הליכות החיים · HALICHOS CHAIM — וירא (2026-10-26)

בס"ד ע"י
הרב נחום צבי מאיר ראזענפעלד שליט״א
מו"ץ בשיכון סקווירא יע"א
וירא -חיי־שרה ׀ שנת תשפ"ז לפ"ק ׀ גליון תקי"ג
לע"נ אאמו"ר הרה"ח ר' יעקב גרשון ב"ר שלמה ז"ל
דער באנק-מענעדזשער האט מיר גליון זה נתנדב
געזאגט" :איך וועל דיר באצאלן ע"י ידידינו הנדיב הנכבד
דעם דיפערענץ וואס ער האט הרה"ח ר' חיים יודא לעפקאוויטש שליט"א
דיר נישט געוואלט געבן"
זכות לימוד תורה דרבים של רבבות אלפי ישראל וההתעוררות לטובה יעמוד בעדו לרוות רוב נחת דקדושה
לכבוד מכון הליכות החיים, מכל יו"ח להצליח בכל הענינים ולזכות לברכות התורה אורך ימים בימינה בשמאלה עושר וכבוד
פאריגע וואך דאנערשטאג ,י"א חשון ,איז
אויסגעפאלן די יארצייט פונעם הייליגן "מאור
עינים" זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל .איך וויל אקטועלע שכיח'דיגע שאלות (סז) הרוצה בתשובה
דערציילן א מעשה מיט א מורא'דיגן מוסר
השכל ,וואס איז ארויסגעקומען פארגאנגענעם
יאר נאך דער יארצייט ,אין רעזולטאט פון דברי מאכט זיך אז איך בין פארנומען יענע צייט, הלוואה מיט א תנאי פאר'ן
קדשו אין ספה"ק מאור עינים. און שפעטער בין איך משלים דעם שיעור. צוריקבאקומען דאס געלט
דער מאור עינים אין מסכת ברכות רעדט צי בין איך יוצא דערמיט "קביעות עתים שאלה :א קרוב מיינער קומט צו מיר כסדר
פון דער מדה גרועה פון כעס ,וואס כידוע איז לתורה" ,אדער מען דארף האבן א שיעור אין בארגן געלט ,און גלייך נאכ'ן אפצאלן קומט
דאס איינע פון די ערגסטע מדות און איז פון דער זעלבער צייט יעדן טאג און עס נישט
די גרעסטע עבירות ,וואס חז"ל זאגן דערויף ער בארגן נאכאמאל .לעצטנס האב איך זיך
אפשטופן אויף שפעטער? געכאפט אז ער ווייסט פשוט נישט ווי אזוי
"כל הכועס כאילו עובד עבודה זרה" .ליידער
ווערט מען שנעל נכשל דערין .ווען איין מענטש צו פירן א בודזשעט ,און ווען ער האט מיר
תשובה :לויט א טייל פוסקים ,דארף דער
בא'עוול'ט א צווייטן ,איז נישט גרינג זיך נאכאמאל געבעטן א הלוואה פון א גרעסערן
שיעור זיין אין א באשטימטער צייט יעדן טאג,
צוריקצוהאלטן פון אריינפאלן אין כעס. סכום געלט ,האב איך מחליט געווען אז איך
און "קובע זיין עתים לתורה" מיינט נישט נאר
דער מאור עינים שרייבט דארט גאר א וועל צולייגן א תנאי אז ער מוז גיין צו איינעם
אז מען זאל האבן יעדן טאג א שיעור ,נאר
שארפע לשון" :על כן הסר כעס מלבך" ,דערפאר וואס זאל אים אויסלערנען ווי אזוי צו פירן
דער שיעור זאל זיין יעדן טאג אין דער זעלבער
זאלסטו אפטון דעם כעס פון הארצן" ,כי הכעס זיינע געלט-עניינים.
קביעות'דיגער צייט.1
שהאדם כועס בעסקי פרנסתו עם בני אדם ,אזי מיין שאלה איז ,צי עס איז דא דערביי א חשש
הממון שמרויח על ידי זה תשמישי עבודה זרה דערפאר זאל מען זען צו האבן א שיעור אין פון ריבית ,וויבאלד מען פארלאנגט פון אים
ואסור בהנאה" -א מענטש וואס פאלט אריין א צייט וואס מען ווערט נישט געשטערט ,כדי עפעס אין אויסטויש מיט'ן פארבארגן פאר
אין כעס בשעת ער טוט געשעפטן פאר פרנסה יוצא צו זיין אויך לויט די פוסקים ,און אויך אים דאס געלט ,אדער עס איז מותר וויבאלד
מיט מענטשן ,איז דאס געלט וואס ער פארדינט העלפט דאס אז מען זאל אנהאלטן דעם איך מיין פשוט אז דאס געלט זאל צוריקקומען
דערפון "תשמישי עבודה זרה" וואס איז אסור שיעור מיט א שטארקייט און נישט דורכלאזן
בהנאה! צו מיר.
קיין טאג אן לערנען.
פאראיארן נאך דער יארצייט ,האב איך תשובה :עס איז נישטא דערביי קיין איסור
מפרסם געווען דאס שטיקל מאור עינים פאר איינער וואס האט די מעגליכקייט נאר צו ריבית ,ווייל עס איז פשוט א וועג זיך צו
עטליכע באקאנטע מיינע .א קורצע צייט לערנען אין א צייט וואס ער ווערט דא און פארזיכערן מיט'ן געלט (פונקט ווי מען מעג נעמען
שפעטער רופט מיר אן איינער פון זיי און זאגט דארט געשטערט ,איז כדאי אז ער זאל האבן א משכון).
אז ער וויל מיר דערציילן א מורא'דיגע מעשה. נאך עפעס א קורצן שיעור אפילו פון עטליכע
מָארטגעדזש- דער איד באשעפטיגט זיך אלס ָ מינוט א טאג אין א צייט וואס ער וועט זיכער קביעות עתים אין א באשטימטע צייט
ברָאוקער ,און ער האט אנגעטראגן פאר א ָ נישט געשטערט ווערן ,כדי יוצא צו זיין אלע שאלה :איך האב א קביעות'דיגן תורה-שיעור
קאסטומער א מארטגעדזש .יענער האט אים
דעות. יעדן טאג אין די צופרי-שעה'ן .אסאך מאל
שטארק געדריקט אראפצולאזן דעם פראצענט
וואס ער פארדינט און האט אים כמעט נישט .1כמבואר בסי' קנ"ה כה"ח יג בשם הרמ"ע מפאנו ,ובמ"ב סק"ד שצריך האדם לייחד עת קבוע בכל יום שלא יעבירנו בשום פעם ואם ארע לו אונס שלא
היה יכול להשלים הקביעות שלו ביום יהא עליו כמו חוב וישלימנו בלילה ,וגם צריך הקביעות להיות ביום ובלילה ,עי' ביה"ל קנ"ה ד"ה עת ללמוד ,ובשע"ת
אין לעיין בגליונות בשעת התפלה וקריאת התורה כמבואר בהפוסקים לאיסור
גליון ג"יקת | הרש־ייח -אריו ז"פשת הליכות החיים | 1
)זס( תולאש עגיד'חיכש עלעוטקא || המשך הבושתב הצורה
אויך האב איך אן ענליכע שאלה; איך האב מדור זה נתנדב
געלאזט פארדינען .ער האט זיך זייער געערגערט געזוכט איינעמ'ס טעלעפאן-נומער ,און בטעות
און האט שוין אנגעפאנגען ווערן אין כעס אויף ע"י ידידינו הנדיב הנכבד
האב איך גערופן א צווייטן ,איינעם וואס איז
יענעם .וואס דריקט ער מיך אזוי אראפ? האט הרב משה יצחק שטיינמעץ שליט"א
מיר נאענט באקאנט און איך האב שוין נישט
ער געטראכט צו זיך .ער האט ב"ה פון אלעם גוטן, לרגל שמחת נישואי בנו החתן המצויין בתויא"ש
געהאט גערעדט מיט אים א לענגערע צייט.
און מיר קען ער נישט פארגינען נארמאל וואס עס כמר שמואל אפרים זלמן ני"ו עב"ג הכלה
קומט מיר?... יענער האט זיך זייער געפריידט און געפרעגט
בת הרב גדלי' ליבערמאן שליט"א
דאן האט ער זיך דערמאנט פון דעם מאור פארוואס ער האט די זכי' אז איך רוף אים,
זכות לימוד תורה דרבים יעמוד בעדם לבנות בית נאמן
עינים ,אז דאס געלט וואס מ'פארדינט דורך האב איך אים געזאגט" ,איך האב אייך גערופן
בישראל בבני חיי ומזוני רוויחי וכל ההשפעות טובות
כעס איז "תשמישי עבודה זרה" ,און זעענדיג אז צו הערן וואס איר מאכט ".שפעטער האב איך
ער קומט ח"ו צו אזא מצב ,האט ער זיך גלייך זיך געכאפט ,אז אפשר הייסט דאס "גניבת
מודיע זיין פאר'ן חבר אז מען איז
בארואיגט און געזאגט צו זיך" ,איך בין עס מקבל, דעת" .וואס איז די הלכה? נישט געקומען צוליב אים
וויפיל יענער איז גרייט צו געבן ,און כ'וועל נישט
תשובה :מען טאר נישט זאגן פאר איינעם אז לכבוד מכון הליכות החיים,
קומען צו כעס ,חלילה ,ווייל דעמאלט זאגט דאך
דער מאור עינים אז עס וועט זיין אסור בהנאה". מען איז געקומען ספעציעל צו זיין שמחה אויב א חבר מיינער האט חתונה געמאכט אין
"קלָאוזינג" ,רופט
ָ ווען ס'איז געקומען פאר'ן עס איז נישט אזוי .2אויב יענער טראכט אזוי שטאט .איך וואלט נישט געפארן צו דער
מען אים אן פון באנק .דער באנק-מענעדזשער פון זיך אליין ,דארף מען אים גארנישט זאגן און שמחה ,א וועג וואס נעמט העכער פיר שעה
פרעגט אים" ,איך זע אין די דאקומענטן אז דו אויפקלערן .3 צו פארן אהין און צוריק ,נאר איך האב סיי-ווי
באקומסט זייער א קליינע קאמישאן .וואס גייט אויב ער פרעגט צי מען איז געקומען ספעציעל געדארפט זיין יענעם טאג אין שטאט זיך צו
דא פאר?" האט ער אים דערציילט אז יענער טרעפן מיט א איד ,און אז איך בין שוין דארט
צו זיין שמחה ,זאל מען אים זאגן" ,עס וואלט
האט אים שטארק געדריקט אראפצולאזן ,און
זיך געלוינט צו קומען פאר דיין שמחה אליין, געווען ,בין איך אריין צו דער חתונה.
נישט וועלנדיג ארגומענטירן מיט אים ,האט
אבער איך האב געהאט נאך עפעס אין דער חבר האט מיך זייער באדאנקט פאר'ן
ער באשלאסן אים נאכצוגעבן און נעמען נאר
א קליינעם פראצענט .דעם באנק-מענעדזשער שטאט". נעמען די טירחא צו קומען ,און א פאר טעג
האט עס זייער געשטערט ,אז מען לאזט אים לגבי דער צווייטער שאלה ,אז מען האט שפעטער האט ער מיר געטראפן און זיך
נישט געהעריג פארדינען ,האט ער זיך אנגערופן גערופן איינעם בטעות און ער האט געפרעגט נאכאמאל באדאנקט ,זאגנדיג ווי שיין עס איז
צו אים" ,איך וועל דיר געבן די דיפערענץ ,וויפיל פארוואס מען רופט אים ,זאל מען נישט זאגן געווען פון מיין זייט צו קומען צו זיין שמחה.
דו וואלטסט געווענליך באקומען ".וכך הוה ,ער אז מען האט אים גערופן צו הערן וואס ער צי דארף איך אים דערציילן דעם אמת ,אז איך
האט אים צוגעגעבן דאס איבעריגע.
מאכט ,ווייל דאס איז "גניבת דעת" ,נאר מען בין נישט געפארן אין שטאט ספעציעל צוליב
דער איד האט אויסגעפירט" :איך בין שוין אין
זאל זאגן" ,איך וויל הערן וואס איר מאכט". דער חתונה ,אז עס זאל נישט הייסן "גניבת
דעם ביזנעס עטליכע אין דרייסיג יאר ,און ס'איז
דאס איז נישט קיין גניבת דעת, דעת" ,אדער איך דארף אים גארנישט זאגן?
בכלל נישטא אזא זאך אז א באנק זאל צוגעבן
פאר איינעם דעם איבעריגן חלק וואס יענער .2כמבואר סי' קנ"ו מביא מספר הפלאה שקביעת הוא מלשון קבען פלניא שאפי' מי שהוא טרוד הרבה בעסקיו יש לו לגזול זמן ללמוד הקביעות.
בחו"מ סי' רכ"ח שאסור משום גניבת דעת של חבירו ,ובשועה"ר לחו"מ סי' ב' סי"ב דאפי' במילה אחת של שפת חלקות או גניבת דעת או במעשה
וואלט געדארפט געבן .איך האב נישט קיין ספק, שמראה שעושה בשבילו ואינו עושה אסור משום שמחזיקין לו טובה בחנם -ובאמר"י שם אות מ"ח מביא דבר פלא מספר כנה"ג שאם הוא שונא שלו
אז דאס איז געווען אין זכות פון אויספירן די .3כמבואר שם .עוד מבואר שם שאסור להפציר בחבירו שיבוא עמו לסעוד מותר לגנוב דעתו אפי' כמה פעמים כדי שעי"ז יעשה עמו שלום
ווערטער פונעם מאור עינים זצ"ל".
זכותו יגן עלינו ועל כל ישראל.
ידידכם ,יעקב מאיר שפיטצער
לע"נ אאמו"ר הגה"צ רבי אברהם חיים ב"ר בנימין
זאב זצ"ל
די יסוד וואס דער "חזון איש"
האט געלערנט פאר די בחורים
פון פאניעוועזשער ישיבה
לכבוד מכון הליכות החיים,
די וואך איז געווען די יארצייט פונעם "חזון
איש" זי"ע (ט"ו מרחשוון) .איך וויל דא שרייבן א
מעשה וואס איך האב געלייענט אין "הגדת חזון
איש" ,וואס דאס קען זיין א חיזוק פאר אידן אין
אמונה אין אלע זמנים.
| 2הליכות החיים הרש־ייח -אריו ז"פשת | גליון ג"יקת
)זס( תולאש עגיד'חיכש עלעוטקא || המשך הבושתב הצורה
אז איך זאל שפילן מיט זיי .איז דאס מותר,
אמאל זענען אריינגעקומען צום חזון איש א מדור זה נתנדב
אדער עס איז א שאלה פון "בונה" (בויען)?
גרופע בחורים פון דער פאניעוועזשער ישיבה לז"נ האשה החשובה מופלגת במעשיה ובדרכיה
און האבן אים פארגעשטעלט אזא שאלה: תשובה :קינדער ביז בר/בת מצוה מעגן שפילן הטובים קירבה לבבות ישראל לאביהן שבשמים
"מיר זענען געגאנגען שפאצירן אין א
מיט קליקס און עס איז נישטא קיין איסור הרבנית דבורה חוה
פלאץ וואו עס גייען אסאך מענטשן ,און מיר פון "בונה" ,און אזוי אויך מעגן ערוואקסענע בת הרה"ח ר' יוסף שלמה ז"ל ברייער
האבן געפונען דארט געלט .לויט ווי מיר האבן שפילן מיט זיי ,אבער עס איז ריכטיג אז יא"צ כט מרחשון
געלערנט אין פרק 'אלו מציאות' -און אזוי ווערט די ערוואקסענע אליין זאלן עס נישט נתנדב ע"י בני משפחתה
גע'פסק'נט להלכה -באלאנגט דאס געלט פאר צוזאמענשטעלן.
דעם וואס האט עס געפונען ,וויבאלד דער סדר מען זאל אבער אנזאגן די קינדער אז זיי זאלן ווייל יעצט אז מען איז שוין מיט אים אויפ'ן
פון א מענטש איז צו טאפן כסדר זיין געלט אין נישט מאכן מיט די קליקס קיין דעכל ,צ.ב.ש .א
טאש ,און ווי-נאר ער זעט אז עס איז פארלוירן
טעלעפאן ,וויל מען אים פרעגן וואס ער מאכט.
הויז וואס מען לייגט אריין שפיל-מענטשעלעך
געווארן איז ער זיך גלייך מייאש; און געלט וואס
אדער קליינע בענקעלעך ,צוליב'ן איסור פון
מען טרעפט נאכדעם וואס דער מענטש האט זיך א מתנה פאר א טובה וואס
מאכן שבת אן "אוהל" ,און אפילו עס איז נישט מ'האט נישט געטון
מייאש געווען מוז מען נישט צוריקגעבן.
געמאכט צו בלייבן אויף לאנג ,איז דא אן
"עס קען דאך אבער אמאל זיין וואס דער שאלה :א צייט צוריק האט א איד מיר
מענטש האט פונקט נישט געטאפט אין טאש איסור פון "אוהל עראי" (א צייטווייליגער אוהל).
געבעטן אז איך זאל שתדל'ען ביי איינעם
און ער ווייסט נישט אז ער האט פארלוירן פאר זיינעטוועגן פאר א טובה וואס ער האט
דאס געלט ,און דערפאר האט ער זיך נאכנישט
אויף וויפיל מענטשן צו ווארטן
נאך שמונה עשרה געדארפט .איך האב אים געזאגט אז איך
מייאש געווען ,און ווער עס האט געטראפן האט
שאלה :ווען עס איז דא א מנין פון בלויז צען האף עס צו טון און ער זאל מיר דערמאנען.
עס נישט קונה געווען; אויב אזוי ,וואלט נישט
געווען ריכטיג אז מיר זאלן מחמיר זיין און נישט מתפללים ,און איינער פון זיי דאוונט לאנג עס איז מיר ארויס פון קאפ ,און יענעם שבת
האלטן דאס געלט?" שמונה עשרה ,מוז מען ווארטן ביז ער טרעט האט דער איד מיר אריבערגעשיקט א טייערע
האט דער חזון איש זיי געענטפערט" :כאטש אויס כדי אנצוהייבן הויכע שמונה עשרה מתנה ,מיט א צוגעלייגטן בריוו מיט א גרויסן
עס קען זיך טאקע מאכן אמאל אזא מציאות, אדער קדיש (ביי מעריב)? יישר כח אויף דעם וואס איך האב גע'שתדל'ט
דארף מען אבער גארנישט חושש זיין דערויף; תשובה :ביי שחרית און מנחה זאל מען ווארטן פאר אים.
דאס זענען 'כבשי דרחמנא' – די פארהוילענע
אז עס זאלן זיין ניין מענטשן וואס ענטפערן, ווי עס זעט אויס ,האט יענער אים געהאלפן,
וועגן פונעם אויבערשטן ,און פון הימל וויל מען
אבער ביי מעריב איז גענוג זעקס מענטשן צו אבער עס האט גארנישט געהאט מיט מיר .צי
אז די מטבע וואס איז אראפגעפאלן פון ראובן
זאגן קדיש .5 דארף איך אים דערציילן דעם אמת און זאגן,
זאל יעצט אנקומען צו שמעון".
"אהובי ידידי ,איך וואלט דיר טאקע געוואלט
הערנדיג די קורצע און קלארע הוראה ,האט
אראפרעכענען פון מעשר העלפן ,אבער למעשה איז עס צושטאנד
זיך איינער פון די בחורים אנגערופן ,אז עס איז צוליב פארבארגטע געלט
באקאנט וואס דער זוהר הקדוש זאגט אויפ'ן געקומען ָָאן מיין הילף" ,אדער וויבאלד עס
שאלה :א חבר מיינער מאכט יעצט חתונה און איז געווען זיין אייגענער טעות דארף איך אים
פסוק "ואלה המשפטים אשר תשים לפניהם":
"אלין סידורי דגלגולא" – דאס זענען די סדרי נויטיגט זיך אין א גרויסע הלוואה .איך האב נישט פאררעכטן און מודיע זיין דעם אמת?
גלגול .וואספארא שייכות האט גלגול נשמות צו אקַאונט וואו עס וואקסט
ַ ליגן געלט אין אן
יעדן חודש ,און איך קען עס ארויסנעמען תשובה :וויבאלד עס האנדלט זיך פון א געלט-
דיני ממונות? האט דער בעל שם הקדוש זיעוכ"י
ערקלערט ,אז עס מאכט זיך אמאל אז א בית- און אים פארבארגן .דאס מיינט אבער אז די ענין ,וואס יענער האט געקויפט א טייערע
דין איז מחייב איינעם צו באצאלן פאר א צווייטן קומענדיגע פאר חדשים ,ביז ער צאלט עס מתנה און עס איז קלאר אז סתם אזוי וואלט
געלט ,וואס ער איז אים באמת נישט שולדיג, מיר אפ ,וועל איך נישט פארדינען דערויף .צי ער עס נישט געקויפט ,איז מען מחוייב אים צו
נאר ער קען דאס נישט אויפווייזן .פארוואס ער מעג איך אראפרעכענען פון מעשר דעם סכום זאגן אז מען האט נישט געטון פאר אים .4
קען דאס טאקע נישט אויפווייזן? ווייל אין א וויפיל איך וואלט פארדינט?
פריערדיגן גלגול איז ער יענעם שולדיג געבליבן שפילן מיט קינדער שבת מיט "קליקס"
געלט ,און פון הימל פירט מען אזוי ,אז ער זאל תשובה :אויב מען האט באלד אינזין געהאט
עס אים יעצט באצאלן. עס אראפצורעכענען פונעם חשבון פון שאלה :די קינדער ביי מיר האבן ליב צו שפילן
דאס זעלבע – האט דער בחור אויסגעפירט מעשר ,קען מען אזוי טון ,6אבער אויב מען מיט "קליקס" און זיי בעטן אסאך מאל שבת
– קען מען אפשר זאגן אויך אין אזא פאל ,אז המשך בעמוד 6
כאטש עס קען זיין אז דער וואס האט פארלוירן והוא יודע שממילא לא יבוא ואילו היה סועד לא היה מפציר בו דאסור משום גניבת דעת אבל אם עושה כן כדי לכבדו בעיני הבריות מותר ,וכן בכל
דאס געלט האט פונקט נישט געטאפט אין .4דכיון שנתנו לו רק בחושבו שעשה בשבילו ולמעשה לא עשה צריך להחזיר דבר שעושה כדי לכבדו בעיני הבריות אין בו משום גניבת דעת
.5כמבואר בסי' נ"ה ס"ו ובמ"ב ס"ק ל"ב ובשועה"ר ס"ז ובערוך השלחן ס"ב דאכל בי עשרה שכינתא שריא או להודיעו דבלא"ה הוא אונאה.
טאש און ער האט זיך נאכנישט מייאש געווען, וכשהשכינה כאן יכולין לומר כל דבר שבקדושה אף שאין הכל עונין ,ועיין ספר אשי ישראל ובהליכות שלמה תפילה פ"ט ובספר ויברך דוד תפילה סי'
.6כיון שהיה בדעתו להוציא המעות ללוות לעני שמ"ה ,ובשעת הדחק יש מקילין גם בחזרת הש"ץ ועיין הפרשה בהלכה פ' מקץ שאלה ב'.
| 3הליכות החיים הרש־ייח -אריו ז"פשת | גליון ג"יקת
און דער וואס האט עס געטראפן האט עס צווישן משכיר און שוכר (א) בעולם המסחר
נישט קונה געווען ,דארף ער עס אבער נישט
צוריקגעבן ,ווייל פון הימל האט מען אזוי
געפירט אז יענעמ'ס געלט זאל אנקומען צו אים ביי איינעם וואס איך קום זיך נישט מיט
כדי עס זאל אפגעצאלט ווערן א חוב וואס יענער
מדור זה נתנדב
אים אדורך ,און איך האב זיך אנגערופן
איז אים שולדיג ,מעגליך נאך פון א פריערדיגן לרגל שמחת נישואי החתן המצויין בתויא"ש
צו אים" ,מסכים .איך בין דיר מוחל דאס
גלגול. כמר אלחנן ני"ו
שכירות .דעם קומענדיגן ערשטן פון
דער חזון איש האט צוגעשאקלט מיט'ן קאפ בן מו"ה ר' זאב יואל גרינצווייג הי"ו
אויף דעם בחור'ס ווערטער און האט צוגעלייגט, חודש גיי איך צו א צווייטע דירה ,און דער
עב"ג בת מו"ה ר' יחיאל יושע ברילל הי"ו
אז אינעם פסוק "ואלה המשפטים" ליגט אויך קאנטראקט איז בטל ".דער לענדלארד למז"ט
נאך א נקודה :השי"ת זאגט צו משה רבינו "אשר האט צוגעשטימט. זכות לימוד תורה דרבים של אלפי ישראל
תשים לפניהם" – גיב איבער די געזעצן פון דער יעמוד בעדם לבנות בית נאמן בישראל בבני
תורה פאר די אידן ,אז עס זאל זיין ביי זיי קלאר חיי ומזוני רוויחי וכל ההשפעות טובות
און באשטימט "כשולחן הערוך"ָָ ,אן קיין צווייפל נאך א טאג-צוויי האב איך חרטה געהאט
און איבערקלערונג. אויף די ווערטער ,און איך האב זיך
אין אונזער פאל – האט דער חזון איש פארבונדן מיט'ן לענדלארד און אים מוחל געווען דאס שכירות
פארגעזעצט – פסק'נט דער שולחן ערוך קלאר געזאגט ,אז איך האב זיך איבערגעטראכט שאלה :איך האב געדונגען א דירה פון א
"הרי אלו שלו" ,דאס געלט איז זיינס ,עס געהער
און איך וויל יא בלייבן אין דער דירה חבר ,און מיר האבן געמאכט א "ליעס"
פאר דעם מענטש וואס האט עס געטראפן .וועט
איינער טראכטן ,אפשר האט יענער פונקט נישט ביז'ן ענד פון די פיר יאר .ער האט אבער אויף פיר יאר און אפגעמאכט אז קיינער
געקוקט אין טאש און נישט געזען אז ער האט גע'טענה'ט אז איך האב פארלוירן די פון אונז קען נישט צוריקציען אין די פיר
פארלוירן דאס געלט ,און ער האט זיך נישט רעכט צו וואוינען אין זיין דירה נאכדעם יאר .מיר האבן גע'חתמ'עט דערויף סיי
מייאש געווען און מען טאר עס נישט האלטן? וואס איך האב מוחל געווען דאס שכירות, אין א לעגאלן דאקומענט און סיי אין א
דאס קען אבער נישט זיין ריכטיג ,ווייל עס איז און איך קען מער נישט צוריקציען .וואס הלכה'דיגן שטר.
קעגן דעם פסק פונעם שולחן ערוך; נאר אפילו
איז די הלכה?
אין אזא פאל בלייבט די הלכה דאס זעלבע. א צייט שפעטער ,האבן זיך געמאכט
אין ליכט פונעם אויבנדערמאנטן יסוד ,קען צווישן אונז מיינונגס-פארשידנהייטן
מען דאס פארשטיין :די השגחה עליונה וויל אז תשובה :עס איז א גרויסע מחלוקת
און מיר זענען זיך נישט דורכגעקומען.
ראובנ'ס געלט זאל אריבערגעפירט ווערן צו הפוסקים ,צי עס העלפט מחילה ביי
ביי א געלעגנהייט ,ווען דער לענדלארד
שמעון וועגן א חוב וואס ער איז אים שולדיג שכירות .רוב פוסקים האלטן אז עס
געבליבן ,מעגליך פון א פריערדיגן גלגול .אויב
איז געווען בייז אויף מיר ,האט ער זיך
העלפט נישט ,כל-זמן וואס מען האט נישט
וואלט זיך עס געפירט ווי "געווענליך" ,ווי דער אפגערעדט און געזאגט" ,א שאד מיט
געמאכט דערויף קיין קנין ,אבער אסאך
סדר פון מענטשן ,אז ראובן וואלט געקוקט אין אזא טענענט ווי דו .ווען איך קען ווען,
האלטן אז עס העלפט יא .1וויבאלד עס
טאש און ער וואלט געזען אז ער האט נישט דאס נעם איך היינט אן אנדערן טענענט!"
געלט און וואלט זיך מייאש געווען -וואלט דאס איז א מחלוקת הפוסקים ,קען מען נישט
שמעון דאן קונה געווען ווייל עס ווערט הפקר, צווינגען דעם טענענט ארויסצוגיין פון דער הערנדיג די ווערטער ,האב איך געטראכט
און עס וואלט אויסגעקומען אז ראובנ'ס חוב דירה.2 צו זיך ,פארוואס זאל איך טאקע וואוינען
וואלט נישט אפגעצאלט געווארן ,ווייל ער האט
.1דעת הריב"ש (תקי) דמחילה לא מועיל בשכירות בלא קנין ,ודבריו הובאו בכמה פוסקים שנקטו כדבריו .ואולם בשער משפט (סימן שטו) הרבה
זיך שוין מייאש געווען ,און דאס געלט וואס .2ואף שבדרך כלל בספק נחשב המשכיר "מוחזק" להקשות על דעת הריב"ש ,ואמנם האחרונים יישבו כל הערותיו ונקטו כדעת הריב"ש.
מטעם דקרקע בחזקת בעליה עומדת ,מ"מ נראה דאין להוציא מיד השוכר ,מטעם שכתב נתיה"מ בכ"מ בשם הרשב"א שאין לבטל קנין ודאי מספק,
מעלתה:
רבבות אלפי ישראל שפירן דאס איז
מיט בלויז עטליכע מינוט א טאג זענט איר מקיים א "חק"
די מצוה פון לערנען יעדן טאג אלע חלקי התורה א נייעם טעם אינעם מיט א
סגולתה:
עס איז מסוגל אויף פרנסה בהרחבה
"טעגליכן" לימוד "חק טעם...
הרה"ק משינאווא זי"ע ועוד צדיקים
איבערצושמועסן די הלכות וואס ווערן געברענגט אינעם גליון ,אדער צו איבערלאזן א שאלה קען מען רופן 845.499.5084
אויב קיין ענטפער ,ביטע לאזט איבער א מעסעדזש
גליון ג"יקת | הרש־ייח -אריו ז"פשת הליכות החיים | 4
)א( רכוש ןוא ריכשמ ןשיווצ || המשך רחסמה םלועב
נעפיו ,וועלכער איז אויך געווען צווישן די
שמעון האט געטראפן איז מער נישט געווען זיין
מדור זה נתנדב
וואס האבן זיך פארבונדן מיט מיר וועגן
געלט. ע"י ידידינו הנדיב הנכבד
דער דירה .די שאלה איז ,צי מעג איך
דערפאר האט דער מסבב כל הסיבות מו"ה ר' יונתן בנימין עהרליך הי"ו
נאך צוריקציען נאכדעם וואס איך האב לע"נ אביו היקר באנשים
צוגעפירט אזוי ,אז ראובן זאל נישט טאפן זיין
טאש און זיך נישט מייאש זיין ,און שמעון זאל שוין אפגעמאכט עס צו פארדינגען פאר הרה"ח ר' חיים דוד ב"ר אברהם הלוי ע"ה
טרעפן דאס געלט ,וואס איז נאך ראובנ'ס אבער יענעם? יא"צ ט"ז חשוון
שמעון מעג עס הלכה'דיג האלטן ,און אזוי וועט ולע"נ חמותו האשה החשובה מרת חי' שרה בת ר'
תשובה :מעיקר הדין מעג מען צוריקציען,
ראובנ'ס חוב אפגעצאלט ווערן פאר שמעון. נפתלי צבי הלוי ע"ה נפטרה ביום א' דסוכות העבר
וויבאלד מען האט נאכנישט געמאכט קיין
* שום קנין .3עס איז אבער דא אן ענין פון ת.נ.צ.ב.ה.
די ערקלערונג פונעם חזון איש דערמאנט ולרגל שמחת אירוסי בתו עב"ג החתן המצויין בתויא"ש
"מחוסר אמנה" (עס פעלט באגלייבטקייט)
אונז אין די פשוט'ע יסודות אין אמונה וואס מיר חיים ברוך בן מו"ה ר' אהרן בר"י פישער למז"ט
דארפן אלעמאל געדענקען :עס מאכט זיך אפט, ווען מען ציט צוריק נאכדעם וואס מען
אז א מענטש איז מתפלל און זעט נישט באלד האט שוין אינגאנצן אפגעמאכט צו שליסן
די ישועה; ער נעמט אויף זיך א גוטע קבלה ,און דעם קאנטראקט .דערפאר איז ריכטיג אז צוריקציען פון פארדינגען א דירה
עס איז נאכנישט דא קיין פארבעסערונג אין מען זאל נישט צוריקציען.4 שאלה :א צייט צוריק ,האב איך
זיין מצב -דארף מען אבער וויסן" :מאוד עמקו ארויסגעלייגט א מודעה אז איך האב
אויב מען האט אבער נאכנישט אפגעמאכט
מחשבותיך"; עס זענען דא זאכן וואס זענען א דירה צו פארדינגען ,און אסאך האבן
אויף זיכער עס צו פארדינגען פאר יענעם
ברייטער און טיפער פון אונזער פארשטאנד .מיר זיך געמאלדן דערפאר .איך האב מחליט
זעען נאר א טיילווייזע בילד .דער אויבערשטער, און מען האלט נאך אינמיטן פארהאנדלען,
געווען עס צו פארדינגען פאר איינעם
וואס אלעס איז פאר אים אנטפלעקט און ער מעג מען לכתחילה צוריקציען און עס
פון זיי ,און מיר האבן אפגעמאכט צו
ווייסט די מעשים פונעם מענטש אין אלע זיינע פארדינגען פאר א צווייטן.5
גלגולים ,פירט זיין וועלט מיט גערעכטיגקייט חתמ'ענען א שטר יענע נאכט לויט די
אזוי אויך אויב דער לענדלארד האט נישט
און מיט א פינקטליכן פלאן און השגחה. תנאים וואס מיר האבן אפגערעדט צווישן
געוואוסט מתחילה אז זיין נעפיו וויל עס
בשייכות מיט דעם ענין ,האט א איד וואס איז זיך.
דינגען ,און אויב וואלט ער געוואוסט
אריבער שוועריגקייטן און האט זיך געהאלטן
שטארק מיר געזאגט א טרעפליכן געדאנק: וואלט ער עס זיכער פארדונגען פאר אים, אינצווישן האב איך זיך איבערגעטראכט,
"פארוואס זאגט מען 'מזמור שיר ליום השבת' קען מען מקיל זיין אז ער מעג צוריקציען אז אפשר וואלט געווען ריכטיג אז איך
באלד ווען דער שבת קומט אן? ווייל שבת דארף און עס פארדינגען פאר'ן נעפיו.6 זאל פארדינגען די דירה פאר מיינעם א
מען אוועקלייגן אלע דאגות אין א זייט און זיך איר קענט אריינשיקן שאלות און הערות צו ,4592885MHH@gmail.com
פרייען מיט'ן שבת ,אבער אמאל איז די וואך אדער דורך לאזן א מעסעדזש אויף 845.276.3170
אריבער עפעס נישט אזוי געשמאק ,און עס קען
.4עיין וא"כ גם בנידון דידן אין לבטל שכירות הוודאי מספק מחילה .ועי' ממונם של ישראל ח"ב עמ' ר"ל .3 .סמ"ע ריש סימן קפט.
שטערן צום מקבל שבת זיין פרייליכערהייט. .5כן משמע בשו"ע שם ,ועיין פתחי חושן קניינים שו"ע סימן רד סעיף ז ורמ"א שם סי"ג .וי"א שיש בזה משום איסור ,עיין משפט שלום שם.
.6עיין פתחי חושן שם הערה ה' ,ובממונם של ישראל ח"א דינים המצויים בשכירת בית. פ"א הערה ד'.
דערפאר ,באלד ווי עס ווערט שבת און דעם
גאנצן קומענדיגן מעת-לעת דארף מען זיין
פריי פון דאגות ,שרייט מען אויס 'מאוד עמקו
מחשבותיך!' אלע דיינע מחשבות זענען טיפע;
טויזנטער משפחות לערנען פָאָר הלכות שבת
מיר קענען נישט אלעס פארשטיין ,אבער מיר ביי סעודות שבת הלכה למעשה!
ווייסן אז אלעס האט א ריכטיגן חשבון.
"דאס איז א שנעלע חזרה אויף די יסודות פון פאר גרעסערע באשטעלונגען
פאר שבת התוועדות ,שבת שבע ברכות א.ד.ג.
אמונה ,און ווי-נאר מיר געדענקען דאס ,קענען
מיר אריינגיין צום שבת מיט א רואיגקייט". רופט845.659.1547 :
ש.א.ג .בארא פארק אידיש | לשה”ק
← גאר ספעציעלע הנחה! נתנדב דורך א חשוב’ער נדבן
צו באשטעלן סיי-וועלכן סארט
שטר ,צוגעפאסט ספעציעל
פאר אייער באדערפעניש
שטרי היתר עיסקא שטרי שותפות שטרי מכירה אלע מודעה משמחת
רופט אריין צום מכון
שטרי צוואות שטרי הלוואה שטרי שכירות סארטן דערמיט טוען מיר מעלדן אז פון
היינט אן קענט איר באקומען ביים
"הליכות החיים"
845.276.3170 ext. 5
shtar@halichus.com
די שטרות וועלן בעזר ה' צוגעשטעלט ווערן פאר אייך דורך מורי הוראה ,מומחים וואס זענען באהאוונט אין די חלקי הלכה פון
די אומצאליגע שאלות וואס טרעפן זיך אין ענייני ממונות ,ווי אויך אינעם פראקטישן מציאות אין דער היינטיגער מסחר-וועלט שטרות: מכון "הליכות החיים"
| 5הליכות החיים הרש־ייח -אריו ז"פשת | גליון ג"יקת
אקטועלע שכיח'דיגע שאלות (סז) || המשך הרוצה בתשובה
הפצת הגליון נתנדב
צוריקבאקומען דעם זעלבן סכום
ע"י ידידינו הנדיב הנכבד
לכבוד מכון הליכות החיים,
הרב יעקב אלי' סיגל שליט"א
דאס שרייבט צו אייך א ישיבה-בחור .איך וויל
לרגל שמחת נישואי בתו עב"ג החתן המצויין בתויא"ש כמר צבי ישי ני"ו בן
אייך מיטטיילן א זאך וואס האט פאסירט ביי
הרב מאיר יצחק שלמה בערגער שליט"א למז"ט
מיר:
א שטיק צייט צוריק האט זיך מיר געמאכט זכות לימוד תורה דרבים יעמוד בעדם לבנות בית נאמן בישראל בני חיי ומזוני רוויחי וכל השפעות טובות
א ספק אויף א סכום געלט פון פינף-און-אכציג
דאלער מיט פופציג צענט ,צי איך דארף דאס תשובה :מען דארף נישט נעמען קיין מעשר המשך מעמוד 3
באצאלן פאר צדקה .עס איז טאקע נישט עפעס פון דער ווערד פונעם "גיפט קארד" ,ווייל פון האט נישט אינזין געהאט זאל מען עס נישט
גאר א גרויסע סומע ,אבער ווען עס קומט צו מתנות דארף מען נישט נעמען קיין מעשר ,און אראפרעכענען פון מעשר.
דיני ממונות ,בפרט ווען עס רעדט זיך פון צדקה- אזוי אויך פון א קארטל וואס איז געמאכט צו
געלט ,איז קיין שום סכום נישט צו קליין. קויפן דערמיט מתנות. מעשר פון א "גיפט קארד"
איך האב געטראכט צו מיר ,אז איך וועל עס "סטָאר גיפט
ָ שאלה :איך האב באקומען א
געבן פאר צדקה ,כאטש עס קען זיין אז איך אויב האט מען פארקויפט דאס קארטל פאר קארד" פון א חבר איינצוקויפן דערמיט אין א
בין נישט מחוייב ,און דער אויבערשטער האט א צווייטן ,דארף מען נעמען מעשר פון דעם געשעפט .צי דארף איך נעמען מעשר פון דעם
זיך שוין זיינע וועגן ,אז אויב איך בין עס נישט סכום וואס מען האט פארדינט. סכום?
שולדיג וועט ער עס מיר שוין צוריקגעבן .וכך
ולנכות ממעות מעשר ויכול להיות שאפי' מקפיד לתת מעשרותיו רק לצורך עני ולא לצורך שאר מצות מ"מ שרי גם הכי כיון שהוא לצורך עני אף שהוא
הוה .איך האב געגעבן דאס געלט פאר צדקה רק הלווואה ,ובספר אה"ח פי"ח שמותר לעשות גמ"ח ממעות מעשר ואף הוא יכול ללות ממנו.
מיט'ן גוטן געפיל אז איך האב געטון די ריכטיגע
זאך.
איך בין איינגעשריבן אין א גרופע וואס מאכט
מכתבים למערכת
בחינות אויף חומש-רש"י ,און מען ווערט באלוינט
מיט זכותים אין גורלות .יענעם מוצאי שבת האב
איך גערופן דעם נומער צו הערן די נעמען פון דורכ'ן ביישטיין א נסיון ווערט מען גע'משפט לטובה
די געווינער ,און עס האט זיך ארויסגעשטעלט
לכבוד די מערכת ,אחדשה"ט,
אז איך האב געוואונען צוויי גורלות ,איינס פון
איך האב געזען אין אייער שיינעם גליון "הליכות החיים" וואו עס איז געשטאנען א מורא'דיגע
אכציג דאלער ,און איינס פון פופצן דאלער. מעשה פון א קינד וואס איז געראטעוועט געווארן פון א געפאר פון א שרעקליכן עקסידענט
עס איז געווען דאס ערשטע מאל וואס איך ה"י אין דער צייט וואס זיין טאטע האט פארנדיג ערגעץ אויפ'ן וועג אכטונג געגעבן אויף שמירת
האב געוואונען א גורל .נאכ'ן אראפנעמען מעשר עינים.
פונעם געלט – 9דאלער מיט פופציג צענט – בין איך האב געטראכט ,אז עס איז דא א מקור צו דעם אז שמירת עינים איז א זכות און שמירה
איך געבליבן פינקטליך מיט'ן סכום :פינף-און- פאר'ן מענטש :עס שטייט אין ספר "היכל הברכה" פונעם הייליגן קאמארנער זי"ע ,אין פרשת
שלח ,אז בשעת א איד האט א נסיון פון טראכטן א הרהור אדער א מחשבה וואס איז אסור ,זאל
אכציג דאלער מיט פופציג צענט! ער וויסן אז יענע רגע טוט מען משפט'ן אין הימל אים אדער איינעם פון זיין משפחה ,און אויב
* ער וועט זיך מתגבר זיין אויף דעם נסיון ,קען דאס זיין א זכות אז דער פסק-דין זאל ארויסקומען
לטובה.
לז"נ מוה"ר שמואל דוד ב"ר צבי פינחס הכהן ע"ה
ומוה"ר ישכר בער ב"ר טובי' גדלי' ע"ה צו זיין אפגעהיטן אין שמירת עינים קומט אסאך מאל אן שווער ,אבער דא איז דער פלאץ
וואו א איד גיט זיך אונטער פאר'ן אויבערשטן .כאטש יעדע גוטע זאך וואס א איד טוט איז בוקע
לא השאירו אחריהם זש"ק רקיעים ,אבער ווען מען איז מקיים "סור מרע" און מען האלט זיך צוריק פון טון עפעס וואס מען
ונא ללמוד לעילוי נשמתם טאר נישט ,איז דאס שטארקער און חשוב'ער פון אלעם ,און בזכות זה איז מען זוכה צו שמירה
און הצלחה אין אלע עניינים.
* ()-
מיטצוטיילן מעשיות להנאת אלפי הקוראים,
ביטע פארבינדט זיך צו דער הנהלת המכון דורך
,4592885MHH@gmail.comאדער דורכ'ן
דער זכות פון לימוד הלכה און קיום מצוות פון זעכציג טויזנט אידן בליעה"ר איז אייערס.
פעקס ,845.288.2040 :אדער לאזט א מעסעדזש
מנדב צו זיין דעם קומענדיגן "הליכות החיים" אדער א מדור אינעם גליון,
אויפ'ן טעלעפאן845.276.3170 : רופט845.659.1547 :
כל הזכויות שמורות | הרשות נתונה לצלם הגליון ע"מ להפיצו ,ואין להעתיק תוכן הגליון בלי רשות בכתב מהמערכת
להערות והארות ,ולכל החפצים להשיג גליון זה בתמידות ,נא לפנות אלינו :טלפון / 845.276.3170 :פעקס / 845.288.2040 :אימייל.4592885MHH@gmail.com :
גליון ג"יקת | הרש־ייח -אריו ז"פשת הליכות החיים | 6
