הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish — וירא (2026-10-26)

||| שנת תשפ"ז לפ"ק ||| גליון קע"ד פרשת וירא
שיעורי.
באידיש הרב שמעון
שפיצער
שליט"א
+א בך
א+בטח
ד +ברית
+מילה
בשובה ונחת תושעון;
פאר יעדע השתדלות
וואס איז וויכטיג ַ
די ישוב הדעת ָ
חובת הלבבות שער הבטחון שיעור פ"ג ,יום ראשון פרשת שמות ,י"ט טבת תשפ"א
בך א+בטח
חלק ב'
ח +נקוּ+דה
+ל+מחש+בה א
בעפאר מ‘טוט סיי וועלכע שריט
ָ אל תבהל ברוחך; די מתנה פון ישוב הדעת
ַאז ווען ַא איד איז זיך מתבונן אין דער ידיעה ַאז האט נישט געברענגט
וואס ָמארקעטינג ַָ פאר‘ן ָאנהויבן ַאדווערטייזן
געווארט ַ
ַ
דעמאלט קומטָ דער רבוש“ע פירט די וועלט, רעזולטאטן...
ַ קיין האטהאט לעצטנס פארציילט :ער ָ יונגערמאן ָ
ַ ַא
ַאריין די ברכה .ס‘איז זייער מעגליך ַאז ער וועט זאך :למעשה דערציילט דער איד ַא ּפלא'דיגע ַ זאכן ,און
פארשידענע ַ פארקויפט ַ וואס ַ ַא געשעפט ָ
יא,
דארפן טון ,און אפילו אויב ָגארנישט ַ שוין ָ האט איםהאט זיך ַארויסגעשטעלט ַאז דער סעיל ָ ָ געמאכט ַא סעיל אויף מערערע ַ האט ער לעצטנס ָ
זאל טון דיבאגלייטן ַאז ער ָ
וועט די ברכה אים ַ נישט געברענגט קיין גרויסע רווחים ,ווייל די ּפראדוקטן פונעם געשעפט .ווי דער שטייגער ָ
זאך.
ריכטיגע ַ רעקלאמעס זענען
ַ האבן געזען די וואס ָ
קליענטן ָ רעקלאמעס
ַ געזאלט ַארויסלייגן
ָ האט מען איזָ ,
קוואליפיצירט צו קויפן די סעיל ַ נישט געווען צו מפרסם זיין דעם סעילָ ,אבער ער איז ַא איד
באמערקט די אבידה אינמיטן ‘ויברך
ַ
דוד‘ יא געקענט קויפן בייםהאבן ָ וואס ָּפרייזן ,און די ָ האט געשּפירטוואס לערנט חובת הלבבות ,און ער ָ ָ
רעקלאמעס .פון די
ַ האבן נישט געזען די סעיל ָ מארקעטינג ַאז אויב ער וועט ַארויסלייגן גרויסע ַ
וואס מ‘דערציילט סאך מעשיות ָ
דא ַא ַ עס זענען ָ
גארנישט ַארויסגעקומען. מארקעטינג איז ָ גאנצע ַ ַ האבן די הרגשהפאר זיין סעיל ,וועט ער שּפעטער ָ
פארצייטישע קלארן ישוב הדעת פון ַ
ָ איבער דעם
חסידים ואנשי מעשה .זייער ישוב הדעת איז האט זיך
ָאבער ממש אין דער זעלבער צייט ָ האט אים געברענגט די כאילו די השתדלות ָ
האבן געלעבט מיט‘ן וויבאלד זיי ַָ געקומען פארבינדן מיט אים ַא גרויסע פירמע ,וועלכע ַ געהאט ַאז די מחשבות
ַ האט מורא הצלחה ,און ער ָ
אויבערשטן .און ווען דער אויבערשטער איז מיט‘ן האטדאס ָבאשטעלט ַא ריזיגן ָארדער ,און ָהאט ַ ָ וועלן אים חלילה דערווייטערן פונעם אויבערשטן.
נארישקייטן,דעמאלט טוט מען נישט קיין ַ ָ מענטש פארדינסטן מיט ַא
אים ַאריינגעברענגט הערליכע ַ דאך דער אבער פון דער ַאנדערער זייט איז ָ
מ‘האט סייעתא דשמיא נישט צו טון קיין געאיילטע ָ געוואלדיגע ברכה.
ַ מ‘מאכט ַא
ַ סדר העולם צו מפרסם זיין ווען
שריט ,סיי במילי דעלמא און סיי במילי דשמיא. קלאר
האט ער געזען ָ מיט ַא בליק אויף צוריק ָ האט ער מחליט געווען ַאז ער סעיל ,דעריבער ָ
האט סלאנימער זצ“ל ָ ָ מאטיל
הרה“צ רבי ָ געארבעט יא גוט ַ וואלט ָ מארקעטינג ָ ַאז אויב די ַ אויפהאלטן די
ַ ווארטן ,ער וועטוועט ַאביסל ַ
האט געהערט פון הרה“ק רבי וואס ער ָ דערציילט ָ סאך מענטשן צום ס‘וואלטן ָאנגעקומען ַא ַ ָ און מארקעטינג ,ביז ער וועט אמת‘דיג שּפירן אין ַ
מסלאנים זי“ע (דער עלטסטער זון פון הרה“ק ָ ישכר לייב פארלוירן די גרויסע וואלט ער זיכער ַ ָ סעיל, גארנישט הארץ ַאז די ַאלע השתדלות קענען ָ ַ
מאל ,זייענדיג אין מסלאנים זי“ע) ַאז ַא ָ
ָ בעל דברי שמואל וואלט זיך נישט געקענט באשטעלונג ,ווייל ער ָ ַ טאקע
שלאסן ַאז מען מעג ַ בא ָהאט ַ אויפטון .ער ָ
דארט געזען אן האט ער ָ שטאט אדעסעָ , ָ דער וואלט
איינמאל ,ער ָ
ָ ָאּפגעבן מיט ביידע אויף טון די השתדלותָ ,אבער מ‘קען נישט צוגיין דערצו
געדאוונט ַ האט וואס ָ ליובאוויטשער חסיד ָ ַ עלטערן פארנומען צו סערווירן זיינע קליענטן מיט געווען ַ שטארק מתבונן געווען ַאז ַאלעסַ מ‘האט זיך
ָ פאר
שחרית מיט ַא דביקותָ .אנקומענדיג צו ‘ויברך דוד‘ דאלער ָאדער צוויי ,און ער קלייניגקייטן פאר ַא ָ איז פונעם אויבערשטן.
טאש האנט אין ַ האט דער חסיד ַאריינגעלייגט זיין ַ ָ פאקוסירן געהאט די מעגליכקייט צו ָ ַ וואלט נישט ָ טאקע ַאזוי געטון ,ער האט ַ און דער איד ָ
ַארויסצונעמען עטליכע ּפרוטות צו געבן צדקה, קאסטומערס אויף דעם גרויסן ָארדער .ב“ה ַאז די ָ האט זיך גוטגעווארט ,ביז ער ָ
ַ געווארט און
ַ האט ָ
גאנצע באמערקט ַאז זיין ַ האט ער ַ דאן ָ ָאבער ַ געהאט די
ַ האט ער זענען נישט געקומעןַ ,אזוי ָ גארנישטאיינגע‘חזר‘ט ַאז קיין שום השתדלות טוט ָ
געווארן ווייס ווי
ָ נישטא .דער איד איז ָ בערזל איז צייט און די רואיגקייט זיך צו קענען ָאּפגעבן דאס איז דער סדר פון אויף ,מ‘טוט עס בלויז ווייל ָ
גארוואנט ,מסתם איז אין דעם בערזל געליגן ָ די ַ האט אים געברענגט ַאן וואס ָ באשטעלונגָ , מיט‘ן ַ וואס די ידיעהנאכדעם ָ דער וועלט ,און הערשט ָ
אינגאנצן
ַ געווארן
ָ סאך געלט ,און ער איז ממש ַא ַ אויסטערלישע הצלחה. דעמאלט
ָ ריינגעגאנגען אין זיין מח,
ַ שטארק ַא
ַ איז
פארלוירן פון דער אבידה. ַ דער עיקר מוסר השכל פון דער מעשה איז, מארקעטן דעם סעיל. האט ער ָאנגעהויבן ַ
ָ
גליון הבינני || 1
ראטעווען געוואלט לויפן צו ַ
ָ האב גלייך איך ָ האט זיך ָ ָאבער דער חסידי‘שער איד
האב זיך מיישב געווען: מיין געלטָ ,אבער איך ָ האט זיך מתבונן געווען ,און ַאוועקגעזעצט ,ער ָ
דארט .דיבדרך הטבע איז דער בערזל שוין נישט ָ
דאך ַא רשות הרבים וואו עס דרייען זיך מקוה איז ָ
נו ,אויב ס'איז געווארן רואיג
ָ נאך עטליכע רגעים איז ער צוריק
קאליר פונעם ּפנים איז מיט ַא ישוב הדעת ,זיין ָ
ָ
וואס? קען זיין ַאז דער
האט
סארט מענטשן ,נאר ָ
געמאכט ַא נס ַאז קיינער ָ ַ האט מיר
ַאלע ָ
רבוש“ע ָ
ממילא ַא נס, געדאוונט
ַ האט ווייטער צוריקגעקומען און ער ָ
באמערקט ביז יעצט .נו ,אויב ס‘איז נאכנישט ַ עס ָ רוואס
פא ַָ מיט‘ן זעלבן דביקות ּפונקט ווי פריער ,כאילו לא
האט ער אויסגעטון נאך שמונה עשרה ָ היה .ערשט ָ
דארף איך ַאהינגיין אינמיטן
באשעפער איז נישט מעלה
רוואס ַפא ָ
פאר‘ן ַ
ממילא ַא נסַ ,
דאווענען? ַ ַ דארף איך ַ רויסגעגאנגען פון ביהמ“ד ,און
ַ די תפילין ,ער איז ַא
נאך ַא קורצע צייט איז ער צוריקגעקומען מיט ַא ָ
האט מירומוריד די עטליכע מינוט ...די מחשבה ָ
דאווענען געהעריג. בארואיגט צו קענען ווייטער ַ ַ ַאהינגיין שמייכל ,מיט‘ן בערזל אין זיינע הענט.
שטוינענדער ישוב הדעת פון ַאן
הינגעגאנגען און
ַ דאווענען בין איך ַא
געטראפן ליגן אויף דער ערד! ָ
נאכ‘ן ַ
טאקע
יעצט ָ
כ‘האב עס ַָ אינמיטן מאליגן חסיד
ַא ָ
האט אויסגעפירט“ :דער
דאווענען,
און רבי ישכר לייב ָ
כ‘האב געזען ביי דעם איד‘ס ַ
ָ וואס
קאך ָ
ָ
דאווענען? ַ דאווענען ,איז
האט געענדיגט ַ
צוגעגאנגען און אים געפרעגט:
ַ
ווען דער איד ָ
רבי ישכר לייב
האב
זיין אריכות התפלה און זיין השתּפכות הנפשָ , כ'האב נישטָ דאווענען ַאז
באמערקט אינמיטן ַ ַ באמערקט האט ַ געטראכט ווען איר ָ
ַ האט איר
וואס ָ
ָ
איך געזען אויך ביי ַאנדערע חסידיםָ .אבער דער רשטאנען ַאז ס'איז
ַ פא
האב איך גלייך ַדעם בערזלָ , דא
וואס איז ָ פארלוירן? ָ ַאז דער בערזל איז ַ
האבדאס ָ
רמאגטָ ,
פא ָ
האט ַ וואס ער ָישוב הדעת ָ טאש זייענדיג אין מקוה רויסגעפאלן פון מיין ַ
ַ ַא פארגעקומען? ָ
איך נישט געזען ביי ַאנדערע!“ דאווענען.
פאר‘ן ַ
ַ כ‘האב
ָ האט אים דער איד ערקלערט :ווען
ָ
ב
הארץ
האלטן רואיג און ַאריינזעצן די אמונה אין ַ
שובי נפשי למנוחיכי; זיך ַ
באס
ראבישן ָ
ַא בערזל אויפ‘ן ַא ַ האטטראכטן איין מינוט :ווער ָ ַ לאמיר
ָאבער ָ די ָאּפטייטש פון ישוב הדעת
וואסדא ביים שיעור זיצט יעצט ַא איד ָ ָ פארלירן? הכל בחזקת ס‘זאל זיך ַ
ָ געמאכט ַאזַ מאל מיינט מען ַאז ישוב הדעת איז ַא ַא ָ
באסראבישן ָפארלוירן אויף ַאן ַא ַהאט לעצטנס ַ ָ ווילאנג
ַ סומין עד שהקב“ה מאיר את עיניהם, נאטורַ ,א תכונת הנפש פון רואיגקייט, געוויסע ַ
טאשקע וואו ס‘זענען געליגן זיינע קרעדיט ַא ַ דער אויבערשטער וויל נישט ,קען מען עס נישט ַאז דער מענטש איז נישט איבערגעאיילט ,ער איז
האט ער ּפרובירט צו רופן וואכן ָ
קארטלעך .צוויי ָ ַ זען .און ווען דער אויבערשטער עפנט די אויגן, פאר‘ן טון
טראכט זיך דורך ַ
ַ אויסגערועט און ער
ערפאלג,
ָ כאּפן דעם דרייווערָ ,אבער ָאן קיין און ַ בארואיג זיך! זיידעמאלט טרעפט מען עס גלייךַ . ָ סיי וועלכע שריטָ .אבער דער ריכטיגער ָאּפטייטש
ס‘איז נישט געווען צו וועמען צו רעדן .במשך טראכט ַאריין אין דער ידיעה ַאז זיך מיישב דעתַ , פון ישוב הדעת איזַ :אז דער דעת זעצט זיך
נאכגעקוקט און געזען האט ער ָ וואכן ָדי צוויי ָ יא
זאלסט ָ געוואנדן אין השי“ת אויב דו ָ
ָ ס‘איז בלויז הארץ.
ַאריין אין ַ
רויסגעגאנגען קיין געלט פון די
ַ ַאז ס‘איז נישט ַא זאך .און אויב דו געפינסט ָאדער נישט טרעפן די ַ קאמּפלימענט האט געהערט ַא ָ ווען ַא מענטש ָ
נאכנישטהאט ער עס ָ קארטלעך ,און דעריבער ָ ַ עס נישט ,איז עס ַא השגחה ּפרטית. האב הנאה פון “זאלסט וויסן איך ָ פון זיין חברָ :
ָאּפגעשטעלט. אינטערעסאנט צו זען ווי מענטשן
ַ צומאל איז
ָ דאווענען,
דיר““ ,איך זע ווי דו שאקלסט זיך ביים ַ
האט ער ָאנגעהויבן ווערן וואכן ָ
נאך צוויי ָ
ָ זאגן ‘אמר רבי בנימין‘ ,און בשעת מעשה דרייט ָ דאסדו גיבסט מיר ַא התעוררות“ .חזר‘ט ער ָ
האט מחליט געווען ַאז ער גייט נערוועז און ער ָ דאס הויז מיט ַא ווילדקייט צו טרעפן מען איבער ָ ס‘זאל טיף ַאריינגיין אין
ָ איבער אין זיין מחַ ,אז
דאן
קארטלעךָ .אבער ַ ַאריינרופן צו ָאּפשטעלן די ַ מ‘זאגט אמר רבי בנימין אינמיטן די ָ די אבידה. הארץ ...ווען איינער וויל דורכפירן ַא געוויסע זיין ַ
געזאגט
ָ האט
האט ער זיך ַאביסל מיישב געווען ,ער ָ ָ העפטיגע זוכענישן ...די מימרא פון רבי בנימין סאך ּפרטים,פארבינדן מיט ַא ַוואס איז ַגעשעפט ָ
‘אמר רבי בנימין‘ און געגעבן ַא ּפרוטה פאר צדקה. פארקערטע דאס ַדאך ממש ַארויס ָ ברענגט ָ מאכן ַאלעהאבן ישוב הדעת צו ַ וויל ער קודם ָ
וואס
ממש אין יענע מינוט רופט אים ַאריין ַא איד ָ וואס דו טוסט! שטעל זיך ָאּפ אויף ַא וויילע ָ פארדינען און וואו איך חשבונות; וואו איך קען ַ
באס,ראבישן ָ
זאגט“ :איך געפין זיך יעצט אויף ַאן ַא ַ ָ און זיי זיך מתבונן ַאז ‘הכל בחזקת סומין‘ ,ס‘איז פארלירן ,און אויב דער ריווח איז מער ווי קען ַ
טאשקע ,מיט קרעדיט געטראפן ַא ַ
ָ דא
כ‘האב ָ
ָ און געוואנדן אין דיינע זוכענישן ,אויב
ָ בכלל נישט שאדן א.א.וו.
דער ָ
נאמען“...קארטלעך אויף אייער ַָ דער אויבערשטער וועט וועלן -וועסטו עס ָאבער דער ריכטיגער ישוב הדעת מיינט ,ווען
קיינמאל
ָ וואלטזאגט ווייטער“ :איך ָדער איד ָ טרעפן ,און אויב ער וועט נישט וועלן – וועסטו הארץ דעם אמת‘ן דעת – די מ‘נעמט ַאריין אין ַ
טעלעפאן נומער ,נאר
ָ נישט געוואוסט אייער עס נישט טרעפן. אמונה בהשגחה ּפרטיתַ ,אז דער אויבערשטער
באס אויב ער כ‘האב געפרעגט מיין שכן אויפ‘ן ָ ָ וואס
ּפראבלעם צו זוכן ַא חפץ ָ ס‘איז נישט קיין ָ וויאזוי ס‘איז
האט געפירט דעם מצב ּפונקטליך ַ ָ
קארטל ,אוןוואס שטייט אויפ‘ן ַ נאמען ָקען דעם ָ טאקע עּפעס מ‘דארף ַ
ַ פארלוירן .מעגליך ַאזאיז ַ האט עס יעצט .און אויב דער אויבערשטער ָ
וואך
באקענט מיט אייך ַא ָ האט זיך ּפונקט ַיענער ָ זאג ‘אמר רבי בנימין‘, טון דערצוָ .אבער צוערשט ָ זאל איך ַארויסגיין פון די כלים?
רוואס ָ
פא ָגעפירטַ ,
וואסבאס איז געווען ַא איד ָ
צוריק“ ...אויפ‘ן זעלבן ָ האב דעם ישוב הדעתַ ,אריינצולייגן אין און ָ הארץ.
ָאט דער דעת דארף זיך ַאריינזעצן טיף אין ַ
געפארן צו דעם געגנט וואו דער בעל האבידה ָ איז האט יעצט הארץ די ידיעה ַאז דער אויבערשטער ָ ַ פאר‘ן ָאנהויבן זוכן
ַא מינוט ישוב הדעת ַ
טאשקע, מ‘האט אים געגעבן די ַ ָ האט געוואוינט, ָ נאך דעם זאך .ס‘איז זייער מעגליך ַאז ָ האלטן די ַבא ַַ
און ביז ַא קורצע צייט איז עס ָאנגעקומען צוריק גאר ַא וויכטיגע
פארלוירן ָ האט ַ דער מענטש ָ
דארפן טון ,וויילגארנישט ַ ישוב הדעת וועסטו שוין ָ
צום בעל הבית! גאנצן הויזָ ,אבער
זאך ,ער זוכט עס ַארום אין זיין ַ ַ
זאלסט עס פון הימל וועט מען שוין העלפן ַאז דו ָ
ס‘איז נישט צום געפינען .ער גייט ממש ַארויס פון
די בענעפיטן פון ישוב הדעת טרעפןָ ,אדער וועט השי“ת דיר ַאריינשיינען ַאז דו
דארט ,ערדא און ָ
מאל פון ָ כא ָנא ַ
די כלים ,ער זוכט ָ
זאך איז געליגן. דערמאנען וואו די ַ
ַ וועסט זיך
זאך? ַאן ָאנגעפולטער
זא ַ
מ‘קען מסביר זיין ַא ַ דרייט איבער די שטוב.
|| 2גליון הבינני
ּפאסירן איינס פון דידעמאלט וועט ַ ָ אמונה ,און מאכט דעם וויאזוי די וועלט ַארבעט :ווען ַא איד ַ
ַ ראבישן
וואכן אויף ַאן ַא ַ
וואלגערט זיך צוויי ָ
בערזל ַ
דארפן טון. גארנישט ַ צווייָ :אדער וועט ער מער ָ גאר
דאס ברענגען ַאז ָ ריכטיגן ישוב הדעת וועט ָ אומבאמערקט ,און ּפונקט ווען דער בעל ַ באס
ָ
דארפן טוןָ ,אבער די יא עּפעס ַ ָאדער וועט ער ָ דארפן טון!
גארנישט ַ מאל וועט ער מער ָסאך ַָא ַ דערמאנט פון השי“ת און ַ האט זיך
האבידה ָ
ליכטיגקייט פון דעם ישוב הדעת וועט אים וואס
געזאגט ‘אמר רבי בנימין‘ ,טרעפט עס ַא איד ָָ
באגלייטן מיט סייעתא דשמיא ,ס‘וועט אים געבן ַ מאל ווען מ‘טרעפט זיך אין ַאן יעדעס ָ וואס קען דעם נומער, זיצט ‘ּפונקט‘ נעבן איינעם ָ
זאל טוןָ ,אן קיין
וואס ער ָ
די ריכטיגע דעת צו וויסן ָ דארף מען זיך מיישב
סיטואציע ַ
ַ ָאנגעשטרענגטער און ‘ּפונקט‘ קען מען עס גלייך ָאּפשיקן צו דער
געאיילטע פיזור הנפש. דעת זייןַ ,אריינצונעמען אין זיך די ידיעה פון דאס איז ַא גוטער ביישּפיל ריכטיגער אדרעסעָ .
ג
נארישקייט פון טון השתדלות ָאן קיין ישוב הדעת
כל רוחו יוציא כסיל; די ַ
פארזיכערט אין די ריכטיגע השתדלות, ַאזוי ַ דאס אויך קומען פוןדי ריכטיגע ישוב הדעת ,קען ָ מ‘האט עּפעס ַאליין
ָ ַאן איינרעדעניש ַאז
ווערסטו נאר דערווייטערט פון השי“ת! דו טוסט ַא בטחון ַאז די אייגענע השתדלות קען ברענגען באוויזן
ַ
פארקערטעדאס ַמאכסט ,און ס‘ברענגט ָאון דו ַ מאכט זיך דעם חשבון: רואיגקייט .דער מענטש ַ נאך ַא וויכטיגע נקודה :אויב ַא מענטש הייבט ָ
פונעם תכלית! קאסטּפראבלעם ,וויפיל ָ ָ “איך וויל ענדיגן דעם זאכן,
אן טון ּפעולות צו ערלעדיגן און דורכפירן ַ
דאלער? פיין ,כ‘בין מסכים מוותר עס? טויזנט ָ ראּפזעצן מיטזאל קודם זיך ַא ָ וואס ער ָָאן דעם ָ
ָאן קיין ישוב הדעת קומט מען אין פארטיגלאמיר זיין ַ
דאס געלט און ָ צו זיין אויף ָ
ערגעץ נישט ָאן ַא ישוב הדעת צו געדענקן די ידיעה פון אמונה,
האב ב“ה געלט ,איך זאגט“ :איך ָדערמיט“ ...ער ָ האבן די הרגשה לעמאל ָ
ָ דעמאלט וועט ער כמעט ַאָ
סארטלעמאל ,אין יעדן ָ
ָ דאס זען ַא מ‘קען ָ יאר,
דאלער און ַא גוט ָבין מוותר אויף די טויזנט ָ האבַאז “איך קען עס ַאליין טון און מסדר זיין .איך ָ
רעאגירט גלייך אויף
ַ מצבַ ,אז אויב דער מענטש געענדיגט מיט די נושא“. מצליח געווען מיט מיינע ּפעולות צו ברענגען די
וואס איז געשען צו אים,
זאך ָ דער סעקונדע צו ַא ַ
דער אמת איז ָאבערַ ,אז מ‘קען נישט ענדיגן רעזולטאטן“...
ַ געוואונטשענע
ענדיגט זיך עס נישט גוט ,ווייל ער איז נישט
קיין שום נושא מיט די אייגענע השתדלות! ַ
טראכט נאטור :אויב ַא מענטש האט ַאזוי איז אונזער ַ
צוגעגאנגען דערצו מיט ַא ישוב הדעת פון אמונה.
ַ
רוואס ביזטו בכלל ָאנגעקומען צו דעם פא ָ ַארייןַ : נישט קיין ישוב הדעתַ ,ארבעט ער לויט זיין
נארישער משל דערצו :ראובן שמועסט מיט ַא ַ געוואלט פון הימל ַאז דו
ָ מ‘האט
ָ ּפלאנטער? ווייל ָ ערשטן אינסטינקט“ :אויב יענער שטייט מיר אין
פארט ער אים ַאריין שמעון ,און ַאזוי איידלערהייט ָ זאלסט געדענקן פונעם אויבערשטן .קומט אויס ָ דעמאלט הייבט
ָ פארשיקן“ ,און
וועג ,וועל איך אים ַ
מיט עטליכע גוטע טשעּפעס ,אים צו שטעלן אין ַאז אפילו ווען דו טוסט די ריכטיגע השתדלות, מען אן שּפירן כאילו מ‘קען זיך ַאליין העלפן.
האלט זיךּפלאץ ...שמעון בייסט זיך די ליּפן ,ער ַ ַ נאכנישט ַאז דו ביזט ָאנגעקומען צום דאס ָ מיינט ָ נישטא די אמת‘ע טיפע הכרה ַאז “נאר דער
ָ ס‘איז
צוריק פון ענטפערן ,ביז ער שּפירט ַאז ַאלעס תכלית פון געדענקן דעם אויבערשטן .מ‘קען אויבערשטער קען מיר העלפן“.
לעמאל וועט ערָ איינמאל פאר ַא
ָ האט ַא גבול, ָ קיינמאל נישט ַארויסדרייען פון דעם ערשטן ָ זיך
זאגן
יענעם צוריקגעבן ‘מנה אחת אפים‘ און אים ָ דערמאנען ַאז דער אויבערשטערַ שטאּפל :זיך צו ַ בטחון אין די אייגענע ּפעולות ַ -א סיבה
איינגעהאלטן ביז יעצט:
ַ האט זיך
וואס ער ָ ַאלעס ָ לאמיר צוערשט געדענקן ווער רעדט צו דירָ . געהאלפן ווערן
ָ מ'זאל נישט
ַאז ָ
דארף זיך וואס ַדא דער ָ “אנטשולדיגט ,איך בין ָ ַ נאכדעם וועלן מיר דא געברענגט ,און ָ ס‘האט דיר ָ ָ וואס דער
דאס ברענגט אונז צוריק צום יסוד ָָ
פארבעסערן? כ‘ווייס זייער גוט ַאלעס ,איך בין ַ מ‘זאל טון.וואס ָ זען ָ ראּפ אין דער הקדמה חובת הלבבות שטעלט ַא ָ
נאר“...
נישט דיין ַ פונעם שער הבטחוןַ ,אז אויב דער מענטש איז
האט זיך יעצט באדייט ַאז דער מענטש ָ דאס ַ ָ
רוואס זע איך זיך נישט ַארויס פון
פא ַָ זיך בוטח אין עּפעס ַאנדערש אויסער דעם
ּפלאנטער?
מיין ָ
האט רלאזט אויף זיין אייגענע פעולה ,ווייל ער ָ פא ָ ַ רוואס ער
פא ָדאס ַאליין די סיבה ַ
אויבערשטן ,איז ָ
אויב דער מענטש הייבט גלייך ָאן צו טון וועט נישט מצליח זיין! ווייל דורכדעם ַ
פארלירט
געמאכט דיך מצער ַ ס‘האט יענעם
ָ פארגעסן ווערַ
ּפעולות ָאן קיין ישוב הדעת ,איז ממש אוממעגליך וואס קומט פון אויבן.
מען די שפע ָ
נארישע השתדלות, זיין .אייגנטליך איז עס סתם ַא ַ
רלאזן אויף זיין אייגענע
פא ָזאל זיך נישט ַ ַאז ער ָ
זאגן (קידושין מא ,א) רגזן לא עלתה בידו אלא ווי חז“ל ָ פאל ווען דער מענטש דאס מיינט אויך ַא ַ ָ
השתדלות .און ווען ער איז זיך בוטח אין זיין
וואס רעגט זיך ,מיינט ַאז ער רגזנותא .דער מענטש ָ רלאזט זיך אויף זיינע אייגענע ּפעולות פון פא ָ
ַ
השתדלות ,ברענגט ער זיך ַאליין צרות ,און ער
קלאּפן
ַ פארדינען דערפון“ :איך וועל גייט עּפעס ַ אויסגעהאלטענע
ַ השתדלות ,אפילו אויב ס‘איז ַאן
ווערט דורכדעם דערווייטערט פונעם אויבערשטן.
זאלאויפ‘ן טיש ,איך וועל אויפהייבן מיין קולָ , האט בטחון דערויף, השתדלותָ ,אבער אויב מען ָ
דארף מען פון הימל אים צושטעלן ַא ַאצינד ַ
לעמאל“ ...ס‘העלפט ָ איינמאל פאר ַא
ָ יענער וויסן דאסדאס גייט זיכער ברענגען די ישועה ,איז ָ כאילו ָ
נאנטער זאל אים ָ וואס ָצווייטע שוועריגקייט ָ
גארנישט .לא עלתה בידו אלא רגזנותא. ָאבער ָ זאל נישט ָאנקומען, ַאליין ַא סיבה ַאז די ישועה ָ
דאס איז דאך געווען דערברענגען צו השי“ת ,ווייל ָ
וואס ליגט אונטער דעם אויפרעגונג? ָאבער ָ וואס
גאנצער תכלית פון דעם ערשטן שוועריגקייט ָ ַ רלאזט אויף זיינע אייגענע פא ָהאט זיך ַ ווייל ער ָ
מאנגל אין ישוב הדעת .עס פעלט דא ַא ַ
עס ליגט ָ געהאט.
ַ האט
ער ָ ּפעולות און כוחות“ :איך וועל ערלעדיגן ,איך וועל
פאר‘ן מענטש די רואיגקייט ַאז “דער אויבערשטער ַ דא
פארזיכערן ַאז ָצאלן ,כ‘וועל ַ רעדן ,איך וועל ָ
רּפלאנטערט
ָ פא
דאס ברענגט ַאז דער מענטש ַ ָ
כ‘זאל דורכגיין דעם מצב ,ער ָ געוואלט ַאז
ָ האט ָ מ‘זאל געדענקן דעם אמת נשטאט ָָ ווערט סדר“ַ ...א
כאּפן
זיך אין עּפעס ַאן ענין ,און ער קען נישט ַ
באקומען די טשעּפע“. כ‘זאל ַ
ָ געוואלט ַאז
ָ האט ָ גארנישט ַאליין טון“.ַאז “איך קען ָ
רוואס ער דרייט זיך ממש נישט ַארויס דערפון.
פא ַָ
נאכנישט ַאזוי שנעל ווייטער .זיינעם עס ָאן .לויף ָ
“אלעס איז געוועןזיך מתבונן מיט ַא רואיגקייטַ :
האב דאך געטון די ער וואונדערט זיך“ :איך ָ אפילו ‘מוותר זיין‘ קען זיין ַאן אופן פון
רוואס זע איך זיך
פא ָזאך פאר השתדלותַ ,
ריכטיגע ַ השתדלות
דאס איז גוט פאר מיר ,און ס‘וועט באשערטָ , ַ
ּפראבלעם?“.
נישט ַארויס פון דעם ָ מ‘כאּפט
ַ וואס
דאס איז אן איידעלע הרגשה ָ ָ
גארנישט העלפן אויב כ‘וועל ענטפערן ,ווייל איך ָ
גארנישט זיך ַאליין ַאן עצה געבן“.קען ָ דער תירוץ איז ָאבער זייער ּפשוט :אפילו אויב לעמאל ווי טיף עס גייט ַאריין ביי אונז
ָ נישט ַא
וואס איז מותר ,מיינט
דו האסט געטון ַא השתדלות ָ האט ַא געלטאין נפש .צום ביישּפיל ,ווען ַא איד ָ
ישוב הדעת ביי חינוך נאכנישט ַאז דו געדענקסט דעם אויבערשטן. עס ָ סכסוך און ער איז מחליט ַאז ער וויל מוותר זיין
האט מען געזען ביי ערליכע אידןַ ,אז
ַאזוי ָ מאל זיין ַאז ווייל דו ביזט
פארקערט ,ס‘קען ַא ָ ַ גאנצע געלט .אויב מ‘טוט עס נישט מיט אויף די ַ
גליון הבינני || 3
ַאריינגעלייגט אין דעם ספק‘ ,עמו אנכי בצרה‘ ,ער שטראפן ַא קינד ,ווייל
ָ בא געדארפט ַ ַ האבן
ווען זיי ָ
זאל
ווארטן ַאז ער ָ
כ‘דארף ּפשוט ַ
ַ איז מיט מיר ,און ס‘פאדערט זיך פאר חינוך, ָ געהאלטן ַאז
ַ האבן
זיי ָ
מאכן“.
מיר ליכטיג ַ
אפילו אויב דו “מארגן וועט מען ָ געווארט:ַ האבן זיי צוערשט ָ
האבןזאל מען ָ באשלוס ָ איידער יעדן ביזנעס ַ
דעם ישוב הדעת צו געדענקן דעם אמת :השי“ת האסט געטון ּפאטשגעדארפט געבן ַא ַ
מ‘האט ָאנגעטון
ָ
ַ
געווארט,
ַ
מאל
מ‘האט ַא ָ
האט מען
ָ זען“ַ ...אז
פאר ַא קינדָ ,
האט אונז געגעבן דעם תפקיד פון טון השתדלות,
זאלן עוסק זיין בישובו של עולם .ווען
ָ
כדי ַאז מיר ָ ַא השתדלות צוגעגאנגען דערצו
געזאגט? ַא
ָ
ַ גארטל ,א.א.וו .מ‘איז נישט
האסטו יעצט “וואס ָ מיט ַא ווילדקייטָ :
ַא ַ
דארף מען נישט
מאכן די
מ‘איז עוסק אין ַאן ענין פון ּפרנסהַ ,
פארנומען אויב מ‘וועט קענען חתונה ַ זיין ַ
וואס איז מותר, ָ ּפאטש!“... האסטו ַא ַ דא ָ
חוצּפה! ָ
קינדער ָאדער נישט ,די שאלה איז איין זאך :איך מיינט עס לאנגט נישט בלויז פאר די סוגיא בא ַ
דאס ַ
פון חינוךָ ,אדער די סוגיא פון כעסָ ,אדער
ָ
מאך זיך
פארדינען
העלף צו פאר ישובו של עולם? ָאדער איך ַ
דאס לעבןַ ,אלעס ווייל איך וויל ַ חרוב ָ נאכנישט ַאזָ דא ליגט ַא
פאר די סוגיא פון ישוב הדעת ,נאר ָ
לאזט די ליכטיגקייטכלליות‘דיגע נקודה :אויב מען ָ
מ‘האט דעם ריכטיגן ישוב הדעת צו ָ געלט? אויב
געדענקן ַאז בעצם איז מיין תפקיד צו עוסק זיין
דו געדענקסט פון אמונה ַאריינגיין אינעם מענטש ,נישט בלויז
בישובו של עולם ,און דרייען מיט געלט איז נישט דעם זאלנאר ער ָס‘זאל דורכלויפן זיין מחשבהָ ,
דעמאלט ווערט מען
ָ
ָ ַאז
דאס ַארייננעמען אין זיך,
ָ
אויבערשטן.
גארנישט העלפן. מיין תפקיד און ס‘וועט מיר ָ
געבענטשט מיט סייעתא דשמיא!
מאכן די ריכטיגע החלטות! דעמאלט קען מען ַ ָ
כללו של דבר :סיי וועלכע פעולה פון באשלוסן מיט ַא ישוב הדעת
פאסן ַ
ַ
וואס ווארט
שותףָ ,אדער ַא קונהָ ,אדער ַא מוכרָ ,
נאכדעם השתדלות קען נאר מצליח זיין בלויז ָ דאס איז אויך ַאקטועל ווען ַא מענטש דארף ָ
האט זיך מתבונן געווען ,ער וואס דער מענטש ָ ָ וואס איז די ריכטיגע
אויף ַא תשובה .ער ווייסט נישט ָ פינאנציעלע החלטה .מ‘רעדט פון ַאן ַ מאכן ַא
ַ
האבן דעםגעלאזט ָ
ָ האט זיך
געדאוונט און ער ָ
ַ האטָ זאל
דאוונט ַאז דער אויבערשטער ָ
החלטה .ער ַ נישטא קיין שקר און
ָ זאך ,ס‘איז
אויסגעהאלטענע ַ
ַ
ריכטיגן ישוב הדעת .דורכדעם איז מען זוכה צו ַא אים געבן די ריכטיגע מחשבהָ .אבער גלייכצייטיג ‘יא
דארף מחליט זייןָ :
נישט קיין גזילהָ ,אבער ער ַ
געוואלדיגע הצלחה.
ַ ברכה און ַא האט מיר
דארף ער געדענקן“ :דער אויבערשטער ָ
ַ ָאדער ניין‘ .אויף דער ַאנדערער זייט איז ָ
דא ַא
וכרות עמו הברית;
זיך מחבר זיין צו דער ּפנימיות פון ברית מילה
יום ראשון ,פרשת לך לך ,ד' מרחשון תשפ"ו
+ברית +מילה
חלק ב'
א
וצאצאיו חתם באות ברית קודש; דער וואונדערליכער 'חותם' פון מצות מילה
אותיות מחכימות גאנץ ,ביז דו וועסט
נאכנישט ַ האסט געטון ביזטו ָ מ'דארף לערנען וועגן דער מצוה
ַ
דאָ ,אבער
דערמאנען ָ
ַ געשמאק צו
ַ ס'איז נישט דאך מקיים
האט ָ מקיים זיין מצות מילה .אברהם ָ זעלבסט
נאציס ימ"שהאבן די ַ
להבדיל אלף אלפי הבדלותָ , נאכדעםגעווען כל התורה כולהָ ,אבער בלויז ָ באדייט פון ווען מ'וויל לערנען וועגן דעם ַ
ַאריינגעלייגט נומערן אין די הענט .עס זענען גאנץ.
געווארן ַ
ָ האט זיך גע'מל'ט ,איז ערוואס ער ָָ סאך חלקים צו דער דא זייער ַא ַ
מצות מילה ,איז ָ
לאנגעוואס לעבן צווישן אונז ,צו ַ
דא אידן ָ נאך ָ
ָ וואס
דארף מען לערנען און דערהערןָ : אויב ַאזויַ , אינטערעסאנט ַאז אפילו
ַ מצוה ,און ס'איז ַאביסל
נאך ביי זיי זען די
וואס מ'קען ָיארןָ ,געזונטע ָ ליגט אין דער גרויסער מצוה? יא עוסק אין דער מצוה וואס זענען שוין ָמענטשן ָ
דארט איז עס געווען דער צד שכנגד נומערן .נאר ָ פארנומען מיט מאל ַסאך ָ פון מילה ,זענען ַא ַ
ַא 'חותם' אין דעם גוף פונעם עבד
-עבד לעבדים .אויך די עבירה פון 'כתובת די ַארומיגע ּפרטים .מ'לערנט ענינים וועגן די
דער בני יששכר אין ספה"ק דרך פקודיך (מצוה
קעקע' קומט פון דעם צד שכנגד ,דער מענטש חשיבות פון סנדקאות ,וועגן דעם ענין פון געבן
זאגטַ ,אז דערוואס דער ספר החינוך ָ ב') ברענגט ָ
זאגט" :דער גוף וועט זייןנעמט זיין גוף און ער ָ נאמען ,די ענינים פון אליהו הנביא ,א.א.וו. ַא ָ
האטטעם פון מצות מילה איז ,ווייל דער רבוש"ע ָ
משועבד צו ַא בשר ודם ,דער גוף וועט איינקריצן זאכן זענען בעצם נאר 'פרפראות' וואס די ַאלע ַָ
ס'זאל ווערן ַאריינגעקריצט אין דעםגעוואלט ַאז ָ
ָ
וואס איז נישט אמת".זאך ָ
ַא סימן אויף ַא ַ בארייכערן די מצוהָ .אבער באגלייטן און ַוואס ַ ָ
וואס ווייזטגוף פון אידישע קינדער ַא 'חותם' ָ
דא רעדט מען וועגן דעם אמת :דער ָאבער ָ דארף מען לערנען וועגן מילה ַאליין ,זיך צוערשט ַ
פאר'ן אויבערשטןַ .אזויוויַאז מיר זענען עבדים ַ
שאפן ,און ער איז
בא ַ
האט אונז ַבורא כל עולמים ָ מאליגע צייטן איינקריצן ַא חותם מען פלעגט ַא ָ דא.
וואס טוט זיך ָ פארשטיין ָ פרייען דערמיט ,און ַ
אונז מחיה יעדע סעקונדעַ ,אלעס מיט'ן תכלית צו וויסן אויב איינער איז ַא קנעכט .היינט קען מילה איז דאך ַא מורא'דיגע מתנה פון שלימות
זאלן אים זוכה זיין צו דינען ווי געטרייע
ַאז מיר ָ נאך זען ביי בעלי חייםַ ,אז מ'קריצט אייןמען עס ָ האט אונז געגעבן! דער וואס דער רבוש"ע ָ ָ
עבדים .און ווען ַא איד דינט דעם אויבערשטן ס'זאל זיין ַא סימן פאר
ָ ַא צייכן אין זייער גוף, פאר אברהם אבינו:
געזאגט ַָ האטאויבערשטער ָ
איז ער מלא חיות און מלא תענוגָ ,אבער מ'לעבט לאנגט.
בא ַ
וועמען די בהמה ַ וואס דו
נאך ַאלע מצוות ָ
ִה ְת ַהּלֵ ְך לְ ָפנַ י וֶ ְהיֵ ה ָת ִמיםָ -
|| 4גליון הבינני
וואס שלעּפט זא שווערע עולם הזה ָ דאך אין ַא ַ
ספה“ק דרך פקודיך מצוה ב‘ +אותיות מחכימות פארגעסן ַאז מיר זענען
מ'זאל ַ
מאכט ַאז ָ ראּפ און ַ ַא ָ
האט דער רבוש"ע געהייסן ַאז דערפאר ָ
ַ עבדי ה',
וְ ִה ֵּנה ְּכבָ ר ָּכ ַתבְ נוּ ,דְּ ִמ ְצוָ ה ׁ ֶש ַה ּ ַט ַעם ְמפ ָֹר ׁש ַּב ּתוֹ ָרהָ ,צ ִריְך לְ כַ ֵ ּון ַ ּגם ַה ּ ַט ַעם .וְ ִה ֵּנהַ ,ה ִּמ ְצוָ ה ַה ֹזּאת ,נִ ְר ֶאה
לִ יַ ,ה ּ ַט ַעם ׁ ֶש ָּכ ַתב ָה ַרב ַּב ַעל ַה ִח ּנוְּך הוּא ַה ְמ ַע ֵּכבִּ ,כי לְ ַד ְע ִּתי הוּא ַה ְמב ָֹאר ַּב ּתוֹ ָרה .וְ זֶ ה ַה ּ ַט ַעם ׁ ֶש ָּכ ַתב מאכן ַא טויש איןמ'זאל ַ
ָ מ'זאל עס ַאריינקריצן,
ָ
שם אוֹ ָתנ ּו ׁ ֶש ֲאנַ ְחנ ּו ֲעבָ ָדיו ְמיֻ ָח ִדים לוֹ יוֹ ֵתר ִמ ָּכל ֻא ָּמה וְ לָ ׁשוֹ ןְּ ,כמוֹ ַה ֶּמלֶ ְך ַה ִח ּנוְּךֶ ׁ ,שצִּ ָ ּונ ּו ַה ׁ ּ ֵשם יִ ְת ָּב ַרְך לִ ְר ׁ ֹ זאל זיין ַא
דאס ָ
דער צורה פון אונזער גוף ,כדי ָ
ָהרוֹ ׁ ֵשם ֶאת ֲעבָ ָדיו ,לְ ַמ ַען יִ זְ ְּכר ּו וְ יַ ִּכיר ּו וְ יֵ ְדע ּו ׁ ֶש ֵהם ֲעבָ ָדיו. פאר'ן רבוש"ע.סימן ַאז דער איד איז ַאן עבד ַ
וְ ֶה ֱע ִמיק ָּבזֶ ה ְּביוֹ ֵתר ָה ַרב מוֹ ֵרנ ּו ָה ַרב ַר ִּבי מ ׁ ֶֹשה ָחאגִ יזִּ ,ב ְק ָצת ׁ ִש ּנוּי ,וְ הוּא ׁ ֶש ַה ִּמ ְצוָ ה ַה ֹזּאת הוּא דִּ ְמיוֹ ן וואס מ'קען נישט
אן אייביגער חותם ָ
אוֹ ת וּכְ ִר ַיתת ְּב ִרית ֵּבין ׁ ְשנֵ י אוֹ ֲהבִ ים ,לְ בַ ל ִּת ׁ ּ ָשכַ ח ַא ֲהבָ ָתם וּלְ בַ ל יִ ּ ָפ ְרדוּ. ראּפנעמעןַא ָ
וְ ִה ֵּנהַ ,ה ּ ְט ָע ִמים ַה ָּלל ּו נִ ְר ֶאה לִ י דִּ ְמב ָֹא ִרין ַּב ּתוֹ ָרה :״וּנְ ַמלְ ֶּתם ֵאת ְּב ַ ׂשר ָע ְרלַ ְתכֶ ם ,וְ ָהיָ ה לְ אוֹ ת ְּב ִרית געטראפן אין מרחץ ָ האט זיך
ווען דוד המלך ָ
ֵּבינִ י וּבֵ ינֵ יכֶ ם״ .וְ ִה ֵּנה ,לְ ַד ְע ִּתי ַה ּ ְט ָע ִמים ַה ָּלל ּו ְמ ַע ְּכבִ ין ,וְ ָצ ִריְך ָה ָאב וְ ַה ּמוֹ ֵהל לְ כַ ֵ ּוןִ :הנְ נִ י ְמ ַק ֵ ּים ַה ִּמ ְצוָ ה ַּכ ֲא ׁ ֶשר
דערמאנט
ַ האט זיך'ערום מן המצוות' ,און ער ָ
ִצ ָ ּונ ּו ה׳ ֱאל ֵֹקינ ּו ַּב ּתוֹ ָרה וכו‘ ,וְ ַה ּ ַט ַעם ׁ ֶש ָּנ ַתן ַה ׁ ּ ֵשם יִ ְת ָּב ַרְך ָּבנ ּו ר ׁ ֶֹשם ,לְ הוֹ רוֹ ת ׁ ֶש ֲאנַ ְחנ ּו ֲעבָ ָדיו ְמיֻ ָח ִדים לוֹ
לָ ֲעבוֹ ָדה ,וְ הוּא ְּכ ִר ַיתת ְּב ִרית לָ נ ּו לְ זִ ָּכרוֹ ן לְ בַ ל ִּת ּ ָפ ֵרד ַא ֲהבָ ֵתנוּ .זֶ ה ַמה ׁ ּ ֶש ִּנ ְר ֶאה לִ י. האט ער האט אויף זיך די מצוה פון מילה ָ ַאז ער ָ
וּלְ פִ י ַמה ׁ ּ ֶש ֶה ֱע ִמיק ַּב ּ ַט ַעם ָה ַרב מוֹ ֵרנ ּו ָה ַרב ַר ִּבי מ ׁ ֶֹשה ָחאגִ יזֶ ׁ ,שהוּא ְּכ ִר ַיתת ְּב ִרית ֵּבין ׁ ְשנֵ י אוֹ ֲהבִ ים, געזאגט:ָ האט
זיך געפריידט (מנחות מג ,ב) ,ווייל ער ָ
ִה ֵּנה זֶ ה ָּכל ָה ָא ָדם ָּכל יְ ֵמי ַח ָ ּייוְּ ,בזָ כְ רוֹ ַּב ְּב ִרית ֶה ָחתוּם ִּבבְ ָ ׂש ֵרנוּ ,יִ זְ ֹּכר ְּב ִמ ְצוַ ת ַא ֲהבַ ת ַה ׁ ּ ֵשם יִ ְת ָּב ַרְךֶ ׁ ,שהוּא ראּפנעמען ראּפנעמען די ציצית ,מ'קען ַא ָ מ'קען ַא ָ
לְ אוֹ ת ְּב ִרית ֵּבינֵ ינ ּו לְ בַ ל ִּת ּ ָפ ֵרד ַא ֲהבָ ֵתנ ּו ִמ ֶּמ ּנ ּו יִ ְת ָּב ַרְך ׁ ְשמוֹ .וְ ִה ֵּנה יִ ְתבּ וֹנֵ ן ָה ָא ָדם ֵאיְך ֲא ׁ ֶשר יִ ְמ ָצא ֶאת ַע ְצמוֹ קיינמאל
ָ די תפיליןָ ,אבער ברית מילה קען מען
ָח ֵסר ִמ ִּמ ְצוַ ת ָה ַא ֲהבָ ה ,וְ יָ ׁשוּב ֶאל ה׳ וִ ַיר ֲח ֵמהוּ. רוואס
פא ָ פארשטיי איך ַ ראּפנעמען .יעצט ַ נישט ַא ָ
מ'זאל
ָ מ'האט געגעבן די מצוה פון מילה ,כדי ָ
קיינמאל נישט בלייבן ָאן דעם 'אות ברית'! ָ
דאס אויסטון .מצות מילה איז
ַא בגד און מ'קען ָ פאר'ן רבוש"ע ,ווי דער אור החיים הק' ָ
זאגט אין ַ
וואס איז ממש איינגעקריצטדי איינציגע מצוה ָ ּפרשת שלח ַאז ציצית איז ווי ַא סימן ַאז מיר זענען פארשטיין די
דאס איז די ערשטע נקודה צו ַ ָ
דאס נישטאינעם גוף פונעם מענטש און מ'קען ָ עבדים לה' ,וראיתם אותו וזכרתם את כל מצוות וואס איז משעבד דעםמצוהַ ,אז מילה איז ַא חותם ָ
ראּפנעמען.
ַא ָ ה' ועשיתם אותםָ .אבער למעשה איז עס נאר מענטש .די מצוה פון ציצית איז אויך ַא שיעבוד
ב
יזכור לעולם בריתו; ַאן אייביגע 'כריתת ברית' צווישן השי"ת מיט אידן
גאנצע געלט ,דו האסט מיר סתם דאס ַאיך צוריק ָ האב כורת ברית געווען!
איך ָ ַא בונד צווישן צוויי אוהבים
זאגט אים דער לוה" :חס ושלום, איינגערעדט!" ָ וואס דער דרך פקודיך ברענגט נאכדעם ָ ָ
'כריתת ברית' – די אהבה זאל בלייבן
האב
האב דיר נישט סתם איינגערעדט ,איך ָ איך ָ לעמאל
ָ ַא ראּפ דעם ערשטן טעם פונעם חינוך ,ברענגט ַא ָ
האב ָאבער צאלן אין צייט ,איך ָ געּפלאנט צו ָ
ַ חאגיזַ ,אז די מצוה
נאך ַא טעם פונעם מהר"ם ַ ער ָ
רוואס צוויי
פא ָ לעמאל די סיבה ַ ָ דאס איז ַאָ
ּפאסירן ,כ'בין
דאס גייט ַ
נישט געקענט וויסן ַאז ָ איז ווי ַא צייכן און ַא ברית צווישן צוויי אוהבים,
מאכן ַא ברית צווישן זיך ,ווייל זיי וויסן מענטשן ַ
ממש אן אונס"... פארגעסןס'זאל נישט ַ ָ מאכן ַא סימן ַאז
וואס זיי ַָ
דא אן אהבה צווישן אונז ,יעצט טאקע ָ יעצט איז ַ
קיינמאל נישט
ָ זאלן זיךווערן זייער אהבה און זיי ָ
פארזיכערט די אהבהָ ,אּפגעזען
ַא ברית ַ געוואלדיגָ ,אבער מ'קען נישט וויסן ַ איז ַאלעס
פון די אומשטענדן שטאּפל העכער,ַ שיידן .דער טעם איז שוין ַא
מארגן ,און דעריבער איז מען כורת וואס גייט זיין ָ
ָ
דא ביי יעדן קנעכט ווייל ַא חותם פון ַאן עבד איז ָ
קיינמאל נישט וויסן
ָ דאס מיינט ַאז מ'קען
ָ לעמאל בלייבן ,אפילוָ ברית ַאז די אהבה זאל ַא
מיט זיין הארָ ,אבער ַא 'כריתת ברית' איז ַאן
דא ַא
טאקע ָ וואס ס'גייט געשען .יעצט איז ַ ָ אויב די אומשטענדן וועלן זיך טוישן!
נאר אידישע וואס ָ נאנטקייט ָ אויסדרוק פון ָ
געוואלדיגע אהבה צווישן די צוויי חבריםָ ,אבער
ַ געבארגט פון זיין חבר ָ האט
למשל ,איינער ָ האבן מיט'ן רבוש"ע. קינדער ָ
פארשידענע מצבים ּפאסירן ַ
ס'קען שּפעטער ַ ַא הלואה ,און דער מלוה פרעגט אים" :ווען
וואס וועלן ַאוועקנעמען די סיבות פאר די אהבה.ָ ווען מ'איז זיך מתבונן אין די ּפסוקים פונעם
זאגט דער לווהּ" :פונקטליך צאלן?"ָ ,גייסטו מיר ָ
דא קומט ַאריין דער מושג פון כריתת – און ָ סדר זכרונות ראש השנה ,זעט מען ַאז ביי דעם
טאג ,וועל איך אין ַא חודש ַארום ,ממש אויפ'ן ָ
זאגט ַאז אפילו אויב ברית! דער אויבערשטער ָ דא צוויי חלקים :ס'איז
מושג פון כריתת ברית איז ָ
זאך" .ס'גייט דורך ַא גאנצע ַ צאלן די ַ
בא ָ
דיר ַ
דארפן ווען ָאּפקילן
וואס ַ
זאכן ָס'וועלן געשען ַ דא דער חלק פונעם כריתת ברית ַאליין ,און ָ
חודש ,און דער מלוה הערט נישט פון יענעם.
האב כורת ברית געווען מיטדי אהבהָ ,אבער איך ָ דא דער חלק ַאז דער אויבערשטער נאכדעם איז ָ ָ
ער ּפרובירט אים צו רופן און ער הייבט נישט
אידישע קינדער! מאל כורת האט ַא ָ
געדענקט שטענדיג ַאז ער ָ
פארשטייט זיך ַאז דער טעלעפאןַ .
ָ אויף דעם
ברית געווען.
הארציגע דא ַאזעלכע ַ טאקע ָ דערפאר זענען ַ
ַ מלוה ווערט ַאביסל ברוגז ,ס'גייען דורך עטליכע
ווערטער ביי די ּפסוקים פון זכרונותַ .א מענטש טעג און דער מלוה טרעפט דעם לוה אויפ'ן דאס ביי נח :צוערשטצום ביישּפיל זעט מען ָ
לעמאל
ָ דא אויף דער וועלט און נישט ַאדרייט זיך ָ זאגט "וואס איז געשען?" ָ ָ גאס און ער פרעגט: ַ געזאגט" :איך בין
ָ האט אים דער אויבערשטער ָ
מ'דארף, ַ ּפראצענט ווי
פירט ער זיך אויף הונדערט ָ כ'האב
ָ גאנצע ּפרשה, דער לוה" :פרעג נישטַ ,א ַ כורת ברית מיט דירַ ,אז דו וועסט בלייבן לעבן,
זאגט דער ּפסוק' :טרף נתן ליראיו' ,דער איד ָ געווארן ַא
ָ פארקויפן מיין הויז ...כ'בין געדארפט ַ
ַ דאס עסן וועט נישט ווערן פארדארבן, און ַאז ָ
האט געשטארבן פון הונגער .איי ,ער ָ ָ איז נישט גרויסער בעל חוב"... האט זיך ָאנגעהויבן
דאן ָ קלאּפן"ַ .
ַ ַאלעס וועט
זאגט דאך געזינדיגט? ָאבער דער אויבערשטער ָ ָ געווארן
ָ גאנצע וועלט איז דער מבול ווען די ַ
דער מלוה פרעגט ָאבער מיט אויפברויז" :דו
צוגעזאגט,
ָ כ'האב
ָ 'יזכור לעולם בריתו' -אויב דערנאך שטייט 'ויזכור אלקים
ָ אויסגעמעקט ,און
האב דיר געפרעגטצוגעזאגט ,איך ָ
ָ דאך
האסט מיר ָ
טאטע ,און ַאז צוגעזאגט! איך בין דיין ַ
ָ האב איך
ָ האט געדענקט זייןאת נח' ,דער אויבערשטער ָ
צאלן ,און
בא ָ
מאל אויב דו וועסט עס קענען ַ
צען ָ
כ'האב מבטיח געווען ,וועל איך עס מקיים זיין, ָ ברית .אפילו ס'קוקט אויס ַאז די וועלט איז חרוב
האב
דו האסט מיר מבטיח געווען ַאז ביז ַא חודש ָ
און מ'קען שוין נישט מקיים זיין די הבטחהָ ,אבער
גליון הבינני || 5
קריצט ַאריין אינעם מענטש .לויט‘ן טעם פונעם על בריתך שחתמת בבשרינו -דער רבוש"ע ָ
האט ס'זאל זיין ,פון מיין זייט וועל איך
ָ וואס
זאל זיין ָָ
חינוך איז עס ַא חותם ַאז מיר זענען ‘עבדים‘ ,און האט
וואס ער ָ
זיך צוגעבינדן צו אונז ,דורכדעם ָ האב כורת ברית געווען ַאזדיר העלפן ,ווייל איך ָ
חאגיז איז עס ַא חותם לויט‘ן טעם פונעם מהר“ם ַ ַאריינגעקריצט זיין חותם אין אונזער גוף! לעמאל העלפן! ָאט דעם ברית זענען ָ כ'וועל דיר ַא
ַאז מיר זענען ‘בנים למקום‘ .און ביידע זענען מ'זאגט די ּפסוקים פון זכרונות,
ָ מיר מעורר ווען
דער תכלית פונעם חותם – געדענקן די
אמת ,אם כבנים ואם כעבדים .דער אויבערשטער וואו ס'ווערט דערמאנט ַאז דער אויבערשטער
אהבה
איז סיי ‘אבינו‘ און סיי ‘מלכינו‘! און ַא איד לעמאל .ברוך אתה ָ געדענקט דעם ברית ַא
מאליגער וועג פון ַא חותם פלעגט זיין ַאז דער ַא ָ
דארף דינען השי“ת סיי אין מצבים פון אהבה ה' זוכר הברית.
צעלאזטע
ָ מ'האט עס צוערשט ַאריינגעלייגט אין ָ
און סיי אין מצבים פון טונקלקייט .ווען מ‘איז
וואקס ,און ַאזוי איז געבליבן איינגעקריצט די ַ דו ביזט מיינער און כביכול איך בין
דעמאלט דינט מען ָ ַארומגענומען מיט די חסדי ה‘ דיינער!
קיינמאל נישט געקענט ָ מ'האט עסָ צורה ַאז
דעם אויבערשטן מיט דער בחינה פון ַא ‘בן‘ ,און
ַארויסנעמעןַ ,אזויווי מ'קריצט היינט איין אין זאגט ַאז גלייך ווען ַא אידחאגיז ָדער מהר"ם ַ
סיטואציע פון חושך,ַ ווען מען געפינט זיך אין ַא
ראּפגיין .דערס'זאל נישט קענען ַא ָָ זילבערַ ,אז מאכט מען אים ַא כריתת ברית ווערט געבוירןַ ,
דעמאלט דינט מען אים ווי ַא געטרייער ‘עבד‘.
ָ
האט כורת ברית געווען מיט אונז ,כדי רבוש"ע ָ צומאל וועט דער מענטש ָ מיט'ן אויבערשטן.
טאקעאין דעם מושג פון ‘כריתת ברית‘ איז ַ זאלן געדענקן זיך אויפצופירן ריכטיג ,און מיר ָ דאס קינד קליין און פרעגן" :פיין ,יעצט איז ָ
סארט מצבים פון ‘בן‘ און ‘עבד‘. רהאן ביידע ָפא ַַ וואס ער זאלן געדענקן די גרויסע אהבה ָ כדי מיר ָ טאג ַאלט ,איךתמימות'דיג ,ער איז בסך הכל ַאכט ָ
וואס מ‘טוט מחמת ווייל ַא ברית איז בעצם עּפעס ָ האט צו אונז. ָ וועל רעדן מיט דיר אי"ה ווען ס'וועט זיך ָאנהויבן
ס‘פאדערט זיך
ָ רוואס
פא ָאהבהָ ,אבער די סיבה ַ יאר
לאמיר זען אויב ביי די זיבעצן ָ די נסיונותָ ...
טאקע ַאז לויט'ן טעם זאגט ַדער דרך פקודיך ָ
מאכן ַא ברית ,איז ווייל מ‘ווייסט ַאז ס‘וועלןצו ַ זאגטוועט ער אויך זיין ַאזוי תמימות'דיגָ "...
דארף ַא איד געדענקן חאגיזַ ,פונעם מהר"ם ַ
פארגעסן פון דער קומען זמנים ווען מ‘וועט ַ דאס איז גענוי דער ָאבער דער אויבערשטערָ :
וואס איז חתום גאנץ לעבן פון דעם ברית ָ ַא ַ
פארזיכערן ַאז דער רבוש“ע אהבה און מ‘וויל ַ באדייט פון דעם כריתת ברית! איך ווייס ַאז דער ַ
דאס וועט אים אויפוועקן זיין אהבת בבשרינוָ ,
לעמאל בלייבן ‘אבינו‘ און ‘מלכינו‘ אוןָ וועט ַא קליינער וועט גרויס ווערן ,ער וועט אי"ה לעבן
מאכן דעם חשבון "אויב ה' ,ווייל ער וועט זיך ַ
קיינמאל נישט געטוישט ווערן.
ָ ס‘וועט יארן אויף דער גרויסער וועלט און ס'וועט לאנגע ָ ַ
האב איךהאט מיר ַאזוי ליבָ ,דער אויבערשטער ָ
דאס איז איינס פון די יסודות פון אידישקייט, ָ דערפאר בין איך
ַ טאקעוואס ס'וועט זיין ,און ַ
זיין ָ
ריינטראכטן
ַ אים אויך ליב!"ַ .א איד דארף ַא
האטדורכגעפאלןָ ,
ַ ַאז אפילו ווען ַא איד איז חלילה זאך ,פאר ַאלעם ,כורת ברית מיט דעם די ערשטע ַ
נאנטקייט צום זא ָ
טאקע מיט ַא ַ צי ער לעבט ַ
דער רבוש“ע אים מקדים געווען ַא ‘רפואה למכה‘, איד" :דו ביזט מיינער און כביכול איך בין דיינער,
זאל תשובה טון אויב זיין אויבערשטן ,און ער ָ
לעמאל וואו צוריקצוגיין.
ָ האט ַא
און דער איד ָ אני לדודי ודודי לי".
אהבת ה‘ איז נישט געווען בשלימות.
האב כורת זאגט אים“ :איך ָ דער אויבערשטער ָ דאס גיבט דאך ַאזויפיל חיזוק פאר ַא איד!ָ
לעמאל מיט דיר און
ָ ברית געווען -איך בין ַא אם כבנים אם כעבדים שטארקע תביעהָ ,אבער
ַ אודאי איז עס אויך ַא
דו ביזט מיט מיר! קום צוריק ,וועסטו זען ווי דאס איז די ‘אלף בית‘ פון מצות
על כל ּפניםָ , געוואלדיגער חיזוק .ביים
ַ קודם כל איז עס ַא
ס‘ווערט צוריק ערוועקט אונזער ַאלטע אהבה!“ וואס דער אויבערשטער מילה :ס‘איז ַא חותם ָ דאנקן מיר דעם אויבערשטן דערויף: בענטשן ַ
ג
ראּפנעמען די ‘ערלה‘ פון ַאלע אונזערע חושים
שש אנכי על אמרתך; ַא ָ
וואס
האט ַא געוויסע נשמה און ַא דערהער ָמצוה ָ דאס וועט דיר אויסלייטערן“.
ווייל ָ דאס
ראּפצושניידן ָ
די שלימות איזַ :א ָ
מ‘דארף מקיים
ַ ליגט אין דעם מהות פון דער מצוה. איבריגע
מילה אויף ַאלע חושים האט דער רבוש“ע ָאט דעם חותם פון מילה ָ
זיין די מצוה אויף למעשה ווי ס‘שטייט אין דער
דארף מען דערהערן דעם נאכדעם ַ תורה ,און ָ דער ענין דערפון ווערט ערקלערט אין באפוילן ַאריינצוקריצן דוקא אויף ַא געוויסע
אונז ַ
ספה“ק עבודת יששכר (ּפרשת וירא ,מהרה“ק רבי יששכר שאפן דעם מענטש מיט אן בא ַ
האט ַ צורהַ ,אז ער ָ
זאכן.
מהות פון דער מצוה לגבי ַאלע ַאנדערע ַ
דוב מוואלברוז זי“ע) -און דער זעלבער יסוד שטייט האט אונז געגעבן די מצוהאיבריגע הויט ,און ער ָ
דאס זעלבע איז ביי ברית מילה :אויב דו זעסט ָ סאך ַאנדערע ספרים הק‘ ַ -אז דער מושג אין ַא ַ זאל
ראּפשניידן ,כדי ַאז דורכדעם ָ
דאס ַא ָ
מ'זאל ָ
ַאז ָ
געמאכט ַאז די כריתתַ האטַאז דער רבוש“ע ָ ראּפצונעמען איבריגע מותרות, פון ‘מילה‘ַ ,א ָ גאנץ.
מען ווערן ַ
סארט אופן ,נישט סתם זא ָזאל זיין אויף ַא ַ
ברית ָ איז שייך ביי ַאלע איברים פונעם מענטש .צום
נאר
מאכן ַא סימן אויף דיין פינגערָ , מ‘זאל ַ ָ ַאז עס שטייט אין מדרש תנחומא (ּפרשת תזריע)
ביישּפיל :כלּפי דעם חוש פונעם ‘דיבור‘ מיט‘ן
שאפן ַאן איבריגע ‘מותרות‘ צום גוף בא ַהאט ַ ער ָ האט געפרעגט פון ַאז טורנוסרופוס הרשע ָ
ראּפשניידן מ‘זאל ַא ָ
מויל ,איז די מצוה פון מילה ַאז ָ
דאסראּפנעמען ,איז ָ
האט עס געהייסן ַא ָ און ער ָ רבי עקיבא :אויב דער אויבערשטער וויל ַאז
מ‘זאל נישט רעדן ַאלעס די איבריגע דיבורים און ָ רוואס איז דער פא ָראּפנעמען די ערלהַ , מ‘זאל ַא ָ
ָ
געוואלדיגער לימוד אויך אויף ַאלע ַאנדערע ַ ַא מ‘האט אויפ‘ן צינג; כלּפי דעם חוש פון ָ וואס ָ
אברים און חושים. האט אים געווארן מהול? ָ ָ מענטש נישט געבוירן
‘ראיה‘ מיט די אויגן ,איז די מצוה פון מילה ַאז רבי עקיבא געענטפערט :לפי שלא נתן הקב“ה
פאר‘ן אויבערשטן
נוצן די חושים נאר ַ ראּפשניידן די איבריגע ראיות און קוקן מ‘זאל ַא ָ
ָ לישראל את המצוות אלא כדי לצרף בהן -די
פאר‘ן מענטשהאט געגעבן ַ
דער אויבערשטער ָ נאר וואו ס‘איז מותר; כלּפי דעם חוש פון ‘הליכה‘ זאלן זיך משלים געווארן ַאז מיר ָ
ָ מצוה איז געגעבן
מורא‘דיגע כוחות פון חיים ,פון שכל ,פון כח, מ‘זאל
ָ מיט די פיס ,איז די מצוה פון מילה ַאז געמאכט
ַ האט סּפעציעל זיין .דער אויבערשטער ָ
דאס זענען ממש פון דיבור ,פון הולדה א.א.ווָ . מ‘דארף נישט ,און ַ צוריקהאלטן פון גיין וואו
ַ זיך ס‘זאל זיין אן איבעריג ָ סארט מציאות ַאז זא ָ ַא ַ
האט דער מענטש רוואס ָ
פא ָ געטליכע כוחותַ . פאר ַא דבר מ‘דארף ַַ דארט וואו מ‘זאל גיין נאר ָ ָ האבפאר‘ן איד“ :איך ָ זאגט ַ שטיקל הויט ,און ער ָ
האט ַא תפקיד ַאז
באקומען די כוחות? ווייל ער ָ
ַ מצוה .א.א.וו. ראּפנעמעןָ ,אבער איך וויל עס ַאליין געקענט ַא ָ
די שכינה זאל רוען אויף איםָ .אבער היות דער לעמאלַ ,אז יעדע
ָ דאס איז אייגנטליך ַא יסוד ַא
ָ ראּפצונעמען, דאס ַא ָ
זאלסט עוסק זיין ָ דוקא ַאז דו ָ
|| 6גליון הבינני
געהאט שכל.
ַ האבנאך איידער איך ָזא מתנה ָ ַא ַ זאל זיין
געוואלט ַאז דער מענטש ָ
ָ האט
רבוש“ע ָ
ראּפגענומען מייןמ‘האט ַא ָ
ָ ס‘איז דאך ַא נס ַאז האט ער אים אויך ַא חידוש מער ווי די מלאכיםָ ,
געוואלדיגן כח צו
ַ דאס גיבט מיר דעם
ראּפנעמען די ערלה פון מיינע
ערלהָ ,
קענען ווייטער ַא ָ
דעריבער איז געגעבן ַא גרויסן יצר הרע .און ַאצינד ,אויב דער
דארף ער פאר‘ן רבוש“עַ ,איד וויל זיין אן עבד ַ
אברים און חושים“. מען כורת ברית מ‘דארף.
ַ מ‘דארף און ווען
ַ נוצן די חושים נאר וואו
ַא סעודת ברית אויפ‘ן ערלת הלב...
הרה“ק רבי שלום שכנא פון פראהבישט זי“ע
ַאז די אהבה וואס דער גוף ווערט געבוירן, אין דער מינוט ָ
הייבט ער שוין ָאן צו וויינען און שטויסן .ער
מאל זיך ָאּפגעשטעלט אויפ‘ן וועג ביי האט ַא ָ
ָ לעמאל
ָ זאל ַא האט שוין רצונות ...און האט שוין ַא דעה ,ער ָ
היות די נשמה איז צוגעבינדן צו ַא גוף ,וועט
ָ
האט געבעטן פון דעם בעל
זאל ַארויסברענגען ַאביסל לחיים
אן אכסני‘ ,און ער ָ
האכסני‘ ַאז ער ָ בלייבן דער גוף שלעפן ַאז די חושים זאלן ווערן גענוצט
וואס זענען איבריג. אויך פאר ַאזעלכע אופנים ָ
וואס זענען מיטגעקומעןָ .אבער פאר די חסידים ָ
רויסגעכאּפט
ַ מ‘האט עס ַא
ָ ווייל ‘כמוצא שלל רב‘ - געזאגט :איךָ האט דער אויבערשטער דערפאר ָ
ַ
געוואלדיגער
ַ דער בעל האכסני‘ איז געווען ַא
פאר‘ן אויבערשטן.
און געברענגט ַ געב דיר ַא מצוה מיט ַא חותם ,צו געדענקן ַאז
האט ַארויסגעגעבן בלויז ַא ּפיצל קמצן ,און ער ָ
דו ביזט מיין קינד און מיין עבד ,דער חותם איז
מ‘האט קוים געקענט טועם ָ וואס
גלעזל ,פון ָ זאגט ַאז ברית מילה איז מגלה דער שפת אמת ָ
ראּפשניידןזאלסט ַא ָזא אופן ַאז דו ָ
דוקא אויף ַא ַ
האט הרה“ק רבי שלום זיין .זעענדיג דעם מצב ָ ראּפ די מותרות ,ווערט זיין
ַאז ווען ַא איד נעמט ַא ָ
זאלסט נוצן די חושים נאר וואו די מותרות ,דו ָ
גאנצעטאש ַא ַשכנא זי“ע ַארויסגענומען פון זיין ַ מאטיש מחובר צום אויבערשטן. אויטא ַ
ָ ּפנימיות
זאלסטו פאר עבודת ה‘ ,און אויב נישטָ , מ‘דארף ַ
ַ
דאס אויסגעטיילט האט ָ בראנפן און ער ָ
פלעשל ָ דאס איז דער זעלבער יסוד ווי פריער ,נאר מיט ָ
דאס איז דער יסוד פון ַא איד! עס נישט נוצןָ .
האבן זיך געוואונטשן פאר יעדן .די חסידים ָ נאך ַא קנייטש פון חיזוק :דער מהות פון ַא איד ָ
נאך ַא קורצע צייט איז דער צדיק לחיים ,און ָ דא
נאנט מיט‘ן רבוש“ע ,נאר ס‘איז ָ לעמאל ָ
ָ איז ַא דארפסט נישט זוכן קיין תענוגַ
רויסגעפארן ווייטער אין וועג.
ָ ַא דאס ָאּפָ ,אבער אין דער האלטן ָ וואס ַ
לבושים ָ אינדרויסן!
ראּפ דעם לבוש ,קומט וואס מ‘נעמט ַא ָ מינוט ָ פאר‘ן ווען ַא איד נוצט זיינע חושים נאר ַ
נאכ‘ן פארן ַאביסל ווייטער ,זעען די חסידים ָ
צוריק דער ָאריגינעלער אמת ,און ער איז ווערט דאס דער חותם פון ַא קנעכט ָ
וואס רבוש“ע ,איז ָ
נאך און שרייט: ווי דער בעל האכסני‘ לויפט זיי ָ
האפטן צום אויבערשטן! בא ָ
ַ האר ,און ס‘איז איז נכנע און איז משועבד צו זיין ַ
מאךוועקגעפארן ,איך ַ
ָ רוואס זענט איר שוין ַא
“פא ָ
ַ
טאטע .ווייל אויך דער חותם פון ַא קינד צו זיין ַ
דאך ַא סעודת ברית ביי מיר אין שטוב ,קומט ָ גאנצן לעבן
פאר‘ן ַ
מצות מילה ַ רוואס וויל ַא מענטש נוצן די חושים אויפ‘ן פא ַָ
צוריק זיך צו משתתף זיין ביי דער סעודה“ .זיי קומט אויס ַאז ווען ַא מענטש איז זיך דאסוויבאלד ער שּפירט ַאז ָ ַ ּפלאץ?
אומריכטיגן ַ
דאך האבן זיך ַאלע געוואונדערט“ :מיר זענען ָ ָ פארשטייט ער ַאז דער מתבונן אין מצות מילהַ , גייט אים ברענגען ַא געוויסע תענוג און חיות.
מ‘האט נישטָ יעצט געווען ביי דיר אין שטוב ,און זאל אונזוואס ָ
האט אונז געגעבן ַא מצוה ָ רבוש“ע ָ נאנט ער איז ָאבער אויב ער וועט דערהערן ווי ָ
דא ַא יולדת מיט ַא ווארט ַאז ס‘איז ָ געהערט קיין ָ גאנץ לעבןַ .א איד דארף שטענדיג באגלייטן ַא ַ ַ מיט'ן מלך מלכי המלכים ,און וויפיל תענוגים
געזאגט“ :ניין ניין,ָ האט דער בעל אכסני‘ קינד?“ָ , ראּפצונעמען די ערלה פון ַאלע זיינע ַארבעטן ַא ָ זאל זיך ַאביסעלע האבן ווען ער ָ ער קען ָ
האט איך בין דער רך הנימול! ...ווען דער רבי ָ זאגט‘ :ומלתם אברים און חושים ,ווי דער ּפסוק ָ דערנענטערן צום אויבערשטן ,וועט ער שוין
ראּפגענומען האט ער ַא ָ בראנפן ָ געטיילט פונעם ָ זאל נישט לויפן הארץ ָ את ערלת לבבכם‘ – דיין ַ דערמאנט
ַ דארפן די מותרות! דער חותם נישט ַ
האט זיך געטוישט הארץ ָ מיין ערלת הלב ,מיין ַ ס‘זאל זיין געווידמעטָ ס‘דארף נישט ,און ַ וואו וואסוואס טוסטו? די תענוג ָ אים :וואו גייסטו? ָ
געווארן די מדה פון ָ און ס‘איז ַארויסגעשניטן הארץ איז יא טון .די ַ ס‘דארף ָ
ַ וואס
זאכן ָ פאר די ַ דא אין דעם חותם ַאליין, דו זוכסט געפינט זיך ָ
טאקע צוגעשטעלט האט זיי ַ קמצנות“ ...דער איד ָ דארפסט זאך ,דו ַ ווארימע און לעכטיגע ַ זא ַ דאך ַא ַ טאטן אין הימל ,דו נאנט מיט‘ן ַ דו ביזט דאך ַאזוי ָ
טאג איז זיין ַא גרויסע סעודה ,און זינט יענעם ָ ראּפנעמען די לבושים דערפון. נאר ַא ָ באקומען ַאלע תענוגים! קענסט פון אים ַ
האט פאר ָארימעלייט און ער ָ שטוב געווען ָאפן ַ
איינס פון די לבושים פונעם הארץ איז דער פאר‘ן
שטארקייט ַַ טאקע די
ָאט די ידיעה גיבט ַ
האנט. פארטיילט צדקה מיט ַא ברייטע ַ ַ
רוואס
פא ָ
דארטַ .וואס זיצט ָ געפיל פון ‘קנאה‘ ָ וואס
קאנט ָ
בא ַ מענטש צו זיין ָאּפגעהיטן .ס‘איז ַ
מילה העלפט ָאּפצושיילן די לבושים נאך
צולאזן? לייג צוביסלעך ַאריין ָָ זאלסטו עס ָ דער רמב“ם ברענגט אין מורה נבוכים ַאז די
דאס איז דער ַאלע צדיקים זענען מסביר ַאז ָ ראּפ די קנאה ,און
וואס נעמט ַא ָ ַאביסל אמונה ָ ּפשוואכן דעם כח
ַ מצוה פון מילה טוט במציאות ָא
ּפשוט‘ער ּפשט פון מצות מילה .די מדה פון ‘יסוד‘ הארץ הייבט אן
וויאזוי דיין ַ
דעמאלט וועסטו זען ַ ָ ּפראקטישע חלק פון ַ התאוה .קומט אויס ַאז די
וואס איז ‘מקשר‘ ַאלע חושים .קומט איז די מדה ָ גיין אויפ‘ן ריכטיגן וועג. דער מצוה און דער ּפנימיות'דיגער כוונה דערפון,
ראּפצונעמען אויס ַאז די מצוה פון מילה העלפט ַא ָ הארץ זענען די געפילן נאך ַא לבוש פונעם ַ ָ זענען ממש דער זעלבער עניןַ ,אז דער מענטש
ס‘האט אין זיך ַא
ָ די ערלה פון ַאלע אברים ,ווייל פון ‘אהבה חיצוניות‘ .דער מענטש איז משוגע זאל זיך משעבד זיין צום רבוש“ע און נישט נוצן ָ
התקשרות צו ַאלע חושים און צו ַאלע איברים. שטארק ,ער לויפט
ַ אויף עּפעס ,ער וויל עס ַאזוי זיינע חושים פאר עּפעס ַאנדערש.
האט ַאזויפיל חושים און יעדער מענטש ָ ראּפ דעם
נאך ...קום ַאהער ַא מינוט! נעם ַא ָ עס ָ כאּפ עס ַארויס!
כמוצא שלל רב – ַ
וואס זענען ַארומגענומען מיט געטליכע כוחות ָ באקומען די ָאריגינעלע לבוש ,וועסטו קענען ַ דער משך חכמה (הפטרת ּפרשת לך) איז מסביר
אן ערלה .און די ערלה איז גורם ַאז דער מענטש געשמאק.
ַ תענוג פון קרבת ה‘ ָ
וואס איז ַאזוי וואס חז“ל דרש‘נען (מנחות מג ,ב) אויפ‘ן ּפסוק ‘שש
ָ
זאל נוצן די חושים צו ווערן דערווייטערט פון זיין באקומט די כוחות דערויף ווען יעדער איד ַ דאס מיינט
אנכי על אמרתך כמוצא שלל רב‘ַ ,אז ָ
ווילאנג די
ַ ַא ‘בן‘ און אן ‘עבד‘ צום אויבערשטן. מ‘מאכט אים ַא ברית מילה ַאלס קליין קינד.ַ מ‘האט
ָ וואס
מצות מילה ,ווייל ‘שלל‘ איז עּפעס ָ
לבושים זענען צוגעבינדן צו די חושים און צו די דאנקט ערדאסַ ,פארשטייט ָ און ווען דער איד ַ צוגענומען פון ַא צווייטן .ביי מילה נעמט דער
אברים ,ווערט ער דערווייטערט פון השי“ת ,די געווארן
ָ דעם אויבערשטן“ :ברוך ה‘ ַאז איך בין וואלט געקענט נכשל ּפלאץ וואו ער ָ ַ מענטש ַא
אויגן שלעפן אים ַאוועק ,דער דיבור שלעּפט אים דארף נישט דאס מיינט ַאז איך ַ גע‘מל‘ט! ָ כאּפט עס ַארויס פון דער סטרא אחרא, ווערן ,ער ַ
נאך איינגערעדט ַאוועק ,א.א.וו .דער מענטש איז ָ כ‘האב שוין די סייעתא
ָ ָאנהויבן פון פריש נאר דאספאר‘ן רבוש“עָ .לאזט זיך גיסן בלוט ַ און ער ָ
איבעראל און רעדן
ָ רמאל‘ צו קוקן
‘נא ַ
ַאז ס‘איז ָ האט מיר געגעבן דשמיא .דער אויבערשטער ָ איז די גרויסע שמחה פון ‘שש אנכי על אמרתך‘,
גליון הבינני || 7
פאר‘ן מענטש דעם די מצוה פון מילה גיבט ַ באקומעןַ :א
האבן ַ
געוואלדיגע מתנה מיר ָ ַ רא
פא ַ ַ פארקרומט! נעם דאס איז דאך ַאזוי ַַאלעסָ ,אבער ָ
ראּפנעמען
כח צו גיין ווייטער ,עס העלפט אים ַא ָ חותם פון ‘עבד‘ און ַא חותם פון ‘בן‘ .דער חותם ראּפ דעם לבוש פון דיינע אברים און ַ
באנוץ ַא ָ
דעם לבוש פון ַאלע ַאנדערע חושים ,און עס געווארן סּפעציעל אויף
ָ פון מילה איז געגעבן פאר‘ן אמת‘ן תכלית אויף זיך מיט דיינע חושים ַ
דא
וואס איז ָ
דערמאנט אים די אהבה ָ
ַ באגלייט און
ַ ראּפנעמען דעם ‘ערלה‘מ‘דארף ַא ָ
ַ זא צורה ַאז ַא ַ סאך
דאס איז ַא ַגעווארןָ .
ָ שאפן
בא ַוואס זיי זענען ַ
ָ
צווישן דעם איד מיט‘ן רבוש“ע .ווען מ‘געדענקט וואס דער
וואס נעמט ַארום די געטליכע כוחות ָ ָ סאך גלייכער.סאך געזונטער ,און ַא ַרמאלערַ ,א ַ
נא ַ ָ
דאס ַאליין די בעסטע עצה ַאז ָ
מ'זאל די אהבה איז ָ זאלן ווערן
האט אונז געגעבן כדי מיר ָ רבוש“ע ָ ַאזוי קומט באמת דער מציאות פונעם מענטש!
זיין ָאּפגעהיטן און הייליג! נאנט מיט אים. ָ וואס
כאּפן נישט ָ
מיר דרייען זיך ַארום און מיר ַ
עקידת יצחק; די ישועה איז געקומען דוקא ‘צוליב‘
די שוועריגקייט...
האבן קיין קינדער ,ווייל זיין נשמה איז
האט יצחק נישט געקענט ָ צוערשט ָ דער גרויסער נסיון פון אברהם אבינו
געווארן אויפ‘ן
ָ וואס ער איז נעקדנאכדעם ָגעווען פון ‘סטרא דנוקבא‘ ,נאר ָ
זאגן ַאז איינס פון די שווערסטע נסיונות פון ‘עקידת די ספרים הק' ָ
וואס קען ָיא ברענגען
געווארן זיין נשמה צו ַא נשמה ָ
ָ מזבח איז אויפגעטוישט געהאט אין
ַ האט
וואס אברהם אבינו ָ יצחק‘ איז געווען די גרויסע סתירה ָ
קינדער .קומט אויס ַאז די הבטחה פון השי“ת ‘כי ביצחק יקרא לך זרע‘ איז קלארע הבטחה פון השי“ת באקומען ַא ָ האט ער ַ זיין מחשבה .פון איין זייט ָ
צושטאנד געקומען ,דוקא דורך די פעולה פון ‘עקידת יצחק‘ָ ,
וואס ַ למעשה פאלק פון יצחק‘ ,כי ביצחק יקרא אליינס ַאז עס גייט ַארויסקומען ַא אידיש ָ
האט אויסגעקוקט ווי די גרעסטע סתירה צו דער הבטחה! ָ זאגט אים יעצט דער אויבערשטער ַאז לך זרע‘ ,און פון דער ַאנדערער זייט ָ
צוגעזאגט ַאז ס‘וועט
ָ דער מענטש טענה‘ט“ :רבוש“ע ,האסט דאך מיר האט אים פאר ַא קרבן אויפ‘ן מזבחָ .אט די סתירה ָ זאל מקריב זיין יצחק ַ ער ָ
צוגעזאגט ,און
ָ האב איך דיר
זאגט אים דער רבוש“ע :אודאי ָ מיר זיין גוט“ָ , זאגט מיר דער רבוש“ע ַאז ס‘וועט זיין ‘טוב “דא ָ
מורא‘דיג מבלבל געוועןָ :
טאקע זיין גוטָ ,אבער ס‘זאל דיר ַ
טאקע אינמיטן אויספירן ַאז ָ
האלט עס ַ איך ַ כ'זאל אים מקריב זיין אויפ‘ן מזבח“.
דא הייסט ער ַאז ָ הנגלה‘ ,און ָ
זאך ,בינד זיך גוט צו צום מזבח! זיי גרייט אויף אמונה מיט
איך בעט דיר איין ַ
וואס איך
מסירת נפש! דורך דיין מסירת נפש וועסטו זוכה זיין צו דעם גוטס ָ הארץ ,איז
דא ‘עקידת יצחק‘ אין ַ
ַאז ס‘איז ָ
האב דיר ָאנגעגרייט!
ָ נישטא קיין קשיות
ָ
געדארפט זיין ַא חלק פון דעם נסיון פון דער עקידה, ַ האט
ָאט די סתירה ָ
דער ‘טוב הנגלה‘ וועט זיכער ָאנקומען וואלט
וואלט אברהם אבינו געוואוסט די תשובה פון ָאנהויבָ , ווייל אויב ָ
מאכן
דא ַ דארף ָ “אה ,מען ַגעטראכטָ :
ַ געפעלט פון זיין מסירת נפש .ער ָ
וואלט
ַא איד דארף גלייבן ַאז דער רבוש“ע ברענגט אים שטענדיג צו ַא בעסערן
האט אים דערפאר ָ
ַ וואס וועט ברענגען ישועות“... עּפעס ַא פרישע סגולה ָ
פאר
ּפלאץ! דער רבוש“ע איז דער גרעסטער ‘טוב ומטיב‘ ,ער וויל גוטס טון ַ ַ
באליבטןגעזאגט“ :מען רעדט נישט פון קיין שום סגולה .נעם דיין ַ ָ השי“ת
יעדן איד מיט ַא ‘טוב הנגלה‘ ,ער וויל אונז געבן ָאפענע גוטס ,סיי אויף דער זאך ,אפילו דו
דאס איז די בעסטע ַ קינד יצחק ,זיי אים מקריב ,און גלייב ַאז ָ
דארף דערזאל געשען ַ דאס ָ וועלט און סיי אויף יענער וועלטָ .אבער כדי ָ דאס איז גוט“.וויאזוי ָ
פארשטייסט נישט ַ ַ
דארף ער יעצט ַארבעטןדערפאר ַ
ַ ּפראצעדור ,און
מענטש צוערשט דורכגיין ַא ָ
דאס איז זיין עבודה.
אויף מסירות נפשָ . ַא איד גייט ַארויס אויפ‘ן וועג צו ַא לוי‘ ל“ע ,און ער פרעגט מיט ַא
דאס איז גוט?“ָ ,אבער די עבודה
זאגן ַאז ָ
“וויאזוי קען מען ָ
ַ צעבראכנקייט:
ָ
דאס
זאגן ‘חייב אדם לברך על הרעה כשם שמברך על הטובה‘ָ . חז“ל ָ האט הארץַ ,אזויווי אברהם אבינו ָ
וואס ָ מאכן אן ‘עקידת יצחק‘ אין ַאיז צו ַ
מיינט ַאז השי“ת איז מטיב מיט‘ן מענטש אפילו ווען עס קוקט אויס שלעכט, געווארן.
ָ פארענטפערטנישט געפרעגט קיין קשיות ,און שּפעטער איז ַאלעס ַ
פאר'ן מענטש ַא טובה
נאכמער ,דער יעצטיגער מצב וועט זיכער ברענגען ַ און ָ
געווארן די הבטחה!
ָ דוקא דורך די עקידה איז אויסגעפירט
וויאזוי דער ‘טוב הנגלה‘ וועט
נאכנישט וויסן ווען און ַ
כאטש ער קען ָ‘בנגלה‘ָ ,
אים ָאנקומען. טאקע אין אור החיים הק' ַאז
ביי דער מעשה פון ‘עקידת יצחק‘ שטייט ַ
פטרון הפצה פטרון חודש חשון
718. 686. 8300
קול הבינני
ארה"ב
072. 257. 7726 א"י נתנדב על ידי
נתנדב על ידי
הי"ו ר' יואל צבי בן רבקה גענענדיל
0333. 070. 6585 בריטניה הרוצה בעילום שם
לברכה והצלחה בכל הענינים
זכות לימוד תורה דרבים של אלפי ישראל יעמוד להם ולב"ב להתברך
0480. 20. 16. 18 בלגיה זכות לימוד תורה דרבים של אלפי ישראל יעמוד להם ולב"ב להתברך בבני חיי מזוני רויחי מתוך בריות גופא ונהורא מעליא אמן.
בבני חיי מזוני רויחי מתוך בריות גופא ונהורא מעליא אמן.
לקבל הגליון בקביעות ע"י אימייל info machonhavineini. com -
ביהמ"ד ויואל משה ביהמ"ד נצח ישראל
בית ביהמ"ד סאטמאר 26לאקער 42 ביהמ"ד אהל פיגא ביהמ"ד ישמח סאטמאר לאקער 40פארשעי ביהמ"ד סאטמאר–בנין בראך–לאקער #213 ביהמ"ד סאטמאר 53לאקער #62
המדרש ביהמ"ד וויזשניץ לונדון לאקאר 25 משה ביהמ"ד בית ביהמ"ד סאטמאר 13ביהמ"ד סטאלין ביהמ"ד בראשוב–לאקער 58Central Market ביהמ"ד קראסנא לאקער #166
קהל חרדים בואנוס איירעס לאנדאן :ביהמ"ד ביאלא 45לאקער 33 ביהמ"ד אבני צדק קרית יואל :אלעזר ביהמ"ד ראדאשיץ לאקער 25
ביהמ"ד הגדול וויזניץ עירמאנט
מאנסי: ביהמ"ד וויען–שמש שטיבעל וויליאמסבורג: ביהמ"ד ראחמיסטריווקא–ליד המקוה בארא פארק: ניתן להשיג הגליון
לאקער ביהמ"ד בּית התלמוד ליד הביהמ״ד ביהמ"ד רב טוב ביהמ"ד בית לאקער 219
ביהמ״ד קראלי–שמש שטיבעל ביהמ"ד טאהש–ליד המקוה במקומות הבאים:
109 ביהמ"ד חברה ש"ס בביהמ" ביהמ"ד בית דוב מנחם זאב ביהמ"ד סאטמאר The Winery 18 Ave
ביהמ"ד ווילעדניק בנין שיף
|| 8גליון הבינני
