טיב הקהילה - אידיש · TIV HAKEHILAH - YIDDISH — וירא (2026-10-26)

יו"ל ע"י קהילת שבתי בבית ד’ • בנשיאות מורנו ורבנו הרה"צ רבי גמליאל הכהן רבינוביץ שליט"א פרשת
פרשת
יו"ל ע"י קהילת שבתי בבית ד’ • בנשיאות מורנו ורבנו הרה"צ רבי גמליאל הכהן רבינוביץ שליט"א
תבאוירא
פרשת כי
אלול
טזכ' חשון
תבא
כיתשפ”ו
טזתשפ"ז
אלול
תשפ”ו
שבת מברכים חשון | ר"ח יום ראשון-שני | המולד יום ראשון 2 | 9:43חלק' 850
רישנה ה'
850
ֵעת לַ ֲח ׁש ֹות – די שכר פאר שווייגן
ה
וַ יְ ׁ ַש ַּלח ֶאת ֹלוט מִ ּת ֹו ְך ַה ֲהפֵ כָ ה
המערכת הפרשה וַ ִ ּי ַ ּג ׁש ַאבְ ָרהָ ם המערכת
אין די פרשה פון די וואך לערנען מיר אז הקב”ה האט דערציילט פאר אברהם דער זון פון איינער פון די צדיקים מפורסמים אין אמעריקע ,האט נישט
אבינו ,אז ער גייט חרוב מאכן סדום און אז אברהם אבינו האט געשיקט א זוכה געווען געהאלפן צו ווערן מיט קינדער ,און איז געקומען צו דער
מלאך ער זאל מציל זיין לוט מיט זיינע קינדער. הייליגער חזון איש זצוק”ל ,און אים געבעטן אז ער זאל אים בענטשן
די תוה”ק דערציילט אונז אז די הצלה פון לוט איז נישט געווען אזא געהאלפן צו ווערן מיט קינדער .ווי זיין שטייגער האט זיך דער הייליגער
איינפאכער זאך .איידער די הצלה איז געווען א זכירה און רש”י אויפ’ן ארט חזון איש ארויסגעדרייט .אבער איינמאל איז דער יונגערמאן געקומען
הבנין
ברענגט אראפ די ווערטער פון חז”ל אין וועלכער זכות איז לוט ניצול געווארן
פון די מהפיכה אין סדום.
און האט געלאזט וויסן אז ער גייט נישט אוועק פון דארט ,ביז דער
הייליגער חזון איש וועט אים בענטשן .אויך דעמאלטס האט זיך דער
הייליגער חזון איש פראבירט ארויסצודרייען ,אבער דער יונגערמאן
ווען מען לערנט די רש”י און מען זעט אין וועלכער זכות לוט איז ניצול געווארן
ווערט מען פארוואונדעט. האט זיך נאך אלץ נישט אוועקגערירט פון דארט ,און ווען דער
הייליגער חזון איש האט דאס געזען האט ער אים געבענטשט מיט א בן
די זכות וואס האט צוגעברענגט אז לוט זאל ניצול ווערן האט זיך אפגעשפילט זכר ,און זיי האבן ווירקליך זוכה געווען אז עס איז זיי געבוירן געווארן
מיט יארן פריער ווען אברהם אבינו איז ביי די הונגער יאר אראפ קיין מצרים. א זון למזל טוב.
דער פסוק דערציילט אונז דארט אז קומענדיג קיין מצרים איז אברהם אבינו ווען דער ברית האט זיך דערנענטערט ,האט דער יונגערמאן געזאגט
געווען אומרואיג און זיך געזארגט פאר זיין לעבן ,אז די מצרים וועלכע זענען צו זיין טאטע ,אז כאטש עס וואלט געווען פאסיג מצד הדין אז ער זאל
ההלכה
געווען שטופי זימה ,וועלן פארכאפן זיין פרוי און אים אומברענגען.
זוכנדיג א וועג ווי אזוי זיך מציל צו זיין פון די מצרי’שע הענט ,האט ער געזאגט
אים געבן די סנדקאות ,פונדעסטוועגן וויבאלד ער שפירט אז ער איז
געהאלפן געווארן דורך די ברכה פון דער הייליגער חזון איש ,פילט ער
אז ער איז מחויב צו מכבד זיין דער הייליגער חזון איש מיט סנדקאות.
פאר די מצריים אז שרה איז זיין שוועסטער.
די רעקאציע האט נישט געשפעטיגט צו קומען .גענוי ווי אברהם אבינו האט דער טאטע איז אבער נישט געווארן איבערגענומען ,ערקלערנדיג
געטראכט האט ווירקליך פאסירט ,מען האט גענומען שרה צום קעניג און פאר זיין זון אז ער זאל אים לאזן רעדן מיט דער הייליגער חזון איש
און אלעס וועט זיין אין ארדענונג .איז דער טאטע אריינגעגאנגען צו
אפגעשוינט זיין לעבן.
דער הייליגער חזון איש און ער האט געזאגט צו אים ‘אויב דו וועסט
ביי יענער מעמד איז געשטאנען דערביי לוט און מיטגעהאלטן די גאנצע מיר טאקע קענען פעסטשטעלן אז מיין זון איז געהאלפן געווארן דורך
געשעעניש .לוט האט געהאט די ברירה איבערצוגעבן אברהם אבינו פאר די אייער ברכה ,בין איך אייך מוותר די סנדקאות ,אבער אויב עס איז נישט
המעשיות
מצריים און אנטפלעקן אז אלעס וואס ער זעט דא איז א שפיל און אז שרה איז
די פרוי פון אברהם אבינו ,אבער לוט האט זיך איינגעהאלטן און מיטגעשפילט
דער שפיל.
אזוי דעמאלטס געהערט עס פאר מיר .האט אים דער הייליגער חזון
איש געזאגט :מיינסטו דען אז אומזיסט האב איך געבענטשט דיין זון?
איך האב געליינט צוויי מאל גאנץ ספר תהלים פאר זיינעטוועגן! און
די קלייניגקייט פון זיך האלטן שטיל איז שפעטער צוניץ געקומען פאר לוט. ווען דער טאטע פון דער אבי הבן האט דאס געהערט ,האט ער געזאגט
אדאנק די שווייגעניש איז ער מיט זיינע טעכטער ניצול געווארן פון די סדום ‘אויב זענט איר אימשטאנד צו ליינען צוויי מאל גאנץ ספר תהלים פאר
איבערקערעניש און שפעטער זוכה געווען אז עס איז ארויסגעקומען פון אים א איד וואס איר קענט בכלל נישט ,געהערט די סנדקאות פאר אייך!
מואב און מלכות בית דוד. ווען אברהם אבינו האט געהערט פון הקב”ה אז ער גייט איבערדרייען
סדום און עמורה ,שטייט אין פסוק ‘ ַו ִיּ ּג ַׁש אַ ְב ָרהָ ם’ ,און רש”י איז מפרש
ההתחזקות
אז די תוה”ק רעכענט עס פאר א שבח פון לוט ,מוז זיין אז דאס איז נישט
אנגעקומען אזוי גרינג פאר לוט אויסצופירן .טראץ וואס ביי אונז זעט עס
אויס א דבר פשוט צו פארשווייגן די זאך ,זעען מיר פון די תוה”ק אז ביי לוט
אז אברהם האט זיך צוגעגרייט צו דריי זאכן – צו רעדן שווערע רייד,
צו רעדן רייד פון איבערבעטונג ,און צו מתפלל זיין .מיר ווייסן אז
ווען א מענטש האט חלילה א צרה ,הייבט ער גלייך אן צו טראכטן
איז דאס געווען א גדלות און אז אינערליך אין אים האט זיך אפגעשפילט א דורך וועלכע וועגן האט ער די מעגליכקייט צו פועל’ן ,צום ביישפיל,
געראנגל און ווייל ער האט זיך מתגבר געווען האט ער זוכה געווען צו אזעלכע אויב א מענטש האט א חולה ביי זיך אינדערהיים ,הייבט ער אן זיך צו
גרויסע חסדים און עס איז ארויסגעקומען פון אים א גרויסער זאך. אינטערעסירן וואו עס איז דא א דאקטער וואס איז א ספעציאליסט פאר
די מצוה פון מציל זיין אברהם אבינו און שרה וועלכער האט עווענטועל די קרענק ,און אין די זעלבע צייט גייט ער אויך צו צדיקים און ער בעט
צוגעפירט אז כלל ישראל האט שפעטער עקזיסטירט ,איז געשטאנען לזכותו. זיי אז זיי זאלן אים בענטשן ,און ווי פארשטענדליך פארט ער אויך צו
מתפלל זיין ביי קברי צדיקים ,דאס אלעס איז פשוט און קלאר אז א
ההשגחה
אבער ווען מ’טראכט אריין וואס ער האט בסך הכל געטון איז עס א גרויסער מענטש וועט טון פאר זיך אליין אדער פאר איינעם פון זיין הויזגעזינד,
לימוד פאר אונז .לוט האט זיך בסך הכל איינגעהאלטן פון רעדן אומנויטיגע אבער האבן מיר דען געהערט אז א מענטש זאל זיך אזוי שטארק
ווערטער און דאס האט עומד געווען לימינו פאר דורי דורות. אנשטרענגען פאר א חולה וועמען ער קען בכלל נישט?
מיר ווייסן אז די תוה”ק איז נישט א געשיכטע דערציילער .יעדער זאך וואס פון דעם זעען מיר אז די וועג פון די צדיקים איז אז זיי האבן אמת’דיג
מ’לערנט אין איר איז א לימוד לדורות. צער מיט די צרה פון אן אנדערער מענטש ,און זיי טוען זיך נישט בלויז
דרשות און ווי
אוןשווייגן
שמועס'ןפון
גרויסקייט
קעןדיהערן
אויסלערנען
מען אויך דא וויל די תוה”ק אונז מאכן אזוי ווי זיי האבן רחמנות ,און אזוי פאסט פאר אונז אז מיר זאלן
זיך אויסלערנען פון זייערע מעשים ,אז מיר זאלן אמת’דיג האבן צער
פון מורנו ורבנו שליט"א -אין א עקסטערע נומער מיט די צרה פון יעדער איד און זיך משתדל זיין אים ארויסצוהעלפן
073-2951320
לשה"ק:און דרשות 073-2951321
שמועס'ן אידיש:
מען קען הערן מיט אלע אונזערע מעגליכקייטן ,און ווייניגסטנס צו זאגן עטליכע
פון מורנו ורבנו שליט"א -אין א עקסטערע נומער
אידיש 073-2951321 :לשה"ק073-2951320 :
פנינים קאפיטלעך תהלים מיט כוונה ,און ביי דער צייט פון א שמחה ,זיך
אמת’דיג צו פרייען מיט די שמחה פון א איד ,אזוי ווי שרה אמינו האט
יו”ר הועדה הרוחנית :הרב יעקב רבינוביץ | עורך :ש .גולדשטיין ‘כָל הַ ּׁש ֵֹמעַ יִצְ חַ ק לִ י’.
געזאגט ּ
א יו”ר הועדה הרוחנית :הרב יעקב רבינוביץ | עורך :ש .גולדשטיין
>>> | טיב הפרשה | המשך פון עמוד א' |
תשרפ
אבת יכ
איר.ג יבר צ"הרה ונברו ונרומ תואישנב • ’ד תיבב יתבש תליהק י"ע ל"וי
המערכת
פאראילמ
הפרשה
מ’באקומטכה ל
וואסיבוניבר ןה
שכרלש ץ
קריטיש עס איז און דיא"טי
דורכאויס דער לעבן פון א מענטש קומט אונטער מערערע פעלער ווען דער
מענטש שטייט אין א קריטישע מאמענט און דער צונקופט פון די רגע ווערט
לולא זט
פרטיתת
מעשיות אויף השגחה ו”פש
געשניטן דורך א ווארט ,און די שווייגן קען צומאל מציל זיין וועלטן.
ביי דער מענטש זעט עס אויס א קלייניגקייט ,אבער עס איז נישט .עס איז סיי א
געשריבן דורך ליינערס מציל און אויך די שכר פאר דעם איז אומגעהויער גרויס ,אז עס ווערט אפגעהיטן
פאר דורי דורות.
058 די נקודה זאל מען מיטנעמען מיט זיך פון די פרשה .מען זאל געדענקען ביי זיך
הבנין
און ביי די ארומיגע די כח פון שווייגן ווייל איין אומריכטיגער ווארט ,א קליינע
א מעשה צו דערציילן לשון הרע ,קען צומאל אומווארפן ריזיגע און לאנגיעריגע געביידעס.
יענער נאכט האב איך געהאט א חתונה אין די שטאט אז מען זאל פארשטיין און וויסן צו שעצן די גרויסקייט און מאכטפולקייט פון א
בני ברק. ווארט איז וויכטיג אראפצוברענגען א מעשה שהיה וואס געבט ארויס איר כח.
מעשה שהיה אז א איד האט אמאל דערהאלטן א חתונה קארטל פון א
זייענדיג אויסגעמוטשעט און ערשעפט פון א לאנגער פרעמדער איד .די חתונה וועלכער איז פארגעקומען אין אויסלאנד איז געווען
טאג ארבעט האב איך געטראכט צו מיר אז כ’גיי נישט באגלייט מיט א טיקעט פאר דעם איד ער זאל קומען צופארן צו די חתונה .ווען
פארן צו די חתונה ,אבער נאך א לענגערע געראנגל דער איד האט געליינט די נעמען פון די בעלי שמחה און געזען די טיקעט וואס
האב איך זיך געשטארקט און זיך ארויסגעלאזט פון
מיין שטוב צו די באס סטאנציע ווארטנדיג אז די באס
ההלכה
איז אויסגעשריבן אויף זיין נאמען איז ער געווען זיכער אז דא איז דא א גרייז.
ער האט נישט געהאט קיין אנונג ווער דער איד איז און וואס איז זיין שייכות צו
זאל אנקומען. דעם איד .א לענגערער צייט האט ער געטראכט און געבלעטערט אין זיינע מח
קעמערלעך זיך צו דערמאנען אויב ער האט זיך אמאל באגעגענט מיט דעם איד,
שטייענדיג ביי די סטאנציע האב איך באמערקט אז אבער ער האט זיך נישט געקענט דערמאנען ווער דער איד איז און וואס זיין
בטעות האב איך פארגעסן מיין בערזל אין שטוב. שייכות איז צו דעם איד.
זייענדיג זיכער אז דאס איז א גרייז ,האט ער געטראכט צו זיך אז תורה’דיג האט
אן קיין געלט קען מען נישט פארן צו די חתונה ,האב ער א פליכט צו מאכן השבת אבידה .ווארשיינליך האט דער איד געשיקט די
איך זיך צוריקגעשלעפט צו נעמען דאס געלט.
גייענדיג אויפ’ן וועג האב איך געהאט חלישות הדעת,
המעשיות
איינלאדונג צו א איד וואס האט די זעלבע נאמען ווי אים און עס איז דא טעות
אין די אדרעס און זיך פארבינדן צו אים און אים געוואלט אויפמערקן אז זיכער
גרייזט ער מיט דעם נאמען.
איך האב געטראכט צו מיר פארוואס האב איך
דער איד האט זיך פארבינדן מיט יענעם איד ,אבער צו זיין וואונדער האט
געדארפט פארגעסן די בערזל אין שטוב? קוים ,קוים,
ער אים קלארגעשטעלט אז יא! אים מיינט ער טאקע און אז ער וויל אים זען
שלעפ איך זיך שוין ארויס ,איך שטרענג זיך אן און עס
פערזענליך ביי זיין חתונה.
שטעלט זיך ארויס אז בין איך געגאגנען אומזיסט.
“דו ווייסט נישט ווער איך בין ,אבער כ’ווייס יא ,און כ’בין דיר שולדיג אסאך”.
אנקומענדיג אין שטוב און וואוינענדיג אויף א הויכער
שטאק האב איך געווארט אז די עלעוועיטער זאל
ההתחזקות
יעצט איז דער איד געווארן נאך מער פארוואונדערט ,אבער דער איד האט אים
נישט לאנג ווארטן און אים מיטגעטיילט די דעטאלן איבער זיין שייכות צו אים.
אראפקומען ביז צו די שטאק פון די אריינגאנג .אזוי “די געשיכטע הייבט זיך אן מיט עטליכע יאר צוריק .איך האב אנגעהויבן די
ווארטנדיג קומט ארויס מיין שכן געקליידעט בבגדי ישיבה זמן אין איינס פון די גרויסע און פראמינענטע ישיבות אין ארץ ישראל.
שבת. איך בין אנגעקומען אין ישיבה איינער אליין ,איך האב נישט געקענט קיין
איינעם און קיין איינער איז מיר נישט געקומען באגריסן .איך האב זיך געשפירט
“מזל טוב פאר דיר” ,געב איך אים א זאג. זייער עלענד ,איינער אליין ,איך האב כמעט נישט געשפירט קיין טעם אין די
ישיבה .אין די ערשטע טעג האב איך זיך געטרייסט אז עווענטועל וועט איינער
“מיין קאזען האט היינט חתונה אין בני ברק ,איך פאר
יעצט אהין”. ההשגחה
צוקומען צו מיר און מיר באגריסן ,אבער ווען עס איז אריבער עטליכע טעג און
זאכן האבן זיך נישט גערירט האב איך אנגעהויבן טראכטן מיט אן ערנסטקייט
אז כ’גיי פארלאזן די ישיבה ווענט און זוכן גליקן ערגעץ אנדערש”.
“אזוי! אפשר קען איך מיטקומען מיט דיר”. די החלטה איז געווען שטארק און פעסט ,איך האב פארמאכט די גמרא און
אנגעהויבן פארלאזן די געביידע .אין יענע מינוטן ביסטו צוגעקומען צו מיר און
“הארצן גערן”. מיר מעורר געווען אז מיין קראגן איז קרום צולייגענדיג די ווערטער“ :עס פאסט
נישט פאר אזא חשוב’ער ישיבה בחור ווי דיר -צוגיין מיט א קרומע קראגן”.
יעצט האב איך געזען אז עס האט זיך געפירט צום גוטנס די ווערטער האבן מיר געכאפט ,איך האב אנגעהויבן שפירן ביי מיר ,אז איך בין
אז כ’האב געדארפט אהיימקומען און אז עס איז נאר
ארויסגעקומען א טובה פון איר. פנינים יא עפעס ווערד ,אז איך בין יא חשוב.
די ווערטער האט מיר צוריקגעגעבן מיין מוט און איך האב זיך אומגעקערט
איך האב נאר געטראכט צו מיר אז פארוואס האט זיך עס אין די ישיבה ,אבער דאסמאל בין איך געווען ערמוטיגט און געשטארקט און
געדארפט פירן אזוי אז כ’זאל גיין צו די באס סטאנציע גענומען די קוראזש און אנגעהויבן מאכן פארבינדונגען מיט די ישיבה בחורים
און זען אז מיין בערזל איז ליידיג און כ’זאל נאכדעם און ב”ה אז כ’בין אויסגעשטיגן א חשוב’ער בחור.
דארפן צוריקקומען צום שטוב ,אבער שפעטער האב “ווען איך טראכט צוריק צו יענע צייטן ,זע איך אז דאס אז איך בין געבליבן א
איך זיך געכאפט אז יא! נאר אדאנק דעם האב איך א ישיבה בחור איז אין דיין זכות”.
מעשה צו דערציילן. “היינט ווען הקב”ה האט מיר געהאלפן און כ’גיי אויפשטעלן מיין אייגענער
שטוב וויל איך אויסדרוקן צו דיר מיין הכרת הטוב און כ’וויל דיר פערזענליך
פון הימל האט מען מיר אונטערגעשיקט א שיינע
מעשה צו קענען דערציילן פאר אידן. המערכת
די מעשה געשעט נישט יעדן טאג ,אבער עס איז א קראפטפולע מעשה וואס
זען ביי מיין חתונה”.
איז על הכלל כולו יצא .עס לערנט אונז די כח פון איין גוט ווארט און ווי
(דערציילט דורך דער בעל המעשה :ק.ג). דויערהאפטיג עס קען זיין.
מיר האבן געזען די כח פון א גוט ווארט און דאגעגן די כח פון שווייגן ,און זאל
טאקע הקב”ה געבן אז מ’זאל זיך קענען שטארקן און נישט רעדן וואס מ’דארף
אויס ,ובשכר זה זאל מען זוכה זיין צו זיךעמפעלטעק ן
עסןרעה ן
וועןמש
רעדןן'סעו
אוןושיארד ןוא
נישט ,ת
די פאראינטרעסירטע צו מיט טיילן מזכה זיין את הרבים מיט
גאולהפ השלימה במהרה אין אונזערע זייןו ודינרומ ןו
מקרבונבר
אוןטילש
ענינים -א"
גוטעע א ןיא
אלעטסק
פועל’ןנ ערע
רעמו
מעשיות פון השגחה פרטית זאל שיקן צו ר' שמחה סמואלס אין
פקס15326517922 : השולחן טעג: 0231592-370.ק"השל : 1231592-370שידיא
ןייטשדלוג .ש :ךרוע | ץיבוניבר בקעי ברה :תינחורה הדעוה ר”וי
ב
“וַ ה’ ּ ָפ ַקד ֶאת
הרה”ק רבי נפתלי ראפשיצער זצוק”ל
געשיקט אז איך זאל זאמלען געלט פאר א
גרויסע און דרינגענדע מצוה וואס איז אים
המעשיות
ָ ׂש ָרה ַּכ ֲא ׁ ֶשר ָא ָמר,
אונטערגעקומען.
אזוי ארומגייענדיג ,בין איך אנגעקומען
צום הויז פון אן אדם נכבד ,א נגיד וועלכער זאגט דער הייליגער אפטער רב זצוק”ל אין זיין
וַ ַ ּי ַע ׂש ה’ ל_ְ ָ ׂש ָרה
האט פארמאגט גרויס עשירות און פילע “בפָ סוּק ספר אוהב ישראל ,וְ זֶה לְ ׁשוֹן ָק ְד ׁשוֹּ ְ :
פארמעגנס ,און איך האב אים דערציילט אז (תהלים קיא ,ד) ‘זֵכֶ ר עָ ָׂשה לְ נִ פְ לְ או ָֹתיו ,חַ ּנוּן
איך בין א שליח פון מיין הייליגער רבי פון יאים הק’ ע”ה, וְ ַרחוּם ה’’ִּ .כי אֲ בו ֵֹתינ ּו הק’ וְ הַ ְּנ ִב ִ
ראפשיץ ,וועלכער האט מיר געשיקט פאר ְּכ ׁ ֶשהָ י ּו צְ ִריכִ ין לְ אֵ יזֶה נֵס וָפֶ לֶא אֲ ׁ ֶשר הוּא אֵ י ֶנ ּנ ּו
ההתחזקות
שר דִּ ֵ ּבר” (כא ,א)ַּכ ֲא ׁ ֶ
דער וויכטיגער און דרינגענדער ענין צו שאפן עַ ל דֶּ ֶר ְך הַ ּ ֶטבַ ע ,הָ יָה כּ ֹחַ ְ ּבי ָָדם עַ ל יְ ֵדי טָ הֳ ָר ָתם
די געלט דערצו. יךו ְּק ֻד ּׁ ָש ָתם וְ ִה ְתדַּ ְ ּבקו ָּתם ְ ּבהַ ּׁ ֵשם יִ ְת ָּב ַר ְך לְ הַ ְמ ׁ ִש ְ
דער איד וועלכער איז געווען באוואוסט אלץ נְ ִביע ֹו ׁ ֶשפַ ע אֱ ל ֹהוּת ֵמהָ ע ֹולָמוֹת ו ְּמקו ִֹרין ִעלּ ִָאין
א געוואלדיגער בעל צדקה און אלץ א בעל כלֶת ְ ּבי ָָדם ישין וכו’ .וְ עַ ל יְ ֵדי זֶה הָ יָה יְ ֹ ַקדִּ ׁ ִ
לב רחום ,ווי נאר ער האט געהערט פון וואס שוֹת לָהֶ ם ּ ֶפלֶא וְ נֵס לְ ׁ ַש ּנוֹת דַּ ְרכֵ י הַ ּ ֶטבַ ע ,וּלְ הֵ עָ ׂ
עס רעדט זיך ,און ער האט געזען אז דער צדיק ביי איינע פון די נסיעות ,נאך איידער דער רבי ְמפֻ ְרסָ םְּ ,כפִ י הַ ִּמצְ טָ ֵר ְך לָהֶ ם לִ ׁ ְשעָ ָתם ,לִ פְ קוֹד
זעלבסט האט זיך אריינגעלייגט אינעם ענין, האט זיך ארויסגעלאזט אויפן וועג ,האבן אים ע ֲָקרוֹת א ֹו לְ הַ חֲ יוֹת ֵמ ִתים וְ כַ דּ ו ֶֹמה”.
האט ער מיר געענטפערט זיינע אוצרות ,און ער
האט מיר געזאגט :קום אריין ,און נעם וויפיל
די גבאים געבעטן אז וויבאלד מען האלט יעצט
נאנט צו די חתונה פון איינער פון זיינע הייליגע
קינדער ,און מען דארף האבן אסאך געלט פאר
ההשגחה
“אַ ְך עַ ּ ָתה ַּבדּ וֹרוֹת הַ לּ ָלוּ ,אֵ ין ִא ּ ָתנ ּו י ֵֹדעַ עַ ד ָמה,
וְ אֵ ין ְ ּבכ ֵֹחינ ּו וְ הַ ָׂשג ֵָתינ ּו לְ הַ ִ ּגיעַ לִ ְב ִחינָה ְ ּגד ֹולָה
דיין הארץ גלוסט! צווייפל נישט! ּ ָכזֹאת רוּם הַ ּ ַמעֲלוֹת ,ל ְַח ּפֹר וְ לִ פְ ּתֹחַ נְ ִביע ּו
די פילע הוצאות פון די חתונה ,דעריבער בעטן ְמקוֹרוֹת עֶ לְ יוֹנִ ים הַ ְ ּקדו ׁ ִֹשים .אָ ְמנָם זֶה ּו ֵמחַ ְס ֵדי
האב איך גענומען די געלט וואס עס האט מיר זיי אז די געלט וואס מען וועט צוזאמנעמען ביי
אויסגעזען אז מען וועט דארפן האבן פאר די הָ ֵקל ית’ אֲ ׁ ֶשר עָ ָׂשה ִע ּ ָמנ ּו ְ ּברֹב ַרחֲ ָמיו וְ ִה ׁ ְש ִאיר
די נסיעה זאל זיין באשטימט פאר די הוצאות ְ ּב ָרכָ הֶ ׁ ,ש ֵמאו ָֹתן הַ ּׁ ְשעָ ִרים וּנְ ִביעוֹת אֲ ׁ ֶשר נִ פְ ְּתח ּו
מצוה ,און איידער איך האב מיך ארויסגעלאזט הנישואין – .די גבאים האבן גוט געוואוסט ,אז
אין וועג צוריקצוגיין צום מיין רבי ,האב איך ּ ַפעַ ם אַ חַ ת עַ ל יְ ֵדי אֲ בו ֵֹתינ ּו הק’ ,נִ ׁ ְשאַ ר הָ ְר ׁ ִשימ ּו
אין יעדן ארט וואו דער רבי קומט אן ,קומט אן ֵמהַ ְּנ ִביע ּו הַ הוּא לְ דו ֵֹרי דּ וֹרוֹתּ ְ ,בכָ ל עֵ ת ׁ ֶש ִ ּיצְ טָ ֵר ְך,
פנינים
געפרעגט דעם עושר צי ער וויל אז איך זאל צו אים אסאך געלט ,בפרט ווען עס קומען צו
דערמאנען זיין נאמען צום גוטן ביים הייליגן ׁ ֶש ּיוּכַ ל הַ ּׁ ַשעַ ר וְ הַ ְּנ ִביע ּו הַ ּזֶה לְ הַ ׁ ְש ּ ִפיעַ דֻּ גְ ָמת ֹו ּגַם
אים גרויסע עשירים ,און זיי האבן זיך פארלאזט ש ָראֵ ל עַ ם עַ ּ ָתה ְ ּבעֵ ת הַ ּזֹאת ְּכפִ י הַ ִּמצְ טָ ֵר ְך לִ ְבנֵי יִ ְ ׂ
רבי’ן ,און איך האב אים געפרעגט וואס איז אויף די ‘הכנסות’ פון אט די נסיעה ,אז עס זאל
זיין וואונטש ,אז איך זאל בעטן דעם רבי’ן פאר שוֹת לָהֶ ם אֵ יזֶה דָּ בָ ר ׁ ֶשלּ ֹא ה’ ,לְ ֶחסֶ ד אֵ ל ית’ ,לְ הֵ עָ ׂ
גיין פאר די גרויסע חתונה וואס דערנענטערט ַּבדֶּ ֶר ְך ִט ְב ִעי”.
זיינעטוועגן ,אין זכות פון די גרויסע מצוה. זיך.
דער עושר האט אבער געענטפערט ,אז ער “וּכְ ׁ ֶש ָאנוּ צְ ִריכִ ין לִ פְ קוֹד ע ֲָקרוֹתָ ,אז ָאנוּ
אבער וויבאלד די גבאים האבן גוט געקענט קו ִֹרים ּ ָפ ָר ׁ ַשת ‘וַה’ ּ ָפ ַקד ֶאת שָׂ ָרה גו’’ ,וּבָ זֶה
האט ,ברוך ה’ ,אלע זיינע באדערפענישן ,און זייער גרויסן רבי’ן ,און געוואוסט האבן זיי אז
עס פעלט אים נישט אויס קיין באזונדערע ָאנוּ ְמעו ְֹר ִרים הַ ְ ּנ ִביעוּ ׁ ֶש ִ ּנפְ ּ ַתח עַ ל י ְֵדי ְקדו ּׁ ַּשת
זייער רבי פארטיילט געלט פאר צדקה אויף א ַא ְב ָרהָ ם ָא ִבינוּ ע”ה ,וְ הַ ּׁ ֵשם י ְִת ָּב ַר ְך ְ ּברֹב ַרחֲ ָמיו
בקשה. וואונדערליכער אופן ,דעריבער האבן זיי זיך
און מעגליך זאל איך בעטן פאר דיינע קינדער? געשטעלט ארום אים ביי יעדן ארט וואו ער
איז אנגעקומען ,און ווען ער האט אויפגענומען
המערכת
וַחֲ סָ ָדיו ַמ ׁ ְש ּ ִפיעַ עָ לֵ ינוּ אוֹת ֹו ֶח ֶסד וּנְ ִביעוּ ֵמעָ ְּל ִמין
ישין ְּכמ ֹו ׁ ֶשעָ שָׂ ה לְ ַא ְב ָרהָ ם ָא ִבינוּ יל ִאין ַק ִדּ ׁ ִ
ִע ּ ָ
– האב איך אים געפרעגט. ע”ה ,וְ כֵן הוּא ְ ּבכָל הַ ִ ּנ ִּסים וְ הַ ִ ּנפְ לָ אוֹת .וְ עַ ל ּ ִפי
דער קהל פאר עצות און ברכות ,האבן זיך די
ניין ,האט זיך דער איד צוקרעכצט ,איך האב זֶה ָאנוּ או ְֹמ ִריםִ ,מי ׁ ֶשעָ נָה לְ כָל ֶאחָ ד ֵמאֲ בו ֵֹתינוּ
צוויי גבאים געשטעלט אין די זייטן ,און ווי ַי ֲענֶה ּגַם או ָֹתנוּ וכו’”.
בכלל נישט קיין קינדער ,עס איז שוין לאנגע נאר די פדיונות זענען אנגעקומען ,האבן זיי עס
יארן וואס צו אונזער באדויערן האבן מיר נישט אריינגעשטופט אין א ספעציעלע קאסטן וואס יטב הַ ּ ָפסוּקֵ ‘ ,זכֶר עָ שָׂ ה “וְ עַ ל ּ ִפי זֶה יְ בוֹאַ ר הֵ ֵ
קיין קינדער ,רחמנא ליצלן. זיי האבן צוגעגרייט פון פאראויס ,כדי די גאנצע לְ נִ פְ לְ או ָֹתיו’ ,הַ יְ ינ ּו ׁ ֶשהַ בּ ו ֵֹרא ית’ עָ ָׂשה
אויב אזוי ,האב איך גלייך געענטפערט ,וועל
איך דאס אליין בעטן פאר דיינעטוועגן ,אז דו
געלט זאל זיך דארט אנזאמלען ,און עס זאל נישט
פארטיילט ווערן פאר די נויטבאדערפטיגע... ש ּו
השולחן
לְ נִ פְ לְ או ָֹתיו ִ ּב ְב ִחינַת זָכָ ר ו ַּמ ׁ ְש ּ ִפיעַ ֶ ׁ ,ש ּיוּכַ ל
לְ הַ ׁ ְש ּ ִפיעַ ַמ ּ ָמ ׁש או ָֹתן הַ ִּנ ִּסים וְ הַ ִּנפְ לָאוֹת ׁ ֶש ּ ַנ ֲע ׂ
זאלסט געהאלפן ווערן מיט קינדער. ְּכבַ ר אַ חַ ר ּ ָכ ְך ְ ּבכָ ל דּ וֹר וְ דוֹר ְ ּבעֵ ת הַ ִּמצְ טָ ֵר ְך לָהֶ ם.
אזוי האט זיך דער קאסטן אנגעפילט טאג־ ִּכי ‘חַ ּנוּן וְ ַרחוּם ה’’ ,וְ צִ ּ ָפה וְ ִה ִ ּביט ׁ ֶש ּיָבוֹא ּו דּ וֹרוֹת
דער איד האט אבער געזאגט ,אז זיי זענען טעגליך מיט פילע ‘מצלצלים’ ,אבער ווי כלֶת ְבצִ ְד ָק ָתם ו ְּק ֻד ּׁ ָש ָתם ׁ ֶשלּ ֹא יְ הֵ א ָּבהֶ ם כּ ֹחַ וִ י ֹ
שוין עלטערע מענטשן ,און זיי האבן שוין שטארק זענען די גבאים פארוואונדערט לִ פְ ּתֹחַ אֶ ת הַ ְּנ ִביע ּו דְּ חַ ּיֵי ִמ ְּמקו ֵֹרי ע ֹולָמוֹת
אויספראבירט אלע פראפעסארן פאר לאנגע געווארן זעענדיג אין א טאג אז די גאנצע קאסטן הָ עֶ לְ יוֹנִ ים ְ ּבעַ צְ ָמם ְּכמ ֹו אֲ בו ֵֹתינ ּו הק’ ,וְ ָלזֶה ִר ֵחם
יארן ,און ווי עס זעט אויס איז שוין נישטא איז אויסגעליידיגט געווארן פון איר אינהאלט, ש ָראֵ ל עַ ם ְקרוֹב ֹו וְ עָ ָׂשה זֵכֶ ר השי”ת עַ ל ְ ּבנֵי יִ ְ ׂ
פאר זיי קיין האפענונג ,און עס איז שוין נישטא און עס איז דארט נישט געבליבן אפילו קיין לְ נִ פְ לְ או ָֹתיו” עכל”ק.
פאר זיי קיין וועג אז עס זאל זיי געבוירן ווערן צוריבענע פרוטה ...זיי האבן גוט פארשטאנען
קינדער! אז ווי עס זעט אויס איז דא אנגעקומען אן עני ***
א בן טובים אינדערצייט וואס זיי זענען נישט איך האב געהערט א וואונדערליכער
ווען איך האב געזען די געוואלדיגע יאוש וואס געווען דארט ,און דער רבי האט אים געגעבן די
זיי האבן געהאט ,בין איך אויפגעשפרינגען דערציילונג מפי קדשו פון כ”ק אדמו”ר
גאנצע אינהאלט פונעם קאסטן פאר צדקה. מסטראפקוב זצוק”ל ,איבער זיין הייליגער
מיט שטארקע אמונה ובטחון אינעם הייליגן
באשעפער און אין זיינע קנעכט די צדיקים, זענען די מקורבים אריינגעגאנגען אֶ ל הַ ּק ֶֹד ׁש זיידע ,מרן הקדוש בעל דברי חיים מצאנז
און איך האב געזאגט :איך בין דיר מבטיח ,אז ימה ,און האבן זיך אפגערעדט אז אויף אזא ּ ְפנִ ָ זצוק”ל.
איבער־א־יאר וועסטו געהאלפן ווערן מיט זרע אופן וועלן זיי בשום אופן נישט קענען דעקן די עס איז באוואוסט ,אז דער שטייגער פון דער
של קיימא! הוצאות פון די חתונה וואס קומט צו גיין. הייליגער צאנזער רב איז געווען ,צו אפרעכטן
פילע יארן זענען אריבערגעגאנגען פון יענעם האט זיי דער הייליגער דברי חיים געזאגט: א נסיעה פון צייט צו צייט ,די ‘נסיעה’ האט
געשעעניש ,און עס איז נישט אנגעקומען צו מיר לאמיר אייך דערציילן ,מיינע טייערע פריינט, געדויערט עטליכע וואכן ,ווי דער שטייגער
קיין שום ידיעה פונעם נגיד .די הבטחה וואס די מעשה וואס איז געשען מיט די געלט ,און איך פון די צדיקים אין יענע צייטן ,וויבאלד עס
איז ארויסגעקומען פון מיין מויל אז ער וועט האף אז איר וועט מיר פארשטיין ,און מיר דן איז געווען שווער פאר די חסידים וואס זענען
געהאלפן ווערן ,דאס האב איך גוט געדענקט, זיין לכף זכות. געווען צושפרייט אין די שטעטלעך ,אנצוקומען
איך האב אבער נישט געוואוסט צו די הבטחה שטייגערליך צו דער רבי.
צוריק מיט אסאך יארן ,האט מיר מורי ורבי,
ג
עס איז לייכט זיך צו פאָ רשטעלן איז מקוים געווארן.
די געוואלדיגער צער און בושה
אירע עלטערן היינטיגןיבר ןהכה לאילמג יבר צ"הרה ונברו ונרומ תואישנב • ’ד תיבב יתבש תליהק י"ע ל"ויוואס די מיידלתש
אוןרפ און יעצט ,אינעם
אריינגעקומעןיבונ
צו פרימארגן ,איז א"טילש ץ
אבת יכ
האבן געהאט פון די גאנצע מעשה,
וואס איז באקאנט געווארן אין די
מיר אן אומבאקאנטער איד ,און
אזוי רעדנדיג מיט אים איז מיר
חבר’טעס אוןצווישןולדיא זט
סביבה ,ל קלאר געווארן אז ער איז דער זון פון
די משפחות ,פארשאפנדיג זיי
בזיונות.שת
געפערליכע ו”פ יענעם עושר ,און ער איז ווירקליך
געבוירן געווארן אום ניין חדשים
דער בעל מספר פון אונזער שפעטער דורך די הבטחה וואס
058
ערציילונג ,איז זייער בארירט
געווארן פון די מעשה ,און
איך האב געשאנקען פאר זיינע
עלטערן ,און איך האב מיך זייער
טראצדעם וואס ער איז בכלל געפריידט דאס צו הערן .נאך האט
נישט געווען קיין עושר ,האט דער איד צוגעגעבן ,אז ער האט דריי
ער באשלאסן צוזאמען מיט זיין טעכטער אינדערהיים ,וואס עס איז
ווייב אז זיי וועלן אליין פראבירן שוין געקומען דער צייט פאר זיי צו
צו צושטעלן די קאסטן פון די חתונה האבן ,אבער ער האט נישט
לערנונגען פון די מיידל .ממחשבה די געלט דערצו.
למעשה ,איז ער צוגעגאנגען צום
האב איך געטראכט צו מיר ,אז
מנהל פונעם סעמינאר ,און ער
היות דער איד איז דאך געבוירן
האט זיך אויסגענומען מיט אים
געווארן דורך מיין ברכה און
א שטארק באדינג [תנאי] אז דאס
מיין תפילה ,בין איך דאך מחויב
וועט בלייבן א שטארקער סוד
צו זארגן דערפאר ,און אויף מיר
צווישן זיי ,און קיין שום נברא
ליגט די אחריות צו חתונה מאכן
שבעולם וועט נישט וויסן דערפון.
זיינע טעכטער ...דעריבער האב
די צוויי אידן האבן זיך געזעצט צום איך נישט געהאט קיין אנדערע
טיש אינעם אפיס פונעם סעמינאר, ברירה ,און איך האב אים געמוזט
און האבן געמאכט א קלארן געבן די גאנצע געלט וואס האט
חשבון וויפיל עס וועט קאסטן זיך אנגעזאמלט ,כדי ער זאל קענען
פאר די מיידל צו לערנען אינעם חתונה מאכן זיינע טעכטער בכבוד.
סעמינאר דורכאויס אלע יארן פון
***
די לערנונגען ,און דער סך הכל איז
אויסגעקומען גאנצע זיבן טויזנט יארן לאנג נאך זייער חתונה ,איז די חשוב’ע פאר־ איינער פון די באקאנטע פון הרב
דאלער ( ,)7000$טָ ִבין וְ ַת ִ ּקילִ ין. פאלק ,וועלכער האבן געוואוינט אין אמעריקע, רבי יצחק דוד גוטפארב זצ”ל ,פון די זקני צדיקי
געווען קינדערלאז ל”ע .אלע דאקטוירים און ירושלים של מעלה ,האט זיך אמאל אפגערעדט
דער איד האט אבער נישט געהאט די
באהאנדלונגען אלע אויך ווי פראפעסארן, פאר אים ,אז עס איז שוין לאנגע יארן פון זיין
מעגליכקייט צו באצאלן אזא גרויסער סומע
זיך האט פראבירט, האבן זיי וואס עצות און חתונה און זיי זענען נאכנישט געהאלפן געווארן
אויפאמאל ,וויבאלד ער איז ווי געזאגט ,געווען
זיי זענען אזוי און הילפלאז, אלץ ארויסגעוויזן מיט זרע של קיימא .און אזוי אויסגיסנדיג
א געווענליכער מענטש ,און איבערהויפט נישט
געבליבן קינדערלאז פאר צענדליגער יארן– . פאר אים זיין ביטער הארץ ,האט ער אים
קיין עושר .דעריבער האט ער זיך אונטערגענומען
ביז פלוצלונג ,נאך צענדליגע יארן ,איז געקומען אראפגעלייגט זייער געוואלדיגע ביטערניש און
צו באצאלן פינף און צוואנציג דאלער ()25$
זייער גרויסע ישועה ,און עס איז זיי געבוירן צער צוליב אט די צרה.
יעדן וואך .און דערמיט האבן זיי אויסגעשטעלט
און אונטערגע’חתמ’עט א שריפט ,וואו עס איז א זייער געווען איז וועלכער קינד, איינציג אן פלוצלונג ,אינמיטן זייער שמועס ,איז רבי יצחק
געשטאנען קלאר אז דערמיט האבן זיך געענדיגט געלונגענער אין אלע הינזיכטן. דוד זייער איבערגענומען געווארן פון די גרויסע
אלע חובות פון אט די מיידל ,וויבאלד אלע וויבאלד איך בין זייער נאנט מיט דעם טאטן, צרה און ענגשאפט פון זיין חבר ,און ער האט
קאסטן זענען מסודר געווארן. האט ער מיר אריינגעברענגט אינעם סוד הענין, אויסגעבראכן אין א ביטער געוויין .אזוי האט רבי
און ער האט מיר דערציילט דער טיב המעשה יצחק דוד געוויינט פאר לאנגע מינוט אן זיך צו
דער מנהל האט גלייך ארויסגעשיקט א בריוו צו
הנורא וואס איר וועט שוין ליינען. קענען בארואיגן ,ביז ער האט זיך געשטארקט,
די משפחה פון די מיידל ,וואו עס איז ערקלערט
און זיך אויפשטעלנדיג פון זיין פלאץ האט ער
געווארן אז צוליב אן ענדערונג קען זי זאפארט און אזוי האט ער דערציילט :עס איז געווען א געזאגט צו דער איד ווי פאלגנד:
[תיכף] צוריקקומען אין סעמינאר .און קיינער, איד אין אמעריקע ,וועלכער האט זיך זייער
נישט די מיידל און נישט אירע עלטערן ,האט שטארק געמוטשעט מיט פרנסה ,און ער האט הער גוט אויס וואס איך וועל דיר זאגן .שטיי
געוואוסט ,וואס עס האט צוגעברענגט די נישט געהאט גענוג געלט צו באצאלן שכר־ יעצט אויף און פאר ארויס צום קבר פון רחל
געוואלדיגע מהפיכה... לימוד פאר זיין פופצן יעריגער טאכטער וועלכע אמינו ע”ה ,וואס דאס איז א פלאץ וואס איז
האט געלערנט אינעם ארטיגן סעמינאר ,וואס באוואוסט אלץ א מקום פאר פקידת עקרות ,און
ווי באקאנט קאסטן אפ די לערנונגען גרעסערע דארט זאלסטו אויסגיסן דיין גאנצע הארץ ,אזוי
און גלייך נאך אט די וואונדערליכע פעולה ,איז סומעס געלט. ווי א קינד רעדט זיך אויס פאר זיין מאמע ,און
דער איד און זיין ווייב באלוינט געווארן ,און זיי איך בין פארזיכערט אז אינגיכן וועסטו געהאלפן
זענען געהאלפן געווארן מיט אן איינציג קינד, נאכדעם וואס די פארוואלטונג [הנהלה] פונעם ווערן בעזרת ה’! און ווירקליך איז זיי צום יאר
וואס ווען דער איד האט מיר דערציילט די סעמינאר האט געשיקט עטליכע ווארענונגען געבוירן געווארן א בן זכר ,חַ י וְ ַק ּיָם ,געזונט און
מעשה איז דער קינד געווען א זעכצן יעריגער וועלכע זענען נישט געענטפערט געווארן ,איז די שטארק ,ויהי לפלא!
בחור ,יאריך ה’ ימיו בטוב ובנעימים. טאכטרע בבושת פנים ארויסגעשיקט געווארן
פון סעמינאר. ***
תושרד ןוא ן'סעומש ןרעה ןעק ןעמ
רעמונ ערעטסקע א ןיא -א"טילש ונברו ונרומ ןופ
: 0231592-370ק"השל : 1231592-370שידיא
ןייטשדלוג .ש :ךרוע | ץיבוניבר בקעי ברה :תינחורה הדעוה ר”וי
ד
