מיין שבת אוצר · Mein Shabbos Otzar — וירא (2026-10-26)

אֹוצרר
אֹוצָ יין ַש
ש ָּבת ַמַמיין
בס“ד
מאה שנה
ָ
לפטירת כ“ק מרן
מהרי“ד מבעלזא זי“ע
כ“ב מר-חשון
מיט ווערטער שיינע ,פאר גרויסע און קליינע.
תרפ“ז-תשפ“ז פ .מאזעסזאהן “ -המחנה החרדי“
רשה
רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ
מתורת ׁ
ׁ רטער -פ‘ וירא תשפ“ז
ווע ֶ
ֶפערל ֶ
וירא אליו ה‘ באלוני ממרא והוא יושב פתח האוהל כחום היום. והוא יושב פתח האוהל כחום היום (וירא יח:א)
(וירא יח:א) ווען אברהם אבינו האט אריינגענומען א גאסט אין זיין שטוב ,איז ער
די מפרשים פרעגן (עיין רא“ם בפרשתנו יז ,כה) ,פארוואס האט אברהם געבליבן זיצן “פתח האוהל“ ביים טיהר ,כדי די געסט זאלן זיך גוט שפיהרן
אבינו זיך נישט גע‘מל‘ט איידער דער באשעפער האט אים געהייסן ,ער אז זיי זענען די בעלי הבית ווי ביי זיך אין שטוב.
האט דאך מקיים געווען די גאנצע תורה (יומא כח ,):כאטש די תורה איז נאך (הרה“ק רבי יעקב דוד מאמשינוב זי“ע)
דעמאלט נישט געגעבן געווארן? מ‘קען זאגן א טעם לויט‘ן זוהר הק‘ (ח“א והוא יושב פתח האוהל( ...וירא יח:א)
צ“א ,א,ב ,צ“ח ,א ,ב; ועי‘ ‘אור החיים“ הק‘ בפסוק ),אז נאכדעם וואס אברהם רש"י" :לראות אם יש עובר ושב ויכנסם בביתו".
אבינו האט זיך גע‘מל‘ט ,האט ער זוכה געווען צו א גאר הויכע מדרגה פון “לראות אם יש עובר“—,צו זעהן אויב ס‘איז דא איינער וואס האט
התגלות הנבואה ,ווי פאר ער האט זיך גע‘מל‘ט .אזוי ווי ס‘שטייט“ :וירא אליו געטוען אן עבירה ח“ו“ ,ושב“—,און ער וויל תשובה טוען ,און וועלן זיך
ה‘“ (עי“ש) .מיט דעם ווערט פארענטפערט פארוואס אברהם האט זיך נישט צוריק קעהרן פון זיינע שלעכטע וועגן“ ,ויכניסם בביתו“—,וועט ער אים
גע‘מל‘ט ביז דער באשעפער האט אים געהייסן ,ווייל ער האט געוואוסט אריינברענגען תחת כנפי השכינה ,צו ווייזן ווי אזוי צו דינען דער באשעפער.
אז נאך די מילה וועט ער זוכה זיין צו א גאר גרויסע און הויכע מדרגה אין (“תפארת שלמה“)
התגלות נבואה ,האט ער חושש געווען ,אז נאכדעם וועט ער נישט קענען וירא אליו ה‘ ...וישא עיניו והנה שלשה אנשים( .וירא יח:ב)
דינען דעם באשעפער מיט אמונה פשוטה ,וואוסנדיג ,אז ווען א מענטש חז“ל זאגן :די שכינה רוהט נישט נאר פון א שמחה של מצוה ,און דא איז
איז אליין משיג די מדריגות ,איז נישט שייך קיין אמונה (ראה “בני יששבר“ אברהם געווען פארווייטאגט פון די מילה“ .וישא עיניו“—,האט אים דער
מאמרי חודש סיון מאמר ה אות יט) ,און צו דינען דעם באשעפער מיט אן באשעפער צוגעשיקט געסט ,האט ער זיך מיט זיי געפרייט בשמחה של
אמונה פשוטה ותמימה ,איז ענדערשט ווי דינען דעם באשעפער ,מתוך מצוה“ ,וירא אליו ה‘“ —,האט זיך דער באשעפער געקענט צו אים באווייזן.
ידיעה והשגה .אבער אין אמת‘ן ,נאכדעם וואס אברהם האט זיך גע‘מל‘ט (חתם סופר)
און זוכה געווען צו די גרויסע און הויכע התגלות פון “וירא אליו ה‘“ האט וירא אליו ה‘( .וירא יח:ב)
ער אויך זוכה געווען צו א הויכע מדריגה פון אמונה פשוטה ,ווייל ער האט רש“י :לבקר את החולה .אמר רבי חמא בר חנינא :יום שלישי למילתו היה ,ובא הקדוש
אויך פארשטאנען אז ער איז נאכנישט צוגעקומען צום פולען תכלית פון ברוך הוא ושאל בשלומו.
השגה ,און אלעס וואס ער האט משיג געווען ,איז גארנישט ,ווייל ס‘איז דא פונעם לשון ‘וירא‘ איז געדרינגען אז דער באשעפער איז אים געקומען
נאך און נאך אהן א גבול און תכלית .אזוי ווי ס‘איז באקאנט אז דער עלטער נאר מבקר חולה זיין ,ווייל ס‘שטייט נישט דערנאך אז דער באשעפער זאל
ז“ל [מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע] האט אמאהל זוכה געווען צו א גאר גרויסע האבן געזאגט אדער גערעדט מיט אברהם .דער פסוק לערנט אונז א דרך
התגלות ,און מער וואס ער האט זיך געפרייט אז ער האט זוכה געווען צו ארץ ,אז מ‘דארף גיין באזוכן א קראנקן ,און אפילו מ‘רעדט נישט מיט אים,
עצם התגלות ,איז זיין שמחה געווען גרעסער אז ער זעהט און פארשטייט אז ווי למשל ער שלאפט ,זאל מען זאגן פאר‘ן חולה אז דער און דער איז אים
ס‘איז דא נאך און נאך ,העכער‘ס פון העכער וואס ער האט נאכנישט משיג געקומען באזוכן.
(רא“ש על התורה)
געווען .דאס איז פשט אין פסוק“ :וירא אליו ה‘“—,ער האט זוכה געווען צו
א גאר גרויסע התגלות הנבואה אויף א הויכע מדרגה ,פונדעסטוועגן“ ,והוא עושה לושי ועשי עגות (וירא יח:ו)
ישב פתח האהל“ ,איז זיין עבודה איז געווען מתוך אמונה פשוטה ,כאילו האט דען שרה נישט געוואוסט ,אז צו מאכן עוגות דארף מען פריער
ער זיצט נאך ביים טיהר ,אז אלע זיינע השגות זענען גארנישט כלפי גדלות קנעטן? נאר חז“ל זאגן אז ס‘איז געווען פסח .האט אברהם צוגעיאגט שרה,
הבורא ית“ש .מיט דעם קען מען פארשטיין וואס מ‘זאגט ביים בענטשן ביי זי זאל קנעטן דעם טייג און באלד מאכן עוגות ,כדי ס‘זאל נישט ווערן חמץ.
א סעודת ברית מילה “הרחמן הוא יברך רך הנמול לשמונה ויהיו ידיו ולבו (אגרא דכלה)
לאל אמונה ,ויזכה לראות פני השכינה שלש פעמים בשנה“ ,אז “ידיו ולבו ואל הבקר רץ אברהם (וירא יח:ז)
זאלן זיין לא-ל אמונה“ ,אויך ווען ער וועט זוכה זיין “לראות פני השכינה אברהם אבינו האט געזאגט פאר די געסט “פת לחם“ ,ברויט .אבער נאכ‘ן
שלוש פעמים בשנה“ ,כאטש ער וועט משיג זיין גרויסע השגות ביים עולה וועלן זיי אויך געבן פלייש“ ,ואל הבקר רץ אברהם“—,איז ער שנעל געלאפן
רגל זיין ,זאל ער וויסן אז ס‘איז דא נאך העכער‘ס און העכער‘ס ,וואס ער צום בקר ,איידער דער יצר הרע וועט אים פרובירן איינרעדן אז ס‘פעהלט
האט נאכנישט משיג געווען ,און ער זאל ווייטער דינען דעם באשעפער מיט נישט אויס צו געבן פלייש.
(דער הייליגער ‘חתם סופר‘ זי“ע)
אמונה פשוטה.
-(כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע)- והוא עומד עליהם תחת העץ ויאכלו וירא יח:ח)
חז“ל (ברכות כו ):זאגן“ :אין עמידה אלא תפילה“ ,קען מען לויט דעם
המשך בעמוד הבא >->->->->- המשך בעמוד הבא >->->->->-
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת א פ‘ וירא תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה
רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ
מתורת ׁ
ׁ רטער -פ‘ וירא תשפ“ז
ווע ֶ
ֶפערל ֶ
>->->->->- >->->->->-
והוא ישב פתח האוהל( ...וירא יח:א) ערקלעהרן‘ ,והוא עומד עליהם...ויאכלו‘ ,אברהם אבינו האט געדאוונט צום
רש"י :יָשֵב כתוב ביקש לעמוד אמר לו הקב"ה שב ואני אעמוד ואתה סימן לבניך באשעפער פאר אלע זיינע געסט ,און וואס האט ער געבעהטן? ‘ויאכלו‘ ,אז
שעתיד אני להתייצב בעדת הדיינין והם יושבין. זיי זאלן האבן אפעטיט צו עסן און זאט ווערן.
יח:ח)אתה סימן לבניך... הקב“ה שב, (הרה“ק רבי ישעי‘מפשעדבורזש זי“ע -מובא בישישים חכמה ,עמ‘ רס“ג)
ויאכלולו(ויראמח:ז) אמר (בר“ר העץ מדרש תחת דערעליהם עומד זאגט והוא
שהםדאס וואס די מלאכים האבן געגעסן איז אייגענטליך געווען אן הכנה צו
לכבודי. יושבין הן שמע, קריאת בהם וקורין כנסיות... לבתי נכנסים ויקח חמאה וחלב ובן הבקר אשר עשה ויתן לפניהם והוא עמד
די מרומז
ארויף זענעןאיז
משה רבינו ווען מילהכח:א)מצות דייקא ביי פארוואס
(שמות רבה פארשטיין,
ס‘שטייט מען ווייל
התורה.דארף קבלת עליהם תחת העץ ויאכלו( .וירא יח:ח)
איז מילה מצות נאר שמע? קריאת מצוות
אין הימעל נעמען די תורה ,האבן די מלאכי השרת געוואלט פוגע זיין אין און דיינים מצוות, צוויי דאזיגע חז“ל (שבת פח ):זאגן אז ווען משה רבינו איז ארויף אין הימעל צו
אברהם ס‘איז
אבינו געווארן און זאלבאפוילן
אויסזעהן ווי משהאיז
אברהםאזאבינו געמאכט וואס ערשטע מצוה
באשעפער האט דער געווען די
משה, נעמען די תורה פאר די אידן ,האבן די מלאכים נישט געלאזט און געבעהטן
ית“ש,
מצותוגעגעסן האט דאך ישראל בבשר אירשנחתם נישט,
שעהמט אייך אירמצוות אלע איז כולל
מלאכים, וואסצו די אאוןמצוה
געזאגט דעם באשעפער ער זאל זיי געבן די תורה .האט דער באשעפער געמאכט
די מקייםאזאוןדימתקן
מלאכים לעבןגעווען הימל איזפוןגאנץ כוונהזיין
איז ער זוכהאז דיאיזמען הויז.איד
זעהט נאר א ווען אין
און אים ביי דאס געשטאלט פון משה רבינו ס‘זאל אויסזעהן ווי אברהם אבינו ,און זיי
וואס
יעדער אבינו
וויילאברהם שלימים,
הויז פון עסן איןזאלןאידן
זענעןזייאלעמנהג אוןפונעםמצוה ענדערןאין די
מצוה .און נישט דאזיגע
זאלן געפרעגט ‘איז דאס נישט דער וואס איר האט ביי אים געגעסן אין שטוב?
שמע וואס
קענען קריאתנישטזיי זאלן מצות איז ביי
אידן ,אז זעלבע די
זיין אויף דאס מקיים.
מקטרג נישטדאס
קענען איד איז זיי אזאלן
הייסטכדי האבן די מלאכים געשוויגן .קומט אויס אז אין זכות וואס אברהם אבינו האט
עשה
(בראשית זאגןמצות רמ“ח חז“ל וואס די
ערקלעהרטתורה,
נכלל די גאנצע ווערט דעםאיזישראל“ “שמע מיט
פסוק תורה. אינעם
באקומען די געגעבן די מלאכים צו עסן האבן מיר באקומען די תורה .דאס זאגט די משנה
אבער ביי
והוא שלימים.ידיהם
כיון שיצא עליודעם נצביםאין
אידן זענןאלעידיהם אוןיצא שלא תעשה,
“אלא עד שס“ה לא
רבהדימח:יד): און (אבות ג:יז) “אם אין קמח“ ,אויב אברהם אבינו וואלט נישט געגעבן פאר די
גיין צו היתר א דא איז זיי ביי וואס אידן
עומד עליהם אימתו מוטלת עליהם מיכאל מירתת גבריאל מירתת .“...דארף דא ליידער זענען דיינים, מצות מלאכעם צו עסן“ ,אין תורה“ ,וואלטן מיר נישט באקומען די תורה.
אויף (מהר“ם שיף זצוק“ל)
זאגטרפאל וועלטמלאךדריטער דער די
דערמאנטיבק‘,
ספר ‘מעבר נישט ווערטאין
ס‘שטייט פארשטייןעכו“ם.
פארוואס בערכאות של מען
ווער און אידן“, צווישן גייט “ער דין בית
און פארוואס שטייט נישט ביי אים מירתת ,אז ער האט געציטערט ,אבער אידישן א צו גייט וועלכער איינעם כי ידעתיו למען אשר יצוה ואת בניו ואת ביתו ,ושמרו דרך ה׳
אז געווארןאזוי,
פון די גענומען טאקעאיזאמת איז תורהדערגוים“ .און
צווישן אז די
געברענגט האטגייטעסן “ער
בערכאות,
ס‘גייטווי דעראזוי לעשות צדקה ומשפט (וירא יח:יט)
נשמה
זייןגבריאל אוןאון
מיכאל האבןאידן,צווישןדערפארשטענדיגגייט אידן,
פאר די אידן, געגעבןצווישן
געווארן און בחייוס‘גייט ווער
מלאכים חז“ל (עבודה זרה ל“ט) זאגן“ :חבר שמת אשתו ובניו ובני ביתו הרי
נאך
וועטאבער בערכאות,עסן.
צוליעב זייער ס‘גייט תורהאוןצווועראידן,זיין
צווישן זוכה
וועלן נישט געפינען לעתיד זיך
ווייל זיי געציטערט,וועט הן בחזקתן׳ ,פונוואנען איז דאס די ראי‘ אז אויך די שטוב מענטשן זענען
מצות
אויף נאך צוגעשטעלט צו
קדושת התורה אויך דעריבער ווערט
שייכות צו גוים. זיין צווישן
געבליבן די נשמה אז
וואסזייןביי אים
טויט,רפאלזיין ״בחזקת חבר“? נאר דער פסוק (וירא יח:יט) ביי אברהם אבינו זאגט ‘כי
ווי אזוי פונקט אז ווייזן צו דיינים, מצות און
מתן תורה ווי ס‘שטייט (משלי ג:ח) “רפאות תהי לשריך ושיקוי לעצמותיך“, שמע קריאת מצות אויך מילה, ידעתיו למען אשר יצוה ואת בניו ואת ביתו ,ושמרו דרך ד׳ לעשות צדקה
זאל
עליהם“,עומדדייניםמצות אויך ביי
“והוא אזוימרמז בשלימות.
פסוק אידןאיז דער זענעןדאס קריאת שמע
געציטערט. און נישט מילה ער
האט ומשפט‘ און די חז“ל זאגן ״ביתו זו אשתו׳ (יומא ב׳ ,זעה אויך תוס׳ ברכות
אזוי
וואסזייןאיזביימרמזס‘זאל העץ““תחת און
בערכאות, מלאכים ,גיין
צוליעב היתר זיין צו מורה
פון די העכערענישט
מעלה זיך חלילה מען
מיט א כ“ד) אז זיי זענען אויך בכלל ‘ושמרו‘ ,און ס‘שטייט דאך ‘אחריו‘ אפילו נאך
כל אויך כולל
געווארן געגעבן מצוה די איז תורהאמת‘ןדי איז
איןוואס חיים““עץוויילמילה.
גערופן ווערט און
קריאת שמע
תורה וואס הארב ווי
אויף די פטירה וועט זיין ‘ושמרו‘.
אינגאנצן צווישן האבןמעןגוים ,גייט די ביימשפט‘ן דעםלאזט זיך אויב ער (“אור שמח“ הגאון רבי מאיר שמחה הכהן זצ“ל מדווינסק)
געגעסן. מלאכים “ויאכלו“ ווייל ווייל אלס
התורה ,אידן
פאר די
זי“ע)- מהר“א מבעלזא
בערכאות, היתרמרןצו גייןגוים ר“ל .און צומאהל רעדט דער יצר הרע איין א (-כ“ק זעקת סדום ועמורה כי רבה וחטאתם כי כבדה מאד( .וירא יח:כ)
דארף מען וויסן אז פונקט ווי ביי מאכלות אסורות וועט מען זיך נישט מורה ווען אן עהרליכער איד ,זעהט אפילו א קליינע עוולה שרייט ער באלד.
צו
נישטמיכאל זיין
מורה היתר נישטהאט זיך פאר זי“ע]דיינים,
מהרי“ד מצות (כ“קביימרןדארף זיין אזוי אויך
טאטע ז“ל זיין ,דער
היתרהאט גנבים און רויבער ,שרייען נאר ,ווען זיי זעהן א גרויסע עוולה“ .זעקת סדום
גיין בערכאות. ועמורה כי רבה“—אויב די אנשי סדום ועמורה שרייען שוין איז א באווייז,
(-כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע)- “וחטאתם כי כבדה מאד“—אז די עוולה וואס זיי זעהן ,איז זייער גרויס.
וישא עיניו וירא והנה שלשה אנשים נצבים עליו( ...וירא יח:ב) (המגיד מדובנא זצ“ל)
רש"י" :והנה שלשה אנשים"—,דריי מלאכים זענען געקומען צו אברהם .דער ערשטער וילאו למצא הפתח( ...וירא יט:יא)
צו זאגן די גוטע בשורה פאר שרה אמנו ,אז זי וועט געבוירן א קינד .דער צווייטער צו טראץ וואס זיי זענען געשלאגן געווארן מיט בלינדקייט“ ,וילאו למצא
היילן אברהם .און דער דריטער צו פארניכטן די שטאט סדום. הפתח“ ,האבן זיי נישט זוכה געווען צו טרעפן דעם פתח התשובה און
די מפרשים פרעגן פארוואס האט דער דריטער מלאך וואס האט קיינמאהל נישט תשובה געטוען...
פארניכטעט סדום געדארפט קומען צו אברהם? מילא די אנדערע צוויי (כ“ק מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע)
מלאכים זענען געקומען צוליעב אברהם און שרה ,אבער דער דריטער מלאך ויהי כמצחק בעיני חתניו( ...וירא יט:יד)
האט דאך געקענט גלייך גיין קיין סדום? נאר ס‘שטייט ביי מכות בכורות (בא פארוואס האבן זיי געלאכט און נישט געגלייבט אז מ‘גייט חרוב מאכן
יב:יב)“ :ועברתי בארץ מצרים בלילה הזה והכתי כל בכור בארץ מצרים.“... סדום ,זיי האבן דאך אליין געזעהן ,אז די מענטשן ארום די טיהר זענען בלינד
לערנען חז“ל ארויס ,אז דער באשעפער אליין איז אריבער ארץ מצרים און געווארן .נאר דער “הכו בסנוורים“ האט אויך געברענגט א רוחניות‘דיקע
געשלאגן די בכורים פון די מצריים ,און ער האט נישט געשיקט א מלאך, בלינדקייט ,און זיי האבן נישט געגלויבט אין לוט‘ס ווערטער.
פארוואס? ווייל דאס לאנד מצרים איז געווען איינגעזונקען אין די מ“ט שערי (“שם משמואל“)
המשך בעמוד הבא >->->->->- המשך בעמוד הבא >->->->->-
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ב פ‘ וירא תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה
רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ
מתורת ׁ
ׁ רשה
רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ
מתורת ׁ
ׁ
>->->->->- >->->->->-
כסדר דאווענען און בעהטן ביים באשעפער נאכאמאהל און נאכאמאהל און טומאה אויפ‘ן נידריג‘סטן שטאפל .אזוי ווייט אז א מלאך האט אויך געפארכט
זיך נישט מייאש זיין .א באווייז דערצו איז ,ווייל אפילו דא ווען אברהם אבינו‘ס ער זאל נישט איינגעזונקען ווערן אין די מ“ט שערי טומאה .די זעלבע איז
תפילה האט גארנישט אויפגעטוען דאך ווערט דאס אהנגערופן א תפילה. אויך געווען מיט סדום ,די לופט איז געווען דארט אזוי אומריין פון זייערע
(-כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע)- שלעכטע מעשים ,אז אפילו א מלאך האט געפארכט דארט אהין צו גיין
ויטע אשל בבאר שבע ויקרא שם בשם ה‘ א-ל עולם (וירא ער זאל נישט מיטגעשלעפט ווערן מיט זיי .דעריבער איז דער מלאך פריער
כא:לג). געקומען אין הויז פון אברהם ,וואס דארט האט געהערשט א אטמאספערע
רש"י :חז"ל (סוטה י ):דערציילן ,אז אברהם אבינו האט געהאט א גרויס'ן גאסט הויז ווי פוהל מיט הייליגקייט ,און מיט די קדושה האט זיך דער מלאך אנגעזאפט ,און
ער האט געגעבן צו עסן און צו טרינקען ,און ווען די מענטשן זענע אוועק געגאנגען און האבן דאס האט אים געשיצט ווען ער איז געגאנגען פארניכטן סדום.
אים געוואלט דאנקען ,האט ער זיי געזאגט אז זיי זאלן דאנקען און לויבן דעם באשעפער וואס (-כ“ק מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע)-
ער האט אלעס באשאפן און ער געבט צו עסן פאר אלע באשעפענישן.
חז“ל דרש‘ענען (שם)“ :ויקרא שם בשם ה‘“‘—,אל תיקרי ‘ויקרא‘ אלא
הוא עומד עליהם תחת העץ ויאכלו (וירא יח:ח)
דאס וואס די מלאכים האבן געגעסן ביי אברהם אבינו איז אייגענטליך
‘ויקריא‘—,נישט אז אברהם האט גערופן ,נאר ער האט געמאכט אז אנדערע
געווען אן הכנה צו קבלת התורה .ווייל ס‘שטייט (שמות רבה כח:א) ווען משה
זאלן רופן .דארף מען פארשטיין ,אין די צייטן פון אברהם אבינו זענען
רבינו איז ארויף אין הימל נעמען די תורה ,האבן די מלאכי השרת געוואלט
דאך אלע געווען ‘עובדי עבודה זרה‘ (יחזקאל לג:כד) ,אויב אזוי פארוואס
פוגע זיין אין משה ,האט דער באשעפער געמאכט אז משה זאל אויסזעהן ווי
האבן זיי אים געפאלגט ווען ער האט זיי געזאגט אז זיי זאלן לויבן דעם
אברהם אבינו און געזאגט צו די מלאכים ,איר שעהמט אייך נישט ,איר האט
באשעפער? דער תירוץ איז ,אז די ‘עובדי עבודה זרה‘ געבן נישט צו עסן
דאך געגעסן ביי אים אין הויז .זעהט מען אז די כוונה פון הימל איז געווען
בחנם פאר מענטשן ,אברהם אבינו איז געווען דער איינציגסטער וואס האט
אז די מלאכים זאלן נישט ענדערן פונעם מנהג און זיי זאלן עסן אין הויז פון
געגעבן צו עסן און טרינקען פאר מענטשן בחנם ,און דאס אליין האט שוין
אברהם אבינו כדי זיי זאלן נישט קענען מקטרג זיין אויף די אידן ,אז זיי זאלן
געווירקט אז זיי זאלן ווערן אפגעהאקט פון די עבודה זרה ,און ממילא ווען
נישט קענען באקומען די תורה .מיט דעם ווערט ערקלעהרט וואס חז“ל זאגן
אברהם אבינו האט זיי נאכדעם געזאגט אז זיי זאלן לויבן און דאנקען דעם
(בר“ר מח:יד)“ :אלא עד שלא יצא ידיהם [ביז ער האט נישט יוצא געווען מיט
באשעפער ,און זיי האבן געזעהן וויאזוי אברהם אבינו אליין דאנקט און
זיי די מצוה פון הכנסת אורחים ,זענען זיי געווען] “נצבים עליו“ ,כיון שיצא
לויבט דער באשעפער ,האבן זיי זיך אויך אפגעלערנט פון אים .דאס איז
ידיהם [און ווען ער שוין יוצא געווען זיין חוב אויף זיי ,שטייט דא] “והוא עומד
דער טעם פארוואס ס‘שטייט נישט אין פסוק ‘ויקריא שם בשם ה‘‘ ,נאר
עליהם“ [די מלאכים האבן שוין א חוב אים מכיר טובה צו זיין ,איז אברהם
ס‘שטייט ‘ויקרא שם בשם ה‘‘[ ,די גמרא זאגט נאר אז מען ליינט דאס כאילו
געשטאנען אויף זיי ,און זיי זענען געווארן נכנע צו אים און דארפן אים שוין
עס וואלט געשטאנען ‘ויקריא‘] ,ווייל אברהם אבינו האט אליין געדאנקט
מכיר טובה] “אימתו מוטלת עליהם מיכאל מירתת גבריאל מירתת .“...דארף
און געלויבט דעם באשעפער ,און דורכדעם האט ער געוויזן פאר די מענטשן
מען פארשטיין פארוואס ווערט נישט דערמאנט דער דריטער מלאך רפאל
וויאזוי מ‘דארף בענטשן צום באשעפער נאכ‘ן עסן.
(כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א -סעודה ג‘ תשע) און פארוואס שטייט נישט ביי אים מירתת ,אז ער האט געציטערט ,אבער
אזוי ווי דאס עסן האט צוגעברענגט אז די תורה איז צוגענומען געווארן פון די
רטער -פ‘ וירא תשפ“ז
ווע ֶ
פערל ֶ מלאכים און געגעבן געווארן פאר די אידן ,דערפאר האבן מיכאל און גבריאל
>->->->->- געציטערט ,ווייל זיי וועלן נישט זוכה זיין צו תורה צוליעב זייער עסן .אבער
ויקח בידו את האש ואת המאכלת( .וירא כב:ו) רפאל וואס ביי אים אז געבליבן די שייכות צו קדושת התורה אויך אויף נאך
“אש“ ,וואס ער האט
אברהם אבינו האט מיט זיך גענומען דעם זכות פון ֵ מתן תורה ווי ס‘שטייט (משלי ג:ח) “רפאות תהי לשריך ושיקוי לעצמותיך“,
זיך אריינגעווארפן אין פייער פון קאלעך-אויווען פאר‘ן כבוד פון באשעפער. האט ער נישט געציטערט .דאס איז דער פסוק מרמז “והוא עומד עליהם“,
“ואת המאכלת“—,און דעם זכות וואס ער האט שטענדיג געגעבן צו עסן מיט א העכערע מעלה פון די מלאכים ,צוליעב “תחת העץ“ וואס איז מרמז
פאר מענטשן .די זכותים האט ער זיך מיטגענומען אז ער זאל קענען מקיים אויף תורה וואס ווערט גערופן “עץ חיים“ וואס די תורה איז געגעבן געווארן
זיין די מצוה פון די עקידה בשלימות. פאר די אידן אלס דעם “ויאכלו“ ווייל די מלאכים האבן געגעסן.
(תפארת יונתן) (-כ“ק מרן מהר“א מבעלזא זי“ע)-
ויקרא מלאך ה‘ ,אל אברהם שנית( ...וירא כב:טו) וישכם אברהם בבוקר אל המקום( ...וירא יט:כז)
“שנית“—,פארוואס האט דער מלאך גערופן א צווייטע מאהל? ...ווייל די גמרא (ברכות כו ).לערנט פון דעם פסוק ,אז אברהם אבינו האט מתקן
אברהם איז נישט געווען זיכער ,אויב ער האט ריכטיג געטוען .די ערשטע געווען תפילת שחרית .אייגענטליך וויאזוי לערנען מיר ארויס דעם חיוב פון
שטימע האט גערופן ,ער זאל יא שעכטן; א צווייטע ער זאל נישט שעכטן... תפילת שחרית פון די תפילה פון אברהם אבינו ,זיין תפילה איז דאך נישט
אצינד ,ווען קעגן איין ״יא״ האט ער געהערט צוויי מאהל ,ניין״—איז ער שוין נתקבל געווארן? נאר מ‘לערנט דא א געוואלדיגער לימוד ,אז א מענטש דארף
געווען אינגאנצן רוהיג... וויסן אז אפילו זיין תפילה ווערט נישט נתקבל זאל ער זיך נישט אפהאלטן נאר
(צרור המור)
>->->->->-
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ג פ‘ וירא תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה
ַמיין ׁאו ָצר ...מוסר השכל פון ִדי ַפ ָ רשה
ַמיין ֵשיינער רֶ ֶמז אויף ִדי ַפ ָ
די אויפפיהרונג ווען מ'איז נישט געזונט... והוא יושב פתח האוהל כחום היום( ...וירא יח:א)
רש"י :פתח האוהל לראות אם יש עובר ושב ויכניסם בביתו
וירא אליו ה‘( ...וירא יח:א) מ‘קען זאגן א רמז“ ,עובר ושב“—,מיינט דער בעל עבירה וואס טוהט
רש"י :לבקר את החולה תשובה ,האט אים אברהם מקרב געווען מיט עסן שלאפן און אלעס גוטן.
“לבקר“ ,איז א לשון נאכזוכן און נאכקוקן .דער באשעפער איז געקומען (מאור ושמש)
זעהן וויאזוי אברהם אבינו פיהרט זיך אויף ווען ער איז נישט גוזונט .ווייל יקח נא מעט מים ורחצו (וירא יח:ד)
ווען ביים מענטש גייט אלס גוט ,איז דעמאלט נישט א צייט צו אויספרובירן נ‘א מ‘עט מ‘ים ו‘רחצו איז די ראשי תיבות ‘ממון‘—,מרמז צו זיין אז
זיין אויפפיהרונג ,מ‘דארף זעהן וויאזוי ער פיהרט זיך אויף ווען ער איז אלט אברהם אבינו האט נישט נאר זיי געגעבן צו עסן ,נאר ער האט זיי אויך
און נישט געזונט‘( .אמרי אמת‘ בשם הרבי ר‘ בונם מפרשיסחא זצ“ל) געגעבן געלט.
געבליבן מיט‘ן זעלבן התלהבות... (בן גרני)
והוא יושב פתח האוהל כחום היום (וירא יח:א) ואקחה פת לחם וסעדו לבכם( ...וירא יח:ה)
כאטש אברהם אבינו האט געהאט יסורים פון די מילה ,איז ביי אים ס‘וואלט געדארפט שטיין “קחו פת לחם“ ,איר זאלט נעמען? נאר פון דא
געבליבן די התלהבות צו די מצוה“ .כחום היום“—,מיט‘ן זעלבן ברען וואס ער איז א רמז אז דער בעל הבית איז בוצע תחילה אזוי ווי די גמרא (ברכות מו).
האט געהאט ווען דער באשעפער האט אים באפוילן מצות מילה( .תפארת שלמה)
זאגט :כדי ער זאל בוצע זיין מיט א עין יפה.
(בעל הטורים)
זיך נישט פטר'ן פון א מצוה... ואקחה פת לחם וסעדו לבכם( ...וירא יח:ה)
וירא והנה שלשה אנשים נצבים עליו( ...וירא יח:ב) “הכנסת אורחים“ ,באטרעפט ( ,)800אויך “והיית אך שמח“ באטרעפט
דער באשעפער האט געשיקט די מצוה פון הכנסת אורחים ,ווען אברהם ( .)800פון אר“י הק‘ שטייט אז די סופי תיבות פון “והי‘ת א‘ך שמ‘ח“ (חת“ך)
אבינו איז געווען פארנומען מיט די מצות מילה? אונז צו לערנען אז ווען ס‘קומען איז דער שם פון פרנסה ,מרמז צו זיין אז דער וואס איז מקיים מצות הכנסת
געסט צו א איד אין שטוב זאל ער זיך נישט פטר‘ן מיט די טענה אז ער איז אורחים איז זוכה צו פרנסה בשפע וואס קומט אים צוליעב תוספת השמחה.
יעצט פארנומען מיט אן אנדערע מצוה און ‘העוסק במצוה פטור מן המצוה‘ (הרה“ק רבי פנחס מקאריץ זי“ע)
ווייל אברהם אבינו איז אויך געווען פארנומען מיט מצות מילה ,פונדעסטוועגן ואברהם עודנו עומד לפני ה‘( ...וירא יח:כב)
האט ער זיך נישט געפטר‘ט און אויפגענומען געסט ביי זיך אין שטוב( .קהלת יצחק) דאס איז א נצחיות .מרמז צו זיין אז אין אלע דורות שטייט אברהם אבינו
אחדות העלפט צום דאווענען... און איז ממליץ טוב אויף אידן און איז שטענדיג מתפלל פאר זייער געברויכן.
(הרה“ק רבי צבי הירש מרימינוב זי“ע)
אל נא אחי תרעו (וירא יט:ז) כל אשר תאמר אליך שרה שמע בקולה( ..וירא כא:יב)
“אל נא“ ,ווען ס‘גייט אייך נישט דאס דאווענען“( ,נא“ א לשון בקשה), דאס ווארט “שמע“ ,איז מרמז אויף “שמע ישראל ד‘ אלקינו ד‘ אחד“.
איז די עצה ‘אחי תרעו‘—,זאלט איר זיך באהעפטן מיט אייער ברידער ,ווייל דער פסוק באצייכנט ,אז יעדעס ווארט ,וואס שרה רעדט ,איז פיהל מיט
אחדות העלפט שטארק ,מ‘זאל קענען דאווענען ווי מ‘דארף( .אור לשמים)
אמונה ,אין די בחינה פון “שמע ישראל“.
גענומען מיט זיך אלע יאהרן פון עבודת ה'... (“תפארת שלמה“)
ויקח את ּשני נעריו אתו( .וירא כב:ג) קח נא את בנך( ...וירא כב:ב)
אברהם האט מיט זיך גענומען אלע זיינע יאהרן ,ס‘האט אים נישט “את“ איז מרבה .א רמז אז אלע קומענדיגע דורות וועלן האבן אין זיך די
געפעהלט אפילו איין טאג פון זיין עבודת ה‘‘ .ואברהם זקן בא בימים‘ ,און גרייטקייט זיך מוסר נפש צו זיין פאר‘ן באשעפער ,וואס דאס האט אברהם
‘שני נעריו‘—,זיינע יונגע יאהרן האט ער אויך גענומען( .אור יצחק) אבינו איינגעפלאנצט מיט מסירות נפש.
(שפתי צדיק -פילץ)
יצחק'ס נסיון איז געווען פילפאכיג גרעסער... את יצחק...והעלהו( ...וירא כב:ב)
ויעקד את יצחק בנו( ...וירא כב:ט) דא איז מרומז אז א ווען א איד איז בשמחה אין א פרייליכע שטימונג,
די מעשה עקידה ווערט אנגערופן ‘עקידת יצחק‘ אויף יצחק‘ס נאמען, “קח נא...את יצחק“—,נעם אט די שמחה “והעלהו לעולה“—,און זיי דאס
ווען אין אמת‘ן איז דאך דאס געווען אברהם‘ס נסיון ,און ער איז געווארן מקדיש פאר‘ן באשעפער ,אז די שמחה זאל זיין לשם שמים...
באפוילן דערויף? נאר פאר אברהם אבינו איז דאס נישט געווען אזא גרויסע (בעל שם טוב)
נסיון ,ווייל ער איז געווען א נביא און ער האט דאס געהערט פון באשעפער וילכו שניהם יחדיו( ...וירא כב:ח)
אליין ,אבער יצחק האט דאס נאר געהערט פון א שליח ,פון זיין טאט‘ן ,איז “שניהם“ איז א רמז אויף די צוויי הויפט יסודות פון א איד“ .יראה“ און
זיין נסיון אין אמונה געווען פילפאכיג גרעסער ,דערפאר ווערט דאס גערופן “אהבה“ .די צוויי מדות האט אברהם אבינו גענומען “יחדיו“ ,און דערמיט
‘עקידת יצחק‘.(דער הייליגער ‘חתם סופר‘ זצוק“ל) איז ער שטענדיג געגאנגען.
(דברי ישראל -מודזיץ)
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ד פ‘ וירא תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה
געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ
ַ ַמיין טיעפע רשה
געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ
ַ ַמיין
וירא ה‘ אליו באלוני ממרא (וירא יח:א) וירא אליו ה‘ באלוני ממרא( ...וירא יח:א).
רש"י :הוא שנתן לו עצה על המילה לפיכך נגלה אליו בחלקו. רש"י :לבקר את החולה.
ס‘איז באקאנט די קשיא ,היתכן אברהם אבינו זאל גיין פרעגן ממרא צי ער דארף מען פארשטיין ווייל אין די פריער‘דיגע פרשה שטייט “וכל אנשי ביתו
זאל מקיים זיין די מצוה פון באשעפער? ענטפערט דער הייליגער חתם סופר נימולו אתו“ (לך יז:כז) זאגט רמי בר חמא אז דער באשעפער איז געקומען יום
זי“ע מיט דעם וואס חז“ל זאגן ‘גדול המצווה ועושה ממי שאינו מצווה ועושה‘, שלישי למילתו מבקר חולה זיין אברהם ,אויב אזוי פארוואס איז דער באשעפער
אז ס‘איז פיהל חשוב‘ער א מצוה וואס מ‘טוהט נאכדעם וואס דער באשעפער נישט געגאנגען מבקר חולה זיין די אנדערע וואס האבן זיך גע‘מל‘ט? נאך איז
האט באפוילן דערויף .ביי יעדער מצוה אפילו מ‘טוהט דאס נאך איידער מ‘איז שווער פארוואס האט דער באשעפער געשיקט א מלאך צו היילן נאר אברהם
מצווה ועושה האט מען נאך די ברירה דאס מקיים צו זיין אויך שפעטער ווען ער און נישט די אנדערע? נאר די גמרא (בבא בתרא טו ):דערציילט אונז :רבי
וועט זיין מצווה ועושה ,אבער מצות מילה וואס מ‘קען נאר מקיים זיין איינמאהל שמעון בן יוחאי זאגט א טייערע שטיין איז געווען אנגעהאנגען אויפן האלדז
אין לעבן ,איז נישט שייך מקיים צו זיין סיי פאר מ‘איז א מצוה ועושה און סיי פון אברהם אבינו און יעדער קראנקער וואס האט געקוקט אויף דעם שטיין ,איז
שפעטער .אברהם אבינו האט שוין משיג געווען אליין די מצוה פון מילה ,נאך גלייך אויסגעהיילט געווארן ,ממילא די אלע אנשי ביתו האבן גלייך נאך זייער
איידער דער באשעפער האט אים געהייסן ,אבער ממרא האט אים מייעץ געווען מילה געקוקט אויף דעם שטיין און זענען גלייך אויסגעהיילט געווארן .אויב אזוי
צו ווארטן אז דער באשעפער זאל אים הייסן ,אזוי וועט ער קענען מקיים זיין פארוואס האט אברהם אליין נישט געקוקט אויפן שטיין כדי זיך צו היילן? ווייל
די מצוה אלס א מצוה ועושה .דער רא“ש אנהויב מס‘ פסחים איז מסביר דעם דאס איז נישט קיין קונץ צו פאלגן דעם באשעפער און זיך גלייך אויסהיילן נאך
חילוק צווישן די מצות וואס מ‘זאגט די ברכה מיט ‘על‘ למשל על מצות ציצית, די מילה! אברהם האט געוואלט שפיהרן די יסורים פון מילה און דאס מקבל
צי א מצוה וואס מ‘זאגט די ברכה מיט א ‘ל‘ למשל לישב בסוכה ,אזא מצוה וואס זיין באהבה ,ווייל דאס איז געווען דער נסיון המילה .און ווען דער באשעפער
מ‘מאכט די ברכה נאך פאר מ‘טוהט די מצוה מאכט מען ‘על‘ ,צום ביישפיעל ‘על האט געזעהן אז אברהם איז בייגעשטאנען דעם נסיון ,מיט‘ן מקבל זיין די יסורים
ביעור חמץ‘ ,אבער א מצוה וואס מ‘מאכט די ברכה נאכן טוען די מצוה ,אזוי ווי באהבה ,איז דער באשעפער אים געקומען מבקר חולה זיין .דערפאר איז נאר
סוכה וואס ווען מ‘מאכט די ברכה איז מען שוין אין די סוכה ,מאכט מען מיט א ל‘ פאר אברהם געווען דער ביקור חולים און א מלאך איז געשיקט געווארן נאר פאר
לישב בסוכה .דאס זאגט רש“י “הוא שנתן לו עצה ‘על המילה‘ ,ער האט געגעבן אים .אבער אנשי ביתו זענען אוסגעהיילט געווארן מיט‘ן אבן טובה.
פאר אאע“ה די עצה אז ער זאל ווארטן און זיך נישט מל זיין ביז ער וועט זיין א (“זרע שמשון“ זי“ע)
מצוה ועושה ,דעמאלט וועט ער מאכן די ברכה ‘על מצות מילה‘ אזוי ווי אלע אל נא תעבור מעל עבדך( ...וירא יח:ג)
מצות וואס דער באשעפער האט געהייסן. אברהם אבינו האט געבעהטן דעם באשעפער ער זאל ווארטן ביז ער וועט
(דער הייליגער חתם סופר זי“ע) אריינעמען די אורחים .די גמרא (שבת קכז ).זאגט :פון דא לערנט מען ארויס
“גדולה הכנסת אורחים יותר מקבלת פני השכינה“ ,אז די מצות פון הכנסת
רשה
געדאנק אוׂיף ִדי פַ ָ
ַמיין ַ אורחים איז גרעסער פון מקבל זיין פני השכינה .פרעגן די מפרשים ,פון וואו
>>->->->- האט אברהם דאס געוואוסט אז “הכנסת אורחים“ איז גרעסער פון “קבלת פני
אשתך‘ אז מ‘מעג פרעגן בשלום האשה דורך איר מאן דאס איז נאר ‘שאילת השכינה“ ,און געלאזט די שכינה ווארטן און אקעגן געלאפן די אורחים? נאר
שלום‘ פרעגן וואס זי מאכט ,אבער ‘לשלוח לה שלום‘ ,שיקן איר א גריס ,איז אברהם האט דאס ארויס געלערנט דערפון וואס דער באשעפער האט ארויס
אפילו דורכ‘ן מאן אסור .איז געדרונגען פון תוספות אז אפילו שאילת שלום, געצויגן די זון פון זיין האלטער ,און צוליעב די גרויסע היץ האבן מענטשן נישט
פרעגן וואס זי מאכט מעג מען נאר דורכ‘ן מאן .אויב אזוי פארשטייט מען געקענט גיין אויף די וועגן ,כדי אברהם זאל זיך נישט מטריח זיין מיט אורחים,
פארוואס די מלאכים האבן געזאגט ‘שרה אשתך‘ ,זיך צו פארענטפערן ,ווייל דער באשעפער איז דאך געווען ביי אים מבקר חולה זיין ,האט ער דאך סיי ווי
וויאזוי מעגן זיי פרעגן בשלום אשה? דעריבער האבן זיי געזאגט אז מיר פרעגן נישט געקענט אריינעמען די אורחים און לאזן די שכינה ווארטן .נאר צוליעב
אויף שרה ‘אשתך‘ דיין פרוי ,און דורכ‘ן מאן איז מותר שאילת שלום. דעם וואס דער באשעפער האט גרויס געמאכט די היץ כדי ער זאל זיך נישט
(ספר ‘בנין דוד‘ לרבי מרדכי דוד זצ“ל אב“ד סוויסלאוויץ)
באמיהען מיט געסט ,פון דעם האט אברהם אבינו פארשטאנען אז די מצוה פון
ויאמר שוב אשוב אליך כעת חיה והנה בן לשרה אשתך (וירא יח:י) הכנסת אורחים איז גרעסער פון קבלת פני השכינה ,און דאס וואס די שכינה
אייגענטליך טרעפט מען נישט אין פסוק אז דער מלאך איז צוריק געקומען איז ביי אים וועט אים נישט צוריק האלטן פון דעם חיוב מקיים זיין דימצוה פון
איבער-א-יאהר ,ווען יצחק איז געבוירן געווארן .נאר ס‘שטייט אין זוהר הק‘ הכנסת אורחים.
(חלק א:צח ):אויפ‘ן פסוק “וירא והנה שלשה אנשים נצבים עליו“—,אז די דריי (הגה“ק משפיטיווקא זי“ע)
מענטשן זענען געווען די בחינה פון די דריי אבות ,אברהם יצחק און יעקב .לויט ויאמרו אליו איה שרה אשתך ויאמר הנה באהל (וירא יח:ט)
דעם קען מען זאגן ,אז דער מלאך וואס האט געזאגט די בשורה אז יצחק וועט אייגענטליך איז דאס ווארט ‘אשתך‘ איבעריג ווייל די מלאכים האבן געזאגט
געבוירן ווערן האט טאקע געהאט די נשמה פון יצחק ,און דאס איז פשט אין ‘שרה‘ האט דאך אברהם געוואוסט אז זיי פרעגן אויף זיין פרוי? נאר ס‘שטייט
זיינע ווערטער“ :שוב אשוב אליך כעת חיה“—,איך וועל צוריק קומען אין א יאהר, אין די גמרא (קידושין ע ,):שמואל האט דעזאגט אין שואלין בשלום אשה כלל,
“והנה בן לשרה אשתך“—,און איך אליין וועל זיין די נשמה פון דיין זוהן יצחק! זאגט תוספות אז דאס וואס ס‘שטייט אין השוכר את הפועלים אויף ‘איה שרה
(נר ישראל)
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ה פ‘ וירא תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...וואונדערליך...
קליינע צדיקים ,אבער גרויסע צדיקים האט פון די מלאכים גארנישט צוריק מידה און אויך טוישן איר נאטור •
און זי וועט האבן א קינד( .כתב סופר)
•
פעהלט נישט קיין תיקון .אין די צייט באקומען!“... דער אורח איז בעל הבית...
• פון אברהם איז נישט געווען קליינע
“אייגענע באקוועמליכקייט“... “געמאכט פלאץ“... צדיקים נאר גרויסע צדיקים ,וואס
והוא ישב פתח האהל כחם היום
(וירא יח:ב)
ויבאו אל ביתו ויעש להם דארפן נישט האבן א תיקון האט ער הרה“ק רבי יעקב דוד אמשינוב
משתה ומצות אפה ויאכלו והוא עומד עליהם תחת העץ ויאכלו.
(וירא יט:ג) דעריבער נישט געגעבן פיש ביי די (וירא יח :ח) זי“ע האט געזאגט“ :ס‘שטייט אין
סעודה( .ישמח משה זי‘‘ע)
ווען הרה“ק רבי דוד‘ל לעלובער פסוק ‘והוא יושב פתח האוהל כחום
די וועלט זאגט אז לוט איז
זי“ע האט געהאט ביי זיך געסט, • היום‘ ,אברהם אבינו האט געלערנט
אויך געווען א מכניס אורחים,
נאר ער האט אריינגענומען געסט האט ער געגעסן און געטרונקען
“אן אלטער פראבלעם“... א נייעם דרך אין הכנסת אורחים ,ער
פסח ביינאכט ,ווען יעדער זוכט והוא עומד עליהם תחת העץ מיט די זעלבע מאס ווי זיי ,זיי זאלן שטעלט זיך ביים טיהר ,און מאכט
זיך שפיהרן באקוועם און זיך נישט ויאכלו( .וירא יח :ח) דעם אורח פאר‘ן בעל-הבית“( .בישישים
צו האבן געסט ביים סדר נאכט,
דארפסמאן תמימות‘דיגע א חכמה ,עמ‘ קצא)
אבער אברהם און שרה האבן שעהמן צו עסן צו די זעט .אויף די
האט זיך אמאהל באקלאגט פראגע ,ווי אזוי ער באווייזט צו עסן
•
אריינגענומען געסט אין שטוב “נישט געוואלט מטריח זיין
ערב פסח ,ווען נישט יעדער זוכט
דעמאלט מקיים צו זיין הכנסת
אזוי פיהל ,האט ער גע‘ענטפערט:
“ווען איך האב געמאכט פלאץ אין
מיט צופיהל ברכות“...
מיין שטוב פאר די געסט ,האב איך ואקחה פת לחם וסעדו לבכם אחר
אורחים ,און נאר אין אזא צייט
אויך געמאכט פלאץ אין מיין מאגן תעבורו( .וירא יח:ה)
ווען ס‘איז שווער אריינצונעמען
פאר די געסט!“... מ‘קען ערקלעהרן בדרך צחות.
געסט קען מען זעהן ווער ס‘מיינט
לשם שמים און ווער ס‘מיינט זיין • שיטת היראים (עמוד היראה כד)
אייגענע באקוועמליכקייט... “מדה כנגד מדה“... איז :אז עסן אהן טרינקען דארף
• ויאמרו אליו איה שרה אשתך...
מען נישט בענטשן ברכת המזון.
“לוט האט נאר אריין פאר‘ן הייליגער צדיק רבי משה (וירא יח:ט)
אברהם האט געמיינט אז זיי זענען
דארףא מ‘קען ערקלעהרן בדרך צחות .גענומען חשובע מענטשן“... צבי פון סאווראן זי“ע ,אז ווען
שטאט‘ישער איד קומט אין
אראבער ,האט ער זיי נישט געוואלט
באזונדער מטריח זיין ,צו דארפן
אריין ,נעמט מען אים אויף שיין ,לויט וואס חז“ל זאגן“ :אשה עיניה ויבואו שני המלאכים סדומה (וירא מאכן אסאך ברכות נישט ווי זיי
צרה באורחים“ .ווייל ווען די יט:א)
מ‘איז אים מכבד מיט עסן און זענען געוואוינט ,האט ער געזאגט
פארוואס זענען די מלאכים מלאכים האבן געזעהן ווי אברהם
טרינקען .אבער ווען א איד פון אז ער וועט זיי געבן עסן אהן
געקומען צו לוט אין א עשטאלט איז זיי אזוי שיין מכבד און זיי
דארף קומט אין די גרויסע שטאט, טרינקען ,דעריבער שטייט ‘אחר‘,
פון מלאכים ,און צו אברהם זענען געגעבן ברייט צו עסן האבן זיי אים
קוקט מען נישט אויף אים ,קיינער נאענט ,תעבורו ,אז באלד נאכ‘ן עסן
זיי געקומען אזוי ווי מענטשן? ווייל געפרעגט“ ,איה שרה אשתך“—,ווי
נעמט אים נישט אויף?! האט אים וועט איר קענען אוועקגיין און נישט
אברהם האט יעדן אריין גענומען אין איז דיין פרוי ,מסתמא איז זי נישט
דער צדיק בארוהאיגט מיט א דארפן בענטשן( .משך חכמה)
שטוב אפילו גאר פשוטע מענטשן, אין שטוב ,ווייל ווען יא וואלט זי
דערפאר האבן זיי נישט געדארפט נישט געלאזט געבן אזויפיהל עסן.
שמייכל און געזאגט“ ,דאס איז •
קומען און געשטאלט ווי מלאכים האט זיי אברהם געזאגט“ :הנה
שוין אן אלטער פראבלעם ,ווען די “נאר גרויסע צדיקים “...
מלאכים זענען אראפ געקומען פון
נאר ווי פשוט‘ע מענטשן .אבער באוהל“—,זי איז אין שטוב ,נאר ויקח חמאה וחלב ובן הבקר וירא
הימל אויף אונזער וועלט ,וואס יח:ח)
לוט וואס האט נאר אריינגענומען זי פיהרט זיך קעגן די נאטור ,און
איז ווי פון א גרויסע שטאט צו א פארוואס האט אברהם נישט
חשוב‘ע און וויכטיגע מענטשן געבט פאר די געסט אסאך צו עסן,
דארף ,האבן זיי ביי אברהם אבינו געגעבן פיש ביי די סעודה .ס‘שטייט
אין זיין שטוב ,האבן זיי געדארפט ווייל איך האב געזאגט “קמח“ ,און
באקומען א גאר שיינע אויפנאמע, בכתבי האר‘‘י ז‘‘ל ,אז דער עיקר
קומען ווי מלאכים ,חשובע מענטשן. זי האט געגעבן “סולת“ ...אויב אזוי,
דאקעגן ווען משה רבינו איז ארויף כוונה ביי א סעודה איז מתקן צו זיין
(הרה‘‘ק רבי לייב שרה‘ס זצו‘‘ל) האבן די מלאכים געענטפערט:
אין הימל ,האט ער געזאגט ‘לחם
••• “שוב אשוב“—,וועט איר דער
לא אכלתי ומים לא שתיתי“‘ ,ער
די גלגולים .און מערסטע צדיקים
באשעפער באצאהלן מידה כנגד ווערן מגולגל אין פיש ,וואס מיינט
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין וב תשפ“זר
אֹוצ
ָ ש ָּבתמיין ַ
וירא ַ
פ‘
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר...וואונדער פון די תורה...
• אשת לוט • “אבימלך“ ו“פיכול“ אינו שם אדם! • התרת החגורה קודם אכילה
ותבט אשתו מאחריו ותהי נציב מלח( .וירא ויאמר אבימלך ופיכול שר צבאו אל אברהם (וירא ואקחה פת לחם (וירא יח:ה)
יט:כו) כא:כב). רבינו הב“ח (או“ח סי‘ קנז) ברענגט די גמרא
מיר לערנען אין די פרשה וועגן לוט‘ס ווייב דער נאנען פונעם מלכות איז געווען “אבימלך“ (שבת ט ):אז פאר‘ן עסן א סעודה דארף מען
אז זי איז געווארן באשטראפט און געווארן א און נישט דער נאמען פונעם מענטש .אזוי אויך אויפבינדן דעם גארטל .און ער איז דאס מרמז דא
שטיק זאלץ ,אזוי ווי רש“י ערקלעהרט' :מיט “פרעה“ איז דער נאמען פונעם קעניגרייך אין מצרים אין פסוק “אקחה“ —,איז די ראשי תיבות למפרע:
זאלץ האט זי געזונדיגט און מיט זאלץ איז זי אזוי ווי ‘אינפריא אימפרטו‘ .אויך “פיכול“ איז נישט ה‘תר ח‘גורה ק‘ודם א‘כילה“ .פת לחם“—,איז די
באשטראפט געווארן .לוט האט איר געזאגט זי געווען דער נאמען פונעם מענטש ,נאר ווייל ער איז ראשי תיבות :פ‘ן ת‘בוא ל‘ידי ח‘ולי מ‘עיים.
זאל געבן אביסל זאלץ פאר די געסט ,האט זי געווען געשטעלט אויפ‘ן מיליטער האט מען אים אויפן זעלבן שטייגער שרייבט הגה“ק רבי
נישט געוואלט געבן... גערופן ‘פיכול‘ ,ווייל אלעס איז געטוען געווארן על יעקב חיים סופר זי“ע אינעם ספר ‘כף החיים‘,
מיר טרעפן עטליכע שיטת וואס דער פיו( .רבינו יוסף בכור שור) דעם רמז אינעם ווארט “ואקחה“ ,וואס איז ראשי
נאמען פון לוט‘ס ווייב איז געווען :א .טייל זאגן תיבות ו‘קודם א‘כילה ק‘שר ח‘גורך ה‘תר.
אז איר נאמען איז געווען ‘עדית'( .פרקי דרבי • די בקשות פון אברהם אבינו...
אליעזר פכ"ה) .ב .טייל זאגן אז איר נאמען איז
ויאמר לא אשחית אם אמצא שם ארבצים
געווען 'עירית'( .כך הגירסא ברמב"ן וברוקח) .דער וחמשה (וירא יח:כח)
בעל הטורים איז מוסיף ,א רמז' .אשתו' ()707 פארוואס ביי פינף און פערציג צדיקים האט
איז בגימטריא 'היא עירית' (( )706מיט‘ן כולל) דער באשעפער געזאגט“ :לא אשחית“ ,און
( .)707ג .טייל זאגן אז איר נאמען איז געווען ביי פערציג און דרייסיג האט דער באשעפער
'מלח'( .ילקוט ראובני בשם ספר הפליאה דף לז). געזאגט :לא אעשה“? ווייל צוערשט האט אברהם
א דבר חידוש שטייט אין 'תרגום ירושלמי' געבעהטן אויף פופציג צדיקים ,צעהן צדיקים פאר
ְ'וָהא ִהיא ַָקייָמא ַעמוּד ְֶד ַמלח ַעד ְזַמן ְֵדתיֵתי יעדער שטאט .האט דער באשעפער געענטפערט:
ְִת ָחיה ְֵדייחוּן ֵַמ ָתיא'—,לעתיד לבוא ביי תחיית
• אברהם נתן לכל העוברים כל מה שביקשו “ונשאתי לכל המקום בעבורם“ .וויבאלד ס‘איז דא
המתים ,וועט דער שטיק זאלץ צוריק ווערן א א גאנץ מנין וועלן זיי אינגאנצן באשיצן זייער
מענטש ,דאס איז אשת לוט. ויטע אשל (כא:לג).
שטאט .דערנאך האט ער געבעהטן אויף פינף
מדרש‘ :אש“ל‘ ,א‘כילה .ש‘כיבה .לויה.
און פערציג צדיקים ,ניין צדיקים פאר יעדער
ווי אזוי האט אבֿרהם געקענט מקיים זיין דעם אש“ל איז די זעלבע אותיות ווי ‘שא“ל‘ .אברהם
שטאט .האט דער באשעפער געענטפערט:
“והעלהו שם לעולה“ (כב:ב) ,אויב יצחק וועט שא“ל ,האט יעדן אדורך גייער געפרעגט וואס ער
“לא אשחית“ .בלויז פארדארבן וועל איך זיי
האבן ַא
אליין ארויפגיין אויפ‘ן מזבח? ָאבער מיר ָ דארף האבן און ער האט יעדן געגעבן וואס יענער
נישט ,אבער איך וועל זיי שטראפן מיט יסורים
דין ,אז ווען איינער איז געבונדן איז נישטא דער האט געבעהטן( .רבינו בחיי)
און צרות .ווייל ס‘איז נישטא קיין גאנצער מנין
כלל פון “החי נושא את עצמו“ ,דערפאר האט • פארוואס אברהם האט געבונדן יצחק ,פאר‘ן צדיקים אין יעדער שטאט.אבער ווען ער האט
אברהם געבונדן יצחק איידער ער האט אים ארויף ארויפגעלייגן אויפ‘ן מזבח? געבעהטן אויף פערציג צדיקים ,צעהן צדיקים
געלייגט אויף די עקידה ,כדי ער זאל קענען מקיים
ויעקד את יצחק בנו וישם אתו על המזבח פאר פיהר שטעט ,אדער אויף דרייסיג צדיקים,
זיין דעם באפעהל פון “והעלהו שם לעולה“( .חידושי
(וירא כב:ט) צעהן צדיקים פאר דריי שטעט .דעמאלט האט
מהרי“ל דיסקין זצ“ל)
ֿארוואס האט אבֿרהם ָ ֿארשטיין פ מ‘דארף פ ַ דער באשעפער געענטפערט“ :לא אעשה“ ,איך
• די הערנער פארטשעפעט אינעם בוים דערנאך אים אויפֿהייבן
ָ געדארפֿט בינדן יצחק ,און
ַ וועל זיי איבערהויפט נישט שטראפן ,אפילו
והנה איל אחר נאחז בסבך בקרניו( ...וירא כב:יג) האט דאך אים געקענט בינדן אויפ‘ֿן מזבח .ער ָ מיט יסורים ,ווייל ס‘געפינען זיך א גאנצער מנין
פארוואס זענען די הערנער פונעם ֵאיִל ווען ער אויפֿ‘ן מזבח ,ער איז דאך געווען אן צדיקים אין יעדער שטאט .דערנאך האט אברהם
(ווידער) געווען פארטשעפעט אינעם בוים .ווייל ערוואקסענער מענטש פֿון הונדערט זיבן און ַ געבעהטן אויף צוואנציג צדיקים ,צעהן צדיקים
די עקידה איז געווען יום כיפור ,און מ‘טאהר דרייסיג יאהר ,און איינעם פֿון זיבן הונדערט און פאר צוויי שטעט .אדער אויף צעהן צדיקים ,פאר
דאך נישט פאנגען קיין בעל חי ,אבער אז ס‘איז געדארפֿט אויפֿהייבן?
ַ האט עריאהר ַאלט ָדרייסיק ָ איין שטאט .האט דער באשעפער געענטפערט:
געווען פארטשעפעט אינעם בוים ,איז דאס כאילו נאר דער באשעפער האט באפוילן פאר אבֿרהם, “לא אשחית“ ,איך וועל זיי נישט פארדארבן,
ס‘איז שוין געפאנגען ,האט אברהם דאס געקענט “ויעקד את יצחק בנו וישם אתו על המזבח“ .און אבער יסורים וועלן זיי מוזן ליידן ,וויבאלד די
נעמען( .חידושי מהרי“ל דיסקין זצ“ל) האבן ַא דין “שהחי נושא את עצמו“—,דער מיר ָ מערהייט פון די פינף שטעט פארמאגן נישט קיין
*** טראגט זיך ַאליין( ,שבת צד) .אויב אזוי
לעבעדיגער ָ צדיקים( .דעת זקנים מבעלי התוס‘)
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין זב תשפ“זר
אֹוצ
ָ ש ָּבתמיין ַ
וירא ַ
פ‘
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה ...במשנת רבוה"ק מבעלזא
ַמיין אוצר אוׂיף ִדי פַ ָ
ּפאסט דאס פאר‘ן גרויסן בעל מכניס אורחים אברהם אז די ערשטע דברי תורה איז אויף די פסוקים אנהייב b
אבינו צו זאגן“ :אחר תעברו“ [דערנאך זאלט איר
אוועק גיין] .וואס שטערט דאס אים ,אויב די געסט
פ‘ וירא בשם מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע אזוי :ווען
אברהם האט דאס ערשטע מאהל געזעהן די מלאכים
“כאטש שוויצן פאר‘ן באשעפער“...
וועלן זיך אויפהאלטן ביים אים א לענגערע צייט? שטייט “והנה שלשה אנשים נצבים עליו“ ,ווייטער והוא יושב פתח האוהל כחום היום( ...וירא
האט דער טאטע ז“ל[ ,כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע] אזוי שטייט“ ,וירא וירץ לקראתם“ ,דערנאך אין (פסוק יח:א)
געענטפערט :אברהם אבינו האט פארשטאנען ,אז ח) שטייט “והא עומד עליהם“ .אין אנהייב זענען די הרה“ג ר‘ דוד מאיר ווייס זצ“ל ,האט דערציילט
אויב די דריי מענטשן האבן מלאכים געשטאנען “עליו“—,זיי זענען געווען אין א אז הרה“ג מסיסקא זצ“ל האט אמאהל באגעגנט כ“ק
זיך ארויסגעלאזט אויפ‘ן וועג העכערע מדריגה פון אים .און ווען ער האט אנגעהויבן מרן מהרי“ד זי“ע אין א קור ארט אין איירופא ,ווען
אין אזעלכע שווערע היצן, עוסק זיין אין די מצוה פון הכנסת אורחים איז אברהם דער וועטער איז געווען ווארעם און מרן זי“ע איז
ווארשיינדליך איילן זיי זיך דעהויבן געווארן צו די מדריגה פון מלאכים אזוי ווי געגאנגען שפאצירן ווען ער איז געווען אנגעטוהן
שטארק צו ערלעדיגן עפעס ס‘שטייט “לקראתם“ ,און נאכ‘ן זיי אריינגענומען אין מיט א אויבער מלבוש .האט דער רב געפרעגט פון
וויכטיג ,און זיי קענען נישט שטוב און זיך באמיעהן פאר זיי ,איז אברהם געשטיגן מרן זי“ע :אנדערע מאכן זיך דא באקוועם ,און דער
ווארטן ,ביז אברהם אבינו וועט צו א העכערע מדריגה אזוי ווי ס‘שטייט “והוא עומד רבי גייט ארויס מיט‘ן אויבער
רעדן צו זיי פון אמונת ה‘ און עליהם“ .האט זיך מרן זי“ע אנגערופן און געזאגט: מלבוש?“ .האט אים מרן זי“ע
בטחון .האט ער געזאגט“ :אחר תעברו“ ,נאכ‘ן עסן ס‘איז טאקע זייער א שיין ווארט אבער דאס שטייט אין געענטפערט :ס‘שטייט ביי
מעגט איר באלד פארלאזן מיין הויז און איר מוזט מדרש רבה אויפ‘ן ארט (ב“ר מח:יד) און ווארשיינדליך אברהם (ח:א)“ :והוא יושב פתח
נישט בלייבן צו הערן מיין דרשה .מיט דעם האט מרן האט דאס דער זיידע ז“ל נאכגעזאגט בשם דעם מדרש, האהל כחום היום“ .וואס וויל די
זי“ע מרמז געווען פאר‘ן טשעבינער רב זצ“ל ,אז ער אבער דער וואס האט דאס געהערט האט נישט מדייק תורה זאגן? אברהם אבינו איז
וועט נישט מוזן בלייבן זיצן לאנג ,ווייל מ‘וועט זיך געווען און דאס געשריבן בשם דעם זיידן .און דאס דאך געווען א חולה ,און ער איז
צואיילן מיט די סעודה. איז טאקע די סיבה פארוואס מ‘האט נישט געלאזט דאך פטור פון אלע מצוות? נאר
b דרוקן די דברי תורה ווייל מ‘האט זיי נישט נאכגעשריבן אפילו די קענסט נישט מקיים זיין די מצוות ,זאלסטו
“מ‘זעהט פון וואס פאר א פונקטליך און נישט בשם אומרן( .מפי ספרים וסופרים)
b
לכל הפחות שוויצן פאר‘ן באשעפער“ .און מרן זי“ע
שטוב דו קומסט“...
האט אויסגעפיהרט און געזאגט“ :אז מ‘קומט אין
“מ‘וועט זיך צואיילן“... באד ,קען מען זיך דאך נישט פיהרן אזוי ווי אין שטוב.
זאל מען לכל הפחות שוויצן פאר‘ן באשעפער“.
ואקחה פת לחם וסעדו לבכם אחר תעברו .ואל הבקר רץ אברהם ויקח בן בקר רך b
וטוב...יוקח נא מעט מים (וירא יח:ד-ו)
אין איינע פון די שבע ברכות טעג פון הגה“ק רבי
(וירא יח:ה)
ווען דער טשעבינער רב זצ“ל איז אנגעקומען
“נישט געלאזט דרוקן די תורות“...
ברוך‘ל דער “מקור ברוך“ פון סערט וויזניץ זצ“ל( ,די קיין ארץ ישראל ,נאכ‘ן זיך וואלגערן זיך אין גלות- וישא עיניו וירא והנה שלשה אנשים
חתונה איז געווען אין בעלזא מיט הרבנית העניא ע“ה). רוסלאנד ,נאך די צווייטע וועלט-קריג ,האט כ“ק מרן נצבים עליו (וירא יח:ב)
האט זיך פארוויקלט א שיחת מהר“א מבעלזא זי“ע געשיקט א שליחות מיט זיין הגה“ק רבי יוחנן זצוק“ל ,דער זוהן פון הרה“ק
צדיקים צווישן מרן מהרי“ד ברודער הגה“ק מבילגורייא זי“ע ,אז ער [מרן זי“ע], רבי פיניאלי אוסטילא זי“ע ,האט דערציילט :אמאהל
מבעלזא זי“ע מיט‘ן מחותן דער וויל מאכן א סעודה לכבודו פונעם גרויס‘ן גאסט, האט איינער פון די בעלזער
“אהבת ישראל“ פון וויזשניץ [צו זיין באפרייאונג און קומען קיין אר“י] .האט דער משפחה וואס איז געווען
זי“ע .אינמיט‘ן שמועס האט טשעבינער רב צוריק געענטפערט אז ס‘טוהט אים געענגט אין פרנסה ,געוואלט
דער “אהבת ישראל“ געפרעגט זייער לייד אז ער וועט נישט קענען קומען ,ווייל ער דרוקן כתבים פון דברי תורה
פון מרן זי“ע .ס‘שטייט אין פסוק וויל נישט באלעסטיגן זיין “בעל אכסניא“ ,וואס וחסידות פון אדמור“י בית
(וירא יח:ו-ז) “וימהר אברהם האהלה...מהרי שלש וועט מוזן ווארטן אויף אים ביז ווען ער וועט צוריק בעלזא וואס זענען געשריבן
סאים קמח סולת לושי ועשי עוגות ,ואל הבקר רץ אהיים קומען פונעם טיש פון מרן זי“ע ,וואס וועט געווארן דורך חסידים וואס
אברהם ויקח בן בקר רך וטוב“ ,זאגט רש“י :כדי צו שפעט ביינאכט ...האט מרן זיך געוויס ענדיג‘ן גאנץ ּ האבן דאס געהערט .האט
געבן פאר די געסט ,צו עסן דריי צינגען מיט חרדל—. זי“ע צוריק געשיקט זאגן :אין פסוק (יח:ד) שטייט: ער געבעהטן רשות פון מרן מהרי“ד זי“ע ,אויב ער
אברהם אבינו האט געגעבן פאר די געסט אסאך צו אברהם אבינו האט געזאגט פאר די מלאכים“ :ואקחה קען דריקן די תורות? האט מרן זי“ע געהייסן ער זאל
עסן .אבער ביי וואסער שטייט אין פסוק“ :יוקח נא פת לחם וסעדו לבכם אחר תעברו“ .אייגענטליך ,וואו אים ווייזן די כתבים מיט די דברי תורה וואס זענען
>>>>>>> שוין געווען גרייט צום דרוקן .האט מרן זי“ע געזעהן
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין ח
ב פ‘ וירא תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
רשה ...במשנת רבוה“ק מבעלזא
ַמיין אוצר אוׂיף ִדי פַ ָ
>>>>>>>
בעסער פארשטיין .ווען א איד שטייט אינדרויסן רבי הלל איבערגעגעבן פאר מרן זי“ע אז ער האט שוין מעט מים“—ער האט זיי געברענגט ווייניג וואסער?
ביי די טיהר ,און ס׳איז דא גרויסע קעלט און שניי, געגעסן .ווען רבי העניך איז שפעטער אריינגעגאנגען האט דער חתן דער “מקור ברוך“ זיך אנגערופן און
קען ער זיך ,חס־וחלילה ,פארקיהלן פון די קעלט, צו מרן זי“ע איבערגעבן די קוויטלעך ,זאגט אים מרן געזאגט .געוועהנליך ווען ס‘קומט אין שטאט א גאסט
דעריבער דארף מען אים וואס שנעלער ארייננעמען זי“ע אז ער האט שטארק הנאה פון א שטיקל קדושת וואס מ‘קען אים נישט ,און די שטאט מענטשן ווילן
אין שטוב ,אבער כביכול ,דער באשעפער וועט נישט לוי (פ‘ וירא ד“ה :ונבאר) אויפ‘ן מדרש (ב“ר מט:ז) אז מיט יענעם מקיים זיין מצות הכנסת אורחים ,דארף
געפרוירן ווערן פון די קעלט...״ אברהם אבינו ,נאכ‘ן געבן צו עסן פאר זיינע געסט, דער גאסטגעבער טראכטן פון צוויי זאכן“ :כבדהו
b האט ער זיי געהייסן בענטשן ,האבן זיי אים געוואלט וחשדהו“ (עי‘ מס‘ כלה רבה ט‘) .האט אונז אברהם
“א קריאת התורה וואס האט בענטשן ,האט ער זיי געזאגט ,האט איר דען פון מיינס
געגעסן? איר דארפט בענטשן דעם באשפער וואס
אבינו געלערנט אז דער “כבדהו“ דארף זיין מיט א
געטוישט א בחור צום גוטן“...
ברייט הארץ און דאס בעסטע ,ווידער דער “חשדהו“
האט באשאפן די וועלט! האבן זיי געבענטשט ברכת איז גענוג ווייניג און אביסל .אזוי ווי מיר געפונען ביי
המזון .פרעגט דער ‘קדושת לוי‘ ,פארוואס האט ער זיי די הכנסת אורחים פון אברהם אבינו ,עסן און טרינקען
אל אראה במות הילד (וירא כא:טז) נישט געהייסן מאכן א ברכה ראשונה? ענטפערט דער וואס איז מצד “כבדהו“ ,האט אברהם געזעהן ס‘זאל זיין
כ‘האב געהערט פון א חסידישער איד וואס אין ‘קדושת לוי‘ ,אזוי ווי די געסט בשלימות ,און זיי געגעבן אסאך צו עסן .אבער וואסער
זיינע בחור‘ישע יאהרן האט ער שטארק געגליטשט זענען געווען גוים עובדי עבודה זיך צו וואשן די פיס האט ער געהייסן “יוקח נא מעט
ר“ל ,און איז נישט געווען ווי ס‘דארף צו זיין .זיין זרה ,איז וויאזוי קען מען פון זיי מים“ .זאגט רש“י אז אברהם אבינו האט געמיינט אז זיי
טאטע איז געווען א בעלזער חסיד ,און ער איז בעהטן אז זיי זאלן בענטשן? זענען אראבער וואס ביקן זיך צו די שטויב פון די פיס,
געפאהרן אויף ר“ה צו כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע ,און (זעה פשט אין קדושת לוי) .און און ער האט נישט געוואלט אריינברענען געצנדינער
ער איז אויך מיטגעפאהרן מיט זיין טאטע ,כאטש מרן זי“ע האט אויסגעפיהרט אז אין זיין שטוב ,וואס איז געווען מצד “חשדהו“ ,האט
ער איז נישט געווען אין א גוטן מצב .דער בחור איז נאכדעם וואס זיי האבן געגעסן ער זיי דעריבער געגעבן ווייניג וואסער .מרן מהרי“ד
געשטאנען א גאנצן דאווענען אינדרויסן און נישט פון אברהם אבינו‘ס ברויט וואס איז געווען געמאכט זי“ע האט שטארק הנאה געהאט פון דעם געדאנק און
אריינגעקומען אין ביהמ“ד .אבער בשעת קריאת און געבאקן בקדושה ,האט דאס אריינגעברענגט אין זיי געזאגט פאר‘ן חתן“ :מ‘זעהט אויף דיר פון וואס פאר
התורה איז אים אויסגעקומען צו שטיין פונקט א קדושה ,אז זיי האבן דערגרייכט א מדריגה צו קענען א שטוב דו קומסט ,און אין וואס פאר א שטוב דו ביזט
קעגן די צורה פון מרן מהרי“ד זי“ע .דער בחור בענטשן .רבי העניך האט גלייך פארשטאנען פארוואס אויפגעצויגן געווארן“.
איז געשטאנען אינדרויסן ביים פענסטער פונעם מרן זי“ע זאגט אים דאס ,האט ער זיך אנגערופן אז ער b
שוהל ,צוזאמען מיט אנדערע ליידאקעס .די שוהל וויל עסן וויעטשערע מיט‘ן רבי‘ן ,האט אים מרן זי“ע
“נו ,איר האט דאך געזאגט אז
איר האט שוין געגעסן“.
איז געווען גרויס און פוהל .מיט דעם אלעם האט געענטפערט“ ,נו איר האט דאך געזאגט אז איר שוין
דער בחור פון דארט געהערט דאס ליינען מפה געגעסן( “....מעשי חושב -ילקוט ישעי‘)
קדשו .ווען מרן זי“ע האט געליינט דעם פסוק ‘אל b
“דער באשעפער וועט נישט
אראה במות הילד‘ האט ער דאס געזאגט מיט אזא ואקחה פת לחם וסעדו לבכם לבכם...ויתן
לפניהם ויאכלו (וירא יח:ה-ח)
פארפרוירן ווערן“.
לענגערן און טיפערן אופן ,אז די ווערטער זענען
טיעף אריינגעדרינגען אינעם בחור‘ס נפש אריין, הגה“צ רבי העניך פאדווא ז“ל ,אב“ד לאנדאן ,איז
און אז די דאזיגע ווערטער וואס ער האט געהערט מאהל געקומען צו מרן מהר“א זי“ע קיין תל אביב, א
ארויסקומען מפה קדשו ,זענען אים אריין טיעף אם נא מצאתי חן בעיניך אל נא תעבור כדי איבערצוגעבן קוויטלעך וואס אידן פון די שטאט
אין הארץ .ער האט געשפיהרט אז דער בעלזער מעל עבדיך( ...וירא יח:ג) וויען וואס ער האט געקענט איידער די צווייטע
רב האט אים דערמיט אין זין .ס‘איז אים געווען הרה“ק רבי פיניאלע אוסטילא זצוק“ל הי“ד האט וועלט קריג ,האבן מיט אים געשיקט( .רבי העניך איז
א גוטער שטאך .ס‘האט אים באנומען ,און ס‘איז ליעב געהאט יעדן איד .מ‘האט דעמאלט געווען זייער צובראכן צוליעב די פטירה פון
אים אריין אין די ביינער .ס‘האט אים אינגאנצן אים אמאהל געפרעגט ,פארוואס זיין פרוי ,א בעלזער אייניקל ,און ס‘זענען געבליבן
אפגעוואשן .ער האט זיך צוריק געקעהרט צום זאגן חז״ל (שבת קכז ).״גדולה קליינע יתומים אין שטוב) מרן זי“ע וואוסנדיג גוט
גוטן וועג אויף אן וואונדערליכן אופן .ער איז ממש הכנסת אורחים יותר מקבלת פון רבי העניך‘ס מצב ,האט געבעהטן פונעם גבאי‘ן
נתהפך געווארן צו אן אנדערער מענטש ,ביז ער פני השכינה״—,א די מצוה פון הרה“ח רבי הלל ווינד ז“ל ,ער זאל לאדענען רבי העניך‘ן
איז אויפגעוואקסן און געווארן א געהארעוועטע, הכנסת אורחים איז גרעסער ווי צו עסן א וויעטשערע (נאכט מאהל) ביי מרן זי“ע אין
געווייקטע ,אמת‘ע חסידישער איד .מפי כ“ק האדמו“ר מקבל זיין די שכינה? האט ר׳ שטוב .ווען רבי הלל האט געלאדענט רבי העניך אויף
פיניעלע געענטפערט :דא אין מראחמיסטריווקא זצ“ל ב.פ .ששמע בעצמו את הסיפור מבעל המעשה. א וויעטעשרע ביי מרן זי“ע אין שטוב .זאגט אים רבי
b העניך אז ער האט שוין געגעסן אוויעטשערע .האט רוסלאנד אין די קאלטע פראסטיגע טעג קען מען דאס
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין ט
ב תשפ“זר
אֹוצ
ָ ש ָּבתמיין ַ
וירא ַ
פ‘
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר פון צדיקים און חסידים...
איז באנומען געווארן פונעם רבי‘נס ברכה ,און פונעם חסיד .האט מען אזוי געטוען און דער חסיד E
געזאגט“ :רבי ,טוה איך דען א חסד מיט מיינע
געסט? זיי באצאהלן דאך פאר אלעס וואס איך
איז באפרייט געווארן פון די תפיסה.
ווען מ‘האט געפרעגט פון הרה“ק רבי חיים, “דער מלאך רפאל האט געהיילט
שטעל זיי צו ...פארוואס קומט מיר אזא ברכה?“
האט אים דער רבי געענטפערט מיט א שמייכל“ :דו
געבסט פאר אידן א בעט זיך אפצורוהען ,א דאך
פארוואס ווען דער חסיד איז געקומען האט ער
אים אנגעשריגן און מ‘האט אים איינגעזעצט
אין תפיסה און אצינד האט ער געהייסן מערער
און אים באפרייט פון תפיסה “..
איבערן קאפ ,עסן און טרינקען מיט א ברייטקייט... זיין אין בית המשפט און דער חסיד איז באפרייט והנה שלשה אנשים נצבים אליו (וירא יח:ב)
דאס איז דאך א געוואלדיגער חסד ,אבער כדי דו געווארן? האט ער געענטפערט :ביי לוט שטייט רש"י :רפאל וואס האט געהיילט אברהם אבינו איז
זאלסט קענען ווייטער אנהאלטן דאס אלעס צו אז מ‘האט נישט געקענט שיקן א באזונדערן מלאך אויך געגאנגען ראטעווען לוט.
טוען ,מוזטו דאך נעמען געלט דערפאר ,אז נישט אים צו ראטעווען ,נאר ווען דער מלאך רפאל איז הרה“ק רבי חיים פון אטיניא זצוק“ל (בעל
וועסטו נאך ח“ו באנקראטירן.“... געקומען היילן אברהם אבינו האט מען אים אויך “נימוקי חיים“ “וטל חיים“) האט געהאט א
E געשיקט צו ראטעווען לוט ,ווייל דער מלאך רפאל חסיד א גרויסער עושר ,וואס האט געלעבט
“אל ין באדינט די געסט “.. גוט מיט‘ן פריץ ,און דער פריץ פלעגט ביי אים
בארגן גרויסע סכומים געלט און אים געגעבן
דערויף א שטר חוב .אמאהל ווען דער חסיד
ואקחה פת לחם וסעדו לבכם( ...וירא יח:ה) איז געקומען צום פריץ איינמאנען געלט ,איז
אין א פראסטיגער ווינטער נאכט זענען צוויי דער פריץ געווען שיכור פון הוליען מיט זיינע
דורכגייער אנגעקומען אין די שטאט קאזמיר מיד און חברים ,און ווען ער האט געזעהן דעם חסיד,
הונגעריג פון וועג .די גאנצע שטאט איז שוין געווען האט ער אים גלייך באצאהלט ,אבער פון גרויס
איינגעזינקען אין א טיעפן שלאף ,און אין די געדיכטע שיכורות האט ער נישט צוריק גענומען דעם
פינסטערניש האט ארויסגעשיינט א לעכטיגקייט פון שטר חוב .ווען דער חסיד האט דאס געזעהן,
איין פענסטער ,דאס איז געווען דאס הויז פון הרה“ק איש אויך ממונה אויף צו ראטעווען .אזוי אויך דא האט ער ביי זיך געטראכט אז מסתמא וועט
רבי יחזקאל פון קאזמיר זי“ע .זיי האבן אנגעקלאפט איך האב געזעהן אז אויפ‘ן חסיד איז שורה דינים דער פריץ צוליעב‘ן שכרות נישט געדענקען
אין די טיהר און דער רבי אליין האט זיי אריינגענומען צוליעב‘ן גרויסן חילול ה‘ וואס ער האט געמאכט, אז ער האט שוין באצאהלט דעם חוב ,האט ער
און באלד געלאפן ברענגען ווארעמע עסן .דערנאך און איך האב גארנישט געקענט טוען ,אבער אצינד עטליכע טעג שפעטער נאכאמאהל איינגעמאנט
האט ער זיי אליין אנגעגרייט די געלעגערס צום ווען מ‘איז געקומען בעהטן א רפואה פאר די דעם חוב .דער פריץ האט אבער געדענקט אז
שלאפן .אין דעם גערודער האט דער משמש זיך טאכטער און איך האב געדארפט ברענגען דעם ער האט שוין באצאהלט דעם חוב ,ער האט
ענדליך דערוועקט .ארויסקוקנדיג פון זיין צימער מלאך רפאל איר צו היילן ,האב איך שוין געבעהטן געברענט פון כעס ,און געשריגן אויפ‘ן חסיד
און זעהענדיג ווי דער רבי אליין באדינט געסט ,איז אז דער מלאך זאל אויך ראטעווען דעם חסיד און דאס הייסט א גוטער פריינט ,און ער האט אים
ער געווען זיכער אז דאס זענען נישט קיין איינפאכע אים באפרייען פון די תפיסה( .נחלתנו) גערופן פאר א משפט אין געריכט הויז .איז דער
מענטשן נאר נשמות וואס זענען געקומען נעמען א E חסיד געפאהרן צו זיין רבי‘ן הרה“ק רבי חיים פון
תיקון ,און פון גרויס שרעק האט ער זיך נישט געקענט
ריהרן פון ארט .אינדערפרי ווען די געסט זענען זיך
געגאנגען ווייטער זייער וועג .ווען די חסידים האבן
“נעמען געלט צו טוען וייטער חסד “.. איטיניא .ווען דער רבי האט געהערט די מעשה
האט ער אים אנגעשריגן פאר‘ן געפערליכן חילול
ה‘ וואס ער האט געמאכט .האט שוין דער חסיד
זיך פארזאמלט צו דאווענען שחרית ,האט דער אל נא תעבור מעל עבדיך( ...וירא יח:ג) פארשטאנען אז זיין מצב איז נישט גוט .מ‘האט
משמש זיי מיטגעטיילט די שרעקליכע נאכט וואס ער אמר רב יהודה אמר רב :גדולה הכנסת אורחין אים געפונען שולדיג און פאר‘משפט אויף לאנגע
האט מיטגעמאכט ,ווי ער האט נישט געקענט שלאפן מהקבלת פני שכינה( .שבת קכז). יאהרן תפיסה .ר“ל.
ווען ער האט געזעהן די נשמות וואס דער רבי אליין דער שיניאווער רב זי“ע איז אמאהל געווען אויף ס‘איז אדורך א שטיק צייט און א טאכטער
האט זיי באדינט .הרה“ק רבי יחזקאל הערנדיג וואס אפרוה אין די קור שטאט קרעניץ .איידער ער איז פונעם חסיד איז ל“ע נישט געזונט געווארן.
דער משמש דערציילט ,איז ארויס געקומען פון זיין אוועק געפאהרן ,האט ער זיך געזעגנט מיט‘ן בעה“ב, איז די מאמע געקומען צו הרה“ק רבי חיים
צימער און געזאגט“ :דיר האט זיך געדאכט אז נשמות און אים גאר ווארעם אנגעוואונטשן“ :אין זכות מזכיר זיין די טאכטער פאר א רפו“ש .האט
זענען געקומען בעהטן א תיקון פאר זיך ,אבער די פונעם חסד; וואס דו ביסט מכניס אורח אזויפיהל הרה“ק רבי חיים געוואונטשן א רפו“ש,
נשמות זענען געקומען פאר מיין תיקון ,כדי צו מקיים אידן און דו שפייזט זיי ,זאל דער באשעפער און אויך געזאגט אז ס‘איז אצינד די צייט
זיין די מצוה פון הכנסת אורחים“( .מאמר יחוקאל) אומעטום דיר שענקען אסאך הצלחה“ .דער בעה“ב מ‘זאל באקעמפן אין בית המשפט קעגן די קלאגע
>>>>>>>
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין יב פ‘ וירא תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאוצָ ר פון צדיקים און חסידים...
>>>>>>>
טיש האט הרה“ק רבי יחזקאל געזאגט די פאלגנדע ער זאל איר געבן א מעסער! אינמיטן רעדן קומט צו E
דברי תורה :אין אונזער פרשה ,נאך ‘עקידת יצחק‘
שטייט “ויהי אחר הדברים האלה ויוגד לאברהם הנה
ילדה מלכה“...זאגט רש“י :ווען אברהם איז צוריק
א פארשאלטענער דייטש און מיט צארן פרעגט ער,
וואס זענען די געשרייען .ווען מ‘האט אים געזאגט אז
די פרוי וויל א מעסער זיך צו הרג‘ענען ,האט ער מיט
“צו טוען די מצוה אל ין!“
געקומען פון הר המורי‘ האט ער געטראכט אויב א סארקאסטישן שמייכל געענטפערט זייער גוט! און ואל הבקר רץ אברהם ויתן אל הנער (וירא יח:ז)
מ‘וואלט גע‘שחט‘ן מיין זוהן וואלט ער געשטארבן ער נעמט ארויס פון זיין טאש א שארף מעסער און רש“י :אל הנער דאס איז ישמעאל ,אים מחנך צו
אהן קיין קינדער ...און איך וואלט אים געדארפט דערלאנגט איר .אבער צו יעדן‘ס איבערראשונג נעמט זיין צו מצוות.
חתונה מאכן מיט איינע פון די טעכטער פון ענר די פרוי ארויס א ניי געבוירן קינד פון אונטער איר שויס, ספר “זכר חיים“ פרעגט פארוואס איז פריער
אשכול און ממרא“ .האט דער באשעפער אים געזאגט און האלטנ‘דיג דאס מעסער אין האנט האט זי געמל‘ט אברהם אליין געלאפן און דערנאך האט ער דאס
די בשורה ,אז ס‘איז געבוירן געווארן רבקה ,די בת דאס קינד ,פארנט פון אלע אנוועזענדע .און אינמיט‘ן איבערגעגעבן פאר ישמעאל? מ‘דערציילט אז דער
זוג פון יצחק ,און דאס איז פשט פון “אחרי הדברים באנדאזשירן דאס פיצל קינד ,הויבט זי אויף איהרע “אמרי אמת“ פון גור איז אמאהל געזיצן ביי א סעודה
האלה“ ,נאך די הרהורים וואס ער האט געהאט ביי אויגן צום הימל און מיט א הארץ רייסענדע שטימע מיט זיין אייניקל ,און ביי ברכת המזון האט זיך דער
די עקידה .דארף מען פארשטיין די כוונה פון רש“י: “אמרי אמת“ אויפגעהויבן און אליין געברענגט מים
קען דען זיין ,אז נאכ‘ן ביישטיין אזא גרויסער נסיון אחרונים .האט אים די רעבעצין געפרעגט פארוואס
זאל אברהם אבינו האבן געטראכט אזעלכע מחשבות, ער האט נישט געבעהטן פונעם אייניקל ער זאל
וואס וואלט געווען ווען ...ווי קומט בכלל אז אזא ברענגען מים אחרונים ,כדי אים מחנך צו זיין צו
צדיק זאל טראכטן אזעלכע מחשבות? נאר די כוונה מצוות? האט דער “אמרי אמת“ געענטפערט :איך
איז אזוי :ווען אברהם אבינו איז צוריק געקומען האב אים געוואלט מחנך זיין מיט די מדה אז דאס
פון די עקידה ,האט ער געהאט צער פארוואס ער וואס מ‘קען אליין טוען אהן מטריח זיין יענעם זאל
האט נישט דורכגעפיהרט די עקידה ,און אז ער מען טוען אליין .לויט דעם קומט אויס אז אברהם
איז שולדיג דערין ,ווייל דער באשעפער האט אים זאגט זי“ :רבונו של עולם האסט מיר געגעבן א זוהן, האט געוואלט מחנך זיין ישמעאל מיט די צוויי זאכן,
געזאגט “כי ביצחק יקרא לך זרע“ ,און דערפאר האט איך וועל אים נישט קענען אויפהאדעווען ,לפחות פריער איז אברהם אליין געלאפן ,מיט דעם האט ער
ער אים נישט געקענט שחט‘ן ,אבער אויב ער וואלט געב איך אים דיר צוריק א איד“ .דער דייטש מיט זיינע אים געלערנט נישט מטריח צו זיין אנדערע ,דערנאך
אים חתונה געמאכט פריער און ער וואלט געהאט מערדערישע אויגן האט געשוימט פון כעס ,און אויפ‘ן האט ער געגעבן פאר ישמעאל ער זאל ענדיגן די מצוה,
קינדער ,וואלט ער אפשר יא געקענט דורכפיהרן ארט קאלטבלוטיג אומגעברענגט דאס קינד על קידוש כדי אים צו לערנען צו טוען די מצוה אליין ,ער האט
דעם באפעהל פון “והעלהו לעולה“ .פון די דאזיגע ה‘ הי“ד ,און די מאמע האט מען אוועק געפיהרט. אים געגעבן צוויי ביישפיעלן פון חינוך( .במדבר יהודה)
מחשבה איז אברהם אבינו געווארן צעבראכן און ס‘איז אוודאי אוממעגליך צו באגרייפן דאס מסירות E
ער האט אנגעהויבן מהרהר זיין בתשובה .און ווען
דער באשעפער האט געזעהן זיין צער ,האט ער
אים אנגעזאגט די בשורה ,אז דער זיווג פון יצחק
נפש פון אידן אין אלע דורות מקיים צו זיין די דאזיגע
הייליגע מצוה.
[נ.ב .האדמו“ר מבלאזוב ריביטיטש שליט“א האט
“א מסירת נפש פון א מאמע? “..
איז ערשט אצינד געבוירן געווארן ,אזוי אז ער האט וימל אברהם את יצחק בנו בן שמונת ימים דערציילט פאר כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א( ,בשנת תשפ“ה)
אז דער זיידע האדמו“ר מבלאזוב האט נישט געוואוסט אז
סייווי נישט געקענט חתונה מאכן יצחק פריער ווייל
די פרוי האט שפעטער בחסדי ה‘ איבערגעלעבט די קריג].
כאשר צוה אותו אלקים (וירא כא:ד)
זיין זיווג איז נאכנישט געהאט געבוירן געווארן ,און דער בלאזובער רבי הגה“ק רבי ישראל שפירא
E
זצ“ל האט דערציילט א מורא‘דיגע מעשה ,וואס האט
“ וי אזוי האבן מיר געלערנט די רש“י ביז איצט? “..
דערמיט האט זיך אברהם אבינו בארואיגט ,אז ער
האט יא געטוען די מצוה בשלימות ,ווייל דאס איז זיך אפגעשפיהלט ביי די צווייטע וועלט קריג ,דער
טאקע געווען דער ציווי “והעלהו לעולה“ ,אים מעלה רבי האט זיך געפונען אין אן ארבעט‘ס לאגער ,ווען
זיין און תיכף צוריק אראפנעמען ,און נישט מער .די אינמיטן די שווערע ארבעט ,קומט פלוצלינג צו אים
ויהי אחר הדברים האלה ויוגד לאברהם
צדיקים זענען שטארק נתפעל געווארן פון די תורה, א אידישע פרוי און בעהט ער זאל איר געבן א מעסער.
הנה ילדה מלכה (וירא כב:כ)
און הרה“ק משידלאווצא האט זיך אנגערופן מיט דער רבי האט געמיינט אז אפשר וויל זי זיך נעמען
שבת קודש פ‘ וירא שנת תר“י ,זענען געווען ביים
התפעלות“:איך קען נישט פארשטיין ,וויאזוי האבן דאס לעבן ר“ל ,צוליעב‘ן ביטערן און פארלוירענעם
זיידן הרה“ק רבי יחזקאל פון קאזמיר זצ“ל דריי צדיקים
מיר געלערנט ביז אצינד די רש“י ,מ‘קען דאך נישט צושטאנד ,האט ער איר אנגעהויבן צו טרייסטן און
מפורסמים פון פוילן :הרה“ק רבי דוד נתן משידלאווצא
אנדערש לערנען ווי דער אמת‘ער פשט וואס מיר ערקלעהרן אז מ‘טאהר זיך אליין נישט נעמען דאס
זצ“ל .הרה“ק רבי ישראל יצחק מראדאשיץ זצ“ל און
האבן יעצט געהערט“( .דברי ישראל“ מאדזיץ) לעבן און אז בעזרת ה‘ וועלן נאך קומען גוטע טעג.
הרה“ק רבי עמנואל מפשעדבורז .שבת קודש ביים
E אבער זי האלט זיך ביי איר‘ס און שרייט ,א מעסער!
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין יא
ב תשפ“זר
אֹוצ
ָ ש ָּבתמיין ַ
וירא ַ
פ‘
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...וואס די תורה לערנט אונז ...פרשת העקידה
• דער באדייט פונעם דריטן “יחדיו“ פארשטיין ביז ווי ווייט ס‘גרייכט די עבודה פון דינען זאגן פרשת העקידה
דעם באשעפער .אברהם אבינו ע“ה האט זיך געפרייט
ווען רש“י‘ס אייניקל ,דער ‘רבינו תם‘ ,איז געווען א צו שחט‘ן פאר אן עולה זיין איינציגן זוהן ,וועמען ער אידישע קינדער זאגן יעדן טאג אינדערפרי ביים
קליין אינגל פון אכט יאהר ,האט ער געפרעגט פונעם האט ליעב געהאט מער ווי זיך אליין ,און יצחק ,וואס דאווענען די פרשה פון “עקידת יצחק“ ,וואס מיר
זיידן :אין די פרשה פון “עקידת יצחק“ שטייט געשריבן לערנען די וואך אין די פרשה .אויף דעם נסיון איז ווי
איז געווען 37יאהר אלט ,האט דאס אנגענומען מיט א
דריי מאהל דאס ווארט “יחדיו“ .איין מאהל אין אנהייב באקאנט ,געבויט דער יסוד הקיום פונעם כלל ישראל,
גאנצען רצוןלעבודת ה‘ ,זאל דער וואס זאגט די פרשת
(כב:ו)“ :ויקח אברהם את עצי העולה...וילכו שניהם דעם חלק פון האבן מסירות נפש פאר‘ן באשעפער,
העקידה קרעכצן אויף זיין קורצע השגה אין עבודה און
יחדיו“—און דו ,טייערער זיידע ,האסט ערקלעהרט: און אויך איז דאס געבליבן א לימוד זכות ומליצה
כאטש אברהם אבינו האט געוואוסט אז ער גייט שחט‘ן זיך מתחזק זיין אויף ווייטער.אויך איז דאס געברענגט
אין ביאור הגר“א (או“ח סי‘ א) ,אזוי שטייט אויך אין ישרה פאר אידן אויף לדורות עולם“ ,רבונו של עולם,
זיין איינציגן זוהן ,דאך איז ער געגאנגען מיט די זעלבע כמו שכבש אברהם אבינו את רחמיו לעשות את רצונך
שמחה און חשק ווי יצחק ,וואס האט נישט געוואוסט ספר ‘מגן גיבורים‘ (אלף המגן ,או“ח סי‘ א‘ סק“ט).
אין ‘סדר היום‘ (סדר תפלת שבת) ,ווען ער רעדט בלבב שלם ,כן יכבשו רחמיך את כעסך מעלינו“.
אז מ‘גייט אים שחט‘ן .זיי זענען ביידע געגאנגען מיט‘ן
וועגן פרשת העקידה ,שרייבט ער אזוי :ער זאל אין ספרים הק‘ ווערן געברענגט פארשידענע
זעלבן געדאנק .ווייטער אין פסוק (כב:ח) שטייט:
ענינים ,טעמים און סגולות ,איבער‘ן חשיבות און
“ויאמר אברהם אלקים יראה לו השה לעולה בני,
וילכו שניהם יחדיו“ ,האסטו זיידע ווידער ערקלעהרט: גרויסקייט צו זאגן טעגליך די פרשת העקידה.
כאטש יצחק האט שוין געוואוסט אז מ‘גייט אים פאלגענד ברענגען מיר ענינים פון פרשת העקידה
גענומען פון די ספרי הפוסקים און ספרי רבותינו
שחט‘ן ,דאך איז ער געגאנגען מיט די זעלבע שמחה
און חשק ווי פריער ,און ביידע זענען ווייטער געגאנגען פרשת הק‘ אשר מפיהם אנו חיים איבער די מנהגים פון
אינאיינעם מיט‘ן זעלבן געדאנק .אבער ביים דריטן העקידה פרשת העקידה.
מאהל ,צוריק קומענדיג פון די עקידה ,שטייט ווידער מעורר זיין זכות אבות
“יחדיו“ (כב:יט)“ :וישב אברהם אל נעריו ,ויקומו וילכו
יחדיו“ —,דארט האסטו ,זיידע ,גארנישט ערקלעהרט. אין טור (או“ח סי‘ א ס“ה) שטייט “וטוב לומר
אנהייבן מיט די פרשת העקידה ,ווייל מיר האבן היינט פרשת העקידה“ .זאגט דער באר היטב (סק“ט)‘ :קודם
וואס קומט אונז יענער “יחדיו“ צו לערנען?
נישט אויף וואס זיך צו פארלאזן ,נאר אויפ‘ן זכות פון הקרבנות‘—,מ‘זאל זאגן די פרשת עקידה פאר די
האט דער זיידע מיט א שמייכל געענטפערט:
אונזערע אבות הקדמונים ,און דאס האלט אונז אין פרשה פון קרבנות.
“טייערע אייניקל ,דאס האב איך איבערגעלאזט פאר
גלות ,און וויבאלד דער ענין פון די עקידה איז געווען דער ‘בית יוסף‘ (או“ח סי‘ א) זאגט :די פרשת
דיר צו ערקלעהרן ,און לאמיר הערן פון דיר וואס
דער דריטער “יחדיו“ מיינט? האט דאס אייניקל ,דער זייער גרויס ,סיי מצד העוקד [אברהם אבינו] און סיי העקידה איז כדי צו דערמאנען דעם זכות אבות פאר‘ן
‘רבינו תם‘ ,ערקלעהרט אזוי :די תורה לערנט אונז מצד הנעקד [יצחק אבינו] ,ביז דער באשעפער האט באשעפער ,און אויך מכניע צו זיין דעם יצר הרע צו
א געוואלדיגער מוסר און א וועג אין עבודת ה‘ .נאך צוגעזאגט פאר אידן אז אינעם יום הדין ,ווען אידן קענען דינען דעם באשעפער ,אזוי ווי יצחק האט זיך
די גרויסע עבודה און נסיון פון עקידת יצחק ,ווען שטייען בצער קעגן די מקטרגים און די וואס זוכן אויף מוסר נפש געווען.
אלע מלאכים האבן געטומלט און געציטערט פון די אונז שלעכט‘ס ,אויב וועלן מיר דערמאנען עקידת דער מגן אברהם (או“ח סי‘ א סק“ז) ברענגט בשם
געוואלדיגע מסירות נפש פון אברהם און יצחק ,וואס יצחק וועט מען נישט דארפן מער ציטערן פון קיין ‘רבינו בחיי‘ (פ‘ צו) :ס‘איז נישט גענוג וואס מ‘זאגט
זייער זכות באשיצט אונז ביז‘ן היינטיגן טאג ,האבן זיי שום ענין וכו‘ ,און אפילו דער ענין פון די עקידה דארף די פרשת העקידה נאר מ‘דארף דאס טייטשן און
נישט געשפיהרט ביי זיך קיין מינדעסטע שטאלצקייט מען נישט דערמאנען ,נאר מיר זאלן בלאזן שופר ,און פארשטיין ,און אנערקענען די נפלאות ה‘.
און צופרידנהייט פון וואס זיי האבן געטוען ,נאר זיי דער שופר וועט דערמאנען דעם שופר פונעם איל, סידור ‘יעב“ץ‘ שרייבט :די פרשה פון עקידה און
זענען געגאנגן “יחדיו“ ,אינאיינעם ,מיט די זעלבע און דאס וועט דערמאנען יצחק ,און יצחק דערמאנט קרבנות דארף מען מסדר זיין אין שוהל ,וואס איז
געדאנקען ווי אליעזר און ישמעאל ,וואס האבן די עקידה ,און דער באשעפער ווערט דורכדעם פוהל דער מקדש מעט אין אונזער גלות ,אויפ‘ן שטייגער
גארנישט געוואוסט און געטראכט אז עפעס איז דא מיט רחמים אויפ‘ן גאנצן אידישן פאלק‘ ,אין שטן ואין
פארגעקומען ,אזוי אויך זענען אברהם און יצחק אהיים ווי מ‘פלעגט דערמאנען זכות אבות ,איידער מ‘האט
פגע רע‘—,וואס זאל קענען בייקומען אידן ,דעריבער גע‘שחט‘ן דעם תמיד של שחר ,ווי מיר לערנען אין
געגאנגען ,און גארנישט געטראכט אז זיי האבן געטוען איז פאסיג יעדן טאג צו דערמאנען דעם ענין פון די
עפעס אויסער געווענדליך .נאר“ ,עם החמור“—זיי די משנה (יומא פ“ג מ“א) מ‘האט געזאגט ‘האיר
עקידה ,איידער מיר זאגן אונזערע תפילות ,כדי דער המזרח עד שבחברון‘ ,כדי צו דערמאנען דעם זכות
זענען געגאנגען מיט די זעלבע געדאנקן ווי דער אייזל,
באשעפער אין הימל זאל ווערן פוהל מיט רחמנות אויף פון די ישיני חברון ,און אויך האט מען צוגעבינדן
אהן קיין ברעקל גאוה ...ווען דער זיידע האט געהערט
אונז ,און אהננעמען אונזערע תפילות און געבעהט מיט דעם טלה( ,תמיד פ“ד מ“א) אלס זכר פון עקידת
דעם פשט ,איז ער געווארן זייער איבעראשט און אים
דערבארעמקייט .א בעל נפש זאל דאס נישט מבטל יצחק און זיין ֵאיל.
געגעבן א קיש אויפ‘ן שטערן זאגנ‘דיג“ :גוט האסטו
צוגעטראפן ,מיין טייערער אייניקל .איך קען נישט מאכן פאר קיין שום ענין ,ווייל ס‘ברענגט אסאך גוטס זאגט דער יעב“ץ ,מ‘זאל זאגן די פרשת העקידה
טרעפן א בעסערע פשט פון דעם!“ פאר אים און פאר אלע אידן. מיט די טראפן און מיט א געוואלדיגע כוונה ,און
>>>>>
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין יב
ב פ‘ וירא תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...וואס די תורה לערנט אונז ...פרשת העקידה
>>>>>
זצ“ל ,וואס האט דאס מקבל געווען פון זיין רבי‘ן דער
• “רבונו של עולם כמו שכבש אבינו את אר“י הק‘ זי“ע.
נאך א טעם שטייט אין ‘סדר היום‘ פארוואס
רחמיו“... מ‘זאל זאגן יעדן טאג פרשת העקידה ,וויבאלד אין
זכות פוןדי עקידה האט דער באשעפער געשוואוירן די תחינות פאר און נאך די פרשת העקידה.
אמאהל ערב יום כיפור איידער כ“ק מרן
אין ספר ‘לקט הקמח‘ החדש (או“ח סימן א‘ צו אברהם“ ,בי נשבעתי נאום ה‘ וגו‘ ,ויירש זרעך את
מהרי“ד זי“ע איז געגאנגען צו ‘כל נדרי‘ האט ער
שטארק געוויינט און מיט א ים פון טרערן ,זיך שער אויביו“ (וירא טז:יז) ,בעהטן מיר פון באשעפער סקל“ח) שטייט :די תפילה ‘אלקינו ואלקי אבותינו
געשטעלט אויף דעם וואס מיר זאגן אין נוסח ער זאל צונויפנעמען אידן מארבע כנפות הארץ ,און זכרנו בזכרון טוב לפניך‘ ,וואס איז געדרוקט אין
התפלה“ ,רבונו של עולם כמו שכבש אברהם אבינו אונז פוקד זיין בפקודת ישועה ורחמים ,אונזערע סידורים פאר פרשת העקידה ,ווערט נישט געברענגט
את רחמיו לעשות רצונך בלבב שלם ,כן יכבשו רחמיך שונאים זאלן נישט האבן איבער אונז קיין שליטה ,אין ‘סדר היום‘ ,נאר נאך די עקידה דארף מען מתפלל
את כעסך מעלינו“ .וויאזוי קענען מיר פארגלייכן נאר מיר זאלןאויף זיי געוועלטיגן און נעמען נקמה זיין צו געדענקען דעם זכות אבות .דער הייליגער ‘חתם
דאס מדת רחמנות פון הייליגן באשעפער צו די פון זיי אויף אלעס וואס זיי האבן אונז שלעכט סופר‘ האט נישט געזאגט די תפילה ,אבער איןסידור
מדת רחמנות פון א בשר ודם? האט מרן זי“ע פון רבי קאפיל שטייט יא די תפילה ,אוןס‘איז געשריבן געטוען.
ערקלעהרט :די גמרא (סנהדרין פט ):זאגט ,אויך אין אין ‘אלי‘ רבה‘ (סי א‘ אות י“ד) שטייט :ווען דערויף כוונות.
מדרש (ב“ר נו ,ד ,תנחומא וירא כב) אז ווען אברהם מ‘זאגט די פרשת העקידה זאל מען מכוון זיין ביים
אבינו איז געגאנגען צו די עקידה ,האט אים דער פסוק“ :ויעקד את יצחק“—,אז דער באשעפער זאל
שטן פראבירט מיט אלע סארט תחבולות אפצורעדן
ער זאל נישט ברענגן יצחק‘ן אויף די עקידה .און פרשת בינדן די אלע מקטריגים פון אויבן זיי זאלן נישט
מקטרג זיין בשעת התפילה.
אזוי ווי דער שטן האט געזעהן אז ס‘העלפט נישט,
האט ער אים געזאגט א ליגנט ,אז ער האט געהערט העקידה אויך ברענגט דער ‘אלי‘ רבה‘ בשם האריז“ל ,אז
מ‘זאל זאגן פרשת העקידה מיט גרויס כוונה ,ווייל
מאחורי הפרגוד אז דאס וואס דער באשעפער האט
אים געזאגט“ ,והעלהו שם לעולה“ ,מיינט נישט ער ס‘זענען דא זינד וואס דער מענטש טוהט ,און דורכ‘ן
זאל אים טאקע שחט‘ן נאר בלויז ארויף ברענגען זאגן מיט כוונה ווערן די זינד פארגעבן ,אויב ער טוהט
אויפ‘ן מזבח“ ,השה לעולה ואין יצחק לעולה“. תשובה שלימה פאר‘ן באשעפער.
האט אים אברהם אבינו געענטפערט ,אפילו וואס
דו זאגסט איז אמת ,הער איך מיך נישט צו וואס
די תחינות
דו זאגסט ,ווייל די שטראף פון א ליגענער איז ,אז אונזער קיום ביז אייביג
תפלת אלקינו...זכרנו בזכרון טוב לפניך.
אפילו ער זאגט אמת גלייבט מען אים אויך נישט. דער ‘בן איש חי‘ (‘עוד יוסף חי‘ פ‘ מקץ אות ו)
און דאס איז די כוונה וואס מיר זאגן “רבונו של ברענגט :די פרשה פון די עקידה איז א קרן קיימת פאר דער מקור צו די תפלה שטאמט פונעם נוסח
עולם כמו שכבש אברהם אבינו את רחמיו לעשות אידן ביז סוף כל הדורות ,דער וואס זאגט דאס יעדן טאג וואס מ‘זאגט ביים סיום הברכה ,אינעם סדר זכרונות
רצונך בלבב שלם“—,און ער האט נישט געוואלט וועט עסן פון אירע פירות. אין תפלת המוסף ראש השנה ,דער נוסח איז אויך
הערן בקול השטן ,כאטש ער האט געזאגט אמת‘ע אין ספה“ק ‘עץ הדעת טוב‘ (פ‘ צו) שטייט“ :והרים געברענגט אין טור (או“ח הל‘ תענית ציבור סימן
רייד וויבאלד ס‘איז געקומען פונעם שטן“ ,כן תקע“ט) ,דער מקור דאס צו זאגן פאר די פרשת
את הדשן“ ,דאס איז אקליינער שיעור ,ווי דער שיעור
יכבשו רחמיך את כעסך מעלינו“—,אזוי אויך ווען העקידה ,איז פונעם מקובל האלוקי רבי חיים וויטאל
פון תרומה ,און מ‘האט דאס געלייגט אויפ‘ן מזבח צו
דער שטן וועט מקטרג זיין אויף אידישע קינדער
מיט ריכטיגע טענות ,זאלסטו הייליגער באשעפער, דערמאנען דעם אש פון יצחק ,איי וועט מען פרעגן,
נישט צוהערן וואס ער זאגט ,ווייל א ליגנער אפילו ס‘איז דאך שוין טויזנטער יאהר פאריבער זינט עקידת “ממעל לעצים“
ער זאגט דעם אמת הערט מען אים אויך נישט צו. יצחק ,יענער פייער איז דאך שוין לאנג פארלאשן? איז כ“ק מרן מהר“ש זי“ע האט ערקלעהרט ,דאס
(ה‘מקור ברוך‘ מסערט וויזשניץ זצוק“ל) דער ענטפער ‘אש תמיד‘ וגו‘ ,דאס פייער פון יצחק וואס ס‘שטייט (וירא כב:ט) “וישם אותו על המזבח
כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א ,איז שטענדיג מוסיף איז שטענדיג געבליבן אויפ‘ן מזבח‘ ,לא תכבה‘ ,דאס ממעל לעצים“—,העכער פון אלע עצות בישין,
וואס ער האט געהערט פונעם ‘מקור ברוך‘ ,אז בשעת מרן פארלעשט זיך נישט ,ס‘איז געבליבן אלס רמז און ווייל ס‘זענען דא כוחות וואס מאכן פאר זיך עצות,
מהרי“ד זי“ע האט געזאגט די תורה ,האט ער אנגעכאפט אנדענק אויף די קומענדיגע דורות ,ווי באקאנט ,מכפר און דאס איז איינער פון די דרכי היצר הרע ,וואס
מיט זיינע הייליגע הענט די האלז בענדלעך פון זיי העמד, צו זיין די זינד פון אידן.
און נאכ‘ן ענדיג‘ן די תורה האט מען געזעהן אז פון גרויס
וויל העלפן מענטשןווי אזוי זיך אן עצה צו געבן
מנהג בעלזא :ראש חודש ,חול המועד וביומא דפגרא מיט מצוות ה‘ ,און רעדן זיי צו ,זאגנ‘דיג “מקען זיך
התלהבות האט ער אראפגעריסן די בענדלעך און זיי זענען
זאגט מען נישט די תחנה ‘אלוקינו זכרנו בזכרון “...נאר אן עצה געבן“ .אברהם אבינו האט געוויזן יצחק‘ן
אים געבלין אין זיין האנט( .ספר “ולעבדו בכל לבבכם“ עמוד רא)
די פרשת העקידה. ער זאל זיין “ממעל לעצים“ ,מבטל צו זיין אלע
זעה אויף “ויבקע עצי עולה“ וואו כ“ק מרן מהר“א זי“ע
ערקלעהרט א מדרש ,לויט די אויבנדערמאנטע ווערטער פון שלעכטע עצות דורך די גרויסע יראה פון יצחק.
מרן מהרי“ד זי“ע. (סידור “לב שמח“)
>>>>>
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין יג
ב תשפ“זר
אֹוצ
ָ ש ָּבתמיין ַ
וירא ַ
פ‘
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...וואס די תורה לערנט אונז ...פרשת העקידה
>>>>>
נישט ערוועקן קיין דינים. ערקלעהרט הגאון רבי אליעזר לאנדא זצ“ל אין זיין ספר כוונה ,און ווער ס‘האט אין זיך געהאט אגייסט
דאס זעלבע שטייט איז סידור רבי שבתי (דף לז): ‘דמשק אליעזר‘ דעם ביאור הגר“א ,ווייל אזוי ווי תפילה פון לעבן האבן זיינע אויגן געלאזט טרערן ,צוליעב
מ‘זאל נישט זאגן פרשת העקידה ראש חודש און שבת, איז קעגן דעם קרבן תמיד ,דארף מען פאר‘ן דאווענען גרויס נעימות און מתיקות דבש לשונו הטהור ז“ל.
כדי נישט צו ערוועקן קיין דין. דערמאנען די עקידה וואס איז זכות אבות. דער תלמיד פיהרט אויס :ס‘איז שוין פערציג יאהר
אין קיצור של“ה (עמ‘ קס“ב בד“ה ושלא) שטייט:
צוריק זינט כ‘האב ביי אים געלערנט ,און יעדן טאג ביי מנחה
מ‘זאל נישט זאגן פרשת עקידה די טעג ,כאטש ער איז איז דאס נאך כצפיחית בדבש ווען כ‘ברענג דאס ארויף
מכוון ווי איינער וואס לייענט אין די תורה .אוןאזוי ס‘זענען דא וואס זאגן פרשת העקידה אויך ביי אין מיין זכרון .כ‘האף צום באשעפער ,איך זאל דאס
שטייט אויך אין ספר ‘תקון תפלה‘ (סק“ג) ,און אין מנחה ,ווי דער חיד“א זצ“ל אין ‘ברכי יוסף‘ (שיורי ברכה, נישט פארגעסן מיין גאנץלעבן!
‘ילקוט מהרי“א‘ מזידיטשוב (מנהגי שבת עמ‘ קעה). או“ח סי‘ א‘ ס“ג) שרייבט :ס‘זענען דא וואס שרייבן
מ‘זאל דאס אויך זאגן אנהויב סדר תפלת מנחה ,און לשם יחוד
ספה“ק ‘עטרת צבי‘ (פ‘ בהר דף קיא ):פון
הרה“קרבי הערשל‘ע זידיטשובער זצוק“ל שרייבט: אין סידור התפילה ע“פ כוונת האר“י ז“ל שטייט אזוי פיהרן זיך אטייל מענטשן.
דעריבער האבן אונזערע קדמונים איינגעפיהרט צו הגאון רבי חיים פלאגי זצ“ל (בספר ‘רוח חיים‘) אז פאר פרשת העקידה זאל מען זאגן “הריני מוכן
ומזומן לומר פרשת העקידה כמו שתקנו חכמינו זכרונם
פרשת
זאגן די פרשת העקידה נאך ברכת השחר פאר די
קרבנות ,בסוד קביעת מקום קובע צו זיין אן ארט און לברכה ,והרינו מכוין למסור נפשי וגופי על עבודת השם
מכוון זיין לבם למקום ,מיט דעם וועסטו פארשטיין
פארוואס שבת ,יו“ט און הייליגע טעג זאגט מען נישט
העקידה יתברך כמו שמסר נפשו יצחק אבינו עליו השלום ,ויהי
רצון מלפניו שתזכור לנו זכות אבותינו הקדושים‘‘.
די עקידה ,ווייל שבת איז “קביע וקיימא“ ,און אלע ספר ‘בן איש חי‘ (הלכות שנה ראשונה פ‘ מקץ,
געהייליגטע טעג באקומען אן הארה פונעם שבת‘דיגן סעיף י“ב) ברענגט אן אנדערער נוסח פאר‘ן לשם
טאג ,דעריבער דארף דאס נישט קיין קביעת מקום. יחוד ,און מערקווירדיג וואס ער פיהרט דארט אויס:
אין ספר ‘לקט הקמח‘ החדש (או“ח סקל“ז) און מיט דעם נוסח וואס דער מענטש זאגט דאס
שטייט :דער שיניאווער רב זצוק“ל האט געזאגט די יעדן טאג פאר‘ן דאווענען ,וועט ער ניצול ווערן פון
פרשת העקידה אפילו שבת ,וויבאלד ס‘איז מסוגל צו א לטותא פון רבי שמעון בר יוחאי ,וואס ער האט
פארטרייבן פרעמדע מחשבות ביים דאווענען ,דארף ברענגט :הגם די פרשת העקידה איז פאסיג צו זאגן געזאגט דערוועגן אין אדרא רבא (דף קמא.):
ווען זאגט מען פרשת העקידה
מען דאס אויך זאגן שבת .ער שרייבט אז אויך דער אויך ביי שחרית ,איז אבער דער פאסיגסטער צייט ביי
גאון דער ‘אמרי אש‘ האט דאס געזאגט שבת ,כאטש מנחה ,ווייל מנחה איז אקעגן יצחק ,וואס די עקידה
זיין טאטע דער ‘מחנה חיים“ ,האט נישט געזאגט, איז פאררופן אויף זיין נאמען. •פארטאגס
ווייל קדושת שבת איז מגין. ספר ‘שלמי ציבור‘ (דיני תפלת המנחה אות ד)
אין ספר ‘כנסת הגדולה‘ פון הרה“ק רבי חיים אין ספר ‘אור צדיקים‘ (תיקון התפלה סעיף ב) ברענגט פון בעל ‘שתי ידות‘ ,אז דער זמן וואס איז די
בנבנשתי זצ“ל (טור או“ח סי‘ א) שטייט :ס‘איז נישט שטייט :ווען מ‘קומט אהן צום פלאץ אין שוהל ,זאל מערסטע פאסיג צו זאגן פרשת העקידה איז אין די צייט
פאסיג צו זאגן פרשת העקידה שבת ,ווי דער מהר“ם מען פריער אנהויבן זאגן פרשת העקידה ,ווייל וואס פון תפלת המנחה ,כאטש ס‘איז אויך פאסיג צו זאגן
ניגרון ברענגט אין ספר היראה ,אבער דער בעל ‘שתי פריער ער זאגט די פרשת העקידה ,ווען ס‘ווערט אינדערפרי .און דער וואס איז ,יודע סוד תפלת המנחה,
ידות‘ (אין אצבע ,דרך חיים דף קב) ווייזט איבער אז ערוועקט דער מדת החסד פון אברהם אבינו אין די וועט איינזעהן אז ס‘איז אזוי .נאך לייגט ער צו ,וואס
מ‘דארף זאגן אפילו שבת ,און אזוי איז אונזער מנהג. פרימאגן שעות ,ווען ער איז געגאנגען בינדן זיין זוהן ער האט געהערט ,אז אין קושטנדינא איז טאקע אזוי
דער בעל ‘שתי ידות‘ (דרך חיים פ“ג) ברענגט יצחק אויף די עקידה ,איז דעמאלט אן עת רצון ,און געווען דער מנהג ,אבער רבי חיים אלפאנדרי זלה“ה
זיך א ראי‘ פונעם מדרש (ויקרא רבה פיסקא י“א) אז ס‘איז דעמאלט פאסיג צו זאגן פרשת העקידה און האט דאס מבטלגעווען.
מי שענה לאברהם אבינו בהר המוריה ויצחק בנו על אנדערע בקשות.
יענעם טאג ווען אברהם האט אויפגעברענגט יצחק
אויפ‘ן מזבח ,האט דער באשעפער מתקן געווען גבי המזבח היא יעננו! •פאר‘ן דאווענען
מ‘זאל מקריב זיין שני כבשים ,איינס אינדערפרי און שבת קודש און ימים טובים? לויט‘ן אר“י הק‘ דארף מען זאגן די פרשת העקידה
איינס פארנאכט ,און ביי תמידים זאגן מיר “במועדו“ דוקא פאר‘ן דאווענען ,ווי ס‘איז געברענגט אין שער
דער מהר“ם פאפיר“ש זצ“ל ברענגט אין ספר ‘אור
(במדבר כח:ב) ,אפילו אין שבת. הכוונית (דרושי ברכות השחר) און אין ספר ‘פרי עץ
צדיקים‘ (תקון התפלה סעיף ג) :היות דער טעם פון
ספה“ק ‘יסוד ושורש העבודה‘ (שער האשמורות חיים‘ (שער הברכות פ“ד).
זאגן די עקידה איז כדי כובש צו זיין דעם דין ,דעריבר
פ“י) שרייבט :נאך ברכת השחר זאל מען זאגן פרשת דער גר“א אין זיינע הגהות (או“ח סימן א סקכ“ב)
שטייט אין ספר היראה (פון מהר“ם ניגרון ז“ל) אין די
העקידה ,וואס די גרויסע מעלה פון דאס זאגן שטייט צייכנט צו די רש“י (יומא כח ):בשם הירושלמי
הגהות ,מ‘זאל נישט זאגן פרשת העקידה ראש חודש,
אין די תיקונים ,אויך שבת און יו“ט זאל מען זאגן די (יומא פ“ג סוף הלכה א) ,כדי להזכיר זכות אבות
>>>>> שבת און יום טוב ,ווען ס‘איז נישטא קיין דין ,כדי מ‘זאל
דערמאנט מען חברון“ ,און אזוי איז פאר‘ן דאווענען“.
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין יד
ב פ‘ וירא תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...וואס די תורה לערנט אונז ...פרשת העקידה
>>>>>
• סגולות פון זאגן די פרשת העקידה די תפילה רבוש“ע פרשת העקידה ,נאר נישט די תחינה.
דער ‘בית יוסף‘ שרייבט :אז פרשת העקידה איז
די גרויסע מעלה פון פרשת העקידה און פון סידור ‘צלותא דאברהם‘ (ח“א עמ‘ קטו) ברענגט
כדי צו דערמאנען זכות אבות פאר‘ן באשעפער ,און
דאס זאגן ,זעהט מען פון די תיקונים און אנדערע דעם מנהג צו זאגן נאר ביז ‘והארץ אזכור‘ און נישט
אויך כדי מכניע צו זיין דעם יצר פאר עבודת ה‘ ,אזוי
הייליגע ספרים. מער ,ווייל די פסוקים פון נאכדעם זענען פון יסורים
ווי יצחק האט זיך מוסר נפש געווען ,און די אלע
א) זאגן פרשת העקידה מיט א שטארקע כוונה און י“ג מדות פון מיכה.
טעמים זענען שייך אין שבת פונקט ווי אינדערוואכן.
דריי מאהל א טאג פאר יעדן דאווענען ,צוברעכט אין ‘סידור הגאונים והמקובלים‘ (ח“א עמ‘ רז)
אין סידור היעב“ץ שטייט :שבת און ראש חודש
אייזערנע שלעסער און שפאלט עטליכע הימלען שטייט אויף די תפלה :ס‘זענען דאוואס פיהרן זיך אז
לאזט מען אויס פון דא ביז ‘לעולם יהא אדם‘ ,אבער
און די תפילות גייען ארויף אויבן. אינדערוואכן איז מען מאריך און שבת ויום טוב איז
ס‘זענען דא וואס זאגן אז שבת און יו“ט לאזט
ב) ווען א מענשט געפונט זיך אין א גרויסע צרה, מען מקצר.
מען נאר אויס די ‘אלקינו‘ וואס מ‘זאגט פאר די
זאל ער זאגן זיבן מאהל מיט א שטארקע כוונה און הרה“ק רבי פנחס קאריצער זצוק“ל האט געזאגט
פרשת עקידה און דעם ‘יהי רצון‘ דערנאך .הרה“ק
מיט הייסע טרערן מיט‘ן ‘יהי רצון‘ ,אזו ווי ס‘איז די פרשת העקידה אויך שבת ,און אינדערוואכן האט
רבי מרדכי‘לע מנאדבורנא זצוק“ל ,האט שבת און
געדרוקט אין די סידורים ,וועט ער געהאלפן ווערן
יו“ט געזאגט פרשת העקידה ,נאר אויסגעלאזט די
פון זיין צרה.
תחינות פון פאראויס און נאכדעם .אמאהל האט
ג) ס‘איז נישטא א גרעסערע און וואונדערליכע
אים איינער דערמאנט וואס ס‘שטייט אין סידור
סגולה פאר כפרת עוונות ווי זאגן די פרשת
האריז“ל ,נישט צו זאגן פרשת העקידה שבת ,האט
העקידה מיט התלהבות און מיט גרויס כוונה.
ער יענעם געענטפערט“ :האסטו דען נישט שבת
ד) ס‘איז מבטל מיתת בני אדם ,ובפרט ווערן
שלעכטע קרענק געפונען זיך אויף די וועלט ,דער פרשת העקידה קייןמחשבות?!“
די תפילה ‘אלקינו‘
זכות פון זאגן די עקידה איז א פאנצער קעגן זיי.
ה) ס‘איז מעורר זכות אבות ,און דער זכות פון אין סידור היעב“ץ (דיני שחרית לשבת ,אות ג) ער צומאהל געזאגט ‘רבוש“ע‘ ביז ‘והארץ אזכור‘ ,און
אידישע קינדער גייט ארויף פאר‘ן באשעפער שטייט :מיר זעהט אויס אז שבת איז נישט פאסיג שבת האט ער אלץ געזאגט ביז צום ענדע .ספר ‘אמרי פנחס‘
אין הימל. (סדר היום ועניני תפלה ,אות צה)
מאריך צו זיין קיין לשון בקשה ביים זאגן די פרשת
ו) ס‘איז האלט איין דעם מידת הדין און דעקט למעשה זענען דא עטליכע מנהגים ,ווען מ‘זאגט
העקידה,אזוי ווי אינדערוואכן ,נאר מ‘זאגט“ :אלקינו
אויף דעם מידת הרחמים. נישט קיין תחנון ,צי ביי א יומא דפגרא וכדו‘ ,טייל
ואלקי אבותינו זכרנו בפקודתישועה ורחמים משמי שמי
ז) ס‘איז מכניע אלע מקטרגים ומרעין בישין. האבן נישט געזאגט ווען ס‘איז געווען א ברית מילה,
קדם וזכור לנו ברית אבות ועקידת יצחק בן אברהם“.
ח) ס‘איז גוט צו זאגן פרשת העקידה יעדן טאג און ערב יום טוב ,אדער צווישן יום הכיפורים און
און ס‘איז גענוג.
מיט כוונה .ס‘איז מסוגל פאר גידול בנים און מבטל סוכות; אנדערע האבן נישט געזאגט תשעה באב אדער
זיין שלעכטע הרהורים( .הקדמת ס‘ צמח השדה [באניהאד]) בבית האבל. • “היינט זאגט מען נישט די ‘ונאמר‘ס‘“!
ט) ס‘איז פאסיג צו זאגן תפילת הדרך איידער מנהג רבוה“ק מבעלזא :צו זאגן יעדן טאג פרשת
דער מנהג אין בעלזא איז ,אז אין די טעג פון
מ‘גייט ארויס פון שטוב אין וועג אריין .און ס‘איז העקידה ,פאר פרשת הקרבנות און מ‘זאגט די תחינות
ראש חודש און אנדערע יומא דפגרא‘ס זאגט מען
אויך גוט צו זאגן די פרשת עקידה( .קב הישר -פרק כ“ד) “או“א זכרנו בזכרון “...פאר פרשת העקידה און “רבוש“ע
נישט די תחינה פון “רבוש“ע כמו שכבש אברהם
י) הגה“ק רבי יוסף קאליש מאמשינוב זי“ע ,האט כמו שכבש “...נאך פרשת העקידה.
אבינו“ ,נאך די פרשת העקידה .אמאהל האט
אמאהל געזאגט א סגולה פאר א רפואה ,צו זאגן שבת ,יום טוב ,ראש חודש ,חול המועד וביומא דפגרא
מרן זי“ע געהערט ווי איינער זאגט אין אזא טאג:
ביים בעט פונעם קראנקען דריי מאהל די פרשת זאגט מען די פרשת העקידה ,אבער מ‘זאגט נישט די
“היינט זאגט מען נישט דעם “רבונו של עולם“.
העקידה .און ס‘איז געקומען א רפואה( .שערי רפואה) תחינות פאר און נאך .ראש השנה און יום הכיפורים ,זאגט
מרן זי“ע איז געווארן אויפגעציטערט און געהייסן
יא די תחינות פאר און נאך די פרשת העקידה.
יענעם רופן צו זיך ,און ער האט אים געזאגט“ :ניין,
שיחות הצדיקים על פרשת העקידה
“והאלקים נסה את אברהם“ :דורך די מדת החסד,
וואס איז מדת אברהם ,נעמט מען אוועק דעם מידת היינט זאגט מען נישט די “ונאמר‘ס“( .ביי חסידים
הדין “והאלקים““( .אורח לחיים“-זלאטשוב) האט מען זיך געפיהרט צו רופן די תפילה מיט‘ן
“ויאמר אברהם אברהם“ :נאכ‘ן ארויפברענגען יצחק
“נסה את אברהם“ :וויבאלד די תורה זאגט “נסה את נאמן “ונאמר“( ,צוליעב די מערערע פסוקים וואס
אויפ‘ן מזבח ,און אים נישט שחט‘ן ,איז דאס פלאץ
אברהם“ און נישט יצחק ,ווערט דעריבער דער נסיון הייבן זיך אהן מיט “ונאמר“) ,אזוי אויך האט מען
צו דאפלען זיין נאמען אברהם אברהם ,אים צו ווייזן
גערעכנט אלס דער נסיון פון אברהם און נישט פון ביי חסידים גערופן דעם פזמון “רבוש“ע...אב
א חיבה יתירה .ווייל אצינד איז מקויים געווארן דער
יצחק“( .אמת מארץ תצמח“-קאצק) הרחמים והסליחות“ פון די זמירות מוצש“ק “די
אמת‘ער רצון פון באשעפער ,צו ברענגן יצחק אויפ‘ן
*** שערים“( .מפי הגה“ח רבי יאשע בעלזער זצ“ל)
מזבח אבער אים נישט שחט‘ן“( .קדושת לוי)
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין טו
ב פ‘ וירא תשפ“ז
מאה שנה
לפטירת כ“ק מרן מהרי“ד
אֹוצר
ָ מרן
ש ָּבתכ"קיין ַ
ַמ
מבעלזא זי"ע ועכי"א
מהרי“ד מבעלזא זי“ע
כ“ב מר-חשון
תרפ“ז-תשפ“ז
יומא דהילולא • כ“ב מרחשון • מאה שנים לפטירתו • תרפ“ז -תשפ“ז
האט מרן זי“ע איר געבעהטן אז זי זאל איינלייגן א טייערע הולדתו :כ“ק מרן רבי ישכר דוב רוקח (מהרי“ד) מבעלזא באקאנט אלס “דער פריער‘דיגער רב“ ,איז
זאך אלס א משכון ,און ער וועט גיין בארגן געלט אויף איר געבוירן געווארןאין יאר תרי“א אין די שטאט בעלזא צו זיין גרויסן פאטער כ“ק מרן רבי יהושע (מהר“י) מבעלזא,
משכון .האט זי פאר‘משכון‘ט איר טייערע שטערנטיכל ,און
באקאנט אלס “דער מיטלער רב“ ,און זיין מאמע די רעבעצין רבקה מרים ,וואס איז געווען אן אייניקל פונעם
מרן זי“ע האט איר פארזארגט געלט .זי האט דאס געלט
באלד צוטיילט פאר צדקה און געגאנגען בענטשן לעכט .און
אפטער רב .דער זיידא כ“ק מרן מהר“ש ,וואס האט נאך דעמאלט געלעבט ,האט געהייסן אים א נאמען געבן ‘ישכר
מרן זי“ע האט אנגעוויזן אויף זיין זוהן מרן מהרי“ד זי“ע און דוב‘ נאך הרה“ק רבי ישכר דוב רמר“ז דער רב פון סקאהל ,וואס איז געווען א פעטער און דער שווער פונעם ערשטן
געזאגט“ :נאך אזא לעכט-בענטשן ,איז נישט קיין וואונדער בעלזער רב כ“ק מרן רבי שלום (מהר“ש) .זכר צדיקים לברכה.
אז מ‘האט אזעלכע וואוילע קינדער!“ האיש מקדש :בזו“ר-מרת בתי‘ (באשע) רוחמה (חתונה ווינטער תרכ“ח) די טאכטער פון הרה“ק רבי
ישעי‘ משולם זושא טברסקי ,א זוהן פון הרה“ק רבי
אהרן מטשערנאבל ,א זוהן פון הרה“ק רבי מרדכי ,דער
טשערנאבילער מגיד .בזו“ש-מרת חי‘ דבורה א טאכטער
פון הרה“ק אברהם שמואל פטשעניק מברעזנא .זכר
צדיקים לברכה.
תולדותיו )1 :מזו“ר-הבכור מרן הרה“ק רבי אהרן מבעלזא )2 .הרבנית חנה רחל אשת הרה“ק רבי פנחס
טברסקי מאוסטילא )3 .בזו“ש-הרבנית שבע אשת הרה“ק רבי מנחם נחום טברסקי אב“ד ראווע-רוסקה )4 .הרבנית
העניא אשת הרה“ק רבי ברוך בעל “המקור ברוך“ מסערט בזו“ר ,ובזו“ש הרה“ח ובנש“ק רבי נפתלי פערלוב)5 .
בנו הרה“ק רבי יהושע מירוסלוב )6 .בנו הרה“ק מרן מהר“ם מבילגורייא )7הרבנית שרה אשת הרה“ק רבי יוחנן
טברסקי ,אב“ד הורבישוב )8 .הרה“ק רבי שלום רוקח אב“ד אפטא )9הרבנית יענטא אשת הרה“ק רבי יוחנן טברסקי
מקאוולא .זכר צדיקים לברכה.
רבותיו :אביו כ“ק מרן מהר“י מבעלזא .והרה“ק רבי אהרן מטשערנאבל .זכר צדיקים לברכה.
תורתו“ :לקט אמרי קודש““ .הבינה והברכה“ .דברות קודש “מהרי“ד“.
על כסא מלכותו :בעלזא תרנ“ד-תרפ“ז .ביי די ערשטע וועלט מלחמה ,איז מרן זי“ע אנטלאפן קיין
אונגארן ,און געוואוינט אין ראצפערט ביז חודש אדר תרע“ט .דערנאך איז ער געגאנגען קיין מונקאטש ביז
חודש אדר תרפ“ב ,דערנאך איז ער צוריקגעגאנגען קיין גאליציע ,וואו ער האט געוואוינט צוויי יאהר אין די
שטאט האלאשיץ ,ביז מ‘האט צוריק אויפגעבויעט די שטאט בעלזא .און אין חודש שבט תרפ“ד איז מרן זי“ע
צוריקגעגאנגען וואוינען קיין בעלזא ביז צו זיין פטירה כ“ב מר-חשון תרפ“ז.
פטירתו :כ“ב מר חשון תרפ“ז ,ומנו“כ בעיר בעלזא.
• האיש מקדש •
מקנא אז דו קענסט לערנען רואיג דער בעלזער רב וועט זיך נאך מיט אונז משדך זיין ,און פון
דעם זיווג וועט ארויסקומען א קינד וואס וועט באלויכטן די
• וזרח השמש •
ווינטער תרכ“ח האט מרן מהרי“ד זי“ע חתונה געהאט וועלט! יאהרן שפעטער האט מרן מהר“י זי“ע חתונה געהאט
מיט אן אייניקל פונעם אפטא רב ,און מרן מהרי“ד זי“ע איז מיט די רעבעצין בתיה רוחמה ע“ה ,א טאכטער פון הרה“ק
“דער בעלזער רב וועט זיך נאך מיט
רבי ישעי‘ משולם זושא ,א זוהן פון הרה“ק רבי אהרן געבוירן געווארן.
אונז משדך זיין!“
מטשערנאבל זי“ע .דער זיידע רבי אהרן האט ארויס געוויזן ס‘ווערט דערציילט אז דער אפטער רב זי“ע האט שוין
א געוואלדיגער ליעבשאפט פאר זיין אייניקל .געווענליך געהאט געזאגט וועגן דעם שידוך צווישן מרן מהר“י זי“ע און “ס‘איז נישט קיין וואונדער אז מ‘האט
האט רבי אהרן קיינעם נישט געלאזט זיצן אויף זיין בעט. אזעלכע קינדער!“ זיין רעבעצין מיט אסאך יאהרן פריער .געווען איז דאס ווען
מרן מהר“י זי“ע איז אמאהל געזיצן ביי זיך אין צימער אבער ווען מרן מהרי“ד זי“ע איז אריינגעקומען אין שטוב, כ“ק מרן מהר“ש זי“ע איז אמאהל געווען אלס אינגערמאן
אין אפטא ,און דער אפטא רב האט אים מכבד געווען מיט‘ן ערב שבת קודש ,און געהערט א געוויין פון אינדרויסן ,האט ער האט ער אים צוגערופן זיצן אויף זיין בעט ,און ער האט
בענטשן ביי שלוש סעודות ,וואס דער מנהג איז געווען אז געפרעגט וואס די געוויין איז? האט ער געזעהן ווי די רעבעצין אים געזאגט“ :דיך האב איך נישט געמיינט!“ אזוי אויך ווען
דער אפטא רב פלעגט אליין בענטשן .האט אים דער זוהן זיצט און וויינט .האט מרן זי“ע געפרעגט פארוואס זי וויינט? ער האט אים געהערט לערנען ,פלעגט ער זאגן :איך הער
הרה“ק רבי יצחק מאיר מזינקוב ,געפרעגט די אורזאך דערפון ,האט זי געענטפערט :יעדן ערב שבת קודש גיב איך אכטצן א שטימע פון לימוד תורה לשמה! אמאהל ווען רבי אהרן
האט דער אפטא רב געענטפערט ,אז איינע פון די טעמים רייניש פאר צדקה איידער איך צינד די שבת-לעכט .אבער די איז צוריק געקומען פון די מקוה ,און אינדרויסן איז געווען
פארוואס ער האט אוועק געגעבן דאס בענטשן איז ,ווייל וואך האט איך נישט קיין געלט ,קען איך נישט צינדן לעכט .זייער קאלט ,איז ער אריינגעגאנגען אין בית המדרש ,און
>>>>>
אֹוצר אחרי ַ-ש ָּבת
תשע“ו ָ פ‘ ַמיין טז
ב פ‘ וירא תשפ“ז
דאך נישט אין רפואה! נאר אז ער זעהט אז אסאך מענטשן
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
כ"ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי"ע ועכי"א • כ“ב חשון תרפ“ז • מאה שנים לפטירתו
השנה און אלע חסידים זענען שוין געהאט געקומען קיין >>>>>האט געזעהן ווי מרן זי“ע זיצט און לערנט בהתמדה.
>>>>>
ער
און קראנקע שטראמען צו אים זוכן הילף און היילונג, אין בעלזא ,אבער מ‘האט נאך נישט געוואוסט צו זיי וועלן האט ער אים געזאגט :איך בין דיך מקנא אז דו קענסט
איז דאס דער בעסטער סימן אז ער איז א גרויסער ווייטער קומען צו פאהרן קיין בעזלא צו מרן מהר“י זי“ע .אין לערנען רואיג .ווייל ווען איך הויב זיך אויף און איך זאג
און פארלעסליכער מומחה“ .פונקט אזוי“ ,האט דער פארלויף פונעם ווינטער איז שטענדיג שווער געווען צוקומען, “מודה אני“ ,און איך טראכט אריין ,ווער איז דער “אני“—
ראדומישלער גאון אויסגעפיהרט“ ,איז ביים בעלזער רב. צוליעב‘ן שווערן וועטער און קעלט .האט מען געטראכט אז איך ,און ווער איז דער “לפניך“—דער באשעפער ,קען איך
איך פארשטיי דען צו אים?! נאר אז מ‘זעהט ווי טויזנטער שבועות וועט מען קענען זעהן צו דער עולם קומט צו פאהרן. נישט זאגן ווייטער!
אידן שטראמען צו אים ,איז דאך דער כלל פשוט :יעדער
וואס דארף א רפואת הנפש זאל גיין צו אים און זיך דרייען
עטליכע טעג פאר שבועות ווען איך בין אהיימגעקומען פון
חדר ,האב איך געטראכט אז איך וועל אריינגיין דורכ‘ן צימער
די בעלזער קייט וועט זיך פון איהר
אין זיין הייליגן שאטן!“...
ווי די עולם איז געזיצן .האב איך געזעהן ווי די גרויסע שטוב ווייטער ציהען!
געקומען דער באשעפער זאל ראטעווען די וועלט... איז געווען אנגעפוהלט מיט חסידים וואס זענען
צו פאהרן אויף שבועות .איז אויף מיר געפאלן אזא גרויסע
די רעבעצין בתיה רוחמה ע“ה איז נפטר געווארן
אינגערהייט ,כ“א אדר תרמ“ד ,און זי האט איבערגעלאזט
ווען מרן מהרי“ד זי“ע האט געוואוינט אין ראצפערט פחד אז איך האב געפיהלט ווי מיינע האר שטעלן זיך אויף, צוויי יתומים ( .מרן מהר“א און רעבעצין חנה רחל פון
טראכטנדיג אז ס‘וועט קומען א צייט וואס איך וועל דארפן (בשעת די ערשטע וועלט‘ס קריג) .איז ער ראש השנה אוסטילא) מרן זי“ע האט דערנאך חתונה געהאט מיט
זיין דער מנהיג פאר טויזענטער אידן ,און ווען איך האב געגאנגען זאגן תשליך ביים טייך .זענען צווישן די פולע די רעבעצין חי‘ דבורה ע“ה א טאכטער פון רבי אברהם
ארויפגעלייגט די הענט אויפ‘ן קאפ האב איך באשיינפערליך חסידים אויך מיטגעגאנגען אסאך שטעטישע אידן .צווישן שמואל פון ברעזנא זצ“ל .וועגן דעם שידוך ווערט
די חסידים ,זענען געווען בחורים וואס האבן זיך געהאט דערציילט ווי פאלגנד :אויפ‘ן וועג צו די חתונה אין
אויסבאהאלטן פון מיליטער דינסט .אויפ‘ן וועג צו תשליך טשערנאבילׁ(ביים ערשטן זיווג) איז מרן מהר“י זי“ע אריין
איז אקעגן געקומען א הויכער מיליטערישע אפיציר. געפאהרן קיין ברעזנא ,און רבי יוסף פטשעניק זצ“ל דער
ס‘האט יעדן געכאפט א שרעק אז דער גוי זאל נישט ברעזנע רב איז ארויסגעקומען מיט א גרויסע ציבור אידן
באמערקן אז ס‘זענען דא בחורים און ער וועט נאך גיין מקבל פנים צו זיין ,דעם שוואגער מרן מהר“י זי“ע (ביידע
זיי ַמסר‘ן פאר די מיליטער-הויפטן אז ס‘געפונט זיך דא א זענען געווען איידימעס ביי הרה“ק רבי שמואל אשכנזי
ראבינאר וואס באהאלט אויס בחורים פון מיליטער דינסט. זצ“ל) .ווען ער האט מזכיר געווען זיין שניר די רעבעצין פון
ווען מ‘האט פראבירט דעם אפיציר צו פארקירעווען זיין זוהן רבי אברהם שמואל ,אז זי דארף א ישועה ביים
דעם וועג האט ער זיך בשום אופן נישט געלאזט ,נאר ער געבוירן א קינד ,האט זיך די פארב אויפ‘ן געזיכט פון מרן
האט געפרעגט :ווי מען גייט און וואס מען טוהט דא? האט מהר“י זי“ע געטוישט ,און מיט אן ערענסטקייט האט ער
דער חסיד ר‘ ישראל משה מאנדל ע“ה פון טעגלאש זיך געזאגט“ :מיר האבן דאך דא א חתן( ,מרן מהרי“ד זי“ע)
געזעהן אז דאס קאפל האט זיך מיר אויפגעהויבן פון די אנגערופן צום אפיציר“ :אזוי ווי ס‘איז שוין א לענגערע צייט די הזכרה געהערט פאר אים! איז מען געגאנגען צום חתן
וואס ס‘גיסט זיך בלוט אין די וועלט צוליעב די מלחמות, שרעק וואס האט מיך אנגעכאפט... און מזכיר געווען ,און ער האט געוואונטשן אז אלעס זאל
גייט דער ראבינאר צום טייך וואסער און ער בעט ,אז דער דורכגיין גרינגערהייט ,און מרן מהר“י זי“ע האט דעמאלט
באשעפער זאל שוין העלפן און ראטעווען די וועלט...דער
גוי איז מיטגעגאנגען ,און איז שטארק באאיינדרוקט
• מנהיג ישראל • צוגעלייגט :אז ס‘קומט אראפ אויף די וועלט א גרויסע
רעבעצין...יאהרן שפעטער ,ווען מ‘האט פארגעשלאגן פאר
געווארן פון די תפילות און האט זיך אונטערגענומען פון ווער ס‘דארף רפואת הנפש מרן מהרי“ד זי“ע אלס זיווג שני ,די רעביצין חי‘ דבורה,
יענע מינוט צו טוהן אסאך גוטס פאר די אידן! האט מען פארשטאנען די כוונה פון זיין פאטער מרן מהר“י
אינמיטן די שווערע יאהרן פון די ערשטע וועלט קריג,
אינעם יאר תרע“ז ,איז דער מרן מהרי“ד זי“ע געפאהרן קיין מלך המשיח וועט מתקן זיין יעדער איד זי“ע“ :די הזכרה געהערט פאר‘ן חתן“...
בארדיוב און געוויילט דארט אויף אפרו .צווישן די חשוב‘ע די רעבעצין חי‘ דבורה האט אין אנהויב נישט געוואלט
אמאהל ווען כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע האט געוויילט דעם שידוך ווייל מרן מהרי“ד זי“ע איז געווען היבש עלטער,
רבנים און תלמידי חכמים וואס זענען דעמאלט געקומען קיין אינעם קור שטאט מארינדבאד ,האט מען געדארפט און אויך איז געבליבן אין שטוב צוויי קינדער יתומים .האט
בארדיוב ,איז אויך געווען דער וועלט בארימטער גאון רבי רופן אן אויגן-דאקטאר פאר מרן זי“ע .איז דארט געווען איהר זיידע הרה“ק רבי מרדכי‘לע פון זעוויהל זצוק“ל,
שמואל ענגיל זצ“ל אבד“ק ראדומישלא ,וועלכער האט אין א דאקטאר מיט‘ן נאמען דר .לוי ,א איד וואס האט איהר צוגעזאגט אין טאג פון די חתונה ,אז די הייליגע
יענע יאהרן שוין געוואוינט אין די שטאט קאשוי אין אונגארן .ליידער פארלאזט דעם וועג פון תורה ר“ל .נאכ‘ן ענדיגן בעלזער קייט וועט זיך פון איהר ווייטער ציהען! (פון איהר
זייענדיג דארטן אין בארדוב ,האט זיך דער ראדומישלער די אונטערזוכונג ,האט דער דאקטער געבעהטן יעדן צו איז שפעטער געבוירן געווארן הגה“ק מבילגורייא זי“ע,
רב עטליכע מאהל געטראפן מיט מרן מהרי“ד זי“ע ,און ער פארלאזן דעם צימער ,ווייל ער האט עפעס א וויכטיגע זאך דער פאטער פון כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א לאוי“ט ,וואס
פלעגט קומען זיך מסתופף זיין בצל קדשו און שעפן חיות צו רעדן מיט מרן זי“ע ,און ער איז געבליבן מיט מרן זי“ע טוהט ווייטער פארזעצן די הייליגע בעלזער קייט עד ביאת
ביי זיינע הייליגע טישן מיט גרויס הכנעה .האבן אים עטליכע אליין אין צימער .נאכדעם וואס דער דאקטאר איז אוועק גואל צדק בב“א).
אונגארישע רבנים געפרעגטו מיט וואונדער :ווי אזוי קען זיין געגאנגען ,האט מרן זי“ע געשפרייזט אין שטוב צוקאכט
אז א גאון מופלג ווי אים ,א זקן הרבנים ,זאל זיך אזוי מבטל און פארטיעפט אין זיינע הייליגע געדאנקען זאגנדיג“ :דער
זיין פאר א צדיק אין זיין דור און כסדר גיין צו זיינע טישן? זיידע ז“ל [מרן מהר“ש זי“ע] איז געווען גערעכט “.האבן • ממלא מקום •
האט זיי דער ראדומישלער רב געענטפערט במתק לשוונו :די שטוב מענטשן געפרעגט פון מרן זי“ע וואס ער מיינט?
“משל למה הדבר דומה ,צו א קראנקער מענטש וואס דארף האט ער זיי געענטפערט און געזאגט“ :דער דאקטאר האט
דאס קאפל אויפגעהויבן פון שרעק
א ספעציעלער דאקטאר ,א מומחה .אבער ווי אזוי ווייסט דער מיך געבעטן אזוי ווי ס‘איז שוין אדורך אסאך יאהרן פון זיין מרן מהרי“ד זי“ע האט אמאהל דערציילט :דער זיידע
מענטיש ווער ס‘איז באמת א מומחה? ער אליין פארשטייט מרן מהר“ש זי“ע ,איז נפטר געווארן דריי טעג פאר ראש
>>>>>>>
>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יז פ‘ וירא תשפ“ז
געזאגט צום זיידן ז“ל“ ,ס‘שטייט אין
אֹוצר
ָ
רעבעצין מלכה ע“ה ָ
ַמיין ַש ָּבת
כ"ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי"ע ועכי"א • כ“ב חשון תרפ“ז • מאה שנים לפטירתו
אין די אויגן פון די סטרא אחרא ,און ס‘שטערט זיי די קדושה, חתונה און ער האט נאך נישט קיין קינדער ,בעהט ער מיך
>>>>>
רמב“ם אז אין יעדער דור איז דא א מענטש וואס איז ווערד דעריבער גייט‘ס אלע ארויס אינדרויסן ,זינגט און טאנצט ,ביז איך זאל דאווענען פאר אים אז ער זאל געהאלפן ווערן מיט
האב איך נישט צו זיין דער מלך המשיח ,און אין דעם דור ָ די גלעקער וועלן אויפהערן צו קלינגען“ .מ‘איז גלייך ארויס געטראכט ביי מירַ ,אז אויב ער
ַ זרע של קיימא “.האב איך
וואס איז ווערד צו זיין דער מלך המשיח“. נאר דיךָ ,
געזעהן ָ געגאנגען אינדרויסן ,און מאסן מענטשן האבן געטאנצט דאך ַא סימןַ ,אז ער גלויבט עפעס ַאזוינס ,איז ָ
בעהט מיך ּ
האט איר מרן מהר“ש זי“ע געענטפערט“ :איך אליין וועל און געזינגען אויף די גאסן ,אז ס‘האט זיך געהערט אין די אין משיח‘ן ,איי ,ער היט דאך נישט קיין תורה און מצוות,
נישט זיין דער מלך המשיח ,איך וועל נאר זיין איינער פון די גאנצע געגענט .מיט די צייט זענען די גוים מיעד געווארן און זא איד? לאזן אים אזוי,וואס וועט משיח טוען מיט ַא ַ און ָ
וויכטיגע מענטשן ביי מלך המשיח ,ווייל מלך המשיח וועט די גלאקען האבן אויפגעהערט צו קלינגען .ערשט דערנאך איז אוממעגליך ,ווייל ער גלויבט דאך .נעמען אים מיט
דארפן מתקן זיין יעדן איד אזוי ווי ער איז ,און טרעפן אויף איז מרן זי“ע ארויסגעגאנגען אין הויף און קוקענ‘דיג אויפ‘ן זיך איז אויך אוממעגלעך ,ווייל ער איז דאך פארט א בעל
אים א זכות ,און דאס קען איך נישט“... גרויס‘ן ציבור אידן ,וואס האבן שוין אויפגעהערט צו טאנצן, עבירה ,אויב אזוי וועט משיח האבן שווערע ארבעט ,ווייל ער
האט ער געזאגט“ :איר זאלט וויסן אז די התנגדות דקדושה דארפֿן מתקן זיין יעדן איד .אויב אזוי ,איז דאך דער וועט ַ
• חינוך הבנים • וויל מכניע זיין די קדושה ,זיי זאלן זיין אויבן און די קדושה האט די רעבעצין זיידע ז“ל געווען גערעכט .ווייל אמאהל ָ
פון אונטן .אבער מיט דעם וואס מיר האבן זיך אקעגן געזאגט צו זיידן ז“ל“ ,ס‘שטייט אין רמב“ם אז מלכה ע“ה ָ
אויסבעהטן יר“ש פאר זיך מיט די קינדער געשטעלט ,האבן מיר זיי געמאכט אונטערטעניג ,און אצינד אין יעדער דור איז דא א מענטש וואס איז ווערד צו זיין
פאהרט אהיים לשלום יעדער צו זיין שטוב“. האב איך נישט געזעהן דער מלך המשיח ,און אין דעם דור ָ
אין איינע פון די יאהרן ווען כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע
איז געווען אין אונגארן אין די שטאט ראצפערד (תרע“ד- מלך המשיח וועט מתקן זיין יעדער איד וואס איז ווערד צו זיין דער מלך המשיח “.האט נאר דיךָ ,
איר דער זיידע ז“ל געענטפערט“ :איך אליין וועל נישט זיין
ָ
תרע“ט) האט מרן זי“ע געזאגט פסח ביינאכט ביים סדר,
דער מלך המשיח ,איך וועל נאר זיין איינער פון די וויכטיגע
אז ס‘איז א סגולה צו בעהטן ביים פסוק “יוסף ה‘ עליכם
מענטשן ביי מלך המשיח ,ווייל מלך המשיח וועט דארפן
עליכם ועל בניכם “,אז מ‘זאל זוכה זיין צו יראת שמים ער
מתקן זיין יעדן איד אזוי ווי ער איז ,און טרעפן אויף אים א
מיט די קינדער און די קינד‘ס קינדער נאך אים .מרן זי“ע
זכות ,און דאס קען איך נישט“...
האט געזאגט בזה הלשון“ :א איד קען זיך דענסמאהל
אויסבעהטן יראת שמים פאר זיך און די קינדער און די מכניע געווען די התנגדות דקדושה
קינד‘ס קינדער “.מרן מהרי“ד זי“ע פלעגט אויך זאגן אז ביי
הרה“ח שו“ב ר‘ נפתלי חיים איגל ז“ל פון ירוסלוב-בני
ברכת “גאל ישראל“ ביים סדר נאכט “איז גאר א געהויבענע
ברק האט פארציילט אן אינטערעסאנטע ערשיינונג .דאס
צייט זיך אויסצובעטן ישועות“.
ערשטע מאהל וואס ער האט געזעהן מרן מהרי“ד זי“ע איז
“ולמדתם אותם את בניכם“ געווען אין די שטאט האלאשיץ ,ווען ער איז געקומען אויף
אמאהל ווען כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע האט געוויילט אין שבת פאר פורים .ס‘איז געווען דער ערשטער שבת ,פון ווען
כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע האט שטארק געזארגט אז דער
מארינדבאד ,האט מען געדארפט רופן אן אויגן-דאקטאר מרן מהרי“ד זי“ע האט זיך דארט באזעצט ,איידער ער איז
חינוך פונעם דור זאל זיך פיהרן לויט די אלטע מסורה.
צו מרן זי“ע .איז דארט געווען א דאקטאר מיט‘ן נאמען דר. צוריק אהיים פאהרן קיין בעלזא ,נאך די ערשטע וועלט
אמאהל איז א חסיד אריינגעקומען אפגעבן א קוויטל
לוי ,א איד וואס האט ליידער פארלאזט דעם וועג פון תורה קריג .אויף שבת איז געקומען קיין האלאשיץ א גאר גרויסער
צוזאמען מיט זיין זוהן ,וואס האט אויסגעקוקט ווי א
ר“ל .נאכ‘ן ענדיגן אונטערזוכן די אויגן פון מרן זי“ע ,האט ער עולם פון גאנץ גאליציע .נאכדעם וואס מרן זי“ע איז אסאך
מאדערנער אינגל מיט קורצע פיאות ,האט אים מרן זי“ע
געבעהטן יעדן צו פארלאזן דעם צימער ,זאגנדיג“ ,ער האט יאהרן נישט געווען אין גאליציע .זענען טויזענטער אידן
געפרעגט עטליכע מאהל צו דאס איז זיין זוהן? דער חסיד
עפעס א וויכטיגע זאך צו רעדן מיט מרן זי“ע ,און ער איז אים געקומען מקבל פנים זיין ,און ס‘איז נישט צו גלויבן
האט פארשטאנען די כוונה פון די שאלה ,און ער האט זיך
געבליבן מיט מרן זי“ע אליין אין צימער .נאכדעם וואס דער וויפוהל אידן האבן זיך אריינגעשטופט אין בית המדרש צום
פארענטפערט אז היינט איז נישט אזוי ווי אמאהל און
דאקטאר איז אוועק געגאנגען ,איז מרן זי“ע ארום געגאנגען דאווענען און ביים אפרעכטן די הייליגע טישן .יענעם שבת
מ‘קען נישט אכטונג געבן אלעס אזוי ווי אמאהל... האט
אין שטוב צוקאכט און פארטיעפט אין זיינע הייליגע האט פאסירט א אומאיינגענעהמע ערשיינונג ,וואס ער איז
אים מרן זי“ע געזאגט :שטענדיג האב איך זיך געוואונדערט
געדאנקען זאגנדיג“ :דער זיידע איז געווען גערעכט “.האבן די געווען עדות דערצו .די גוים אין שטאט האבן ווארשיינדליך
פארוואס ביי די פרשה פון “והי‘ אם שמוע“ ביי קריאת
שטוב מענטשן געפרעגט פון מרן זי“ע וואס ער מיינט? האט זיך נישט געפריידט מיט‘ן אנקומען פון מרן זי“ע און זיך
שמע שטייט“ ,ולמדתם אותם את בניכם“ ,צווישן די צוויי
זיי מרן זי“ע געענטפערט און געזאגט“ :דער דאקטאר האט באזעצען אין האלאשיץ מיט מאסן חסידים ואנשי מעשה.
מצוות פון שרייבן תפילין און מזוזות .אייגענטליך וואלטן
מיך געבעהטן אזוי ווי ס‘איז שוין אדורך אסאך יאהרן פון די שטאט וואס האט ביז אצינד גענאסן פון א רוהיגע
ביידע מצוות פון שרייבן געדארפט שטיין אינאיינעם און
זיין חתונה און ער האט נאך אלץ נישט קיין קינדער ,בעהט לעבענסשטייגער ,איז פלוצלונג געווארן רוישיג ,פארפלייצט
נישט איבערגעהאקט מיט די מצוה פון “לערנען מיט די
ער איך זאל דאווענען פאר אים אז ער זאל געהאלפן ווערן מיט טויזענטער חסידים און אנגעהויבן שפרודלן מיט א
קינדער“? נאר אזוי ווי מ‘פארשטייט אז תפילין און מזוזות
געטראכט ביי מירַ ,אז אויב
ַ מיט זרע של קיימא“ .האב איך אידישע לעבנסשטייגער ,דעריבער גלייך מוצאי שבת ,האבן
דארפן געשריבן ווערן מיט אלע הלכות אזוי ווי די הלכה
דאך ַא סימןַ ,אז ער גלויבט
עפעס ַאזוינס ,איז ָ
ער בעהט מיך ּ די גוים געוואלט קליא מאכן די געהויבענע שטימונג ,פונעם
למשה מסיני ,און ווען ס‘זאל זיין אפילו מיט איין קלייניקייט
אין משיח‘ןָ ,אבער ער היט דאך נישט קיין תורה און מצוות, פייער‘דיגן שבת קודש ,און האבן אנגעהויבן קלינגען מיט די
אנדערש ,וועט דאס נישט זיין כשר .אזוי אויך ביי “חינוך
זא איד? לאזן אים אזוי ,איז
וואס וועט משיח טוען מיט ַא ַ
און ָ גלאקען פון זייער תיפלה אהן אויפהער .דאס איז געשעהן
הבנים“ מוז זיין אזוי ווי די פריער‘דיגע דורות אהן קיין שום
אוממעגליך ,ווייל ער גלויבט דאך .נעמען אים מיט זיך איז פונקט ווען מ‘האט געענדיגט דאווענען מעריב און זיך
ענדערונג סיי אין די קליידונג און סיי אינעם אויסזעהן.
אויך אוממעגלעך ,ווייל ער איז דאך פארט א בעל עבירה, געגרייט אהיים צו גיין.
אינגלעך מיט פיאות האט מרן זי“ע באפוילן“ :אזוי ווי דאס איז דער אויב אזוי וועט משיח האבן שווערע ארבעט ,ווייל ער וועט
בשעת די ערשטע וועלט קריג האט כ“ק מרן מהרי“ד ֿאררעכטן יעדן איד .אויב אזוי ,איז דאך דער זיידע ערשטער שבת וואס מ‘געפונט זיך דא .און אוודאי ,די ַ
דארפֿן פ ַ
האט דיקדושה וואס די מאסן האבן מיט זיך געברענגט ,שטעכט ז“ל [מרן מהר“ש זי“ע] געווען גערעכט .ווייל אמאהל ָ
>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יח פ‘ וירא תשפ“ז
אֹוצר
ָ
געטראפן מיט‘ן אסטראווצער גאון ,האט ער אים געפרעגט
ַמיין ַש ָּבת
כ"ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי"ע ועכי"א • כ“ב חשון תרפ“ז • מאה שנים לפטירתו
ארעמעלייט ,וואס האבן נהנה געווען פון א ספעציעלע קופת זי“ע געוואוינט אין די שטעט ראצפערט ,מונקאטש אין
>>>>>
אין וועלכן ענין מ‘קען רעדן? האט דער אסטראווצער גאון צדקה וואס מרן זי“ע האט געפיהרט .במשך‘ן יאהר האט אונגארן ,דערנאך האט זיך מרן זי“ע אומגעקערט קיין
געזאגט אין וועלכע סוגיא דו ווילסט! און באלד דערנאך מרן זי“ע געזאמעלט גרעסערע געלטער כדי צו קענען טיילן גאליציע ווי ער האט געוואוינט צוויי יאהר אין די שטאט
האט ער געזאגט :אין מסכת עירובין .מרן זי“ע האט אים פאר די ארעמעלייט מיט זייער משפחות ,זיי זאלן האבן אלע האלאשיץ (ביז מ‘האט פארענדיגט איבערבויען דאס בית
געפרעגט א שווערע קשיא ,און אין די ערשטע מינוט האט צרכי החג בהרחבה .ספעציעל פאר פסח האט מרן זי“ע עוסק המדרש ,די שוהל און די גרויסע שטוב וואס איז רעאונירט
ער נישט געהאט קיין ענטפער .נאכ‘ן אראפלייגן דעם קאפ געווען אין “מעות חיטין“ און ער איז אליין געגאנגען פון הויז געווארן בשעת די קריג) .ווינטער שנת תרפ“ד איז מרן זי“ע
האט דער אסטראווצער גאון געענטפערט א תירוץ אויף די צו הויז זאמלען געלט פאר קמחא דפסחא .נאכדעם וואס מרן צוריק געפאהרן קיין בעלזא .זייענדיג אין האלאשיץ זענען
קשיא און ס‘איז באקאנט געווארן דאס גאונות אין תורה זי“ע איז געווארן רבי ,האט ער אונטערגענומען א פראיעקט געקומן א גרופע אידן פון די שטאט בעלזא ,און געפרעגט
פונעם גרויסן גאון .דער זוהן פונעם אסטראווצער גאון פון זאמלען געלט ,פאר האלץ אויף ווינטער צו קענען הייצן פון מרן זי“ע ווען ער קומט צוריק קיין בעלזא?“ ס‘איז דארט
האט שפעטער איבער געזאגט אין נאמען פון זיין טאטע: די ארעמע הייזער .מרן זי“ע האט ספעציעל געזארגט פאר געשטאנען א אינגל מיט פיאות ,האט מרן זי“ע זיי נעפרעגט:
“אייגענטליך האב איך נישט געהאט קיין תירוץ אויף די די ארעמעלייט מיט קליינע קינדער אין שטוב ,עלטערע אידן “אין בעלזא איז אויך דא אינגלעך מיט פיאות?“ (וועלנדיג זיי
קשיא ,איך האב אראפגעלייגט מיין קאפ און מתפלל געווען און קראנקע .אין הויף איז געשטאנען א האלץ קאמער ,וואס דערווייל אפשטופן) האבן זיי געענטפערט“ :אז דער רבי איז
איך זאל נישט פארשעהמט ווערן .און דאס איז געווען א איז געווען אפען בייטאג און ביינאכט און די וואס האבן זיך אין האלאשיץ ,איז דא אין האלאשיץ אינגלעך מיט פיאות,
שטראף פון הימל פאר דעם וואס איך האב געזאגט אז געשעהמט זענען געקומען נעמען האלץ ביינאכט .ס‘זענען און אז דער רבי וועט זיין אין בעלזא וועט אין בעלזא זיין
מ‘קען רעדן אין יעדער סוגיא“. דארט געווען שטענדיג גוים אין הויף מיט העק און געהאקט אינגלעך מיט פיאות .אזוי ווי מרן זי“ע האט דאס געהערט
האט ער געזאגט אז ער פארט צוריק קיין בעלזא ,און נאך א
• רוח הקודש • קורצע צייט איז ער צוריק געפאהר קיין בעלזאן.
• אכטונג געבן צו לייגן תפילין יעדן טאג • צדקה וחסד •
דער נאראלער רב זצ“ל האט אמאהל דערציילט :א
שטיקל צייט פאר די ערשטע וועלט‘ס-קריג ,איז א חשובער זאמלען געלט פאר ארימעלייט
אינגערמאן זיך געקומען געזעגענען ביי כ“ק מרן מהרי“ד רבוה“ק מבעלזא האבן פון שטענדיג אהן געטיילט פאר
זי“ע .האט אים מרן זי“ע צווישן די ווערטער אנגעזאגט, יעדן יום טוב געלט פאר די ארעמעלייט און די נויטבאדערפיגע,
אז ער זאל זיין געווארענט צו לייגן תפילין יעדן טאג! דער לויט א ספעציעלע רשימה ,וואס האט געהייסן “צעטל געלט“.
אינגערמאן האט זיך געפיהלט אביסל באליידיגט :ער איז מרן מהר“א זי“ע האט ווייטער אנגעהאלטן דעם מנהג אויך
דאך א זהיר במצוות און א ירא-שמים ,צו וואס פעהלט האלץ אנצופוהלן דעם האלץ קאמער.
אין ארץ ישראל ,און אויסגעטיילט די [“צעטל געלט“] צדקות,
אויס אזא ווארענונג? ...אבער נאך א קורצע צייט האט מען דורכ‘ן גבאי‘ן הרה“ח רבי שלו‘ פויגל ז“ל ,א גאנץ יאהר פאר
אים גערופן דינען אין מיליטער ,און מ‘האט אים געוואלט • תורה לשמה • די ימים טובים ,און אויך אין חודש ניסן.
אוועק שיקן צום מלחמה פראנט .ער האט זיך בארעכענט,
אז וויבאלד מען שיקט אים אוועק אויף א לענגערע צייט, געבויעט א מקוה לויט אלע שיטות “פאהר שוין אהיים! איך קום צו דיר און
דארף ער דאך באשטימט מיטנעמען זיין טלית און תפילין. אמאהל איז געקומען קיין בעלזא דער אושפיצינער רב
דו לאזט מיך נישט אריין אין שטוב?“
ווען ער האט זיך געשטעלט פאר‘ן קאמענדאנט ,האט מען זצ“ל .פונקט דאמאלט האט מרן זי“ע געהאלטן אינמיטן בויעןאמאהל איז מרן מהרי“ד זי“ע געגאנגען זאמלען געלט
באקוקט זיינע ּפעקלעך ,און מ‘האט געפונען די תפילין. א נייע מקוה אין די שטאט בעלזא .ווען דער אושפיצינער אין איינע פון די דערפלעך ארום בעלזא .האט א דארפ‘ס
נישט וויסנדיג וואס תפילין זענען ,האבן זיי פארדעכטיגט רב איז אריינגעקומען אפגעבן א קוויטל ,האט אים מרן איד געזעהן פון דערווייטענס ווי מרן זי“ע גייט נאך געלד,
נאזש-אינסטרומענטן...מען האט שפ ָיא ַ
אז דאס זענען גאר ּ זי“ע געפרעגט צי ער האט שוין געזעהן די נייע מקוה וואס האט ער אנגעזאגט ביי זיך אין שטוב אז מ‘זאל זאגן אז ער
שפ ָיאן ,און געהאלטן אין אים גלייך געקייטעלט אלס א ּ מ‘האלט אינמיטן בויען? האט ער געענטפערט אז ניין .האט איז נישט אינדערהיים ,און אזוי איז געווען .איז מרן זי“ע
ארעסט ביז צום געריכטליכ‘ן אורטייל .די תפילין האבן ווייטער געגאנגען נאך געלט אין די אנדערע הייזער .ווען ער
מרן זי“ע אים געבעהטן ער זאל ערשט גיין זעהן די מקוה .ווען
זיי אוועק געשיקט קיין מאסקווע אויף אונטערזיכונג, ער איז צוריק געקומען האט אים מרן זי“ע געזאגט :האסט האט געענדיגט איז ער צוריק געגאנגען צום דארפ‘ס איד
נאזש-אינסטרומענטן ...דארט שפ ָיא ַ
צו זיי זענען טאקע ּ אויפגעפאסט
ּ אין שטוב האט מען אים נאכאמאהל געזאגט אז ‘ער איז
געזעהן איך האב געבויעט די נייע מקוה און
האבן זיך געפונען עטליכע אידישע אפיצירן ,און זיי האבן ס‘זאל שטימען מיט אלע שיטות .און מ‘האט זיך אנגעהויבן נישט אינדערהיים‘ .איז מרן זי“ע אוועקגעגאנגען .ווען דער
לאכן פון דעם נארישן פארדאכט .זיי האבן אנגעהויבן צו ַ מפלפל זיין אין די הלכות ,אז מרן זי“ע האט אזש פארגעסן דארפ‘ס איד איז געקומען אויף די הייליגע טעג קיין בעלזא,
באלד באפוילן מ‘זאל פריי לאזן דעם ארעסטאנט .אבער ווי געוועהנליך ,און ווען ער האט אויסגעשטרעקט זיין האנט
אז אינדרויסן שטייט א גרויסע עולם און ווארטן אריין צו גיין...
אינצווישן צייט ,האט זיין גאנצע מיליטערישע בריגאדע צו געבן שלו‘ ,האט אים מרן זי“ע אנגעשריגן און געזאגט:
פארלאזט די שטאט צום מלחמה פראנט ,און קיינער פון זיי “פאהר שוין אהיים! איך קום צו דיר און דו לאזט מיך נישט געבעהטן נישט פארשעהמט צו ווערן
האט זיך נישט אומגעקערט לעבעדיגערהייט ...אזוי איז זיין ווען ס‘איז פלעגט קומען קיין בעלזא א גדול-בתורה, אריין אין שטוב?“ דער דארפ‘ס איד האט זיך גלייך געבויגן,
לעבן געראטעוועט געווארן ,א דאנק זיין געווארענטקייט און אפגעשיידט א סומע געלט אויף צדקה ,ערשט דעמאלט פלעגט מרן מהר“י זי“ע הייסן ,פאר מרן מהרי“ד זי“ע ער
אין מצות תפילין. איז מרן זי“ע באשטאנען אז ער זאל בלייבן במחיצת הקודש .זאל מיט אים שמועסן אין לערנען .אמאהל האט אים מרן
מהר“י זי“ע געהייסן לערנען מסכת עירובין .א קורצע צייט (המשב“ק של מרן מהר“א זי“ע הרה“ח ר‘ גרשון רייבער ז“ל)
“ער וועט אהיימקומען געזונטערהייט!“
א איד איז אמאהל געקומען צו מרן מהרי“ד זי“ע ,אז ער
שפעטער איז געקומען צו פאהרן הרה“ק רבי מאיר יחיאל א פוהלער האלץ קאמער
פון אסטראווצא זצ“ל .ווען מרן מהרי“ד זי“ע האט זיך
>>>>> אין די שטאט בעלזא האבן געוואוינט אסאך
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת יט פ‘ וירא תשפ“ז
אֹוצר
ָ
געשעהן אבער ער זאל דאס נישט דערציילן פאר קיינעם“.
ַמיין ַש ָּבת
כ"ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי"ע ועכי"א • כ“ב חשון תרפ“ז • מאה שנים לפטירתו
אסאך יאהרן נישט געהאט קיין קינדער ,ער איז שוין געווען האט א זוהן אין מיליטער און ער פלעגט באקומען בריוון פון
>>>>>
ער איז געווען א יונג קינד און ער האט זיך נישט געקענט 54אלט ווען ער איז געפאהרן קיין בעלזא און זיך מזכיר אים ,און ס‘איז שוין אדורך א צייט פון עטליכע וואכן וואס
צוריקהאלטן און ער האט דאס יא דערציילט ,און אזוי ווי ער געווען ביי מרן מהרי“ד זי“ע געהאלפן צו ווערן מיט קינדער. ער האט נישט באקומען א בריוו פון זיין זוהן .ער איז געווען
האט דאס דערציילט האט ער צוריק פארלוירן דעם דיבור ר“ל. מרן זי“ע האט אים ווארעם אנגעוואונטשן און געזאגט“ :איך שטארק דערשראקן ,ווייל ביי א מלחמה ווער ווייסט וואס
איז ער געקומען וויינען ,האט אים מרן זי“ע געזאגט“ :כ‘האב שפיהר אז ס‘וועט ביי דיר געבוירן ווערן א אינגל ,וועסטו דיר ס‘קען פאסיהרן .האט אים מרן זי“ע געזאגט“ :דארפסט
דיר דאך געזאגט זאלסט נישט דערציילן ,כ‘קען נישט מער .נאר טוען א טובה אז דו וועסט אים א נאמען געבן ‘בן ציון‘—אז נישט מורא האבן ,ער וועט אהיימקומען געזונטערהייט!“
פאהר קיין וויען ,אפשר דארט זענען דא גרויסע דאקטוירים די יאהרן זאלן זיך ביי אים ציהען“ .ר‘ בן ציון דער טאטע פון ר‘
נאך א שטיקל צייט איז דער זוהן אהיימגעקומען! און ער
וואס ווילן אים קענען העלפן“ .אז דער עלטער זיידע ז“ל האט זאב דוד‘ס ,האט טאקע מאריך ימים געווען ,און ער איז געווען האט דערציילט :אז ער איז איינגעשלאפן אונטער א בוים,
אים געזאגט אז ער זאל פאהרן קיין וויען איז ער דאך געווען דער איינציגער פון די משפחה וואס האט איבערגעלעבט די פלוצלינג איז אים געקומען אין חלום זיין באבע און אים
א שליח און דער דיבור איז אים טאקע דארט בעסער געווארן, צווייטע וועלט מלחמה און געקומען קיין אמעריקא. געווארנט ,אז דא איז נישט קיין פלאץ צו ליגן ,און ער זאל
אבער וויבאלד ער האט נישט געהאלטן דאס ווארט (ווייל ער
האט געהאט דערציילט) איז אים נאכאלץ געבליבן א פגם
גע‘פויעלט א בן זכר באלד פון דא אוועקגיין“ .ער האט אויפגעכאפט און איז
אריבער אויף אן אנדער פלאץ ,און אינמיטן איז געפאלן א
אינעם דיבור ל“ע. הגה“צ רבי שאול ראזנבערג זצ“ל ,דער רב פון ראצפערט באמבע אויפן פלאץ וואו ער איז פריער געשלאפן אונטערן
בוים ,און דער בוים איז אויסגעריסן געווארן און געפלויגן האט דערציילט :דעם ערשטן טאג ראש השנה ,בשעת‘ן
“מ‘נעמט מער נישט אהן“.... ווייטער !..ס‘האט אים אנגעכאפט אזא פחד אז ער האט פארקויפן די עליות ,זענען געווען צוויי כהנים וואס האבן
ר‘ נתן יאנקלעוויטש ע“ה (וואס האט שפעטער געוואוינט נישט געקענט קומען צו זיך ,און מ‘האט אים ארייננעמען געוואלט קויפן די עליה פון כהן .איינער פון זיי האט געהאלטן
אין אמעריקא) האט דערציילט“ :איך האב געלערנט אין א אין שפיטאל אויף אפאר וואכן ,דעריבער האט ער נישט
ישיבה אין אונגארן .און ווען ס‘האט אויסגעבראכן די ערשטע געקענט שרייבן .האט אים דער פאטער געפרעגט צי ער
וועלטס-קריג ,וואס א גרויס טייל פון עסטרייך-אונגארן האבן געדענקט פונקטליך וועלכע צייט ס‘איז געווען ווען ער האט
דערין אנטייל גענומען ,האט מען מאביליזירט צום מיליטער גע‘חלום‘ט און געראטעוועט געווארן ,האט ער געזאגט אז
אלע בירגער אהן אויסנאם .מ‘האט נישט געקוקט צו מ‘איז ס‘איז געווען דעמאלט און דעמאלט .האט דער טאטע
שוואך אדער קראנק א.ד.ג .ס‘איז ארומגעגאנגן אזא גייסט, געזאגט אז ס‘איז געווען פונקט אין די זעלבע צייט ווען
אז דאס גאנצע פאלק מוז גיין דינען אין מיליטער קעגן ער האט אים מזכיר געווען ,און מרן זי“ע האט אים געזאגט
דעם פיינט .איך האב געזעהן אז דער צושטאנד איז זייער אז ער דארף נישט מורא האבן ווייל ער וועט אהיימקומען
ערנסט און אז איך מוז עפעס טוען זיך ארויסצודרייען .בין געזונטערהייט!
איך באלד געפאהרן קיין בעלזא צו כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע.
אנקומענדיג דארט ,האב איך שוין געטראפן הונדערטער
בחורים און אינגעלייט ווארטן מערסטנס צוליעב‘ן זעלבן אסאך יאהרן פון זיין חתונה און ער איז נאך נישט געווארן
• פועל ישועות •
צוועק .איך האב געווארט עטליכע טעג ביז ס‘איז געקומען געהאלפן מיט זש“ק ,האט ער פאר יעדער פרייז געוואלט די רפואה פון ווען מ‘שרייבט דאס קוויטל...
מיין רייע אריינצוגיין מיט א קוויטל צו מרן זי“ע .פלוצלונג עולה זיין לתורה אלס א סגולה פאר קינדער .אבער אויך
אמאהל איז אנגעקומען א טעלעגראמע קיין
רופט אויס דער גבאי אין נאמען פון מרן זי“ע“ :מ‘נעמט דער צווייטער כהן האט נישט געוואלט מוותר זיין אויף די
מארינבאד צו מרן מהרי“ד זי“ע פון אן אנדערע מדינה,
נישט מער קיין קוויטלעך ,און יעדער זאל זיך אהיימגיין“!.. עליה .איידער מ‘האט אנגהויבן לייענען האט מען אויסגערופן:
וואו מ‘האט מזכיר געווען א חולה מסוכן ,אז מרן זי“ע זאל
ס‘איז מיר געווען שווער אויפ‘ן הארצ‘ן אויפצונעמען דאס צו “ווער ס‘האט געקויפט כהן זאל ארויפקומען עולה זיין“.
מתפלל זיין און איינרייסן פאר אים פאר א רפואה .דער
הערן .איך האב פראבירט צו רעדן מיט‘ן גבאי‘ן אז איך בין זענען ביידע ארויף ,ווייל יעדער האט געמיינט אז ער האט
ּפאסט-טרעגער איז אנגעקומען ממש אין די לעצטע מינוט
געקומען פון דערווייטנס און איך בין גרייט צו ווארטן נאך דאס געקויפט; און שטייענדיג אויף די בימה האבן זיי זיך
עטליכע טעג ,אבי צו קענען אריינגיין צו מרן זי“ע .דער גבאי פריש אנגעהויבן מתווכח זיין צווישן זיך פאר וועמען די עלי“ איידער מ‘האט פארשלאסן דעם טויער פון די אכסניא וואו
האט אבער ערקלעהרט ,אז ס‘איז נישטא וואס צו ווארטן באלאנגט .ווען מרן זי“ע האט געהערט זייערע טענות ,האט מרן זי“ע איז איינגעשטאנען אין מארינבאד ,און אזוי ארום
האט מען נאך איבערגעגעבן די הזכרה פאר מרן זי“ע .א
אפילו פאר עטליכע וואכן ,ווייל מרן זי“ע וועט נישט ענטפערן ער געהייסן אויפרופן דעם קינדערלאזן יונגערמאן .און ווען
חסיד וואס איז געשטאנען אין די זייט האט געטראכט צו
מער! מיט א צובראכן הארץ בין איך צוריק אהיים געפאהרן, מרן זי“ע האט געלייענט די פרשה פון “וה‘ פקד את שרה“..
און זיך געשטעלט צום מיליטער .דארט זענען געווען פוהל האבן זיי אויפגעפאסט און געזעהן ווי מרן זי“ע קוקט שטארק זיך“ ,א מזל פונעם חולה אז די טעלעגראמע איז אנגעקומען
אין צייט נאך איידער מ‘האט פארשלאסן דעם טויער“.
מענטשן ,צווישן זיי אויך קראנקע און פעלעריגע ,ווייל אלע אויף דעם אינגערמאן .ווען ער איז אראפ פון די בימה האט
האבן זיך געמוזט שטעלן .ס‘האט גענומען א טאג צוויי ,און מען אים געוואונטשן מזל טוב אז ער וועט בלי ספק געהאלפן פלוצלינג רופט זיך מרן זי“ע אהן צו אים “דו מיינסט אז
ווען דער פאסט-טרעגער פארשפעטיגט צו ברענגן דעם
ס‘איז געקומען מיין רייע אויפגענומען צו ווערן .איך שטיי ווערן היי יאהר וכך הווה .יענעם יאהר איז ער געהאלפן
טעלעגראם איז שוין צו שפעט? דו האסט א טעות ,פון
שוין ביים טיהר אריינצוגיין צים אפיציר וואס איז געווען געווארן מיט א בן זכר.
ווען מ‘שרייבט דעם קוויטל ,הייבט שוין אהן די רפואה צו
געשטעלט דערויף ,הער איך אויסרופן אויף אונגאריש:
“מ‘נעמט נישט מער אהן ,און יעדער זאל זיך אהיימגיין“!...
ער זאל נישט פארציילן פאר קיינעם... קומען“.
די ווערטער זענען מיר געווען גאנץ באקאנט ...אינדרויסן אמאל איז געקומען א איד צו מרן מהרי“ד זי“ע און דערציילט “בן ציון“—“די יאהרן זאלן זיך אים ציהען“
זענען געבליבן עטליכע אידישע בחורים און מיט גרויס פרייד אז זיין זוהן האט פאר פחד ר“ל פארלוירן דעם דיבור ר“ל .האט
זענען זיי אלע אהיימגעגאנגען .ווען איך האב זיי דערציילט ס‘האט דערציילט הרה“ח ר‘ זאב דוד ראזענבערג (אן אים מרן זי“ע געהייסן נעמען א סידור און געזאגט פאר‘ן קינד אז
די מעשה ווי מרן זי“ע האט מער נישט געוואלט אויפנעמען, איידעם פון הרה“ח ר‘ יחיאל טאפאלע ז“ל) אז זיין זיידע ר‘ ער זאל זאגן פונעם סידור ,און ער האט אנגעהויבן צו זאגן !..ס‘איז
דוד ראזענבערג ,ראש הקהל אין די שטאט ווערעצקי ,האט
געווען א דבר פלא ,אבער מרן זי“ע האט אים אנגעזאגט“ :ס‘איז
>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כ פ‘ וירא תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
כ"ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי"ע ועכי"א • כ“ב חשון תרפ“ז • מאה שנים לפטירתו
(ויק“ר פ‘ טו) אז ווען די אידן האבן געהערט די פרשה פון נגעים
>>>>>
און געלאזט אויסרופן די דאזיגע ווערטער .האב איך דאס געהאט די ‘חוצפה‘ זיך אנצורופן און רעדן אזוי צו מרן מהרי“ד זי“ע .האט
געזעהן ווי אן אפענער מופת! די מלחמה איז שוין געווען אין זיך מרן שליט“א צושמייכלט ,אים בארוהאיגט און געזאגט“ :איר זעהט
האבן זיי זיך געפארכט .האט זיי משה רבינו געזאגט :פארכט
נישט די נגעים זענען פאר די פעלקער ,אבער איר אידן עסט און פוהלן ברען ,אבער מיר בחורים ,האבן ווייטער פארגעזעצט דאך אז דער זיידע ז“ל האט זיך צושמייכלט“].
טרינקט און פרייט זיך .די כוונה פונעם מדרש איז אזוי .די אידן ערלעידיגט דעם גוי“ אונזער לערנען אין די פארשידענע ישיבות...
דארפן נישט פארכטן ווייל ס‘וועט זיכער אויף זיי נישט קומען
קיין נגעים ,נאר פאר די פעלקער זאלט איר זאגן אז ס‘קומט ר‘ ישראל משה מאנדל פון טעגלאש ע“ה האט געהאט זאג “אדון עולם“
אויף אייך נגעים...דער איד האט געטוען אזוי ווי מרן זי“ע האטא גרויסע מיהל ,וואו מ‘האט געמאהלן מעהל ,און אין די דער בילגורייער רב זי“ע האט דערציילט :אמאהל איז
אים געהייסן ,און מ‘האט אים באפרייט פון מיליטער דינסט אהן מלחמה צייט ,פאר‘ן מיליטער טאג און נאכט ,און די מיהל איז ראליזירטער איד,געקומען קיין בעלזא א שטומער און ּפ ַא ַ
געשטאנען אונטער א שטרענגע רעגירונג אויפזיכט .ר‘ ישראל
קיין אונטערזוכונגען און אויספארשונגען. געגאנגען מיט צוויי שטעקנס ,כדי צו באקומען וואס איז ַ ָ
משה האט פארשאפט ווייץ אויפ‘ן שווארצן מארק און געזארגט א ברכה פון מרן מהרי“ד זי“ע פאר א רפואה שלימה .דער
ס‘זאל זיין מעהל פאר‘ן בעלזער הויף ,פאר די ‘יושבים‘ און פאר
• די הסתלקות • אנדערע געברויכן .איין טאג באמערקט ר‘ ישראל משה ווי דער
איד האט געמוזט ווארטן עטליכע טעג ביז ער וועט קענען
געגאנגען
אריינגיין אל הקודש פנימה ,איז ער דערווייל ַ
ירח האיתנים האחרון אויפזעהער פון די מיהל ,א גוי ,פארשרייבט אין זיין ביכל אלע
וועגענער וואס נעמען מעהל פון די מיהל אהן אן ערלויבעניש.
דאקטער פון די שטאט בעלזא ,אפשר וועט אים צום ָ
דאקטער יענער קענען טרעפן א רפואה .אבער ,ווען דער ָ
הגה“ח רבי יאשע בעלזער ז“ל האט דערציילט :ראש איז ער גלייך געפאהרן צו מרן זי“ע און אים דערציילט דערוועגן, האט אים אונטערזוכט און געזעהן זין קראנקהייט ,האט ָ
און געזאגט אז פון די מיהל שפייזן זיך אסאך אידן וואס האבן השנה און יום כיפור פון שנת תרפ“ז בין איך געשטאנען
ער געטראכט צו זיך וואס קען איך אים שוין העלפן? א
אויף א הויכער לייטער וואס איז געשטאנען אין היכל פון די
שפעטער איז דער קראנקער איד ַארייגעגאנגען ּפ ָאר טעג ּ
שוהל ,און פון דארט האב איך זוכה געווען צו זעהן די עבודת
אל הקודש פנימה ,האט מרן זי“ע גענומען ַא סידור און
הקודש פון מרן מהרי“ד זי“ע .יענעם יאהר זענען געקומען
זאגן “אדון עולם“ָ ,אבער דער געהייסן דעם איד ָאנהייבן ָ
צופאהרן קיין בעלזא א גרויסער ציבור אידן ,און אויך די
איד עפענט נישט זיין מויל און זאגט גארנישט .האט מרן
גאלעריס [סאלאשן] זענען געווען פוהל מיט מענשטן .מרן
באפוילן מ‘זאל אים ַארויסצופֿיהרן פֿון צימער .וועןזי“ע ַ
זי“ע איז געווען דער שליח ציבור ,און געדאוונט שטייענדיג
דער איד איז שוין געווען ביים טיהר ,האט מען באמערקט
פאר‘ן עמוד ווי געוועהנליך ,אבער ביי חזרת הש“ץ האט ער
אז ער הייבט אן צו שטאמלען און מורמלען אומקלאהרע
געמוזט דאווענען זיצנדיג צוליעב זיין שוואכקייט .יעדעס
ווערטער .זעהענדיג דאס ,האט מרן זי“ע געהייסן מ‘זאל
מאהל ווען מרן זי“ע האט געדאוונט פאר‘ן עמוד איז געווען
דעם איד צוריק ברענגען ,און אים נאכאמאהל געבעהטן
נישט וואס צו עסן און אויך די ‘יושבים‘ און דער הויף געניסן שטיל אין היכל פון די שוהל ,אבער דאס לעצטע יאהר איז ער זאל זאגן “אדון עולם“ פונעם סידור ,אבער ער האט
פונעם מעהל ,און דער גוי דער רשע פארצייכנט אלעס און ער געווען אינגאנצן שטיל ,ווייל מרן זי“ע האט האט געדאוונט
נאכאמאהל נאר געמורמעלט א פאר ווערטער .דאס האט
וועט דאס איבערגעבן פאר די רעגירונג .אויף צומארגנס איז שטיל ,און יעדער האט געוואלט הערן זיין הייליגע שטימע.
זיך איבערגע‘חזר‘ט עטליכע מאהל ,ביז אין די ענדע האט
דער גוי פלוצלינג קראנק געווארן און געשטארבן .ר‘ ישראל די ברכות האט מען גוט געהערט אבער די פיוטים נישט.
דער איד געקענט זאגן “אדון עולם“ ווי א נארמאלער
משה האט געזוכט צווישן דעם גוי‘ס זאכן ,געטראפן דאס ביכל האט דער גבאי החסיד ר‘ משה איסר ז“ל [ראטהקאפף]
מענטש ,און ער איז געווארן אינגאנצן אויסגעהיילט פון
וואס איז געשטאנען נעבן מרן זי“ע אויסגעלאזט די פיוטים און דאס צוריסן אויף שטיקלעך. זיין קראנקהייט .דער בילגורייער רב זי“ע האט באטאנט
הויעך ,כדי יעדער זאל וויסן ווי מ‘האלט.
“זאג זיי אז דו ביזט א בעל מום“.... אז ער האט מיט זיינע אייגענע אויגן געזעהן דעם איד
עבודת קריאת הפתקאות ביי די ערשטע וועלט‘ס קריג ווען מ‘האט מאבאליזירט אסאך
ארויס גייענדיג פונעם טאטן‘ס צימער אינגאנצן געזונט,
און גערעדט און געגאנגען אויף זיינע פיס ווי א נארמאלער
אינעם לעצטן יאהר פון כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע שנת תרפ“ז, מענטש ,ויהי לפלא( .כפי שסיפר הרה“ח רבי ישראל מאיראוויטש ז“ל) אידן צום מיליטער דינסט ,און זיי פארנומען צום מלחמה פראנט.
האט מרן זי“ע גארנישט משנה געווען פון זיינע מנהגים פון זענען אסאך אידן געקומען צו מרן זי“ע און געבעהטן א ברכה
יעדעס יאהר במשך די גאנצע ימים נוראים .זונטאג דעם “א שלימזל יעדער קען באפרייט ווערן “....באפרייט צו ווערן פון מיליטער דינסט ,און מרן זי“ע האט יעדן
ערשטן טאג סליחות ,וואס דער מנהג איז צו אויסצוזאגן הרה“ח ר‘ נחמן דאקס ז“ל איז געווען אין צימער פון כ“ק געוואונטשן לויט זיין צושטאנד .איין איד האט מרן זי“ע געזאגט
גאנץ תהלים ,האבן די משמשים שטארק געבעהטן פון מרן מרן מרהי“ד זי“ע ,ווען ס‘איז געקומען א איד‘ענע און געוויינט אז ביי שלש סעודות זאל ער זינגען “דרור יקרא“ און א קורצע
זי“ע ,ער זאל נישט גיין אין שוהל זאגן תהלים .אבער ער פאר מרן זי“ע אז מ‘וויל נעמען איר זוהן אין מיליטער ,און צייט דערנאך איז ער באפרייט געווארן .צווישן די אידן איז געווען
איז געקומען אין שוהל ווי אלע יאהרן און געזאגט גאנץ זי בהעט א ברכה אז דער זוהן זאל באפרייט ווערן .האט איינער וואס האט געוויינט פאר מרן זי“ע מיט א צובראכן הארץ
תהלים פאר‘ן עמוד .שפעטער האט ער געזאגט“ :האט זיך זיך מרן זי“ע אויף איר געבייזערט און געזאגט“ :א שלימזל אז מ‘גייט אים נעמען אין מיליטער און ער ווייסט נישט קיין עצה
דען נישט געלוינט אריינצוגיין אין בית המדרש צו הערן יעדער קען באפרייט ווערן און נאר ער נישט“ .האט זיך ר‘ זיך צוגעבן .האט אים מרן זי“ע געזאגט :וואס דארפסטו זארגן,
ווי אידן גיסן זיך אויס זייער הארץ צום באשעפער?“ ראש נחמן אנגערופן און געזאגט פאר מרן זי“ע“ :דער רבי ווייסט ווען מ‘וועט דיך וועלן נעמען אין מיליטער ,זאלסטו זיי זאגן אז
השנה און יום כיפור האט מרן זי“ע געדאוונט פאר‘ן עמוד די נישט וואס דארט [ביים שטעלן זיך צום מיליטער] גייט פאהר דו ביזט א בעל מום ,דו האסט א פעהלער וועלן זיי דיך אפלאזן.
תפילות מוספין .פאר סוכות האט מרן זי“ע אליין געדעקט די [ס‘איז נישט אזוי לייכט באפרייט צו ווערן] .האט זיך מרן זי“ע יענער שטייט פארוואונדערט און פרעגט פון מרן זי“ע“ .רבי! וויאזוי
סוכה מיט מסירות נפש ,און ביים זאגן די הושענות האט ער צעשמייכלט און געוואונטשן פאר די איד‘ענע אז איר זוהן קען איך אזוי זאגן ,איך בין דאך געזונט און שטארק ,אויב זיי וועלן
האבן 31אים געטראגן
משמשיםעמוד בימה ווען די
פארזעצונג אויף מקיף געווען די >>>>> מיך אונטערזוכן וועל איך מיר אליין אנמאכן צרות ח“ו“ .אבער מרן זאל באפרייט ווערן און אזוי איז טאקע געווען.
אויף א שטוהל .נאך סוכות האבן חסידים געוואלט אריינגיין [נ.ב .מיט יאהרן שפעטער לעת זקנתו ,ווען ר‘ נחמן ז“ל איז געווען זי“ע האלט זיך ביי זיינס און זאגט אים נאכאמאהל “דו זאלסט
אל הקודש פנימה און אפגעבן קוויטלעך האט זיי מרן זי“ע ביי כי“ק מרן שליט“א ,און ער האט פארציילט די דאזיגע מעשה ,איז זאגן אז דו האסט א פעהלער ,און דו ביזט אנגעשטעקט מיט א
ער געווען זייער אומרוהאיג ,און ער וויל איבערבעהטן וואס ער האט קראנקהייט“ ,און מרן זי“ע זאגט אים אזוי :ס‘שטייט אין מדרש
>>>>> פארזעצונג אויף עמוד ל“ב
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כא פ‘ וירא תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...חודש מר חשון ...די הייליגע ווינטער נעכט
• זכר לסעודת המלאכים • די יאהרצייט פון מתושלח E
דער בילגורייער רב זי“ע שרייבט (ספר אין דעם חודש ,י“א מרחשון ,איז מתושלח נפטר
‘פרשת מרדכי‘) ,אז דער טאטע ז“ל [מרן געווארן .און ווען ער איז געשטארבן איז די וועלט מאוצרות הצדיקים
געווארן טרויעריג ,מ‘האט אים מספיד געווען אויבן
Jחודש מר חשון L
מהרי“ד זי“ע פלעגט עסן און טיילן פאר די
קינדער שבת פרשת וירא צינג מיט חרדל .איז און מ‘האט אים מספיד געווען אונטן ,די זון האט
מערקווירדיג אז אין מנהגי חת“ס (פרק י‘ אות נישט געשיינט אויף די וועלט און די מזלות האבן
כ“ו) שטייט :אז דער חת“ס האט געגעסן שביעי אויפגעהערט דינען ,און די גאנצע וועלט איז געזיצן • מרחשון
של פסח‘ ,צינג פון א בהמה מיט חרדל‘ .און ער זיבן טעג אין אבלות ,או מ‘האט מתושלח ביטערליך
דער עיקר נאמען פונעם חודש איז מרחשון.
שרייבט אז מעגליך איז דאס געווען א זכר צו באוויינט ,אז דער רושם פונעם חודש איז געבליבן
ווי ס‘שטייט אין די גמרא (תענית ה) ‘יורה
די דריי לשונות [צינגען] וואס די מלאכים האבן ביז‘ן היינטיגן טאג( .ראה ספר ‘ייטב לב‘) .טייל זאגן
במרחשן‘ ,רעגן איז אין מרחשון [נישט אין ניסן],
געגעסן ביי אברהם אבינו פסח. און אזוי דערמאנט דאס רש“י און תוספות .און
אזוי אויך שרייבט מען אין א גט ,ווי ס‘ווערט
• א יו“ט פאר עבודה זרה גע‘פסק‘נט אין שו“ע (אבן העזר סי‘ קכ“ו סעי‘ ז),
ווייל אין דעם חודש [ט“ו חשון] האט ירבעם און אזוי נעמען אהן די פוסקים ,דער פרי חדש און
בן נבט אויסגעטראכט א יום טוב פאר די עבודה אנדערע .אזוי אויך נעמען די פוסקים אהן אז ס‘איז
זרה ,און דערמיט האט ער פארגרעסערט דער איין ווארט‘ ,מרחשון‘ און נישט צוויי וערטער ‘מר
צארן פון באשעפער( .ספרים הקדושים) חשון‘ .ווייל ס‘איז אויפ‘ן פסוק (ישעיה מ:טו) ‘הן
גוים כמר מדלי‘ —,די גוים זענען פאר מיר ווי די
• מר א לשון פון ‘אויבן‘ טראפ וואס רינט אראפ פונעם אמפער ,און דאס
דעריבער הייסט דער חודש מרחשון ,ווייל אז מתושלח האט געהאט א ספעציעלע שווערד,
ווארט ‘מר‘ איז טייטש א טראפ וואסער ,דעריבער
‘מר‘ איז פונעם לשון ‘אויבן‘ ווי מ‘זעהט אין די “שלח“ ,וואס מיט דעם האט ער אראפגעקלאפט
אין חשון ווען ס‘איז דער זמן וואס ס‘רעגנט ,ווערט
גמרא ‘אמר מר‘ אויבן האבן מיר געלערנט ,און טויזנט מזיקין .דער שווערד איז אריבער בירושה צו
דער חודש אנגערופן ‘מרחשון‘( “.פרי חדש אבן העזר סי‘
די כוונה איז ,אז דער חודש איז אין די מדריגה נח און דערנאך צו אברהם ,צו יצחק און צו יעקב ,און קכ“ו ס“ק כ“ב ,ראש פינה שם -מובא ב‘אוצר טעמים ומנהגים)
פון חודש אלול וואס איז פריער געווען ,נאר יעקב האט דאס אוועקגעגעבן פאר עשן אנשטאט
די בכורה ,און פון דעמאלט לעבט עשו מיט‘ן
• מנהגי ווירמייזא
אלול איז געווען בהתגלות ,און חשון איז אין די
מדריגה על פי סוד ,און כסלו איז ווי חודש תשרי. אין מנהגי ווירמייזא ,ווי ס‘ווערט געברענגט שווערד ,און פאר די וועלט איז ביטער און טרויעריג.
(בוצינא דנהורא החדש בשם הרה“ק רבי ברוך ממעזיבוז זי“ע -מובא די מנהגים פון די שטאט ווירמייזא ,וואס איז • די יאהרצייט פון די מאמע רחל
ב‘אוצר טעמים ומנהגים‘) פון די מייסדים פון מנהגי אשכנז ,ווען מ‘האט
אין דעם חודש איז די יאהרצייט פון רחל אמינו,
• נאענט צום חודש מיוחס אויסגערופן שבת מברכים דעם נאמען פונעם
חודש ,האט מען דאס אויסגערופן ‘חשון‘ ,און און דאס ווייסט מען פון דעם ,וואס די תורה זאגט
הרה“ק רבי אהרן מקארלין זי“ע האט געזאגט, נישט ‘מרחשון‘ .ס‘קען אבער זיין אז דאס וואס אז אינעם טאג וואס בנימין איז געבוירן געווארן ,איז
אז דעריבער הייסט דער חודש ‘מרחשון‘ ,ווייל דער פרי חדש זאגט אז מען דארף זאגן ‘מרחשון‘ ,רחל אמינו נפטר געווארן ,ווי דער פסוק (בראשית
מר איז פונעם לשון חשיבות ווי ‘מר הונא‘ ,ווייל איז די כוונה אז חשון איז דער נאמען פונעם לה:יח) זאגט“ :ויהי בצאת נפשה כי מתה ,ותקרא
דער חודש איז נאענט צו חודש תשרי וואס איז א חודש ,און מר איז ווי א טיטל דערויף .למעשה שמו בן אוני“ ,אין די צייט פון לידת בנימין איז
מיוחס‘דיגער חודש ,און ווי די גמרא זאגט‘ ,הדבק האט מען יא מקפיד געווען צו זאגן ‘מרחשון“ ,ווי געווען י“א חשון ,קומט אויס אז רחל אמינו איז
לשחוור וישתחוו לך‘ (רש“י דברים א:ז)( .בית אהרן מ‘זעהט אין ליקוטי מהרי“ח וואס ברענגט בשם נפטר געווארן י“א חשון ,דעריבער ווערט דער חודש
--מובא ב‘אוצר טעמים ומנהגים)
דעם נחלת שבעה (סי‘ ד) אז דאס איז דער עצם אנגערופן ‘מרחשון‘( .ילקוט שמעוני ריש פ‘ שמות ,רבינו בחיי
• טעג פון תשובה שמות א‘ ו‘ ,מועד לכל חי סי‘ כ“ו אות ד‘ -מובא ב‘אוצר טעמים ומנהגים)
נאמען פונעם חודש.
אל ‘נא‘ תעבר מעל עבדך (וירא יח:ג) • מלשון ‘מרירות‘ • ס‘איז נישטא א יום טוב
“נא“ ס‘זענען דא ,איין און פופציג טעג (נ“א) ווייל אסאך צרות זענען ארויסגעקומען אויף
ב) ווייל אין חודש חשון איז נישטא קיין יום
אידישע קינדער אין דעם חודש ,דעריבער האט מען פון חודש אלול ביז הושענא רבא .איין און פופציג
טוב ,און ס‘איז נישטא קיין שמחה( .שיח שרפי קודש
בשם הרה“ק מסאכאטשוב זי“ע‘ ,מועד לכל חי‘ סי‘ כ“ו אות ד‘ -מובא גערופן דעם חודש ‘מר‘ חשון ,וואס איז פונעם לשון טעג (נ“א) פון ראש חודש חשון ביז ערב חנוכה,
און איין און פופציג טעג (נ“א) צווישן פסח ביז ‘מרירות‘ -ביטערקייט( .ספרים הקדושים) ב‘אוצר טעמים ומנהגים)
>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כב פ‘ וירא תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאוצָ ר ...חודש מר חשון ...די הייליגע ווינטער נעכט
>>>>>
(תענית ח‘)( .זקוקין דנורא על תנא דבי אליהו סדר אליהו רבה פרק סרטן ,וכו‘ עקרב ,קשת וכו‘ .שנים עשר חדשים שבועות .און די איין און פופציג טעג ,זענען טעג
ב‘ -ספר אוצר מקורות וטעמים) בשנה ,ניסן אייר סיון תמוז וכו‘ ,חשון כסלו וכו‘. פון תשובה .א איד דארף זעהן אז די דאזיגע טעג
• עקרב ווייזט אויפ‘ן מבול... שנים עשר מנהיגים בנפש ,זכר ונקבה ,שתי ידים פון תשובה ,זאלן נישט זיין פאר אים לעול ולמשא,
שתי רגלים ,וכו‘ דקין כבד וכו‘ .ווייטער אין ספר און ער זאל ממשיך זיין די איין און פופציג טעג א
עקרב ווייזט אויך אויפ‘ן מבול וואס איז
יצירה שטייט‘ :המליך אות נ‘ בריח ,וקשר לו כתר, גאנץ יאהר( .רביד הזהב)
געקומען צוליעב די זינד פון תאוות און עריות,
וצרפן זה בזה ,וצר בהם עקרב בעולם וחשון בשנה
און ס‘ווייזט אויף ‘עקר ב“ -די בית ,די וועלט איז
ודקין בנפש זכר ונקבה“—,ווען דער באשעפער • מזל פונעם חודש “עקרב“.
חרוב געווארן דורכ‘ן מבול צוליעב די עבירות ,און
האט באשאפן די וועלט ,האט ער אויסגעמאהלן אן דער מזל פון חודש מרחשון איז ‘עקרב‘,
ווען נח איז ארויסגעקומען פון די תיבה ,האט אים
עקרב אין די וועלט[ ,די כונה איז ,אז ער האט אוועק עגדיס ,און איז איינע פון די צוועלף מזלות
דער באשעפער געוויזן דעם קשת אין דעם חודש,
געשטעלט א קבוצה ,גרופע ,פון שטערנס ,וואס איז אויף די דרום זייט פונעם גלגל המזלות .דער
ווי ס‘שטייט אין פסוק שבעה עשר לחודש.
אויסגעשטעלט ווי אן עקרב] און ער האט באשאפן עקרב ווערט געזעהן אויפ‘ן הימל ביינאכט,
חודש חשון אינעם יאהר .דער טעם איז ,ווייל דער ווי ס‘ווערט דערמאנט אין די גמרא (פסחים
מזל עקרב איז א טייל פון די מזל כימה ,וואס ברענגט צד“ ).ועגלה בצפון ועקרב בדרום ,וכל היישוב
די קעלט און רעגן וואסער ,און דאס איז חודש חשון כולו אינו יושב אלא בין עגלה לעקרב“ .אין
וואס איז א חלק פון ‘חוקף‘ ווי ס‘ווערט דערמאנט ספר יצירה (פרק ה אות ד‘ ה‘ ו‘) שטייט:
אין די גמרא ,און ס‘רעגנט ווי ס‘שטייט אין די גמרא. ‘שנים עשר מזלות בעולם :טלה ,שור ,תאומים,
• דארשטיג פאר וואסער. און די עקרבים זענען פאַרשוואונדן...
ווייל אין דעם חודש איז די וועלט דארשטיג
שיינבערג זצ“ל ראש ישיבת “אור תורה“ ירושלים. ווי געשריבן איז מזל חודש חשון ‘עקרב‘.
פאר וואסער ,אזו ווי דער עקרב וואס איז שטענדיג
און געבעהטן זיין עצה ,ווי אזוי פטור צו ווערן ווערט דערציילט א וואונדערליכע געשיכטע
דארשטיג צו וואסער( .מפרשים)
פונעם פלוצים אנשיקעניש פון די געפארפולע און א לעבעדיגער ביישפיהל פון עקרבים
• זיס מאכן דעם חודש האט הרה“ג רבי חיים פנחס געזאגט: עקרביםָ . און די שירה וואס זיי זאגן .א פארפאלק אין
הרה“ק רבי איציק‘ל פון פשעווארסק זי“ע, וואס דער עקרב זאגט שירה?“ האט “לאמיר זעהן ָָ ירושלים האט כסדר געהאט אין שטוב א גאסט,
האט ערקלעהרט איבער‘ן מנהג פון איינטונקען די מען נאכגעקוקט און געזעהן אז דער עקרב זאגט א איינזאמער ארימאן ,וואס פלעגט עסן יעדער
‘מוציא‘ אין האניג אין די ימי הרחמים והרצון ,ווייל שירה “טוב ה‘ לכל ורחמיו על כל מעשיו‘‘—‘דער ביי זיי די סעודות שבת יעדער וואך .מיט די
דער צירוף פון חודש מר חשון איז פונעם פסוק באשעפער איז גוט צו יעדן און זיין רחמנות יאהרן האט זיך די משפחה פארגרעסערט ,און
ו‘דבש ה‘יום ה‘זה י‘י ,מרמז צו זיין אז עסן האניג אין איז איבער ַאלע זיינע מעשים‘ .האט הרה“ג רבי זייער דירה איז געווארן ענג און קליין ,האבן זיי
די טעג פון תשרי ,מאכט אויך זיס דעם קומענדיגן חיים פנחס ערקלעהרט :פון הימל האט מען זיך אריבערגעצויגן צו א גרעסערע דירה ,און
חודש ‘מר חשון‘ ,זיס צו מאכן די מתוחים און זיי געשיקט דעם עקרב צו דערמאנען ַאז מ‘דארף פארגעסן צו מעלדן פאר זייער וועכנטליכער
איבערקעהרן צו גוט( .רועה אבן ישראל) האבן אויף די מעשים ֿפונעם הייליגן רחמנות ָ טאג האט די פרוי
גאסט זייער נייער אדרעס .איין ָ
האט איר לעצטנס נישט באשעפער .אפשר ָ ארויסגעלאזט א היסטערישע געשריי ,ווען זי
• צדיקים האבן א כח צו פועל‘ן... מקיים געווען דעם פסוק אדער נישט געטוען א האט פלוצלונג געזעהן אן עקדיס [עקרב] קריכן
דער טריסקער מגיד זי“ע האט זיך געשטעלט ריכטיגע חסד ‘?...הערנדיג די רייד זענען זייערע אין שטוב .מ‘האט פארטריבן דעם עקרב ...אבער
און געפרעגט :ווי קומט אזא טמא‘נע שרץ ,ס‘זאל ּפנימער געווארן געפאלן ,מער האבן זיי שוין ס‘האט זיך נישט געענדיגט דארט ,עטליכע שעה
זיין א מזל? אזוי אויך טרעפט מען דעם שרץ אינעם רפט הערן ...און ממש מעשה פלא, געדא ֿ
ַ נישט דערנאך האט זיך ווידער באוויזן אן עקרב אין
מאמר חז“ל (סנהדרין צז“ ).דריי זאכן קומען נאך אין זעלבן טאג האט דער מאן געטראפן שטוב ,און דערנאך נאך אן עקרב .דער פאניק
בהיסח הדעת ,משיח ,מציאה ,און עקרב? נאר די רעמאן ,זייער גאסט .זיך אנטשולדיגט ַ דעם ָא און שרעק איז געווען גרויס ,ספעציעל מיט
כוונה איז ,דער צדיק ווערט אנגערופן עקרב ,אזוי און אים איבערגעבעהטן ,אים געגעבן זייער קליינע קינדער אין שטוב .מ‘האט גערופן אן
ווי די משנה (אבות ב:י) זאגט“ :ועקיצתן עקיצת נייעם ַאדרעס און געבעהטן ער זאל קומען צו ‘עקסטערמינעטאר‘ ,א פאכמאן צו אויסראטן די
עקרב“—,מ‘דארף מורא האבן פונעם תלמיד חכם זייער נייע שטוב און ווייטער זיין זייער חשובער עקרבים ,אבער אהן ערפאלג ,ווייל נאך עטליכע
ווייל זיין ביס איז ווי דער ביס פון אן עקרב .דער גאסט צו די סעודות שבת...און די עקרבים זענען טעג זענען די עקרבים געווען צוריק אין שטוב...
ווארט ‘עקרב‘ איז די נוטריקון פון די ווערטער ֿפ ַארשוואונדן געווארן ,כלא היה... נישט קענענדיג זיך געבן אן עצה ,האט זיך דאס
**** פארפאלק געוואנדן צו הגאון רבי חיים פנחס
>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כג פ‘ וירא תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...חודש מר חשון ...די הייליגע ווינטער נעכט
>>>>>
• א דערקוויקונג פאר די נשמה“. אידן לערנען דעמאלט תורה ,און א חוט של חסד ע‘ושים ב‘אימה ר‘צון ק‘ונם ,און די כונה איז ווייל
ווערט ארויפגעצויגן אויף זיי( ...אין די זומער טעג דער צדיק האט דאך במשך דעם חודש תשרי
פארצייטנס ,ווען נישט אומעטום איז געווען
דארף מען ספעציעל פועל‘ן משפיע צו זיין א שפע געדינט דעם באשעפער מיט די מצות פון שופר
לעקטער ,און די נאכט איז צוגעפאלן אין די
פרנסה פאר אידישע קינדער) .ס‘איז מערקווירדיג סוכה לולב אתרוג ,און אנדערע מצות און עבודת
נאכמיטאג שעה‘ן ,האט מען פארמאכט דאס
וואס רש“י טייטשט (תהלים קכ“ז) אויפ‘ן פסוק “כן ה‘ .דעריבער נאך דעם חודש איז דער איז דער כח
געשעפט ,און מ‘איז געלאפן אין בית המדרש אריין.
יתן לידידו שינה““ ,כן יתן“—,דער באשעפער וועט פון די צדיקים זייער שטארק צו פועל‘ן ישועות
געשעפטן זענען געווען פארמאכט ,טעלעפאנען
געבן פרנסה“ ,לידידו שינה“ ,פאר דער וואס איז פאר אידישע קינדער אין חודש חשון ,און דאס
זענען נישט געווען ,די גאסן זענען געווען שוואך
מנדד (פארמייד) שלאף פון זיינע אויגן. מיינט די גמרא “ג‘ דברים באים בהיסח הדעת“ ,און
באלאכטן ,און אידן זענען געזיצן אין בית המדרש.
• געלערנט מיט א זיסקייט.“... ‘עקרב‘ וואס איז מרומז אויפ‘ן צדיק קומט אויך
דאס זעלבע מיט‘ן פארטאגס ,ווען ס‘איז נאך
בהיסח הדעת ,ווייל א ישועה פון א צדיק דארף
געווען שטאק טינקל ,זענען אידן שוין געלאפן הרה“ק רבי אברהם יעקב מסאדיגורא ת“א אויך בהיסח הדעת“( .מצמיח ישועות“ בהקדמה)
אין בית המדרש אריין ,וואו מ‘האט אריינגעכאפט
אפאהר שעה לערנען איידער מ‘האט זיך געקענט • מרחשון -איבערחזר‘ן
שטעלן דאווענען .אין די טונקעלע פארענגנטע חודש חשון ווערט גערופן ‘מרחשון‘ ,פונעם
ווינטער נעכט ,ווען די וועלט שלאפט רוהיג ,אהן לשון ‘אמר מר‘ אין די גמרא .פריער האט מען
קיין שטער ,און דער גערודער פון עולם הזה ווערט געלערנט אן הלכה און אצינד חזר‘ט מען איבער
בטל ,דעמאלט שטארקט זיך די נשמה אויפ‘ן וואס מ‘האט געלערנט ,אזוי אויך איז די עבודה
חומר און אויפ‘ן לעבן פון חולין ,אטעמט א ריינע פון חודש חשון ,איבער צו חזר‘ן אויף די ערשטע,
לופט פון קדושה ,א לופט פון א געהויבענער צו געדענקען די ימים נוראים און סוכות און די
רוחניות‘דיגע לעבן ,גאלדענע נעכט אין וואס התעוררות וואס איז נשפע געווארן ,דאס אפלערנען
מ‘קען זיך איינקויפן פולע הויפנ‘ס פון תורה ווייטער און דאס ממשיך זיין אויף א גאנץ יאהר ,און
וטהרה ,שעות פון אהבת תורה ,פון פלאגן זיך די עבודה איז דער עיקר תכלית וואס מ‘זעהט פון אלע
לעומקה של תורה ,מברר זיין א סוגיא אדער הלכה ימים טובים ,מעורר צו זיין יענע טעג“( .ליקוטי דברי תורה“
אין די לענג און אין די ברייט .טייל זענען געזיצן -רבי מאיר‘ל מאמשינוב זצ“ל)
“בלויז“ פיהר פינף שעה ,און אנדערע זעקס זיבן
ביז “חצות“ ווען זיי האבן פארלאשן דאס לעכטל זצ“ל האט דערציילט אז אין זיין יוגענט האט E
און אינעם טונקלקייט געקלאגט אויפן חורבן .א
ווינטער נאכט איז געווען א טייערע אוצר ,וואס
ער געלערנט פון פארטאגס ביז חצות לילה מיט
זיין ברודער...און ער פלעגט מיט א נעימה פון
מאוצרות רבוה“ק
Jהייליגע ווינטער נעכט L
מ‘האט נישט דורכגעלאזט קיין איין איינציגן בענקעניש אויספיהרן און זאגן ,איך געדענק נאך
איבערגיין מיט גארנישט. די ווינטער נעכט אין סאדיגורא ווען מיר האבן אין
• די הייליגע טעג אויף ווייטער.“.... זיי געלערנט מיט התמדה און מיט א זיסקייט.
• די ווינטער פרייטאג צונאכט‘ס און די
• הגה“צ רבי יעקב יחזקי‘ גרינוואלד זצוק“ל • “לא איבריה לילה אלא לגירסא“ ,מיינט די זומער נאכמיטאג‘ס
אב“ד פאפא ,שרייבט אין די הקדמה צו זיין ספר ווינטער נעכט
דער “קדושת יום טוב“ פון סיגוט זצוק“ל
‘ויגד יעקב‘“ :אסאך מאהל מוצאי שמחת תורה דער “בן איש חי“ שרייבט (שנה שניה ואתחנן) האט אמאהל געזאגט פאר איינעם“ :ווען וועלן
האט איך נאכגעזאגט פאר מיינע תלמידים וואס אז דער מאמר חז“ל “לא איבריה לילה אלא מיר זוכה זיין צו האבן די ווינטער‘דיגע פרייטאג
מרן הגה“ק מהרי“ד מבעלזא זצללה“ה ,האט לגירסא“—,די נאכט איז נישט באשאפן נאר אויף צונאכט‘ס ,און די זומער‘דיגע נאכמיטאג‘ס אויף
געזאגט :אז נאך די הייליגע טעג בענקט מען זיך צו לערנען תורה ,איז געזאגט געווארן בעיקר אויף איינמאהל“ ,וועט מען קענען דעמאלט אסאך
צוריק נאך זיי ,טראכטנ‘דיג אז אפשר האט מען די ווינטער נעכט ,וואס דעמאלט איז באקוועם צו לערנען אויב מ‘נוצט אויס פאסיג די צייט.
נישט פאסיג אפגעפיהרט די טעג ,און די הייליגע לערנען .וויבלאד די טעג זענען קורץ און די נאכט
טעג זענען שוין פאראיבער...אבער ס‘איז נישט לאנג בארגט די נאכט פונעם טאג פון איהרע שעות,
• מסוגל אויף א שפע פון פרנסה...
אזוי ווייל ווען ס‘קומען די לאנגע ווינטער נעכט, כדי מ‘זאל קענען לערנען .אבער אין די זומער נעכט הרה“ק רבי יצחק פון ווארקא זי“ע האט
וואס זענען מסוגל צו התמדת התורה ,ווערן נמשך איז שווער צו לערנען צוליעב די היץ ,און דעמאלט געזאגט ,אז א שפע פון פרנסה איז פארזיכערט
די הייליגע טעג אויך אויף ווייטער.“.... באצאהלט די נאכט צוריק פאר‘ן טאג די שעות וואס אין די ווינטער טעג ,ווייל די נעכט זענען לאנגע,
(פארזעצונג אי“ה)
ער האט געבארגט פונעם טאג.
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כד פ‘ וירא תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...שב“ק מאוצרות רבוה“ק ...א שבת מעשה‘לע...
אבותיו הק‘ ואמהותיו (און נישט דוקא ביומי דהילולא פון זיין טאטע און מאמע ,נאר אויך
אין די ימי הילולא פון אלע אבותיו הק‘ וואס ער האט געהאלטן זייערע יאהרצייטן) ,זאל
שבת קודש מאוצרות רבוה“ק
מען נישט וואשן די פאדליגע מיט וואסער אין זיין שטוב( .אזוי ווי מרן זי“ע האט מקפיד
געווען נישט צו טוישן זיינע בגדים און אויך נישט די האנטוכער אין די טעג וואס ער האט נקיון הבית וסידור השלחן
געהאט יאהרצייט ,צוליעב דיני אבילות וואס מ‘פיהרט זיך אין יענע טעג).
הדחת הרצפה /אוורור בית המדרש /פריסת מפות בבית /
• אוורור בית המדרש פריסת מפות בבית המדרש /החלפת מגבות
אינעם בית המדרש אין די שטאט בעלזא האט מען יעדן ערב שבת געעפנט • הדחת הרצפה
אלע פענצטער ,אז ס‘זאל אריינקומען פרישע ריינע לופט און אזוי האט אינעם צימער פון כ“ק מרן מהר“א זי“ע ,האט מען נישט מדקדק געווען צו
מען אויסגעליפטערט דעם בית המדרש לכבוד שבת קודש ,און מ‘האט רייניגן און וואשן די פאדליגע מיט וואסער לכבוד שבת דייקא ,און ס‘איז נישט
דאס אויך געטוען אין די קאלטע ווינטער טעג. געווען קיין באשטימטע צייט ווען דאס צו טוען .און נאר ווען ס‘איז געווען
הרה“ח ר‘ חים נטע כ“ץ האט צוגעלייט דערצו און געזאגט :כאטש מ‘האט נויטיג ,האבן די משמשים גערייניגט און געוואשן די פאדליגע מיט וואסער.
אויסגעליפטערט דאס בית המדרש יעדן ערב שבת ,איז אבער ביי תפילת מנחה און קבלת
מרן זי“ע האט מקפיד געווען אז זיין צימער זאל זיין אינגאנצן ריין אהן קיין שמוץ.
שבת געווען זייער הייס אין בית המדרש ,און מ‘האט נישט געשפיהרט א לופטיקייט און
וואסער)
האט מען גערייניגט און אויסגעקעהרט דעם צימער מיט ַא בעזעם ָ(אן ַ דעריבער ָ
קיהלקייט דעמאלט ,אויך נישט אין די קאלטע ווינטער טעג[ .אזוי ווי מרן מהר“א זי“ע האט
דאס געטוען אפילו אין די אנוועזענהייט פון מרן זי“ע. ווען מ‘האט נאר געקענט ,און ָ
ביי א געלגענהייט דערציילט אז דער זיידע ז“ל [מרן מהר“ש זי“ע] האט געזאגט :אז דאס
באמערקט ַא קליין שטיקל שמוץ אויף דער ערד ,האט ער האט ַ
צומאהל ווען מרן זי“ע ָ
בית המדרש וועט שטענדיג זיין ווארעם און באקוועם צו לערנען און דאווענען דארט].
געהייסן מ‘זאל דאס גלייך אפרייניגן און אויסקעהרן.
(ספר ‘הליכות הצדיקים‘ חלק א‘ עמוד רפ“ב-רפ“ג ותשח“ל)
אבער זיי האבן דאס נישט געקענט טוען בשעת מרן זי“ע האט זיך געפונען
(פארזעצונג אי“ה) אין זיין צימער( .ווייל מרן זי“ע האט נישט געקענט פארנעמען דעם שמעק פון
נעץ און פייכטקייט פונעם וואשן מיט וואסער) .דעריבער האבן די משמשים
• “דער חילול שבת איז פיהל ערגער“... געדארפט ווארטן א לענגערע צייט ביז מרן זי“ע איז ארויס פונעם צימער (מרן
ס‘איז א מלחמה צייט ,אין יאהר תש“ח .ירושלים און אירע ארומיגע זי“ע איז געוועהנליך געזיצן רוב טאג אין זיין צימער) .און ווען מרן זי“ע איז
נישט געווען אין זיין צימער ,האבן די משמשים שנעל גערייניגט און געוואשן
שטעט האבן געליטן פון שווערע באמבעס וואס די רשעות‘דיגע אראבער
די פאדליגע אין צימער (וואס בכלל האט דאס געטוען ר‘ יחיאל מיטלמאן).
ימ“ש האבן אריינגעשאסן ,און פיהלע אידן זענען ל“ע גע‘הרג‘עט
געווארן אין יענע בלוטיגע מלחמה .דער “חזון איש“ הגאון רבי אברהם מ‘פלעגט אפט רייניגן דעם צימער פון מרן זי“ע .ווייל אין צימער איז געשטאנען א
וואסער ,א שיסל מיט א קווארט מיט וואס מרן זי“ע האט זיך פיהל מאהל עמער מיט ַ
ישעיהו קרליץ זצ“ל ,וואס האט געוואוינט אינעם שטאט בני ברק ,האט
טאג ,דעריבער פלעגט די פאדליגע ווערן ַנאס און פֿייכט געוואשן די הענט במשך‘ן ָ
דעמאלט ,אין די מלחמה טעג ,געשיקט א חיזוק- וואס האט זיך אויסגעגאסן ,און אויך צוליעב דער גרויסער ציבור מענטשןוואסער ָפֿונעם ַ
טעלעגראם ,פון איין שורה“ :דער וואס איז עוסק וואס זענען געקומען אין צימער מיט ‘קוויטלעך‘ איז די פאדליגע געווארן שמוציג ,האטָ
בתורה אין די טעג ,פארמעהרט ער א זכות און וואשן .דעמאלט פלעגט מען אויך עפֿענען די געדארפֿט מערערע מאהל רייניגן און ַ
מען ַ
שוץ פאר זיך און פאר גאנץ כלל ישראל “.און פֿענצטער אויסצוליפטערן דעם צימער ,ווייל בשעת מרן זי“ע איז געווען אין צימער האט ער
אזוי האט ער אויך עדות געזאגט אויף זיך אין נישט ערלויבט בכלל צו עפענען די פענצטער ,און די פענצטער אין צימער זענען שטענדיג
געווען פארמאכט ,און ווען מרן זי“ע האט זיך נישט געפונען אין זיין צימער ,האט מען
יענע טעג ,אז ער אליין איז אויך עוסק אין תורה
געעפענט די פענצטער אויסצוליפטערן דעם צימער.
מער ווי ביז היינט ,ס‘זאל זיין פאר א זכות און
הצלחה .און ווען די באמבעס האבן געלאנדעט אין ירושלים איינע נאך אמאהל ווען מרן זי“ע איז ארויס געגאנגען פון זיין צימער ,האבן די
די אנדערע ,האבן די אידישע סאלדאטן געמאכט איבונגען אין שבת ,און משמשים אויסגענוצט די געלגענהייט און ר‘ יחיאל מיטלמאן איז אריין אין
צימער און געוואשן די פאדליגע ,אבער א קורצע צייט דערנאך איז מרן זי“ע
די שיסערייען האבן זיך געהערט אינעם בני-ברק געגנט .ווען איינער איז
צוריק געקומען אין זיין צימער ,און ביים אריין קומען האט ער געשפיהרט אז
געקומען בארואיגן דעם ‘חזון איש‘ ,אז די שיסערייען זענען “משלנו“,
מ‘האט אצינד געוואשן די פאדליגע ,האט זיך מרן זי“ע אנגערופן “ס‘איז פייכט“,
פון אונזערע אייגענע לייט און נישט פונעם פיינט ,האט זיך דער “חזון
און ער איז דערווייל אריינגעגאנגען אין אן אנדערע צימער פאר א שטיק צייט
איש“ אויסגעדריקט מיט גרויס ווייטאג ,אז ער ציטערט אז “משלנו“ ,די (א זעלטענע זאך) און ווען מ‘האט שוין נישט געשפיהרט די פייכטקייט ,איז
שיסערייען וואס ווערן ליידער געטוען מיט חילול שבת ,איז פיהל ערגער מרן זי“ע צוריק געקומען אין זיין צימער.
ווי די וואס קומען פון די אראבער...
מרן זי“ע האט אנגעזאגט אז אין א תענית צדיקים און אין די טעג פון א יאהרצייט פון
(פארזעצונג אי“ה)
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כה פ‘ וירא תשפ“ז
מרדכי ת רבי ָ
אֹוצר הגה“ק כ"ק ַממרן
יין ַש ָּב
מבילגורייא זי"ע ועכי"א
יומא דהילולא • כ“ה מר-חשון תש“י • ע“ז שנים לפטירתו
אוועק געשטעלט אויפ‘ן טאטנ‘ס פלאץ און אנגעהויבן
זאגן “ברכות התורה“ מיט א זיסקייט און בא‘טעמ‘טקייט, הולדתו :הגה“ק רבי מרדכי רוקח ,דער בילגורייער רב זי“ע איז געבוירן געווארן צו זיין טאטע כ“ק מרן אדמו“ר
מיט‘ן זעלבן נוסח און ניגון וואס ער הערט פונעם טאט‘ן רבי ישכר דוב מבעלזא זי“ע (מרן מהרי“ד) אין יאהר תרס“ב אין די שטאט בעלזא .זיין מאמע די רעבעצין חי‘ דבורה איז
יעדן אינדערפרי .ווען מרן זי“ע איז צוריק געקומען פון געווען די טאכטער פון הרה“ק רבי אברהם שמואל פטשעניק פון ברעזנא וואס איז געווען אן איידעם פון רבי מרדכי
די מקוה האט ער געהערט דאס קול פונעם קינד ,איז ער מזוויהל און דער שווער פון כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע (בזיוו“ש) .מ‘האט אים א נאמען געגעבן מרדכי נאך זיין הייליג‘ן זיידן
געבליבן שטיין אונטער די טיהר און זיך צוגעהערט .ווען רבי מרדכ‘לע מזעוויהל( ,אן אייניקל פונעם הייליג‘ן מגיד רבי דוד הלוי פון סטעפין וואס איז געווען אן איידים פון הרה“ק
דער קליינער מאטעל‘ע האט געענדיגט ,איז מרן זי“ע אריין רבי יחיאל מיכל פון זלאטשוב) .די רעבעצין חי‘ דבורה איז געווען בלויז אכטצן יאהר אלט ווען מ‘האט איר גערעדט דעם
אין צימער ,און ווען ער האט באמערקט דעם טאט‘ן ,האט שידוך מיט מרן מהרי“ד זי“ע וואס איז געווען אסאך
ער פארשטאנען אז ער איז געשטאנען אונטער די טיהר עלטער ,און זי האט געקווענקעלט צו טוען דעם שידוך,
ספעציעל נאכדעם וואס ס‘איז געבליבן אין שטוב צוויי
אינגע יתומים פון מרן מהרי“ד‘ס ערשטע רעבעצין.
אינעם טאג פון די חופה האט זי געבעהטן ביי איר זיידן
הרה“ק רבי מרדכי פון זעוויהל א ברכה .האט דער צדיק פארמאכט זיינע אויגן און מיט גרויס דביקות איר געוואונטשן
פאר א לאנגע צייט ,און געענדיגט מיט א צוזאג ‘איך זאג דיר צו אז די בעלזער קייט וועט זיך ווייטער ציעהן פון דיר‘.
זוגתו :בזו“ר רעבעצין שבע הי“ד די טאכטער פון הרה“ק רבי משה אהרן ראבינאוויטש פון קאברין .בזו“ש-רעבעצין
מרים ע“ה ,די טאכטער פון הרה“צ רבי צבי גליק פון סאטמאר ,אן איידים פון הגה“צ רבי יעקב יחזקי‘ גרינוואלד פון חוסט
א ברודער פונעם “ערוגת הבושם“ .זכר צדיקים לברכה.
תולדותיו )1 :מזו“ר-בתם הילדה אלטע בת ציון( .געבוירן תרפ“ח און נפטר געווארן אינגערהייט אין יאר תרצ“א).
)2בתם רבקה מרים הי“ד )3 .מזו“ש-בנו יחידו כ“ק מרן אדמו“ר מבעלזא שליט“א.
רבותיו :אביו כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע.
תורתו“ :פרשת מרדכי“.
על כסא מלכותו :תרפ“ז-ת“ש בילגורייא
פטירתו :כ“ה מר-חשון תש“י ,אין עלטער פון זיבן און פערציג יאהר .ער איז נטמן געווארן אויפ‘ן בית החיים אין
די שטאט טבריא נעבן די תלמידי הבעש“ט.
געלערנט ,האט דאס גענומען לענגער ווי געוועהנליך ,און
אינדרויסן האבן געווארט הונדערטער אידן אריינצוגיין מיט • במעלליו יתנכר נער •
און זיך צוגעהערט ,האט ער זיך דערשראקן ,אז דער טאטע
קוויטלעך .איז דער גבאי אריינגעקומען אינעם צימער ,און “ער וועט אלעס פארשטיין“
געזאגט פאר מרן מהרי“ד זי“ע אז ס‘איז שוין שפעט און דער בילגורייער רב איז געווען זייער באליעבט ביי
וועט זיך בייזערן און אים מוסר‘ן פארוואס ער מאכט אים אינדרויסן ווארטן א לאנגע רייע מיט מענטשן ,און דאס קינד
נאך? אבער מרן זי“ע האט זיך צו אים אנגערופן מיט א זיין גרויסן און הייליג‘ן טאט‘ן כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא
איז דאך מיד ,און ער פארשטייט נאך נישט אזעלכע שווערעזי“ע .פון יונגווייז אהן האט מען אויף אים געזעהן אז ער
פאטרעליכע ליעבשאפט“ :יא יא ,שטענדיג זאלסטו טוען חידושים .האט אים מרן זי“ע צוריק געענטפערט“ :די חסידים
אזוי ווי איך וועט דיר זיין גוט“! וועט אויסוואקסן גרויס אין תורה .זיין טאטע מרן זי“ע
וואס ווארטן אינדרויסן קענען ווארטן נאך אביסל ...און דאס
האט געהייסן מ‘זאל דעם קינד‘ס וויגאלע אוועקשטעלן
• התמדה בתורה וביראה • וואס דו זאגסט אז ער פארשטייט נאכנישט אזעלכע שווערע אין זיין ספרים שטוב ,דארט ווי ער זיצט און לערנט .ווען
חידושים ,זאג איך דיר ,מיינע רייד זענען נישט אומזיסט ,און
חריף ומתמיד דער קליינער מאטעל‘ע איז אביסל אונטער געוואקסן,
ווען ער וועט אויפוואקסן וועט ער פארשטיין אלעס וואס איך
האט דער טאטע מיט אים געלערנט יעדער נאכט איידער
זיין פלייס אין תורה אין צוגאב צו זיינע גוטע האב אים געזאגט“.
ער איז געגאנגען שלאפן ,און נאכ‘ן ליינען קריאת שמע,
מדות ,צוזאמען מיט זיינע זעלטענע כשרונות און
אויסערגעווענליכע זכרון ,האט אים פארשאפן א גוט‘ן
“זאלסטו טוען אזוי ווי איך, האט דער טאטע אים געפרעגט עפעס א קשיא אין תורה
נאמען אלס א חריף און גרויסער מתמיד .א ספעציעלן חן וועט דיר זיין גוט“! אדער פון א סוגיא אין ש“ס ,ער זאל דערין אריינטראכטן
און איינשלאפן מיט הייליגע געדאנקען פון דברי תורה.
איז געווען אויסגעגאסן אויף זיין פנים ,און יעדער האט חסידים דערציילן אז איין פרימארגן ווען מרן מהרי“ד צומארגנ‘ס אינדערפרי איז דער קליינער מאטעל‘ע
אים ליעב געהאט און זיך צו אים באנומען מייט א יראת אויפגעשטאנען מיט א תירוץ וואס ס‘איז אים איינגעפאלן .זי“ע איז געגאנגען אין מקוה ,איז דער יונגער מאטעל‘ע
אמאהל האט פאסיהרט אז ווען דער טאטע האט מיט אים אריין אינעם טאטנ‘ס צימער ,פארמאכט די טיהר און זיך
>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כו פ‘ וירא תשפ“ז
אֹוצר
ָ
פון די לומדי תורה .אבער דעם בילגורייער רב האט דאס
ַמיין ַש ָּבת
כ“ק הגה“ק רבי מרדכי מבילגורייא זי“ע ועכי“א • יומד“ה כ“ה מר-חשון תש“י
טאטע געזאגט“ :איך בין דיך מקנא וואס דו קענסט אליין הכבוד .אויך די “יושבים“ אין בעלזא האבן זיך מיט אים
>>>>>
נישט געשטערט פון זיין לערנען .ער איז די גאנצע צייט שרייבן דיינע חידושי תורה אהן דעם וואס א צווייטער זאל משתעשע געווען און צומאהל אים געגעבן מתנות ,כדי
געזיצן ביי די גמרא און געהארעוועט בהויות אביי ורבא. דאס דארפן שרייבן פאר דיר .הלוואי וואלט איך אויך אליין ער זאל פאר זיי איבערזאגן די דברי תורה וואס ער האט
>>>>>
גאנצע טעג איז ער געזיצן אין שאטן פון זיין הייליגן געקענט שרייבן און זיך נישט געדארפט פארלאזן אויף א מחדש געווען .זיין טאטע מרן מהרי“ד זי“ע ,האט געשטעלט
טאט‘ן ,פארשפארט אין א צימער ,און פון אים געשעפט צווייטן“. פאר אים ספעציעלע מלמדים ,פון די גרויס ‘לייבן‘ צווישן
פולע פעסער פון תורה ,חכמה און יראת שמים פון וואס
זאט געווארן .ביי א געלעגענהייט
ער איז קיינמאהל נישט ַ
געלערנט מיט אים גאנצע נעכט די “יושבים“ ,כדי זיי זאלן מיט אים לערנען תורה און אים
אנווייזן דעם ריכטיגן וועג צו קענען שטייגן .צווישן זיי די
האט אמאהל זיין טאטע ,מרן זי“ע זיך אויסגעדריקט: ווען ער איז עלטער געווארן פלעגט זעען טאטע מרן גאונים החסידים רבי ישראל (ארטנער) הובניבער און רבי
“דאס לערנען פון מיין זוהן מאטעל‘ע ,העלפט מיר לייענען מהרי“ד זי“ע לערנען מיט אים גאנצע נעכט .ביי הספד אויפ‘ן אביש (ביינהארן) טורקער .יעדן טאג האבן זיי געלערנט
קוויטלעך“! בילגורייער רב האט כ“ק מרן מהר“א זי“ע דערמאנט דעם אין היכל פונעם גרויסן בית המדרש אין בעלזא ,צווישן די
געוואלדיגן זכות וואס דער בילגורייער רב האט געהאט ,און
זיך אויסגעדריקט“ :דער טאטע האט דערביי געהאט א רבי‘שע “די שאלה דארף מען פרעגן דעם ברודער“... “יושבים“ די גרויסע לומדים און חסידים די בני עלי‘ וואס
האבן מקדיש געווען זייער גאנץ לעבן פאר תורה און עבודה.
ווען דער בילגורייער רב איז געווען צוועלף יאהר אלט ענין“ .פאר א לענגערע צייט האט מרן מהרי“ד זי“ע געלערנט
א שיעור מיט זיין באליעבטן זוהן רבי מאטעל‘ע צוזאמען מיט האט זיך געמאכט א קאמפליצירטע שאלה אין הלכות געלערנט סדר קדשים
איין טאג האט מרן מהרי“ד זי“ע זיי געזאגט אז ער זיין אייניקל רבי ישעי‘ זושא טווערסקי הי“ד א זוהן פון הגה“ק סוכה ,און די גדולי הרבנים האבן זיך מפלפל געווען אינעם
ענין און נישט געקענט טרעפן א וועג צו לעזן די שאלה. וויל אנהויבן לערנען מיט זיי סדר קדשים ,און געזאגט
האט כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע געהייסן מ‘זאל גיין פרעגן די פארוואס“ .ביינאכט האב זיך מיר גע‘חלומ‘ט ווי איך
שאלה פון זיין זוהן .אויפ‘ן פלאץ האט דער בילגורייער רב שטיי אין בית המקדש און מ‘איז מיך מכבד מיט ‘הפשט
געברענגט ראיות און געלעזט די שאלה. ונתוח‘—אפשינדן די הויט פון די בהמה און צושניידן די
כ“ק מרן מהר“א האט געשטעלט זיין ברודער דער פלייש .אין די ערשטע מינוט האב איך מיך געוואונדערט
בילגורייער רב אלס דער פוסק אין זיין הויז .ווען מרן פארוואס מ‘איז מיך מכבד מיט די עבודה איך בין דאך נישט
מהר“א זי“ע איז אריבער וואוינען קיין תל אביב ,און ער איז א כהן?“ און מרן זי“ע האט אויסגעפיהרט“ ,נו ,שטעלט אייך
אריינגעקומען אין די נייע דירה ,האט ער זיך ארום געדרייט פאר וואס פאר א פנים וואלט איך געהאט ווען איך וואלט
אין אלע צימערן .ביי איינע פון די טיהרן האט זיך געמאכט נישט געדענקט אז הפשט וניתוח איז כשר בזר? דעריבער
א שאלה ווי צו לייגן די מזוזה? האט מרן זי“ע געזאגט “די וויל איך לערנען סדר קדשים“ .אין יענע תקופה האט מרן
דער בילגורייער רב זי“ע ביי זיין באזוך אין פאריז
שאלה דארף מען פרעגן דעם ברודער דער בילגורייער רב. מהרי“ד זי“ע מחדש געווען פיהל חידושים אין די סוגיות
פון סדר קדשים .מרן זי“ע פלעגט ארום שפרייזן אין צימער רבי פיניעל‘ע אוסטילא ,דריי שעה יעדן טאג .איינמאהל ווען
מעביר על מדותיו און איבערגעזאגט די חידושים פאר‘ן יושב רבי יאסל‘ע זיי האבן געלערנט צוזאמען האט מרן מהרי“ד זי“ע געזאגט:
מ‘דערציילט אז אמאהל האט אים איינער פון די “מיט דעם וואס איך לערן מיט אייך בין איך מקיים אויף יארטשובער ע“ה וואס פלעגט אפשרייבן די חידושים.
משפחה מקנא געווען און צוגע‘גנב‘ט זיין העפט מיט איינמאהל די מצוה פון “והגדת לבנך ולבן בנך“...
חידושי תורה און דאס צוריסן אויף שטיקלעך .ס‘האט דעם “אזוי דארף א בחור‘ל לערנען“...
בילגורייער רב זייער וויי געטוען ,אבער אפילו ער האט ער“.... איז קלוג ער, קען “לערנען הגה“צ רבי שמעון יחזקאל יעקובוביץ אב“ד וואדקערט
הגה“ח רבי יאשע שטייכל ז“ל האט דערציילט וואס ער געהאט א פארדאכט אויף איינעם פון די משפחה אז יענער זצ“ל איז אלץ יונגער בחור געפאהרן קיין ראצפערט צו מרן
מהרי“ד זי“ע .ווען ער איז אריינגעקומען אין צימער איז האט געהערט פון א מונקאטשער איד ,א שטוב מענטש ביי האט דאס געטוען ,האט ער דאס פארשוויגן און גארנישט
ער געווארן איבעראשט ווען מרן זי“ע האט אים געהייסן כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע וואס איז דערביי געשטאנען .איינמאהל געזאגט .זיין טאטע מרן מהרי“ד זי“ע האט דאס שטארק
זיצן .אינצווישן זענען אריינגעקומען אין שטוב דער איז אריינגעקומען צו מרן זי“ע א שדכן און אנגעטראגן א באוואונדערט ,און אים געזאגט אז זיין כח פון זיך צו קענען
בילגורייא רב און דאס אייניקל רבי ישעי‘ זושא ,און מרן שידוך פאר‘ן בילגורייער רב .האט מרן זי“ע אויסגערעכנט צוריק האלטן און גארנישט זאגן ,איז נאך פיהל גרעסער פון
זי“ע האט זיי אנגעהויבן צו פארהערן אויף אויסענווייניג זיינע שבחים און ארויסגעהויבן זיינע מעלות ,אינצווישן די די חידושי תורה וואס ער שרייבט.
דעם חידושי הריטב“א אויף מס‘ קידושין דף נאך דף .צוויי מעלות האט מרן מהרי“ד זי“ע אויסגערעכנט“ :לערנען קען
• האיש מקדש • שעה נאכאנאנד האט דער פארהער גענומען .מרן זי“ע ער ,ער קען זיין לעמבערגער רב .קלוג איז ער מ‘קען מיט אים
צוגעבונדן צום באשעפער... האט געפרעגט אסאך שאלות ,און דער בילגורייער רב האט פיהרן מדינות“....
דער בילגורייא רב איז געווען א מושלם אין אלע “העלפט מיר לייענען קוויטלעך“! געענטפערט קלאהר און דייטליך ביז מ‘איז אדורך געגאנגן
די גאנצע מסכת .נאכ‘ן פארהער האט מרן מהרי“ד זי“ע זיך
די צרות פון די ערשטע וועלט‘ס קריג זענען שוין מעלות און א גרויסער תלמוד חכם און א בקי .ווען מ‘האט
געוואנדן צום וואדקערטער רב ,און געזאגט“ :האסטו דאס
דעמאלט געווען אין פוהלן קראפט .א גרויסער טייל פון אים גערעדט שידוכים ,זענען געקומען פארשלאגן פון די
געזעהן אזוי דארף א בחור‘ל לערנען!“...
איירופא איז געווען איינגעהילט אין פלאמען פון די קריג ,און שענסטע רבי‘שע משפחות און גרויסע יחסנים וואס האבן
געברענגט דעם העפט מיט חידושי תורה דער הייליגער בעלזער הויף איז אויך נישט געשוינט געווארן .אים געוואלט באשיטן מיט אוצרות גאלד .איינמאהל
זייענדיג דעמאלט אין די שטאט ראצפערט האט מ‘האט געמוזט נעמען דעם וואנדער שטעקן אין די האנט האט מען אים גערעדט א שידוך מיט איינע פון די גדולי
אים מרן מהרי“ד זי“ע געהייסן אז ער מוז אים ברענגען און אוועק וואדנדערן צו אן אנדער לאנד .יעדער טאג האט האדמורי“ם וואס האט אויך צוגעזאגט א גאר גרויסער נדן,
יעדן טאג דעם העפט מיט זיינע חידושי תורה וואס ער געברענגט גרעסערע צרות פונעם נעכטיג‘ן טאג ,און אונטער אבער זיין טאטע מרן מהרי“ד זי“ע איז נישט געווען גרייט
האט יענעם טאג מחדש געווען .איינמאהל האט אים דער אזעלכע אומשטענדן זענען אלע בתי מדרשות געווארן ליידיג צו טוען דעם שידוך .זאגנ‘דיג פאר זיין זוהן אזוי :איך וויל
>>>>>>>
>>>>>
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כז פ‘ וירא תשפ“ז
אֹוצר
נישט מסכים געווען צו באשטעטיגן די איינלייטונג
ָ ַמיין ַש ָּבת
כ“ק הגה“ק רבי מרדכי מבילגורייא זי“ע ועכי“א • יומד“ה כ“ה מר-חשון תש“י
מען האט געהערט ,און ספעציעל איז זיין איינפלוס געווען דו זאלסט זיין צוגעבונדן צום באשעפער א יעדער שעה
>>>>>
פונעם נייעם רב .אבער אין די ענדע האט מען באשלאסן אויף די אינגע בחורים וואס אין זיי האט ער אריינגעבלאזן א און א יעדער רגע ...און ווען דו הויבסט דיך אויף אינדערפרי
אז דער בילגורייער רב פאהרט יא צו די הכתרה קיין רוח חיים און זיי ערמוטיגט צו תורה ויראת שמים .ער האט און דו וועסט דארפן פרנסה פון הימל ,וועסטו זיכער זאגן
בילגורייא און מרן מהר“א זי“ע איז מיטגעפאהרן אויף איוך ערמוטיגט אז מען זאל עפענען אין בילגורייא עטליכע דעם “מודה אני לפניך“ מיט א צעבראכן הארץ און מיט
שבת הכתרה קיין בילגורייא .אהנקומענדיג אין שטאט ישיבות פאר די בחורי חמד ,און ער פלעגט מעודד זיין די הכנעה ...וויסענדיג אז מ‘דארף צוקומען צום באשעפער
איז געווארן א גרויסער פרסום און א רעש ,ווייל נישט אינגע בחורים זיי זאלן גיין לערנען אין די ישיבות ,אפילו און צו אים זיין אונטערטעניג מיט‘ן גאנצען הארץ ...ס‘איז
יעדן טאג קומט דער בעלזער רב קיין בילגורייא. די עלטערע בחורים וואס האבן שוין נישט געלערנט אין די אבער נישט אזוי ווען דו וועסט זיך געפונען אין א רייכע
מוצש“ק האט דער מעיאר פון בילגורייא געמאלדן אז ישיבות האט ער זיי מזרז געווען קובי צו זיין שיעורי תורה אין משפחה און באקומען א גרויס‘ן נדן און די פרנסה וועט
ער וויל קומען אויף א באזוך .יעדער האט געמיינט אז בית המדרש תמידין כסדרן. דיר זיין פארזיכערט ...פון דעם האט א מענטש נישט א
דער מעיאר צארנט ווייל מ‘האט געמאכט די הכתרה באלד ביים אנהויב פון זיין רבנות ,האט ער געגרינדעט צעבראכן הארץ פאר‘ן באשעפער און ער שטרענגט זיך
אהן זיין ערלויבעניש ,און ווער ווייסט וואס פארא א תלמוד תורה פאר די קינדער .און ביז א קורצע צייט איז נישט אהן צו דאווענען ,ווייל ס‘דאכט זיך אים אז ער האט
צרות מ‘וועט אויסשטיין .ווען דער מעיאר איז געקומען די תלמוד תורה זיך צואוואקסן ,און דערגרייכט צו מער פון שוין ‘פת בסלו‘ אז די פרנסה איז אים גרייט און ער דארף
האט ער דערציילט פאר מרן מהר“א זי“ע איבער זיין הונדערט תלמידים ,וואס אין יענע יאהרן איז דאס געווען נישט אננקומען צו חסדי שמים“.
ספעציעלע נאהנטע באציאונג וואס ער האט מיט
בעלזא .זיין זיידע איז געווען דער פאליציי הויפט אין די
געוואלדיגע צאהל! דער בילגורייא רב האט שטארק ליעב
געהאט די קינדער פון די תלמוד תורה און שטענדיג געזארגט
“לכבוד א תלמיד חכם ...א שינוי“...
שטאט בעלזא ,אין די צייטן פון מרן מהר“ש זי“ע .ס‘איז די חתונה פונעם בילגורייער רב איז פארגעקומען
דעמאלט פארגעקומען א גניבה אין שטוב פון מרן ווינטער תרפ“ב נאך “שבת חנוכה“ .מרן מהרי“ד זי“ע איז
מהר“ש זי“ע און די פאליציי האט געפארשט די גניבה שוין דעמאלט געווען אין האלישיץ נאכ‘ן זיך אומקעהרן פון
און זיי האבן געכאפט דעם גנב ,א איד .ווען מרן מהר“ש אונגארין .דער שבת “אויפרוף“ איז געווען “שבת חנוכה“,
זי“ע האט געהערט אז מ‘האט געכאפט דעם גנב און אז און א וואך פריער [צוויי וואכן פאר די חתונה] ,האט שוין
ער איז א איד ,האט ער זיך געוואנדן צום פאליציי הויפט מרן מהרי“ד זי“ע אנגעטוהן פאר‘ן חתן דאס שטריימל און
און געבעהטן ער זאל דעם זאפארט באפרייען דעם גנב. ערקלעהרט :דער מנהג ווערט שוין דערמאנט אין מהרי“ל,
אבער דער פאליציי הויפט האט נישט געוואלט הערן אבער איך האב נאך א טעם דערביי“ :מיין זוהן מאטעל‘ע
דערפון ,נאר געוואלט שטעלן דעם גנב פאר א געריכט. איז א תלמיד חכם ,און לכבוד א תלמיד חכם דארף מען
וואס אין יענער צייט האבן די פאליציי נאך געקענט מאכן א שינוי“...
דער בילגורייא רב זי“ע מיט די עסקנים פון ‘בית יעקב‘ אין פתח תקוה
מקיים זיין דעם ‘סוף גנב ל .‘...האט אים מרן מהר“ש
זי“ע געזאגט אזוי“ :אויב דו וועסט אפלאזן דעם גנב און פאר זייער וואוילזיין ברוחניות ובגשמיות ,צומאהל פלעגט ער
אויסנאם מורה הוראה און פיקח עצום
אים באפרייען ,זאג איך די צו דורי דורות פון גרויסקייט קומען פארהערן די קינדער ,און זיך איטערעסירן אין זייער נאך די חתונה איז דער בילגורייער רב געבליבן
און הערשאפט“. שטייגן אין לערנען ,און אויך זיך אומגעקוקט אויף די פעילות וואוינען אין בעלזא נאהנט צו זיין טאטע מרן מהרי“ד
“איך“ ,האט דער מעיאר פון בילגורייא אויסגעפירט, פון די תלמוד תורה .דער בילגורייער האט אפילו אליין זי“ע .מרן זי“ע האט אים געשטעלט אויף פארשידענע
“בין אן אייניקל פון יענעם פאליציי הויפט פון די שטאט געלערנט מיט תלמידים וואס זענען געווען נאהנט צו אים. קהל‘ישע צרכים אין די שטאט ,ווי שחיטה ,כשרות ,עירובין
בעלזא ,און פארשטענדליך אז איך האב א געפיהל פון אויך האט דער בילגורייא רב געזארגט פאר‘ן וואוילזיין און מקוואות ,ווייל ער איז געווען אן אויסנאם מורה
עהרע און שעצונג צום בעלזער הויף“. פונעם חינוך הבנות אין שטאט ,און געהיטן אויף די השקפה הוראה און אויסערגעוועהנליך קלוג .אויך אויף אנדערע
אנגעלעגענהייטן פון צרכי ציבור פון די שטאט בעלזא
דרייצן יאהר במנוחה ובשלווה הטהורה ,מיט וועלכע די מיידלעך פון “בית יעקב“ שולע
זענען ערצויגן געווארן .פאר די ימים טובים פלעגט דער האט זיך מרן זי“ע פארלאזט אויף זיין קלוגשאפט און
דרייצן יאהר איז דער בילגורייא רב געווען רב בילגורייא רב קומען אין “בית יעקב“ און דרש‘נען פאר די פארשטאנד .צווישן די בעלזער חסידם האט מען געוואוסט
אין בילגורייא ,במנוחה ובשלווה און מיט גרויס כבוד, מיידלעך .דעם עיקר דגש פון זיינע רעדעס האט ער געלייגט אז מרן מהרי“ד זי“ע ,פארטרויט אים און האט צו אים א
וואס האט אנגעהאלטן ביז צום אויסברוך פון די אויף פרומקייט און צניעות ,און ער האט פיהל געפאדערט אומבאגרעניצטע שטארקע הערצה.
• על כסא מלכותו בילגורייא •
צווייטע וועלט‘ס קריג .כ“ק מרן מהר“א האט דעמאלט פון די מיידלעך אין די ענינים .ביי פארשידענע געלגענהייטן
באפוילן צום בילגורייא רב ער זאל צו אים קומען קיין פלעגט דער בילגורייא רב אויך האלטן דרשות פאר‘ן ציבור
פרימישלאן .דער בילגורייער רב האט באלד באשטאנען אין די שטאטישע שוהל ,און מתקן געווען פארשידענע תקנות באליעבט ביי די איינוואוינער פון שטאט
און אוועק געשיקט זיין פאמיליע קיין ברעזנא צו זיין צו פארשטארקען דעם חומת הדת. דער בילגורייער רב איז געווען באליעבט ביי אלע
שווער ,און ער איז געקומען קיין פרעמישלאן צו זיין
מיט‘ן ברודער .פון דעמאלט אהן האבן זיך די צוויי “איך זאג דיר צו דורי דורות פון גרויסקייט“... איינוואוינער פון שטאט .אין די גאנצע צייט וואס ער האט
געדינט אלס רב אין בילגורייא האט ער נישט געהאט אפילו
הייליגע ברודער נישט געשיידט .צוזאמען האבן זיי דער בילגורייער רב זי“ע איז געווארן רב אין
איין קעגנער אין די שטאט .מיט זיין איידעלער שטייגער
געוואנדערט פון שטאט צו שטאט און פון לאנד צו לאנד. בילגורייא ערשט נאך די הסתלקות פון זיין טאטע מרן
האט ער פארמיטן פארשידענע פרצות אין שטאט .ער האט
זייער ראטעווען זיך פון די נעגל פון די דייטשע רשעים מהרי“ד זי“ע ,אבער גערעדט דערפון האט מען נאך ביים
אויך אכטונג געגעבן אויף די שחיטה און די כשרות פון די
ימ“ש איז געווען אדורך געפלאכטן מיט אויסטערלישע לעבן פון מרן מהרי“ד זי“ע .די אורזאך פארוואס דאס האט
שטאט ,געענטפערט אויף שאלות און געווען דער מסדר
ניסים ונפלאות ביז זיי זענען בחסדי שמים אנגעקומען זיך אויפגעהאלטן איז געווען ווייל די שטאט בילגורייא
קידושין .יעדער האט ביי אים געפונען אן אוזן קשבת
קיין ארץ ישראל ט‘ שבט תש“ד. האט געהערט צו פולין און די משפחה פון מרן זי“ע האט
אי“ה) (פארזעצונג גרויס און קליין ,נישט קיין אונטערשייד צו וועלכן קרייז
>>>>>>> געהערט צו גאליציע און דער מעיאר פון בילגורייא האט
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת כח פ‘ וירא תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאוצָ ר...קליינע מעשה'לעך פון גרויסע אידן... ַמיין שבת אוצר ...שבת קודש
• נישט נהנה זיין פון נישט כשר געלט... • עניני ליל שישי •
דער “שפע חיים“ פון צאנז זצ“ל ,האט דערציילט :אמאהל איז זיין טאטע ס‘איז דא א גרויס ענין צו דערציילן ליל ששי פון די גרויסקייט און
הרה“ק מרודניק זצ“ל ,געווען ביים זיידן דער “דברי חיים“ פון צאנז זי“ע ,ווען הייליגקייט פון צדיקים און ס‘איז א סגולה מ‘זאל האבן א גוטן שבת.
ס‘איז אריינגעקומען א מאדערנער איד א גרויסער עושר ,און אוועק געלייגט צו הרה“ק רבי ירחמיאל משה מקאזניץ זצ“ל פלעגט מען ליל ששי אריין גיין
אויפ‘ן טיש א באנקנאט פון טויזנט קראנען ,א ריזיגע סומע געלט אין יענע און ער פלעגט טיילן ברוינפין און א שטיקל קיכל פאר יעדן איינעם ,און ער האט
טעג[ .א באנקנאט פון טויזנט קראנען האבן נאר די גרויסע סוחרים און גערעדט פון צדיקים“( .ספרן של צדיקים דף ל“ח)
פריצים גענוצט ].דער ‘דברי חיים‘ האט אים באגריסט און ס‘איז ידוע און מקובל ביי חסידי רוזין (‘זכרון ישראל‘ דף ק“י) אז הרה“ק רבי
געוואונטשן ברכות און הצלחה .ווען דער עושר איז אוועק שלום מפראהבישט זצ“ל האט געזאגט :אויב רעדט מען ליל ששי פון צדיקים
געגאנגען ,האט דער ‘דברי חיים‘ גענומען דעם באנקנאט, איז דאס א סגולה מ‘זאל האבן א גוטן שבת ,און ער האט צוגעלייגט :אויך אויב
דאס אויסגעוועלגערט דין מיט די פינגער ,דאס אנגעצונדן מ‘וועט רעדן פון מיר וועט דאס זיין א סגולה צו האבן א גוטן שבת.
ביי די ברענענ‘דיגע לעכט אויפ‘ן טיש ,און פאררויכערט אמאהל איז דער בעל ‘כוכב מיעקב‘ הגאון רבי יעק‘לי מהרימלוב זצ“ל
גארנישט בלייבן דערפון,
דערמיט די לילקא ציביך ,ס‘זאל ָ אנגעקומען קיין צאנז ליל ששי ,האט ער געזעהן ווי מ‘ברענגט אריין פארן צאנזער
געזאגטַ ,אז ער האט
אזוי ווי א משהו חמץ און עבודה זרה .האט מיר דער טאטע ָ רב א טעלער מיט רויע פיש מיט א כלי מיט זאלץ ,און ער האט גענומען זאלץ
נאר
וואלט אים געגעבן ָ טראכטנדיג ַאז אויב ער ָ
אויסהאלטןַ ,
ַ דאס נישט געקענט אין זיין הייליגע האנט ,און זייענדיג פארטיעפט אין דביקות האט ער געווארפן די
וואלט ער געהאט איבערגענוג פון וואס צו לעבן .אבער דער הייליגער איין קראןָ , זאלץ אויף די פיש ,און אזוי האט ער געטוען עטליכע מאהל“( .שיח זקנים“ ח“ג רפ“ז)
זיידע האט זיכער געזעהן אז דאס איז נישט קיין כשר געלט[ ...וואס איז געקומען
אמאהל איז הרה“ק רבי מאיר שלום מקאלאשין זצ“ל געפאהרן מיט‘ן
פון חילול שבת אדער אנדערע עבירות] ,און דעריבער האט ער נישט געוואלט
גבאי ר‘ שמואל אסטראווצער ע“ה קיין טשארטקוב .אינמיטן וועג זענען זיי
הנאה האבן דערפון ,און אפילו נישט פארטיילן פאר צדקה...
אריינגעפאהרן ליל ששי קיין שיניאווא ,האבן זיי געזעהן ווי דער שיניאווא רב
• כשר געלט ווערט נישט פארלוירן... זצ“ל האלט אינמיטן זיך באשעפטיגן מיט די פיש לכבוד שב“ק ,וואס ער אליין
פלעגט הרג‘נען און זיי צורעכט מאכן מ‘זאל דאס קענען קאכן“( .שיח זקנים“ ח“ג ז‘)
ס‘ווערט דערציילט וועגן הרה“ק רבי יעקב ארי‘ פון ראדזימין זי“ע אז אין בעלזא איז דער מנהג אז די לעבעדיגע פיש וואס מ‘האט געגרייט לכבוד
דאס געלט וואס ער האט באקומען פון די פדיונות ,האט ער געהאלטן אין א שב“ק ,האט מען פריער אריין געברענגט ליל ששי אין צימער פון מרן מהר“א
ספעציעלער קעסטל .אמאהל האט מען גע‘גנב‘עט דאס געלט פונעם קעסטל, זי“ע ,און מרן זי“ע פלעגט קוקן אויף די פיש א שטיק צייט .דערנאך האט מען
האט דער צדיק געזאגט :אויב ס‘איז גע‘גנב‘עט געווארן איז א צורעכט געמאכט די פיש און דאס אפגעקאכט.
סימן אז דאס געלט איז נישט כשר ,און איך בין מסתמא נישט
(מלוקט מפי ספרים וסופרים ותשוח“ל -פארזעצונג אי“ה)
ווערד צו זיין א רבי...און ער האט באשלאסן אויפצוהערן
אויפצונעמען מענטשן ...נאך א פאר טעג איז אנגעקומען א ב‘ערב ש‘בת ת‘כין
בריוו פונעם מענטש וואס האט גע‘גנב‘עט דאס געלט ,וואו ער • דאס חשיבות פון צוגרייטן לכבוד שבת
מעלדט פאר‘ן רבי‘ן אז ער איז קראנק געווארן אויף א שווערע אין ‘ספר חסידים‘ (קמ״ט) שטייט אז יעדער מענטש דארף שטארק זיין
‘קדחת‘ קרענק ,און ער האט באדויערט זיינע מעשים ,און ער וויל צוריקגעבן געווארנט אנצוגרייטן אלעס וואס מ‘דארף האבן אויף שבת ,מ‘זאל זיך צואיילן
דאס געלט ...האט הרה“ק רבי יעקב ארי‘ זיך געוואנדן צו זיין משמש הערש און מיט די הכנות ,פונקט אזוי ווי מ‘הערט אז די קעניגן קומט צו אים באזוכן אין
געזאגט“ :הערש ,כשר געלט ווערט נישט פארלוירן“... זיין הויז ,וואס וואלט מען דעמאלט געטוען אויף אנצוגרייטן די שטוב ,מ‘וואלט
• געגעבן א הערינג פיש פאר יעדן גוי... זיך שטארק געפרייט און מ‘וואלט געזאגט ווי חשוב איז מיר דער כבוד אז די
קעניגן קומט צו מיר אין שטוב ,ער איילט צו אלע זיינע קנעכט ,אז אלע אהן
די רעבעצין פון ‘חפץ חיים‘ האט געפיהרט א ‘גראסערי‘ געשעפט .ווען אויסנאם זאלן וואס שנעלער אלעס אנגרייטן ,זויבער מאכן אלע שטובער,
ס‘איז אריינגעקומען א גוי און געקויפט א געזאלצענעם הערינג פיש ,באצאהלט מאכן די בעטן ,צוליב‘ן כבוד וואס קומט ,און ער אליין וואלט געגאנגען
דערפאר ,און פארגעסן און איבערגעלאזט דעם הערינג פיש אין איינקויפן פיש ,פלייש ,און אלעס וואס איז א כבוד פאר די קעניגן ,ער וואלט
געשעפט .דער ‘חפץ חיים‘ האט פרובירט אויסצוגעפינען ווער אליין צוגעגרייט די מאכלים אפילו ווען מ‘פארמאגט טויזענט קנעכט ,ווייל
יענער גוי איז ,און ווען ער האט נישט געקענט אויסגעפינען, ער וויל אז ס‘זאל זיין דאס בעסטע און שענסטע וואס נאר מעגליך ,דעריבער
האט דער ‘חפץ חיים‘ געגעבן א הערינג פיש אלס א מתנה פאר זאל מען ערב שבת אויך מאכן דעם זעלבן חשבון ,ווייל ווער איז דען גרעסער
יעדן גוי פון יענעם דארף ,כדי ער זאל זיכער מאכן אז דער הערינג אדער חשוב׳ער פונעם הייליגן שבת ,וואס איז ווי א ״כלה ,און א מלכה״ ,איז דאך
פיש איז אנגעקומען צום ריכטיגן באלעבאס... זיכער אז דער בעל הבית דארף אליין אנגרייטן אפילו מ‘האט טויזנט קנעכט.
••• (אוצר השבת)
אֹוצרר
אֹוצ
ָָ ש ָּ ָּבבתת
ש
יין ַ ַ
מייןמ
ַַ כז
כט פ‘ וירא תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
ַמיין ׁאו ָצר ...מדות טובות ַמיין ׁאו ָצר ...סגולות ...מאוצרות רבוה“ק
‘ Jדובר מישרים‘ L
Hפרק ג‘ G
“סגולה להנצל מהצבא“
ארויסגעקליבן פון ספר “והייתם לי סגולה“ ותח“ח להמלקט
מ‘וועט נישט קענען געהאלפן ווערן אויב דאס קומט דורך
פארשעהמען א צווייטן
אין די צייט פון די ערשטע וועלט מלחמה ,ווען רוב אידן האבן
געדארפט אנטלויפן פון די שטאט בריסק .איז דעמאלט שטארק געפאלן • מלבושיים יהודיים...
די הנהגה פון הלכה און אידישקייט אין די שטאט ,און אפילו אין די דער בילגורייער רב זי“ע שרייבט :דער זיידע ז“ל [מרן מהר“י זי“ע] פלעגט
ענינים פון כשרות איז מ‘געווען נאכגעלאזט .ס‘זענען דארט אנגעקומען זאגן אין נאמען פון הרה“ק רבי אורי פון סטרעליסק זי“ע“ :אידישע מלבושים
זענען א סגולה צו ראטעווען א מענטש פון צו דארפן דינען אינעם מיליטער.
אזעלכע שוחטים וואס זענען נישט געווען ווערד צו זיין שוחטים ,און זיי
האבן געשאכטן בהמות אהן די געהעריגע השגחות .נאך די מלחמה ,ווען • לבישת בגדי שבת
די עהרליכע אידן פון שטאט האבן געארבעט צוריק איינצושטעלן אלע הרה“ג רבי אברהם חיים שמחה בונם מיכלזאהן זצ“ל שרייבט אין זיין ספר
“אהל אלימלך“ (אות רסו בהערה)“ :איך האב געהערט פונעם חכם השלם
הנהגות פון הלכה און אידישקייט אזוי ווי זיי זענען געווען פון פריער ,האט
מ‘ שמואל זאנוויל עפשטיין ,וואס האט געהערט פון הרה“צ רבי זעליג פון
מען געהאט א פראבלעם ווי אזוי פטור צו ווערן פון די נישט עהרליכע
קאלישין זצ“ל [איידעם פון הרה“צ רבי משה מקאריב ,א זוהן פון מרן מהר“ש
שוחטים .האט דער בריסקער רב ,דער גרויסער גאון רבי וועלוועלע זצ“ל, מבעלזא זצ“ל] .וואס האט דערציילט :בשעת מרן מהר“ש זי“ע האט געגעסן
גערופן א ספעציעלע אסיפה פון די עהרליכע פיהרער פון שטאט ,כדי קעסט ביי זיין שווער [הרה“ק רבי ישכר דוב רמר“ז זצ“ל אב“ד סקאהל] ,איז
צו געפונען עצות אויף דעם .די אסיפה איז פארגעקומען אינעם הויז ארויסגעקומען די גזירה צו נעמען אידישע קינדער צום מילטער דינסט .די
פונעם רב ,און ווען ס‘זענען שוין אנגעקומען די אלע גערופענע ,האט פאליציי האבן געזוכט אין אידישע הייזער פעיגע לייט פאר‘ן מיליטער .האט
מען באמערקט אז ס‘האט זיך דארט אויך געפונען איינער פון די דאזיגע דער שווער געשריגן צום איידעם ,הר“ר שלום ,ער זאל זיך באהאלטן פון זיי,
אבער ער האט אים נישט אויסגעהערט ,נאר זיך געוואשן מיט הייס וואסער אזוי
שוחטים פון וועמען מ‘האט געזוכט פטור צו ווערן .און יעדער האט
ווי אויף שבת קודש ,אנגעטוהן זיינע שבת קליידער ,און זיך אראפגעזעצט ביים
פארשטאנען אז מ‘וועט נישט קענען פיהרן די דאזיגער אסיפה מיט
טיש לערנען .די פאליציי האבן געזוכט אין אלע צימערן און אים נישט געזעהן,
די באטייליגונג פון יענעם שוחט .האט איין מענטש געבעהטן פון דעם זענען זיי אוועג געגאנגען .האט אים זיין שווער געפרעגט ,ווי אזוי קען זיין אז
שוחט ער זאל פארלאזן דעם הויז ווייל דאס איז א פריוואטע אסיפה, זיי האבן דיך נישט געזעהן? האט ער געענטפערט ,ס‘איז א בפירוש‘ער פסוק
אבער יענער שוחט האט געענטפערט אז ער וועט נאר פארלאזן אויב אין מגילת רות (ג:ג)“ורחצת וסכת ושמת שמלותיך עליך “...ערקלעהרט רש“י
דער רב הייסט אים ארויסגיין .האט זיך יעדער געקעהרט צום בריסקער אז ‘שמלותיך‘ מיינט ‘בגדים פון שבת‘ ,אויב דו וועסט טוהן לויט דעם סדר “ואל
רב ,אבער דער רב האט אפילו נישט געוואלט מרמז זיין אז דער שוחט תודעי לאיש“—,וועט דיך קיינער נישט זעהן .עכ“ל.
זאל ארויסגיין .דער רב איז נאר געבליבן אינגאנצען שטיל .ס‘האט שוין • לצייר צורת הצדיק ולומר ג‘ פעמים המזמור “יענך ה‘ ביום צרה“.
אפילו אויסגעזעהן ווי די אסיפה וועט מוזן בטל ווערן ,אבער דער רב יאהר ווען ער איז געווען הרה“ח ר‘ ברך מאנדלבוים ז“ל האט פארציילט :איין ָ
האט בשום אופן נישט געוואלט אפילו ארויס ווייזן אז דער שוחט מוז צוזאמען מיט זיין ברודער ,ר‘אויף פסח אין בעלזא ביי כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע ַ
ארויס גיין .צום סוף האט איינער מיט חכמה צוגערעדט דעם שוחט אז יאר עלטער ֿפון אים .אין איינע טעג זענען וואס איז געווען דריי ָחיים מרדכיָ ,
מיר אריין אל הקודש פנימה מיט א קוויטל מט די נעמען פון די גאנצע משפחה,
ער זאל פארלאזן די אסיפה .ווען דער שוחט איז ארויסגעגאנגען האט
דארף זיך מעלדן צום דערמאנט ַאז ער ַ
ָ האבן מיר
און ביי מיין ברודער‘ס נאמען ָ
דער בריסקער רב זצ“ל דערמאנט די גמרא פון קמצא און בר קמצא ,און מיליטער ,אין די טעג צווישן ּפסח און שבועות .בשעת‘ן ליינען דאס קוויטל האט
ער האט געזאגט אז אויב ער וואלט פארשעהמט דעם שוחט (כאטש קא ּפ ביז ֿפוס ,און
טראכט ֿפון ָ
בא ַ מרן זי“ע געקוקט אויף מיין ברודער און אים ַ
דער שוחט האט זיך נישט געפיהרט ווי ס‘דארף צו זיין) וואלט מען זאלסטו געזאגט“ :הער מיך אויס ,איידער דו גייסט צום ֿפ ַארהערָ ,דערנאך אים ָ
ָ
פארלוירן די מעגליכקייטן פון עפעס אויפטוען ביי די דאזיגע אסיפה, מאהל דעם קאפיטאל “יענך ה‘ זאלסט זאגן דריי ָ
אויסמאהלן מיין צורה ,און דו ָ
ָ זיך
ס‘וואלט נישט געווען קיין האפענונג אז אזא אסיפה זאל קענען ברענגען ביום צרה“ ,און דו דארפסט גארנישט מורא האבן“ .און טאקע ווען מיין ברודער
א ישועה( .קובץ שערי תורה עמוד קנ“ח ,ומובא בס‘ לשכנו תדרשו חלק ב‘ עמוד קנ“א)
האט זיך געשטעלט צום פארהער ,און טראץ וואס ער האט אויסגעזעהן יונג
האט מען אים דערווייל גע‘פטר‘ט פון דינען אין מיליטער, שיין און שטארקָ ,
מתוך קונטרס “דובר מישרים“ ותשח“ל) און נאר אויב ס‘וועט אויסברעכן א מלחמה וועט מען אים נעמען אין מיליטער.
(פארזעצונג אי“ה) (פארזעצונג אי“ה)
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת ל פ‘ וירא תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח
ַמיין ׁאו ָצר ...חסידים דערציילן ר‘ משה שמואל ברא“י דייטש הי“ו לשמחת
נשואי בתו הכלה שתחי‘ עב“ג החתן כמר מנחם מנדל הי“ו
ר‘ יחיאל מיכל שפירא הי“ו לשמחת נשואי
בתו הכלה שתחי עב“ג החתן כמר שמחה בונם הי“ו
• “דער באשעפער‘ס נאמען זאל נתפרסם ווערן“...
בן הרה“ח אהרן בר“א איגל הי“ו בן הרה“ח ר‘ אהרן בר“ש איגל הי“ו,
תזכו לדורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס תזכו לדורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס
גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח
ווען מ‘האט געברענגט די פרייליכע בשורה צו כ“ק האדמו“ר מסטיטשין ר‘ אהרן בר“א איגל הי“ו לשמחת נשואי בנו ר‘ יעקב אלי‘ סיגל הי“ו לשמחת נשואי בתו
החתן כמר מנחם מענדל הי“ו עב“ג הכלה שתחי‘ הכלה שתחי‘ עב“ג החתן כמר משה נחום הי“ו
זי“ע בעל “מנחת יהודה“ ,אז ס‘איז געבוירן געווארן ,ז‘ חשון תשל“ו ,א קינד בת הרה“ח ר‘ משה שמואל ברא“י דייטש הי“ו בן הרה“ח ר‘ מאיר יצחק שלמה בערגער הי“ו
תזכו לדורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס
צו כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א ,הרה“צ רבי אהרן מרדכי שליט“א ,איז די שמחה
ביי אים געווען זייער גרויס און ער האט דעמאלט נאכגעזאגט דעם פסוק “קו הריבית“ האטליין
שע"י בי"ד מיוחד ל'עניני ריבית' של הרה"ג רבי פינחס ווינד שליט"א
גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח
ר‘ בערל קאצענבערג הי“ו ,לשמחת נשואי נכדתו שתחי‘
בת חתנו הרה“ח ר‘ משה עהרנפעלד הי“ו,עב“ג החתן היקר
פון די וואכנ‘דיגע סדרה (וירא כא:ו) “צחוק עשה לי ,אלקים ,כל השומע יצחק פון 8אינדערפרי ביז 12ביינאכט 1-845-493-8604 כמר שלמה זלמן הי“ו בן הרה“ח ר‘ שמעון שטערן הי“ו
email: Ribishotline@gmail.com דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס
לי“ .און ער האט געטייטשט אזוי :ווען דער באשעפער טוהט א גרויסער נס
פאר א איד ,דארף זיין שמחה זיין בעיקר אז דער באשעפער‘ס נאמען און ַמיין ׁאו ָצר ...מורא מקדש
גרויסקייט ווערט נתפרסם .דאס האט שרה אמנו געזאגט‘ :צחוק עשה לי‘—, די ברכות וועלן באגלייטן לעתיד לבוא
מיין שמחה איז‘ ,אלקים‘—,אז ס‘איז נתפרסם געווארן דעם באשעפער‘ס
נאמען ,אבער דאס איז בנוגע דעם געהאלפענעם ,אבער די גוטע פריינד ויטע אשל בבאר שבע ויקרא שם בשם ה‘ א-ל עולם (וירא כא:לג)
פרייען זיך מיט מיט‘ן געהאלפענעם ,און דאס האט שרה צוגעלייגט“ ,כל די חכמים קריגן זיך (סוטה י .הובא ברש“י) אינעם טייטש פונעם ווארט
השומע‘—,די אלע גוטע פריינד וואס האבן געהערט אז איך בין געהאלפן ‘אשל‘ .ס‘זענען דא וואס טייטשן ‘פרדס‘ ,א גארטן ,און ס‘זענען דא וואס
געווארן ‘יצחק לי‘—,זיי פרייען זיך מיט מיר אז דער באשעפער האט מיר טייטשן ‘פונדק‘ ,א גאסטהויז .רש“י (סוטה שם ד“ה פונדק) ערקלעהרט
געהאלפן. אז דער וואס האלט אז ‘אשל‘ איז א גאסטהויז ,איז דאס געבויעט אויף די
צום באמערקען אז דער פשט אין פסוק האט האדמו“ר מסטיטשין זי“ע
ראשי תיבות“ :א‘כילה ש‘תיה ל‘ויה“ ,ווייל אינעם גאסטהויז פון אברהם האט
דערמאנט א יאהר שפעטער סוף תשל“ז ,ווען ער האט געפראוועט א סעודת הודאה
נאכ‘ן זיך ערהוילן זיך פון א הארץ מחלה און געזאגט אז איך האב געטייטשט דעם ער געגעבן עסן און טרינקען פאר זיינע געסט און שפעטער האט ער זיי
אויבן דערמאנטן פשט( .מפי הרה“ג רבי שלום פסח לאנגסאם שליט“א דומ“ץ דקהלתנו)
באגלייט .דער המשך פונעם פסוק“ :ויקרא בשם ה‘“ ,טייטשן חז“ל (שם ב,
הובא ברש“י) אז דורך די ‘אשל‘ האט אברהם צוגעברענגט אז אלע האבן
*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח גערופן דעם באשעפער‘ס נאמען .ווייל ווען זיינע געסט האבן אים געוואלט
ר‘ אפרים וועבער הי“ו ,לעי“נ אביו ר‘ הערש מיילעך ב“ר יהושע לאנגסאם הי“ו
ר‘ ישכר דוב ב“ר אפרים ע“ה לעי“נ זקנתו מרת רבקה ב“ר מתתי‘ ע“ה, לויבן און דאנקען נאכ‘ן עסן און טרינקען ,האט ער זיי געזאגט“ :איר האט
• נפטר כ“ד מרחשון תשפ‘‘ד • נפטרה כ‘ מרחשון תשע“ט
*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח
דען געגעסן פון מיר? פונעם באשעפער פון די גאנצע וועלט האט איר
*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח
ר‘ אפרים ברא“י וועבער הי“ו, ר‘ יוסף יצחק בר“י לאנגסאם הי“ו געגעסן! דאנקט און לויבט דעם וואס האט באשאפן די וועלט“.
לעי“נ חותנו ר‘ ישכר דוב ב“ר אפרים ע“ה לעי“נ אמו מרת רבקה ב“ר מתתי‘ ע“ה,
וועבער • נפטר כ“ד מרחשון תשפ‘‘ד • נפטרה כ‘ מרחשון תשע“ט רבי מרדכי ראטשטיין א דיין אין האלמין האט צוגעלייגט און געטייטשט
*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח דאס ווארט ‘לויה‘ אויף א אנדערע וועג :אין זוהר הקדוש (ראה עקב רעא א)
ר‘ יוסף שלמה שפירא הי“ו, ר‘ יודל האלפערט הי“ו ,לעי“נ זקנתו
לעי“נ חותנו ר‘ ישכר דוב ב“ר אפרים ע“ה מרת רבקה ב“ר מתתי‘ ע“ה, שטייט :דער וואס בענטשט ברכת המזון מיט כוונה ,ווען ס‘קומט די צייט און
וועבער • נפטר כ“ד מרחשון תשפ‘‘ד לאנגסאם • נפטרה כ‘ מרחשון תשע“ט
ער געזעגנט זיך פון די וועלט באגלייטן אים זיינע ברכות און רופן אויס אויף
*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח * גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח
ר‘ שלמה בר“מ פארגעס הי“ו לעי“נ חמותו ר‘ אברהם לאנגסאם הי“ו אים אז ער האט געזאגט ברכות פאר‘ן באשעפער מיט כוונה .ווייל אברהם
מרת חי‘ה שרה ב“ר מאיר הכהן ע“ה לעי“נ אמו מרת רבקה ב“ר מתתי‘ ע“ה,
גליק • נפטר כ“ה מרחשון תשנ“ז • נפטרה כ‘ מרחשון תשע“ט אבינו האט מחנך געווען זיינע געסט צו בענטשן אויף די עסן ,האט ער זיי
*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח מזכה געווען מיט ברכות וואס וועלן זיי באגלייטן נאך זייער פטירה פון דער
ר‘ מרדכי גליק הי“ו ירושת“ו ,לעי“נ אמו ר‘ ניסן בר“ד רינגעל הי“ו
מרת חי‘ה שרה ב“ר מאיר הכהן ע“ה לעי“נ אמו מרת צבי‘ה ב“ר פסח ע“ה וועלט‘( .בית ועד לחכמים‘)
גליק • נפטר כ“ה מרחשון תשנ“ז רינגעל • נפטרה כ“ג מרחשון תשס“א
*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח * גליון השבוע נתנדב לעי“נ הרה“ח *גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח
ר‘ אביגדור עהרנפעלד הי“ו ר‘ שמואל גרויז הי“ו ,לעי“נ אביו ר‘ אליעזר ב“ר משה ע“ה ראזען ר‘ חיים אלי‘ ריינמאן הי“ו לעי“נ זקינו
לעי“נ אמו מרת העניא ב“ר אליהו ע“ה, הרה“ח ברוך יחזקאל ב“ר יקותיאל זאב ע“ה ממקימי ישיבה לצעירים “צור יעקב“ ואולם “בית רוזן“ ירושת“ו
• נפטר י“ח מרחשון תשס“ד בנש“ק ר‘ צבי ב“ר יקיתאל יהודה ע“ה
• נפטרה כ“ה מרחשון תשס“ה • נפטר כ“ג מרחשון תשע‘‘ג היות ולא השאיר זש“ק נא ללמוד לעילוי נשמתו ריינמאן • נפטר ט“ו מרחשון תשע“ג
*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח ובנש“ק *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ג *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח
ר‘ לוי יצחק שיף הי“ו לרגל ההילולא קדישא ר‘ נחום יצחק גרויז שליט“א ,לעי“נ זקינו ר‘ אלכסנדר משה עקשטיין הי“ו ר‘ יהושע דוב לאנגסאם הי“ו,
של זקינו האדמו“ר הרה“ק רבי אלימלך בן הרה“ק הרה“ח ברוך יחזקאל ב“ר יקותיאל זאב ע“ה לעי“נ זקנתו מרת רבקה ב“ר מתתי‘ ע“ה, לעי“נ אמו מרת רבקה ב“ר מתתי‘ ע“ה,
רבי יצחק מיאברוב • נלב“ע כ‘ מרחשון תרס“ה לאנגסאם • נפטרה כ‘ מרחשון תשע“ט • נפטרה כ‘ מרחשון תשע“ט
זכותו יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות • נפטר כ“ג מרחשון תשע‘‘ג
“ ַמיין ַשבָת אּ ֹו ֶַצָר“ און נאך קענט איר געפונען יעדע וואך *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח * גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח *גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח
ר‘ אביגדור דוד גרויז הי“ו ,לעי“נ זקינו ר‘ מתתי‘ לאנגסאם הי“ו ר‘ אהרן לאנגסאם הי“ו
אין די וועכענטליכע אויסגאבע פון “המחנה“ הרה“ח ברוך יחזקאל ב“ר יקותיאל זאב ע“ה לעי“נ אמו מרת רבקה ב“ר מתתי‘ ע“ה, לעי“נ אמו מרת רבקה ב“ר מתתי‘ ע“ה,
T:718-438-1263 • F:718-569-6440 • e-mail: NEWS@hamachne.com • נפטר כ“ג מרחשון תשע‘‘ג • נפטרה כ‘ מרחשון תשע“ט • נפטרה כ‘ מרחשון תשע“ט
גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ המחנכת גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ
ר‘ משה אלעזר ב“ר צבי ע“ה הדגולה והחשובה אשה יראת ה‘ מרת ברכה הילדה התמימה מינצא לאה ע“ה ר‘ ישראל צבי (הערשל) ב“ר ר‘ אברהם יודא ב“ר
לעמבערגער ב“ר דוד מנשה ע“ה ביגעלאייזן בת יבלחט“א ר‘ לוי יצחק הכהן הי“ו יוסף יונה ע“ה קליין ישעי‘ עקיבא ע“ה פיינער
• נפטר ח‘ אדר תשנ“ח ת.נ .צ.ב.ה. נפטרה ה‘ תמוז תשפ“ג • ת.נ.צ.ב.ה. נפטרה כ“ד טבת תשפ“ב • ת.נ.צ.ב.ה. • נפטר ג‘ טבת תשע“ז ת.נ.צ.ב.ה. • נפטר כ“ג אלול תשע“ח ת.נ.צ.ב.ה.
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת לא פ‘ וירא תשפ“ז
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת
כ"ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי"ע ועכי"א • כ“ב חשון תרפ“ז • מאה שנים לפטירתו
>>>>> פארזעצונג פון עמוד כ“א
אין א בריוו וואס דער משב“ק הרה“ק רבי מנדל די לויה געזאגט אזוי“ :גלייבט‘ס מיר די אלע עבודות פון די גאנצע
לאנדמאן ז“ל שילדערט דעם סדר הלוי‘ ,שרייבט ער
א פלא גדול וואס ער האט אליין געזעהן ,אז ס‘זענען בליץ שנעל האט זיך די שמועה פארשפרייט ,נאך הייליגע טעג ,איז מיר גרינגער ווי נעמען איין קוויטל“ .און
געפאלן טרערן פונעם סקלעפף [די קאפלעך אויפ‘ן אינמיט‘ן שבת האבן די פאסט באאמטע ,טעלעפאנירט און מרן זי“ע האט ערקלעהרט“ :אלע מצוות און ענינים פון די
באלקן] און אסאך טרערן פונעם מיטלסטן סקלעפף טלעגראפירט אינעם גאנצען לאנד דאס צו מעלדן .במשך‘ן ימים נוראים שטייען אין שלחן ערוך ,און א זאך וואס שטייט
וואס איז העכער די בימה .אז די בימה איז געווארן מוצאי שבת ,און זונטאג פארטאגס ,זענען צענדליגער אין שלחן ערוך ,דארף נישט זיין שווער פאר א איד מקיים
נאס ,און אויף אים אליין זענען אויך געפאלן טרערן. טויזנטער אידן ,אינאיינעם מיט רבנים ,אדמורי“ם ,און צו זיין .אבער קוויטלעך ,איז אפשר דא נאך צעהן אידן וואס
די רבנים און גדולי ישראל און אלע מענטשן דארט גדולי ישראל ,געקומען צו פאהרן צו די לוי‘ קיין בעלזא, נעמען קוויטלעך“ .החסיד רבי שלום פוילישער ז“ל איז
זענען דערשראקן און ערשטוינט געווארן .דאס איז דעמאלט געשטאנען ביים מעמד ,און ער האט דאס אליין
אלס געווען ביז נאכ‘ן ארויס פיהרן דעם ארון פון די געהערט מפה קדשו פון כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע.
שוהל. די לעצטע טעג
ווי פאסענד איז צו שליסן אונזער מאמר מיט אן
עובדא וואס ס‘האט דערציילט הגה“ח רבי יהושע מענדל אין זיינע לעצטע יאהרן האט מרן זי“ע אסאך געליטן
עהרנבערג זצ“ל ,ראב“ד תל אביב יפו ומח“ס שו“ת ‘דבר פון פארשידענע שמערצן און ווייטאג ,דאס אטעמען איז
יהושע‘ .ווי ס‘איז באקאנט איז פאר די הסתלקות פון מרן אים געווען שווער ,ער האט כמעט נישט געקענט אליין
מהרי“ד זי“ע האט די רעבעצין הרבנית חיה דבורה ע“ה גיין אויף די פיס ,און מ‘האט אים געדארפט טראגן אויף א
געבעהטן פון מרן מהרי“ד זי“ע ,אז ער זאל באפעהלן שטוהל .די חסידים זענען געווען שטארק באזארגט צוליעב‘ן
דעם עלטסטן זוהן (בזו“ר) מרן מהר“א זי“ע ער זאל שוואכן געזונט צושטאנד וואס האט זיך פארערגערט פון
איבער נעמען די הנהגה און רבי‘סטווע ,און איר זוהן אפצוגעבן דעם כבוד האחרון פאר‘ן צדיק הדור .באלד טאג צו טאג .פונדעסטוועגן האט מען געזעהן ווי מרן זי“ע
הגה“ק רבי מאטעלע ,דער בילגורייער רב זי“ע זאל ווערן מוצאי שבת האבן זיך די ראשי קהילה קדושה פון די שטרענגט זיך אהן ,ווי ווייט מעגליך ,צו פיהרן זיין טאג
דער מרא דאתרא אין די שטאט בעלזא .אבער מרן זי“ע שטאט בעלזא פארזאמל‘ט ביי בנו ,כ“ק מרן מהר“א זי“ע, טעגליכן סדר היום אהן קיין ענדערונג.
האט נישט צוגעשטימט ,און איר געזאגט אזוי“ :יעצט און איבערגעגעבן דאס כתב רבנות ממלא צו זיין מקום נאך סוכות תרפ“ז איז מרן זי“ע זעהר שוואך געווארן,
דארף דאס אזוי צו זיין .צו זיינע קינדער וועלן נאך אביו הק‘ ,אלס מרא דאתרא פון די שטאט בעלזא. און ער האט עטליכע מאהל געהייסן אנגרייטן בענקלעך
קומען צו פאהרן טויזנטער אידן “...דעם אויסדרוק האט מ‘האט ארויסגעפיהרט די לוי‘ פון די “גרויסע שטוב“. פאר די צדיקים וואס קומען פונעם עולם העליון ,און ער
הגה“ח רבי יהושע מענדל געהערט דעמאלט אין בעלזא. און אריינגעפיהרט דעם הייליגן גוף אין די שוהל .אלע האט געבעהטן מ‘זאל נישט יעדן אריינלאזן אין צימער .דעם
נאך שבועות פון שנת תשכ“ח האט ער דאס פארציילט קינדער און איידימער פון מרן מהרי“ד זי“ע ,האבן אים לעצטן מיטוואך פון זיין לעבן האט מרן זי“ע אויפגעהערט
פאר די חסידים ואנשי מעשה וואס זענען געקומען מספיד געווען און באוויינט די גרויסע אבידה פון כלל צו רעדן .די חסידים האבן אנגעהויבן שטארק צו זארגן.
צופאהרן פון די גאנצע וועלט להסתופף בצל כ“ק מרן ישראל .אויך האט מספיד געווען זיין ברודער הרה“ק רבי ס‘האבן אנגעהויבן צו פליסן קיין בעלזא אגרויסער עולם
אדמו“ר שליט“א בעיה“ק ירושלים ת“ו ,זאגנ‘דיג דערביי: נחום אהרן ממאגרוב ,און זיין מחותן הרה“ק רבי משה צווישן זיי הרה“ק רבי פייוויש מיאברוב זצ“ל הי“ד אן
“געלויבט דער באשעפער אז איך האב באשיינפערליך מרדכי טווערסקי זצ“ל פון טריסק-לובלין [דער טאטע אייניקל פון מרן מהר“ש זי“ע ,דער טארנופולער רב זצ“ל און
געזעהן מיט מיינע אויגן ווי די ברכה ווערט מקוים “...זכר פון הרה“ק רבי יוחנן ב‘ ,איידים פון מרן מהרי“ד זי“ע] .פון נאך ,אלע זענען געקומען צו וועלן זיין נאענט צו מרן זי“ע.
צדיקים לברכה ,זכותם תגן עלינו ועל כל ישראל .אמן. דארט האט די לוי‘ צוג זיך ווייטער געצויגן צום בית החיים פרייטאג פ‘ חיי שרה האט מען געזעהן אז דער צושטאנד
*** אין די שטאט בעלזא וואו מרן זי“ע איז געקומען למנוחת ווערט ערגער.פון שעה צו שעה .פרייטאג צונאכט ,אור לכ“ב
עולמים. מרחשון איז מרן מהרי“ד זי“ע נפטר געווארן.
התודה והברכה לר‘ אברהם צבי חיים רייז הי“ו התודה והברכה לר‘ אברהם הכהן לעווענשטיין הי“ו התודה והברכה לר‘ משה לייבוש באבד הי“ו *התודה והברכה לר‘ שמעון חיים אוסאיבל הי“ו
עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של
כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון
כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון
זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות
התודה והברכה לר‘ משה ראזענפעלד הי“ו * התודה והברכה לר‘ פסח לעמבערגער הי“ו *התודה והברכה לר‘ הערשל זילבערשטיין הי“ו *התודה והברכה לר‘ פינחס אייזנבאך הי“ו
עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של
כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון
כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון
זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות
התודה והברכה לר‘ יוסף שטרוסבורג הי“ו -ציריך *התודה והברכה לר‘ שמשון פרידמאן הי“ו *התודה והברכה לר‘ אהרן לאנגסאם הי“ו התודה והברכה לר‘ אליעזר בר“ש איגל הי“ו
עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של
כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון
כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון
זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות
התודה והברכה לר‘ אליעזר צבי שפירא הי“ו התודה והברכה לר‘ אהרן ברש“ח פרידמאן הי“ו *התודה והברכה לר‘ שלו‘ פסח למברגער הי“ו ירושת“ו *התודה והברכה לר‘ אהרן ברי“ש אסטרייכער הי“ו
עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של
כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון
כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון
זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות
אֹוצר
ָ ַמיין ַש ָּבת לב פ‘ וירא תשפ“ז
