אויך אויב איך וועל טרעפן מענטשן ָ‬ ‫פארלירן מיין אמונה און בטחון!‬ ‫נישט ַ‬ ‫געוואלט מנדב זיין געלט‪ָ ,‬אבער דער בריסקער רב‬ ‫ָ‬ ‫האבן‬‫וואס ָ‬ ‫טאקע געווען‪ ,‬עס זענען געווען מענטשן ָ‬ ‫ַאזוי איז ַ‬ ‫געזאגט‪:‬‬‫ָ‬ ‫האט‬ ‫געוואלט נעמען מער ווי אויף איין חודש‪ .‬ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט נישט‬ ‫ָ‬ ‫דארף געפינען‬ ‫גאנצן חודש ַאז איך ַ‬ ‫האב נישט קיין געלט‪ ,‬ווייס איך ַא ַ‬ ‫‪ַ -‬אז איך ווייס אין משך פון חודש ַאז איך ָ‬ ‫דאס‬‫האבן חן זיין ביי דעם אויבערשטען‪ ,‬און ָ‬ ‫זאל ָ‬ ‫גאנצן חודש‪ ,‬איך ָ‬ ‫חן ביי דעם אויבערשטען‪ ,‬געב איך ַאכטונג ַא ַ‬ ‫מיליאנען‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫פאר‬ ‫וועט איר מיר נישט קענען ַאוועקנעמען ַאפילו ַ‬ ‫מיליאנען‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫דאך סיי ווי נישט קיין‬ ‫האבן ָ‬ ‫ַאוודאי זענען מיר נישט אין דער מדרגה פון בריסקער רב‪ָ ,‬אבער מיר ָ‬ ‫געוואלט‬ ‫ָ‬ ‫האט נישט‬ ‫ווארט‪ ,‬מיט די מדת הבטחון פון בריסקער רב‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫כאטש מחזק זיין מיט דעם ָ‬ ‫מעגן מיר זיך ָ‬ ‫באשעפער‪.‬‬ ‫פארלירן זיין מדת הבטחון און נשיאות חן ביי דעם ַ‬ ‫דאס געלט‪ ,‬כדי נישט צו ַ‬ ‫נעמען ָ‬ ‫עס איז ידוע ַאז די זוועהילער רבי'ס‪ ,‬הרה"ק רבי שלמה'קע זי"ע און זיין זון הרה"ק רבי גדלי' משה זי"ע‪ ,‬זענען‬ ‫האט‬‫וואס ער ָ‬ ‫געווען ווייט פון גוזמאות ‪" -‬הרחק כמטחוי קשת"‪ .‬הרה"ק רבי גדלי' משה דערציילט ַא מעשה ָ‬ ‫פאלגענד‪:‬‬ ‫מיטגעלעבט‪ ,‬ווי ָ‬ ‫האבן אויסגענוצט‬ ‫דאקטאר און איין ַא‪ï‬טייקער‪ .‬זיי ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט געוואוינט בלויז איין ָ‬ ‫עס איז געווען ַא שטעטל וואו עס ָ‬ ‫האבן געריסן גרויסע גרויסע געלטער פון אלע קראנקע ל"ע‪.‬‬ ‫דעם מצב אז זיי זענען די איינציגע אין שטעטל‪ ,‬און ָ‬ ‫זאגט )ברכות ס‪' (.‬מכאן שניתנה‬ ‫כאטש די גמרא ָ‬ ‫באשלאסן‪ַ ,‬אז ָ‬‫ָ‬ ‫שטאט לייט צונויפגערופן ַאן אסיפה‪ ,‬און ַ‬ ‫ָ‬ ‫האבן די‬ ‫ָ‬ ‫דאקטאר רייסט ַאזוי פיל‬ ‫ָ‬ ‫האט רשות צו היילן מענטשן‪ָ ,‬אבער אויב דער ָ‬ ‫דאקטאר ָ‬‫ָ‬ ‫רשות לרופא לר‪ï‬אות'‪ ,‬דער ָ‬ ‫באשלאסן‪ַ ,‬אלע מענטשן‬ ‫ָ‬ ‫'האט ַ‬‫באהאנדלען ביי אים‪ .‬מ ָ‬ ‫אלזא מער נישט גיין זיך ַ ַ‬ ‫‪ï‬אציענטן‪ ,‬וועט מען ַ ָ‬ ‫געלט ביי די ַ‬ ‫נאר צום אויבערשטען!‬ ‫דאקטאר‪ ,‬מ'וועט גיין ָ‬‫ָ‬ ‫שטאט וועלן אויפהערן גיין צום ָ‬ ‫ָ‬ ‫פון‬ ‫געשטארבן אין‬ ‫ָ‬ ‫האט מען געזען ַאז קיין איין מענטש איז נישט‬ ‫יאר ָ‬‫האט הרה"ק רבי גדלי' משה דערציילט‪ַ ,‬אז סוף ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאקטאר און דער ַא‪ï‬טייקער! ָאט ַאזוי איז ַאז מען לעבט מיט'ן בורא כל עולמים‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫שטאט‪ ,‬אויסער צוויי מענטשן ‪ -‬דער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט געליטן פון דער‬ ‫וואס ָ‬ ‫טאכטער ָ‬ ‫געהאט ַא ָ‬‫ַ‬ ‫האט‬ ‫הגאון רבי מיכל פיינשטיין זצ"ל )איידעם פון בריסקער רב זצ"ל( ָ‬ ‫דארף מען זיך שנעל מט‪ï‬ל זיין דערמיט‪ .‬אין שטוב‬ ‫אטאקע ח"ו‪ַ ,‬‬ ‫וואס ווען עס קומט ַאן ַ ַ‬ ‫קראנקהייט רח"ל‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫אסטמא‬ ‫ַ‬ ‫ַ‬ ‫זאל מען‬ ‫מאשין וועט נישט ַארבעטן‪ָ ,‬‬ ‫‪-‬מאשינען על כל צרה שלא תבא‪ַ ,‬אז אויב איין ַ‬ ‫זענען געווען עטליכע ָאטעם ַ‬ ‫מאשין‪.‬‬ ‫האבן גרייט ַא צווייטע ַ‬ ‫ָ‬ ‫מ'האט זיי נישט געקענט‬ ‫ָ‬ ‫מאשינען‪ָ ,‬אבער‬ ‫'האט געזוכט די ַ‬ ‫אטאקע רח"ל‪ .‬מ ָ‬ ‫אסטמא ַ ַ‬‫ַ‬ ‫באקומען ַאן ַ‬ ‫האט זי ַ‬ ‫אמאל ָ‬ ‫ַ ָ‬ ‫געטראפן ַאלע זיבן‬ ‫ָ‬ ‫האט מען‬ ‫האלבע שעה ַאוועק פון דער וועלט רח"ל‪ .‬ש‪ï‬עטער ָ‬ ‫טרעפן‪ ,‬און ליידער איז זי ביז ַא ַ‬ ‫הארץ ביי די מש‪ï‬חה‪,‬‬ ‫דאס ַ‬ ‫האט שטראק ווי געטוהן ָ‬ ‫‪-‬פארשטענדליך‪ַ ,‬אז עס ָ‬ ‫מאשינען אונטער איר בעט‪ .‬זעלבסט ַ‬ ‫ַ‬ ‫האלטן ביים לעבן‪.‬‬ ‫צוריקהאלטן און איר ַ‬ ‫ַ‬ ‫'האט עס געקענט‬ ‫פון די געפיל‪ַ ,‬אז מ ָ‬ ‫האט‬‫גאלינסקי זצ"ל איז געקומען מנחם אבל זיין רבי מיכל פיינשטיין‪ ,‬מיט וועמען ער ָ‬ ‫ווען הגה"צ רבי יעקב ַ‬ ‫נאכזאגן‬ ‫וואס מ'פלעגט ָ ָ‬ ‫יאנקעלע דערמאנט רבי מיכל'ען ָ‬ ‫האט רבי ַ‬ ‫לאמזשער ישיבה‪ָ ,‬‬ ‫צוזאמען אין דער ָ‬ ‫ַ‬ ‫געלערנט‬ ‫נאר בנוגע דעם‬ ‫דאס ַאלעס איז ָאבער ָ‬ ‫דא אמונה און השתדלות‪ָ .‬‬ ‫נאמען פון די ראשונים‪ַ ,‬אז עס איז ָ‬ ‫אין ישיבה אין ָ‬ ‫וואלט‬ ‫וואלט געטוהן ַא געוויסע השתדלות ָ‬ ‫זאל ַא מענטש זיך נישט איינרעדן‪ ,‬אויב איך ָ‬ ‫עתיד‪ָ ,‬אבער אויפ'ן עבר‪ָ ,‬‬ ‫‪åè‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬פרשת וירא‬ ‫‪ øàôøòã‬יב‪¨ ÷åñt øòã ìééåå ,‬‬ ‫‪øòã ïéà èâàæ‬‬ ‫©‬ ‫‪èîå÷àá'î‬‬ ‫©‬ ‫‪ øàôøòã‬יא‪ñåàéî éåå ïòî èòæ ,èééæ øòøòãðà© øòã ïåô .‬‬ ‫©‬ ‫‪äåöé øùà ïòîì åéúòãé éë' (èé¯çé ,çé) äøãñ øòâéèðééä ñàåå‬‬ ‫‪¨ óàøèù‬‬ ‫¨‬ ‫÷‪éã ïåà ,èôàùâøà‬‬ ‫©‬ ‫‪© ïåô äãî éã æéà'ñ‬‬ ‫דא‬ ‫דאס איז כפירה נסתרת‪ ,‬ווייל אויפ'ן עבר איז נישט ָ‬ ‫פארגעקומען‪ ,‬וכדומה‪ָ .‬‬ ‫וואלט נישט ָ‬‫‪ï‬אסירט‪ ,‬עס ָ‬ ‫ַאנדערש ַ‬ ‫‪ï‬אסירן‪.‬‬ ‫האט ַאזוי געמוזט ַ‬ ‫‪ï‬אסירט‪ָ ,‬‬‫האט ַ‬ ‫זאך ווי השתדלות‪ .‬אויב עס ָ‬ ‫אזא ַ‬ ‫ַ ַ‬ ‫זאגט )ירמיה לא‪ ,‬יד‪-‬טו( 'קול ברמה נשמע נהי בכי תמרורים רחל מבכה על בניה וגו'‪ ,‬כה אמר ה' מנעי‬ ‫יא‪ .‬דער נביא ָ‬ ‫זאגן ַאז ווען דער בית המקדש‬ ‫פארשטיין‪ ,‬חז"ל ָ‬‫דארף מען ַ‬ ‫קולך מבכי ועיניך מדמעה כי יש שכר ל‪ï‬עולתך' וגו'‪ַ .‬‬ ‫האט דערמאנט זיין זכות צו‬ ‫האבן ַאלע אבות און אמהות געוויינט‪ ,‬און יעדער איינער פון זיי ָ‬ ‫געווארן‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫איז חרוב‬ ‫האט דער‬ ‫פאר רחל ָ‬ ‫נאר ַ‬‫געווארן‪ ,‬און ָ‬ ‫ָ‬ ‫פארוואס איז דייקא רחל געענטפערט‬ ‫ראטעווען דעם כלל ישראל‪ .‬אויב ַאזוי‪ָ ַ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫זאל אויפהערן צו וויינען‪ ,‬ווייל אירע קינדער וועלן אויסגעלייזט ווערן‬ ‫געזאגט 'מנעי קולך מבכי'‪ ,‬זי ָ‬ ‫ָ‬ ‫אויבערשטער‬ ‫פון גלות?‬ ‫באצאלן ַא טייערן ‪ï‬רייז כדי ַא‬ ‫האט מסכים געווען צו ַ ָ‬ ‫איז דער תירוץ‪ ,‬ווייל מיר געפינען ביי רחל אמינו‪ַ ,‬אז זי ָ‬ ‫אריינפאלן ח"ו צו‬ ‫ַ‬ ‫זאל נישט ַ‬ ‫פארגאסן הייסע טרערן ַאז זי ָ‬ ‫דאך ַ ָ‬ ‫האט ָ‬‫דארפן וויינען‪ ,‬ווייל לאה ָ‬ ‫זאל נישט ַ‬ ‫צווייטער ָ‬ ‫כאטש‬‫האבן מיט יעקב אבינו ע"ה‪ָ ,‬‬ ‫זאל קענען חתונה ָ‬ ‫האט איר ַאנט‪ï‬לעקט די סימנים ַאז זי ָ‬ ‫עשו הרשע‪ ,‬ביז רחל ָ‬ ‫האבן מיט יעקב‪,‬‬ ‫האבן און זי וועט מער נישט קענען חתונה ָ‬ ‫שאדן ָ‬ ‫האט געוויסט ַאז דורך דעם וועט זי ַאליין ָ‬ ‫רחל ָ‬ ‫וואס געבט ַאוועק פון זיך כדי ָא‪ï‬צומעקן ַא טרער פון ַא צווייטנ'ס אויג‪ ,‬פירט זיך דער אויבערשטער מיט‬ ‫און דער ָ‬ ‫אים ָאדער מיט איר‪' ,‬מדה כנגד מדה'‪ָ ,‬א‪ï‬צומעקן זיינע טרערן‪...‬‬ ‫זאגט הרה"ק בעל 'ישמח משה' זי"ע )חידושים על נ"ך‪ ,‬ירמיה לא‪ ,‬יד( אויף די ווערטער 'קול ברמה'‪ ,‬ווייל דער‬ ‫ענליך ָ‬ ‫נאר ער בעט שטילערהייט‪ ,‬און מיט ַא‬ ‫וואס בעט ַאן אומזיסטע מתנה פון זיין חבר‪ ,‬רעדט נישט הויך אויפ'ן קול‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫וואס עס קומט אים‪ ,‬רעדט ער הויך אויפ'ן קול )על דרך‬ ‫פאדערט ָ‬ ‫'האלבן מויל'‪ .‬פון דער ַאנדערער זייט‪ ,‬ווען איינער ָ‬ ‫ַ‬ ‫דערפאר‪ ,‬בעט ער דעם אייגנטימער פונעם געשעפט‬ ‫ַ‬ ‫באצאלן‬ ‫האט נישט קיין געלט צו ַ ָ‬ ‫משל‪ ,‬ווען איינער קויפט ע‪ï‬עס אין ַא געשעפט וויסנדיג ַאז ער ָ‬ ‫איבערגעלאזט ביים‬ ‫ָ‬ ‫פאראויס‬ ‫האט ָ‬ ‫ואס ָ‬ ‫א‪ï‬צאלונגען‪ָ .‬אבער איינער ו ָ‬ ‫בארג‪ ,‬מיט לייכטע ָ ָ‬ ‫מיט ַא שטיל בעטנדיג קול‪ ,‬אויב ער קען אים געבן אויף ָ‬ ‫האב איינגעלייגט ביי‬ ‫וואס איך ָ‬ ‫וואס איך נעם‪ ,‬פון דעם געלט ָ‬ ‫זאכן ָ‬ ‫זאגט ער אים הויך אויפ'ן קול‪ ,‬גיב מיר די ַ‬ ‫אסאך געלט‪ָ ,‬‬ ‫געשעפט‪-‬אייגנטימער ַ ַ‬ ‫האט איר איבערגעגעבן‬ ‫פאר איר שוועסטער לאה און ָ‬ ‫האט מוותר געווען ַ‬ ‫דאס זעלבע איז מיט רחל אמינו‪ ,‬זי ָ‬ ‫דיר(‪ָ .‬‬ ‫וואס עס קומט איר על‬ ‫דאס ָ‬‫פאדערן הויך אויפ'ן קול ָ‬ ‫די סימנים‪ ,‬קען זי קומען מיט'ן כח פון אט דעם וויתור‪ ,‬און ָ‬ ‫האבן אויף אירע קינדער און אויסלייזן זיי פון גלות‪.‬‬ ‫זאל רחמנות ָ‬ ‫‪ï‬י דין‪ַ ,‬אז דער אויבערשטער ָ‬ ‫געזאגט צו לוט‪' ,‬כי משחיתים אנחנו את‬ ‫ָ‬ ‫יב‪ .‬אויפ'ן ‪ï‬סוק אין דער היינטיגער ‪ï‬רשה )יט‪ ,‬יג( וואו די מלאכים ָ‬ ‫האבן‬ ‫נאכט פריער‬‫פאר לוט ַא ַ‬ ‫האבן דערציילט ַ‬ ‫וואס די מלאכים ָ‬ ‫דאס ָ‬ ‫זאגט דער מדרש )ב"ר פ"נ‪ ,‬ט( ַאז ָ‬ ‫המקום הזה'‪ָ ,‬‬ ‫האט‬‫פאר זיי ַאלס ַא חטא‪ ,‬ווייל דער אויבערשטער ָ‬ ‫געווארן ַ‬ ‫ָ‬ ‫מאכן סדום ועמורה‪ ,‬איז גערעכנט‬ ‫ַאז זיי גייען חרוב ַ‬ ‫]אזוי ווי דער‬ ‫פאר ַאנדערע מענטשן ַ‬ ‫פאר אברהם אבינו ע"ה‪ ,‬און נישט ַ‬ ‫געוואלט מודיע זיין וועגן דעם ַ‬ ‫ָ‬ ‫נאר‬ ‫דאך ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאל וויסן‬ ‫נאר אברהם ָ‬ ‫געוואלט ַאז ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬ער ָ‬ ‫זאגט )יח‪ ,‬יז( 'המכסה אני מאברהם אשר אני עושה'‪ָ .‬‬ ‫‪ï‬סוק ָ‬ ‫געווארן פון זייער מחיצה‬ ‫ָ‬ ‫ארויסגעווארפן‬ ‫ָ‬ ‫געווארן און ַ‬ ‫ָ‬ ‫געשטראפט‬ ‫ָ‬ ‫דאזיגע מלאכים‬ ‫דערפון[‪ ,‬און ַאלס עונש זענען די ָ‬ ‫יאר‪.‬‬ ‫‪ָ 138‬‬ ‫פאר לוט ַאז דער אויבערשטער‬ ‫וואלט נישט דערציילט ַ‬ ‫פארשטיין‪ ,‬אויך אויב די מלאכים ָ‬ ‫דארף מען לכאורה ַ‬ ‫ַ‬ ‫געווארן ביז ַא קורצע צייט ‪ -‬דעם קומענדיגן‬ ‫ָ‬ ‫באקאנט‬ ‫דאך דער 'סוד' ַ ַ‬ ‫וואלט ָ‬‫מאכן סדום און עמורה‪ָ ,‬‬ ‫גייט חרוב ַ‬ ‫פאר'ן‬ ‫שטראף ַ‬ ‫ָ‬ ‫הארבע‬ ‫אזא ַ‬‫באקומען ַ ַ‬ ‫האבן זיי ַ‬ ‫פארוואס ָ‬ ‫געמאכט די שטעט‪ .‬אויב ַאזוי‪ָ ַ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫האבן חרוב‬‫צופרי‪ ,‬ווען זיי ָ‬ ‫אויסזאגן דעם סוד ַאביסל פריער?‬ ‫ָ‬ ‫נאווארדאקער ישיבה( אין זיין ספר 'ואני תפילה'‬ ‫ענטפערט דער גאון רבי חיים אברהם זייציק זצ"ל )ראש ישיבה אין דער ַ ַ ָ‬ ‫פאר ַא‬ ‫וואס דער אויבערשטער גיט ח"ו ַ‬ ‫שטראף ָ‬ ‫ָ‬ ‫)ח"ג‪ ,‬שער יום הכיפורים‪ ,‬מאמר 'להרגיש בצער הזולת'(‪ַ ,‬אז יעדער צער און‬ ‫געווארן אויפ'ן מענטש צו ליידן‬‫ָ‬ ‫א‪ï‬געמאסטן מיט ַא ‪ï‬ונקטליכן חשבון‪ .‬אויך אויב ס'איז חלילה נגזר‬ ‫ָ‬ ‫מענטש‪ ,‬איז ָ‬ ‫האבן צער מער ווי‬ ‫דארף נישט ָ‬ ‫פאר אים פון הימל‪ ,‬און ער ַ‬ ‫באשטימט ַ‬‫'האט ַ‬ ‫נאר לויט ווי מ ָ‬ ‫יסורים רח"ל‪ ,‬איז עס ָ‬ ‫געווארן אויף די שטעט‬ ‫ָ‬ ‫כאטש ס'איז נגזר‬ ‫נאך איין סעקונדע‪ .‬דעריבער‪ָ ,‬‬ ‫'האט אויף אים גוזר געווען‪ַ ,‬אפילו נישט ָ‬ ‫מ ָ‬ ‫פאר די איינוואוינער פון יענע‬ ‫דאס וועט גורם זיין צער ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫פארברענט צו ווערן‪ָ ,‬‬ ‫סדום און עמורה חרוב און ַ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬פרשת וירא‬ ‫‪æè‬‬ ‫‪¨ ,èééæ øòøòãðà© øòã ïåô‬‬ ‫‪÷åñt) øòèééåå ÷åñt øòã èâàæ‬‬ ‫‪úåùòì 'ä êøã úà åøîùå åéøçà åúéá úàå åéðá úà‬‬ ‫‪íúàèçå äáø éë äøåîòå íåãñ ú÷òæ 'ä øîàéå' (ë‬‬ ‫‪ 'ä÷ãö‬יג ‪¨ ãñçå ä÷ãö øòã ïåô úåëæ ïéà ïåà ,'åâå‬‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪ïáàä‬‬‫‪¨ äøåîò ïåà íåãñ ïåô ïùèðòî éã .'ãàî äãáë éë‬‬ ‫‪,ïùèðòî òøòãðà© èéî ïäåèòâ èàä‬‬‫‪¨ ä"ò åðéáà íäøáà‬‬ ‫‪ïáàä‬‬‫‪¨ ïåà ïàîéøà‬‬ ‫©‬ ‫‪¨ ïà© ïåô ééøùòâ íòã èøòäòâñéåà èùéð‬‬ ‫‪ïòèùøòáéåà íòðåô ïòîå÷àá‬‬ ‫‪© åö ïòååòâ äëåæ øò èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪òøòãðà© èéî ãñç à© ïäåè åö èùéð ïòååòâ øæëàúî êéæ‬‬ ‫‪åëøáðå íåöòå ìåãâ éåâì äéäé äéä íäøáàå' ,äëøá éã‬‬ ‫‪ïòåå 'íéîëç' éåå ùîî ïòååòâ ïòðòæ ééæ ,äáøãà .ïùèðòî‬‬ ‫‪øòã ïøàååòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪æéà øò ,èðééî ñàã‬‬ ‫‪¨ .'õøàä ééåâ ìë åá‬‬ ‫‪ ïèééååö à øàô ïäåè ñèëòìù åö ïòîå÷òâ æéà ñò‬יד‪,‬‬ ‫‪.äëøá ïåô øå÷î‬‬ ‫נאר ערשט אינדערפרי‪,‬‬ ‫נאכט פריער‪ָ ,‬‬ ‫געווארן אויף זיי צו ליידן דעם צער שוין ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫דאך נישט נגזר‬ ‫שטעט‪ָ ,‬אבער ס'איז ָ‬ ‫ארא‪ ï‬פון הימל‪ .‬ממילא‪ ,‬ווען די מלאכים‬ ‫וואס קומען ַ ָ‬ ‫זאלן זיי ש‪ï‬ירן דעם פייער און די שוועבל ָ‬ ‫בשעת מעשה‪ָ ,‬‬ ‫פאר לוט‬‫האבן זיי גורם געווען צוצולייגן צער ַ‬ ‫פאר לוט‪ַ ,‬אפילו ַא קורצע צייט פריער‪ָ ,‬‬ ‫האבן ַאנט‪ï‬לעקט דעם סוד ַ‬ ‫ָ‬ ‫כאטש באמת‪ַ ,‬אנטקעגן דעם‬ ‫הארבן עונש‪ .‬און ָ‬ ‫אזא ַ‬‫באקומען ַ ַ‬‫האבן זיי ַ‬‫און די מענטשן פון סדום‪ ,‬און דעריבער ָ‬ ‫דאס נישט גערעכנט ווי ַא צער‪ָ ,‬אבער פונדעסטוועגן זענען די מלאכים ַאוועקגעשטו‪ï‬ט‬ ‫חורבן פון סדום ווערט ָ‬ ‫האבן זיי צוגעלייגט צום צער פון די מענטשן פון סדום‪,‬‬ ‫באשעפער‪ ,‬ווייל סוף כל סוף‪ָ ,‬‬ ‫געווארן פון דער מחיצה פון ַ‬ ‫ָ‬ ‫פאר זיי פון הימל‪.‬‬ ‫'האט נישט גע'‪ï‬סק'ענט ַ‬ ‫וואס מ ָ‬‫ָ‬ ‫האט דער אויבערשטער מק‪ï‬יד געווען‬ ‫דא ַא מורא'דיגן לימוד‪ַ ,‬אז אויב אויף די רשעים פון סדום ָ‬ ‫לערנען מיר ָ‬ ‫דאך ַאוודאי און‬‫פאר זיי פון הימל‪ ,‬איז ָ‬ ‫באשערט געווען ַ‬ ‫הארל מער ווי ס'איז ַ‬ ‫זאלן נישט ליידן ַאפילו ַא ָ‬ ‫ַאז זיי ָ‬ ‫וואס איז חלילה מצער אידישע קינדער‪ ,‬און 'מדה טובה מרובה'‪,‬‬ ‫באקומען איינער ָ‬ ‫וואס עס ַ‬ ‫שטראף ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַאוודאי גרויס די‬ ‫פארמינערן די ליידן פון ַא צווייטן‪ ,‬און ער היט אים פון ַא צער‪.‬‬ ‫וואס טוט ַ‬‫ווי גרויס איז דער שכר פון איינעם ָ‬ ‫געזאגט צו זיינע געסט‪' ,‬יוקח נא‬ ‫ָ‬ ‫יג‪ָ .‬אנהייב היינטיגע ‪ï‬רשה )יח‪ ,‬ד( ווערט דערציילט‪ַ ,‬אז אברהם אבינו ע"ה ָ‬ ‫האט‬ ‫נאר 'מעט מים'‬ ‫האט ער זיי געגעבן ָ‬ ‫פארוואס ָ‬ ‫מעט מים ורחצו רגליכם והשענו תחת העץ'‪ .‬איז לכאורה שווער‪ָ ַ ,‬‬ ‫האט זיי געברענגט‬ ‫זאגן ַאז ער ָ‬ ‫האט ער געגעבן ברייט‪ ,‬ווי חז"ל ָ‬ ‫זאכן‪ָ ,‬‬‫וואסער‪ָ ,‬אבער ביי די ַאנדערע ַ‬ ‫‪ַ -‬אביסל ַ‬ ‫)'מאסטארד' בלע"ז(‪ ,‬און דריי 'סאה' זעמל‪-‬מעל‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫ָ‬ ‫דריי צינגען מיט 'חרדל'‬ ‫פארוואס אברהם‬ ‫זאגט אויך דער סערעטער רבי‪ ,‬הרה"ק בעל 'מקור ברוך' זצ"ל(‪ ,‬ווייל דער טעם ַ ָ‬ ‫ענטפערן די ספרים )און ַאזוי ָ‬ ‫דאך געווען‪,‬‬ ‫א‪ï‬צואוואשן זייערע פיס‪ ,‬איז ָ‬ ‫ַ‬ ‫פאר די געסט ָ‬ ‫וואסער ַ‬‫האט בכלל געהייסן ברענגען ַאביסל ַ‬ ‫אבינו ע"ה ָ‬ ‫וואס בוקן זיך צום שטויב פון זייערע פיס‪ ,‬און ער‬ ‫אראבער ָ‬ ‫האט געמיינט ַאז זיי זענען ַ ַ‬ ‫ווי רש"י שרייבט‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫זאגן )זעה כלה‬ ‫וואס חז"ל ָ‬ ‫באקאנט ָ‬ ‫האט מק‪ï‬יד געווען נישט ַאריינצונעמען ַאן עבודה זרה אין זיין הויז‪ .‬אויך איז ַ ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער מכבד געווען‬ ‫האט אויך אברהם אבינו ע"ה זיך געפירט‪ .‬פון איין זייט‪ָ ,‬‬ ‫רבתי‪ ,‬פ"ט( 'כבדהו וחשדהו'‪ ,‬און ַאזוי ָ‬ ‫געהאט ַא חשד ַאז זיי דינען די עבודה זרה‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫האט ער‬‫די געסט און זיי געגעבן צו עסן‪ ,‬און פון דער ַאנדערער זייט‪ָ ,‬‬ ‫דארף מען טוהן מיט ַא ברייטער‬ ‫פאר ַא צווייטן‪ַ ,‬‬ ‫קומט דער פסוק אונז לערנען‪ַ ,‬אז דעם 'כבדהו' ‪ָ -‬א‪ï‬צוגעבן כבוד ַ‬ ‫נאר ס'איז גענוג‬ ‫דארף מען נישט טוהן מיט ַא 'הידור'‪ָ ...‬‬ ‫פארדעכטיגן יענעם‪ַ ,‬‬ ‫האנט‪ָ ,‬אבער ביי דעם 'חשדהו' ‪ַ -‬‬ ‫ַ‬ ‫ַאביסל דערפון‪' ,‬יקח נא מעט מים'‪...‬‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫פארוואס צו ברענגען די פלייש‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬א טעם ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫דער מגיד מישרים הגה"צ רבי שלום שבדרון זצ"ל ָ‬ ‫וואסער‬ ‫דאס ַ‬‫געלאפן ברענגען )'ואל הבקר רץ אברהם'(‪ָ ,‬אבער ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאר זיינע געסט‪ ,‬איז אברהם אבינו ע"ה ַאליין‬ ‫ַ‬ ‫געוואלט מכבד זיין‬ ‫ָ‬ ‫האט זיי ַאליין‬ ‫האט ער געשיקט ַא שליח עס צו ברענגען )ווי רש"י שרייבט(‪ ,‬ווייל ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער נאר געברענגט ווייל ער האט זיי‬ ‫דעריבער האט ער אליין געברענגט די פלייש‪ָ .‬אבער די וואסער ָ‬ ‫האט ער עס געטוהן דורך ַא שליח‪...‬‬ ‫חושד געווען ַאלס עובדי עבודה זרה‪ ,‬דעריבער ָ‬ ‫יד‪ָ ַ .‬‬ ‫אמאל ווען דער גאון רבי אברהם גניחובסקי זצ"ל )ראש ישיבה פון דער טשעבינער ישיבה אין ירושלים( איז ַאהיים געקומען‬ ‫געטראגן‬ ‫ָ‬ ‫האט נישט‬‫האט געוואוינט אין בני ברק(‪ ,‬איז ַאריינגעקומען ַא שכנ'טע‪ ,‬וועלכע ָ‬‫מוצאי שבת פון שול )רבי אברהם ָ‬ ‫האט זי אים‬ ‫דערנאך ָ‬ ‫ָ‬ ‫געוואלט שואל עצה זיין מיט אים איבער ַא וויכטיגן ענין‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫האר‪ ,‬און זיך‬ ‫ַא צודעק אויף די ָ‬ ‫‪æé‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬פרשת וירא‬ ‫‪ïâéåà éã ïéà èëòìù éåæà© ïòååòâ æéà ñàã‬‬ ‫‪¨ .èééìòîéøà‬‬ ‫'‪ì"æç ïéà èâðòøáòâ èøòåå ñò éåå ,'íéçöåø òùéãîåì‬‬ ‫‪èééøãòâøòáéà èàä‬‬ ‫‪¨ øò æà© ,ìåëéáë ïòèùøòáéåà íòã ïåô‬‬ ‫‪ïòîåðòâðééøà© ïáàä‬‬‫)‪¨ ééæ áéåà ,ìétùééá íåö .(è"÷ ïéøãäðñ‬‬ ‫‪øéî ñàåå‬‬ ‫‪¨ ïôåà ïà© óéåà èôàøèùàá‬‬ ‫¨‬ ‫‪© ééæ ïåà èàèù éã‬‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪¨ èòá à© ïáòâòâ íéà ééæ ïáàä‬‬ ‫‪¨ ,æéåä ïéà èñàâ‬‬‫©‪© à‬‬ ‫‪,èàèù‬‬ ‫¨‬ ‫‪íåù ïéé÷ ééá ïôàøèù‬‬ ‫¨‬ ‫‪òëìòæà© èùéð ïòðéôòâ‬‬ ‫‪æéà èñàâ‬‬ ‫‪© øòã áéåà .ñàî‬‬ ‫‪¨ ïééæ èéåì õøå÷¯åö ïòååòâ æéà‬‬ ‫‪ïà© ïòîå÷àá‬‬ ‫‪ íåãñ ééá øàð‬טו )‪¨ òëìòåå ,äåðéð øòñéåà‬‬ ‫‪© êéåà ïèìàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪ééæ æà© ñéô òðééæ è÷àäòâôà‬‬ ‫©‬ ‫‪ééæ ïáàä‬‬ ‫‪¨ ,êéåä¯åö ïòååòâ‬‬ ‫‪.(ïäåèòâ äáåùú èùéð ïèìàåå‬‬ ‫‪¨ ééæ áéåà óàøèù‬‬ ‫¨‬ ‫‪òëéìðò‬‬ ‫‪ééæ ñàåå‬‬ ‫‪¨ èòá íòðåô ñàî‬‬ ‫‪¨ øòã åö èñàtòâåö‬‬ ‫©‬ ‫‪ïééæ ïìàæ‬‬ ‫¨‬ ‫‪.øòèééåå éåæà© ïåà ,ïáòâòâ íéà ïáàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪äøãñ øòâéèðééä øòã ïéà èáééøù ì"æ ééçá åðéáø øòã‬‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ øòèùøòáéåà øòã ñàååøàô‬‬ ‫)‪¨ © íòè à© (á ,çé‬‬ ‫‪ìà÷æçé) àéáð øòã øòáਠèðàîøòã ,íòìà© íòã èéî‬‬ ‫‪ïåà íåãñ ïåô ïùèðòî éã èôàøèùàá‬‬ ‫¨‬ ‫©‬ ‫‪áøàä‬‬ ‫©‬ ‫‪éåæà© ãéå' æà© ,äøåîòå íåãñ ïåô àèç íòã øàð‬‬ ‫‪¨ (èî ,æè‬‬ ‫‪æéà'ñ ùèàë‬‬ ‫‪¨ ,èòèù òøòééæ ïòééøãøòáéà ï'èéî ,äøåîò ïéé÷ ïôìàäòâ èùéð ïáàä ééæ ¯ 'ä÷éæçä àì ïåéáàå éðò‬‬ ‫דא אין הויז פונעם רב כדי צו הערן פון‬ ‫דערציילט ַאז זי איז ַאן אלמנה ל"ע‪ ,‬און זי פרעגט אויב זי קען בלייבן ָ‬ ‫געהאנדלט אין ַאן‬ ‫ַ‬ ‫האט זיך‬ ‫באקאנט מיט זיינע גוטע מידות‪ ,‬שוין ָא‪ï‬גערעדט ווען עס ָ‬ ‫האט רבי אברהם )וועלכער איז געווען ַ ַ‬ ‫אים הבדלה‪ָ .‬‬ ‫וואס איז די שאלה‪ ,‬בשמחה רבה‪...‬‬ ‫אלמנה(‪ ,‬געענטפערט‪ָ ,‬‬ ‫וואס רבי אברהם‬ ‫פארלעגנהייט‪ ,‬נישט וויסנדיג ָ‬ ‫האבן זיך געפונען אין ַא ַ‬ ‫די משפחה מיטגלידער פון רבי אברהם‪ָ ,‬‬ ‫דאך בגילוי שער‬ ‫מאכן הבדלה ַאנטקעגן איר ‪ï‬נים‪ ,‬ווייל זי גייט ָ‬ ‫דאך נישט ַ‬ ‫טאר מען ָ‬ ‫דא טוהן‪ .‬פון איין זייט‪ָ ,‬‬ ‫וועט ָ‬ ‫רח"ל‪ .‬פון דער ַאנדערער זייט‪ ,‬קען ער זיך ד ָאך נישט ַאוועקדרייען פון איר‪ ,‬ווייל זי קען געטשע‪ï‬עט ווערן דערפון‬ ‫פארשטיין ווען‬‫זאל ַ‬ ‫געווארן אין היימישע קרייזן‪ַ ,‬אז זי ָ‬ ‫ָ‬ ‫ח"ו )מ ָ‬ ‫'האט איר נישט געקענט מסביר זיין דעם חומר הענין‪ ,‬ווייל זי איז נישט אויפגעצויגן‬ ‫האט ָאנגעפילט דעם בעכער מיט וויין‪ ,‬און‬ ‫האט רבי אברהם געטוהן? ער ָ‬ ‫וואס ָ‬‫מאכן דערוועגן(‪ָ .‬‬‫אויפמערקזאם ַ‬ ‫ַ‬ ‫מ'וועט איר‬ ‫"לאמיר ַאלע זיך אויסדרייען מיט'ן ‪ï‬נים ַאנטקעגן ירושלים און דעם‬ ‫ָ‬ ‫האט ער זיך ָאנגערופן צו זיין מש‪ï‬חה‬ ‫דאן ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאל‬‫וואס ער ָ‬ ‫‪ï‬לאנטער‪ָ ,‬אן דעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער זיך ַארויסגעדרייט פונעם‬ ‫'קדשי קדשים'‪ ,‬און צום כותל המערבי‪ַ "...‬אזוי ָ‬ ‫געהאט דעם איינדרוק‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫נאך ַאן אלמנה‪ ...‬ווייל זי ָ‬ ‫טאכטער‪ ,‬און דערצו ָ‬ ‫פארשעמען ַא אידישע ָ‬ ‫דארפן ַ‬‫חלילה ַ‬ ‫מאכן הבדלה שטייענדיג מיט'ן ‪ï‬נים צו דער ריכטונג פון דעם בית המקדש‪,‬‬ ‫ַאז רבי אברהם פירט זיך אייביג ַאזוי‪ ,‬צו ַ‬ ‫ַאזוי ווי ביי תפילת שמונה עשרה‪...‬‬ ‫וואס זענען מקיים דעם‬ ‫דאס איז באמת די וועג ווי א ערליכע איד דארף זיך צופירן‪ ,‬צו זיין פון די מענטשן ָ‬ ‫פאר דעם‬ ‫דאכט זיך ַ‬ ‫'חכמים המה להטיב' ‪ -‬זיין א חכם ווען עס קומט יענעם א טובה צו טוהן און אויך ווען עס ַ‬ ‫דארף ער עס טוהן אויף ַאן אופן‬ ‫מאכן יענעם אומאנגענעם צוליב ַא געוויסע סיבה‪ַ ,‬‬ ‫אמאל ַ‬ ‫מענטש ַאז ער מוז ַ ָ‬ ‫פאר יענעם‪.‬‬ ‫זאל חלילה גורם זיין צער ַ‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫ַארויסצוגיין ָאן דעם ָ‬ ‫ווארט פון ַא רב‪ ,‬אויפ'ן ‪ï‬סוק )יח‪ ,‬ו( 'והוא עומד עליהם תחת העץ ויאכלו'‪.‬‬ ‫האבן געהערט ַא וואונדערליך ָ‬ ‫מיר ָ‬ ‫מ'זאל נישט‬ ‫ָ‬ ‫זאל זיך נישט שעמען ווען ער עסט‪ ,‬איז בעסער‬ ‫גאסט ָ‬ ‫איז שווער‪ ,‬געווענליך ווען מ'וויל ַאז דער ַ‬ ‫האבן געגעסן?‬ ‫געשטאנען נעבן די מלאכים ווען זיי ָ‬ ‫ַ‬ ‫פארוואס איז אברהם אבינו ע"ה‬ ‫שטיין איבער אים‪ָ ַ ,‬‬ ‫האט ַאנט‪ï‬לעקט דעם מהות‬ ‫זאגט )ח"א קב‪ַ (:‬אז דער בוים ָ‬ ‫האט דער רב געענטפערט‪ ,‬ווייל דער זוהר הקדוש ָ‬ ‫ָ‬ ‫ארא‪ï‬‬ ‫האט דער בוים אויסגעש‪ï‬רייט זיינע צווייגן ַ ָ‬ ‫האט געגלייבט אין דעם אויבערשטען‪ָ ,‬‬ ‫גאס‪ .‬אויב ער ָ‬ ‫פונעם ַ‬ ‫האט‬ ‫האט געדינט עבודה זרה‪ָ ,‬‬ ‫שאטן‪ָ ,‬אבער אויב ער ָ‬ ‫זאל קענען געניסן פונעם שיינעם ָ‬ ‫אויפ'ן מענטש‪ ,‬כדי ער ָ‬ ‫האט געשוינט דעם כבוד פון זיינע געסט‪ַ ,‬אז זיי‬ ‫דער בוים אויפגעהויבן זיינע צווייגן צום הימל‪ .‬אברהם אבינו ע"ה ָ‬ ‫שאטן‬ ‫פארשעמט ווערן אויב ַאנדערע געסט וועלן זען ַאז די מלאכים זיצן אונטער'ן פרייען הימל ָאן ַא ָ‬ ‫זאלן נישט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט געוואוסט‬ ‫האט ער זיך ַאוועקגעשטעלט העכער זיי )'והוא עומד עליהם תחת העץ'(‪ ,‬ווייל ער ָ‬ ‫פונעם בוים‪ .‬דעריבער ָ‬ ‫געראטעוועט דעם כבוד פון זיינע געסט‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫האט ער‬ ‫שאטן‪ ,‬און מיט דעם ָ‬ ‫יא געבן ַא ָ‬ ‫פאר אים וועט דער בוים ָ‬ ‫ַאז ַ‬ ‫וואס דינט‬ ‫און אויך אויב זיי זענען נישט פון די צדיקי הדור‪ ,‬און אפילו נישט מזרע ישראל‪ ,‬נאר ַא טמא'נער גוי ָ‬ ‫וואס איז נישט ראוי צו אזא כבוד‪...‬‬ ‫פאר איינעם ָ‬ ‫עבודה זרה‪ָ ,‬אבער 'כך היא דרכה של תורה'‪ָ ,‬א‪ï‬צוגעבן כבוד אויך ַ‬ ‫האט איבערגעדרייט סדום און עמורה ָאן ַא פריערדיגע‬ ‫פארוואס דער אויבערשטער ָ‬ ‫זאגן ַא טעם ַ ָ‬ ‫טו‪ .‬די בעלי המוסר ָ‬ ‫שטאט נינוה ווערט דערציילט ַאז דער אויבערשטער‬ ‫ָ‬ ‫דארטיגע זינדיגע מענטשן‪ָ ,‬אבער ביי דער‬ ‫ווארענונג צו די ָ‬ ‫ָ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬פרשת וירא‬ ‫‪çé‬‬ ‫ווארענען‪ַ ,‬אז ביז פערציג טעג וועט נינוה איבערגעדרייט ווערן אויב זיי וועלן‬ ‫זאל זיי ָ‬ ‫האט געשיקט יונה הנביא ָ‬ ‫ָ‬ ‫באצייטענס‪.‬‬ ‫נישט תשובה טוהן ַ‬ ‫באנק‪ ,‬און ער פלעגט‬ ‫באאמטער אין ַא ַ‬ ‫געווארן ַאלס ַ ַ‬ ‫ָ‬ ‫איז דער תירוץ‪ ,‬על דרך משל‪ ,‬איינער איז אויפגענומען‬ ‫געהאט קיין ַאנונג וואזוי צו רעכענונג‪ ,‬און ס'איז‬ ‫ַ‬ ‫האט ָאבער נישט‬ ‫אויפנעמען די מענטשן בסבר פנים יפות‪ .‬ער ָ‬ ‫האט‬ ‫באנק ָ‬ ‫דירעקטאר פון דער ַ‬ ‫ָ‬ ‫באנק‪-‬קליענטן‪ .‬ווען דער‬ ‫פאר די ַ‬ ‫שאדנס ַ‬ ‫האט גורם געווען ָ‬ ‫אויסגעקומען ַאז ער ָ‬ ‫א‪ï‬געזאגט פון דער ַארבעט‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫האט ער אים ָ‬ ‫געכא‪ï‬ט דערויף‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫זיך‬ ‫באקאנט‬‫גאר גוט ַ ַ‬ ‫באאמטן וועלכער איז געווען ָ‬ ‫דירעקטאר אויפגענומען ַא נייעם ַ ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער‬ ‫טאג ש‪ï‬עטער‪ָ ,‬‬ ‫ַא ָ‬ ‫באפאלן‬ ‫‪ï‬ארשוין‪ ,‬און פלעגט ַ ַ‬ ‫געהאט ַא חסרון‪ַ ,‬אז ער איז געווען ַאן אויפגערעגטער ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫מיט חשבון‪ָ ,‬אבער ער ָ‬ ‫זאל זיך‬ ‫געווארנט ַאז ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫דירעקטאר פון דער ב ַאנק אים‬‫ָ‬ ‫האט דער‬ ‫באנק‪ָ .‬‬ ‫וואס זענען געקומען אין ַ‬ ‫די קליענטן ָ‬ ‫באהאנדלען‪.‬‬ ‫זאל זיי אויפנעמען פריינטליך און גוט ַ ַ‬ ‫געלאסן מיט די קליענטן‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫פירן רואיג און‬ ‫דאך נישט‬ ‫האבן זיך ָ‬ ‫וואס איז דער חילוק צווישן דעם ערשטן און דעם צווייטן? ביידע ָ‬ ‫וועט ַא מענטש פרעגן‪ָ ,‬‬ ‫אנגעווארענט זיך אויפצופירן בעסער צו די קליענטן‪ ,‬און דעם‬ ‫ָ‬ ‫נאר ָ‬ ‫האט מען דעם צווייטן ָ‬ ‫פארוואס ָ‬‫געפירט ריכטיג‪ָ ַ .‬‬ ‫האט מען ַאהיים געשיקט פון דער ַארבעט?‬ ‫ערשטן ָ‬ ‫דארף וויסן און קענען דעם הוי‪ï‬ט‪-‬יסוד‪,‬‬ ‫באנק‪ַ ,‬‬ ‫וואס וויל קומען ַארבעטן אין ַ‬ ‫גאר ‪ï‬שוט‪ :‬איינער ָ‬ ‫איז דער תירוץ ָ‬ ‫'האנדלט מיט געלט‪ .‬דעריבער‪ ,‬אויב ער איז‬ ‫דאס ָארט וואו מ ַ‬ ‫דאך ָ‬ ‫דארט איז ָ‬ ‫געלט‪-‬זאכן‪ ,‬ווייל ָ‬‫ַ‬ ‫פארשטיין אין‬ ‫צו ַ‬ ‫וואס עס פעלט‬ ‫נאך דערליידן זיינע ַאנדערע חסרונות‪ָ ,‬אבער איינער ָ‬ ‫געלט‪-‬זאכן‪ ,‬קען מען ָ‬ ‫ַ‬ ‫באקאנט מיט די‬ ‫גוט ַ ַ‬ ‫מ'דארף טוהן אין ַא באנק‪ ,‬איז אויך אויב ער פירט זיך אויף איידל און פיין‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫אים דער 'יסוד' פון קענטענישן ָ‬ ‫באנק קען ער נישט ַארבעטן‪...‬‬ ‫ָאבער אין דער ַ‬ ‫האבן‬ ‫זאל זיין ַא בעל חסד און ָ‬ ‫פאר'ן קיום פון דער וועלט איז‪ַ ,‬אז דער מענטש ָ‬ ‫דער נמשל איז‪ ,‬דער הוי‪ï‬ט‪-‬יסוד ַ‬ ‫האט גוטע מידות‪ ,‬קען‬ ‫זאגט )תהלים פט‪ ,‬ג( 'עולם חסד יבנה'‪ .‬דעריבער‪ ,‬אויב ער ָ‬ ‫גוטע מידות‪ַ ,‬אזוי ווי דער ‪ï‬סוק ָ‬ ‫וואס‬‫נאך דערליידן זיינע ַאנדערע חסרונות‪ ,‬מה שאין כן אויב עס פעלט דער הוי‪ï‬ט יסוד פון קיום העולם‪ָ ,‬‬ ‫מען ָ‬ ‫האט מען פון זיינע ַאנדערע מעלות?‪...‬‬ ‫וואס ָ‬ ‫האבן גוטע מידות‪ָ ,‬‬ ‫דאס צדקה וחסד און צו ָ‬ ‫ָ‬ ‫באשטייט דער חילוק צווישן די מענטשן פון סדום ועמורה‪ ,‬און די מענטשן פון נינוה‪ .‬די מענטשן‬ ‫ָאט אין דעם ַ‬ ‫האבן נישט געטוהן חסד איינער מיט'ן‬ ‫וואס ָ‬ ‫פון סדום און עמורה זענען געווען שלעכטע און זינדיגע מענטשן‪ָ ,‬‬ ‫האט זיי געפעלט אין דעם יסוד פון דער‬ ‫פאר ַא צווייטן‪ .‬ממילא‪ָ ,‬‬ ‫נאר געטוהן שלעכטס ַ‬ ‫האבן ָ‬ ‫ַאנדערן‪ .‬אדרבה‪ ,‬זיי ָ‬ ‫געהאט קיין זכות צו קענען עקזיסטירן אויף דער וועלט‪ָ .‬אבער די מענטשן‬ ‫ַ‬ ‫האבן זיי נישט‬ ‫וועלט‪ ,‬און צוליב דעם ָ‬ ‫באשעפער )זע מפרשים‪ָ ,‬אנהייב ספר יונה(‪ ,‬ממילא זענען זיי געווען‬ ‫פארזינדיגט קעגן דעם ַ‬ ‫האבן זיך ַ‬ ‫כאטש זיי ָ‬ ‫פון נינוה‪ָ ,‬‬ ‫אסאך פון די מעלות‬ ‫האבן אים געפעלט ַ ַ‬ ‫וואס עס ָ‬ ‫באנק‪ָ ,‬‬ ‫באאמטן אין דעם משל פון דער ַ‬ ‫ענליך צו דעם צווייטן ַ ַ‬ ‫האבן‪ָ ,‬אבער נישט אינעם יסוד פון זיין ַארבעט‪.‬‬ ‫דארף ָ‬ ‫וואס ַא מענטש ַ‬ ‫ָ‬ ‫געגאנגען אויף‬ ‫ַ‬ ‫טאג‪,‬‬ ‫אמאל אין ַא רעגנדיגן ווינטערדיגן ָ‬ ‫אויערבאך זצ"ל‪ ,‬איז ַ ָ‬ ‫ַ‬ ‫דער גאון און ‪ï‬וסק רבי שלמה זלמן‬ ‫שטארק צו רעגענען‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫גאר‬ ‫האט ָאנגעהויבן ָ‬ ‫גאס אין דער בית וגן געגנט פון ירושלים‪ï .‬לוצלינג ָ‬ ‫דער 'הפסגה' ַ‬ ‫האט געזוכט שוץ פונעם שווערן וועטער‪ .‬איז אים ַאנטקעגן געקומען ַא יונגער בחור‪ ,‬וועלכער‬ ‫רבי שלמה זלמן ָ‬ ‫האט געעפענט דעם שירם‪,‬‬ ‫האנט‪ .‬ער ָ‬ ‫געהאט ָאנגעהויבן לערנען אין ישיבה קטנה‪ ,‬מיט ַא שירם אין ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט ערשט‬ ‫ָ‬ ‫זאל ַאריינקומען אונטער דעם שירם‪ .‬דער‬ ‫זאגט‪ ,‬ער וויל 'שיצן' דעם רב פונעם רעגן‪ ,‬און דער רב ָ‬ ‫ווי איינער ָ‬ ‫שמאל‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫מאס פון ַא דרייצן‪-‬יעריגן בחור'ל‪ ,‬קליין און‬ ‫‪ï‬ראבלעם איז ָאבער געווען‪ַ ,‬אז דער שירם איז געווען לויט דער ָ‬ ‫ָ‬ ‫קא‪ ï‬אונטער דעם‬ ‫זאל קענען ַאריינשטעקן דעם ָ‬ ‫ארא‪ï‬בייגן כדי ער ָ‬ ‫געדארפט ַ ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט זיך‬ ‫ַאזוי ַאז רבי שלמה זלמן ָ‬ ‫וואס זענען‬ ‫‪-‬וואסער‪ָ ,‬‬ ‫געווארן ַאדורכגעווייקט פון די רעגן ַ‬ ‫ָ‬ ‫גאנצער קער‪ï‬ער מיט די מלבושים זענען‬ ‫שירם‪ .‬זיין ַ‬ ‫ארא‪ï‬געקומען פונדרויסן פונעם שירם‪.‬‬ ‫ַ ָ‬ ‫אדורכגעפארן ַא איד מיט ַא גרויסן קאר‪ ,‬און זעענדיג ווי דער ‪ï‬וסק רבי שלמה זלמן‬ ‫ָ‬ ‫דארט ַ‬ ‫בשעת מעשה‪ ,‬איז ָ‬ ‫קאר‪ ,‬און ער וועט אים שוין צופירן‬ ‫איינגעלאדן ַאריינצוקומען אין זיין ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט ער אים‬ ‫ווערט ַאדורכגעווייקט פונעם רעגן‪ָ ,‬‬ ‫דאך שוין מיט דעם בחור‪...‬‬ ‫זאגנדיג‪ ,‬איך גיי ָ‬ ‫א‪ï‬געזאגט דערפון‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך ָאבער ָ‬ ‫וואו ער וויל גיין‪ .‬רבי שלמה זלמן ָ‬ ‫געשטאנען אונטער זיין נשיאות‪ ,‬און וואו‬ ‫ַ‬ ‫)וואס איז‬ ‫ָ‬ ‫למעשה‪ ,‬איז רבי שלמה זלמן ָאנגעקומען אין דער ישיבה 'קול תורה'‬ ‫האבן אים ש‪ï‬עטער געפרעגט‬ ‫ער איז אויך געווען דער ראש ישיבה(‪ַ ,‬אן ַאדורכגעווייקטער פונעם רעגן‪ .‬ווען די בני הישיבה ָ‬ ‫‪èé‬‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬פרשת וירא‬ ‫האט רבי שלמה זלמן געענטפערט‪:‬‬ ‫קאר‪ָ ,‬‬‫געוואלט ַאריינזעצן אינעם ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך נישט‬‫פארוואס ער ָ‬ ‫ַ ָ‬ ‫האט זיך געש‪ï‬ירט גוט‬ ‫וואס ער קען מיר העלפן‪ ,‬ער ָ‬ ‫האב געזען די הנאה פון דעם יונגען בחור פון דעם ָ‬ ‫‪ -‬איך ָ‬ ‫האב נישט געקענט ַאוועקנעמען פון אים זיין גוטן געפיל‪...‬‬ ‫ַאז ער איז ַא 'בר הכי'‪ ,‬איך ָ‬ ‫וואס‬ ‫לערנען מיר פון דער מעשה ַא גרויסן יסוד‪ַ ,‬אז אויך ַא קליין קינד‪ָ ,‬אדער ַא יונג בחור'ל‪ ,‬איז ַא 'מענטש'‪ָ ,‬‬ ‫מאל‬ ‫'טאר ַאוודאי נישט ַאוועקנעמען פון אים זיינע הנאות‪ָ ...‬אפט ָ‬ ‫'דארף זיך רעכענען מיט זיינע הרגשים‪ ,‬און מ ָ‬ ‫מ ַ‬ ‫פארשטייען נישט ַאז אויך ַא קליין קינד ָאדער‬ ‫טוען מענטשן זיך רעכענען מיט די געפילן פון ַא צווייטן‪ָ ,‬אבער זיי ַ‬ ‫אויפמערקזאמקייט צו זיינע געפילן‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫'דארף צולייגן‬ ‫יונגער בחור'ל איז ַא 'מענטש'‪ ,‬און מ ַ‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫דאוונען )ברכת‬ ‫זאגן ביים ַ‬ ‫וואס מיר ָ‬ ‫הרה"ק בעל 'אהבת שלום' זי"ע טייטשט )הג"ה‪ ,‬פ' קדושים(‪ ,‬די ווערטער ָ‬ ‫מאכן שיינען די וועלט‪ ,‬ווען די מענטשן‬‫'יוצר אור'( 'המאיר לארץ ולדרים עליה' ‪ -‬ווען טוט דער אויבערשטער ַ‬ ‫וואס געפינען זיך אין איר‪ ,‬פירן זיך 'ברחמים' ‪ -‬מיט רחמנות איינער צום ַאנדערן‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫באמערקט‬ ‫אבראמסקי זצ"ל‪ ,‬מחבר פון 'חזון יחזקאל'‪ַ ,‬‬ ‫האט דער גאון רבי יחזקאל ַ ַ‬ ‫גאס‪ָ ,‬‬ ‫אמאל גייענדיג אויפ'ן ַ‬ ‫ַ ָ‬ ‫פארוואס זי‬ ‫צוגעגאנגען צו איר און איר געפרעגט ַ ָ‬ ‫ַ‬ ‫יאמערליך‪ .‬איז ער‬ ‫ַא קליין מיידל שטיין אין ַא זייט און וויינט ָ‬ ‫דאס קלייד‬ ‫זאגנדיג צו איר ַאז ָ‬ ‫פארשעמט ָ‬ ‫האט איר ַ‬ ‫דאס קינד געענטפערט‪ַ ,‬אז איר חבר'טע ָ‬ ‫האט ָ‬ ‫וויינט ַאזוי‪ָ .‬‬ ‫געמאכט ווי ער קוקט‬ ‫ַ‬ ‫אבראמסקי ָאנגעטוהן זיינע ברילן‪ ,‬און זיך‬ ‫האט רבי יחזקאל ַ ַ‬ ‫טראגט‪ ,‬איז נישט שיין‪ָ ...‬‬ ‫ָ‬ ‫וואס זי‬ ‫ָ‬ ‫האט ער זיך ָאנגערופן צו איר‪:‬‬ ‫דאן ָ‬ ‫אויף איר‪ ,‬און ַ‬ ‫גאר שיין‪...‬‬ ‫זאג איר אין מיין נאמען‪ַ ,‬אז דיין קלייד איז ָ‬ ‫מאמע‪ ,‬און ָ‬ ‫‪ -‬גיי שנעל ַאהיים צו דיין ַ‬ ‫וואס‬‫פאר איר מאמע ָ‬ ‫אהיימגעלאפן דערציילן ַ‬ ‫ָ‬ ‫געווארן אויפגעלייגט און פרייליך‪ ,‬און זי איז שנעל ַ‬ ‫ָ‬ ‫דאס מיידל איז‬ ‫ָ‬ ‫נאנטע‪:‬‬ ‫פאר זיינע ָ‬‫געזאגט ַ‬‫ָ‬ ‫אבראמסקי‬ ‫האט הרב ַ ַ‬ ‫געזאגט‪ ...‬ש‪ï‬עטער‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט איר‬ ‫דער רב ָ‬ ‫זאגן )סוטה יד‪(.‬‬ ‫האב זוכה געווען זיך ָאנצוקלעבן אין די מידות פון דעם אויבערשטען ]ווי חז"ל ָ‬ ‫‪ -‬ברוך השם‪ ,‬איך ָ‬ ‫'הדבק במידותיו'[‪ï .‬ונקט ַאזוי ווי דער אויבערשטער מעקט ָא‪ ï‬די טרערן פון די ‪ï‬נימ'ער פון מענטשן )זע ישעיה כה‪,‬‬ ‫דארפן מיר זען ָא‪ï‬צומעקן די טרערן פון אידישע ‪ï‬נימער‪...‬‬ ‫ח‪' ,‬ומחה ה' אלוקים דמעה מעל כל פנים'(‪ַ ,‬אזוי ַ‬ ‫באגלייטונג פונעם גבאי אויפ'ן‬ ‫געגאנגען אין ַ‬ ‫ַ‬ ‫אמאל‬ ‫דער וויזשניצער רבי‪ ,‬הרה"ק בעל 'דמשק אליעזר' זי"ע‪ ,‬איז ַ ָ‬ ‫פארקויפט זייגערס‪ .‬ווען זיי זענען שוין געווען‬ ‫'האט ַ‬‫פאר ַא געשעפט וואו מ ָ‬ ‫געגאנגען ַ‬‫ַ‬ ‫פארביי‬ ‫גאס‪ ,‬און זיי זענען ַ‬ ‫ַ‬ ‫פאר דעם משמש‪ַ ,‬אז ער וויל צוריקגיין ַאהין און ַאריינגיין אינעם‬ ‫געזאגט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער 'דמשק אליעזר'‬ ‫ַאביסל ווייטער ָ‬ ‫דארף‬ ‫'סעילסמאן'‪ַ ,‬אז ער ַ‬ ‫ַ‬ ‫פאר דעם‬ ‫געזאגט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער 'דמשק'‬ ‫זייגער‪-‬געשעפט‪ַ .‬אריינקומענדיג אינעם געשעפט‪ָ ,‬‬ ‫פאר דער רעביצין‪...‬‬ ‫באזיץ‪ ,‬ווייל ער וויל עס קויפן ַ‬ ‫האט אין ַ‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫האבן דעם בעסטן און שענסטן זייגער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער 'דמשק'‬ ‫פאר'ן 'דמשק אליעזר' עטליכע זייגערס‪ָ ,‬אבער אויף ַאלע פון זיי ָ‬ ‫האט געוויזן ַ‬ ‫'סעילסמאן' ָ‬ ‫ַ‬ ‫דער‬ ‫מאל‪ ,‬ווען‬ ‫דאס איבערגע'חזר'ט עטליכע ָ‬ ‫האט זיך ָ‬ ‫נאך שענערע זייגערס‪ַ .‬אזוי ָ‬ ‫דאס זוך איך‪ ...‬ברענג ָ‬ ‫געזאגט‪ ,‬נישט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן‬ ‫דארף איך ָ‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז די רעביצין איז ַא גרויסער 'מבין' אויף זייגערס‪ ,‬ממילא‪ַ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫דער 'דמשק אליעזר' ָ‬ ‫פאר איר דעם שענסטן זייגער‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫זאגן 'מבינות'‬ ‫זאל ַאריינרופן זיין פרוי‪ ,‬אפשר וועט זי קענען ָ‬ ‫געזאגט‪ ,‬ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער 'דמשק אליעזר' אים‬ ‫צום סוף ָ‬ ‫'סעילסמאן'‬ ‫ַ‬ ‫וואס די פרוי פונעם‬ ‫פאר זיין רעביצין‪ ...‬וכך הוה‪ ,‬איין זייגער ָ‬ ‫‪ï‬אסט ַ‬ ‫וועלכער זייגער איז ַאממערסטן צוגע ַ‬ ‫באצאלט‬ ‫געבארגט געלט פון דעם משמש‪ ,‬און ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫פאר'ן רבי'ן צו קויפן‪ ,‬איז אים 'געפעלן'‪ ,‬ער ָ‬ ‫פארגעשלאגן ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האנט‪...‬‬ ‫דאס געשעפט מיט'ן זייגער אין ַ‬ ‫דערנאך ָ‬ ‫ָ‬ ‫פארלאזנדיג‬ ‫פאר'ן זייגער‪ָ ַ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫דא ָאפגעשפילט‪ ,‬אויסגעדריקט‬ ‫האט זיך ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫גאנצער מעשה ָ‬ ‫האט דער גבאי‪ ,‬ערשטוינט פון דער ַ‬ ‫ַאהיימגייענדיג‪ָ ,‬‬ ‫ארא‪ï‬געלאזט צו‬ ‫ָ‬ ‫האט איר זיך ַאזוי ַ ָ‬ ‫פארוואס ָ‬ ‫דאך ַא רבי‪ָ ַ ,‬‬ ‫פאר'ן 'דמשק אליעזר'‪ ,‬איר זענט ָ‬ ‫פארוואונדערונג ַ‬ ‫זיין ַ‬ ‫האט דער 'דמשק אליעזר' אים געענטפערט‪:‬‬ ‫זאגן מבינות‪ָ ...‬‬ ‫נאך‪ ,‬געהייסן אים ַאריינרופן זיין פרוי צו ָ‬ ‫אים‪ ,‬און דערצו ָ‬ ‫מאן און פרוי‪.‬‬ ‫דאך ַאוודאי וועגן דעם גרויסן ענין פון ַאריינברענגען שלום בין איש לאשתו‪ ,‬צווישן ַ‬ ‫‪ -‬דו ווייסט ָ‬ ‫פארקויפער פון די זייגערס‬ ‫האב איך געהערט ווי דער ַ‬ ‫געגאנגען דעם געשעפט‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫פארביי‬ ‫פריער‪ ,‬ווען מיר זענען ַ‬ ‫פארטרייבט‬ ‫אומבאקאנטשאפט מיט זייגערס‪ַ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫ַ ַ‬ ‫קאליע ַאלע זייגערס‪ ,‬און מיט איר‬ ‫מאכט אים ַ‬ ‫שרייט אויף זיין פרוי ַאז זי ַ‬ ‫באר הפרשה ‪ -‬פרשת וירא‬ ‫‪ë‬‬ ‫‪ïåà êééø æéà ïééìà© øò ïåà øòâðåä ïåô èãééì ùèðòî‬‬ ‫‪ïáàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪ééæ ìééåå ,äøåú ïúî øàô‬‬ ‫‪© ïòååòâ êàð‬‬ ‫‪¨ ñìàîòã‬‬ ‫¨‬ ‫‪èùéð êéæ èîéøàáøòã‬‬ ‫©‬ ‫‪øò ïåà ,ïèåâ íòìà© ïåô èàæ‬‬ ‫©‬ ‫‪ïáàä‬‬ ‫‪¨ ïåà ,ä÷ãö ïåô äåöî øòã ïéà è'ñåàéî'øàô‬‬‫‪© êéæ‬‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ íòã áéìåö .ïáòì íééá íéà ïèìàä‬‬ ‫‪© åö íéà óéåà‬‬ ‫‪óéåà ïåà èééìòîéøà¨ òøòééæ óéåà è÷å÷òâîåà èùéð êéæ‬‬ ‫‪,íåãñ ïåô ïùèðòî éã èãðòìøàô‬‬ ‫‪© øòèùøòáéåà øòã‬‬ ‫‪.ì"çø øòâðåä ïåô ïèéìòâ ïáàä‬‬ ‫‪¨ ñàåå‬‬ ‫©‪¨ ïùèðòî òøòãðà‬‬ ‫‪,ãñç ïåà ä÷ãö ïäåè ïåô ïèìàäòâ÷éøåö‬‬ ‫©‬ ‫‪êéæ ïáàä‬‬ ‫‪¨ ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪.èééìòîéøà¨ éã øàô‬‬ ‫‪© ïòîåðòâðਠêéæ èàä‬‬ ‫‪¨ øò ïåà‬‬‫‪ïòååòâ ïòðòæ íåãñ ïåô ïùèðòî éã æà© ,èáééøù øò‬‬ ‫‪¨ æéà äøåú éã ùèàë‬‬ ‫‪êàð‬‬ ‫'‪¨ ïåà ,'úéìëúá íéøæëà‬‬ ‫‪¨ øéî ïåô äåöî éã øòáਠæéà ,ïøàååòâ‬‬ ‫‪÷çöéìå íäøáàì äðòù éî ,ììtúî ïòðòæ ïåà ïôàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïáòâòâ èùéð ñìàîòã‬‬ ‫¨‬ ‫‪òìà© ïìàæ‬‬ ‫‪¨ øéî ïåà ,åðàø÷ íåéá åððòé àåä åðá‬‬ ‫‪ùèðòî øòã ñàåå‬‬ ‫‪¨ êàæ‬‬‫‪© à© ¯ 'úéìëù äåöî' à© æéà ä÷ãö‬‬ ‫‪ìëìå åðì úåòåùé ïåà úåàåôø èéî ïøòåå ïôìàäòâ‬‬‫¨‬ ‫‪ñò ïåà ,ïäåè åö ñò ìëù ï'èéî ïééèùøàô‬‬ ‫‪© ïééìà© óøàã‬‬ ‫©‬ ‫‪.ïîà ,ìàøùé‬‬ ‫‪øòèééååö à© éåå ïòæ ìàæ‬‬ ‫‪¨ ùèðòî à© æà© êàæ‬‬ ‫‪© ò'ñåàéî à© æéà‬‬ ‫פארשטייט בכלל נישט צו קיין זייגערס און זייער שיינקייט‪.‬‬ ‫‪ï‬אטענציעלע קונים פון געשעפט‪ ,‬ווייל זי ַ‬ ‫זי ַאלע ָ‬ ‫פאר דעם אויפגערעגטן‬ ‫צוריקגעגאנגען ַאהין‪ ,‬און כ'בין ַאריינגעקומען אין געשעפט‪ ,‬מיט'ן ציל צו ווייזן ַ‬ ‫ַ‬ ‫דעריבער בין איך‬ ‫ערפארונג‪ַ ...‬אזוי וועט ער‬ ‫ַ‬ ‫נאר אויף איר‬ ‫אינגאנצן נישט אויף זיין 'מבינות' איבער זייגערס‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫פארלאז זיך‬ ‫מאן ַאז איך ַ ָ‬ ‫ַ‬ ‫בארואיגן‪ ,‬און עס וועט ווייטער קענען הערשן שלום ושלוה צווישן זיי‪.‬‬ ‫זיך ַ‬ ‫באמערקט ווי עס ליגט אויף דער ערד ַא‬ ‫האט דער גאון בעל 'חפץ חיים' זי"ע ַ‬ ‫גאס‪ָ ,‬‬ ‫אמאל גייענדיג אויף דער ַ‬ ‫ַ ָ‬ ‫ארא‪ï‬געבויגן צו דער ערד‪ ,‬מיט'ן ציל אויפצוהייבן‬ ‫האט זיך ַ ָ‬ ‫האט אויסגעזען ווי 'שמות'‪ .‬דער 'חפץ חיים' ָ‬ ‫וואס ָ‬‫בלעטל ָ‬ ‫באמערקט‬ ‫האט ער ָאבער ַ‬ ‫דאס צעטל‪ָ ,‬‬ ‫האט אויפגעהויבן ָ‬ ‫באהאלטן מיט ַאנדערע 'שמות'‪ .‬ווען ער ָ‬ ‫דאס צעטל און עס ַ ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬ ‫זאכן‪ ,‬נישט קיין דברים שבקדושה‪ָ ,‬אבער פונדעסטוועגן‪ָ ,‬‬ ‫נאר געשריבן וועלטליכע ַ‬ ‫דארט שטייען ָ‬ ‫ַאז ָ‬ ‫האט‬‫פארוואס ער ָ‬ ‫באגלייטער געפרעגט דעם 'חפץ חיים'‪ָ ַ ,‬‬ ‫האט דער ַ‬ ‫בוזעם‪-‬טאש‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫דאס צעטל אין זיין‬ ‫ַאריינגעלייגט ָ‬ ‫האט דער 'חפץ חיים' אים געענטפערט‪:‬‬ ‫דאס צעטל אויף דער ערד‪ָ .‬‬ ‫ארא‪ï‬געלייגט ָ‬‫נישט צוריק ַ ָ‬ ‫ארא‪ï‬בייגן ַאזוי ווי איך‪ ,‬מיינענדיג ַאז‬ ‫דארפן מטריח זיין און זיך ַ ָ‬ ‫זאל זיך ַ‬‫נאך ַא איד ָ‬ ‫געוואלט ַאז ָ‬ ‫ָ‬ ‫'האב נישט‬ ‫‪ -‬כ ָ‬ ‫ארא‪ï‬ווארפן אויף דער‬ ‫עס איז 'שמות'‪ ,‬און ווען ער וועט זען ַאז עס איז נישט קיין 'שמות'‪ ,‬וועט ער עס צוריק ַ ָ ַ‬ ‫ש‪ï‬ארן די‬ ‫ָ‬ ‫געוואלט‬ ‫ָ‬ ‫האב איך זיי ַאלע‬‫וואס וועלן עס אויפהייבן‪ָ ,‬‬ ‫ערד‪ ,‬און ַאזוי וועלן אויך טוהן ַאנדערע אידן ָ‬ ‫טירחא און דעם צער‪...‬‬ ‫באו בצל קוראתי‬ ‫האט דער גאון בעל 'חזון איש' זי"ע‬ ‫נאך דער צווייטער וועלט מלחמה‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫גאלינסקי זצ"ל‪ ,‬פון‬ ‫יאנקעלע ַ‬ ‫אמאל דעציילט א מעשה‪ ,‬צו דעם גאון רבי ַ‬ ‫געבורטשטאט‬ ‫ָ‬ ‫וועלכע מיר קענען ארויסנעמען א געוואלדיגע חיזוק‪ :‬אין זיין‬ ‫האט‬‫פארגעקומען ַא דין תורה צווישן צוויי אידן‪ַ .‬א איד ָ‬ ‫אמאל ָ‬ ‫קאוונע‪ ,‬איז ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫מארק‪-‬טאג‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫פאר'ן ַ‬ ‫געבארגט געלט ביי זיינע גוטע פריינט ַ‬‫ָ‬ ‫פון צייט צו צייט‬ ‫פאר ַא‬ ‫מיט'ן געלט פון די הלוואה‪ ,‬פלעגט ער קויפן סחורה אויפ'ן יריד ַ‬ ‫פאר ַא העכערן ּפרייז‪.‬‬‫פארקויפן ַ‬‫דערנאך פלעגט ער עס ַ‬ ‫ָ‬ ‫ביליגן ּפרייז‪ ,‬און‬ ‫געהאט קוים אביסל ּפרנסה‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫האט ער‬‫פארדינסטן‪ָ ,‬‬‫פון די ַ‬ ‫האט געשיקט זיין‬ ‫האט דער איד זיך נישט גוט געשּפירט און ער ָ‬ ‫אמאל ָ‬ ‫ַ ָ‬ ‫פארקויפן די סחורה‪.‬‬ ‫דאס געלט‪ ,‬און גיין צום יריד קויפן און ַ‬ ‫בארגן ָ‬‫פרוי צו ָ‬ ‫מארק‪,‬‬ ‫באקומען ַא הלוואה‪ָ ,‬אבער גייענדיג אויפ'ן וועג צום ַ‬ ‫טאקע ַ‬ ‫האט ַ‬‫זי ָ‬ ‫האט 'איבערגעדרייט' דעם‬ ‫פארלוירן דעם בייטל מיט'ן געלט‪ .‬זי ָ‬ ‫האט זי ַ‬ ‫ָ‬ ‫געטראפן ַא‬ ‫ָ‬ ‫האבן אפשר‬ ‫מארק אויב זיי ָ‬ ‫מארק‪ ,‬פרעגנדיג מענטשן ביים ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט געפונען‬ ‫געזאגט ַאז ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ַא איד איר‬‫בייטל מיט געלט‪ .‬ענדליך ָ‬ ‫דאך‬ ‫דאס געלט‪ָ ,‬אבער ער וויל עס איר נישט אומקערן‪ ,‬ווייל עס ווערט ָ‬ ‫ָ‬ ‫גע'ּפסק'ענט אין שולחן ערוך )חו"מ סי' רסב‪ ,‬סי"א(‪ַ ,‬אז 'המוצא מעות מפוזרים‬ ‫גאס‪,‬‬‫הרי אלו שלו'‪ .‬ווען איינער געפינט געלט אויסגעשּפרייט אויף דער ַ‬ ‫איז עס זיינס‪ ,‬און ער איז נישט מחויב עס צוריקצוגעבן צום בעה"ב‪ ,‬ווייל‬ ‫וויבאלד‬ ‫ַ‬ ‫פאל זיך מייאש געווען פונעם געלט‪,‬‬ ‫אזא ַ‬ ‫האט אין ַ ַ‬‫דער בעה"ב ָ‬ ‫האט‬‫דאס געלט‪ָ ,‬‬ ‫האט געפונען ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫האט נישט קיין סימן‪) .‬דער איד ָ‬ ‫עס ָ‬ ‫וויבאלד ער נויטיגט זיך‬ ‫ַ‬ ‫גע'טענה'ט ַאז ער איז אינעם גדר פון ַאן 'אונס'‪,‬‬ ‫שטארק אינעם געלט‪ ,‬ממילא‪ ,‬וויל ער זיך פירן לויט'ן דין‪ ,‬און ער‬ ‫ַ‬ ‫זייער‬ ‫דאס געלט 'לפנים משורת הדין'‪(.‬‬ ‫קען נישט צוריקגעבן ָ‬ ‫האט די פרוי גערופן יענעם איד צו ַא דין תורה‬ ‫פארווייטאגט‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫אינגאנצן‬ ‫סּפעקטאר זצ"ל‪ .‬אין דעם‬ ‫ָ‬ ‫קאוונער רב‪ ,‬הגאון רבי יצחק אלחנן‬‫פאר דעם ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט די פרוי געשילדערט מיט טרערן אין די אויגן‬ ‫טאג פון דער דין תורה‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫דאס געלט גייענדיג צום יריד‪ .‬דער בעל‬ ‫פארלוירן ָ‬ ‫האט ַ‬‫פאר'ן רב ווי זי ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאס געלט‪ָ ,‬אבער‬‫טאקע געפונען ָ‬‫האט ַ‬‫האט ָאבער גע'טענה'ט‪ַ ,‬אז ער ָ‬‫דין ָ‬ ‫דאס געלט‬ ‫ער וויל עס נישט צוריקגעבן צו איר‪ ,‬ווייל לויט די הלכה‪ ,‬איז ָ‬ ‫האט רבי יצחק אלחנן‬ ‫נאכ'ן אויסהערן די טענות פון ביידע צדדים‪ָ ,‬‬‫זיינס‪ָ .‬‬ ‫גע'ּפסק'ענט ַאז ער איז מחויב איר צוריקצוגעבן די אבידה‪ ,‬ווייל ריכטיג‬ ‫דאס געלט זיינס ווייל דער בעה"ב איז זיך‬ ‫טאקע ַאז על ּפי הלכה איז ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט נישט קיין סימן‪ָ ,‬אבער די פרוי איז‬‫וויבאלד עס ָ‬ ‫ַ‬ ‫מייאש פונעם געלט‬ ‫האבן‬ ‫דארפן ָ‬‫מאן‪ ,‬און מיר ַ‬ ‫נאר איר ַ‬ ‫דאך נישט דער 'בעה"ב' אויפ'ן געלט‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫אינגאנצן נישט געוואוסט פון די אבידה )ווען‬ ‫ַ‬ ‫דאך‬ ‫האט ָ‬ ‫זיין יאוש‪ ...‬און ער ָ‬ ‫דארף ער איר צוריקגעבן‬‫האט עס געפונען(‪ ,‬קומט אויס‪ַ ,‬אז מצד הדין ַ‬ ‫יענער ָ‬ ‫דאס געלט‪.‬‬‫ָ‬ ‫האט דער 'חזון איש' געזען ַארויסגעלערנט פון דעם ּפסק פון רבי יצחק‬ ‫ָ‬ ‫טאר זיך נישט מייאש זיין‪ ,‬ווייל‬ ‫אלחנן‪ ,‬א שטארקע יסוד אין לעבן‪ַ :‬א איד ָ‬ ‫נאר דעם אויבערשטען'ס‪ ,‬און‬ ‫דאך נישט זיינס‪ָ ,‬‬ ‫האט‪ ,‬איז ָ‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫ַאלעס ָ‬ ‫'באלעבאס' צו קענען זיך מייאש זיין‪ .‬זיין יאוש‬ ‫ָ‬ ‫ממילא‪ ,‬איז ער נישט דער ַ‬ ‫קיינמאל נישט ווערן‬ ‫ָ‬ ‫שטארקן און‬ ‫ַ‬ ‫נאר‬ ‫דארף זיך ָ‬ ‫גארנישט ווערד‪ ,‬ער ַ‬ ‫איז ָ‬ ‫געפאלן ביי זיך‪.‬‬ ‫ַ‬