gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

מיט א טיפערן בליק · MIT A TIFEREN BLICK — וירא (2026-10-26)

מוציא לאור: מיט א טיפערן בליק · MIT A TIFEREN BLICK

שבוע: וירא (2026-10-26)

מיט א טיפערן בליק · MIT A TIFEREN BLICK — וירא (2026-10-26)

פתח את ה-PDF הורדה

‫לאגערט זיין שטוב שרייענדיג אז מ'זאל ארויסגעבן די געסט‪ ,‬און זיי האבן‬ ‫בא ַ‬ ‫ַ‬ ‫זיך געוואלט אריינברעכן אינעווייניג‪.‬‬ ‫מיט א טיפערן בליק‬ ‫אין די המשך המעשה זאגט די תורה‪" ,‬וְ ֶאת ָה ֲאנָ ִׁשים ֲא ֶׁשר ֶּפ ַתח ַה ַּביִ ת ִהּכּו‬ ‫פרשת וירא תשפ"ז‬ ‫ַּב ַסנְ וֵ ִרים ִמ ָּקטֹן וְ ַעד גָּ דֹול" די מענטשן פון סדום וואס זענען געווען פארזאמלט‬ ‫ביים טיר פון לוט'ס הויז זענען געשלאגן געווארן מיט בלינדקייט‪ ,‬אלע פון גרויס‬ ‫וואו קוקסטו און וואס זעהסטו?‬ ‫ביז קליין האבן אויפגעהערט צו זעהן‪ ,‬וַ יִּ ְלאּו ִל ְמצֹא ַה ָּפ ַתח‪ ,‬זיי זענען מיד געווארן‬ ‫בס"ד‬ ‫פון טרעפן די אריינגאנג צו לוט'ס הויז‪.‬‬ ‫א גוטן טייערע חברים וידידים‪!..‬‬ ‫דערנאך נעמען די מלאכים ארויס לוט מיט זיין משפחה פון סדום‪ ,‬און דער‬ ‫אנגעווארנט פאר לוט אז זיי טארן נישט צוריקקוקן צום שטאט‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫מלאך האט‬ ‫מיר שטייען אצינד אין פרשת וירא‪ ,‬א פרשה וואס האט אין זיך פילע און‬ ‫לוט'ס ווייב האט זיך יא צוריקגעדרייט און געקוקט וואס עס פאסירט אין די‬ ‫פארשידענע ענינים פון די השתלשלות פון אברהם אבינו‪ ,‬זיינע נסיונות און‬ ‫שטאט‪ ,‬און זי איז געווארן א שטיק זאלץ‪.‬‬ ‫אדורכגענג‪.‬‬ ‫צווישן אנדערע האבן מיר די מעשה פון הגר מיט ישמעאל‪ .‬ישמעאל איז ארויס‬ ‫לאמיר כאפן א קורצע און שנעלע בליק אויף פארשידענע טיילן פון אונזער‬ ‫לתרבות רעה‪ ,‬און שרה האט נישט געוואלט אז ער זאל בלייבן ביי זיי אין שטוב‬ ‫אן מיט אברהם אבינו וואס זיצט ביים טויער פון זיין‬ ‫פרשה‪ .‬די פרשה הייבט זיך ָ‬ ‫און ירש'ענען אברהם צוזאמען מיט איר זוהן יצחק‪ .‬שרה האט פארלאנגט אז‬ ‫ווארט צו זעהן אויב עס וועלן אדורכגיין געסט וואס ער קען‬ ‫געצעלט און ַ‬ ‫אברהם זאל פארטרייבן הגר אינאיינעם מיט איר זון ישמעאל‪ .‬כאטש אברהם‬ ‫לשה‬ ‫ארייננעמען‪ .‬די תורה הקדושה דערציילט אונז‪ ,‬וַ יִ ָׂשא ֵעינָ יו וַ יַּ ְרא וְ ִהנֵּ ה ְׁש ָׁ‬ ‫אבינו האט עס נישט געוואלט טוהן‪ ,‬האט איהם השי"ת באפוילן‪" ,‬כֹּל ֲא ֶׁשר‬ ‫ֲאנָ ִׁשים נִ ָּצ ִבים ָע ָליו‪ ,‬אברהם אבינו הייבט אויף זיינע אויגן און זעהט אז עס קומען‬ ‫ֹּאמר ֵא ֶליָך ָׂש ָרה ְׁש ַמע ְּבק ָֹלּה" ער זאל פאלגן וואס שרה הייסט‪ ,‬און אזוי האט‬ ‫ת ַ‬ ‫אתם ִמ ֶּפ ַתח ָהא ֶֹהל‪ ,‬ער זעהט און ער‬ ‫צו גיין די דריי מלאכים‪ ,‬וַ יַּ ְרא וַ יָּ ָרץ ִל ְק ָר ָ‬ ‫אברהם געטוהן‪ ,‬ער האט אוועקגעשיקט הגר מיט ישמעאל‪ .‬ער האט איר‬ ‫לויפט זיי אנטקעגן‪ .‬רש"י ערקלערט "מהו וַ יַּ ְרא וַ יַּ ְרא ב' פעמים? הראשון‬ ‫מיטגעגעבן ברויט מיט א קריגל וואסער‪ ,‬און אזוי האט זי זיך ארויסגעלאזט‬ ‫כמשמעו‪ ,‬והשני לשון הבנה"‪ ,‬דער צווייטער וַ יַּ ְרא איז א לשון פון פארשטיין‪,‬‬ ‫בלאנדזשענדיג אינעם מדבר פון באר שבע‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫אויפן וועג‪,‬‬ ‫אברהם אבינו האט געזעהן אז זיי ווילן זיך דערווייטערן פון איהם‪ ,‬האט ער‬ ‫פארשטאנען אז זיי ווילן איהם נישט מטריח זיין‪ ,‬איז ער זיי קעגן געלאפן‪.‬‬ ‫צוביסלעך איז אויסגעגאנגען די וואסער‪ ,‬ישמעאל איז געווען קראנק מיט היץ‪,‬‬ ‫און זי האט געשפירט אז ער גייט אויסגיין‪ .‬נישט קענענדיג צוקוקן זיין צער האט‬ ‫דערנאך איז די תורה הקדושה מאריך אין די גאנצע סדר פון די הכנסת אורחים‬ ‫אראפגעווארפן אונטער איינס פון די ביימער‪ ,‬און זי האט זיך‬ ‫ָ‬ ‫זי איהם‬ ‫וואס אברהם אבינו האט געטוהן מיט די מלאכים‪ ,‬ער נעמט זיי אויף שיין און‬ ‫דערווייטערט פון איהם‪ִּ " .‬כי ָא ְמ ָרה ַאל ֶא ְר ֶאה ְּבמֹות ַהיָּ ֶלד"‪ ,‬זי האט נישט‬ ‫ברענגט צו עסן און טרינקן‪ .‬צום סוף האבן זיי מבשר געווען די בשורה טובה אז‬ ‫געוואלט זעהן ווי ער שטארבט‪.‬‬ ‫ֹלתי‬ ‫שרה וועט געהאלפן ווערן מיט א קינד‪" .‬וַ ִּת ְצ ַחק ָׂש ָרה ְּב ִק ְר ָּבּה ֵלאמֹר ַא ֲח ֵרי ְב ִ‬ ‫ָהיְ ָתה ִּלי ֶע ְדנָ ה" צום ערשט האט שרה געלאכט דערפון‪ ,‬טראכטנדיג צו זיך אז‬ ‫דערציילט אונז די תורה אז הקב"ה האט געהערט די קול פון ישמעאל'ס געוויין‪,‬‬ ‫דאס קען נישט פאסירן‪ ,‬נאכדעם וואס זי איז שוין אן אלטע פרוי איז שוין נישט‬ ‫און א מלאך האט זיך באוויזן צו הגר און געזאגט‪ַ ,‬מה ָּלְך ָהגָ ר ַאל ִּת ְיר ִאי ִּכי‬ ‫במציאות אז זי זאל קענען געבוירן א קינד‪ .‬אבער השי"ת האט טענות‪ָ ,‬ל ָּמה זֶּ ה‬ ‫ָׁש ַמע ֱאֹלקִים ֶאל קֹול ַהנַּ ַער וגו' וואס האט פאסירט מיט דיר הגר? האב נישט‬ ‫ָצ ֲח ָקה ָׂש ָרה‪ ,‬פארוואס האט שרה געלאכט? ֲהיִ ָּפ ֵלא ֵמה' ָּד ָבר צו דען איז עפעס‬ ‫קיין מורא‪ ,‬דער אייבישטער האט אויסגעהערט די קול פון ישמעאל‪ .‬דער מלאך‬ ‫פארהוילן פונעם אייבערשטן? דער אייבישטער קען אייביג העלפן אין יעדן מצב‪.‬‬ ‫יקי ֶאת יָ ֵדְך ּבֹו‬ ‫קּומי ְׂש ִאי ֶאת ַהנַּ ַער וְ ַה ֲחזִ ִ‬ ‫רעדט ווייטער צו איר און זאגט איר‪ִ ,‬‬ ‫ווי עס איז טאקע געווען צום סוף אז שרה איז געהאלפן געווארן ביי די ניינציג‬ ‫אן ביי די האנט‪ ,‬ווייל‬ ‫וגו' שטעל דיך אויף‪ ,‬הייב אויף דאס קינד און כאפ איהם ָ‬ ‫יאר‪.‬‬ ‫ער וועט נאך איין טאג זיין א גרויסער פאלק‪.‬‬ ‫אינצווישן האבן מיר די מעשה מיט סדום‪ .‬די מענטשן פון סדום זענען געווען‬ ‫נאכדעם וואס הגר האט צוריק גענומען ישמעאל צו זיך‪ ,‬האט דער אייבישטער‬ ‫גאר שטארק פארזינדיגט פארן אייבערשטן‪ ,‬און דער אייבישטער קומט‬ ‫געעפנט אירע אויגן און זי האט געזעהן פלוצלינג א ברונעם פון וואסער‪ ,‬וַ יִּ ְפ ַקח‬ ‫פלאנט איבערצוקערן סדום‪ ,‬ער גייט זיי‬ ‫ַ‬ ‫דערציילן פאר אברהם אבינו אז ער‬ ‫יה וַ ֵּת ֶרא ְּב ֵאר ָמיִ ם‪ ,‬זי איז געגאנגען און אנגעפילט דעם קריגל‬ ‫ֱאֹלקִים ֶאת ֵעינֶ ָ‬ ‫באשטראפן און אפמעקן פון די וועלט‪ .‬אברהם אבינו שטעלט זיך מתפלל זיין‬ ‫מיט וואסער‪ ,‬און זי האט איהם געגעבן צו טרינקן און דערמונטערט‪.‬‬ ‫און איינרייסן אפשר זענען פארהאן צדיקים וואס זייער זכות קען מגין זיין אויף‬ ‫צום סוף פון די פרשה האבן מיר די מעשה פון עקידת יצחק‪ ,‬ווי דער אייבישטער‬ ‫סדום אז זיי זאלן נישט באשטראפט ווערן‪ .‬אבער השי"ת געפונט נישט דארט‬ ‫האט געהייסן פאר אברהם אבינו צו ברענגען יצחק פאר א קרבן עולה‪ .‬דעם‬ ‫קיין צדיקים וואס זאלן קענען ראטעווען סדום פון איר עונש‪.‬‬ ‫המשך ווייסן מיר אז פון הימל האט מען איהם געזאגט " ַאל ִּת ְׁש ַלח יָ ְדָך ֶאל ַהנַּ ַער‬ ‫ווייטער געפונען מיר אז צוויי פון די מלאכים וואס זענען געווען ביי אברהם אבינו‬ ‫אּומה"‪ .‬אברהם אבינו האט אויפגעהויבן זיינע אויגן און ער האט‬ ‫וְ ַאל ַּת ַעׂש לֹו ְמ ָ‬ ‫קומען צו גיין קיין סדום און באזוכן ביי לוט‪ .‬בשעת זיי געפונען זיך ביי לוט‪ ,‬זענען‬ ‫געזעהן א ווידער וואס איז געווען פארכאפט ביי זיינע הערנער צווישן די צווייגן‬ ‫די מענטשן פון סדום געקומען צו גיין און ארומגענומען די הויז פון לוט‪ ,‬זיי האבן‬ ‫פון א בוים‪ .‬אברהם אבינו האט גענומען דעם ווידער און ער האט עס מקריב‬ ‫געווען פאר א קרבן עולה אנשטאט זיין זוהן‪.‬‬ ‫‪1‬‬ ‫באלייכט זיינע אויגן‪ ,‬קען ער פלוצלינג זעהן און טרעפן דאס וואס ס'איז שוין פון‬ ‫לויף נישט אוועק פון דיין גן עדן!‬ ‫לאנג געווען אנגעגרייט פאר איהם‪ ...‬פלאי פלאים! דא שטייט אז די ישועה איז‬ ‫לאמיר זיך אביסל פארטיפן אין די עניני הפרשה און זעהן אויב די אלע זאכן‬ ‫שטענדיג אנגעגרייט אין יעדן מצב‪ ,‬מען דארף נאר גלייבן אין השי"ת און מתפלל‬ ‫זענען באזונדערע געשעענישן וואס האבן פאסירט איינס נאך די אנדערע אבער‬ ‫זיין צו איהם אז מען זאל זוכה זיין צו זעהן די ישועה מיט די אויגן‪ .‬אזויווי דוד‬ ‫האבן נישט קיין שייכות‪ ,‬אדער זענען זיי געקניפט און געבינדן איינס מיט די‬ ‫מאך אויף מיינע אויגן‪ ,‬זיי‬ ‫המלך ע"ה האט געבעטן "גַּ ל ֵעינַ י" רבונו של עולם ַ‬ ‫אנדערע‪.‬‬ ‫זאלן זיין ָאפן און זוכה זיין צו זעהן‪.‬‬ ‫אויך דארף מען פארשטיין ביי די מעשה פון הגר מיט ישמעאל‪ ,‬אויב האט‬ ‫אגב‪ ,‬דער מדרש פירט אויס דארט "הדא אמרת‪ ,‬מחוסרת אמנה היתה" אז‬ ‫השי"ת געוואלט מאכן א נס אז פלוצלינג זאל זיך באווייזן דארט א קוואל פון‬ ‫הגר האט נישט געהאט קיין אמונה‪ ,‬ווייל אויב זי וואלט געגלייבט אין השי"ת‬ ‫וואסער פאר הגר‪ ,‬פארוואס האט אויסגעפעלט די הקדמה פון פריער אז דער‬ ‫וואלט זי זוכה געווען צו זעהן דעם קוואל‪.‬‬ ‫אנכאפן ביי די האנט?‬ ‫ַ‬ ‫מלאך זאל הייסן הגר גיין צוריקנעמען ישמעאל און איהם‬ ‫לכאורה וואלט באלד געקענט פאסירן דער נס אז אירע אויגן זאלן זיך עפענען‬ ‫זיך אדורכרעדן מיט'ן רייכן טאטן‪...‬‬ ‫און זי זאל זעהן דעם ברונעם און אנשעפן וואסער‪ ,‬און מיט דעם וועט זי קענען‬ ‫איידער מיר זענען ממשיך ווייטער‪ ,‬איז פאסיג צו דערמאנען א הערליכע מעשה‬ ‫צוגיין צו ישמעאל איהם ראטעווען‪ .‬וואס באדייט דער ענין אז קודם איז געקומען‬ ‫וואס עס האט אונז דערציילט א איד וואס האט דאס אליינס מיטגעהאלטן פון‬ ‫יקי ֶאת יָ ֵדְך‬ ‫קּומי ְׂש ִאי ֶאת ַהנַּ ַער וְ ַה ֲחזִ ִ‬ ‫דער ציווי פון " ַמה ָּלְך ָהגָ ר ַאל ִּת ְיר ִאי וגו' ִ‬ ‫די נאנט און צוגעזעהן מיט די אייגענע אויגן‪.‬‬ ‫יה אז אירע‬ ‫ּבֹו" און ערשט נאכדעם האט פאסירט דעם וַ יִּ ְפ ַקח ֱאֹלקִים ֶאת ֵעינֶ ָ‬ ‫אויגן האבן זיך געעפנט און זי האט געזעהן די וואסער‪.‬‬ ‫געווען איז דאס מיט אסאך יארן צוריק‪ ,‬ווען ער איז געווען אלס יונגערמאן אויף‬ ‫א שבת ביי זיין שווער און שוויגער‪ .‬זיין שווער איז א דערהויבענער איד‪ ,‬אן‬ ‫די ישועה איז אלעמאל גרייט פאר אונזערע אויגן‬ ‫אמת'ע ערליכן איד א עובד השם וואס איז עוסק אין תורה און גמילות חסדים‪.‬‬ ‫אין יענע תקופה האט זיין שווער געהאלטן בעפארן חתונה מאכן א קינד‪ ,‬און‬ ‫אז מיר וועלן זיך פארטיפן אין די עניני הפרשה וועלן מיר בעזהשי"ת זעהן אז‬ ‫זיין געלט מצב איז געווען היבש געדרוקט‪ .‬דורכאויס דעם שבת האט זיין ווייב‬ ‫דא שטייט א יסוד נפלא‪ ,‬דברים נשגבים וואס זענען נוגע פאר יעדער איד אין‬ ‫(דער יונגערמאן'ס שוויגער) כסדר גערעדט פון זייער דחקות‪ ,‬זי האט‬ ‫יעדן זמן‪ .‬די תורה הקדושה לערנט אונז דעם וועג וויאזוי מיר דארפן קוקן און‬ ‫ארויפגעברענגט דעם נושא אויפן טיש עטליכע מאל‪ ,‬זייענדיג מרמז אז עס איז‬ ‫טראכטן אין אלע מצבים‪.‬‬ ‫כמעט נישטא קיין פרוטה אין שטוב בשעת זיי שטייען איידער א חתונה‪ .‬ווייזט‬ ‫עס איז באקאנט די ווערטער פונעם מדרש אין אונזער פרשה ביי די מעשה פון‬ ‫אויס אז זי האט געוואלט דירעקט ציען א שמועס דערוועגן‪ ,‬אפשר כדי די‬ ‫הגר מיט ישמעאל‪" ,‬ויפקח אלקים את עיניה ותרא באר מים‪ ,‬מכאן שהכל‬ ‫קינדער זאלן הערן אז עס איז נישטא דאס מינדנסטע צו קענען דעקן די וויכטיגע‬ ‫בחזקת סומין עד שהקב"ה מאיר עיניהם"‪ ,‬חכמינו ז"ל זאגן אונז אז דער מענטש‬ ‫הוצאות‪ .‬זיין שווער זייענדיג א בעל בטחון האט נישט געמאכט קיין עסק פון די‬ ‫איז ממש בלינד‪ ,‬ער זעהט נישט‪ ,‬ווילאנג דער אייבישטער מאכט איהם אויף די‬ ‫רייד‪ ,‬ער האט געזינגען זמירות‪ ,‬געשמועסט דברי תורה‪ ,‬און איז בכלל נישט‬ ‫אויגן ער זאל קענען זעהן‪ .‬פונקט ווי דארט איז געווען א ברונעם מיט וואסער‬ ‫אריין אין די דברי חול בנוגע די הוצאות החתונה‪.‬‬ ‫נאר הגר האט עס פשוט נישט געזעהן ביז ס'איז געווען 'וַ יִּ ְפ ַקח' ֱאֹלקִים ֶאת‬ ‫מוצאי שבת הערט ער ווי די שוויגער רעדט צום שווער און זי זאגט איהם אז‬ ‫יה ‪ ,‬השי"ת האט געדארפט 'עפענען אירע אויגן' אז זי זאל עס קענען זעהן‪.‬‬ ‫ֵעינֶ ָ‬ ‫דער מצב איז באמת נישט גוט‪ ,‬און מ'דארף דא דרינגענד זעהן עפעס צו טוהן‪.‬‬ ‫דאס זעלבע איז אלעמאל‪ ,‬זאכן קענען ליגן ָאפן פארנט פון אונזערע אויגן‪ ,‬אבער‬ ‫האלבוועגס‬ ‫אן אזוי ַ‬ ‫זיין שווער האט געצויגן מיט די פלייצעס‪ ,‬און ער רופט זיך ָ‬ ‫מיר וועלן עס נישט זעהן ווילאנג מען ווייזט עס נישט פון הימל‪ .‬נאר ווען השי"ת‬ ‫דאך א רייכע טאטע‪ ,‬איז אין‬ ‫האלב צו זיין איידעם‪" ,‬נו‪ ,‬כ'האב ָ‬ ‫צו זיך אליין און ַ‬ ‫באלייכט די אויגן פונעם מענטש‪ ,‬דעמאלטס זעהט ער‪[ .‬ווי עס איז טאקע‬ ‫פאל וועל איך דארפן גיין זיך צונויפרעדן מיט מיין רייכן טאטן"‪ .‬און דערביי‬ ‫אזא ַ‬ ‫איינגעפירט ביי כלל ישראל דורכאויס אלע דורות אז מען זאגט די ווערטער‬ ‫מאנטל און איז ארויסגעגאנגען פון שטוב‪.‬‬ ‫האט ער אנגעטון זיין ַ‬ ‫פונעם מדרש אלס א סגולה צו טרעפן אן אבידה וואס מ'האט פארלוירן‪,‬‬ ‫וויבאלד מיר גלייבן אז דער מענטש איז בחזקת סומא ביז מען וועט איהם נישט‬ ‫דערציילט דער מספר‪ ,‬איך האב תיכף פארשטאנען זיין כוונה אז ער גייט אין‬ ‫ווייזן פון הימל וואו דער זאך געפונט זיך]‪.‬‬ ‫בית המדרש אריין‪ ,‬ער גייט זיך זעצן לערנען‪ ,‬אפשר אביסל דאווענען צום‬ ‫אייבערשטן‪ .‬איך האב פארשטאנען אז ער רעדט מתוך בטחון‪ ,‬אז ער גייט זיך‬ ‫קומט דער שפת אמת זי"ע (שנת תרנ"ה) און ער ברענגט בשם זיין גרויסן זיידן‬ ‫צונויפרעדן מיט דעם רייכן טאטע אין הימל דער כל יכול וואס פארלאזט איהם‬ ‫דער חידושי הרי"ם זי"ע‪ ,‬וזה לשון קדשו‪" :‬ואדוני מורי זקיני ז"ל הגיד להוכיח‬ ‫קיינמאל נישט‪...‬‬ ‫מזה המדרש כי כל הנצרך לאדם עומד לפניו תמיד‪ ,‬ורק שצריכין להיות פקוח‬ ‫יטה"‪.‬‬ ‫עינים לראות‪ .‬ועל זה ביקש דוד המלך ע"ה גַּ ל ֵעינַ י וְ ַא ִּב ָ‬ ‫איך שעם זיך צו זאגן‪ ,‬אבער הגם איך שעץ זייער שטארק מיין שווער און איך‬ ‫ווייס אז ער איז א איד א בעל מדרגה וואס מיינט עס אמת'דיג‪ ,‬אבער טיף אין‬ ‫דער חידושי הרי"ם זי"ע לערנט אונז אז די מעשה פון הגר איז נישט געווען בלויז‬ ‫הארץ האב איך געהאלטן אז ער טוט נישט זיין פליכט‪ .‬כ'האב געהאלטן אז עס‬ ‫אן איינמאליגע זאך וואס האט דעמאלטס פאסירט‪ ,‬נאר אזוי איז אלעמאל אין‬ ‫איז א געוויסע לייכטזיניגקייט פון זיין זייט‪ ,‬ער נעמט נישט ערנסט דעם עול אז‬ ‫יעדע צייט ביי יעדעם איינעם‪ .‬יעדע זאך אין וואס א מענטש נויטיגט זיך איז‬ ‫ער דארף דא חתונה מאכן א קינד‪ .‬יא‪ ,‬ער רעדט טאקע דערהויבענע רייד פון‬ ‫שטענדיג אנגעגרייט פאר איהם פון הימל‪ ,‬זיין ישועה ליגט שוין בעצם דא פאר‬ ‫זיין פנים‪ ,‬נאר ער קען ע ס פשוט נישט זעהן‪ ,‬אין די רגע וואס דער אייבישטער‬ ‫‪2‬‬ ‫ווי מיר האבן דערמאנט פון מדרש אז זי איז געווען א "מחוסרת אמנה"‪ ,‬עס‬ ‫דאך האט געגרידזשעט‬ ‫בטחון און אמונה אז ער האט א רייכע טאטע‪ ,‬אבער ָ‬ ‫האט איר געפעלט אמונה‪ .‬אז מען גלייבט נישט און מען געבט נישט האפענונג‪,‬‬ ‫אזא קליינע ווערעמל אין מיין הארץ‪ ,‬ווער זאגט אז דאס איז די ריכטיגע וועג‬ ‫דאן קען מען נישט געהאלפן ווערן‪ .‬האט איר דער מלאך באפוילן‪ ,‬צום ערשט‬ ‫זיך צו פירן?‬ ‫אן צו קוקן‬ ‫נעם איהם צוריק און הייב ָאן מיט'ן טוישן דיין בליק אויף איהם! הייב ָ‬ ‫הכלל‪ ,‬עס זענען אדורך עטליכע מינוטן‪ ,‬און איינער קלאפט אויפן טיר‪ .‬עס‬ ‫אויף איהם מיט א בליק אז ער לעבט‪ ,‬אז ער האט נאך א שאנס‪ ,‬ער האט‬ ‫שטייט דארט א פרעמדער איד וואס דערציילט אז מיט יארן צוריק איז ער‬ ‫האפענונג‪ ,‬און נאר נאכדעם וועסטו קענען געהאלפן ווערן‪ .‬נאר נאכדעם האט‬ ‫געווען א טענענט וואס האט געדינגען א געוויסע דירה ביי מיין שווער‪ .‬ער איז‬ ‫יה' אז אירע אויגן האבן זיך‬ ‫טאקע געקענט פאסירן דעם 'וַ יִּ ְפ ַקח ֱאֹלקִים ֶאת ֵעינֶ ָ‬ ‫דעמאלטס אדורכגעגאנגען שווערע צייטן‪ ,‬און ער האט געהאט א גרויסע חוב‬ ‫געעפנט און זי האט געזעהן די וואסער‪.‬‬ ‫פון אסאך חדשים וואס ער האט נישט באצאלט די רענט‪ .‬דער סוף איז געווען‬ ‫אז ער איז ארויסגעגאנגען פון די דירה‪ ,‬ער האט זיך אוועקגעצויגן פון דארטן‬ ‫קוקן אויף יעדע זאך מיט א העכערע בליק‬ ‫און געלאזט אונטער זיך א ריזיגע באלאנס וואס ער האט קיינמאל נישט‬ ‫וואס דאס איז א לימוד נפלא פאר אונז אלע‪ .‬לויט ווי מיר האבן פריער געלערנט‬ ‫באצאלט‪.‬‬ ‫פונעם חידושי הרי"ם‪ ,‬אז אין יעדן מצב איז אלעמאל גרייט די ישועה פונעם‬ ‫דער איד האט דערציילט אז די חוב האט איהם אלעמאל געדרוקט וויסענדיג‬ ‫מענטש‪ ,‬מען דארף נאר זוכה זיין אז די אויגן זאלן זיך עפענען און מען זאל עס‬ ‫אז ער איז שולדיג געלט‪ ,‬אבער ער האט פשוט נישט געהאט פון וואו צו‬ ‫קענען זעהן‪ .‬עס איז אבער דא א תנאי קודם למעשה‪ ,‬דער מענטש מוז גלייבן‪,‬‬ ‫באצאלן‪ .‬אצינד האט איהם דער אייבישטער געהאלפן אז ער האט שיין‬ ‫וויסן און אנערקענען אז 'די זאך לעבט' און עס איז דא א האפענונג! מה שאין‬ ‫פארדינט‪ ,‬און ער איז געקומען אפצאלן דעם אלטן חוב‪ .‬און ער איז געקומען‬ ‫כן אויב דער מענטש איז זיך אינגאנצן מייאש‪ ,‬און אין זיינע אויגן און מחשבה‬ ‫מיט א קאנווערט וואס האט ענהאלטן אין זיך גאר א שיינע סכום געלט‪ ,‬און ער‬ ‫רגא נגענהייט‪ ,‬כאילו א געשטארבענע זאך‪ ,‬דאן וויאזוי‬ ‫פא ַ‬ ‫איז די זאך כאילו א ַ‬ ‫האט עס איבערגעגעבן פאר מיין שוויגער‪.‬‬ ‫וויל ער געהאלפן ווערן און זוכה זיין צו זעהן די ישועה?!‬ ‫בערך א שעה שפעטער קומט מיין שווער אהיים פון בית המדרש‪ ,‬נישט‬ ‫די ערשטע כלל געהאלפן צו ווערן איז‪ ,‬צו קוקן אלעמאל מיט א פאזיטיווע בליק‪,‬‬ ‫וויסענדיג פון וואס עס האט זיך אפגעשפילט בשעת ער איז נישט דא געווען‪,‬‬ ‫א ברייטע בליק‪ ,‬צו עפענען דעם טויער און לאזן די מעגליכקייט פאר א ישועה‪.‬‬ ‫און ער זאגט מיר מיט א פרישקייט‪" ,‬נו‪ ,‬יעצט האב איך שוין גערעדט צו מיין‬ ‫שאצן מיר אפ א מצב און מיר קוקן דעראויף בלויז מיט א‬ ‫ַ‬ ‫אסאך מאל‬ ‫רייכע טאטע‪ ,‬אצינד איז די צייט עוסק צו זיין אביסל מיט השתדלות‪ ,‬לאמיר‬ ‫אויבערפלעכליכע בליק‪ ,‬מיר קוקן לויט ווי די מציאות זעהט אויס פאר די‬ ‫זעהן וואס מ'קען טוהן"‪ ...‬אין יענע מינוט איז מיין שוויגער געקומען צו גיין און‬ ‫פליישיגע אויגן‪ .‬און אויב זאכן זעען נישט אויס אזוי גוט‪ ,‬איז זיך דער מענטש‬ ‫איהם דערציילט וועגן דעם קאנווערט מיט געלט וואס איז אנגעקומען אזוי‬ ‫מייאש‪ .‬ווי נאר מען זעהט א מצב וואס שיינט נישט אזוי שטארק‪ ,‬ווערט דער‬ ‫פלוצלינג און אומגעראכטן‪ .‬איבריג צו זאגן‪ ,‬אז איך האב מיך איבערצייגט דעם‬ ‫רגאנגענהייט‬ ‫פא ַ‬‫מענטש צובראכן ביי זיך און ער באשליסט אז עס איז שוין א ַ‬ ‫אפענעם יַד ה' און די כוח פונעם רייכן טאטן אין הימל וואס פארלאזט נישט‬ ‫ח"ו‪ .‬אבער דעמאלטס קען מען נישט געהאלפן ווערן‪ ,‬און מען לאזט נישט‬ ‫זיינע קינדער‪ ,‬און די זכות פון בטחון וואס איז בייגעשטאנען פאר מיין שווער‪.‬‬ ‫יה צו טרעפן די ישועה וואס‬ ‫איבער די געלעגנהייט צום וַ יִּ ְפ ַקח ֱאֹלקִים ֶאת ֵעינֶ ָ‬ ‫ווארט אונז אפ‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫מאך נישט צו דעם טויער פאר די ישועה‬ ‫א איד מוז שטענדיג קוקן מיט א טיפערן בליק‪ ,‬מיט א העכערע בליק‪ ,‬א בליק‬ ‫אצינד קערן מיר זיך צוריק צו אונזער פרשה‪ .‬ווי מיר האבן מדייק געווען פריער‬ ‫וואס איז פול מיט אמונה און האפענונג‪ ,‬מיר דארפן זיך פירן ווי דער מלאך‬ ‫אין די פסוקים‪ ,‬פארוואס האט אויסגעפעלט די הקדמה פון " ַמה ָּלְך ָהגָ ר ַאל‬ ‫יקי ֶאת יָ ֵדְך ּבֹו‪,‬‬ ‫קּומי ְׂש ִאי ֶאת ַהנַּ ַער וְ ַה ֲחזִ ִ‬ ‫האט געזאגט צו הגר‪ַ ,‬אל ִּת ְיר ִאי וגו' ִ‬ ‫יקי ֶאת יָ ֵדְך ּבֹו"‪ ,‬פארוואס האט הגר‬ ‫קּומי ְׂש ִאי ֶאת ַהנַּ ַער וְ ַה ֲחזִ ִ‬ ‫ִ‬ ‫ִּת ְיר ִאי וגו'‬ ‫שטארק זיך און האב נישט קיין מורא און גלייב אז די זאך קען נאך ווערן‬ ‫געדארפט צום ערשט צוריקנעמען ישמעאל צו זיך און איהם אנכאפן איידער‬ ‫בעסער‪ ,‬און נאר אזוי קען מען זוכה זיין צו די ישועה‪.‬‬ ‫זיך געפונט וואסער‪.‬‬ ‫די עבודה פון אברהם אבינו צו קוקן העכער‬ ‫דער תירוץ איז‪ ,‬אויב א מענטש גלייבט אליינס נישט אין זיין ישועה‪ ,‬אויב קוקט‬ ‫ער ָאן דעם מצב ווי לאחר ייאוש אז עס איז שוין נישט דא קיין שום האפענונג‪,‬‬ ‫ווען מיר קוקן צוריק אויף די אנהייב פון אונזער פרשה‪ ,‬וועלן מיר זעהן אז‬ ‫דאן וויאזוי קען ער געהאלפן ווערן? אויב דער מענטש זעהט נישט קיין‬ ‫פארשפרייטער פון‬ ‫פאן‪-‬טרעגער און ַ‬ ‫אברהם אבינו‪ ,‬דער 'ראש המאמינים' דער ָ‬ ‫פארשּפארט ער ח"ו‬ ‫ַ‬ ‫מעגליכקייט און פאטענציאל אז זאכן זאלן ווערן בעסער‪,‬‬ ‫אמונה האט אלעמאל געקוקט מיט א לעכטיגע בליק‪ .‬אברהם אבינו גיבט‬ ‫דעם טויער פאר די ישועה‪ .‬און דאס האט דער מלאך דא געזאגט צו הגר‪ ,‬אויב‬ ‫קיינמאל נישט אויף קיין האפענונג אין קיין שום מצב‪ .‬אדרבה‪ ,‬ער קוקט‬ ‫שפירסטו ביי דיר אז מ'האלט שוין ביי א מצב פון ' ְּבמֹות ַהיָּ ֶלד' דאס קינד גייט‬ ‫אלעמאל מיט א טיפערע בליק‪ ,‬פיל ווייטער ווי די מענטשליכע אויג קען זעהן‬ ‫שטארבן ‪ ,‬און דו אנטלויפסט פון איהם ווייל דו קענסט עס נישט צוקוקן‪ ,‬דאן‬ ‫און משיג זיין‪.‬‬ ‫וועסטו נישט געהאלפן ווערן! אויב אין דיינע אויגן איז ער שוין ווי א טויטער‬ ‫אפילו ווען ער זיצט מיט יסורים ְּכחֹם ַהּיֹום‪ ,‬עס איז הייס אינדרויסן און קיינער‬ ‫מענטש חלילה ‪ ,‬דאן איז באמת נישט דא קיין האפענונג און ס'איז נישט דא די‬ ‫גייט נישט ארויס אויף די גאס‪ ,‬אברהם אבינו איז זיך נישט מייאש‪" ,‬וַ יִּ ָּׂשא ֵעינָ יו‬ ‫מעגליכקייט אז דו זאלסט זוכה זיין צו זעהן און טרעפן די וואסער‪.‬‬ ‫וַ יַּ ְרא " ער הייבט אויף זיינע אויגן און קוקט‪ .‬ער קוקט מיט העכערע בליק‪ ,‬א‬ ‫‪3‬‬ ‫אביסל העכערקייט און חשבון הנפש‪ ,‬וואלט זיך זיכער אפגעשטעלט טראכטן‬ ‫בליק פון תקוה און האפענונג אין אלע אומשטענדן‪ .‬און ער זעהט טאקע ווי דריי‬ ‫און מתבונן געווען פארוואס איז געקומען אויף איהם די שטראף‪.‬‬ ‫מענטשן קומען צו גיין‪ .‬די בליק פון אברהם איז מיט א טיפע פארשטאנד‪ ,‬ווי‬ ‫רש"י זאגט אז די צווייטע וירא איז א 'לשון הבנה'‪ .‬אברהם אבינו פארשטייט‬ ‫פלאנעט‪ .‬זיי זענען ווייטער‬ ‫ַ‬ ‫אבער די מענטשן פון סדום לעבן ווי אין אן אנדערע‬ ‫אלעמאל אז עס זענען דא שאנסן און מעגליכקייטן פאר פיל מער ווי וואס עס‬ ‫פארנומען צו טוהן די שלעכטע מעשים וואס זיי טוען‪ ,‬אפילו ווען זיי זענען‬ ‫דאכט זיך אונז אויבנאויף‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫געווארן בלינד‪ ...‬זיי לעבן אין א ענדלאזע חשכות און בלינדקייט‪ .‬אפילו ווען‬ ‫מ'ווייזט זיי זאכן פון הימל‪ ,‬זיי זעען קלארע און דייטליכע סימנים‪ ,‬לערנען זיי‬ ‫פאר ווען דער מלאך איז מבשר פאר אברהם אבינו אז זיי גייען‬ ‫די זעלבע קומט ָ‬ ‫דאס נישט אפ‪ ,‬זיי מאכן נישט אויף זייערע רוחניות'דיגע אויגן צו קוקן און‬ ‫געהאלפן ווערן מיט א קינד‪ ,‬כאטש בדרך הטבע איז דאס שווער צו גלייבן‪,‬‬ ‫דערהערן וואס מען ווייזט זיי‪.‬‬ ‫איינפאכע בליק‪ ,‬אברהם אבינו קוקט‬ ‫ַ‬ ‫אבער אברהם אבינו קוקט נישט מיט א‬ ‫אייביג טיפער‪ ,‬ער גלייבט און ער זעהט די מעגליכקייט פון א ישועה‪ .‬שרה האט‬ ‫די זעלבע זאך איז געווען ווען לוט מיט זיין ווייב זענען אנטלאפן פון סדום און‬ ‫געלאכט‪ ,‬זי האט נישט געהאט די זעלבע דרגה אין אמונה ווי אברהם אבינו‪,‬‬ ‫ווארנט זיי נישט צו קוקן אויף צוריק‪ ,‬אבער זי קען זיך נישט‬ ‫דער מלאך ָ‬ ‫אבער דער אייבישטער זאגט‪" ,‬היפלא מה' דבר?" קען דען דער אייבישטער‬ ‫איינגעווארצלט אין סדום‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫אוועקרייסן‪ .‬זי איז נאך טיף און שטארק פארבינדן און‬ ‫נישט העלפן? אז א איד האט די ריכטיגע אמונה‪ ,‬קען ער אודאי געהאלפן ווערן‬ ‫זי קוקט יא צוריק‪ .‬דאס הייסט‪ ,‬זי קען נישט טראכטן ריכטיג‪ ,‬זי קען זיך נישט‬ ‫אין יעדע מצב‪.‬‬ ‫דערהייבן און קוקן מיט א קלארקייט און פארשטיין אז ס'איז געקומען די צייט‬ ‫צו אנטלויפן‪ ,‬זיך אוועקצורייסן פון סדום אינגאנצן‪ ,‬זיך אפטיילן פון זיי אויף‬ ‫די זעלבע זאך איז ווען סדום ווערט פאר'משפט פאר א שטראף‪ .‬אברהם אבינו‬ ‫אייביג ‪ .‬די ווייב פון לוט איז געווען אזוי פארזינקען און אזוי טיף אריינגעשלעפט‬ ‫זעה ט אבער נאך אלץ האפענונג‪ ,‬ער שטייט און איז מתפלל אויף פארשידענע‬ ‫אין די מציאות פון סדום‪ ,‬אז זי קען זיך נישט טוישן און שיידן דערפון‪.‬‬ ‫אופנים אז דער אייבישטער זאל זיי העלפן‪ .‬ווייל דאס איז דער סוד פון אברהם‬ ‫אבינו‪ ,‬ער קוקט קיינמאל נישט מיט א ייאוש'דיגן בליק‪ ,‬ער קוקט מיט האפענונג‬ ‫קוקן מיט א טיפערן בליק און גלייבן מיט אמונה‬ ‫און שטרעבונג פאר א ישועה‪ .‬און אפילו נאכדעם וואס סדום איז שוין געווארן‬ ‫איבערגעדרייט‪ ,‬שטייט אין פסוק (י"ט כ"ח) 'וַ יַּ ְׁש ֵקף' ַעל ְּפנֵ י ְסד ֹם וַ ֲעמ ָֹרה וגו'‬ ‫אונזער עבודה איז צו גיין אין די פיסטריט פון אונזער זיידע אברהם אבינו וואס‬ ‫אברהם אבינו קוקט נאך‪ ,‬ער זוכט וואס מען קען נאך אויפטוהן יעצט‪ .‬ווייל ער‬ ‫לערנט אונז די וועג פון קוקן אייביג מיט א טיפע און ברייטע בליק‪ ,‬אייביג גלייבן‬ ‫קוקט אלעמאל מיט א טיפערע און ברייטערע בליק‪ .‬הגם זיין תפלה איז טאקע‬ ‫און האפן אויף מער‪ ,‬אסאך מער ווי די מענטשליכע אויג זעהט‪.‬‬ ‫נישט נתקבל געווארן‪ ,‬ווייל השי"ת האט אזוי געוואלט‪ ,‬די מענטשן פון סדום‬ ‫דאס איז נוגע אין אזויפיל הינזיכטן אין אונזער לעבן‪ .‬צומאל ווען מ'גייט עפעס‬ ‫האבן געדארפט באשטראפט ווערן‪ ,‬אבער אברהם אבינו פון זיין זייט געבט‬ ‫אדורך אין פרנסה‪ ,‬געזונט‪ ,‬נחת‪ ,‬אדער סיי וועלכע שוועריגקייט רח"ל‪ ,‬אויב‬ ‫קיינמאל נישט אויף‪.‬‬ ‫טראכטן דעם מצב ווי עס איז חלילה אפגעשטארבן‪ ,‬א בחינה פון ' ְּבמֹות‬ ‫בא ַ‬ ‫מיר ַ‬ ‫ווי מיר געפונען אויך סוף פון די פרשה ביי די עקידה‪ ,‬אפילו נאכדעם וואס דער‬ ‫ַהיָּ ֶלד'‪ ,‬עס איז שוין אפגעזיגלט מיט א סטעמפל אז ס'איז שלעכט‪ ,‬דאן זענען‬ ‫מלאך זאגט איהם אז ער זאל נישט שחט'ן יצחק‪ ,‬שטייט "וַ יִּ ָּׂשא ַא ְב ָר ָהם ֶאת‬ ‫ווען א איד קומט מיט א‬ ‫‪-‬‬ ‫מיר מצמצם די מעגליכקייט פאר א ישועה‪.‬‬ ‫ֵעינָ יו וַ יַּ ְרא וְ ִהנֵּ ה ַאיִ ל ַא ַחר נֶ ֱא ַחז ַּב ְּס ַבְך ְּב ַק ְרנָ יו"‪ .‬אברהם אבינו 'הייבט אויף זיינע‬ ‫ברייטע בליק‪ ,‬א אפענע בליק‪ ,‬און ער זעהט א פיל גרעסערע בילד‪ ,‬א ענדלאזע‬ ‫אויגן' הויעך און ער קוקט ווייטער‪ ,‬ער גיבט נישט אויף אזוי שנעל‪ ,‬ער שטעלט‬ ‫בילד‪ ,‬וואס האט אין זיך דעם מקום און די מעגליכקייט פאר א גוטע ענדע‪,‬‬ ‫זיך נישט אפ באלד אויפן ערשטן בליק‪ ,‬ער זוכט נאך געלעגנהייט און‬ ‫אחרית ותקוה טובה‪ ,‬און בפרט אז מיר אידן זענען מאמינים בני מאמינים‪ ,‬מיר‬ ‫מעגליכקייט צו קענען טוהן פארן אייבערשטן‪ .‬ווייל דאס איז דער בליק פון‬ ‫גלייבן און ווייסן אז ס'איז דא א באשעפער וואס קען אלעמאל העלפן‪ ,‬זענען די‬ ‫אברהם אבינו און דער כוח וואס ער געבט אונז איבער לדורות‪ ,‬אלעמאל צו‬ ‫מעגליכקייטן באמת ענדלאז‪ ,‬און דאס איז גורם און עפנט א פתח צו וַ יִּ ְפ ַקח‬ ‫זעהן און צו קוקן ברייטער און טיפער אין יעדן מצב‪.‬‬ ‫יה זוכה צו זיין און זעהן די ישועה וואס איז אנגעגרייט פאר אונז‪.‬‬ ‫ֱאֹלקִים ֶאת ֵעינֶ ָ‬ ‫לסיכום געדענק‪:‬‬ ‫די בלינדקייט פון די אנשי סדום‬ ‫• דער חידושי הרי"ם זי"ע זאגט אז יעדע ישועה וואס א מענטש נויטיגט זיך‬ ‫די פארקערטע פון דעם זענען די מענטשן פון סדום‪ ,‬וְ ֶאת ָה ֲאנָ ִׁשים ֲא ֶׁשר ֶּפ ַתח‬ ‫איז שטענדיג אנגעגרייט פון הימל פאר זיין פנים‪ ,‬ער קען עס פשוט נישט‬ ‫ַה ַּביִ ת ִהּכּו ַּב ַסנְ וֵ ִרים‪ ,‬זיי זענען גענצליך בלינד‪ .‬פונעם לשון הפסוק איז משמע אז‬ ‫זעהן ביז השי"ת באלייכט זיינע אויגן‪.‬‬ ‫אפילו נאכדעם וואס זיי זענען געשלאגן געווארן מיט בלינדקייט האבן זיי נישט‬ ‫• די ערשטע זאך וואס מיר דארפן טוהן איז טוישן אונזער בליק אין יעדן‬ ‫קאמף‪ .‬זיי האבן נאך פראבירט צו טאַּפן אין די פינסטערניש‬ ‫אויפגעגעבן זייער ַ‬ ‫מצב‪ .‬וויסן און גלייבן אז עס איז נאך דא א שאנס‪ ,‬מעגליכקייט‪ ,‬האפענונג‪,‬‬ ‫און טרעפן דעם וועג אריין צו לוט'ס שטוב‪ ,‬ביז זיי זענען מיד געווארן און‬ ‫און נאר נאכדעם קען מען געהאלפן ווערן‪.‬‬ ‫אויפגעגעבן‪ .‬זאגן די בעלי מוסר‪ ,‬אז דאס אליינס איז דאָך די גרעסטע‬ ‫• מיר דארפן זיך מחזק זיין אין אמונה‪ ,‬און מתפלל זיין גל עיני‪ ,‬רבוש"ע העלף‬ ‫געשטראפט‬ ‫ָ‬ ‫רהאן‪ .‬ווען א מענטש זעהט ווי ער ווערט‬ ‫פא ַ‬ ‫בלינדקייט וואס איז ַ‬ ‫מיך זעהן די ישועה‪.‬‬ ‫און ווערט פלוצלינג בלינד רח"ל‪ ,‬איז די ערשטע זאך וואס ער וואלט געדארפט‬ ‫א לעכטיגע שבת קודש!‬ ‫טוהן איז אפשטעלן זיין געלויף‪ ,‬אויפהערן צו טוהן דאס וואס ער טוט‪ .‬א‬ ‫נארמאלער מענטש וואלט זיך דערשראקן‪ ,‬ער וואלט געלאפן צום דאקטער און‬ ‫לע"נ הר"ר משה שמעון הלוי ז"ל‬ ‫בן יבלחט"א אבי מורי הרה"ח ר' שרגא פייביל שליט"א‬ ‫פראבירט צו דערגיין וואס האט פאסירט מיט איהם‪ .‬איינער וואס לעבט מיט‬ ‫‪4‬‬