קרית ברסלב בלעטל · Kiryas Breslev Bletel — וירא (2026-10-26)

בס”ד /שנה ז' /פרשת וירא /נומער 332
היכל הקודש לינדען
צייכענט אפ דעם דריטן יאר
זינט איר גרינדונג
היכל הקודש נייעס
ליכטיג
פנינים
מיין יחוס בריוו
אהרן קליטניק
וויאזוי פארט מען צו
מקומות הקדושים?
על
בריוו פון דער ראש ישיבה שליט"א
הצדיקים
ועל
החסידים
אבד חסיד מן
הארץ הרה"ח ר'
שלמה ברוך
בלוי ז"ל
בס"ד רבינ'ס לעבנסגעשיכטע 28 מעשה פון תפילה 03
פרשת וירא א בליק אויף צוריק 29 עירנו 04
תשפ"ז
קלאסיפיידס 30 היכל הקודש נייעס 06
נומער געשעענישן 31 על הצדיקים 10
331
שנה ז' חדר טברי' 34 בריוו פון ר"י שליט"א 24
ר' שלמה ברוך ז"ל 36 מעשה פון א צדיק 26
332נומער 303
תרומה /
פרשת נומער
פרשת/וירא /
בס”דז'/ /שנה ו'
בס”ד /שנה
6 נדבה'לעך
אברהם הערש
וועבערמאן
א קידוש השם
אין מאנסי
גרשון קרעמער
'הייליג'ער שבת
היכל הלכה
נאר נישט שמד
אהרן קליטניק
היכל הקודש לינדען
צייכענט אפ דעם דריטן יאר
זינט איר גרינדונג
היכל הקודש נייעס
ליכטיג
פנינים
מיין יחוס בריוו
אהרן קליטניק
וויאזוי פארט מען צו
מקומות הקדושים?
פארוואס איז ביליגער
א פלייט מיט א
סטאפ?
גרשון קרעמער
א דעקע פאר א פדיון
אהרן קליטניק
צדקה פאר א גוי?
דומ"ץ שליט"א
על
בריוו פון דער ראש ישיבה שליט"א
הצדיקים
ועל
החסידים אבד חסיד מן
הארץ הרה"ח ר'
שלמה ברוך
אדר זעט מען א שמייכל אויף יעדענס פנים | ווער איז דער פרייליך מאכער די אנדערע חדשים
פונעם יאר | וויאזוי באווייזט ער צו זיך האלטן אין א גוטע גוסטע | הערט פון מו"ה מיכל ראזענפעלד
בלוי ז"ל
הי"ו איבער זיין מרבין בשמחה א גאנץ יאר אין אלע מצבים .שמחה עד אין קצבה
בס”ד בס”ד
פרשת ויראפרשת תרומה
אויסגאבע 10 #
אויסגאבע 37 #
27
מיין שכן אין
קימפעטארן היים
ג .פעקעטע
covered
פארן יאר
ש .ל .פליישמאן
ערווארטונגען
ברענגט
אנטוישונגען
ש .טראכטער
עכטע
חאלאקע
א ליידיגע זיץ
ש .טראכטער
דאס האסטו מיין לעצטן שטיקל ברויט
אויפן פליגער
בילדער
ש .טראכטער
לאמיר ראטעווען די וועלט
מ .פעדער
דאס ווארטן קומט צו אן ענדע
הער א מעשה ג .פעקעטע
מ .פאפהניים
רעסעפי
Honey Garlic Chicken
קינדער
היים פרשת וירא
36
תשפ”ז
דער בעל
ביטחון
בלייבט
פרייליך!
יארצייט פון די וואך צווישן די קאטשקע-ס
ספר המדות'ל יארצייט מילתא
רעדאקטאר :אברהם הערש וועבערמאן ,רעדאקציע :אברהם יצחק אייזנער ,אברהם משה הכהן ווען מען טרינקט א שטיקל פון דבדיחותא
ב'שמחה'לע
זינגען הייבט ה'מען אן
עבדו את וואוילטשיגקלייד
משפחת מיין בינד צו דיין שיך
שטראססער ,אהרן קליטניק ,מ .מאנן ,גרשון קרעמער ,יואל וועבערמאן ,יואל שניצלער ,יודא לייב ווייס, היימיש ד ע ר מ ל מ ד ד ע רצ י י ל ט
ישראל דוד העסקעל ,משה ארי' שניטצלער ,משה ראזענבערג ,ישראל קרויס.
845.379.1161
136-Huschke Rd
שטיקלעך פונעם בלעטל אן צושרייבן פון וואו עס קומט.
Hurleyville NY 12747
כל הזכיות שמורות .עס איז נישט ערלויבט צו קאפירן
Editor@bletelmagazine.com
צו באקומען אויף פאסט:
718.387.2691
subscribe@bletelmagazine.com
אויף אימעיל:
Chizikyomi@rabbiroth.org
Bletelmagazine.com
Breslevcenter.com
Gilyoines.com
ארץ ישראל053.315.6938 :
ו יר א תש פ "ז בלעט ל 2
געבעטן דעם אייבערשטן ער זאל מיר מאכן א נס ,ווייל ב"ה
איך בין נישט שולדיג קיין געלט פאר קיין שום איד ,באנק בני ברק יואל לעווי
אדער גמ"ח ,און איך לעב אזוי ווי דער ראש ישיבה לערנט
אונז – א פריילעך און פשוט לעבן ,אן זוכן קיין חובות .איך
האב צוגעזאגט אז אויב ס'וועט געשען א נס ,וועל איך דאס
לכבוד דעם הערליכן בלעטל,
מפרסם זיין אין בלעטל.
דא אין ארץ ישראל איז דא א זאך וואס הייסט 'מענק
איך בין אהיים און איך האב זיי געשיקט נאך א בריוו,
עבודה' ,ענדליך צו א ' 'tax refundאין אמעריקע; איך
אבער זיי האבן ווייטער געענטפערט אז ס'איז נישטא וואס
פלעג אנגעבן יעדע יאר און באקומען פון זיי עטליכע
צו רעדן .האב איך נאכאמאל געבעטן דעם אייבערשטן און
טויזנט דאלאר.
נאכאמאל געשיקט א בריוו.
דאס יאר האב איך אנגעגעבן און זיי האבן געזאגט אז
היינט זונטאג [אפאר שעה פארן ארויפגיין אויפן פליגער
ס'קומט מיר נישט ,ווייל לויטן געזעץ מעג מען פארמאגן
קיין אמעריקע) האב איך באקומען פון זיי אן ענטפער אז
נאר איין דירה ,און זיי זעען אז איך האב נאך איינס .וואס
איך בין גערעכט ,און זיי וועלן מיר ביז א וואך אריינלייגן
איז די מעשה באמת? מיט 10יאר צוריק ,נאך פאר איך
דאס געלט אין באנק; זיי וועלן אפילו צולייגן נאך 200
האב אנגעהויבן הערן די שיעורים ,האט מיר איינער מייעץ
דאלאר פארן מיר שלעפן ביז יעצט.
געווען צו קויפן א 'לאט' [אזוי ווי אינעם פאריגן הערליכן
און פאר מיינע טייערע חברים זאג איך :פאלגט דעם ראש ארטיקל פון ישראל דוד העסקל] ,און מ'וועט מאכן געלט
ישיבה! לייגט נישט קיין געלט ביי א מענטש וואס האט א וכדומה .דערווייל קען מען גארנישט בויען דארט [אגב,
שיינע בארד און פארקויפט מעשיות ,און אויב חס ושלום ס'איז נישט דאס איינציגסטע פלאץ וואו איך האב געלייגט
מ'האט יא געמאכט א טעות ,ניצט מען די הייליגע עצה פון געלט פארן הערן די שיעורים און אלעס שאדן געהאט].
תפילה.
האב איך זיי געזאגט אז ס'איז נישט קיין דירה ,נאר סתם א
ליידיגער שטח .האבן זיי געזאגט אז איך מוז אריבערקומען
צו זייער הויפט אפיס אין ירושלים און ברענגען אלע
וויליאמסבורג שבתי דוד מארקוס
צעטלעך פון דעם לאט.
ענדליך בין איך אנגעקומען ,און נאכן זיצן דארט עטליכע
מיין זון איז אריין אין שפיטאל; איך האב געבעטן דעם שעה ,זאגן זיי מיר אז נישט נאר האב איך נישט קיין רעכט
אייבערשטן ער זאל אהיים קומען נאך דעם זעלבן טאג ,אזוי צו באקומען קיין געלט פאר דעם יאר ,נאר איך דארף זיי
אויך האב צוגעזאגט עס מפרסם צו זיין אין בלעטל. צוריקצאלן פאר די פאריגע יארן אויך .זיי זענען מסכים
צו פארהאנדלען אז איך זאל זיי צוריקגעבן נאר פאר די
שכח אייבערשטער אז ביז אפאר שעה איז מען שוין לעצטע צוויי יאר.
געווען אינדערהיים ,געזונט און שטארק.
איך בין ארויסגעגאנגען און אריין אין קאר ,און שטארק
עירנו
ווינטער רעדער מעדיקעיד
שטייענדיג פארן ווינטער ,ווילן מיר נאכאמאל מיר ווילן אויפמערקזאם מאכן דעם עולם אז יעצט איז
דערמאנען אלע איינוואוינער פון שטעטל אז עס איז גאר די 'מעדיקעיד רינועל' פעריאד .וואס אנדערש ווי אנדערע
וויכטיג ארויפצולייגן ווינטער-רעדלעך (.)Winter Tires פראגראמען וואס מען דארף איבערמאכן יעדעס יאר לויט די
צייט ווען מען האט אנגעהויבן ,האט די מעדיקעיד פראגראם א
די רעדלעך האבן א ספעציעלע ראבער וואס כאפט זיך באשטימטע צייט ווען יעדער מוז איבערמאכן די אפליקאציע,
אן בעסער אויפן וועג און איז ספעציעל געמאכט צו קענען וואס דאס איז ביז נאוועמבער דעם '15טן למספרם.
פארן זיכערער אויפן שניי.
עס איז וויכטיג צו באמערקן אז מיט די נייע געזעצן פון
דאס דארף מען טון אפילו אויב מען האט א קאר מיט פרעזידענט טראמפ ירום הודו ,ווער עס גיט עס נישט אריין
,All-Wheel Driveאון אפילו All-Season Tiresזענען ביזן באשטימטן דאטום וועט פארלירן די מעדיקעיד.
אויך נישט גענוג גוט פארן ווינטער.
ווי אויך איז דא א נייע געזעץ אז יעדער אין די משפחה פון
פארן מיט געהעריגע רעדלעך שטעלט אייך אריין אין
18יאר און העכער מוז ארבעטן כאטש 80שעה א חודש אדער
א סכנה ,און איז אויך א סכנה פאר אנדערע קארס און זיין אין א מוסד; אדער איז דא א צווייטע אפציע אז מען מוז
פיסגייער. פארדינען כאטש $580א חודש.
מען קען באשטעלן די רעדלעך אנליין אויף tirerack.
comאדער אויף .simpletire.com די סכום וואס מען דארף פארדינען איז נישט געוואנדן אין
דעם וואס מען האט פארדינט דעם פארגאנגענעם יאר ,נאר
איר קענט דאס טוישן ביי מו"ה יצחק אפפעלבוים הי"ו לויט וויפיל מען שאצט פאראויס אז מען וועט פארדינען.
- Foort Automotive -וועלכער איז גרייט צו באדינען נאך א גרויסער טויש וואס דער פרעזידענט האט געמאכט
אנשי שלומינו מיט אלע קאר סערוויסעס. איז אז אנדערש ווי ביז יעצט ,וואס מען האט נאר געדארפט
איבערמאכן די אפליקאציע איינמאל א יאר ,וועט מען עס
יעצט דארפן אריינגעבן יעדע 6חדשים צו באשטעטיגן אז
גארנישט האט זיך נישט געטוישט.
מען קען דאס מאכן אנליין ,אדער קען מען זיך פארבינדן
מיט מו"ה אשר בער אינדארסקי הי"ו.
נייעס'לעך
ו יר א תש פ "ז בלעט ל 4
מודעות און
קרישקעלעך
פון די הנהלה
חברי הנ הל ה
פרשת נח
ו' חשון
שוין דא צו
טויזענט ווערטער
מנחה
באקומען!
מעריב הדלקת הנרות 05:57 ..
לך לך מוצאי שבת 07:26 ......
07:03
טשיקן סאלאמי
ריזיגע קאלעקציע פון נייע שיך ,ביי די באזאר.
זמנים לשבת קודש
טשיקן פרענקס
געלט צו דעקן די הויכע קאסטן.
פערמיט פאר די ווילידזש עירוב
יעצט איז דא די איינמאליגע געלעגענהייט
מיטן אייבערשטנ'ס הילף נאכן ווארטן א לאנגע צייט
ארויסצוהעלפן בויען דעם וויכטיגן עירוב ,וואס
מאנטאג פון
פערמיטס נויטיגעאיז האט מען ענדליך ערהאלטן די
דעליווערי
איינציגן שבת ניצן יעדן
נאמבער גייען דאס
טעלעפאן הונדערטער משפחות נייע
שטאנגען מיטוואך און
דינסטאג זייערע
די יוטיליטי קאמפעניס צו קענען ניצן
דעם יאר ,און מיט דעם מאכט מען פשוט גרינגער במשךFREE דאנערשטאג.
845.861.1003
געגנט ,וואס כדי צו בויען דעם עירוב אינעם ווילידזש
DELIVERY
שלומינו וואס וואוינען שוין אין דעם געגענט, פאר אנשי ארדערס ביז 2:00וועלן מיר
טאג.די זעלבןניצן
אויס צו אויפצושטעלן דעם עירוב פעלט זיך
און פאר די משפחות וואס גייען זיך אם ירצה השם בקרוב דעליווערן דעם
יוטיליטי שטאנגען ,עס האט זיך געשלעפט א לאנגע צייט
אריינציען.
ביז מען האט באקומען די רשות דערויף ,און ב"ה יעצט איז
Bottoms, Drumsticks, Cutlets, Family Pack Cutlets, השחיטה מ
באשטעטיגט אנגעקומען די גליקליכע מינוט וואס זיי האבן
באקאנט ווי וואס – הוצאות די
Thin Cutlets, Dark Cutlets, Ground, Family Pack
אין חלק א נעמען צו
ת ר ד הו ית
ב
Darkנאך
Ground, Ground,האט
Nuggets,און
קינדער מסוגלDarkפאר
Fingers, איז בויען אן עירוב Stew, אז מען קען טאקע ניצן זייערע שטאנגען פאר דעם.
Wings, Bones, Gizzards, Liver, Salami, Franks
געוואלדיגע סגולות – קען מען זיך ווענדן צו מו"ה נח קרית ברסלב יעצט האלט מען שוין ביי א מצב אז מען איז גרייט
הי"ו אויף.845-707-6374 : ווייסK I R Y
הערש A S B R
ESLEV POULTRY LIBERTY NY
אנצוהייבן מיט די בוי-ארבעט; עס פעלט נאר אויס דאס
נייעס'לעך
5 וירא תשפ" ז בלע טל
היכל הקודש נייעס
די שטאט לינדען האט זיך אנטוויקלט אין שנת תשע"ט ,ווען
אפאר משפחות האבן זיך דארטן אהינגעצויגן תחת דגלו פון כ"ק
אדמו"ר מקאסאן שליט"א אבער בליץ שנעל איז דאס געווארן
פארשפרייט ,און ס'איז געווארן א פלאץ פאר מענטשן וואס זוכן
צו קויפן ביליגערע דירות און נישט דארפן צאלן די געשוואלענע
פרייזן פון די שטאט.
אפאר פון אנשי שלומינו זענען אויך געווען פון די וואס האבן
זיך דארט אהינגעצויגן ,און מיט גאר אסאך תפילות האט מען זוכה
געווען אז מ'האט געקענט עפענען בשנת תשפ"ד דער הערליכער
בית המדרש היכל הקודש .דער ראש ישיבה האט דאן געשטעלט
די צוויי געטרייע גבאים ,מו"ה יודל איינהארן הי"ו און מו"ה אליעזר
זוסיא ווערטהיימער הי"ו ,זאלן זיין באויפטראגט צו נעמען
אחריות אויף דעם בית המדרש .אז יעדער איינער זאל זיך שפירן
דארט באקוועם ,און אז דער בית המדרש זאל זיין צוגעשטעלט
מיט אלע הצטרכות'ער.
היכל הקודש לינדען
אויף די ערשטע וואך איז דער ראש ישיבה טאקע
אריבערגעקומען און געפראוועט דארטן א שיינע חנוכת הבית,
גרייכט דריי יאר
געקלאפט א מזוזה ,און געגעבן דארטן די ליל שישי שיעור פרשת פון איר גרינדונג
וירא תשפ"ד .דער ראש ישיבה האט זיך דאן אויסגעדרוקט מיט
קענטיגע הנאה און א געוואלדיגע קורת רוח אויף די שיינע
שטיבל ,און ארויסגעברענגט אז עס איז נאך טאקע קליין בכמות,
אבער גאר שיין באיכות ,און האט באזונדער ארויסגעברענגט די
שיינקייט אז דאס איז א בית המדרש פון מלמדים ,אנצייכענדיג
אין די יעצטיגע צייט ווערט אפגעצייכנט פיר יאר פון ווען
אז א גרויס חלק פון די חשוב'ע מתפללים זענען מרביצי תורה
עס איז געעפנט געווארן די שיינע הערליכע בית המדרש ,היכל
און כלי קודש ,און לערנען מיט קינדער די הייליגע תורה .אויף די
הקודש ברסלב אין די שטאט לינדען ,בנשיאות מרן ראש ישיבה
וועג וואס דער ראש ישיבה לערנט מיט אונז כסדר ,אריינצולייגן א
שליט"א.
ליבשאפט אין אידישקייט ,א ליבשאפט צו תורה ,אז זיי זאלן וועלן
זיין ערליכע אידן אפילו ווען זיי ווערן עלטער. דער ווינקל צייכנט זיך אויס צו זיין א הערליכע ווינקל פאר
תורה און תפילה ,און בפרט פאר חיזוק פאר אנשי שלומינו און
אין אנהייב האט מען זיך זייער געמוטשעט מיט מנין ,די
פאר די גאנצע שטאט צו קענען שעפן פון די קוואל וואס דער
געטרייע גבאים האבן ממש געארבעט מיט מסירות נפש צו קענען
הייליגער רבי האט אונז איבערגעלאזט אין זיינע הייליגע ספרים,
שאפן מנין ,ווארטנדיג אינדרויסן ,צומאל אין די קעלט ,צומאל אין
וואס מוהרא"ש זי"ע האט געלערנט מיט אונז ,און וואס דער ראש
די היצן ,און צומאל כאפן א גוטן בזיון ,אבער ס'האט זיי גארנישט
ישיבה האלט אין איין חזר'ן מיט אונז .די לימודים און די חיזוק
אפגעשטעלט ,און מיט מסירות נפש האט מען אוועקגעשטעלט
וואס ווערט געלערנט דא ביי אונז אין חדר היכל הקודש.
ו יר א תש פ "ז בלעט ל 6
גרשון קרעמער
און הערן די דבר תורה ,זיצן די קינדער און הערן זיך צו שיינע דעם מנין.
מעשיות וואס ווערט אנגעפירט דורך הילד החשוב יוסף יהושע
ווערטהיימער נ"י ,ער גרייט זיך שוין פאר במשך די וואך שיינע זאכן ברוך השם היינטיגע צייטן האט זיך דער מנין פארברייטערט ,און עס
וואס ער גייט צושטעלן יעדע וואך פאר די קינדער .אזוי ווי דער זענען צוגעקומען פילע מתפללים וואס זענען זיך מחיה מיט דעם רבי'נס
ראש ישיבה לערנט אז א בית המדרש איז נישט קיין בעיבי-סיטינג, דיבורים און עצות ,מיט די דיבורים פון מוהרא"ש זי"ע און פון די ראש
און זיכער נישט קיין פלאץ וואו קינדער קענען קומען אן אחריות, ישיבה שליט"א.
נאר די עלטערן ווייסן אז די קינדער וועלן זיצן אין בית המדרש און
דער בית המדרש דינט ווי א צוציעונגס קראפט .און א לעבקראפט
הערן שיינע מעשיות.
פאר די גאנצע שטאט ,ווען עס קומט אן דארטן יעדע וואך די די עצתו
עס איז א געוואלדיגע קורת רוח צו זען ווען מ'האלט שוין יארן אמונה ,די בלעטל ,און ווי אויך צענדליגער גלוינות וואס ווערן פון דארט
נאכדעם וואס מוהרא"ש זי"ע איז נסתלק געווארן ,און ווי דער פארשפרייט אין די בתי מדרשים ,זיכער צו מאכן אז יעדער איינער אין
עלטערער דור געבט איבער וויאזוי מוהרא"ש זי"ע אליינס פלעגט לינדען קען זען די שיינע חיזוק ,ווי דער רבי האט געבעטן פון אונז ,אז מיר
זיך מוטשענען מיט מנין אויף די '42סטע גאס ,קוים וואס ער האט זאלן אנטרינקען ביימער.
געהאט מנין ,און ס'איז געווען א שטילע ווינקל.
א חיבה יתירה זעט מען ביים ראש ישיבה ,ווען מ'זעט אז יעדעס יאר
אבער מ'זעט וויאזוי היינט איז עס נתרבה געווארן צו אפילו מאכט דער ראש ישיבה זיכער צו קומען באזוכן דעם בית המדרש און
אזעלכע נייע שטעט ווי לינדען וואס האט זיך אנטוויקלט מיט געבן דארט א שיעור .די שיעורים וואס ווערן דארט געגעבן האט א
יארן שפעטער ,נאכדעם וואס מוהרא"ש זי"ע איז נסתלק געווארן, באזונדערן חן.
איז שוין היינט דא א בית המדרש היכל הקודש הנקראת על שמו,
דער ראש ישיבה האט זיך אמאל אויסגעדרוקט אז רעדנדיג אין דעם
וואס מ'חזר'ט די לימודים וואס מוהרא"ש זי"ע האט אריינגעברענגט
בית המדרש דערמאנט עס וויאזוי היכל הקודש האט זיך אנגעהויבן,
אין די וועלט מיט א מסירות נפש .פון דא זעט מען אז דער כח פון
אין א קליינע בית המדרש .און האט אנגעגעוויזן אז דער ערשטער בית
צדיקים.
המדרש היכל הקודש אין וויליאמסבורג וואס מ'האט געדינגען איז געווען
צומאל קען עס אויסזען ווי א חוזק אדער ווי מ'טוט נישט אויף, קלענער ווי דער בית המדרש אין היכל הקודש אין לינדען ,אבער ברוך
אבער עס גייט דורך יארן ,און די אלע בריוון וואס מוהרא"ש זי"ע השם עס האט זיך היינט צעוואקסן צו קהילות און מוסדות אין אלע
האט געשריבן ,און די אלע דיבורים גייען אריין אין די וועלט .און אידישע שטעט ,און פון דא בעזרת השם וועט אויך וואקסן אסאך שיינע
עס וואקסט און שטייגט אויף א מאסן פארנעם און צענדליגער זאכן.
יונגעלייט ווערן היינט מתקרב טאקע דורך די דיבורים.
אבער אזוי ווי דער רבי האט אונז געלערנט אז די לימודים זאלן
עס איז וויכטיג צו באטאנען אז דאס איז טאקע געווען דער רצון מיר נישט לאזן בלויז פאר אונז ,נאר מ'זאל עס געבן סיי פאר די גאנצע
פון מוהרא"ש זי"ע ,וואס ער האט דאס געשריבן אין די צוואה אז משפחה ,די עזרת נשים ,און די קינדער .שטעלט דער בית המדרש אויך
יעדער איינער זאל זיך משתדל זיין צו עפענען א בית המדרש היכל צו יעדע וואך א שיעור פאר די פרויען ,ווען די פרויען קומען זיך צוזאם
הקודש אין די שטאט וואו ער וואוינט .געלויבט דעם אייבערשטן אין בית המדרש יעדע דינסטאג און הערן א שיינע שיעור וואס ווערט
אז מ'זעט ווי די תלמידים פאלגן ,און דאס ווערט מקוים מיט זיינע געלערנט דורך דער ראש ישיבה שליט"א.
הייליגע ווערטער.
ווי אויך איז דא יעדע וואך ביי שלש סעודות א שיינע קבוצה פון
ניצחתי ואנצח גמרתי ואגמור. קינדער וואס בשעת די עלטערן זיצן אין בית המדרש און זינגען זמירות
7 וירא תשפ" ז בלע טל
היכל הקודש נייעס
סיי אויף יענער וועלט.
אלס ערשטע יסוד ,איז די ישיבה אויסגעשטעלט אויף אן אופן
אז יעדער איינציגער בחור האט א מהלך וויאזוי צו לערנען תורה.
דער הייליגער רבי האט אונז געגעבן א סדר "דרך הלימוד" ,א
וועג צו לערנען דורך זאגן די ווערטער פון די תורה ,אפילו אויב
מ'פארשטייט נישט וואס מ'זאגט און מ'געדענקט נישט וואס
מ'האט געלערנט .אויף דעם וועג קען יעדער איינציגער איד
לערנען תורה יעדן טאג ,און קיינער קען זיך נישט ארויסדרייען
דערפון.
היות פילע בחורים האבן אנגעפרעגט וועלכע שיעורים זיי זאלן
לערנען ,האט דער ראש ישיבה שליט"א אוועקגעשטעלט פיר
יסודות'דיגע שיעורים פאר יעדן בחור; אויב איינער וויל צולייגן
נאך שיעורים ,זאל ער קומען פרעגן פריוואט.
דער ערשטער שיעור איז חומש רש"י מיט תרגום .מען זאל פתיחת הזמן פונעם
זיך מאכן א קבוע'דיגן סדר צו לערנען יעדן טאג א שטיקל פון די
פרשה ,שנים מקרא ואחד תרגום :זונטאג ביז שני ,מאנטאג ביז פרישן ווינטער זמן
שלישי ,און אזוי ווייטער ביזן סוף וואך וועט מען האבן געענדיגט אין ישיבה
די גאנצע פרשה; מען קען עס שוין ענדיגן אפילו דאנערשטאג.
עס וועלן נישט זיין קיין בחינות דערויף און מען גייט קיינעם
נישט פארהערן ,נאר דער עיקר איז אז יעדער בחור זאל זוכה זיין
צו לערנען יעדן טאג אביסל חומש .דאס דארף נישט נעמען מער
דעם פארגאנגענעם דינסטאג פרשת נח ,האט דער ראש ישיבה
ווי זיבן מינוט א טאג ,און אפילו אויב מען קען נישט די טראפן ,קען
שליט"א געגעבן די דרשת פתיחת הזמן פאר די בחורים אין ישיבה.
מען פשוט זאגן די ווערטער.
דער ראש ישיבה שליט"א האט אויסגעווארט אויף דעם טאג ,ווען
דער צווייטער שיעור איז משניות .דער ראש ישיבה שליט"א די בחורים פונעם שטעטל זענען אויך אריינגעקומען אין שטאט
האט געבעטן אז יעדער בחור זאל זיך אנשטרענגען צו לערנען מיטצוהאלטן אין ישיבה ,כדי מ'זאל קענען געבן די דרשה פאר
יעדן טאג ח"י (אכצן) פרקים משניות .פאר א מתחיל וועט עס אלע בחורים אינאיינעם.
נעמען בערך א שעה ,אבער מיט די יארן ווען מען געוואוינט זיך צו,
דורכאויס די דרשה האט דער ראש ישיבה שליט"א אוו
וועט עס נעמען נישט מער ווי א האלבע שעה ביז פערציג מינוט.
עקגעשטעלט די דריי יסודות פון די ישיבה ,און ארויסגעברענגט
דער ראש ישיבה שליט"א האט אסאך ארומגערעדט איבער די פאר די בחורים אז אויב זיי וועלן זיך צוהערן און פאלגן די הדרכות,
גרויסקייט פון משניות ,און בתוך הדברים אויסגערופן עטליכע וועלן זיי האבן א גוט און געשמאק לעבן ,סיי אויף דער וועלט און
ו יר א תש פ "ז בלעט ל 8
גרשון קרעמער
דארף זיך שטארק פרייען מיט יעדע גוטע זאך וואס מען האט ,זיך סיומים פון בחורים וואס האבן געענדיגט ששה סדרי משנה .אבער
מורא'דיג מחי' זיין דערמיט ,און זיין צופרידן מיט זיך אליין. אויב א בחור פילט אז ער קען נישט לערנען אכצן פרקים ,זאל ער
זאגן כאטש אזויפיל וויפיל ער קען.
מיט דעם האט מען אנגעהויבן דעם נייעם זמן אין ישיבה ,וואו
דער ראש ישיבה שליט"א האט אויסגעפירט אז דאס איז בעצם די דער דריטער שיעור איז תהלים :מען זאל פרובירן צו זאגן יעדן
גאנצע מהות וואס די ישיבה האט צו פארקויפן .במשך דעם יאר טאג דעם יום תהלים און אזוי ארום ענדיגט מען דעם גאנצן ספר
וועט מען מער מרחיב זיין און אויסקלארן אלע נקודות ,כדי יעדער תהלים יעדע וואך .דאס דארף צו נעמען בערך צווישן צוואנציג
זאל זוכה זיין צו לעבן דערמיט און האבן דעם גן עדן אויף דער מינוט און א האלבער שעה ,און אפילו דא ,אויב מ'קען נישט זאגן
וועלט און אויף יענער וועלט. דעם גאנצן 'יום' ,זאל מען כאטש זאגן עטליכע קאפיטלעך.
עס לוינט זיך אויסצוהערן דעם גאנצן שיעור וואס פארמאגט דער פערטער שיעור איז גמרא :מען הייבט אן פון מסכת ברכות
נאך אסאך שיינע זאכן .דרוקט דא עס צו הערן. און מען גייט כסדר ביז מען איז זוכה צו ענדיגן גאנץ ש"ס און מען
הייבט עס אן נאכאמאל פונדאסניי.
דינסטאג אינדערפרי איז אויך פארגעקומען א ברית אין ישיבה,
ווען מו"ה אהרן שלמה שווארץ הי"ו האט געפראוועט א ברית אין די צווייטע נקודה פון די ישיבה איז ,אז יעדער זאל זיך קובע
ישיבה .ביים סעודת ברית האט דער חשוב'ער זיידע מו"ה יהונתן זיין א צייט יעדן טאג צו רעדן צום אויבערשטן אויף זיין אייגענע
שווארץ הי"ו אויפגעטרעטן מיט א דרשה פאר די בחורים. שפראך .דאס איז א זאך וואס ס'איז נישט גענוג צו הערן איין מאל,
נאר מען דארף יעדן טאג פרישע חיזוק דערויף.
עס איז אויך געווען דארט א חשוב'ער גאסט ,דער באקאנטער
מגיד מישרים מו"ה לייביש ליש שליט"א ,וועלכער האט קיינער קוקט נישט אויף יענעם; יעדער האט זיך זיין אייגענעם
אויפגעטרעטן מיט טרעפליכע דיבורים פאר די בחורים און פלאץ און זיין מהלך וויאזוי ער רעדט צום אייבערשטן .איינער
ארויסגעברענגט זיין התפעלות פון די ערליכקייט און דרך ארץ גלייכט ענדערש צו גיין אין א שטילע ,באהאלטענע פלאץ ,א
פון די חשוב'ע תלמידי הישיבה. צווייטער גלייכט צו גיין שפאצירן ,און אנדערע האבן אנדערע
וועגן און פלעצער ,אבער יעדער מוז האבן א באשטימטע צייט
מען קען הערן די דרשה אויף "קול ברסלב" ביי דעם וועכנטליכן צו רעדן יעדן טאג צום אויבערשטן ,אים דערציילן אלעס וואס
"ברסלב'ע ברידער" ליל שישי שמועס :דרוקט 1פאר אידיש, ליגט אים אויפ'ן הארץ און אלעס וואס ער דארף .דער ראש ישיבה
דערנאך 4פאר שמועסן און אנאליזן ,דאן 5פאר די "ברסלב'ע שליט"א האט ארומגערעדט און געגעבן משלים וואס און וויאזוי
ברידער" ,און נומער 195פאר דעם שמועס פון פרשת נח. מען זאל רעדן צום באשעפער.
דער זמן האט זיך ברוך ה' אנגעהויבן אויפ'ן רעכטן פוס ,סיי אין די דריטע נקודה אויף וואס די ישיבה איז געבויט ,איז זיך צו
די ישיבה אין וויליאמסבורג ,סיי אינעם שטעטל אין ליבערטי ,און פרייען מיט דעם וואס מען האט; זיין פרייליך און צופרידן מיט
אזוי אויך אין ארץ ישראל; און מיט'ן אייבערשטנ'ס הילף וועט מען יעדע מצוה און גוטע זאך וואס מען האט זוכה געווען אריינצוכאפן.
ווייטער ממשיך זיין מיט א שטארקייט אויף ווייטער ,צו מאכן א מען זאל נישט קוקן אויף א צווייטן אז יענער האט מער אדער
נחת רוח פאר'ן הייליגן באשעפער. אז יענער איז בעסער ,נאר קוקן אויף יעדע זאך וואס מען אליין
פארמאגט :מען האט א קאפל מיט פיאות און א בארד ,מען טראגט
ציצית ,מען היט שבת ,מען עסט כשר ,און אזוי ווייטער .מען
בשם השם נעשה ונצליח
9 וירא תשפ" ז בלע טל
ועל החסידים
על הצדיקים
מ
ו יר א תש פ "ז בלעט ל 10
מתלמידיו של אהרן
קורצע שטריכן איבער אונזער
אומפארגעסליכן חבר הרה"ח
ר' שלמה ברוך בלוי ז"ל
11 וירא תשפ" ז בלע טל
מגיה' אויף אלע ספרים פון מוהרא"ש,
וואו ער האט געארבעט צוזאמען מיט
שליט"א און זיין חשוב'ע מאמע תחי' .אין
זיינע יונגע יארן האט ער געלערנט מיט א פרישן טרער
זיין חבר רבי יחיאל לודמיר שליט"א. גרויס פלייס אין ישיבת 'חכמי לובלין'
בצל הקודש פונעם גרויסן גאון דער בעל מיט פארקלעמטע הערצער
איידער ער האט זיך אריינגעלייגט 'שבט הלוי' זצ"ל. באוויינען אנשי שלומינו די פטירה פון
דערין זענען די ספרים געווען אן קיין אונזער געטרייער חבר און איינער פון
ניקוד; ער האט עס איבערגעקוקט ,מסדר ער איז געווארן מקורב צו מוהרא"ש די גאר נאנטע און געטרייע תלמידים
געווען דעם דקדוק ,און אריינגעלייגט זי"ע נאך אלס בחור ,און פון דעמאלט פון מוהרא"ש זי"ע ,הרב החסיד ר' שלמה
דעם ניקוד אין פילע פון די ספרים .די אן איז ער געווען שטארק מקושר צו ברוך בלוי זכרונו לברכה.
באקאנטע סעריע "אשר בנחל" ,און נאך מוהרא"ש בעבותות אהבה; ער איז
הונדערטער ספרים און קונטרסים וואס געווארן איינער פון די סאמע נאנטסטע דער נפטר האט די לעצטע תקופה
מען געפינט היינט אין די ספרים־שענק תלמידים ,און האט שטענדיג צוגעלייגט געוויילט אין א שפיטאל אין אמעריקע,
פון אזויפיל אידישע שטובער ,זענען אן אויער אויפצוכאפן יעדעס ווארט וואס ליידנדיג פון די שווערע מחלה ל"ע ,און
אלעס זיינע פירות .ביז זיינע לעצטע איז ארויס פון מוהרא"ש זי"ע. האט צוריקגעגעבן זיין ריינע נשמה פארן
טעג האט ער געארבעט אהערצושטעלן באשעפער אין דעם יונגן עלטער פון בלויז
55יאר ,נאך יארן פון שווערע יסורים
א גאנץ לעבן הפצה
די הייליגע ספרים .אויכעט האט ער
ארויסגעגעבן גאר שיין דעם גאנצן וואס ער האט מקבל געווען באהבה.
תוספתא וואס אלע אנשי שלומינו נוצן
ביזן היינטיגן טאג. זיין גאנץ לעבן האט ער געווידמעט
צו דרוקן און מפיץ זיין די ספרים פון אין ישיבה פון בעל
מוהרא"ש זי"ע .צענדליגער יארן האט שבט הלוי זצ"ל
בעל מחנך נפלא ער אריינגעלייגט כוחות עצומות טאג
און נאכט צו דרוקן ,מגיה זיין און דער נפטר איז געבוירן געווארן אין
פארשפרייטן די הייליגע ספרים איבער חודש כסלו תשל"א צו זיינע חשוב'ע
אויסער זיין ארבעט מיט די ספרים, די גאנצע וועלט ,אלס דער הויפט 'בעל עלטערן ,יבדלחט"א הרב ר' אברהם בלוי
ו יר א תש פ "ז בלעט ל 12
אין יענע דירה אין בני ברק זענען
געווען אלע ספרים פונעם רבי'ן ,און סיפור התקרבות איז ער געווען א געוואלדיגער בעל מחנך
וואס האט משפיע געווען אויף זיינע
מענטשן פלעגן אהינקומען זיך מחזק תלמידים מיט זיין ווארעמען הארץ .די
זיין .עס איז דארט אויך געווען א שאפע אין די קומענדיגע שורות וועלן מיר מענטשן ארום אים זענען דאס מעיד אז
וואו מען האט געקענט קויפן די נייע אראפברענגן די זכרונות און דעם סיפור די געשמאקייט פון זיין אין זיין סביבה
ספרים וואס זענען ארויסגעקומען .מיין התקרבות פונעם נפטר ,וואס ער האט איז געווען עד להפליא.
ברודער האט געהאט א בשותפות'דיגע אליין אפגעשריבן במשך די יארן:
שאפע אין ישיבה ,וואו ער האט אין יבנאל האט ער א שטיק צייט
געברענגט קונטרסים פון מוהרא"ש ,ווי: אין יענע צייטן האט מוהרא"ש געדינט אלס ראש ישיבה פון 'תפארת
"אור אמונה"" ,דרך התשובה"" ,מקור געהאט א מקורב וואס האט געדונגען מוהרא"ש' ,וואו ער האט מיט זיין
השמחה"" ,שמירת הזמן"" ,בית אמונה", א דירה פאר אנשי שלומינו ,וואו מען הארציגן צוגאנג צוגעצויגן די נשמות פון
"תמים תהיה" ,און נאך .איך האב זיי פלעגט אסאך פארברענגען אינאיינעם די יונגע תלמידים .ער האט זיך אפגעגעבן
אלע אויסגעליינט אין איין אטעם און און זיך מחזק זיין מיט די עצות .דעמאלט מיט יעדן בחור לויט זיין מדרגה.
באקומען דערפון א געוואלדיגע חיות. איז דארט געווען א פלייסיגער בחור
מיט'ן נאמען נתן בורשטיין נ"י ,וואס ער מיט זיין אומגעהויערע סבלנות און
פון דעמאלט אן האב איך אנגעהויבן האט דעמאלט געדרוקט אלע ספרים פון גוטע ווערטער האט ער זוכה געווען
רעדן צום אייבערשטן מיט א תמימות מוהרא"ש זי"ע. מקרב צו זיין אומצאליגע אידישע
איבער אלעס וואס איז מיר געלעגן קינדער צום אייבערשטן .אזוי אויך איז
אויפ'ן הארץ ,און מיין הארץ האט ער איז געווען דער ערשטער וואס זיין טיר שטענדיג געווען אפן פאר יעדן
אנגעהויבן ברענען צום אייבערשטן אויף האט געדרוקט די קונטרסים אין דעם וואס האט געדארפט א גוט ווארט ,זיך
א געוואלדיגע פארנעם. פארמאט וויאזוי מען זעט עס ביזן שואל עצה זיין איבער שלום בית ,חינוך,
היינטיגן טאג ,און ער האט געדרוקט אן אדער סיי וואספארא הילף.
א שיעור ספרים און קונטרסים.
געטראפןמוהרא"ש
ועל החסידים
על הצדיקים
13 וירא תשפ" ז בלע טל
געשלאפן אינעם סאלאן ,און ווען עס איז געווען דורך די אלטע בענדער "אשר די ערשטע מאל וואס איך האב געזען
איז געווארן נאכט און איך בין געווען בנחל" מיט די אמעריקאנער דעקלעך. מוהרא"ש פנים בפנים איז געווען אין יאר
אליין ,האב איך ארויסגענומען דעם איך פלעג זיי ליינען אינדערהיים ,אמאל תשמ"ה ,אין שטאט אשדוד .מוהרא"ש
"אשר בנחל" און אנגעהויבן ליינען ביז אפילו א גאנצן באנד אין איין טאג; עס איז דעמאלט געווען אויף א באזוך אין
איך בין איינגעשלאפן .איך געדענק אז איז געווען איינער פון וועמען איך פלעג ארץ ישראל ,אין א 'היכל הקודש' בית
איינמאל בין איך געווארן אזוי שטארק בארגן איין באנד נאכ'ן צווייטן. המדרש .הרב ר' דניאל בוים שליט"א האט
איבערגענומען ,אז איך האב געוויינט דעמאלט נאך געוואוינט אין ארץ ישראל.
צום אייבערשטן פון גרויס התרגשות אזוי אויך ,יעדעס מאל וואס איך געדענק אז איך האב דעמאלט
אויף דער זכיה וואס איך האב בכלל צו מוהרא"ש איז געקומען קיין ארץ ישראל, געהאט א געוואלדיגע השתוקקות צו
קענען ליינען אזא הייליג ספר מיט אזא זענען מיר געווען גרייט צו פארן און מוהרא"ש ,ווייל אין די דירה פון דעם
התחזקות וואס מען זעט אין ערגעץ אים נאכגיין צו יעדע פלאץ וואו ער בחור נתן בורשטיין נ"י איז געהאנגען
נישט. איז געגאנגען ,און מיר האבן דאס אזוי אויף דער וואנט א שווארץ-ווייס בילד פון
געמאכט אז קיין שום מענטש אויף דער מוהרא"ש מיט דער אויפשריפט" :מנהיגם
וועלט זאל נישט וויסן דערפון! של חסידי ברסלב" ,און איך פלעג זיך
אין יבנאל מיין חשוב'ער טאטע האט ברוך
אסאך צוקוקן צו דעם בילד.
השם נישט געהאט קיין פראבלעם מיט על כל פנים ,צוביסלעך זענען מיר
איינמאל איז געווען א מעשה ווען געווארן מער און מער מקורב .מיין
דעם וואס מיר האבן אזוי שטארק ליב
מוהרא"ש איז געקומען קיין יבנאל .עס ברודער איז געפארן אויף שבת קיין צפת
געהאט מוהרא"ש ,ווייל ער איז געווען אן
איז געווען איינער וואס איז געווען דער אן מיר ,און שפעטער ,אין יאר תשמ"ז,
אונגארישער איד און האט נישט געזען א
שטענדיגער דרייווער פון מוהרא"ש; זענען מיר שוין געפארן אויף שבתים קיין
חילוק צווישן די פארשידענע חסידות'ן.
מוהרא"ש פלעגט אים אנרופן און זאגן: יבנאל.
"מארגן פאר איך צו קברי צדיקים" ,און
ער פלעגט ארויספארן אינדערפרי פון בני איינמאל האט ער מיר אפילו
געברענגט א קונטרס וואס ער האט מען קען גארנישט באשרייבן
ברק און אנקומען פונקט אין דער צייט
געקויפט ביים מפיץ הגדול ר' שמואל דוד וויפיל עס האט אונז געקאסט יעדע
וואס מוהרא"ש האט באשטימט.
יונגרייז ז"ל .אבער איך האב פארשטאנען שבת! וויפיל סודות ,פלענער ,שטיקלעך
אז איך טאר נישט איבערטרייבן מיט'ן און פארשידענע תירוצים מען האט
אזוי אויך פלעגט ער אפנעמען געדארפט אויסטראכטן ,אבער מיר זענען
ארויסווייזן מיין התקרבות.
מוהרא"ש פונעם לופטפעלד ,סיי ביים ברוך השם געפארן אסאך.
אנקומען און סיי ביים צוריקפארן; דאס
איז געווען א שטענדיגע זאך. איך האב דעמאלט געהאט א
באהאלטענעם פלאץ אין שטוב; איך בין איך געדענק אז מיין עיקר התקרבות
ועל החסידים
על הצדיקים
ו יר א תש פ "ז בלעט ל 14
איך געדענק אז דאס ערשטע אויבן איז געווען א קליינע דירה עס איז אפילו דא וועגן דעם א
מאל וואס מוהרא"ש האט גערעדט וואו מוהרא"ש פלעגט זיך אויפהאלטן. בריוו אין "אשר בנחל" ,וואו מוהרא"ש
אין אשדוד ,בין איך געפארן מיט'ן זענען מיר ארויפגעגאנגען און אנטשולדיגט זיך פאר זיין ווייב אז
באס נומער ,315וואס עקזיסטירט געטראפן מוהרא"ש .מוהרא"ש האט עס זעט אויס ווי ער נוצט אויס איר
שוין היינט נישט .איך געדענק ווי אונז געפרעגט" :פון וואו האט איר מאן ,און ער שרייבט איר אז ער האט
ער האט אויסגעשריגן אינמיטן זיין געוואוסט אז איך בין דא?" ,ווייל זי א סיבה פארוואס ער נעמט אים ,און
דרשה" :וואס וועט משיח אנטפלעקן? האט אונז נישט געזאגט דעם גענויען לייגט צו" :ותאמיני לי שיש לי דרכים
א פארטיי?! א צייטונג?! משיח וועט פלאץ ,נאר בלויז אז ער איז אין יבנאל. רבות להגיע למחוז חפצי".
אנטפלעקן דעם אייבערשטן!!!" האבן מיר געמאכט אזא פנים ווי
איינער וואס וויל זאגן אז מיר האבן על כל פנים ,איינמאל האבן מיר
איך געדענק אויך אז ער האט עס פשוט צוגעטראפן .האט מוהרא"ש זייער שטארק געוואלט וויסן וואו
גערעדט וועגן דעם ענין פון "ברוך געזאגט" :לב מבין "...און ער האט מוהרא"ש געפינט זיך ,און עס איז נישט
שם כבוד מלכותו לעולם ועד" ,און אונז געפרעגט" :איר זענט די ברידער געווען ווער עס זאל אונז קענען זאגן.
וועגן דעם שם שד"י — אז עס איז בלוי? שרייבט מיר בריוו און איך וועל האבן מיר אנגערופן די ווייב פון דעם
דא גענוג פון זיין אלקות פאר יעדן אייך ענטפערן ".מוהרא"ש איז געווען דרייווער ,און זי האט אונז געזאגט אז
איינעם באזונדער .דערנאך האבן מיר אונזער גאנצע לעבן. ער געפינט זיך אין יבנאל.
געדאווענט מעריב צוזאמען; איך
בין דעמאלט געווען גאר שטארק
איבערגענומען. מוהרא"ש צום איך און מיין ברודער האבן זיך
גלייך ארויסגעלאזט קיין יבנאל מיט
ערשטן מאל אין פארשידענע באסעס ,ביז מיר זענען
שטאט אשדוד ברוך השם אנגעקומען קיין יבנאל.
מיין ערשטע ראש דארט איז מוהרא"ש געווען אין שטוב
השנה אין אומאן
פון ר' עמיקם מזרחי ז"ל ,און מיר האבן
דארט געווארט אויף אים.
15 וירא תשפ" ז בלע טל
מוהרא״ש :וואו לערנסטו היינט?
א טעלעפאן רוף מיט איך האב ברוך השם חתונה געהאט
ד׳ כסליו תשנ״ב ,וואס דאס איז אויך
ש .ב :אין לובלין… אין היכל הקודש פון מוהרא״ש מיין געבורטסטאג .מוהרא״ש האט מיר
לובלין! דעמאלט געזאגט אז איך זאל נישט קומען
איינמאל האב איך פארשריבן א טעלעפאן־
קיין אומאן אויף ראש השנה תשנ״ג .איך
געשפרעך וואס איך האב געהאט מיט כ״ק
מוהרא״ש… : געדענק ווי איך האב מיט אים גערעדט
מוהרא״ש זי"ע ,פון יאר תשמ״ו אדער
אויפן טעלעפאן פון א פובליק טעלעפאן,
תשמ״ז.
ווייל איך אליין האב נישט געהאט קיין
איך :איך וויל התחזקות.
טעלעפאן.
ש .ב :העלא ,העלא ,דא רעדט בלוי…
מוהרא״ש :אויף דער וועלט גייט
דעמאלט האט ער מיר דערמאנט
אריבער אויף יעדן איינעם ,און עס גייט מוהרא״ש :וויאזוי הייסטו מיטן ערשטן דעם מאמר חז״ל :״מוטב שיתחלל שבת
אריבער וואס עס גייט אריבער ,אלע סארטן נאמען? אחת״ וכו׳ ,און ער האט מיר געזאגט מיט
איבערגייעכצן .די קונטרסים זענען א מתנה
די ווערטער :״פאלג מיר און בלייב…״ אבער
פון הימל .חזר אסאך די קונטרסים ,וועסטו ש .ב :שלמה ברוך. איך האב געדענקט וואס עס שטייט אין
האבן אסאך התחזקות .יעדן טאג איין
״חיי מוהר״ן״ ,אז דער רבי דארף אזוי זאגן
קונטרס ,און מאך דערפון א תפילה .נאך
מוהרא״ש :וואס הערט זיך? פאר איינעם וואס האט מסירות נפש אויף
אביסל וועל איך קומען קיין ארץ ישראל,
ראש השנה ,אבער מען טאר אים נישט
און דעמאלט וועלן מיר רעדן.
ש .ב :ברוך השם. פאלגן.
ש .ב :קען מוהרא״ש מיר עפעס זאגן…?
מוהרא״ש :דו דאוונסט נאך ביי מיין צום סוף בין איך טאקע אנגעקומען
שווער? קיין אומאן… ווען מוהרא״ש האט מיר
מוהרא״ש :זאג עפעס א פסוק ,און איך דערזען ,האט ער געשמייכלט און געזאגט:
וועל דיר זאגן עפעס דערויף. ״אה! ביסטו דאך יא דא!״ ווי איינער וואס
ש .ב :אמאל יא ,אמאל נישט.
זאגט :סוף כל סוף האסטו איבערגעבראכן
ש .ב :״לעולם ד׳ דברך ניצב בשמים״. אלע מניעות…
מוהרא״ש :דיין ברודער אויך?
פונעם דיבורים די מוהרא״ש:
ש .ב :אמאל יא ,אמאל נישט.
ו יר א תש פ "ז בלעט ל 16
יחיאל :ווען וועט מוהרא״ש קומען מיט יחיאל .און ער האט צוגעלייגט: אייבערשטן געפינען זיך אין הימל ,און
וואוינען אין ארץ ישראל? ״שרייב מיר אסאך ,און איך וועל דיר מען דארף זיי אראפברענגען צו אונז .און
צוריקשרייבן.״ ער האט צוגעלייגט :״לערן אסאך ,אסאך
מוהרא״ש :דאווען אויף דעם .דער משניות ,אסאך משניות…״
בעל דבר לאזט נישט צו. מוהרא״ש :וויאזוי האלט זיך דיין
ברודער שטארק? ש .ב :ברוך השם ,איך האלט שוין
יחיאל :דער בעל דבר שטארקט זיך ביים דרייצנטן מאל ששה סדרי משנה,
אויף יעדן איינעם וואס גייט הפצה. ש .ב :ברוך השם. ח״י פרקים וכו׳.
מוהרא״ש :וואס רעדסטו? אויף איך האב איבערגעגעבן דעם מוהרא״ש :דו דארפסט זיך זייער
יעדן איינעם וואס גייט הפצה ,לייגט זיך טעלעפאן צו יחיאל (לודמיר) .איידער שטארק מחיה זיין דערמיט.
דער בעל דבר ארויף מיט א געוואלדיגע מיר האבן אנגערופן מוהרא״ש ,האבן
שטארקייט! זאלסט וויסן ,אז יעדן טאג, מיר צווישן זיך גערעדט וועגן די כתבים ש .ב :איך האב געוואלט הערן נאך
יעדע שעה און יעדע רגע קומען אנדערע וואס מוהרא״ש האט ביי זיך און זענען פירושים :״רחבה מצוותך מאד…״
נסיונות .געוואוין זיך צו צו זאגן :״אלעס נאך נישט געדרוקט געווארן .און אט
איז גוט!״ געוואוין זיך צו צו לאכן און איז געווען א חידוש :מוהרא״ש האט זיך מוהרא״ש האט זיך נישט באצויגן
צו זינגען עפעס א ניגון ,כאילו דו ביסט אליין באצויגן דערצו ,אן דעם וואס מיר דערצו ,נאר געפרעגט:
פרייליך ,און דאס וועט דיר ברענגען צו זאלן אים דערמאנען אפילו איין ווארט
שמחה. וועגן דעם. מוהרא״ש :וואו געפינט זיך יחיאל
(לודמיר)?
זאלסט וויסן ,אז אלעס וואס גייט מוהרא״ש :איך האב גרייט צום דרוק
אריבער אויף א מענטש — איז דמיון! און אויף על התורה ,אויף מועדים ,אויף די ש .ב :דא ,אנטקעגן מיר.
דער דמיון ברענגט חושך און הסתרה. מצוות ,אויף פרקי אבות — ווען וועל איך
דעריבער זאלסטו זען צו לאכן און צו נאך אנקומען דאס אלעס צו דרוקן?
מוהרא״ש :גיב מיר אביסל רעדן
ועל החסידים
על הצדיקים
17 וירא תשפ" ז בלע טל
ALPHAITIS.COM
א טאג א טאג
מיט די מיט דער
רבני ראש
הכולל ישיבה
א טאג פאר די תומכים
זוילן וועלט וואס
האלטן
די
דעם קומענדיגן זונטאג פרשת ויצא גייט פארקומען א
יום שכולו תורה
פאר אלע תומכי הכולל וואס האבן אויסגעצאלט דאס יאר א
פרנס החודש
א טאג וואס די תומכי הכולל וועלן זיך פונדערנאענט באקענען מיט די לומדי ורבני הכולל און
אינאיינעם פארברענגן אין אגעשמאקע אטמאספער .דערנאך וועלן די תומכים פארברענגן
דעם טאג אויף גאר א רייכע פארנעם איינאיינעם מיט דער ראש ישיבה שליט״א.
א טאג וואס איר ווילט נישט פארפאסן | לעצטע געלעגנהייט צו פארענדיגן אייער זכות
יוסף זינגער משה ארי' שניצלער פארבונדט אייך היינט
347.764.2979 347.585.6166 מיט די גבאי הכולל
טאנצן .האסטו א פעדער? שרייב…
וויאזוי שטייט? ״בא יבא ברינה נושא
אמונה און בטחון שיינע שיחות אלומותיו״.
דער נפטר האט אפגעשריבן אסאך
כאטש וואס ער איז די לעצטע יארן שיינע שיחות וואס ער האט געהערט מאך א שטריך איבערן יו״ד :י׳בא
נישט געווען געזונט און זיך געמוטשעט פון מוהרא"ש אין פארשידענע צייטן ,פון ב׳רינה נ׳ושא א׳לומותיו — ראשי תיבות
מיט א שווערע מחלה ל"ע ,האט ער וואס מען קען שרייבן א באזונדערן ספר, יבנאל .״יבנאל איז מיינס ,און איך וועל
זיך אבער שטענדיג געשטארקט מיט און מען וועט דארפן צוריקקומען דערצו דארט בלייבן אויף לאנגע טעג און יארן.״
אמונה און בטחון אז אלעס איז פונעם אין א שפעטערדיגע געלעגענהייט אי"ה. נאך תשעה באב וועל איך קומען אויף
אייבערשטן ,און אז אזוי ווי עס קומט דריי וואכן.
פונעם אייבערשטן איז עס זיכער גוט.
איינע פון די שיחות האט ער
דערציילט פון ווינטער תשמ"ח :הבחור יחיאל :אויך אויף ראש השנה?
ער האט ווייטער ממשיך געווען מנחם מעהל נ"י איז צוריקגעקומען פון
מיט זיין עבודת הקודש און הרבצת א קרוב'ס לוויה ,מוהרא"ש האט זיך מוהרא״ש :דאווען אויף דעם…
התורה מיט א געוואלדיגע גבורת אנגערופן צו אים" :דער נפטר איז אוועק,
הנפש ,טראץ די שווערע יסורים וואס און מ'האט דארט געזאגט א שיינעם יחיאל :אבער עס שטייט דאך שוין
ער איז דורכגעגאנגען .ער איז אלעמאל הספד ,אבער וואס וועט טאקע זיין מיטן אין ״אשר בנחל״!
געווען גרייט זיך צו געזעגענען פון דער נפטר אויף יענע וועלט? דער עיקר איז אז
וועלט ווי א ריכטיגער תלמיד היכל מ'האט א צדיק וואס איז דיר מזכה מיט דעמאלט זענען ארויסגעקומען
הקודש .ער האט שוין אנגעגרייט זיינע נצחיות וואס מען נעמט מיט אויף יענע חוברות פון ״אשר בנחל״ מיט נייע,
תכריכים מיט צוואנציג יאר צוריק ,ווייל וועלט". אקטועלע בריוו .דארט איז געשטאנען אז
ער האט געלעבט מיט'ן יום המיתה, מוהרא״ש וועט קומען אהער אויף ראש
וויסנדיג אז אט אט וועט מען איין טאג השנה .ממילא ,וואס עס שטייט אין דעם
"מוהרנ"ת האט אמאל געזאגט דאס
דארפן אהיימגיין צום אייבערשטן און הייליגן ספר איז דאך אמת ,און עס מוז
וואס מ'זאגט ביי מוסף יום כיפור פון די
צוריקגעבן די נשמה. מקוים ווערן.
עבודה פונעם כהן גדול 'זהבים מעביר
ולבנים לובש' ,דאס איז מרמז אויף דעם
אין קרית ברסלב לעצטן טאג וואס א מענטש וועט דארפן מוהרא״ש :ביים אייבערשטן קען
ליבערטי
זיך אויסטון די גאלדענע קליידער און אלעס זיין .און ער האט מסיים געווען:
אנטון ווייס -די תכריכים ".מוהרא"ש ״זאלסט אסאך מחזק זיין דעם בחור
האט דאס געזינגען אזוי הארציג מיטן וואס זיצט אנטקעגן דיר…״ עד כאן.
אין די לעצטע חדשים פון זיין נוסח "זהבים מעביר ולבנים לובש".
ועל החסידים
על הצדיקים
ו יר א תש פ "ז בלעט ל 20
חשוב'ן גאסט ,ר' שלמה ברוך בלוי ני"ו. אסאך פון אנשי שלומינו האבן לעבן האט ער זיך אויפגעהאלטן אין
ער קען נישט קומען צו זיך פון דעם אים באזוכט אין שפיטאל אין די טעג קרית ברסלב ליבערטי .ער איז אהין
שטעטל; ער זאגט מיר די הארעוואניע וואס ער האט זיך דארט אויפגעהאלטן. געקומען צו א שמחה ,אבער ער איז
פון מוהרא"ש די אלע יארן זעט מען אזוי אויך איז דער ראש ישיבה דארט געבליבן צוליב דעם וואס ער
יעצט .ער זאגט מיר ער פלעגט אלץ שליט"א אריבער צו אים אין שפיטאל האט אנגעהויבן נישט גוט צו שפירן,
טראכטן :פארוועם מוטשע איך זיך? עטליכע מאל ,פון וואס ר' שלמה ברוך און ער איז אריינגעפירט געווארן אין
ער האט דאך מגיה געווען צענדליגע איז געווארן גאר שטארק מחוזק .דער א שפיטאל דא אין אמעריקע.
יארן די בריוו 'אשר בנחל' ,ער קען ראש ישיבה שליט"א האט דערציילט,
אויסעווייניג אשר בנחל' בלי גוזמא; אז איין מאל ביים באזוכן אין שפיטאל אנשי שלומינו האבן אים זייער
קענסט אים פרעגן אויף יעדע בריוו האט ער אים געזאגט" :איך האב יעצט שיין אויפגענומען אין די חדשים
וואו דאס איז און ער ענטפערט דיר געענדיגט די '200סטע מאל מסכת וואס ער איז געווען דאהי אין
גלייך .ער זאגט "יעצט האט ער אזא כריתות" (אויפן בילד זעט מען ווי ער אמעריקע ,בפרט אין שטעטל איז ער
נחת צו זען די פירות פון מוהרא"ש'ס האט אפגעשריבן די סיומים). אויפגענומען געווארן מיט גרויס כבוד,
הארעוואניע .ער איז ארויפקומען און חשוב'ע משפחות האבן זיך זייער
פרייטאג צו נאכטס צום באטע,
און מיר האבן געשמועסט שיינע א בריוו פון דער שיין אפגעגעבן מיט אים און מיט זיין
ישיבה ראש
פאמיליע ,פון וואס די משפחה איז גאר
זאכן וואס מיר האבן באקומען ביי שטארק מכיר טוב דערויף.
מוהרא"ש .דאס ווייסטו איך האב זייער
ליב אנשי שלומינו; איך האב ליב אלע
שליט"א אויך האט ער אריינגעכאפט צו
אידן ,אבער די תלמידי היכל הקודש באזוכן אין קרית ברסלב ליבערטי בית
וואס האבן זיך דערהאלטן האב איך אין א בריוו צו איינעם פון אנשי
שלומינו אין די זומער טעג שרייבט הדפוס פון וואס ער האט גאר שטארק
זייער ליב .איך ווארט צו רעדן מיט הנאה געהאט ,ווייל דאס איז דאך
דיר ,איך בין מתפלל פאר דיר און פאר דער ראש ישיבה שליט"א:
געווען וואס ער האט געטון זיין גאנצע
דיין משפחה ,ביסט א חלק פון מיינע לעבן.
תפילות" .עד כאן "דעם שבת האבן מיר געהאט א
21 וירא תשפ" ז בלע טל
דעם לעצטן ראש השנה האט ער ליידער
נישט געקענט פארן קיין אומאן צום הייליגן
רבי'ן צוליב זיין געזונט צושטאנד .ער האט
דאס זייער באוויינט און ממש נישט געקענט
אויסהאלטן אז ער גייט דארפן פארפאסן א
ראש השנה ביים רבי'ן.
דער נפטר לאזט איבער נאך זיך זיין
חשוב'ע אשת חיל עטרת בעלה תחי' ,א
הערליכע דור פון ערליכע וואוילע קינדער
און אייניקלעך וואס גייען בדרך התורה
והחסידות ,און הונדערטער תלמידים וואס
האבן געלערנט ביי אים .דער חסרון שפירט
זיך גאר שטארק ,ער האט איבערגעלאזט א
גרויסן חלל.
דערפאר וועלן אנשי שלומינו זיך מקבל
זיין ווייטער ממשיך צו זיין אין זיינע וועגן,
אליין ארויסצוגיין מפיץ זיין ,און העלפן און
שטיצן די וואס זענען עוסק אין הפצה בטירחא
דגופא ובממונא לעילוי נשמתו פון דעם גרויסן
נפטר ,וואס וועט זיכער זיין א מליץ ישר פאר
אלע וואס גייען אין זיינע דרכים.
ר' שלמה ברוך בן ר' אברהם בלוי ז"ל.
תהא נשמתו צרורה בצרור החיים
ו יר א תש פ "ז בלעט ל 22
23 וירא תשפ" ז בלע טל
וויאזוי פארט מען צו מקומות הקדושים?
בעזהשי"ת -יום ג' פרשת וירא ,י"ד מר-חשון ,שנת תשע"ז לפ"ק
לכבוד ...ני"ו
אשרינו מה טוב חלקינו אז מיר האבן א רבי וואס איז אונז מחזק און
גיבט אונז לעבן ,דער רבי האט אמאל געזאגט (חיי מוהר"ן ,סימן ד):
רּוַח" ,ווייל דער רבי גיבט
ּתאְמרּו ַ
ְ "ְּכְ ֶֶׁש ִִּת ְְסעּו ְוְ ִיִ ְְׁש ֲֲאלּו ֶֶא ְְתֶכֶ ם ַַמה ְְּפ ַַע ְְל ֶֶּתם,
אונז רוח חיים -פשוטו כמשמעו ,ער לערנט אונז אויס צו רעדן צום
אייבערשטן און אים בעטן אויף יעדע זאך.
ווען א מענטש געוואוינט זיך צו אויסצושמועסן יעדע זאך מיטן
אייבערשטן איז אים אסאך גרינגער אין לעבן ,מען ווערט נישט פארלוירן
פון יעדע זאך ,ווייל מען ווייסט אז אלעס פירט דער אייבערשטער און
קיינער קען מיר גארנישט שלעכטס טון און גארנישט גוטס טון.
דער רבי האט זייער שטארק געוואלט אז מען זאל האבן א קאר (חיי
"ִס ֵֵּפר ַַר ִִּבי ַנַ ְְפ ָָּת ִִלי ֶֶׁש ָָא ַַמר ַַר ֵֵּבנּו ִזִ ְכְ רֹונֹו ִִל ְְב ָָרָכָ הֶֶׁ ,שּטֹוב
מוהר"ן ח"ב ,סימן ר"ל)ִ :
עּוִרים ְְלתֹוְך סּוִסיםֶֶׁ ,שִּיִ ַַּסע ְְּבָכָ ל ַַּפ ַַעם ִִעם ְְּבֵנֵ י ַַהְּנְ ִ ָָהָיָ ה ֶֶׁשִּיִ ְְהֶיֶ ה ְְל ִִאיׁש ָּכָ ֵֵׁשר ִ
ּבֹוְדדּות ְוְ כּו'ִּ .כִ י
ּיֹוֵצאְ ,וְ ָָׁשם ְיְ ַַד ְְּברּו ִיִ ְְר ַַאת ָָׁש ַַמִיִ םְ .וְ ִיִ ְְהֶיֶ ה ָָל ֶֶהם ִִה ְְת ְ
ֵֵאיֶזֶ ה ַיַ ַַער ְוְ ַכַ ֵ
ּבֹוְדדּות". ְְּב ָָׂש ֶֶדה ְוְ ַיַ ַַער טֹוב ְְמאד ְְל ִִה ְְת ְ
רבי נפתלי ז"ל האט דערציילט פאר ר' נתן אז ער האט געהערט פון
רבי'ן אז דער רבי האט זייער געוואלט אז מען זאל האבן א פערד און וואגן
כדי מען זאל קענען גיין התבודדות .היינט איז עס א קאר; עס איז ממש א
מחי' אז מען פארט אביסל אוועק פון שטאט און מען גיסט זיך אויס דאס
הארץ צום אייבערשטן ,מען זוכט א שטילע גאס ,א ווינקעלע ,און מען
גייט אביסל שפאצירן וכו' וכו' ,ווי מער א מענטש רעדט צום אייבערשטן
האט ער א בעסערע לעבן.
איך בין יעצט צוריק געקומען פון ארץ ישראל וואו איך בין געווען מיט
מיין ווייב און מיינע צוויי קינדער שלמה ני"ו און אלחנן ני"ו ,מיר זענען
געווען אויפן הר המנוחות ביים הייליגן חיד"א ,נאכדעם זענען מיר געווען
ביים 'קבר רחל' וואס שבת איז אויס געפאלן די יארצייט פון מאמע רחל,
עס איז געווען א ריזיגער עולם וואס זענען געקומען זיך אויסבעטן ביי
מאמע רחל.
שבת זענען מיר געווען אין 'יבניאל' ,א הערליכע שטעטל וואס
מוהרא"ש האט אויף געבויט מיט בלוט און שווייס; ס'איז נישט דא נאך
אזא מקום אויף די גאנצע וועלט ,א גאנצע שטעטל וואס יעדער רעדט
צום אייבערשטן און יעדער לערנט זיינע שיעורים כסדרן על פי דרך
הלימוד של רבינו ,אינגלעך און בחורים דינען דעם אייבערשטן בתמימות
ופשיטות .קבלת שבת האב איך געדאוונט מיט די בחורים ,עס איז דא
א אינגערמאן וואס ער נעמט צוזאמען די בחורים און ער דאווענט מיט
ו יר א תש פ "ז בלעט ל 24
עצתו אמונה וירא תשע"ז
א אינגערמאן זאגט מיר אז ער פארט היינט קיין ארץ ישראל אויף זיי יעדע שבת .צווישן מנחה און קבלת שבת האט דער דיין שליט"א
מקומות הקדושים וכו' ,זאג איך אים איך האב גרויס רחמנות אויף מענטשן גערעדט צו זיי אביסל התחזקות ,נאך די סעודה זענען זיך צאמגעקומען
וואס פארן צו מקומות הקדושים און זיי ווייסן נישט פון התבודדות, די בחורים ביי די פלאץ וואו איך בין איינגעשטאנען און איך האב זיי מחזק
איינער וואס רעדט צום אייבערשטן יעדן טאג ,דער איז זיך מחי' צו קיין געווען ,אויך זענען זיך צאמגעלאפן מענטשן קיין יבניאל וואס הערן די
צו א קבר פון א צדיק ,ער זעצט זיך דארט אוועק און פארמאכט זיך די שיעורים און מיר האבן פארברענגט ביז שפעט אינמיטן די נאכט .שבת
אויגן און גיסט זיך אויס דאס הארץ צום אייבערשטן. צופרי האב איך געדאוונט מיט 'התאחדות האברכים' און נאכן דאווענען
"ַעל ְיְ ֵֵדי ִִה ְְׁש ַַּת ְְּטחּות
דער רבי זאגט (ספר המידות אות צדיק ,סימן קע"ג)ַ : האב איך פארגעלערנט סיפורי מעשיות ,עס איז אויך געווען דארט די
עֹוֶׂשה לֹו טֹובֹותַַ ,אף ַַעל ִִּפי ֶֶׁש ֵֵאינֹו
ַַעל ִִק ְְב ֵֵרי ַַה ַַּצ ִִּד ִיִקים ַַה ָָּקדֹוׁש ָָּברּוְך הּוא ֶ קידוש פון די באווארפן פון ר' יעקב יודא לעבעוויטש'ס חתן ,אלע דיינים
ָָראּוי ְְלָכָ ְך" .דאס קען מען זען סיי אין אומאן ביים הייליגן רבינ'ס ציון, זענען געווען ביי סיפורי מעשיות.
וואו מענטשן שטייען דארט מיט פארמאכטע אויגן און עס גיסט זיך פון שלש סעודות האב איך פארגעלערנט אין כולל פאר די אינגעלייט און
זיי טרערן ,מען שטייט און מען רעדט צום אייבערשטן אלעס וואס עס מוצאי שבת איז געווען א מלוה מלכה ביים ציון ,מיר האבן געזינגען און
באדערט ,און סיי אין יבניאל וואו עס קומען אנשי שלומינו און זיצן דארט איך האב געגעבן א שיעור.
מיט פארמאכטע אויגן ,קיינער קוקט נישט אויף קיינעם ,יעדער זיצט זיך שפעטער האב איך זוכה געווען און געהאט א גוטע התבודדות ביי
דארט פאר זיך און מען גיסט זיך אויס דאס הארץ צום אייבערשטן ,טייכן מוהרא"ש און איך האב אסאך געוויינט ,אין מיין לעבן האב איך נישט
טרערן ווערן דארט פארגאסן יעדן טאג ,דורך מענער פרויען קינדער, געוויינט אזוי ווי איך האב דארט געוויינט ,איך האב געהאט גוטע ווערטער
בחורים און מיידלעך. וויאזוי זיך אויס צו רעדן צום באשעפער ,איך האב אסאך געבעטן פאר
אבער א מענטש וואס ווייסט נישט פון רעדן צום אייבערשטן ווען דיר און פאר אלע תלמידים וכו' בפרטי פרטיות יעדער וואס ער דארף.
ער קומט אן קיין מירון למשל ,איז ער נאר פארנומען מיט כאפן בילדער נאכדעם זענען מיר געפארן צו רבי מאיר בעל הנס ,און נאכדעם זענען
(פיקטשערס) ,חוץ פון דעם האט ער נישט וואס צו טון ,ער דרייט זיך מיר געפארן קיין מירון צום ציון פון רבי שמעון בר יוחאי ,מיר האבן דארט
ארום און קוקט אהער און אהין ,ער כאפט א בילד דא און דארט און שוין, געזאגט 'תיקון חצות' און אסאך התבודדות געמאכט דארט.
געקומען און געגאנגען מיט גארנישט.
מיר האבן געוואלט גיין אויף נאך קברי צדיקים אבער מיר האבן נישט
אשרינו מה טוב חלקינו ומה נעים גורלינו ומה יפה ירושתינו אז מיר געהאט קיין צייט ,מיר האבן נישט געקענט מוותר זיין אויף רבי מאיר
זענען אין 'היכל הקודש' קודש הקדשים וואו יעדע פשוט'ער איד טוט בעל הנס און אויף רשב"י ,ווייל כמעט אין יעדע בריוו שרייבט מוהרא"ש
אזעלכע זאכן וואס גרויסע צדיקים פלעגן טון. אז מען זאל גיין צו די צוויי גרויסע תנאים צדיקים קדושים מתפלל זיין.
איך בעט דיר נאכאמאל :גיי אביסל הפצה יעדן טאג ,נישט דא קיין ליל שישי בין איך געווען ביים ...קומט צו מיר צו א איד און זאגט מיר:
תירוץ איך האב נישט קיין צייט ,האסט נישט קיין צייט? גיי נאר אביסל. איך שטיי דא און איך וואונדער זיך ווער זענען די צוויי קינדער וואס
עס ברענט א פייער ,מענטשן ווערן פארברענט יעדן טאג ,אינגעלייט זאגן 'תיקון חצות' ,האב איך זיי געפרעגט ווי אזוי הייסן ענק ,זאגן זיי
קריגן זיך אין שטוב מיט די ווייבער פאר נארישקייטן ,בחורים און מיר 'ראטה' ,פרעג איך זיי ראטה וואס זינגט ניגונים פון אמונה? און גיבט
מיידלעך ווערן פארברענט אין תאות ניאוף ,זיי ווילן חתונה האבן און שיעורים פון אמונה? זאגן זיי מיר יא ,פארשטיי איך שוין אלעס.
קיינער פארשטייט זיי נישט ,און ווען זיי באקומען א קונטרס אדער
א סי די ווערט זיי ליכטיג ,זיי זעען אז איינער פארשטייט זיי ,און דער איך האב געהאט פון דעם א מורא'דיגע התחזקות ,ווייל מיר לעבן
אינגערמאן הערט זיך אויף צו קריגן. דא ביי מוהרא"ש און מוהרא"ש מאכט אונז טון זאכן וואס נאר גרויסע
צדיקים האבן געטון און ביי אונז איז עס אזא פשוט'ע זאך .למשל זאגן
זאג נישט עס פאסט מיר נישט ,געדענק וואס די הייליגע חז"ל זאגן יעדע נאכט 'תיקון חצות' וואס נעמט אפאר מינוט און עס מאכט אזא
(עבודה זרה ,י"ז ע"א)" :יש קונה עולמו בשעה אחת". רעש אויבן אין הימל; מענטשן מיינען אז דאס קען נאר א צדיק טון ,אבער
איך דארף אריין לויפן צו די בחורים זיי ווארטן אויף מיר. ברוך השם אז מיר טוען אלעס וואס צדיקים טוען און אזוי וועלן מיר אויך
א גוטן טאג. ווערן צדיקים.
25 וירא תשפ" ז בלע טל
ַמ ַיין ִי ִחּוּס ְּב ְ �ִרִיוו
אֶקע ִּבּ יז ַַהייְנְ טִִ ,איז ֶֶדער ַגַ אְנְ ֶֶצער ִיִ חּוס פּון ִִדי רּוְזְ ִׁשׁ יֶנֶ ער ֶּגַּזַ ע, אּון ַַט ֶ יְטׁש זי"ע ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען פּון ִִדי ְגְ ֶ
רֹויֶסע ייִליֶגֶ ער ַַמִגִ יד פּון ֶֶמעְזְ ִִר ְ ֶֶדער ֵֵה ִ
ַַאז ֵזֵ יי ֶזֶ עֶנֶ ען ֵֵאייִנִ ְיְק ֶֶלעְך פּוֶנֶ עם ַַמִגִ יד פּון ֶֶמעְזְ ִִר ְ
יְטׁש. ַּבַּעל ֵׁשׁ ם טֹוב ְזְ כּותֹו ָיָ ֵגֵ ן ָָע ֵֵלינּוַּ .בּ יי ִִאים ייִליְגְ ן ַ
ַּתְּל ִִמ ִיִדים פּוֶנֶ עם ֵֵה ִ ְ
יְמ ֵֵקייט ,אּון צּו ֶֶדעם ַַא ֶֶלעם רֹויֶסע ָָא ִִר ְ
עְרְׁשׁ ט ַַא ְגְ ֶ עְר ֵֵהיים ָָהאט ֶגֶ ֶ
עֶה ְ ִִאיְנְ ֶֶד ְ
עֶרע ֱֱאמּוָנָ ה ִנִ יְׁשׁ ט
לֹויֶט ֶֶ ייִליֶגֶ ע
מֹוֲה ָָרא"ׁש ֶגֶ עָזָ אְגְ טַַ ,אז ִִדי ֵֵה ִָָהאט ֲ
עַהאט – ָוָ ואס ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען עֶלע ָוָ ואס ֶֶער ָָהאט ׁשֹוין ָיָ א ֶגֶ ַ ִִאיז ַזַ יין ַַהייְזְ ֶֶק ֶ
ייִליֶגֶ ערְׁשְׁטןָָ ,האט ֶֶדער ֵֵה ִ עְר ְ אֹויְפן ֵֵאייֶּבּ ְ
ְ צּו ָָהאְּבּ ן ַַקיין ַַקְׁשׁ יֹות
ייֶער ,אּון ִִדי
ואְרן ִִאין ַַא ֵֵפ ֶ ייֶדער ָָאְנְ ֶגֶ עַכַ אְּפּ ט ֶגֶ עָוָ ְ
אְלץ – ֵֵל ֶ עַמאְכְ ט פּון ָָה ְ ֶגֶ ַ
ייִליֶגֶ ערייִליְגְ ן ֶֶרִּבּ י'ןֶֶ ,דער ֵֵה ִ
אקּוֶמען פּון ַזַ יין ֵֵה ִ
ֶ יְטֶׁשׁ ער ַַמִגִ יד ִזִ י"ע ַּבּ
ֶֶמעְזְ ִִר ְ
עְּבֶּרעְנְ ט ֶגֶ עָוָ ְ
ואְרן. ַגַ אְנְ ֶֶצע הֹויז ִִאיז ָָאְּפֶּגֶ ֶ
ַּבַּעל ֵׁשׁ ם טֹוב זי"ע. ַ
אְרקֶֶ .עס ָָהאט ֶֶדעם ְׁשַׁט ְ
ייֶער ַענּוֶמען ֵוֵ וייֶנֶ ען ֵזֵ ֶ
ֶ עִצין ָָהאט ִזִ יְך ֶגֶ ִִדי ֶֶרעֶּבּ ִ
ַּבַּעל ֵׁשׁ ם טֹוב ְזְ כּותֹו ָיָ ֵגֵ ןייִליֶגֶ ער ַאַקאְנְ ט ַַאז ַַפאר ֶֶדער ֵֵה ִ ֶֶעס ִִאיז ַּבּ ַ ֶגֶ ִגִ
עִציןייֶער ֵוֵ ויי עטּון צּו ֶזֶ ען ִוִ וי ִִדי ֶֶרעֶּבּ ִ יְטֶׁשׁ ער ַַמ יד ֵזֵ ֶ ייִליְגְ ן ֶֶמעְזְ ִִר ְ
ֵֵה ִ
אְר ֶֶקע טּוְנְ ְְק ְְל ֵֵקייט אֹויף ואְרןִִ ,איז ֶגֶ עֶוֶ וען ַַא ַ
ְׁשַׁט ְ ָָע ֵֵלינּו ִִאיז ִנִ ְְתַגַ ֶֶלה ֶגֶ עָוָ ְ ואְרןָָ ,האט ֶֶער ִִאיר ְּבֶּרעְנְ ט ֶגֶ עָוָ ְ
אְר ֶ
ֵוֵ וייְנְ ט ַַאזֹוי ַוַ וייל ִִדי הֹויז ִִאיז ַַפ ְ
ְׁשְׁטן ,אּון עְר ְ עְדט ַַא ַַסאְך פּוֶנֶ עם ֵֵאייֶּבּ ְ ועְלט; ֶֶמען ָָהאט ִנִ יְׁשׁ ט ֶגֶ ֶ
עֶר ְ ֶֶדער ֶוֶ ְ אְרָוָ ואס ֵוֵ וייְנְ ְְסטּו ַַאזֹוי? ִִמיר ֶֶלעְּבּ ן ָָדאְך ַַא ְְלץ ִִמיט ֶֶדעם ”ַפ ְ ֶגֶ עָזָ אְגְ טַ :
עְרט. אְרק ֶגֶ עַּבּ ֶ
אֶד ְ ְׁשַׁט ְ
ַּבַּעל ֵׁשׁ ם טֹוב זי"ע ַ ייִליְגְ ן ַ
ָָדאס ָָהאט ֶֶדעם ֵֵה ִ
טֹוָבה ,אּון ַַאז ִִדי
ְׁשֶׁטער טּוט ִִאיז ְְל ָ עְר ֶ
ִִלימּוד ַַאז ַַא ֶֶלעס ָוָ ואס ֶֶדער ֵֵאייֶּבּ ְ
אֶמען ָזָ אל ְׁשְׁטְנְ 'ס ָנָ ֶ
עְר ְ ואְלט ַַאז ֶֶדעם ֵֵאייֶּבּ ְ ייֶער ֶגֶ עָוָ ְֶֶער ָָהאט ֵזֵ ֶ ואְרן ִִאיז ִזִ יֶכֶ ער ָָדא ַַא ֶֶחְׁשּׁבֹון ִִאין ֶֶדעםֶֶ ,מען ְּבֶּרעְנְ ט ֶגֶ עָוָ ְ
אְר ֶ הֹויז ִִאיז ַַפ ְ
ועְרט ִִדי ֱֱאמּוָנָ ה ִִאין קּוֶמען פּון ֶֶמעְנְ ְְטְׁשְׁנְ 'ס מֹוילַ ,וַ וייל ַַאזֹוי ֶוֶ ְ רֹויְס ֶ ַַא ְ אְרף ִנִ יְׁשׁ ט ֵוֵ וייֶנֶ ען”.
ַַד ְ
רּוְמֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען ִִאין
ַּבַּעל ֵׁשׁ ם טֹוב ַַא ְ ייִליֶגֶ ער ַ עְר ֶֶקערִִ .איז ֶֶדער ֵֵה ִ ְׁשֶׁט ְ
ִזִ יְך ֶ
ייִליֶגֶ ער ַַמאן! ִִאיר ֶזֶ עְנְ ט ”ַמיין ֵֵה ִ ערּוְפןַ :
ְ עִצין ִזִ יְך ָָאְנְ ֶגֶ ָָהאט ִִדי ֶֶרעֶּבּ ִ
עֶצער וואּו ִִא ְיְדן וואֹויֶנֶ ען, ְּפֶּל ֶ
עְר ֶֶפערִִ ,אין ַַא ֶֶלע ִִמיֵנֵ י ֶ ְׁשֶׁטעט אּון ֶֶד ְ ִִדי ֶ
צּוִליּב
עֶרעְכְ ט אּון ִִאיְך ֵוֵ וייס ָָדאסִִ ,איְך ֵוֵ ויין ִּבְּכְ ַַלל ִנִ יְׁשׁ ט ִ ַַאַוַ ַוַדאי ֶגֶ ֶ
ויַאזֹוי ִִפ ְיְלט עְפן ַַא ֶֶמעְנְ ְְטׁש אּון ִִאים ְְפ ֶֶרעְגְ ןִ" :וִ ַ ֶֶער ְְפ ֶֶלעְגְ ט ָָאְנְ ְְט ֶֶר ְ יחוסְּ-בִּריוו ָוָ ואס
ִ ִִדי הֹויז; ִִאיְך ֵוֵ ויין ַוַ וייל ִִאיֶנֶ עם הֹויז ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען ַַא
ויַאזֹוי ִִפ ְיְלט ִִדי עְרטָּ" :בּ רּוְך ַַהֵׁשׁ ם!" "ִוִ ַ ִִאיר?" ָָהאט ֶֶדער ִִאיד ֶגֶ ֶ
עֶעְנְ ְְט ֶֶפ ְ ֶּלְך.
ויַאזֹוי אּוְנְ ֶזֶ ער ִיִ חּוס ִִציט ִזִ יְך ִּבּ יז ָָדִוִ ד ַַהֶּמ ֶ ָָהאט ּפּוְנְ ְְק ְְט ִִליְך ֶגֶ עִוִ ויְזְ ן ִוִ ַ
"ָאּהֶ ,גֶ עלֹויְּבּ ט ֶֶדעם ַוַ וייּב?" – ַ"ַדאְנְ ְְקן ָגָ אט!" – "אּון ִִדי ִִקיְנְ ֶֶדער?" – ָ
ְׁשֶׁטעְנְ ִִדיג ַוַ וייְזְ ן ַַפאר ִִדי אֹויף ֶֶדעם ֵוֵ ויין ִִאיְךַ ,וַ וייל ִִאיְך ְְפ ֶֶלעג ָָדאס ֶ
ייֶער ִזִ יס!" – ִ"ִדי קּו ִגִ יט ִִמ ְיְלְך?" ְׁשֹּׁכ ַַּח עֶפערֵ ,זֵ יי ֶזֶ עֶנֶ ען ֵזֵ ֶ ייִליְגְ ן ַּבּ אֶׁשׁ ֶ
ֵֵה ִ
ייֶדע אּון ָָדאס ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען אּוְנְ ֶזֶ ער ִִקיְנְ ֶֶדער – ָָדאס ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען אּוְנְ ֶזֶ ער ֵזֵ ֶ
ְּבֶּלעְך?" – "נּו, עְל ֶעּבֹויְרן ֶֶמער ֶֶק ְ
ְ ְׁשֶׁטער!" – "נּוֶ ,וֶ וען ֵגֵ ייט ֶֶעס ֶגֶ עְר ֶ ֵֵאייֶּבּ ְ אֶמען ְׁשַׁט ֶ
ויְסן פּון וואּו ִִמיר ַ אְלן ִוִ ְ ְּכֵּדי ִִדי ִִקיְנְ ֶֶדער ָזָ ְ ייֶדע – ֵ ֶֶע ְְל ֶֶטערֵ-זֵ ֶ
ועְלןועְלןֶ ,וֶ ְ
עֶפער ֶוֶ ועט ֶוֶ ְ ייִליֶגֶ ער ַּבּ אֶׁשׁ ֶ
ִִאם ִיִ ְְר ֶֶצה ַַהֵׁשׁ םֶ ,וֶ וען ֶֶדער ֵֵה ִ
עְצט ִִאיז ָָדאס עַהאטֶ .יֶ ְ ייֶדעס ִִמיר ָָהאְּבּ ן ֶגֶ ַ ייִליֶגֶ ע ֵזֵ ֶ אַרא ֵֵה ִ ואְס ַַפ ַאּון ָוָ ְ
ְּבֶּלעְך!"
עְל ֶ קּוֶמען ָנָ אְך ֶֶק ְ ֶ
עְלטועְרד ֶֶמער פּון ַַא ֶֶלע ֶגֶ ְ ואְרן ,אּון ָָדאס ִִאיז ָָדאְך ֶוֶ ְ ְּבֶּרעְנְ ט ֶגֶ עָוָ ְ אְר ֶ
ַַפ ְ
אֶמען ְׁשְׁטְנְ 'ס ָנָ ֶ
עְר ְ צּוְׁשְּׁפֵּרייט ֶגֶ עָוָ ְ
ואְרן ֶֶדעם ֵֵאייֶּבּ ְ ֵ יְס ֶֶלעְך ִִאיז
ַַאזֹוי צּוִּבּ ְ ועְלט!” ִִאין ִִדי ֶוֶ ְ
ייִליֶגֶ ע ֲֲע ָ
בֹוָדה טּוט ֶֶמען ָנָ אְך ִּבּ יְזְ ן ַַהייְנְ ִִטיְגְ ן ועְלט ,אּון ִִדי ֵֵה ִ אֹויף ִִדי ֶוֶ ְ יְטֶׁשׁ ער ַַמִגִ יד ִזִ י"ע ִזִ יְך ָָאְנְ ֶגֶ
ערּוְפן" :נּו! אֹויּב
ְ ייִליֶגֶ ער ֶֶמעְזְ ִִר ְָָהאט ֶֶדער ֵֵה ִ
ְׁשְׁטן אֹויף ִִדי ַגַ אְנְ ֶֶצע ֶוֶ ְ
ועְלט. עְר ְְׁשְּׁפֵּרייט ֶֶדעם ֵֵאייֶּבּ ְ
אְר ֵ ָָטאגֶֶ ,מען ַַפ ְ ועְלן
עֶרע ִִקיְנְ ֶֶדער ֶוֶ ְ ַַאזֹויֶ ,וֶ ועט ֶֶדער ִיִ חּוס ִזִ יְך ָָאְנְ ֵֵהייְּבּ ן פּון אּוְנְ ז ...אּוְנְ ֶזֶ ֶ
אֶטע ִִאיז? ֶֶדער ַַמִגִ יד פּון ֶֶמעְזְ ִִר ְ
יְטׁש!' ִִדי וייְסט ֶוֶ וער אּוְנְ ֶזֶ ער ַַט ֶ ָזָ אְגְ ןֵ' :וֵ ְ
ייִליֶגֶ ער
ייֶדע ִִאיז? ֶֶדער ֵֵה ִ וייְסט ֶוֶ וער אּוְנְ ֶזֶ ער ֵזֵ ֶועְלן ָזָ אְגְ ןֵ' :וֵ ְ
ֵֵאייִנִ ְיְק ֶֶלעְך ֶוֶ ְ
�
ְָּתב מח תרב � ְּּב ִִריוו 48702
ֲאֲ ֶׁשׁר � ַּּבַנ ַַַחל ֵֵחֶלֶק קפב ִִמְכ � ּ וייְסט ֶוֶ וער
ועְלן ָזָ אְגְ ןֵ' :וֵ ְ אּורֵ-אייִנִ ְיְק ֶֶלעְך ֶוֶ ְ
ֵ יְטׁש!' ִִדי ַַמִגִ יד פּון ֶֶמעְזְ ִִר ְ
ייִליֶגֶ ער ַַמִגִ יד!'" אּון ַַאזֹוי ַוַ ֶ
וייֶטער. ייֶדע ִִאיז? ֶֶדער ֵֵה ִ אּוְנְ ֶזֶ ער ֶֶע ְְל ֶֶטערֵ-זֵ ֶ
ו יר א תש פ "ז בלעט ל 26
27 וירא תשפ" ז בלע טל
פארזעצונג פון פריער:
עְטן ֶֶדעם עֶּב ְאְּבן ֶגֶ ֶ
רּוָׁשה אּון ֵזֵ יי ָָה ְ ייְלן ִִדי ְיְ ָעֵט ְ צּו ֶֶצ ֵ
ויְׁשן ֵזֵ יי,
קּוֶמען ַַמאְכְ ן ַַא ְְּפ ָָׁש ָָרה ְְצִוִ ְ עֹוֶׁשר ֶֶער ָזָ אל ֶ ֶ "ְמִגִ ַיַלת
עְּבן ַּב ַַּעל ֶֶּפה ֶֶדעם ְ עְרֶגֶ עֶגֶ ְ ֶֶר ִִּבי ָנָ ָָתן ָָהאט ִִא ֶיֶּב ְ
נּוֶמעןאְר ֶייֶער ַַפ ְ ַַאזֹוי ִוִ וי ֶֶער ִִאיז ָָא ֶֶּבער ֶגֶ עֶוֶ וען ֵזֵ ֶ ויְסן ָוָ ואס אְר ְְׁש ֵֵטיין אּון ִוִ ְ ייְסט צּו ַַפ ְ ְְס ָָת ִִרים"ָָ ,דאס ֵֵה ְ
ייֶטער ָָהאט ֶֶער עְר ֶֶטער ַַא ְְר ֵֵּב ֶ ִִמיט ַזַ ייֶנֶ ע הּוְנְ ֶֶד ְ מּוְב ָָהק ֶֶר ִִּבי
עְׁש ִִר ְיְּבןַַ ,פאר ַזַ יין ַַּת ְְל ִִמיד ְ אְרט ְְׁש ֵֵטייט ֶגֶ ְ ָָד ְ
אְסן צּו אְׁש ָָל ְאְרןָָ ,האט ֶֶער ַַּב ְ עֶקעְנְ ט ָָפ ְ יְׁשט ֶגֶ ֶ ִנִ ְ טּוְל ְְט ִִׁשיֶנֶ ער זי"ע ְ ןָמ
ָ ְח
ְ ַנַ י ִּב
ִ ֶרֶ זי"ע. ער יֶנִֶׁש
ִ ְט טּוְל
ְ ְ ןָמָ ַנַ ְְח
ִִׁש ְיְקן ר' ַַאייִזִ ְיְקל ַַאְנְ ְְׁש ָָטאט ִִאיםֶֶ ,ער ָָהאט ִִאים עְּבן ַַפאר ַזַ יין זּון ֶֶר ִִּבי ַַא ְְב ָָר ָָהם זי"ע, עְרֶגֶ עֶגֶ ְ ָָהאט ֶֶעס ִִא ֶיֶּב ְ
אְלט ִִדי ַגַ אְנְ ֶֶצע ֵֵרייֶזֶ ע אֹויף ַַא ִִהין אּון עָצ ְ אֹויְסֶגֶ ָ
ְ קֹוֶדם ֶגֶ עֶזֶ ען ִוִ וי ר' ַַאייִזִ ְיְקל אּון ֶֶר ִִּבי ַַא ְְב ָָר ָָהם זי"ע ָָהאט ֶ
צּוִריק ,אּון ַַאזֹוי ָָהאט ר' ַַאייִזִ ְיְקל זֹוֶכֶ ה אֹויף ִ עְל ְְפן ִִאין ַַא ֶֶלע עְּבן צּו ֶֶה ְ עְרֶגֶ עֶגֶ ְ אּוַמאן ִִאיז ַַאזֹוי ִִא ֶיֶּב ְ פּון ַ
ֶגֶ עֶוֶ וען צּו ַזַ יין ִִאין ֶֶא ֶֶרץ ִיִ ְְׂש ָָר ֵֵאל. עְרֶגֶ עֶגֶ ְ
עְּבן ייִליְגְ ן ֶֶר ִִּבי'ןָָ ,האט ֶֶער ִִאים ִִא ֶיֶּב ְ ִִעְנְ ָיָ ִנִ ים פּון ֵֵה ִ
עקּוֶמען פּון ֶֶא ֶֶרץ ִיִ ְְׂש ָָר ֵֵאל
ֶ צּוִריק ֶגֶ
ֶוֶ וען ֶֶער ִִאיז ִ עֶטער ָָהאט ֶֶער ִִדי סֹודֹות פּון ְְמִגִ ַיַלת ְְס ָָת ִִריםָָ ,א ֶֶּבער ְְׁש ֶֶּפ ֶ
עהֹויְּבן צּו ְְׁש ֵֵטייְגְ ן ִִאין ַַע ִִׁשירּות,
ְ ָָהאט ֶֶער ָָהאט ָָאְנְ ֶגֶ עַהאט אֹויף ֶֶדעם. ֲֲח ָָר ָָטה ֶגֶ ַ
רֹויֶסער
ואְרן ַַא ְגְ ֶ ִִּביז ֶֶער ִִאיז ַַא ֵֵליין אֹויְך ֶגֶ עָוָ ְ
אְּב ִִריק פּון ֶֶע ְְט ִִליֶכֶ ע עַהאט ַַא ַַפ ְ עֹוֶׁשרֶֶ ,ער ָָהאט ֶגֶ ַ ֶ
אְל ְְפן
עָה ְ ייֶטער ,אּון ֶֶער ָָהאט ֶגֶ ָ עְרט ַַא ְְר ֵֵּב ֶ הּוְנְ ֶֶד ְ
לֹוֵמינּו ,אֹויף ַַא ָגָ אר עְּבן ַַפאר ַַאְנְ ֵֵׁשי ְְׁש ֵ ַזַ יין ַגַ אְנְ ץ ֶֶל ְ
אּוְמֶגֶ עֶוֶ ועְנְ ִִליְכְ ן ַַפ ְ
אְרֶנֶ עם. אְר ֶֶקע ְ ְְׁש ַַט ְ עְר ַַמאְנְ ֶֶטער ר' ַַאייִזִ ְיְקל ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען ֶֶדער אֹויְּבְּנְ ֶֶד ְ
מֹוֵסר
ייֶער ֵ עֹוֶׁשר ,אּון ֶֶער ָָהאט ִזִ יְך ֵזֵ ֶ רֹויֶסער ֶ ייֶער ַַא ְגְ ֶ ֵזֵ ֶ
ואְרן ַַח"י ֵֵט ֵֵבת ,אּון ְְצֵוֵ ויי ֶֶער ִִאיז ִנִ ְְפ ָָטר ֶגֶ עָוָ ְ
ייִליְגְ ן ֶֶר ִִּבי'ן.אְר'ן ֵֵה ִ ֶנֶ ֶֶפׁש ֶגֶ עֶוֶ וען צּו ֶֶה ְ
עְל ְְפן ַַא ֶֶלע ַזַ אְכְ ן ַַפ ְ
עְט ָָראְגְ ן ַזַ יין אְּבן ַַא ַַרייְנְ ֶגֶ ְלֹוֵמינּו ָָה ְ פּון ַַאְנְ ֵֵׁשי ְְׁש ֵ
ייֶטע ַַהאְנְ ט ַַפאר ייְלט ְְצ ָָד ָָקה ִִמיט ַַא ְְּב ֵֵר ֶ עֵט ְ ֶֶער ָָהאט ֶגֶ ֵ
ייִליְגְ ן ֶֶר ִִּבי'ןַַ ,אזֹוי ִוִ וי ֶֶער ִִמ ָָּטה ַַּביים ִִציֹון פּון ֵֵה ִ
עּבֹויֶעט ִִדי
ֶ עְרֶגֶ
לֹוֵמינּוֶֶ ,ער ָָהאט ִִא ֶיֶּב ְ ַַא ֶֶלע ַַאְנְ ֵֵׁשי ְְׁש ֵ
עְטן ַַאז ֶֶער ִוִ ויל ַזַ יין ַַּביים ִִציֹון פּון ֶֶר ִִּבי'ן עֶּב ְ ָָהאט ֶגֶ ֶ
ייֶער ֵֵׁשייֶנֶ ע יְטן ָָמאל ִִמיט ֵזֵ ֶ אּוַמאן צּום ְְד ִִר ְ ְְקלֹויז ִִאין ַ
אְטׁש ָוָ ואס ִזִ ְְקֵנֵ י אֶע ְְר ִִדיְגְ ט ִִאיםָ .כָ ְ ייֶדער ֶֶמען ַַּב ֶ ֵֵא ֶ
[ֶדער ִִּבְנְ ָיָ ן ְְׁש ֵֵטייט ָנָ אְך ִִּביז ַַהייְנְ ט ,אּון ֶֶעס ְְׁש ֵֵטייֶנֶ ערֶ ,
ייֶער ַַמ ְְק ִִּפיד אֹויף ֶֶדעם, אְּבן ֵזֵ ֶ לֹוֵמינּו ָָה ְַַאְנְ ֵֵׁשי ְְׁש ֵ
אְל ֶֶטעֶנֶ ע אְר ָָׁש ְ אִרי ַַפאר ִִדי ַַפ ְ עְק ָָט ִ
ִִדיְנְ ט ַַא ְְלס ַַאייְזְ ן ֶֶפ ְ
עִפ ְיְרט אֹויְסֶגֶ ִ
ְ עְר ְְׁש ֶֶטער
ייֶּב ְ
ָָהאט ָָא ֶֶּבער ֶֶדער ֵֵא ֶ
ואְר ְְפןַ ,וַ וייל רּוְסןֶֶ ,עס ִִאיז ֵזֵ יי ֶגֶ עֶוֶ וען ַַא ָָׁשאד צּו ֶֶצעָוָ ְ ְ
ייִליְגְ ט ָגָ אר אֵט ִ
אְּבן ִזִ יְך ַַּב ֵַזַ יין ָָרצֹוןֵֵּ .ביי ַזַ יין ְְלַוַ ָיָ ' ָָה ְ
אְר ֶֶקע ִִּבְנְ ָיָ ן]. ֶֶעס ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען ַַאַזַ א ֵֵׁשייֶנֶ ע אּון ְְׁש ַַט ְ
רּוָרה ִִּב ְְצרֹור ַַה ַַחִיִ ים. ַַא ַַסאְך ִִא ְיְדןְְּ .ת ֵֵהא ִנִ ְְׁש ָָמתֹו ְְצ ָ
רֹויֶסערייֶער ַַא ְגְ ֶ ִִאין ָָאְנְ הֹויּב ִִאיז ֶֶער ֶגֶ עֶוֶ וען ֵזֵ ֶ
יַח ִִאיזאְלט ֶגֶ עָזָ אְגְ ט ַַאז ָָמ ִִׁש ַ
עָמ ְֶֶדער ֶֶר ִִּבי ָָהאט ֶֶד ָ
ייִליְגְ ן
עַמאןֵֵ ,אייְנְ ָָמאל ִִאיז ֶֶער ַַארֹויף צּום ִִציֹון פּון ֵֵה ִ ָָא ֶֶר ַ
קּוֶמען ִִאין ָנָ אְך ֶֶע ְְט ִִליֶכֶ ע ׁשֹוין ֶגֶ עֶוֶ וען ְגְ ֵֵרייט צּו ֶ
אֹויְסֶגֶ עֵוֵ וייְנְ ט ַזַ יין
ְ ייֶער
אְרט ֵזֵ ֶ ֶֶר ִִּבי'ן אּון ֶֶער ָָהאט ִזִ יְך ָָד ְ
ועְלֶכֶ ע ָיָ ארָָ ,טאג, עוואּוְסט ִִאין ֶוֶ ְ
ְ ָיָ ארֶֶ ,ער ָָהאט ֶגֶ
אְרץֶֶ ,ער ָָהאט ֶגֶ עָזָ אְגְ ט צּום ֶֶר ִִּבי'ןֶ"ֶ ,ר ִִּביִִ ,איְך יֶטער ַַה ְ ִִּב ֶ
קּוֶמעןֶֶ ,עס ִִאיז ָָא ֶֶּבער יַח ֶוֶ ועט ֶ חֹוֶדׁשָָ ,מ ִִׁש ַ
אּון ֶ
[ַאז ֶֶער ָזָ אל ַזַ יין ַַאן ויְלט ַַמאְכְ ן פּון ִִמיר ַ ְ ִוִ יר ִא
ִ ואס ָוָ
עְצט ֶוֶ ועט ֶֶער ִזִ יֶכֶ ער טּוְּפט ,אּון ֶיֶ ְ
עְׁש ְ ואְרן ָָא ְְּפֶגֶ ְ
ֶגֶ עָוָ ְ
עְר ְְט ָָראְגְ ן",
יְׁשט ִִא ֶיֶּב ְ
עַמאן]ָָ ,א ֶֶּבער ִִאיְך ֶֶקען ָָדאס ִנִ ְ ָָא ֶֶר ַ
קּוֶמען ִִאין ֶיֶ עֶנֶ ע ַַצייט. יְׁשט ֶ ִנִ ְ
אְרק ייֶער ְְׁש ַַט ְ אְרט ֵזֵ ֶ אּון ַַאזֹוי ָָהאט ֶֶער ִזִ יְך ָָד ְ
אְר ְְׁש ַַטאֶנֶ ען פּון ֶֶר ִִּבי'ן ַַאז ֶֶעס ֶֶמען ָָהאט ַַפ ְ אֹויְסֶגֶ עֵוֵ וייְנְ ט.
ְ
טּוְּפט ַוַ וייל ֶֶעס ִִאיז ִנִ ְְפ ָָטרעְׁש ְואְרן ָָא ְְּפֶגֶ ְ
ִִאיז ֶגֶ עָוָ ְ
אֹויְפ'ן ֶוֶ ועג ַַא ָָראּפ פּון ִִציֹון ָָהאט ֶֶער ַַּבאֶגֶ עְגְ ְנְ ט ַַא ְ
ֶגֶ עָוָ ְ
ואְרן ַזַ יין זּון ְְׁשֹלֹמֹה ֶֶא ְְפ ַַרִיִ ם.
עְפ ֶֶרעְגְ טעֹוֶׁשר ,אּון ֶיֶ עֶנֶ ער ָָהאט ִִאים ֶגֶ ְ ֶ ויֶסער ֶגֶ עִוִ ֶ
ייְלן
עְר ֵֵצ ְ
אְר ֶֶעְנְ ִִדיְגְ ט ֶֶד ְ
ֶוֶ וען ֶֶדער ֶֶר ִִּבי ָָהאט ַַפ ְ ייְטן ֵֵּביי ִִאיםֶֶ ,ער ָָהאט ְגְ ַַלייְך קּוֶמען ַַא ְְר ֵֵּב ְ אֹויּב ֶֶער ִוִ ויל ֶ
ּגֹוֵאלִִ ,איז ֶגֶ עָוָ ְ
ואְרן ֶֶדער ַגַ אְנְ ֶֶצער ֵֵס ֶֶדר פּון ִִּב ַיַאת ַַה ֵ ייְטן ,אּון ֶֶער אְרט ַַא ְְר ֵֵּב ְ
עהֹויְּבן ָָד ְ
ְ ַַמ ְְסִּכִ ים ֶגֶ עֶוֶ וען אּון ָָאְנְ ֶגֶ
ייִליְך.
ייֶער ְְפ ֵֵר ִ
אְרט ֵזֵ ֶ ָָד ְ עֹוֶׁשר.
אְלן ַַפאר ֶֶדעם ֶ ייֶער ֶגֶ ָ
עָפ ְ ִִאיז ֵזֵ ֶ
עְרָנָ אְך
ָּתִּלי ֶזֶ עֶנֶ ען ֶֶד ְ
ֶֶר ִִּבי ָנָ ָָתן אּון ר' ַנַ ְְפ ִ עַהאט ִִמ ְְת ַַּפ ֵֵלל ֶגֶ עֶוֶ וען ַַּביים ר' ַַאייִזִ ְיְקל ָָהאט אֹויְך ֶגֶ ַ
יְׁשט
אְּבן ִנִ ְאְּפֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען פּון ָוָ ואְגְ ןֵ ,זֵ יי ָָה ְ
ַַא ָָר ְ אְרן ֵֵקיין ֶֶא ֶֶרץ ֶֶר ִִּביְנְ 'ס ִִציֹון ַַאז ֶֶער ִוִ ויל זֹוֶכֶ ה ַזַ יין צּו ָָפ ְ
אְרן ִִמיט ֶֶר ִִּבי'ן ֵֵקיין צּוָפ ְ
יְט ָ עְּפ ַַלאְנְ ט ִִמ ְ ֶגֶ ְ ִיִ ְְׂש ָָר ֵֵאל ,צּו ְְמ ַַקֵיֵ ים ַזַ יין ֶֶדער ָָרצֹון פּון ֶֶר ִִּבי'ן ַַאז ֶֶמען ָזָ אל
אְּבן ָנָ אר ַַּבאְגְ ֵֵלייט ֶֶדעםועִדיְוְ ֶוֶקעֵ ,זֵ יי ָָה ְ
עְדֶוֶ ִ ֶֶמ ְ עְּבן ִִאין ֶֶא ֶֶרץ ִיִ ְְׂש ָָר ֵֵאל .אּון
אְטׁש ֵֵאייְנְ ָָמאל ִִאין ֶֶל ְ ַזַ יין ָכָ ְ
אֹויְפ'ן ֶוֶ ועג.
ֶֶר ִִּבי'ן ְ עֹוֶׁשר ,אּון ֶֶדער ַַאזֹוי ִוִ וי ֶֶער ָָהאט ֶגֶ עפּוֶנֶ ען ֵֵחן ֵֵּביי ֶֶדעם ֶ
עֹוֶׁשר ָָהאט עִפ ְיְרט ַַאז ֶֶדער ֶ עְר ְְׁש ֶֶטער ָָהאט צּוֶגֶ ִ ייֶּב ְ
ֵֵא ֶ
אְרן ֵֵקיין ֶֶא ֶֶרץ ִיִ ְְׂש ָָר ֵֵאל ַוַ וייל ֵֵאייֶנֶ ער פּון אְר ְְפט ָָפ ְ ֶגֶ ַ
עַד ְ
פארזעצונג קומענדיגע וואך אי"ה ואְרן אּון ֶֶעס ִִאיז וייְּב'ס ִִמ ְְׁש ָָּפ ָָחה ִִאיז ִנִ ְְפ ָָטר ֶגֶ עָוָ ְ
ַזַ יין ַוַ ְ
יֹוְר ִִׁשים ִוִ וי ַַאזֹוי
ויְׁשן ִִדי ְלֹוֶקת ְְצִוִ ְ
רֹויֶסע ַַמ ְְח ֶ ֶגֶ עֶוֶ וען ַַא ְגְ ֶ
קע"ה
ו יר א תש פ "ז בלעט ל 28
א
אויףבליק
צוריק טרעף צו וואס ,ווען ,וואו ,און ווער איז דער בילד:
דער ראש ישיבה שליט"א ביים
פארלערנען דעם דף ,ביי מסכת בכורות דף בילד פון
ל' ,אין ישיבה 27סקילמאן מיטוואך וישב, פאריגע
י"ח כסליו ,תשע"ב 15 -יאר צוריק!
צוויי מחזורים צוריק...
וואך:
29 וירא תשפ" ז בלע טל
מ זל ט ו ב קל אסיפיידס
מיט גרויס פרייד טוען מיר וואונטשן א הערצליכן מזל טוב פאר
מו"ה יעקב לעזער שליט"א
וזוגתו שרה תחי'
צו די געבורט פון א אינגל למזל טוב
דער אייבערשטער זאל העלפן זיי זאלן זען אסאך נחת פון דעם
קינד און אלע קינדער געזונטערהייט.
מיט גרויס פרייד טוען מיר וואונטשן א הערצליכן מזל טוב פאר פרשת וירא
כ’ חשון
מו"ה נחמן שמואל יאקאבאוויטש הי"ו
וזוגתו אסתר תחי'
צו די געבורט פון א אינגל למזל טוב מנחה
דער אייבערשטער זאל העלפן זיי זאלן זען אסאך נחת פון דעם מעריב הדלקת הנרות 05:37 ..
קינד און אלע קינדער געזונטערהייט.
חיי שרה מוצאי שבת 07:06 ......
05:45
Teitelbaum Dr Goods דעם מוצאי שבת רוקט מען
צוריק די זייגער מיט א שעה
ס'קומט א גרויסע טויש ,צוליב דעם וועט
די סטאר זיין פארמאכט פון כ"ח כסלו ביז זמנים לשבת קודש
קומענדיגע מעלדונג.
ווארטס מיט שפאנונג !!!Daktrin sale
P. S. There will also be no phone Buy Daktrin Gel and get the
חנוכה orders available until after !!!Cream $10 off
929-210-1150
ו יר א תש פ "ז בלעט ל 30
אנגעהויבן פרישע ווינטער זמן אינעם כולל בוקר -ה' נח ביים פאררעכטן די טיילס אינעם ביהמ"ד -
עש"ק נח
די קינדער אין שטעטל חדר ביים העלפן קאכן כולל בוקר אין ישיבת היכל הקודש קרית ברסלב -ג' לך לך
פאר די תינוקת של בית רבן -ג' לך לך
31 וירא תשפ" ז בלע טל
ביים געבן א שיעור פאר די בחורים אין גן עדן התחתון אין שטעטל -ד' נח
קאנסטראקציע ארבעט ביי ביהמ"ד היכל הקודש טבריה -ד' נח
ביים פארבן די באס פאר די טיטשער שאטל אין שטעטל -ד' נח
ו יר א תש פ "ז בלעט ל 32
ישיבת היכל הקודש וויליאמסבורג אויף א שפאציר ביים וואסער -ה' לך לך
נייע שיפמענט פון הפצה קארטלעך אינעם בית הדפוס בני ברק -א' לך לך
33 וירא תשפ" ז בלע טל
ברית פון הילד אפרים ני"ו בן מו"ה שמעון גאנצפריעד הי"ו אין ישיבה -ג' לך לך
פרייליכע סיום אותיות אין תלמוד תורה היכל הקודש בני ברק -ה' לך לך
ו יר א תש פ "ז בלעט ל 34
תלמוד תורה טבריה ביים ציון פון הרה"צ רבי תלמוד תורה טבריה ביים ציון פון הרה"ק מסטוטשין זיע"א
מנחם מענדל גאב"ד מוזשאי זיע"א לרגל די יומא
לרגל די יומא דהילולא ט' מרחשון -ג' לך לך
דהילולא ט' מרחשון -ג' לך לך
תלמוד תורה טבריה ביים ציון פון הרה"ק רבי ישראל קרדונר זיע"א לרגל די יומא דהילולא ט' מרחשון -ג' לך לך
תלמוד תורה היכל הקודש טבריה ביים אלטן בית החיים אין טבריה -ג' לך לך
35 וירא תשפ" ז בלע טל
לויה פון הרה"ח רבי שלמה ברוך בלוי ז"ל ביי ביאלא ביהמ"ד אין בארא פארק -ג' לך לך
הארצרייסענדע הספד דורך הרה"צ רבי יצחק לעזער שליט"א ביים לויה פון הרה"ח רבי שלמה ברוך בלוי ז"ל אין
ארץ ישראל -ד' לך לך
בס”ד
פרשת וירא
אויסגאבע 37 #
עכטע
חאלאקע
ש .טראכטער
בילדער
דאס האסטו מיין לעצטן שטיקל ברויט
ש .טראכטער
לאמיר ראטעווען די וועלט
מ .פעדער
דאס ווארטן קומט צו אן ענדע
ג .פעקעטע
מ .פאפהניים
רעסעפי
Honey Garlic Chicken
אינהאלט
בס"ד
19
פרשת וירא
תשפ"ז
נומער 38
ראדאקציע:
ש .טראכטער
ג .פעקעטע
ח .פ .וועבערמאן
ש .ל .פליישמאן
ח .שטיינבערג
ל .וועבערמאן
ל .סאקס
מ .פאפנהיים
ל .לב
מ .סופר
מ .פעדער
12
845.379.1161
136-Huschke Rd
Hurleyville NY 12747
Inderheim@bletelmagazine.com
Kinderheim@bletelmagazine.com
קול ברסלב:
212.444.9191
אידישע שטוב:
212.444.9169
וי רא תש פ" ז אינדע רהיים 2
ג .פעקעטע
יענץ געלעכטער
זי ווישט אפ אירע אויגן און אז קינדער זאלן פון זיי ארויס. שרי באגריסט איר מאן .ער נעמט
באגעגנט איר מאנ'ס בליק .עס זי שעפשעט תפילות, אפ זיין "גוט מארגן" באגלייט מיט
האט געשטראלט ווי זון שטראלן, דעם פיינעם ריח וואס שמעקט אין
אפשפיגלענדיג די ליכטעלעך אין די אז דער איבערשטער'ס נאמען שטוב" .אה ,אזעלכע פרישע חלות
זאל ווערן גרויס;.
זייט .שרי איז אן אשת חיל ,אלעמאל באקסטו ",באמערקט ער צו זיין
גרייט פאר איר מאן. זי שעפשעט תפילות, פרוי.
זי באשעפטיגט זיך מיט אירע א קינד צו וויגן אויף איר שויס. שרי זיצט אין א זייט מיט א
שטוב ארבעט :מאלן די ווייץ צו זי שעפשעט תפילות, פארטוך ארומגעבונדן און א תחינה
מאכן היימישע פרישע ברויט, איר שטוב זאל ווערן אנגעפילט אויפן שויס.
באקוקן די אייער ,שעפן דאס מיט טויס. זי שעפשעט תפילות,
וואסער ,און מישן דעם זויערטייג,
זי שעפשעט תפילות, אז דער אייבערשטער זאל רוען
כדי עס זאל זיין פרישע ברויט
עס זאלן זיך הערן פרייליכע ביי איר אין הויז;
טעגליך אויפן טיש.
געשפרעכן און קינדישע נויז. זי שעפשעט תפילות,
3 ו ירא ת שפ"ז אינדערהיים
און נאכט – צו פארשפרייטן פאר "הייליגער באשעפער ,דו האסט מיר דאן קלאפט זי אויף די מילך ,וואס
אלע פעלקער איבער די גאנצע געגעבן א ברכה אין דעם טייג; עס איז פריש געמאלקן פון דער קו ,און
וועלט אז ס'איז דא א באשעפער איז שטענדיג דא פרישע טייג אין שטעלט עס אוועק עס זאל ווערן
וואס פירט די וועלט ,וואס איז מחיה שטוב .אויך האסטו אנגעצונדן א פיינע פוטער צו שמירן אויפן ברויט.
און מהוה די וועלט ,וואס האט לעכט אינדערהיים וואס שיינט און שפעטער ,ווען איר מאן ברענגט
באשאפן די וועלט יארן צוריק און לייכט מיט ווארימקייט דורכאויס די אהיים א געשחטענע בהמה,
באשאפט עס טעגליך פון דאסניי". וואך ,און שיינט אריין א ברען און א מאכט זי אן עבודה מיט הארץ :עס
פייער אין אלע אורחים דיך צו דינען, שניידן ,כשר'ן ,זאלצן ,שווענקען,
איר הארץ האט געוויינט בשעת
אנערקענען ,און שטענדיג דאנקען. און דאן קאכן אדער בראטן פאר
אירע הענט האבן געטון די ארבעט
די שטענדיגע אורחים וואס קומען
ליבליך. אבער הייליגער באשעפער,
דורך זייער טיר.
וואס וועט זיין מיט מיר? וועל
ביים אריינקומען אינדערהיים
איך שטענדיג דא שטיין איינזאם גראדע איז עס נישט בלויז איין
איין גאר הייסן נאכמיטאג ,האט
אליין און טון די שטוב ארבעט? טיר דורך וועלכע זיי קומען ,נאר
שרה געזען ווי איר מאן'ס פנים
ווען וועל איך שוין זוכה זיין צו ענדערש די פילע טירן.
האט אן אויסערגעווענליכע שיין.
הערן קינדערשע געשפרעכן
"ער איז געווען היפש אפגעשוואכט איר מאן אברהם האט
און געלעכטער אפהילכן אינעם
אינדערפרי ",האט זי געטראכט צו אויסגעשטעלט זייער געצעלט
געצעלט? ווען וועל איך קענען
זיך" ,נאך זיין מסירות נפש'דיגע אויף א פראקטישן וועג ,מיט פיר
אנכאפן א קליינטשיגע האנט און
ברית מילה מיט א פאר טאג צוריק; טירן צו קענען אקאמאדירן געסט
אינאיינעם גיין קלויבן די אייער
פון וואו נעמט ער יעצט די פרישע פון וועלכע ריכטונג זיי קומען נאר
פון שטאל? ווען וועל איך קענען
חיות?" צו גיין .שרה ,שטענדיג באשיידן
זיצן ביי די ווארימע שבת ליכט,
אין איר ווארימען אוהל ,טוט איר
זי האט זיך נישט געדארפט איינגעהילט אין דיין שכינה וואס
ארבעט מיט א גאנץ הארץ.
וואונדערן צו לאנג ,ווייל עס האבן נעמט ארום אונזער געצעלט ,און
אים אריינבאגלייט דריי אורחים: פארציילן פאר מיין אייגן קינד וואס אפטמאל צעוויינט זי זיך בשעת'ן
פרעמדע ,פראסטע אורחים .אויף מיין מאן אברהם איז פארנומען טאג קנעטן דאס טייג אין איר געצעלט:
וי רא תש פ" ז אינדע רהיים 4
זי האט זיך נישט געדארפט וואונדערן צו לאנג ,ווייל עס האבן אים אריינבאגלייט
דריי אורחים :פרעמדע ,פראסטע אורחים .אויף א רגע האט זי זיך דערשראקן.
פלעגט יעדע נאכט אזוי יאמערליך מיט די פרעמדע אורחים ,אבער א רגע האט זי זיך דערשראקן
וויינען". דא איז דער אורח יא מקפיד געווען פון זייער קליידונג; זיי האבן
צו טרעפן די אשה צנועה וואס איז אויסגעזען ווי א דעלעגאציע פון
יעדער מענטש גייט דורך א צייט
געווען באהאלטן .אברהם האט אים הויכגעשעצטע חברה .איינער איז
אין לעבן וואס איז פינסטער און
געענטפערט" :הנה באהל". געווען א קאפיטאן ,קענטליך לויט
שווער ,טונקל ווי די נאכט.
זיין אנטועכץ; א צווייטער איז
דאן האט ער געוואונטשן אז זי
עס מאכט זיך א צייט ווען מ'פילט געווען א פשוט'ער אראבער ,וואס
וועט האבן א קינד איבער א יאר.
אז מ'וועט פון דעם נישט קענען וואלט שוין געווען אין איינשטימונג
שרה האט אויסגעפלאצט אין א
ארויסגיין ,אז דער טונקעלער מיט די געווענליכע אורחים וואס
געלעכטער .שוין באלד ניינציג יאר
טונעל אין וואס איך בלאנדזשע אברהם ברענגט מיט זיך; אבער
וואס זי ווארט אויף קינדער ,און דא
וועט זיך קיינמאל נישט ענדיגן. דער דריטער האט אויסגעזען ווי א
קומט אזא מאדנער אויסלענדישער
אבער דאן ,פלוצלינג ,פילט זיך אן די גאר געלונגענער און מוצלח'דיגער
אורח און וואונטש איר א קינד? עס
מאס תפילה ,די מאס מעשים טובים, ביזנעס סוחר.
האט זיך פשוט נישט געלייגט אויפ'ן
די מאס אמונה און סבלנות ,און עס
שכל. "אזעלכע געסט האט מיין מאן
ווערט טאג – מען טרעפט זיך א
אברהם געטראפן אין אזא הייסן
געהאלפענער .מיטאמאל ,דורך מיר ווייסן אבער אז א יאר
טאג? וואו דרייען זיי זיך דא אין
איין שפאלט ,ווערט אויסגעמעקט שפעטער האט שרה געבוירן א קינד,
דעם מדבר?" שרה האט נישט
די פיין ,זארג ,ווייטאג ,אנטוישונג, וועמען זי האט א נאמען געגעבן
געקענט טראכטן צופיל ,ווייל זי
ערווארטונג ,יאוש ,מיה און פלאג יצחק ,על שם דעם וואס זי האט זיך
איז געווארן פארנומען שנעל און
וואס האט אזוי לאנג געהאט צולאכט פונעם וואונטש .עס האט
געשווינד צוצושטעלן א סעודה
איבערגענומען יעדן פרט און יעדע אויסגעזען ווי אן אומגלויבליכע און
אויפ'ן העכסטן סטאנדארט.
מינוט פון דיין לעבן. אומנאטורליכע אוממעגליכע זאך.
איך ,שרה ,א פרוי אין די הויכע יארן, ביים זיך געזעגענען האבן זיי
עס לוינט זיך אויסציווארטן אין
זאל קענען ברענגען א קינד אויף זיך אוודאי באדאנקט פאר איר
די פינסטערניש; תפילה טרייבט
דער עלטער? אלע דאקטוירים, מאן אברהם ,און אברהם האט זיי
נאר שנעלער צו די גאולה.
מומחים און גוטזאגער האבן דאך ווי שטענדיג ערקלערט אז נישט
דאן וועסטו אויך זוכה זיין שוין לאנג געזאגט" :געב אויף ,גיי אים קומט דער דאנק ,נאר דעם
צו "ותשחק ליום אחרון" – צו אן מיט דיין מצב און זיי זיך מייאש". אייבערשטן וואס האט באשאפן די
לאכן אינעם לעצטן טאג פון דיין וועלט און צוגעשטעלט דאס גאנצע
דער הייליגער רבי פארציילט אין
אייגענעם גלות און פלאג .ווייל גוטס פאר אונז מענטשן.
סיפורי מעשיות ,אין די מעשה פון בן
פונקט ווי אין א חלום ,וועקט מען
מלך ובן שפחה שהחליפו אותם" :אז איינער פון די אורחים האט
זיך אויף און מ'קען מיט פרייד און
ווען ס'איז געווארן טאג האט מען געפרעגט אברהם" :וואו איז דיין
דאנק אויסלאכן די אלע יארן פון
געהערט א גרויס געלעכטער ,און פרוי?" שרה האט זיך געוואונדערט
ווייטאג און פיין ,אויב האט מען
אלע האבן זיך געוואונדערט אויף דערויף .זי פלעגט שטיין אונטערן
זוכה געווען און אויסגעווארט
די שטארקע הויכע געלעכטער ,ביז פארהאנג און צושטעלן די סעודה;
מיט סבלנות אויף די ליכטיגע זון-
מען איז דערגאנגען אז דער טאג איר איידלקייט האט איר נישט
שטראלן.
האט אויסגעלאכט די נאכט ,וואס געלאזט ארויסגיין פארברענגען
5 ו ירא ת שפ"ז אינדערהיים
ש .טראכטער
מיין לעצטן
שטיקל ברויט
פון זיינע פארפלאגטע ברודער .ער
האט זיך אויפגעהויבן ,איבערגעלאזט
זיין קהילה ,און געפארן צו די די-פי
לאגערן מחזק צו זיין זיינע ברודער .צו
דעם צוועק האט ער מיטגעברענגט פון
אמעריקע סידורים ,טליתים ,תפילין,
מחזורים און אנדערע תשמישי קדושה.
וואנדער-שטעקן אין האנט און זיך
ארויסגעלאזט זוכן זייער פארלוירענעם
עתיד .זיי האבן געפרואווט זייער
מזל צוריקצוגיין צו די דערפלעך און
שטעטלעך פון זייער יוגנט ,האפנדיג
צו טרעפן עפעס א זכר אדער א קשר
צו זייער פארלוירענעם אמאל .זיי
י מצב אין די די-
פי לאגערן נאך די
וועלט צווייטע
מלחמה איז געווען א
ד
שווערע .נאך יארן פון אונטערדרוקונג
און פיין האבן זיך די הייפעלע
אפגעשוואכטע און אויסגעקלאפטע
זענען געגאנגען מיט האפענונג און זיך אידן געפינען פריי .עס איז שווער
הרב סילווער איז אנגעקומען אין אומגעקערט צובראכן און צוקלאפט. געווען צו פארדייען די בשורה נאך
די די-פי לאגערן ערב שבת וואס איז אזויפיל לייד און צרות.
אויך געווען ערב סליחות .עס האט הרב אליעזר סילווער ז"ל ,א רב פון
געהערשט א דערהויבענע שטימונג קליוולאנד ,האט מיטגעפילט דעם צער דעם גענומען האבן געוויסע
וי רא תש פ" ז אינדע רהיים 6
אבער אנשטאט אן ענטפער האט ער ארויסגאנג .איינער פון די מתפללים אין דעם גלות-לאגער .די אידן האבן
באקומען קולות" :לאז מיך אפ! פרוביר האט געזען ווי דער רב גייט ארויס זיך צוגעכאפט צו די הייליגע טליתים,
מיך נישט צו מאכן פאר א בעל תשובה. און ער האט גלייך פארשטאנען וואו זיך ארומגעוויקלט ,זיך מתבודד געווען
איך האב גארנישט מיט אידישקייט דער רב צילט ,דעריבער האט ער זיך און אנגעהויבן דאווענען די שבת'דיגע
(ח"ו) ,איך וויל נישט האבן מיט די תורה געיאגט צו רב סילווער און אים שטיל תפילות מיט שמחה ,בענקשאפט און
און מיט די אידן .גיי אוועק פון מיר, געזאגט" :איך בעט אייך ,גייט נישט צו טרערן.
אבער שוין!” דעם איד .איר וועט גארנישט פועל'ן,
עס איז ממש ווי מען רעדט צו א וואנט”. אידן וואס געדענקן יענעם שבת
דער רב איז דארט געשטאנען דער איד האט ווייטער דערציילט" :מען רעדן פון דעם קבלת שבת ,אז דאס
געשטיקט פון טרערן .ווער וועט דען ווייסט נישט וואס איז געשען מיט איז געווען ווי ווארימע וואסער
נישט וויינען ווען מען זעט א זון וואס אים .ער איז געווען אן ערליכער איד ,א אויף א אפענע וואונד; עס האט
ווארפט אוועק זיין אייגענעם טאטן? מדקדק בהלכה ,און פלוצלינג פון איין זיי געשטארקט ,דערקוויקט און
טאג צום צווייטן ,בשעת די ביטערע אויפגעלעבט" .מען האט געשפירט
"איך וועל דיר גארנישט בעטן, ארבעט ,האט ער אלעס אפגעלאזט ווי די מלאכים טאנצן מיט; די גאנצע
ניטאמאל אז דו זאלסט אוועקווארפן און אנגעהויבן רעדן קעגן די הייליגע בריאה האט מיטגעטאנצט ”,דערציילט
דעם ציגארעטל פון דיין מויל; איך וויל אמונה .ער וויל ליידער נישט האבן קיין אן איבערלעבער.
דיר נאר בעטן איין קליינע טובה”. שייכות מיט אידישקייט .דער רב זאל
נישט פרובירן צו גיין צו אים .עס איז א רב סילווער ז"ל האט אנגעווארימט
געפרעגט יענער "נו?” האט די הערצער און מחזק געווען די שארית
שאד די צייט”.
אומגעדולדיג. הפליטה ,און די התעוררות איז געווען
דער רב האט געהערט ,אבער זיין זייער גרויס.
"וואס האט פאסירט? וואספארא
הייליג הארץ וואס קלאפט מיט אהבת
שוידערליכע זאכן האסטו צוגעזען אז פלוצלינג איז זיין בליק געפאלן צום
ישראל ,האט נישט געלאזט אים
דו זאלסט ווערן אזוי צוקאכט און אזוי פענסטער .ער האט געזען ווי פונדרויסן
"אפלאזן" .ער איז ארויס פון שול און
אוועקווארפן די הייליגע אמונה?” שפאצירט ארום א איד ,ליידער אן די
צוגעגאנגען צו דעם צובראכענעם איד.
ער האט אויסגעשטרעקט די האנט און סימנים פון א איד ,ער פאררייכערט א
דער איד האט געגעבן א שלינג און ציגארעטל רח"ל אום שבת ,און עס זעט
זיין בליק איז געווארן פארטראכט. אויסגערופן מיט אן אויפגעהייטערטע
אויס ווי עס גייען פייער-פונקען פון
כעס פון אים.
רב סילווער קוקט און קוקט,
און זיין הארץ צוגייט פון צער אויף
פלוצלינג איז זיין בליק געפאלן צום פענסטער .ער דעם איד וואס איז ליידער פארלוירן
געווארן פון אונזער טייער פאלק אלס
האט געזען ווי פונדרויסן שפאצירט ארום א איד ,ליידער א תוצאה פון די רשעים .ליידער האבן
זיי זעקס מיליאן גופים פארברענט,
און פילע זענען איבערגעבליבן מיט'ן
אן די סימנים פון א איד ,ער פאררייכערט א ציגארעטל גוף אבער נישט מיט די נשמה .דאס
איז נישט געווען קיין זעלטענער פאל,
רח"ל אום שבת ,און עס זעט אויס ווי עס גייען פייער- ווען פילע אידן וועלכע האבן צוגעזען
שוידערליכע רציחות האבן ליידער
אפגעלאזט די הייליגע אמונה און זענען
פונקען פון כעס פון אים. געפאלן רח"ל מיט קשיות.
רב סילווער האט אבער נישט
עס איז געווען קענטיג אז ער פליט אויפגעגעבן אויף קיין שום איד און
יעצט צוריק צו א גאר און פרייליכע שטומע" ,א גוט שבת!” ער האט געווענדט זיינע טריט צום
7 ו ירא ת שפ"ז אינדערהיים
מיסטעריעזן פינק און אונטער זיין אוועקגעשלעפט פון דעם אידישן ווייטאגליכע צייט" .איך וועל אייך
ארעם האט ער עפעס געהאלטן. פאלק .פארקערט ,איך בין געווען דערציילן ”,האט ער אנגעהויבן.
'ברודער ',האט ער געזאגט מיט שטאלץ צו געהערן צו א פאלק וואס
התרגשות' ,איך האב געפונען אן אוצר. גייט איר לעצטן וועג מיט 'אני מאמין' "איך בין געווען גאנצע זעקס יאר
אן אוצר דא אין דעם נאצישן גיהנום'. און 'אדון עולם' אויף די ליפן ,א פאלק אונטערדרוקט אונטער די נאצישע
אלע האבן געקוקט אויף אים און זיך וואס וועט אלעס אוועקגעבן פאר אירע רשעים .איך האב געזען מיט מיינע אויגן
געוואונדערט :וואס איז דער אוצר? הייליגע פרינציפן. ווי זיי האבן אויסגעשאכטן טייערע
דער איד האט זיך נישט לאנג געלאזט אידן וואס זענען געגאנגען על קידוש
ווארטן און ארויסגעצויגן א קליינע "איך האב געזען טייערע סעצענעס ה' מיט 'שמע ישראל' אויף זייערע ליפן.
תהלים וואס ער האט געפינען צווישן ווי אידן האבן זיך מוסר נפש געווען איך האב געזען ווי מען נעמט מיינע
די ברוכווארג. איינס פאר'ן צווייטן און איך האב אומשולדיגע קינדערלעך און מען
געדאנקט און געלויבט שלא עשנו גוי. שלעפט זיי צו די גאז-קאמערן.
"א געמיש פון קולות האט זיך
געהערט .געוויסע זענען געווען "ביז ...ביז איין טאג ווען איך בין "איך האב געזען אידן ,גדולי הדור,
איבערראשט ,אנדערע פארבענקט ,נאך געליגן אין באראק און איינער פון תלמידי חכמים ,יראים ושלמים ,גיין
אנדערע האבן גאר געשוויגן פון שאק, די העפטלינגען איז אריינגעקומען. ארויף אין פלאמען בלויז פאר'ן זיין א
אבער אלע האבן אויסגעדרוקט זייער אין זיינע אויגן האט ער געהאט א איד .דאס אלעס האט מיר אבער נישט
פרייד דורך לויפן צום בעט פון דעם
איד און אים געבעטן' :לאז אונז זאגן
איין קאפיטל תהלים '.דער איד האט
גלייך געזען אז ער האט אן אוצר ,האט
ער געטראכט אז ער וויל כאטש עפעס
האבן דערפון .ער האט דאן אויסגערופן:
'איך וועל נאר פארבארגן מיין תהלים
פאר דעם וואס גיט מיר אוועק זיין
רעפטל ברויט!'
"איר דארפט פארשטיין ,אין לאגער
האבן מיר באקומען א האלב רעפטל
ברויט מיט שמוציגע זופ ,וואס דאס
האט געדארפט זיין גענוג פאר אונז
צו עסן א גאנצן טאג .פון אט דעם
עסן האבן מיר געדארפט האבן כח צו
ארבעטן עבודת פרך .אויב איינער האט
אוועקגעגעבן זיין רעפטל ברויט ,איז
דאס געווען כמעט ווי נעמען דאס לעבן
מיט די אייגענע הענט .דאס ביסל ברויט
האט אונז דערהאלטן ביים לעבן.
"און אט זע איך ווי א איד קען מיט
אזא קאלטקייט פארלאנגען פון זיינע
ברודער אוועקצוגעבן זייער ברויט ,דאס
הייסט מעגליך זייער לעבן ...פארוואס?
ווייל דו האסט געטראפן א תהלים און
דערפאר וועסטו יענעם אויסקוועטשן
וי רא תש פ" ז אינדע רהיים 8
אויף אלע אנדערע ...אויף די וואס געבן דער איד'ס בעט איז געווען באגאסן מיט זיין לעצטע לעבנסמיטל? איז דאס די
די ברויט ,אויף די וואס זענען זיך מוסר רעפטלעך ברויט .אויסגעמוטשעטע פרינציפן פון א איד?
נפש פאר צו זאגן אפאר ווערטער צום אידן זענען געשטאנען אויף די פיס
אייבערשטן .אוי ,ווי איך פריי זיך צו שעות לאנג צו קענען זאגן איין קאפיטל. "אין יענע מינוט איז אריין אין מיר
געהערן צו אזא הייליג און אמת'דיג און אוי ,וויאזוי זיי האבן געזאגט ,מיט אזא כעס ...איך האב געטראכט צו מיר:
פאלק! אשרינו ,אשרינו!” בכיות נוראות”... 'וויאזוי קען א איד זיין אזוי הארצלאז?
אזוי רשעות'דיג? ער גייט מאכן א
דער איד איז געשטאנען דארט דער רב ענטפערט נישט קיין ווארט; ביזנעס פון א קאפיטל תהלים? ער גייט
געפלעפט .זיין פינטעלע איד האט עס גיסן זיך טרערן פון זיינע אויגן. אוועקנעמען דאס לעצטע ביסן פון
זיך דערוועקט אין אים .ער האט מויל פון א צווייטן איד ,ווייל יענער וויל
אריינגעקלערט אין דעם וואס דער רב ענדליך רופט ער זיך אן" :מענטשן זיך אביסל מחזק זיין מיט די הייליגע
האט אים געזאגט .די זעלבע מעשה נאר פארפלאגט ,מיד און הונגעריג ,זיי האבן ווערטער פון דוד המלך? וויאזוי קען א
אינגאנצן אן אנדערע נקודה .דאס איז אלעס פארלוירן ,און דאך געבן זיי איד זיין אזוי שלעכט צו זיינע אייגענע
געווען א נקודה טובה. אוועק זייער לעצטע ביסן פון מויל זוכה ברודער? וויאזוי קען מען טון אזא
צו זיין צו גלעטן און זאגן די הייליגע זאך?' און דאן האב איך אפגעמאכט ביי
ער האט דאן אויסגעבראכן אין ווערטער פון דוד המלך .אה! יא! צו מיר' :צו אזא פאלק וויל איך (ח"ו) נישט
א שטורמיש געוויין — א געוויין פון אזא פאלק וויל איך אוודאי געהערן! געהערן! אויב איינער קען זיין אזוי
א פארלוירענע נשמה וואס האט פארוואס קוקסטו אויף נאר אויף דעם שלעכט און אוועקנעמען דאס לעצטע
געבענקט צו איר טאטן ,נאר נישט איינעם וואס נעמט די ברויט? איך קוק ביסן פון זיין ברודער ,וויל איך נישט זיין
א חלק פון אזא פאלק'.
און זייט דעמאלטס
וויל איך נישט הערן
און נישט וויסן פון
גארנישט”.
דער רב האט
אויסגעהערט בשעת
פון זיינע אויגן גיסן זיך
טרערן.
"איך מעג דיר פרעגן
א שאלה?” האט ער
זיך געווענדט צו דעם
איד. צובראכענעם
"דער איד'ס ביזנעס
האט מצליח געווען?
ער האט געהאט
מענטשן קונים?
זענען טאקע גרייט
געווען אוועקצוגעבן
זייער לעצטע שטיקל
ברויט פאר א קאפיטל
תהלים?”
"אוודאי ,און נאך ווי!
9 ו ירא ת שפ"ז אינדערהיים
שיינקייט ,קען מען אפילו דעם גרעסטן באלאנגען צו דעם עם הנבחר ,וואס געפינען דעם וועג ארויס פון איר
רשע איבערדרייען און מאכן פאר א קיין חילוק ווי ווייט א מענטש פאלט, טונקלען גרוב .דאס איז געווען א געוויין
גרויסן צדיק. בלייבט זיין נשמה אלעמאל ריין און פון פארלייכטערונג ,פון צוריק זען די
זויבער ,און די נשמה מאנט און זוכט שיינע מעלות און זויבערקייט פון כלל
אבער ווי רבי נתן האט געזאגט ,אז א וועג צוריק" .אלקי נשמה שנתת בי ישראל.
צומאל פארגעסן ברסלב'ע חסידים אז טהורה היא" – אונזער נשמה ,זי איז
ווען דער רבי האט גערעדט פון זוכן ריין .צומאל איז דא אסאך שמוץ און "אפשר גיט איר מיר א קאפל? איך ...
נקודות טובות ,האט דער הייליגער שטויב ,דאס איז דער גלות-שטויב; איך וויל קומען הערן ווי דער רב וועט
רבי אויך געמיינט אז מען זאל טרעפן אבער אז מיר קוקן אריין טיף אין הארץ מאכן קידוש”...
נקודות טובות אין זיך אליינס .אזויפיל פון יעדן איד ,זעען מיר נאר זויבערקייט
מאל זוכט דער יצר הרע א וועג אז מיר און ריינקייט. נאך א אידישע נשמה האט זיך מקדש
זאלן זיך אליינס אנקוקן שלעכט און געווען ,געהייליגט און געפונען איר וועג
קלערן אז עס איז שוין דערנאך ,ביז א מיר דארפן נאר זוכן דאס פינטעלע צוריק צו אונזער טאטן אין הימל.
אידישע מאמע פילט צומאל (ווי דער גוטס .דאס איז וואס דער הייליגער רבי
ראש ישיבה שליט"א האט געזאגט זאגט אין ליקוטי מוהר"ן (תורה רפ"ב), ...
פרשת לך לך ביים שיעור) אז זי וויל אז אויב מען זוכט נקודות טובות אין
אשרינו שזכינו אז צו אזא פאלק טוען
שוין נישט דא געהערן ,זי "טשעקט א איד און מען זעט דאס פונטעלע
מיר געהערן .אשרינו שזכינו אז מיר
ארויס" ,זי באלאנגט מער נישט אהער!
אשרינו אז מיר ווייסן פון אזא רבי
וואס מאכט אונז לעבן מיט תשובה
און תיקון המעשים יעדן טאג ,וואס
דערמאנט אונז ,דערקוועקט אונז ,און
מאנט פון אונז זיך צו פרייען מיט'ן
"שלא עשני גוי" .וואויל איז אונז אז
מיר הערן דעם רבי'נס קול וואס מאכט
מיר געדענקען אז מיין עבודה איז יא
ווערד און חשוב און אפילו אויב איך
בין אדורכגעפאלן ,האב איך אלעמאל א
וועג צוריק.
דער הייליגער רבי וועקט אונז אויף
און בעט זיך ביי אונז" :קיין יאוש איז
גארנישט פארהאן!” נאך היינט קענסטו
טוישן דעם ניגון פון דיין לעבן פון "איך
קען נישט מער ,איך וויל נישט מער ,און
איך פרוביר נישט מער" ,צו "איך וויל
פרובירן ,איך וועל קענען ,איך וועל זיך
נאכאמאל אויפהייבן פונדאסניי!”
.
.
.
וי רא תש פ" ז אינדע רהיים 10
מ .פאפענהיים
"מירי! ס'טוט זיך?" – איך האב
באגעגנט מיין חבר'טע אין פארק ,און
אירע אויגן האבן אויפגעשיינט ווען זי
האט געזען ווי איך נעם מיין בעיבי און
מיין פעקל אויפן שויס ,און זי קען זיך
אראפזעצן אויפן ליידיגן פלאץ אינעם
איבערגעפילטן פארק.
מיר זענען אריין אין א שמועס ,ווען זי
האט באמערקט מיין כמעט דריי יעריגן
ארומלויפן.
"אה! דו האסט באלד א אפשערן?! דו
האסט שוין געמאכט בילדער?"
"נאכנישט" .האט איך געענטפערט
מיט א שמייכל ,ווער ס'זעט מיין אינגעלע
מיט זיינע הארעלעך ,פרעגט מיר צו איך
האב שוין געמאכט בילדער ,וואס גיי איך
אים מאכן ,בילדער אדער פאות?
ניין ,מיינט נישט אז איך גיי דא
ארומרעדן די שעדליכקייט אדער דעם
הארבן איסור פון אראפכאפן א בילד .איך
האב זייער הנאה און איך האב זייער ליב
צו זען מיינע קינדער אין א געלונגענע
פראפעסיאנאלע בילד ,אבער דאך ,די
וועג פון פרעגן מאכט מיר טראכטן אז איך
גיי אים מאכן בילדער ,און אפשר אויך...
פאות..
"אויב אזוי – איז מיין חבר'טע ממשיך
צו רעדן מיט אייפער – מוזסטו זיך
באקענען מיט מלכי ,א פראפעסיאנאלע
בילד פאטאגראפירן .זי איז נאך גאנץ
א פרישע אין איר ארבעט ,אבער מיין
שוועגערין האט געמאכט ביי איר דעם
לעצטן זומער א אלבום ,און איך מוז
עכטע חאלאקע
דיר זאגן אז ס'איז עפעס ספעציעל ,זי
איז א נייע שטערן אין פאטאגראפיע,
און מיין שוועגערין האט אויך גערעדט
פון איר געדולד צו די קינדער .נישט
בילדער
סתם געלונגט איר אזעלכע געלונגענע
נאטורליכע בילדער ,מיט אזעלכע
פרייליכע שמייכלעך ...און ווייל זי איז
נאך גאנץ ניי ,בעט זי נאכנישט דעם פולן
פרייז ,דו מוזט איר פראבירן"...
11 ו ירא ת שפ"ז אינדערהיים
איך וויל .און איך וויל נישט צאלן די וועסטו טרעפן נאר ביי גאר גרויסע און "אדרבא ,איך וועל זיך פרייען צו
געפעפערטע פרייזן וואס מען בעט היינט, געלונגענע פאטאגראפירערנ'ס ,אבער באקומען דעם נומער"...
ס'וואלט מיר נישט געשטערט אפילו א עס מוז זיין אין די נאנטע טעג ,ווייל די
מיידל וואס לערנט זיך ,אדער איינע וואס סעזאן גייט שוין פארביי. וואס שטערט מיר צו אנרופן הערן פון
וויל זיך נאך אריינארבעטן אין דעם. וואס ס'רעדט זיך? אפשר וועל איך קענען
"גוט – ענטפער איך – איך האב נישט ארויסגיין מיט א שיינע אלבום פאר א
דא האב איך אבער א גלענצענדע געטראכט צו גיין אויף אזוי גרויסארטיג, נארמאלע פרייז?
פארשלאג ,וואס איינע וואס לערנט זיך אבער איך וועל דיר ענטפערן ביז ביינאכט
נאך ,קען מיר נישט צושטעלן .איז אפשר צו איך וויל עס טאקע". מלכי האט זיך אנגעהערט זייער
גיי איך יא אויף דעם? פריינדליך און צוגעלאזן אויפן טעלעפאן,
אקעי ,מוז זי מסכים זיין מיט מיר ,איך זי איז שוין נישט ביים אמאליגן פרייז,
די ערשטע אפהאלט איז די פרייז .ניין, זאג דיר נאר אז אויב ווילסטו ארויספארן (פארשטייט זיך…) ס'קומט שוין נישט
איך האב נישט געוואלט לכתחילה צאלן דארף עס זיין וואס פריער ,ווייל ס'קען זיין אויס צום סוף אזוי ביליג ,מאך איך
אזא פרייז פאר אפאר בילדער .ווייסט אז נעקסטע וואך וועט שוין נישט זיין די מיר שטיל דעם חשבון ,און זי וויל מיר
וואס ,ביי אונז רעדט מען דאך נישט פון שיינע קאלירן. פארשלאגן א ספעציעלע געדאנק:
געלט ...לאמיר נישט טראכטן פון געלט. אויב דו ווילסט באמת משקיע זיין און
איך לייג אראפ דעם טעלעפאן ארויסגיין מיט עפעס ספעציעל -זאגט
ארויסצופארן מיט א משפחה מיט פארטראכט ,איך האב בכלל נישט זי – קען איך זייער א שיינער וועלדל,
קינדער בלע"ה איז נאך עפעס חוץ געהאט אין געדאנק צו מאכן אזעלכע וואס געפינט זיך צווישן ירושלים און
פון געלט ,איך דארף מיטנעמען ריינע גרויסארטיגע בילדער ,אבער וואס זאל בית שמש ,א גאנץ יאר איז דארט זייער
געביגלטע מעטשינג סעט'ס קליידער איך אייך זאגן? זי האט באוויזן מיר גוט צו שיין צו נעמען בילדער ,עס פליסט
פאר אלע קינדער ,צוויי שבת'דיגע אנרייצן ...איך דארף א מינוט אליין ,איך דארט א וואסערל אינמיטן ,אבער אין
סעט'ס און צוויי וואכנדיגע ,איך קען אויך דארף עס דורכשמועסן מיטן אייבערשטן. דעם יעצטיגן סעזאן פון הערבסט ,איז
ברענגען א סעט פון זומערדיגע קורצע דארט עפעס מורא'דיג ספעציעל שיין ,די
קליידער און פון די ווינטערדיגע לאנגע, צו וויל איך מאכן בילדער? יא ,איך קאלירן פון די בלעטער ,אויב דו ווילסט
ווייל דער וועטער איז נאך אזוי ,נישט וויל זייער שטארק האבן שיינע בילדער קען איך ארויספארן מיט דיר דארט,
הייס און נישט קאלט .אזוי וועל איך האבן פון מיינע קינדער .איך דארף נישט ,אבער איך זאג דיר ,אז אזא ספעציעלע אלבום
"ברויט! ברויט! פרישע גוטע ברויט!" א אויסרוף הערט זיך פון
גאס" ,מאמי" – שרייט יאנקעלע – די גוים ברענגען דא ברויט! זיי
ווייסן נישט אז ס'איז נאך פסח!"
דו ווייסט אז ביי מיר אין הויז איז אפילו פשוט'ע ביליגע מעל אויך
נישטא?!ל?
וי רא תש פ" ז אינדע רהיים 12
פלייש אדער פיש ...ביז ...ביז איינמאל שיינע בילדער ,סיי פון זומער און סיי פון
האט איר אזוי געעקלט די רויע עסן ,אז זי ווינטער ,מיט צוגעפאסטע זאקעלעך און
האט געפילט ווי זי איז זיך מוסר נפש יעדן איך דארף מאשעלעך און אלעס ארום און ארום.
ערב שבת צו ארויפשטעלן א זופ אויפן
פלאם. ווארט נאך א מינוט ,איך טאר זיכער
מיטנעמען ריינע נישט פארגעסן פון דעם מסורה'דיגן
זי האט שוין געהאט א שטוב מיט חאלאקע חאלעט'ל וואס מען טוט אן
קינדערלעך ,און זי האט אלעמאל ביי אונז אין משפחה .מיט א גוטע דשעל
געמיינט אז פרויען טרייבן איבער ,זיי געביגלטע פאר די האר פונעם אפשערן אינגעלע ,צו
זענען סתם פארצערטלט ,און דא שטעלט קענען איינדרייען שיינע לאקעלעך ארום
זי ארויף א טאפ וואסער אויפן פלאם און דעם קאפעלע ,אז איך זאל נאכדעם האבן
לויפט שנעל ארויס פון קאך ,פאר די ריח מעטשינג סעט'ס צו ווייזן פאר מיינע באבע'ס די עכטע
פון אויפגעקאכטע עסן קלאפט איר אין חאלאקע בילדער...
נאז און פאראיבלט ביזן ברעכן...
אבער טאקע אין די שוואכע צייטן ,אין
קליידער פאר וואס וועל איך טון מיט מיין גרויסער
אינגל וואס ווען ער זעט נאר א קאר הייבט
איבערגעשטרענגע מינוטן ,קומען ארויס ער אן צו ברעכן? וועל איך זיי דארפן אנטון
די שענסטע קאלירן ,ווען איינער גייט
אריין אין קאך מיט די מחשבה ,אז איך קען
אלע קינדער ,צוויי קודם עפעס וואס קען ווערן שמוציג ,און
ביים אנקומען אין וועלדל וועל איך דארפן
קאכן ,איך פארשטיי צו עסן ,און איך גיי צוגיין אין א געז סטעישן צו טוישן אלע
צושטעלן א געלונגענע נאכמאל .אה ,יא,
זיכער ,אוודאי וועל איך אויך בעטן דעם
שבת'דיגע סעט'ס קינדער ,און זיי אויספוצן אז יעדער זאל
אויסזען פערפעקט.
אייבערשטן אז ס'זאל זיין גוטע עסן...
און צוויי וואכנדיגע.
צו איז טאקע ריכטיג זיך אזוי
אין אזא מצב ארבעט זיך גאר אנדערש בילדער? פאר אנשטרענגען
ווי ווען איינער גייט אריין אין קאך ,און
בעט זיך ביים באשעפער" :באשעפער, איך ווייס נישט ...איך בין עכט גוט
איך האב נישט קיין כח ,איך בין בכלל צומישט...
נישט אין די גיסטע פון קאכן און פון עסן,
איך עקל זיך ,איך קען נישט נעמען דא א שיינע וועלט האט דער
איך פלעג זיי לייגן שלאפן יעדע נאכט מיט אייבערשטער באשאפן ,עכט זענען די
די רויע פלייש ,אבער באשעפער! מיין א מעשה ,היינט ,ווי? וואס? ווען? דער
מאן און קינדערלעך דארפן עסן! העלף ביימער גוט אפגעשוואכט אינעם יעצטיגן
שלאפן לייגן יעדע נאכט פארשלעפט זיך סעזאן ,זיי האבן שוין נישט די כוחות צו
מיר! מאך א נס ס'זאל דא זיין א גוטע מיט די קליינע און גרויסע ,ס'טוט זיך...
קרעפטיגע נאכטמאל .באשעפער! איך פיטערן און צו שיקן וואסער צו יעדן
איך קום שוין נישט אן צו יעדן איינציגן איינציגן בלעטל ,און דווקא אין אזעלכע
בעט דיר! שיק אריין א טעם גן עדן אין די קינד...
עסן ,און זיי זאלן האבן כח דיר צו דינען!" שוואכע מינוטן קומען ארויס זייערע
(און יא ,אויך איך זאל עס קענען עסן)... שענסטע קאלירן ,אויף אזוי ווייט אז
בכלל ,זייט מיין בעיבי איז די וועש
מענטשן זענען גרייט זיך אנצושטרענגען
נישט צום אויסרעדן ...אמאל זענען מיינע
דעמאלט קומט דאך ארויס אזא שיינע און צו פארן ,צו קומען און צו גיין ,כדי צו
שאפעס געווען מסודר און היינט ...וויפל
געלונגענע בילד ,וואס דער אייבערשטער קענען אראפכאפן א בילד ,און פאראייביגן
מאל נעמען מיינע קינדער זייערע וועש
פרינט זיכער ארויס אין ספעציעלן דעם קאלירפולן סעזאן..
צופרי פונעם דרייער ארויס.
אלבום ,און האט א נחת רוח יעדן מאל עס
צו איבערקוקן און איבערהערן... צו פילסטו זיך אויך אמאל אזוי ווי
ס'מאכט זיך אויך נאך פאר די בעיבי.
דעם בוים? עס כאפט זיך אסאך אריין
א פרוי האט מיר דערציילט ,זי האט
נו? וואס זאגסטו צו מיינע געלונגענע אזעלכע מחשבות ,אזוי ווי ,אמאל ביי
אלעמאל ליב געהאט צו קאכן און באקן,
בילדער??? מיינע ערשטע צוויי קינדער בין איך
און אייביג איז געווען ביי איר פרישע עסן
געווען אסאך א בעסערע מאמע ,איך האב
אויפן טיש ,זי האט נישט פארשטאנען
געהאט מער צייט זיך אפצוגעבן מיט זיי,
וואס פרויען רעדן פון זיך עקלען פון
13 ו ירא ת שפ"ז אינדערהיים
Honey
Garlic Chicken
S. LEVY
INGREDIENTS
Moist chicken with a twist of flavor is a Friday night favorite!
(also delicious for an easy supper during the week)
3 tbsp honey
2 tbsp lemon juice
3 cloves garlic
3 tbsp oil or mayonnaise
1 tsp paprika
1/2 tsp kosher salt
1/2 tsp black pepper
6 chicken bottoms
DIRECTIONS
In a bowl, combine all basting sauce
ingredients. Place chicken in a 9x13 pan.
Coat chicken with sauce evenly, making
sure chicken is well coated. Bake on 350
covered for 2 to 3 hours for crispier
chicken uncover last 30 minutes.
וי רא תש פ" ז אינדע רהיים 14
דער גוי האט נישט ליב שבת איז שיין ,שבת איז ריין ,שבת איז
דעם נאמבער זיבן ווייל נאר פאר אונז אידעלעך אליין!
דער הייליגע באשעפער
האט זיי נישט געגעבן דעם שטייט אין די הייליגע ספרים אז אלע
שבת נאר פאר אונז אידן. מאכלי שבת ווייזן אויף די נאמבער ,7
דאס איז די סיבה פארוואס וואס ביי אידן רופט מען דעם זיבעטן -
ווען זיי שרייבן א ,7מאכן זיי שבת .למשל 'פלייש' -בשר
אויף דעם אז א ליין באטרעפט במספר קטן 7ב' איז ,2ש'
אינמיטן ,אזוי ווי דעם איז ,3ר' איז ,2אלעס צוזאמען איז .7
15 ו ירא ת שפ"ז אינדערהיים
מ .פעדער
דזשעק איז געווען א יונגער
סטודענט ,קומענדיג פון א פרייע שטוב
האט ער ליידער גארנישט געוואוסט
וועגן אידישקייט ,דאס פאקט אז ער איז
א איד איז נישט געווען קיין סוד ,אבער
דזשעק – נישט וויסנדיג פונקטליך וואס
עס מיינט פאר אים ,האט זיך נישט צופיל
פארטיפט אינעם נושא.
זיין גאנצע קאפ האט ער אריינגעלייגט
אין זיינע לערנונגען ,געלערנט האט
ער פון די בעסטע פראפעסארן און
האט געשלונגען זייערע ווערטער מיט
דארשט ,מיטן חלום איין טאג אויך
אויסצואוואקסן ווי זיי.
זיין גייסט האט אבער כסדר געזוכט
תכלית ,ער האט אלץ געזוכט עפעס א
משמעות אין לעבן ,עפעס וואס זאל
אנפולן דאס ליידיגקייט פונעם גוי'אישן
לעבנסשטייגער און אים אנפולן מיט
אביסל סיפוק.
אין איינע פון די טעג האט דער
פראפעסאר איבערגעגעבן א לעקציע
וועלכע האט געצויגן זיין אינטערעסע ,ער
האט האסטיג ערקלערט וועגן די "גלאובל
ווארמינג" און וועגן די שעדליכקייט
פון די פלעסטיק בעג'ס ,כאטש דזשעק
האט שוין געהאט געהערט דערוועגן איז
אבער דאסמאל געווען אנדערש ,דער
פראפעסאר האט גערעדט אזוי שטארק
און הארציג אז עס איז אים ממש אריין
אין די ביינער.
ער האט אזוי הארציג פארגעשטעלט
די ארקטיק חיות ווי זיי באוויינען זייער
גורל אדאנק די "גלאובל ווארמינג" .ער
לאמיר ראטעווען
האט פארגעשטעלט דאס ווייטאג פון די
פישן וועמענ'ס וואסער ווערט שמוציג
פון די אויל ,פלעסטיק ,און נעפט .ער
די וועלט
האט אזוי דראמאטיש פארגעשטעלט
די לופט פארפעסטונג אז די סטודענטן
האבן ממש געקענט פיהלן מיט יעדן
אטעם די פארפעסטעטע לופט.
אידן ,דעם איד'ס לבוש האט אנגעצונדן ארט ,יעדע פלעסטיק בעג וואס ער האט די סטודענטן זענען געזעצן
זיין נייגער און ער איז צוגעגאנגען כאפן אריינגעלייגט אין די גרינע בעג האט אים פארגאפט ,פאר זייערע אויגן האט דער
מיט אים א שמועס ,דער איד האט זיך פארשאפט אזוי פיל גליק ,עס האט אים פראפעסאר פארגעשטעלט א שרעקליכן
ארויסגעוויזן צו זיין א קלוגער מענטש, געמאכט אזוי גוט פילן ,טראכטנדיג ביי בילד ,די ביינער האבן זיי געטרייסלט
און די שמועס וועלכע האט געדארפט צו זיך אז מיט אט די קליינע בעג ראטעוועט מיט שרעק אז אט אט גייט די וועלט
זיין א לייכטע שנעלע שמועס האט זיך ער די וועלט פון אונטערגיין. אונטערגיין.
עטוואס לאנג פארצויגן.
אזוי איז דאס ווייטער אנגעגאנגען דזשעק איז ארויס פון די לעקציע
דזשעק איז ארויס פון דעם שמועס ביז דזשעק האט איין טאג אנגעטראפן מיט א שטארקן באשלוס – ער גייט נישט
מיט געמישטע געפילן ,פון איין זייט זעט א פרומען איד ,וואוינענדיג אין א לאזן די וועלט אונטערגיין ,ער וועט טון
ער אז דעם איד'ס ווערטער שטימען נישט גוי'אישע געגנט איז אים קיינמאל נישט אלעס וואס נאר מעגליך צו פארמינערן
מיט גארנישט וואס ער האט געהערט און אויסגעקומען צו באגעגענען פרומע די שאדנ'ס און באשיצן דעם נאטור.
געלערנט ביז יעצט ,אבער פון צווייטן
זייט רעדט דאך דער איד דברים של טעם, ער האט זיך אנגעשלאסן אין איינע פון
אזעלכע קלוגע רייד. די גרינע גרופעס וועלכע האבן גענומען
אויף זייערע פלייצעס צו באשיצן די
ווי מער ער טראכט איבער דעם וועלט פון אונטערגיין ,וואו אימער זיי
שמועס זעט ער איין דאס גערעכטיגקייט
פון די ווערטער ,ער פילט ממש ווי
גייענדיג אין זענען געגאנגען און וואס נאר זיי האבן
געטון איז ער אלץ מיטגעגאנגען ,ער האט
עס האט זיך פאר אים אנטפלעקט א אנטיילגענומען אין די דעמאנסטראציעס
נייע וועלט ,דער איד האט אים ממש גאס האט ער קעגן די נעפט און אויל פארבריקן
אויפגעמאכט די אויגן. וועמענ'ס שמוץ גייט אינעם וואסער און
שעדיגט די פישן.
ער האט אויסגעפונען אז ער אלץ געזוכט
געהערט צום אויסדערוועלטן פאלק ,זיין ער איז מיטגעגאנגען אויפצוהענגען
אידישקייט האט יא עפעס א באדייט. פלאקאטן וועלכע זאלן איבעררעדן
פאר פלעסטיק מענטשן אז עס לוינט זיך צו צוטיילן די
ער האט אויסגעפונען אז עס איז דא מיסט און מקפיד זיין אריינצושיקן די
א באשעפער ,די וועלט האט א פירער פלעסטיק אין די גלאז צו ריסייקלען.
וואס פירט אלעס מיט אזא פונקטליכן בעג'ס וועלכע
חשבון ,ער דארף זיך נישט זארגן וועגן די אנהייב איז ער נאר מיטגעגאנגען
ליגן אויפן ערד
"גלאובל ווארמינג" ווייל עס איז דא איין פון די זייט ,אבער ווי מער ער האט זיך
באשעפער וואס פארלאזט נישט קיינעם געדרייט מיט זיי איז ער אלץ מער און
און באזארגט יעדע באשעפעניש מיט מער אריין אינעם געדאנק ,און מיט די
און ווארטן
זיינע באדערפענישן. צייט איז ער געווארן א חלק פון זיי און
האט ארויסגעהאלפן מיטן אנפירן די
ער קען נישט באשיצן די וועלט ווייל אקציעס.
איינער זאל
דער אייבישטער נעמט שוין קעיר פון זיין
וועלט. דזשעק האט אנגעהויבן פילן סיפוק,
ער האט אנגעהויבן צו פילן ווי ער טוט
דאס ריסייקלען פלעסטיק איז נישט
דאס וואס עס באשיצט די וועלט ,נאר
זיי אויפהייבן אויף ,ער איז נישט סתם נאך א מענטש,
ער נעמט דאך א חלק אין ראטעווען די
תורה ,תפילה ,און מעשים טובים ,דאס וועלט.
זענען די פונדאמענטן אויף וועלכע די
וועלט שטייט.
און לייגן אויפן גייענדיג אין גאס האט ער אלץ
געזוכט פאר פלעסטיק בעג'ס וועלכע
און מיט יעדע גוטע זאך וואס ער טוט ריכטיגן ארט. ליגן אויפן ערד און ווארטן איינער זאל
זיי אויפהייבן און לייגן אויפן ריכטיגן
17 ו ירא ת שפ"ז אינדערהיים
פאר דיין קינד בויעסטו אים אויף ,די באקן ,און נאך אן א שיעור זאכן – דאס קען ער אויפבויען וועלטן.
גוט ווארט ,די שמייכל ,דאס וועט אים גייט נישט לאיבוד.
באגלייטן פארן גאנצן לעבן און ער וועט ***
ביי זיך וויסן – איך בין גוט ,מיין מאמע ווען דו ביסט אויף מיט א קינד
האלט פון מיר ביינאכט זעט עס דער אייבערשטער, פיל מאל קען זיך דאכטן פאר א
ווען דו שטעלסט דיך קאכן זעט עס אידישע מאמע אז זי טוט גארנישט אויף,
מיט יעדעס מאל מען טוישט אדער דער אייבערשטער ,ווען דו ווארטסט אפ דאס לעבן פארט ,איין טאג ברענגט די
באדט א קינד בויעט מען אויף וועלטן. דיין מאן מיט א שמייכל ווייסט נאר דער צווייטע ,נאך א שבת ,נאך א יו"ט .צו ווען
אייבערשטער וואס ביי דיר אין הארץ טוט עס קומט צו קאכן – וואס מען דארף
יא ,די אלע זאכן זענען נישט קיין זיך עכט און נאר ער זעט ווי דו שטארקסט דאך יעדן טאג פון פריש האבן וואס צו
קלייניגקייטן ,מיר זענען פארנומען דיך צו רעדן הארציג ווייעך און שיין. עסן .צו ווען עס קומט צו רייניגן – וואס
אויפצובויען די וועלט ,מיר שטעלן אויף עס האלט זיך נישט פאר צו לאנג ,עס
די קומענדיגע דור. אין הימל ווערט דאס אלעס ווערט שוין ווייטער שמוציג .צו ווען עס
פארשריבן ,יעדע קלייניגקייט וואס קומט צו חינוך פון די קינדער – וואס מען
לאמיר בעטן דעם אייבערשטן מיר מען טוט ,און אונז ,אנדערש ווי דזשעק, דארף נאכאמאל און נאכאמאל זאגן א
זאלן זוכה זיין זיך צו פרייען מיט אונזער זעמיר נישט פארנומען מיט צוזאמקלייבן קינד אז מען דארף פאלגן .פיל מאל קען
ארבעט ,מיר זאלן יעדן טאג דאנקען פלעסטיק בעג'ס ,מיר זענען פארנומען א פרוי פילן ווי עס בלייבט גארנישט פון
דעם אייבערשטן "שעשני כרצונו" ,וואס מיטן שלייפן דיאמאנטן – מיטן ערציען אירע פעולות ,איר ארבעט ווערט נישט
ער האט אונז אויסדערוועלט צו דעם און מחנך זיין אונזערע קינדער ,מיטן איינערקענט.
חשוב'ן פליכט ,זיך אינגאנצן איבערגעבן אויפבויען אונזער שטוב ,א פלאץ פאר
צו אים און זיך פרייען אויסצופירן דעם די שכינה צו רוען ,מיר זענען פארנומען אבער וויסן זאלסטו אז דאס זיך פארען
אייבערשטנ'ס ווילן. אויפצובויען וועלטן. מיט די שטוב ארבעט – דאס זענען זאכן
וואס בלייבן ,דאס שמייכלען ,אויסהערן,
מיט איין גוט ווארט וואס דו געבסט באדן ,איינשלעפן ,וואשן ,ביגלען ,קאכן,
וי רא תש פ" ז אינדע רהיים 18
אויפן וועג אהיים
צוזאמען ביים שיעור פארברענג .ווערן בעסער איך בענק .כאטש עפעס איך געדענק.
פארגעס דיין רעדל
איך מוז דאס פלאץ, א נאגל אויפ'ן וועג, פארט זיך א קאר,
פאר זיי שענקען, א שארפע שטעכער, א שיינע ,א ווייסע,
האלטן די רעדער, האט עס געמאכט, שלעפט מיט זיך,
און זיי געדענקען. פול מיט לעכער. א שווערע משא.
איך ווארף זיי נישט, חרוב געווארן, אוועקגעלייגט,
זיי בלייבן מיט מיר, הונדערט פראצענט, אין זיין טראנק,
די רעדלעך זענען, יארן צוריק, פול ביז'ן דאך,
ווי א סאוועניר. ביי אן עקסידענט. הויפנס דזשאנק.
ער מוז ,save'n ער זאגט מיט חכמה, רעדער אלטע,
ס'איז א ,must דער באלעבאס, שוין אפגעריבן,
א יעדע רעדל, א שאד פאר מיר, האבן זיך דארט,
וואס איז צו.bust צו ווארפן דאס. צאמגעקליבן.
מיט נאסטאלגיע, יעדע רעדל, אסאך מאל אזוי,
זיי ער באטראכט, קיין חילוק ווי אלט, ביים פארן אינמיטן,
רעדער צוריסענע, יעדער פאר זיך, געכאפט האט עס,
אלט און צוקראכט. א סיפור פארציילט. טיפע שניטן.
צו הערן די גאנצע שיעור פונעם ראש ישיבה רופט 212-444-9169 - 212-444-9191
19 ו ירא ת שפ"ז אינדערהיים
ש .ל .פליישמאן
הער אויס א צדיק, א שאד ער געדענקט, ביינאכט צופרי,
אן אמת'ער חכם, וואס איז געווען, אין אלע שעות,
מאך דיר גרינגער, ער קען ווען לעבן, ער פארט מיט זיי,
דיינע דרכים. געשמאק און באקוועם. אין זיינע מסעות.
בעט" ,באשעפער העלף מיר, נאך פון אלס קינד, פארט זיך א קאר,
פאלגן דעם רבי'ן, טראומא אלטע, א שיינע א ווייסע,
מיט א גרינג הארץ, שווערע מעשיות, שלעפט מיט זיך,
אלעמען פארגעבן. הייסע קאלטע. א שווערע משא.
רייניג מיין הארץ, ווי היינט געדענקט ער, שפאצירט זיך א איד,
ווי א פעדער לייכט, די שלאקס רעגענען, א פנים ,א בלאסע,
איך זאל גלייבן אז דו, ער קען נישט פון דעם, שלעפט מיט זיך,
האסט אלעס געמאכט". זיך געזעגענען. א שווערע משא.
מיינע רעדער אלטע, געזאגט האט דער רבי, זיין לעבנס רייזע,
זאל איך ווארפן, פארקערט פון אלע, איז אומאנגענעם,
לעבן מיט אמונה, ביי מיר איז שכחה, ער שלעפט מיט זיך,
נאר דיר דארפן. א גרויסע מעלה. פיל אלטע .pain
דיין עבר לאז אפ, אוועקגעלייגט,
לאז עס פון אונטער, אין זיין הארץ,
פארגעס דיין רעדל, פול יעדע ָאדער,
און לעב געזונטער. כמעט עס פלאצט.
וי רא תש פ" ז אינדע רהיים 20
פרשת וירא
תשפ”ז
דער בעל
ביטחון
בלייבט
פרייליך!
ספר המדות'ל יארצייט מילתא
ווען מען טרינקט א שטיקל פון דבדיחותא
הייבט מען אן זינגען מיין קלייד בינד צו דיין שיך
21 ו ירא ת שפ"ז אינדערהיים
=
דער הייליגער
ְּבעְלזָא רְּב
זי"ע
יארצייט:
כ"ב חשון
=
ן די
ואךופ
ו
יארצייט
יצין ִֶמיֶט זִ יְך ,וָ ואס ֶטּוֶט ֶֶמען ַָדאן?”
עָד ִ
ֶֶמ ִ ערןאר ְַפֶט ֶעְנְ ְֶט ֶַפ ְ ֶָדער ֶֶמעְנְ ְֶטׁש ֶָהאֶט ְגֶ ַ
עָד ְ אֵלט קּוֶמָענְ ִִדיֵגֶ ָע ָוָ ָואְך כ"ב ֶֶח ְְׁשָוָ ן ֵגֶ ַ
ָעַפ ְ ִִדי ֶ
וייֶטער ְגֶ ְ
עַפ ֶרעְגְ ֶט. אְק ֶֶטער וַ ֶ
ֶָהאֶט ֶָדער ָָד ְ ואלֶט
אֹויף ַא ֶלע ְׁש ֵאלֹות ,אּון אֹויּב ֶער וָ ְ אר ַַצייט ַפּון הרה"ק ֶר ִִּבי יִ ָָּׂש�כָ ר ִדֹוב ִִדי יָ ְ
ואלֶט ֶער ערן ִריָכְ ִֶטיְג ,וָ ְ ְגֶ ֶ
עְקעְנְ ֶט ֶעְנְ ְֶט ֶַפ ְ ָעֵלְזָ א ְזי"ָע.ִֶמ ִֶּב ְ
עֶמֶט ַא ְׁש ִֶט ְיְקל ֶּבְגֶ ָד אּון ֶֶמען"ֶמען ְנֶ ְֶ עֶטל ַאז ֶער ְֶקען זַ יין ַא אְקּוֶמען ֶָדעם ֶצ ְ ֶ ַּב
יעְנְ ֶט,
אצ ֶ
ארְק ַארּום ֶָדעם ַּפ ִ ִּביְנְ ְָדֶט ֶעס ְׁש ֶַט ְ
עלן ָָדאס ְּבלּוֶט”. צּוׁש ֶֶט ְ
ָא ְּפ ְ
אְק ֶֶט ער.
ָָד ְ ו ָוָאס ְׁש� ְט ֶעְל ְט ָאָּפּ
וייֶטער
אְק ֶֶטער ֶָהאֶט וַ ֶ ָא ֶּבער ֶָדער ָָד ְ
עסאר ֶָהאֶט ִאים ְגֶ ְ
עַפ ֶרעְגְ ֶט אַפ ֶָָדער ְּפ ָר ֶ ְּב ְְּלוּט?
ֵאיין ְׁש ֵא ָלֶה אּון ְנָ אְך ֵאייְנְ ס ,אּון ֶָדער
אס ְירֶט ָא ֶּבער אֹויּב ֶֶמען ְגֶ ְ
עַפ ֶרעְגְ ֶט" ,וָ ואס ַּפ ִ ערֶט. ֶטּוָדְנְ ֶט ֶָהאֶט ַא ֶלעס ֵׁשיין ְגֶ ֶ
עעְנְ ְֶט ֶַפ ְ ְס ֶ עְקּוֶמען צּום
ֶ ַא ָרב ִאיז ַא ֶָמאל ְגֶ
עריְגֶ ע ֶּבְגֶ ָד ְנֶ ְ
עּבן זִ יְך?” יׁשֶט ְַקיין ִא ֶיּב ִ
ֶָהאֶט ְנִ ְ אל ֶּבע ָׁש ָעֶה ַפּון ְׁש ֵאלֹות אּון ְנָ אְך ַא ֶַה ְ עָדֶט ִא ֶיּבער אֹויסְגֶ ֶ
ער ְ ְ עלזֶ ער ָרב אּון זִ יְך ֶּב ְ
ייער ֵׁשיין, ארן זֵ ֶ ְְּתׁשּובֹות וָ ואס ִאיז ְגֶ ָ
עַפ ְ עֶמען ַפּון זַ יין ְְק ִֶה ָילֶהֶ .ער ֶָהאֶט אּב ֶל ֶ
ִָדי ְּפ ָר ְ
ֶטּוָדעְנְ ֶט ׁשֹוין ְגֶ עוָ ְ
וארן ָָדא ִאיז ֶָדער ְס ֶ עלזֶ ער ָרב ייליְגְ ן ֶּב ְ אר'ן ֵֶה ִ יילֶט ַַפ ְ ער ֵצ ְ ֶָד ְ
עוואּוסֶט וָ ואס ְ יׁשֶט ְגֶ לֹוירן אּון ְנִ ְ אר ְ ַַפ ְ עַפ ֶרעְגְ ֶט ְנָ אְךעסאר ְגֶ ְ אַפ ָ
ֶָהאֶט ִאים ֶָדער ְּפ ָר ֶ
ֵאיין ְׁש ֵא ָלֶה: ייער ָא ֶרעם אּון ֶער ַאז זַ יין ְְק ִֶה ָילֶה ִאיז זֵ ֶ
עֶט ַראָכְ ֶט אּון ְ ְגֶ אֶט ֶה
ָ ר עֶ ן.ערצּו ְנְ ְ ְ
ַפ
ֶ ֶט עֶ עלֶט. ֶמּוֶט ֶׁשעֶט זִ יְך ִֶמיֶט ְגֶ ְ ְ
עֶט ַראָכְ ֶטִּ ,ביז ֶער ֶָהאֶט צּום סֹוף ְגֶ עזָ אְגְ ֶט ְגֶ ְ ַפּואֶה ַַפאר ַא ֶֶמעְנְ ְֶטׁש
"וָ ואס ִאיז ִָדי ְר ָ
יׁשֶט”."איְך וֵ וייס ְנִ ְ עסארִ : אַפ ָ
ארן ְּפ ָר ֶ ַַפ ְ אּפֶט
צּוְק ַל ְארְק ְ
ייער ְׁש ֶַט ְ
וָ ואס ֶָהאֶט זִ יְך זֵ ֶ עלזֶ ער ָרב זִ י"ע
ֶָהאֶט ִאים ֶָדער ֶּב ְ
אֹויַפ ֶֶהער?”
ְ אּון ֶעס ְּבלּוֶט ַפּון ִאים ָאן יילֶט ַא ֶָמ ָׁשל:
ער ֵצ ְ
ֶָד ְ
זִ יְך ֶָהאֶט עסאראַפ ְָּפ ָר ֶ ֶָדער
ׁשּול ִָדיְגְ ֶט אּון ְגֶ עזָ אְגְ ֶט ַאז ֶער ְֶקען ִאים
ַאְנְ ְֶט ְ אֶמעןֶטּוָדעְנְ ֶט ְגֶ עזָ אְגְ ֶט ַא ְנָ ֶ
ֶָהאֶט ֶָדער ְס ֶ ֶעס ִאיז ַא ֶָמאל ְגֶ עוֶ וען ַא ְס ֶ
ֶטּוָדְנְ ֶט
עֶטיְגְ ֶט
אׁש ֶֶט ִ
עֶטל וָ ואס ַּב ְ
עּבן ֶָדעם ֶצ ְ יׁשֶט ְגֶ ְ
ְנִ ְ עלֶט ָאּפיצין וָ ואס ְׁש ֶֶט ְ עָד ִ ַפּון ַא ְגֶ עוִ ֶ
ויסע ֶֶמ ִ וערן ַא ערְנְ ֶט צּו וֶ ְ על ְ ֵ(אייְנֶ ער וָ ואס ֶָהאֶט זִ יְך ְגֶ ֶ
אְק ֶֶטער.
וערן ַא ָָד ְַאז ֶער ֶֶמעְג וֶ ְ ָָדאס ְּבלּוֶט. ערְנְ ֶטעל ְ ארן ַלאְנְ ְג ְגֶ ֶ אְק ֶֶטער) ,וָ ואס ֶָהאֶט יָ ְ ָָד ְ
ייָדער אְק ֶֶטערֵ .א ֶ רֹויסער ָָד ְ וערן ַא ְגְ ֶ צּו וֶ ְ
ייער
וארן זֵ ֶֶטּוָדעְנְ ֶט ִאיז ְגֶ עוָ ְ
ֶָדער ְס ֶ יׁשֶט ִֶמיֶט זִ יְך יֶ עְנֶ ע
"אּון אֹויּב ֶֶמען ֶָהאֶט ְנִ ְ אְקּוֶמען זַ יין באשֶטעֶטיְגוְנְגס- ֶ ֶער ֶָהאֶט ַּב
"איְך ֶָהאּב ָָדאְך ֶטֹויׁשֶט אּון ְגֶ ְ
עַפ ֶרעְגְ ֶטִ : ְ ַאְנְ יצין ,וָ ואס ֶטּוֶט ֶֶמען?” עָד ִ
ֶֶמ ִ וערן ַא עֶטל ַאז ֶער ְֶקען ׁשֹוין ֶעְנְ ְָד ִליְך וֶ ְ ֶצ ְ
ערֶט ְגּוֶט אֹויף ַא ֶלע ְׁש ֵאלֹות, ְגֶ ֶ
עעְנְ ְֶט ֶַפ ְ עלןאר ְַפֶט ְׁש ֶֶט ְ עָד ְ אְק ֶֶטערֶָ ,האֶט ֶער זִ יְך ְגֶ ַ ָָד ְ
צּוליּב ֵאיין ְְק ֵלייְנֶ ע ְׁש ֵא ָלֶה וֶ ועֶט ִאיר ִֶמיר ִ ֶטּוָדעְנְ ֶט ְגֶ עזָ אְגְ ֶט ַא ְנָ ֶ
אֶמען ֶָהאֶט ֶָדער ְס ֶ עסאר אַפ ָרֹויסן ְּפ ָר ֶאר ֶֶהער ַַפאר ַא ְגְ ְ צּו ַא ַַפ ְ
אל ְֶט ן?”
ָא ְּפ ֶַה ְ ְנּוצן
יצין וָ ואס ֶֶמען ְֶקען ְ עָד ִוייֶטע ֶֶמ ִ
ַפּון ַא ְצוֵ ֶ עלייְגְ ֶט ַא ַסאְך ארְגֶ ֵ וָ ואס ֶָהאֶט ִאים ַָפ ְ
ַאְנְ ְׁש ֶָטאֶט ִָדי ֶע ְר ְׁש ֶֶטע. ְׁש ֵא לֹות.
עסאר ְגֶ עזָ אְגְ ֶט: אַפ ֶָָהאֶט ִאים ֶָדער ְּפ ָר ֶ
עֶטיְגּוְנְ ְג
אׁש ֶֶט ִ ויאזֹוי ְֶקען ֶֶמען ְגֶ ְ
עּבן ַא ַּב ְ "וִ ַ יׁשֶט ִָדי
"אּון אֹויּב ֶֶמען ֶָהאֶט אֹויְך ְנִ ְ
וי רא תש פ" ז אינדע רהיים 22
ערְנֶ ען זִ יְך ָאּפ ַפּון ֶָדעם ַאז וֶ וען ִֶמיר ֶל ְ על ֶּבע זָ אְג ִאיְך ִָדיר; ִָדי ַא ֶלע ָצרֹות ָ"ָדאס זֶ ְ אְק ֶֶטער ,אֹויּב וערן ַא ָָד ְ
ַַפאר ַא ֶֶמעְנְ ְֶטׁש צּו וֶ ְ
ֶעס ִאיז ָָדא ָׁשלֹום ,זֶ עְנֶ ען ָָדא ַא ֶלע ְּב ָרָכֹות. ייָדֶט ַּביי ַאייְך ִאין ְׁש ֶָטאֶט ִאיז וָ ואס ֶֶמען ַל ְ יׁשֶט ַאז ִאין ַא ַַפאל וָ ואס ֶֶמען וייסֶט ְנִ ְ
ֶער וֵ ְ
ייער ִליּב וֶ וען ער ְׁש ֶֶטער ֶָהאֶט זֵ ֶ ייּב ְ
ֶָדער ֵא ֶ יׁשֶט
צּוליּב ֶָדעם וָ ואס ֵאייְנֶ ער וִ ויל ְנִ ְ ְנָ אר ִ יׁשֶט ערֶט ְנִ ְ לּוֶטיְגְ ן אּון ֶעס ֶֶה ְזֶ עֶט ַא ֶֶמעְנְ ְֶטׁש ְּב ִ
ֶטּוען ֶֶח ֶסָד ֵאייְנֶ ער עּבן ְּב ָׁשלֹום אּון ֶ ִא ְיָדן ֶל ְ וייֶטן”.
ייסן ַא ְׁש ִֶט ְיְקל ַפּון זִ יְך ַַפאר ַא ְצוֵ ְ
ָא ְּפ ַר ְ יׁשֶט ְַקיין ְׁש ִֶט ְיְקל ֶּבְגֶ ָד, אֹויף ,אּון ֶֶמען ֶָהאֶט ְנִ ְ
וייֶטןָ ,א ֶּבער ֶָח ִל ָילֶה וֶ וען ֶֶמען יֶט'ן ְצוֵ ְ ִֶמ ְ ייָדער ייסֶט ֶֶמען ַא ָראּפ ַפּון ִָדי ֵאייְגֶ עְנֶ ע ְְק ֵל ֶ ַר ְ
יׁש ֶָטא ְַקיין ְּב ָרָכָ ֶה.
ְְק ִריְגְ ֶט זִ יְך ִאיז ְנִ ְ ָָדאס ֵֶמייְנְ ֶט ַאז ִָדי ֶֶמעְנְ ְֶט ְׁשן ַפּון יֶ עְנֶ ע אֶטעוֶ וען ַא ֶֶמעְנְ ְֶטׁש?!” לֹויַפֶט ַר ֶ
אּון ֶֶמען ְ
יׁשֶט ְגֶ עֶטּון ְַקיין ֶֶח ֶסָד ֵאייְנֶ עראּבן ְנִ ְ
ְׁש ֶָטאֶט ֶָה ְ
ְזְ כּותֹו יָ ֵגֵ ן ָָע ֵֵלינּו. יׁשֶט ְַקייןוייֶטן ,אּון ַאז ֶֶמען ֶטּוֶט ְנִ ְ יֶט'ן ְצוֵ ְִֶמ ְ עלזֶ ער ָרב ֶָהאֶט ייליְגֶ ער ֶּב ְ ֶָדער ֵֶה ִ
יׁש ֶָטא ְַקיין ְּב ָרָכָ ֶה.
ֶֶח ֶסָד ִאיז ְנִ ְ עעְנְ ִָדיְגְ ֶט ֶָדעם ֶָמ ָׁשל אּון ְגֶ עזָ אְגְ ֶט ַַפ ְ
ארן ָרב: ְגֶ ֶ
23 ו ירא ת שפ"ז אינדערהיים
ס’קומט עפעס פריש
ווארט מיט שפאנונג
וי רא תש פ" ז אינדע רהיים 24
25 ו ירא ת שפ"ז אינדערהיים
משפחת
גליק
ייְדֶל".
ַַא ֵֵמ ְ ֵצּופ ְִר ְיְדןַַ .אֵזֹוי ֵֵמיין
יׁשט ְ יסֶל ֵנִ ְ ֵזִ י ִַאיֵז ַַא ִּב ְ ֶדֶֶרְֶך ְ ֶאֶֶרֶ ץ.
ְרֹויְרן
ַאְר ְפ ְ יּבן ְׁש ֵטיין ַפ ְ עּבֶלִ ְ
ִַאיְך ִּבין ֶגֶ ְ ִַאיְךִַ .איְך ְט ְַרַאְכְ ט ַַאֵז ֵַמֶלְ ִּכִ י וִ ויֶל ֶּב ֱַא ֵֶמת
יׁשט ַאֹויף ֵַמיין ְַּפֶלַ ַאץִַ .איְך ָהַאּב ֵנִ ְ ֶגּוטע
ֵזַ יין ווַאֹויֶל ַאּון ֵזִ יְך ִפ ְיְרן ִֵמיט ֶ
ייְדֶל ֶקען ייּבן וִ וי ַַאֵזֹוי ַַא ֵֵמ ְעקעֵנְ ט ֶגְ ֶלֵ ְ ֶגֶ ֶ ִֵמְדֹותִַ .איְך ְַדַאוֶ וען ַפַאְר ִַאיְר ַַאֵז ֵזִ י ֵזָ ַאֶל
יׁשט ַקיין עְריןֵ .נִ ְ
עְר ִעְדן ַאֹויף ַַא ֶלֶ ֶ ַַאֵזֹוי ְֶר ְ ַאְר ְקן ַאֹויף ִַאיְר ַאּבן ִּכ ַַּח ֵזִ יְך ֵצּו ְׁש ַט ְ ָה ְ ייְדֶלֶ עְך
עְר ֵֵצייֶלְ טַַ :אֶלֶ ע ֵֵמ ְ ִֵצ ִיְרי ְֶד ְ
עְרין ִַאיֵז, עְר ִִַחיֶלּוק וִ וי ְׁש ְט ְֶרעֵנְ ֶג ְִדי ֶלֶ ֶ עְרוַ וייֶל ָהַאט ְֶדעְר יֵ ֵֶצְר ָה ְָרעַָ .א ֶּבעְר ְֶד ְ ייע
ייעְר ֶלִ יּב ְִדי ַָאֵנְ הֹויּב פּון ַַא ֵנֵ ֶ
ַאּבן ֵזֵ ֶָה ְ
ץ'ְדיֶג.
ייעְר ְֶד ְֶרְך ֶַא ְֶר ִ
ַאְרף ֵֶמען ֵזַ יין ֵזֵ ֶ ְַד ְ עְר ְׁש ֶטעְר ִַאיְר ֶגֶ עֶלֵ ייֶגְ ט ִַאין ֵַמיין ייּב ְ
ֵַא ֶ ְסקּוֶל יָ ַאְרַַ .אֶלֶ עס ִפיֶלְ ט ַַאֵזֹוי ְפ ְִריׁש
יׁשט ֵנָ ַאְר ְָדַאסֵ ,נָ ַאְר ַאֹויְך ְקֶלַ ַאסַ ,אּון ֵנִ ְ יֵמּוְדים,
ייע ֶלִ ִ עְריֵנְ סֵ ,נֵ ֶ
עְר ִ
ייע ֶלֶ ֶַאּון ֵנֵ ייֵ .נֵ ֶ
ַאּבן
ייְדֶלֶ עְך וָ וַאס ָה ְ ַַא ַָּפַאְר ֵֵמ ְ עּבן ִֵמיְר.ֶגְ ֶלַ ייְך ֵנֶ ְ ייע ִׁשיְך.ַַא ַסַאְך ֵָמַאֶל ָהַאט ֵֶמען ַאֹויְך ֵנֵ ֶ
ַאּבן
ָה ְ ֵַמֶלְ ִּכִ י עּבן
עׁש ַטַאֵנֶ ען ֵנֶ ְ ֶגֶ ְ
ייעְר ָקַאַּפִַ .איְך ַאקֶלְ ט ִֵמיט ֵזֵ ֶ עׁש ְ ֵצּוֶגֶ ָ עּבן ַַאן ַאֵמע ָהַאט ִֵמיְר ֶגֶ עֶגֶ ְ ֵַמיין ֵַמ ֶ עְרין פּון ְִדי עְר ִ ַאּוֵנְ ֵזֶ עְר ִַא ִיְדיׁש ֶלֶ ֶ
עהַאט ֵמֹוְרַא ֶגֶ ַ ַאּבן ֶַא ְפ ָׁשְר ָ ֵֵמייןֵ ,זֵ יי ָה ְ ֵצּופ ְִרי וֶ וען
עְדע ְ ֵע ֵָצה ַָאֵנְ הֹויּב יָ ַאְרַַ ,אֵז יֶ ֶ יׁשט ֵנָ ַאְר ֵנֵ יי ַפַאְריָ ַאְר ִַאיֵז ַאֹויְך ֵנֵ ייֵ ,נִ ְ
ֵמֹוְרַא
ָ פּון ֵַמֶלְ ִּכִ י .וָ וַאס ִַאיֵז ְָדַא ֵצּו ִַאיְך ֶגֵ יי ַַאְרֹויס פּון הֹויֵזֵ ,זָ ַאֶג ִַאיְך ַַא עֵצטַאּוֵנְ ֵזֶ עְר ְקֶלַ ַאסֵ ,נָ ַאְר ֵזִ י ִַאיֵז יֶ ְ
ייְדֶל? וָ וַאס ֶקען ֵזִ י ׁשֹוין ַאּבן פּון ַַא ֵֵמ ְ ָה ְ עְר ְׁש ֶטעְר. ייּב ְ
ְׁש ִטיֶלֶ ע ְְּת ִפֶלָ ה ֵצּו ְֶדעְר ֵַא ֶ עְריןִֵ .מיס ֶּבעֵנֶ עט ִַאיֵז עְר ִ וַאְרן ַַא ֶלֶ ֶ
ֶגֶ עוָ ְ
ַאְרף ֵֶמען ֵנָ ַאְר פּון ַאּבן ְַד ְ ֵמֹוְרַא ָה ְ
טּון? ָ עפעְרֶ ,העֶלְ ף ִַאיְך ֵזָ ַאֶל ַאׁש ֶ "הייֶלִ יֶגֶ עְר ַּב ֶ ֵ עְרין.עְר ִֶגּוטע ֶלֶ ֶ ייעְר ַַא ֶ ֵזֵ ֶ
עְרעעפעְרַָ ,א ֶּבעְר פּון ַַאֵנְ ְֶד ֶ ַאׁש ֶ
ְִדי ַּב ֶ קּוקן ֶגּוט ַאֹויף ֵַמֶלְ ִּכִ יַ .אּון ַאֹויף ַַאֶלֶ ע ְ עְר ֵֵצייֶלְ ט ְִדי ַַּפ ְְר ָׁשה ִֵמיט ֵזִ י ְֶד ְ
יׁשט ִקיֵנְ ְֶדעְר וָ וַאס ִפ ְיְרן ֵזִ יְך ַאֹויף ִֵמיט ֵנִ ְ ַאּבן ֵנָ ַאְר
ייְדֶלֶ עְךַ .אּון ַַאֵז ִַאיְך ֵזָ ַאֶל ָה ְ ֵֵמ ְ עסַאֵנְ ֶטע ֵֶמ ְְד ְָר ִׁשים.
עְר ַ
ֵזֹויפיֶל ִַאיֵנְ ֶט ֶ
ַַא ִ
יׁשט ַאְרף ֵֶמען ֵזִ יְך ֵנִ ְ ֶגּוטע ִֵמיְדֹותְַ ,ד ְ ֶ ֶגּוטע ֶע ְְרֶלִ יְכֶ ע ַַח ֶֶב ְְר ֶ'טעס".
ֶ עְרֵנֶ ען ִֵמיְר ֵׁשייֵנֶ ע ִֵמְדֹות ַאּון ַאֹויְך ֶלֶ ְ
ַאּבֶלֶ עם ִַאיֵז ֶגֶ עוֶ וען עקןְִ .די ְַּפ ְָר ְ עְר ְׁש ְֶר ְְֶד ְ ַַא ַָּפַאְר ֶטעֶג ֵנָ ַאְך סּוִּכֹותֵ ,נָ ַאְכְ 'ן עסַאֵנְ ֶטע ֵזַ ַאְכְ ן. עְר ַ
ַַא ַסַאְך ִַאיֵנְ ֶט ֶ
ַאק ְיְרט פּון ַַאֵז ִַאיְך ָהַאּב ֶגֶ עוֶ וען ַַאֵזֹוי ָׁש ִ עְרֵנֶ ען ְִדי ֶע ְְר ְׁש ֶטע ַהַאֶלְ ּב ייסיֶג ֶלֶ ְ ְפֶלַ ִ עֵצט ַּביי ִֵמיס ֶּבעֵנֶ עט ָהַאט ִֵמיְר ֶגֶ עֵזֶ ְ
וָ וַאס ֵַמֶלְ ִּכִ י ָהַאט ֶגֶ עֵזָ ַאֶגְ ט ַַאֵז ִַאיְך ָהַאּב ְרּוַאיֶג
ִ ַאּבן ִֵמיְר פּון ְִדי ָטַאֶגָ ,ה ְ עּבן ִֵמיְרַ ,אֹויף ֵַמיין ׁשּוְרהֵ .נֶ ְ
עֵצ ֶטע ָ ְִדי ֶלֶ ְ
עְדן.עקעֵנְ ט ְֶר ְ יׁשט ֶגֶ ֶ ַאְרֵנִ ְֶגָ ְ ְרֹויסן ַּביי ַה ְפ ָס ָקה. ַאְר ְּב ְֶרעֵנְ ֶגְ ט ִַאיֵנְ ְְד ְ ַפ ְ יֵצט ִַ ....איְך וִ ויֶל ֶעֵנְ ק ְֶרעְכְ ֶטע ֵזַ ייטֵ ,זִ ְ
עְרֵנֶ ען,
יטן ֶלֶ ְ
ֵנָ ַאְך ַה ְפ ָס ָקה ִַאיֵנְ ִֵמ ְ עּבט ֵזִ יְך ֵַמֶלְ ִּכִ י ַַא ְרּוף ַָאן, ֶלּוֵצֶלִ יֵנְ ֶג ֶגֶ ְ
ְַּפ ְ ַאֵמען ,וַ וייֶל יׁשט ֵזָ ַאֶגְ ן ִַאיְר ֶעְכְ ֶטע ֵנָ ֶ ֵנִ ְ
ֶלּוֵצֶלִ יֵנְ ֶג ֶגֶ עֵזֶ ען ַַא ְקֶלֵ יין
ָהַאּב ִַאיְך ְַּפ ְ יׁשט ַַאֵזַ ַא "ֵמיס ֶּבעֵנֶ עט ִַאיֵז ֲַא ִפיֶלּו ֵנִ ְ ִ עְדן ֶלָ ׁשֹון יׁשט ַַחס וְ ָׁשֶלֹום ְֶר ְ ִַאיְך וִ ויֶל ֵנִ ְ
עּבט ַַא ְפֶלִ י ַַאְרֹויף ַאֹויף עטעֶלֶ ע ֶגֶ ְ
ֵֶצ ֶ עְריןֵ ,זִ י ִַאיֵז ַַאֵזֹוי ְׁש ְט ְֶרעֵנְ ֶג, עְר ִ ֶגּוטע ֶלֶ ֶ ֶ ְרּופן ֵַמֶלְ ִּכִ י.
ָה ְָרעִַ .איְך וֶ ועֶל ִַאיְר ַָאֵנְ ְ
ֵַמיין ִטיׁש. עֵמען .וֶ ועְר ֵזָ ַאֶגְ ט יׁשט ַָא ֶט ֶ ֵזִ י ֶלָ ַאֵזְ ט ֵנִ ְ
ַאְרף ִַאיְר ָפַאֶלְ ֶגְ ן? ֵזִ י ִַאיֵז ֵסיי וִ וי ֵנָ ַאְך ְֵמ ַ'ְד ְ ייְדֶלַָ ,א ֶּבעְר
ֵַמֶלְ ִּכִ י ִַאיֵז ַַא ווַאֹויֶלֶ ע ֵֵמ ְ
וי רא תש פ" ז אינדע רהיים 26
ח .צ .גליק
עְר ְקט וִ וי ֵַמֶלְ ִּכִ י ַאֵמ ְ
ִַאיְך ָהַאּב ַּב ֶ ֵֶמען ְֵמְכַ ֵּבְד ֵזַ ייןֵֶ .מען ֵמּוֵז ֵזַ יין ְֶד ְֶרְך עְר ְקט ַאֹויף ַאֵמ ְִַאיְך ָהַאּב ַּב ֶ
ְרּוּב ְיְרט ִֵמיְר ֵצּו וִ ויֵנְ ֶקען ַַאֵז ִַאיְך ֵזָ ַאֶל
ְַּפ ִ עְרן ַאּון ֵצּוה ְ
ַאְרף ֵזִ יְך ֶ ץ'ְדיֶגֵֶ ,מען ְַד ְ ֶַא ְֶר ִ ֵַמֶלְ ִּכִ י'ס ַָּפֵנִ ים ַַא ְקֶלֵ ייֵנְ ְט ִׁשיֶגֶ ע ְׁש ֵֵמייְכְ ֶל.
ייּבןִַ .איְך ָהַאּב ֵנָ ַאְכְ ַַא ֵָמַאֶלַאֹויפ ֵה ְ
ְ ֶעס ֵנּוֵמען
ַאְר ֶ
יׁשט ֵזַ יין ַפ ְ ָפַאֶלְ ֶגְ ןֵֶ .מען ָטַאְר ֵנִ ְ ַאְר ְׁש ַטַאֵנֶ ען ַַאֵז ֵזִ י ָהַאט ִַאיְך ָהַאּב ַפ ְ
עט .
עּב ְ
ֶגֶ ֶ ייְדֶלֶ עְך".
עְרע ֵֵמ ְ ִֵמיט ַַאֵנְ ְֶד ֶ עְר ֵהייט עטֶל ְׁש ִטיֶלֶ ְ עׁש ְיקט ְִדי ֵֶצ ְ ִֵמיְר ֶגֶ ִ
עפעְר ֵזָ ַאֶל ִֵמיְר ֶהעֶלְ ְפן, ַאׁש ֶ
ְֶדעְר ַּב ֶ עפֶלֹויֶגְ ןַַאֵזֹוי ָהַאט ֵַמיין ָקַאַּפ ֶגֶ ְ עְרֵנֶ ען.
יטן ֶלֶ ְ ִַאיֵנְ ִֵמ ְ
עְר ְׁש ֶטעְרִּ ,ביֵז ֶלָ ַאֵנְ ְטׁש
ייּב ְ
ַאּון ְׁשִּכ ַַּח ֵַא ֶ יׁשט ויׁשן" ,יָ ַא ֶלֵ ייֵנֶ ען"ַָ ,א ְֶדעְר "ֵנִ ְ ְֵצוִ ְ ֶלּוֵצֶלִ יֵנְ ֶג
ִַאין ֵַמיין ָקַאַּפ ָהַאט ְַּפ ְ
ץ'ְדיֶג ַאּון ִּבין ִַאיְך ֶגֶ עוֶ וען ְֶד ְֶרְך ֶַא ְֶר ִ ֶלֵ ייֵנֶ ען"ִַ ,איְך ָהַאּב ְׁשֵנֶ עֶל ֶגֶ עֵזָ ַאֶגְ ט ַָאן ייען קֹוֶלֹותְִ .די עהֹויּבן ֵצּו ְׁש ְֵר ֶ
ְ ַָאֵנְ ֶגֶ
ַאּבן
עהַאֶלְ ְטן וָ וַאס ִֵמיְר ָה ְ יטֶגֶ ַ
ִֵמ ְ עְרן ְִדי ְקֶלַ ַאס, יׁשט ֵצּו ְׁש ֶט ְ ַַא קֹוֶל ֵנִ ְ יֵ ֵֶצְר ָה ְָרע ָהַאט ִֵמיְר ֶגֶ עֵזָ ַאֶגְ ט" ,יֶלֵ יין
עְר ֵנְ ט.
ֶגֶ עֶלֶ ְ עפעְרֶ ,העֶלְ ף ִֵמיְך ַאׁש ֶ
"הייֶלִ יֶגֶ עְר ַּב ֶ ֵ עטֶלֶ ,עס ִַאיֵז ִֵמן ַה ְס ְַּתם ַַאֵזֹוי ְִדי ֵֶצ ְ
עק ְס ֶטע וָ וַאְך
ִַאם יִ ְְר ֵֶצה ַה ֵׁשםֵ ,נֶ ְ ַאקּוֵמען ְִדיֶ ְָדַא"ַ .אּון ֶגְ ֶלַ ייְך ָהַאּב ִַאיְך ַּב עסַאֵנְ טְִ ,ריְכְ ִטיֶג?" ַאּון ְדּו עְר ִַַאיֵנְ ֶט ֶ
עְר ֵֵצייֶלְ ן וָ וַאס ָהַאט
וֶ ועֶל ִַאיְך ַַאייְך ְֶד ְ טּוַּפן ְִדי
ַאַּפ ְׁש ְ
עְר ֵהייט ַַא ְָר ְְרּוַאיֶגֶ ְ
ִּכ ַַּח ֵצּו ִ ייּבן ַפַאְר ֵַמֶלְ ִּכִ י".
ֵצּוְר ְיק ְׁש ְַר ְ
ועסט ֶעס ִ וֶ ְ
ַאס ְיְרט.
וייטעְר ַַּפ ִ
וַ ֶ עטֶל פּון ֵַמיין ִטיׁשַ ,אּון ֵזִ יְך ֵַמַאְכְ ן וִ וי ֵֶצ ְ ְִדי יֵ ֵֶצְר טֹוֶב ָהַאט ִֵמיְר ֶגֶ עֵזָ ַאֶגְ טֵ" ,נֵ יין
יׁשט וָ וַאס ְָדַאס ִַאיֵז. ִַאיְך וֵ וייס ֵנִ ְ ַאְרף
עְרין ְַד ְ עְר ִ ֵצּוְריַַ ,חס וְ ָׁשֶלֹוםַַ ,א ֶלֶ ֶ
ִ
טאטע מאמע
מענדי
צירי
הענדי
וועלוועלע
נתי
27 ו ירא ת שפ"ז אינדערהיים
טרעף צו
וויאזוי קען זיין א מענטש צאלט געלט,
מען נעמט עפעס אוועק פון אים און מען
לייגט עס אין מיסט?
שאלה און ענטפער פון פאריגע וואך:
וויאזוי קען מען מאכן פון פופציג אמעריקאנער
מטבעות אז ס’זאל אויסקומען איין דאלער?
פינף און פערציג פעניס ,צוויי דיימס ,צוויי ניקלס ,און
איין קוואדער.
אדער פערציג פעניס ,אכט ניקלס ,און צוויי דיימס
וי רא תש פ" ז אינדע רהיים 28
ספר המדות'ל מילתא דבדיחותא
10מאל אראפגעפאלן
ֲאכִ ילָ ה א מענטש האט אמאל געקויפט
א פלאש בראנפן און ער האט זיך
געגרייט אהיימצופארן מיט זיין
שׁוֹתה ַמ ְת ִחיל לְ זַ ֵמּר וּלְ נַ גֵּ ן
טוַ .מה כְּ ֶשׁ ָא ָדם ֶ
ביציקל.
וְ ֹלא כֵ ן ַבּ ֲאכִ ילָ תוֵֹ ,מ ֲח ַמת ֶשׁ ָא ְמרוּ ִשׁ ָירה
ער האט אבער געטראכט צו
ַעל ַה ְבּ ֵאר וְ ֹלא ָא ְמרוּ ִשׁ ָירה ַעל ַה ָמּן. זיך ,וואס וועט זיין אויב וועל איך
ָדאס וָ ואס ֶמען זֶ עט ַאז וֶ וען ַא ֶמענְ ְטשׁ אראפפאלן פונעם ביציקל און די
פלאש וועט זיך צעברעכן?
הוֹיבּט ֶער ָאן צוּ זִ ינְ גֶ ען ,אוּן וֶ וער ְ ְט ִרינְ ְקט,
האט ער דעריבער געטרונקען
ישׁט זִ ינְ גֶ עןָ ,דאס ֶער ֶע ְסט ַמאכְ ט ֶעס ִאים נִ ְ
די גאנצע פלאש און איז
אבּן גֶ עזִ ינְ גֶ ען ִשׁ ָירה ִאיז וַ וייל ִדי ִא ְידן ָה ְ אהיימגעפארן.
אבּן גֶ עזִ ינְ גֶ ען ַא ַדאנְ ק אוֹיפ’ן ְבּ ֵאר ,זֵ יי ָה ְ ְ אנקומענדיג אהיים זאגט ער
אוֹיפ’ן ְשׁ ֵטיין פוּן וָ ואס זֵ יי ְ ער ְשׁ ְטןייבּ ְ
צוּם ֵא ֶ צו זיין ווייב“ ,נאך א מזל איך
האב אויסגעטרינקען די גאנצע
ישׁט אבּן נִ ְ
ואסער ,אוּן זֵ יי ָה ְ אקוּמען וַ ֶ ֶ אבּן ַבָּה ְ פלאש פאר איך בין ארויסגעפארן,
ער ְשׁ ְטן אוֹיף ִדי ָמן וָ ואס זֵ יי ייבּ ְ
גֶ עזִ ינְ גֶ ען צוּם ֵא ֶ ווייל איך בין טאקע צען מאל
אקוּמען צוּ ֶע ְסן.
ֶ אבּן ַבּ ָה ְ אראפגעפאלן פון די ביציקל
אינמיטן וועג”...
בינד צו דיין שיך
א קארגער עושר זעט אמאל ווי
אן ארימאן שלעפט זיך די פיס.
בחידה טובה פרעגט ער אים” ,וואס איז דאס“?
זאגט דער ארימאן אז די
זויל פונעם שיך איז אביסל
.1וועלכע ראש חודש זאגט מען גאנץ אראפגעריסן ,ממילא איז שווער
הלל ,און וועלכע ראש חודש זאגט מען צו וואקן.
בכלל נישט קיין הלל? דער עושר נעמט ארויס א
בינטל געלט ארומגענומען מיט
א ראבער בענד )גומי( ,און דער
ארעמאן עפנט גרויס די אויגן פול
חידות און ענטפערס פון פאריגע וואך:
מיט פרייד ,און דער עושר זאגט,
וואו איז דא אין די תורה פינף ווערטער אין א צו ,יעדע ”דאס וועט דיר העלפן“! ער נעמט
ווארט האט נאר צוויי אותיות?
ארויס די געלט פונעם ראבער
בענד )גומי( ,און ער געבט אים די
נח ,את שם ,את חם. ראבער בענד )גומי(“ .דא בינד צו
דיין שיך”....
.....................
אדי היימליך אברהמי יאקאבאוויטש
משפחת אינדיג 24האשקי אליעזר שלמה וועבערמאן יושע שטייבערג אליעזר שלמה אפפעל
צבי דוב איצקאוויטש נחמן נתן רוטה יחזקי דעפריס -ספר תורה משה און דוד מזרחי
וי רא תש פ" ז אינדע רהיים 30
............................................
בייניש לעזער אדי פעלדמאן יחזקי און מאטי דעפריס
משה שטיין משפחת לעזער סאבי טייטלבוים
פייגי עקשטיין פייגי בוים משפחות וויינבערגער
סילקי ראטענבערג פייגי אסתי און אדי פינטער קיילי און עטי ווייס
31 ו ירא ת שפ"ז אינדערהיים
10
פא ְר ִדי ְנט זַיי ֶנע
ערל ַ ֶ ּב ְ
יקעס פוּן ָ 6ק ּ ִ
אפ ֶ
אלץ אוּן אקן ָה ְ ַה ְ
ַהא ְנ ְד ְלט ז ְ
ִיך ַאיין
ש ִמיט ווַיין. ַפיי ֶנע ְפ ֵליי ׁ
ַא
אכט ר' גו ֶּטע ַנ ְ ָנ ְ
אך ִמ ְנ ָחה:
ַח ִ ּיים אוּן ר' ֹיו ְסל
...ב ֹו ֵרא ּ ְפ ִרי ַה ָ ּג ֶפן ַאההה
ּ
ש ֶטער
ער ְ ׁ
ייב ְ ְל ַח ִ ּיים ְ ׁ
ש ּכ ֹו ַח ֵא ֶ ּ
פאר ַמיין ַפיי ֶנע ְסעו ָּדה ַ ַא
גו ְּטן ָאווע ְנט
עכ ִטיגֶ ע
ַמיי ֶנע ֶל ְ
ִקי ְנ ֶדער
ִיכערז ֶ
ֵייער
עצט ז ֶ ִאיז ֶער יֶ ְ
יך ווֶעלאכן ַכא ַכא ַכא ִא ְ צו ְּּב ָר ְ
אמיר ז ְ
ִיך ָא ְנ ֹ
טון ִדי ַא ִהי ְנגֵ יין ָל ִ ִא ְ
יך
יידער שע ְק ֵל ֶ ּפ ֹו ֶיע ִרי ֶ ׁ ֶערן ווָאס ֹ
עוואויר וו ְ מוּז גֶ ֶדערווַייל ִאי ֶנעם ּ ַפ ַא ַלאץ
עווא ְרן ִמיט ֶדעם
טא ֶקע גֶ ָ ִאיז ַ
ערל ֶ ּב ְ
L
וי רא תש פ" ז אינדע רהיים 32
מיט תפלה אר ֵצייֶלְ ט
ְׁשּובע ְֶּב ֶר ְסֶלֶ בֶ'ֶע ִאיְנְָגְ ֶל ְַפ ְ
ַא ַָח ֶ
עְׁש ִַמאק צּו ְְׁש ִִּפיֶלְ ן ִִמיט ִִדי ֶלֶ עָגָ אס.
ֶעס ִאיז ַאזֹוי ָגֶ ְ
רֹויסע ֶלֶ עָגָ א?
רֹויטע ָגְ ֶ
אֹוי וואּו ִאיז ִִדי ֶ
עְפן.
ער ְְׁש ֶטער ֶֶהעֶלְ ף ִאיְך זָ אֶל ֶעס ְט ֶר ְ
ייֶּב ְ
ֵא ֶ
געמאלן דורך :ח .וועבערמאן
ער ְְׁש ֶטער ִאיְך ֶָהאֶּב
ייֶּב ְ
ְְׁשֹּכ ַַּח ֵא ֶ
אְפן
עט ָר ְ
ֶעס ָגֶ ְ
די מעשה פון תפילה ווערט גענומען פון "קול ברסלב" האטליין .לאזט אריין אייער מעשה ,און די בעסטע מעשה וועט ווערן געמאלן.
33 ו ירא ת שפ"ז אינדערהיים
טרעף די וועג ארום צו פליען מיט דיין
Copyright © 2024 Alance AB, https://www.mazegenerator.net/
בייק! (נאר ווען די מאמע לאזט)...
35 by 25 orthogonal maze
מען דארף טאקע שפילן און
מען דארף פ;ארברענגען מיט
חבר’טעס ,עס איז זייער געזונט זיך
אויס צו געבן מיט שפילן וכדומה,
אבער מען דארף געדענקען אז אויב
די מאמע בעט מען זאל בלייבן אין
שטוב העלפן דארף מען אלעס לייגן
אין די זייט און בלייבן אין שטוב
(עצתו אמונה לך לך תשע”ט)
41 וי רא תש פ" ז אינדע רהיים 34
דאהאטאיר
אשיינעקארטל
די פילע הפצה קארטלעך
וואס וועט ברענגן נאך א איד
נענטער צום אייבערשטן,
ספעציעל יעצט זומער ווען די
קארטלעך זענען גאר
פאפולער.
צובאקומעןבייקרןהדפסה 718-387-2691 #104אדעראיןביהמ”דהאשקיביידיהפצהלאקער
פאר סיי וועלכע הערות ביטע רופט אריין קרן הדפסה
דער הייליגער רבי זאגט מ'דארף
טרעפן ביי זיך א נקודה טובה
