gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

מיין שבת אוצר · Mein Shabbos Otzar — וירא (2026-10-26)

מוציא לאור: מיין שבת אוצר · Mein Shabbos Otzar

שבוע: וירא (2026-10-26)

מיין שבת אוצר · Mein Shabbos Otzar — וירא (2026-10-26)

פתח את ה-PDF הורדה

‫אֹוצרר‬ ‫אֹוצָ‬ ‫יין ַש‬ ‫ש ָּבת‬ ‫ַמַמיין‬ ‫בס“ד‬ ‫מאה שנה‬ ‫ָ‬ ‫לפטירת כ“ק מרן‬ ‫מהרי“ד מבעלזא זי“ע‬ ‫כ“ב מר‪-‬חשון‬ ‫מיט ווערטער שיינע‪ ,‬פאר גרויסע און קליינע‪.‬‬ ‫תרפ“ז‪-‬תשפ“ז‬ ‫פ‪ .‬מאזעסזאהן ‪“ -‬המחנה החרדי“‬ ‫רשה‬ ‫רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ‬ ‫מתורת ׁ‬ ‫ׁ‬ ‫רטער ‪ -‬פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫ווע ֶ‬ ‫ֶפערל ֶ‬ ‫וירא אליו ה‘ באלוני ממרא והוא יושב פתח האוהל כחום היום‪.‬‬ ‫והוא יושב פתח האוהל כחום היום (וירא יח‪:‬א)‬ ‫(וירא יח‪:‬א)‬ ‫ווען אברהם אבינו האט אריינגענומען א גאסט אין זיין שטוב‪ ,‬איז ער‬ ‫די מפרשים פרעגן (עיין רא“ם בפרשתנו יז‪ ,‬כה)‪ ,‬פארוואס האט אברהם‬ ‫געבליבן זיצן “פתח האוהל“ ביים טיהר‪ ,‬כדי די געסט זאלן זיך גוט שפיהרן‬ ‫אבינו זיך נישט גע‘מל‘ט איידער דער באשעפער האט אים געהייסן‪ ,‬ער‬ ‫אז זיי זענען די בעלי הבית ווי ביי זיך אין שטוב‪.‬‬ ‫האט דאך מקיים געווען די גאנצע תורה (יומא כח‪ ,):‬כאטש די תורה איז נאך‬ ‫(הרה“ק רבי יעקב דוד מאמשינוב זי“ע)‬ ‫דעמאלט נישט געגעבן געווארן? מ‘קען זאגן א טעם לויט‘ן זוהר הק‘ (ח“א‬ ‫והוא יושב פתח האוהל‪( ...‬וירא יח‪:‬א)‬ ‫צ“א‪ ,‬א‪,‬ב‪ ,‬צ“ח‪ ,‬א‪ ,‬ב; ועי‘ ‘אור החיים“ הק‘ בפסוק‪ ),‬אז נאכדעם וואס אברהם‬ ‫רש"י‪" :‬לראות אם יש עובר ושב ויכנסם בביתו"‪.‬‬ ‫אבינו האט זיך גע‘מל‘ט‪ ,‬האט ער זוכה געווען צו א גאר הויכע מדרגה פון‬ ‫“לראות אם יש עובר“‪—,‬צו זעהן אויב ס‘איז דא איינער וואס האט‬ ‫התגלות הנבואה‪ ,‬ווי פאר ער האט זיך גע‘מל‘ט‪ .‬אזוי ווי ס‘שטייט‪“ :‬וירא אליו‬ ‫געטוען אן עבירה ח“ו‪“ ,‬ושב“‪—,‬און ער וויל תשובה טוען‪ ,‬און וועלן זיך‬ ‫ה‘“ (עי“ש)‪ .‬מיט דעם ווערט פארענטפערט פארוואס אברהם האט זיך נישט‬ ‫צוריק קעהרן פון זיינע שלעכטע וועגן‪“ ,‬ויכניסם בביתו“‪—,‬וועט ער אים‬ ‫גע‘מל‘ט ביז דער באשעפער האט אים געהייסן‪ ,‬ווייל ער האט געוואוסט‬ ‫אריינברענגען תחת כנפי השכינה‪ ,‬צו ווייזן ווי אזוי צו דינען דער באשעפער‪.‬‬ ‫אז נאך די מילה וועט ער זוכה זיין צו א גאר גרויסע און הויכע מדרגה אין‬ ‫‏(“תפארת שלמה“)‬ ‫התגלות נבואה‪ ,‬האט ער חושש געווען‪ ,‬אז נאכדעם וועט ער נישט קענען‬ ‫וירא אליו ה‘‪ ...‬וישא עיניו והנה שלשה אנשים‪( .‬וירא יח‪:‬ב)‬ ‫דינען דעם באשעפער מיט אמונה פשוטה‪ ,‬וואוסנדיג‪ ,‬אז ווען א מענטש‬ ‫חז“ל זאגן‪ :‬די שכינה רוהט נישט נאר פון א שמחה של מצוה‪ ,‬און דא איז‬ ‫איז אליין משיג די מדריגות‪ ,‬איז נישט שייך קיין אמונה (ראה “בני יששבר“‬ ‫אברהם געווען פארווייטאגט פון די מילה‪“ .‬וישא עיניו“‪—,‬האט אים דער‬ ‫מאמרי חודש סיון מאמר ה אות יט)‪ ,‬און צו דינען דעם באשעפער מיט אן‬ ‫באשעפער צוגעשיקט געסט‪ ,‬האט ער זיך מיט זיי געפרייט בשמחה של‬ ‫אמונה פשוטה ותמימה‪ ,‬איז ענדערשט ווי דינען דעם באשעפער‪ ,‬מתוך‬ ‫מצוה‪“ ,‬וירא אליו ה‘“‪ —,‬האט זיך דער באשעפער געקענט צו אים באווייזן‪.‬‬ ‫ידיעה והשגה‪ .‬אבער אין אמת‘ן‪ ,‬נאכדעם וואס אברהם האט זיך גע‘מל‘ט‬ ‫(חתם סופר)‬ ‫און זוכה געווען צו די גרויסע און הויכע התגלות פון “וירא אליו ה‘“ האט‬ ‫וירא אליו ה‘‪( .‬וירא יח‪:‬ב)‬ ‫ער אויך זוכה געווען צו א הויכע מדריגה פון אמונה פשוטה‪ ,‬ווייל ער האט‬ ‫רש“י‪ :‬לבקר את החולה‪ .‬אמר רבי חמא בר חנינא‪ :‬יום שלישי למילתו היה‪ ,‬ובא הקדוש‬ ‫אויך פארשטאנען אז ער איז נאכנישט צוגעקומען צום פולען תכלית פון‬ ‫ברוך הוא ושאל בשלומו‪.‬‬ ‫השגה‪ ,‬און אלעס וואס ער האט משיג געווען‪ ,‬איז גארנישט‪ ,‬ווייל ס‘איז דא‬ ‫פונעם לשון ‘וירא‘ איז געדרינגען אז דער באשעפער איז אים געקומען‬ ‫נאך און נאך אהן א גבול און תכלית‪ .‬אזוי ווי ס‘איז באקאנט אז דער עלטער‬ ‫נאר מבקר חולה זיין‪ ,‬ווייל ס‘שטייט נישט דערנאך אז דער באשעפער זאל‬ ‫ז“ל [מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע] האט אמאהל זוכה געווען צו א גאר גרויסע‬ ‫האבן געזאגט אדער גערעדט מיט אברהם‪ .‬דער פסוק לערנט אונז א דרך‬ ‫התגלות‪ ,‬און מער וואס ער האט זיך געפרייט אז ער האט זוכה געווען צו‬ ‫ארץ‪ ,‬אז מ‘דארף גיין באזוכן א קראנקן‪ ,‬און אפילו מ‘רעדט נישט מיט אים‪,‬‬ ‫עצם התגלות‪ ,‬איז זיין שמחה געווען גרעסער אז ער זעהט און פארשטייט אז‬ ‫ווי למשל ער שלאפט‪ ,‬זאל מען זאגן פאר‘ן חולה אז דער און דער איז אים‬ ‫ס‘איז דא נאך און נאך‪ ,‬העכער‘ס פון העכער וואס ער האט נאכנישט משיג‬ ‫געקומען באזוכן‪.‬‬ ‫(רא“ש על התורה)‬ ‫געווען‪ .‬דאס איז פשט אין פסוק‪“ :‬וירא אליו ה‘“‪—,‬ער האט זוכה געווען צו‬ ‫א גאר גרויסע התגלות הנבואה אויף א הויכע מדרגה‪ ,‬פונדעסטוועגן‪“ ,‬והוא‬ ‫עושה לושי ועשי עגות (וירא יח‪:‬ו)‬ ‫ישב פתח האהל“‪ ,‬איז זיין עבודה איז געווען מתוך אמונה פשוטה‪ ,‬כאילו‬ ‫האט דען שרה נישט געוואוסט‪ ,‬אז צו מאכן עוגות דארף מען פריער‬ ‫ער זיצט נאך ביים טיהר‪ ,‬אז אלע זיינע השגות זענען גארנישט כלפי גדלות‬ ‫קנעטן? נאר חז“ל זאגן אז ס‘איז געווען פסח‪ .‬האט אברהם צוגעיאגט שרה‪,‬‬ ‫הבורא ית“ש‪ .‬מיט דעם קען מען פארשטיין וואס מ‘זאגט ביים בענטשן ביי‬ ‫זי זאל קנעטן דעם טייג און באלד מאכן עוגות‪ ,‬כדי ס‘זאל נישט ווערן חמץ‪.‬‬ ‫א סעודת ברית מילה “הרחמן הוא יברך רך הנמול לשמונה ויהיו ידיו ולבו‬ ‫(אגרא דכלה)‬ ‫לאל אמונה‪ ,‬ויזכה לראות פני השכינה שלש פעמים בשנה“‪ ,‬אז “ידיו ולבו‬ ‫ואל הבקר רץ אברהם (וירא יח‪:‬ז)‬ ‫זאלן זיין לא‪-‬ל אמונה“‪ ,‬אויך ווען ער וועט זוכה זיין “לראות פני השכינה‬ ‫אברהם אבינו האט געזאגט פאר די געסט “פת לחם“‪ ,‬ברויט‪ .‬אבער נאכ‘ן‬ ‫שלוש פעמים בשנה“‪ ,‬כאטש ער וועט משיג זיין גרויסע השגות ביים עולה‬ ‫וועלן זיי אויך געבן פלייש‪“ ,‬ואל הבקר רץ אברהם“‪—,‬איז ער שנעל געלאפן‬ ‫רגל זיין‪ ,‬זאל ער וויסן אז ס‘איז דא נאך העכער‘ס און העכער‘ס‪ ,‬וואס ער‬ ‫צום בקר‪ ,‬איידער דער יצר הרע וועט אים פרובירן איינרעדן אז ס‘פעהלט‬ ‫האט נאכנישט משיג געווען‪ ,‬און ער זאל ווייטער דינען דעם באשעפער מיט‬ ‫נישט אויס צו געבן פלייש‪.‬‬ ‫(דער הייליגער ‘חתם סופר‘ זי“ע)‬ ‫אמונה פשוטה‪.‬‬ ‫‪-‬‏(כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע)‪-‬‬ ‫והוא עומד עליהם תחת העץ ויאכלו וירא יח‪:‬ח)‬ ‫חז“ל (ברכות כו‪ ):‬זאגן‪“ :‬אין עמידה אלא תפילה“‪ ,‬קען מען לויט דעם‬ ‫המשך בעמוד הבא ‪>->->->->-‬‬ ‫המשך בעמוד הבא ‪>->->->->-‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫א‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‬ ‫רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ‬ ‫מתורת ׁ‬ ‫ׁ‬ ‫רטער ‪ -‬פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫ווע ֶ‬ ‫ֶפערל ֶ‬ ‫‪>->->->->-‬‬ ‫‪>->->->->-‬‬ ‫והוא ישב פתח האוהל‪( ...‬וירא יח‪:‬א)‬ ‫ערקלעהרן‪‘ ,‬והוא עומד עליהם‪...‬ויאכלו‘‪ ,‬אברהם אבינו האט געדאוונט צום‬ ‫רש"י‪ :‬יָשֵב כתוב ביקש לעמוד אמר לו הקב"ה שב ואני אעמוד ואתה סימן לבניך‬ ‫באשעפער פאר אלע זיינע געסט‪ ,‬און וואס האט ער געבעהטן? ‘ויאכלו‘‪ ,‬אז‬ ‫שעתיד אני להתייצב בעדת הדיינין והם יושבין‪.‬‬ ‫זיי זאלן האבן אפעטיט צו עסן און זאט ווערן‪.‬‬ ‫יח‪:‬ח)אתה סימן לבניך‪...‬‬ ‫הקב“ה שב‪,‬‬ ‫(הרה“ק רבי ישעי‘מפשעדבורזש זי“ע ‪ -‬מובא בישישים חכמה‪ ,‬עמ‘ רס“ג)‬ ‫ויאכלולו(וירא‬‫מח‪:‬ז) אמר‬ ‫(בר“ר העץ‬ ‫מדרש תחת‬ ‫דערעליהם‬ ‫עומד‬ ‫זאגט‬ ‫והוא‬ ‫שהםדאס וואס די מלאכים האבן געגעסן איז אייגענטליך געווען אן הכנה צו‬ ‫לכבודי‪.‬‬ ‫יושבין‬ ‫הן‬ ‫שמע‪,‬‬ ‫קריאת‬ ‫בהם‬ ‫וקורין‬ ‫כנסיות‪...‬‬ ‫לבתי‬ ‫נכנסים‬ ‫ויקח חמאה וחלב ובן הבקר אשר עשה ויתן לפניהם והוא עמד‬ ‫די‬ ‫מרומז‬ ‫ארויף‬ ‫זענעןאיז‬ ‫משה רבינו‬ ‫ווען מילה‬‫כח‪:‬א)מצות‬ ‫דייקא ביי‬ ‫פארוואס‬ ‫(שמות רבה‬ ‫פארשטיין‪,‬‬ ‫ס‘שטייט‬ ‫מען ווייל‬ ‫התורה‪.‬‬‫דארף‬ ‫קבלת‬ ‫עליהם תחת העץ ויאכלו‪( .‬וירא יח‪:‬ח)‬ ‫איז‬ ‫מילה‬ ‫מצות‬ ‫נאר‬ ‫שמע?‬ ‫קריאת‬ ‫מצוות‬ ‫אין הימעל נעמען די תורה‪ ,‬האבן די מלאכי השרת געוואלט פוגע זיין אין‬ ‫און‬ ‫דיינים‬ ‫מצוות‪,‬‬ ‫צוויי‬ ‫דאזיגע‬ ‫חז“ל (שבת פח‪ ):‬זאגן אז ווען משה רבינו איז ארויף אין הימעל צו‬ ‫אברהם ס‘איז‬ ‫אבינו‬ ‫געווארן און‬ ‫זאלבאפוילן‬ ‫אויסזעהן ווי‬ ‫משהאיז‬ ‫אברהםאזאבינו‬ ‫געמאכט‬ ‫וואס‬ ‫ערשטע מצוה‬ ‫באשעפער‬ ‫האט דער‬ ‫געווען די‬ ‫משה‪,‬‬ ‫נעמען די תורה פאר די אידן‪ ,‬האבן די מלאכים נישט געלאזט און געבעהטן‬ ‫ית“ש‪,‬‬ ‫מצותוגעגעסן‬ ‫האט דאך‬ ‫ישראל‬ ‫בבשר איר‬‫שנחתם נישט‪,‬‬ ‫שעהמט אייך‬ ‫אירמצוות‬ ‫אלע‬ ‫איז כולל‬ ‫מלאכים‪,‬‬ ‫וואסצו די‬ ‫אאוןמצוה‬ ‫געזאגט‬ ‫דעם באשעפער ער זאל זיי געבן די תורה‪ .‬האט דער באשעפער געמאכט‬ ‫די‬ ‫מקייםאזאוןדימתקן‬ ‫מלאכים‬ ‫לעבןגעווען‬ ‫הימל איז‬‫פוןגאנץ‬ ‫כוונהזיין‬ ‫איז ער‬ ‫זוכהאז די‬‫איזמען‬ ‫הויז‪.‬איד‬ ‫זעהט‬ ‫נאר א‬ ‫ווען אין‬ ‫און אים‬ ‫ביי‬ ‫דאס געשטאלט פון משה רבינו ס‘זאל אויסזעהן ווי אברהם אבינו‪ ,‬און זיי‬ ‫וואס‬ ‫יעדער אבינו‬ ‫וויילאברהם‬ ‫שלימים‪,‬‬ ‫הויז פון‬ ‫עסן אין‬‫זאלןאידן‬ ‫זענעןזייאלע‬‫מנהג און‬‫פונעםמצוה‬ ‫ענדערןאין די‬ ‫מצוה‪ .‬און‬ ‫נישט‬ ‫דאזיגע‬ ‫זאלן‬ ‫געפרעגט ‘איז דאס נישט דער וואס איר האט ביי אים געגעסן אין שטוב?‬ ‫שמע וואס‬ ‫קענען‬ ‫קריאתנישט‬‫זיי זאלן‬ ‫מצות‬ ‫איז ביי‬ ‫אידן‪ ,‬אז‬ ‫זעלבע די‬ ‫זיין אויף‬ ‫דאס‬ ‫מקיים‪.‬‬ ‫מקטרג‬ ‫נישטדאס‬ ‫קענען‬ ‫איד איז‬ ‫זיי אזאלן‬ ‫הייסט‬‫כדי‬ ‫האבן די מלאכים געשוויגן‪ .‬קומט אויס אז אין זכות וואס אברהם אבינו האט‬ ‫עשה‬ ‫(בראשית‬ ‫זאגןמצות‬ ‫רמ“ח‬ ‫חז“ל‬ ‫וואס די‬ ‫ערקלעהרטתורה‪,‬‬ ‫נכלל די גאנצע‬ ‫ווערט‬ ‫דעםאיז‬‫ישראל“‬ ‫“שמע מיט‬ ‫פסוק תורה‪.‬‬ ‫אינעם‬ ‫באקומען די‬ ‫געגעבן די מלאכים צו עסן האבן מיר באקומען די תורה‪ .‬דאס זאגט די משנה‬ ‫אבער ביי‬ ‫והוא‬ ‫שלימים‪.‬ידיהם‬ ‫כיון שיצא‬ ‫עליודעם‬ ‫נצביםאין‬ ‫אידן זענן‬‫אלעידיהם‬ ‫אוןיצא‬ ‫שלא‬ ‫תעשה‪,‬‬ ‫“אלא עד‬ ‫שס“ה לא‬ ‫רבהדימח‪:‬יד)‪:‬‬ ‫און‬ ‫(אבות ג‪:‬יז) “אם אין קמח“‪ ,‬אויב אברהם אבינו וואלט נישט געגעבן פאר די‬ ‫גיין‬ ‫צו‬ ‫היתר‬ ‫א‬ ‫דא‬ ‫איז‬ ‫זיי‬ ‫ביי‬ ‫וואס‬ ‫אידן‬ ‫עומד עליהם אימתו מוטלת עליהם מיכאל מירתת גבריאל מירתת‪ .“...‬דארף‬ ‫דא‬ ‫ליידער‬ ‫זענען‬ ‫דיינים‪,‬‬ ‫מצות‬ ‫מלאכעם צו עסן‪“ ,‬אין תורה“‪ ,‬וואלטן מיר נישט באקומען די תורה‪.‬‬ ‫אויף‬ ‫(מהר“ם שיף זצוק“ל)‬ ‫זאגטרפאל‬ ‫וועלטמלאך‬‫דריטער‬ ‫דער די‬ ‫דערמאנטיבק‘‪,‬‬ ‫ספר ‘מעבר‬ ‫נישט‬ ‫ווערטאין‬ ‫ס‘שטייט‬ ‫פארשטייןעכו“ם‪.‬‬ ‫פארוואס‬ ‫בערכאות של‬ ‫מען‬ ‫ווער‬ ‫און‬ ‫אידן“‪,‬‬ ‫צווישן‬ ‫גייט‬ ‫“ער‬ ‫דין‬ ‫בית‬ ‫און פארוואס שטייט נישט ביי אים מירתת‪ ,‬אז ער האט געציטערט‪ ,‬אבער‬ ‫אידישן‬ ‫א‬ ‫צו‬ ‫גייט‬ ‫וועלכער‬ ‫איינעם‬ ‫כי ידעתיו למען אשר יצוה ואת בניו ואת ביתו‪ ,‬ושמרו דרך ה׳‬ ‫אז‬ ‫געווארןאזוי‪,‬‬ ‫פון די‬ ‫גענומען טאקע‬‫איזאמת איז‬ ‫תורהדער‬‫גוים“‪ .‬און‬ ‫צווישן אז די‬ ‫געברענגט‬ ‫האטגייט‬‫עסן “ער‬ ‫בערכאות‪,‬‬ ‫ס‘גייטווי דער‬‫אזוי‬ ‫לעשות צדקה ומשפט (וירא יח‪:‬יט)‬ ‫נשמה‬ ‫זייןגבריאל‬ ‫אוןאון‬ ‫מיכאל‬ ‫האבןאידן‪,‬‬‫צווישן‬‫דערפאר‬‫שטענדיג‬‫גייט אידן‪,‬‬ ‫פאר די‬ ‫אידן‪,‬‬ ‫געגעבןצווישן‬ ‫געווארן‬ ‫און בחייו‬‫ס‘גייט‬ ‫ווער‬ ‫מלאכים‬ ‫חז“ל (עבודה זרה ל“ט) זאגן‪“ :‬חבר שמת אשתו ובניו ובני ביתו הרי‬ ‫נאך‬ ‫וועטאבער‬ ‫בערכאות‪,‬עסן‪.‬‬ ‫צוליעב זייער‬ ‫ס‘גייט‬ ‫תורה‬‫אוןצוווער‬‫אידן‪,‬זיין‬ ‫צווישן זוכה‬ ‫וועלן נישט‬ ‫געפינען‬ ‫לעתיד זיך‬ ‫ווייל זיי‬ ‫געציטערט‪,‬‬‫וועט‬ ‫הן בחזקתן׳‪ ,‬פונוואנען איז דאס די ראי‘ אז אויך די שטוב מענטשן זענען‬ ‫מצות‬ ‫אויף נאך‬ ‫צוגעשטעלט צו‬ ‫קדושת התורה אויך‬ ‫דעריבער ווערט‬ ‫שייכות צו‬ ‫גוים‪.‬‬ ‫זיין צווישן‬ ‫געבליבן די‬ ‫נשמה אז‬ ‫וואסזייןביי אים‬ ‫טויט‪,‬‬‫רפאל‬‫זיין‬ ‫״בחזקת חבר“? נאר דער פסוק (וירא יח‪:‬יט) ביי אברהם אבינו זאגט ‘כי‬ ‫ווי‬ ‫אזוי‬ ‫פונקט‬ ‫אז‬ ‫ווייזן‬ ‫צו‬ ‫דיינים‪,‬‬ ‫מצות‬ ‫און‬ ‫מתן תורה ווי ס‘שטייט (משלי ג‪:‬ח) “רפאות תהי לשריך ושיקוי לעצמותיך“‪,‬‬ ‫שמע‬ ‫קריאת‬ ‫מצות‬ ‫אויך‬ ‫מילה‪,‬‬ ‫ידעתיו למען אשר יצוה ואת בניו ואת ביתו‪ ,‬ושמרו דרך ד׳ לעשות צדקה‬ ‫זאל‬ ‫עליהם“‪,‬‬‫עומדדיינים‬‫מצות‬ ‫אויך ביי‬ ‫“והוא‬ ‫אזוימרמז‬ ‫בשלימות‪.‬‬ ‫פסוק‬ ‫אידןאיז דער‬ ‫זענעןדאס‬ ‫קריאת שמע‬ ‫געציטערט‪.‬‬ ‫און נישט‬ ‫מילה ער‬ ‫האט‬ ‫ומשפט‘ און די חז“ל זאגן ״ביתו זו אשתו׳ (יומא ב׳‪ ,‬זעה אויך תוס׳ ברכות‬ ‫אזוי‬ ‫וואסזייןאיזביימרמז‬‫ס‘זאל‬ ‫העץ“‬‫“תחת און‬ ‫בערכאות‪,‬‬ ‫מלאכים‪ ,‬גיין‬ ‫צוליעב‬ ‫היתר זיין צו‬ ‫מורה‬ ‫פון די‬ ‫העכערענישט‬ ‫מעלה‬ ‫זיך חלילה‬ ‫מען‬ ‫מיט א‬ ‫כ“ד) אז זיי זענען אויך בכלל ‘ושמרו‘‪ ,‬און ס‘שטייט דאך ‘אחריו‘ אפילו נאך‬ ‫כל‬ ‫אויך כולל‬ ‫געווארן‬ ‫געגעבן‬ ‫מצוה‬ ‫די איז‬ ‫תורה‬‫אמת‘ןדי איז‬ ‫איןוואס‬ ‫חיים“‬‫“עץווייל‬‫מילה‪.‬‬ ‫גערופן‬ ‫ווערט און‬ ‫קריאת שמע‬ ‫תורה וואס‬ ‫הארב ווי‬ ‫אויף‬ ‫די פטירה וועט זיין ‘ושמרו‘‪.‬‬ ‫אינגאנצן צווישן‬ ‫האבןמען‬‫גוים‪ ,‬גייט‬ ‫די ביי‬‫משפט‘ן‬ ‫דעםלאזט זיך‬ ‫אויב ער‬ ‫(“אור שמח“ הגאון רבי מאיר שמחה הכהן זצ“ל מדווינסק)‬ ‫געגעסן‪.‬‬ ‫מלאכים‬ ‫“ויאכלו“ ווייל‬ ‫ווייל אלס‬ ‫התורה‪ ,‬אידן‬ ‫פאר די‬ ‫זי“ע)‪-‬‬ ‫מהר“א מבעלזא‬ ‫בערכאות‪,‬‬ ‫היתרמרןצו גיין‬‫גוים ר“ל‪ .‬און צומאהל רעדט דער יצר הרע איין א ‪(-‬כ“ק‬ ‫זעקת סדום ועמורה כי רבה וחטאתם כי כבדה מאד‪( .‬וירא יח‪:‬כ)‬ ‫דארף מען וויסן אז פונקט ווי ביי מאכלות אסורות וועט מען זיך נישט מורה‬ ‫ווען אן עהרליכער איד‪ ,‬זעהט אפילו א קליינע עוולה שרייט ער באלד‪.‬‬ ‫צו‬ ‫נישט‬‫מיכאל זיין‬ ‫מורה היתר‬ ‫נישטהאט‬ ‫זיך פאר‬ ‫זי“ע]‬‫דיינים‪,‬‬ ‫מהרי“ד‬ ‫מצות‬ ‫(כ“קביימרן‬‫דארף זיין‬ ‫אזוי אויך‬ ‫טאטע ז“ל‬ ‫זיין‪ ,‬דער‬ ‫היתרהאט‬ ‫גנבים און רויבער‪ ,‬שרייען נאר‪ ,‬ווען זיי זעהן א גרויסע עוולה‪“ .‬זעקת סדום‬ ‫גיין בערכאות‪.‬‬ ‫ועמורה כי רבה“—אויב די אנשי סדום ועמורה שרייען שוין איז א באווייז‪,‬‬ ‫‪(-‬כ“ק מרן מהר“י מבעלזא זי“ע)‪-‬‬ ‫“וחטאתם כי כבדה מאד“—אז די עוולה וואס זיי זעהן‪ ,‬איז זייער גרויס‪.‬‬ ‫וישא עיניו וירא והנה שלשה אנשים נצבים עליו‪( ...‬וירא יח‪:‬ב)‬ ‫(המגיד מדובנא זצ“ל)‬ ‫רש"י‪" :‬והנה שלשה אנשים"‪—,‬דריי מלאכים זענען געקומען צו אברהם‪ .‬דער ערשטער‬ ‫וילאו למצא הפתח‪( ...‬וירא יט‪:‬יא)‬ ‫צו זאגן די גוטע בשורה פאר שרה אמנו‪ ,‬אז זי וועט געבוירן א קינד‪ .‬דער צווייטער צו‬ ‫טראץ וואס זיי זענען געשלאגן געווארן מיט בלינדקייט‪“ ,‬וילאו למצא‬ ‫היילן אברהם‪ .‬און דער דריטער צו פארניכטן די שטאט סדום‪.‬‬ ‫הפתח“‪ ,‬האבן זיי נישט זוכה געווען צו טרעפן דעם פתח התשובה און‬ ‫די מפרשים פרעגן פארוואס האט דער דריטער מלאך וואס האט‬ ‫קיינמאהל נישט תשובה געטוען‪...‬‬ ‫פארניכטעט סדום געדארפט קומען צו אברהם? מילא די אנדערע צוויי‬ ‫(כ“ק מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע)‬ ‫מלאכים זענען געקומען צוליעב אברהם און שרה‪ ,‬אבער דער דריטער מלאך‬ ‫ויהי כמצחק בעיני חתניו‪( ...‬וירא יט‪:‬יד)‬ ‫האט דאך געקענט גלייך גיין קיין סדום? נאר ס‘שטייט ביי מכות בכורות (בא‬ ‫פארוואס האבן זיי געלאכט און נישט געגלייבט אז מ‘גייט חרוב מאכן‬ ‫יב‪:‬יב)‪“ :‬ועברתי בארץ מצרים בלילה הזה והכתי כל בכור בארץ מצרים‪.“...‬‬ ‫סדום‪ ,‬זיי האבן דאך אליין געזעהן‪ ,‬אז די מענטשן ארום די טיהר זענען בלינד‬ ‫לערנען חז“ל ארויס‪ ,‬אז דער באשעפער אליין איז אריבער ארץ מצרים און‬ ‫געווארן‪ .‬נאר דער “הכו בסנוורים“ האט אויך געברענגט א רוחניות‘דיקע‬ ‫געשלאגן די בכורים פון די מצריים‪ ,‬און ער האט נישט געשיקט א מלאך‪,‬‬ ‫בלינדקייט‪ ,‬און זיי האבן נישט געגלויבט אין לוט‘ס ווערטער‪.‬‬ ‫פארוואס? ווייל דאס לאנד מצרים איז געווען איינגעזונקען אין די מ“ט שערי‬ ‫(“שם משמואל“)‬ ‫המשך בעמוד הבא ‪>->->->->-‬‬ ‫המשך בעמוד הבא ‪>->->->->-‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ב‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‬ ‫רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ‬ ‫מתורת ׁ‬ ‫ׁ‬ ‫רשה‬ ‫רבותינו ׁאויף ִדי ַפ ָ‬ ‫מתורת ׁ‬ ‫ׁ‬ ‫‪>->->->->-‬‬ ‫‪>->->->->-‬‬ ‫כסדר דאווענען און בעהטן ביים באשעפער נאכאמאהל און נאכאמאהל און‬ ‫טומאה אויפ‘ן נידריג‘סטן שטאפל‪ .‬אזוי ווייט אז א מלאך האט אויך געפארכט‬ ‫זיך נישט מייאש זיין‪ .‬א באווייז דערצו איז‪ ,‬ווייל אפילו דא ווען אברהם אבינו‘ס‬ ‫ער זאל נישט איינגעזונקען ווערן אין די מ“ט שערי טומאה‪ .‬די זעלבע איז‬ ‫תפילה האט גארנישט אויפגעטוען דאך ווערט דאס אהנגערופן א תפילה‪.‬‬ ‫אויך געווען מיט סדום‪ ,‬די לופט איז געווען דארט אזוי אומריין פון זייערע‬ ‫‪(-‬כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע)‪-‬‬ ‫שלעכטע מעשים‪ ,‬אז אפילו א מלאך האט געפארכט דארט אהין צו גיין‬ ‫ויטע אשל בבאר שבע ויקרא שם בשם ה‘ א‪-‬ל עולם (וירא‬ ‫ער זאל נישט מיטגעשלעפט ווערן מיט זיי‪ .‬דעריבער איז דער מלאך פריער‬ ‫כא‪:‬לג)‪.‬‬ ‫געקומען אין הויז פון אברהם‪ ,‬וואס דארט האט געהערשט א אטמאספערע‬ ‫רש"י‪ :‬חז"ל (סוטה י‪ ):‬דערציילן‪ ,‬אז אברהם אבינו האט געהאט א גרויס'ן גאסט הויז ווי‬ ‫פוהל מיט הייליגקייט‪ ,‬און מיט די קדושה האט זיך דער מלאך אנגעזאפט‪ ,‬און‬ ‫ער האט געגעבן צו עסן און צו טרינקען‪ ,‬און ווען די מענטשן זענע אוועק געגאנגען און האבן‬ ‫דאס האט אים געשיצט ווען ער איז געגאנגען פארניכטן סדום‪.‬‬ ‫אים געוואלט דאנקען‪ ,‬האט ער זיי געזאגט אז זיי זאלן דאנקען און לויבן דעם באשעפער וואס‬ ‫‪(-‬כ“ק מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע)‪-‬‬ ‫ער האט אלעס באשאפן און ער געבט צו עסן פאר אלע באשעפענישן‪.‬‬ ‫חז“ל דרש‘ענען (שם)‪“ :‬ויקרא שם בשם ה‘“‪‘—,‬אל תיקרי ‘ויקרא‘ אלא‬ ‫הוא עומד עליהם תחת העץ ויאכלו (וירא יח‪:‬ח)‬ ‫דאס וואס די מלאכים האבן געגעסן ביי אברהם אבינו איז אייגענטליך‬ ‫‘ויקריא‘‪—,‬נישט אז אברהם האט גערופן‪ ,‬נאר ער האט געמאכט אז אנדערע‬ ‫געווען אן הכנה צו קבלת התורה‪ .‬ווייל ס‘שטייט (שמות רבה כח‪:‬א) ווען משה‬ ‫זאלן רופן‪ .‬דארף מען פארשטיין‪ ,‬אין די צייטן פון אברהם אבינו זענען‬ ‫רבינו איז ארויף אין הימל נעמען די תורה‪ ,‬האבן די מלאכי השרת געוואלט‬ ‫דאך אלע געווען ‘עובדי עבודה זרה‘ (יחזקאל לג‪:‬כד)‪ ,‬אויב אזוי פארוואס‬ ‫פוגע זיין אין משה‪ ,‬האט דער באשעפער געמאכט אז משה זאל אויסזעהן ווי‬ ‫האבן זיי אים געפאלגט ווען ער האט זיי געזאגט אז זיי זאלן לויבן דעם‬ ‫אברהם אבינו און געזאגט צו די מלאכים‪ ,‬איר שעהמט אייך נישט‪ ,‬איר האט‬ ‫באשעפער? דער תירוץ איז‪ ,‬אז די ‘עובדי עבודה זרה‘ געבן נישט צו עסן‬ ‫דאך געגעסן ביי אים אין הויז‪ .‬זעהט מען אז די כוונה פון הימל איז געווען‬ ‫בחנם פאר מענטשן‪ ,‬אברהם אבינו איז געווען דער איינציגסטער וואס האט‬ ‫אז די מלאכים זאלן נישט ענדערן פונעם מנהג און זיי זאלן עסן אין הויז פון‬ ‫געגעבן צו עסן און טרינקען פאר מענטשן בחנם‪ ,‬און דאס אליין האט שוין‬ ‫אברהם אבינו כדי זיי זאלן נישט קענען מקטרג זיין אויף די אידן‪ ,‬אז זיי זאלן‬ ‫געווירקט אז זיי זאלן ווערן אפגעהאקט פון די עבודה זרה‪ ,‬און ממילא ווען‬ ‫נישט קענען באקומען די תורה‪ .‬מיט דעם ווערט ערקלעהרט וואס חז“ל זאגן‬ ‫אברהם אבינו האט זיי נאכדעם געזאגט אז זיי זאלן לויבן און דאנקען דעם‬ ‫(בר“ר מח‪:‬יד)‪“ :‬אלא עד שלא יצא ידיהם [ביז ער האט נישט יוצא געווען מיט‬ ‫באשעפער‪ ,‬און זיי האבן געזעהן וויאזוי אברהם אבינו אליין דאנקט און‬ ‫זיי די מצוה פון הכנסת אורחים‪ ,‬זענען זיי געווען] “נצבים עליו“‪ ,‬כיון שיצא‬ ‫לויבט דער באשעפער‪ ,‬האבן זיי זיך אויך אפגעלערנט פון אים‪ .‬דאס איז‬ ‫ידיהם [און ווען ער שוין יוצא געווען זיין חוב אויף זיי‪ ,‬שטייט דא] “והוא עומד‬ ‫דער טעם פארוואס ס‘שטייט נישט אין פסוק ‘ויקריא שם בשם ה‘‘‪ ,‬נאר‬ ‫עליהם“ [די מלאכים האבן שוין א חוב אים מכיר טובה צו זיין‪ ,‬איז אברהם‬ ‫ס‘שטייט ‘ויקרא שם בשם ה‘‘‪[ ,‬די גמרא זאגט נאר אז מען ליינט דאס כאילו‬ ‫געשטאנען אויף זיי‪ ,‬און זיי זענען געווארן נכנע צו אים און דארפן אים שוין‬ ‫עס וואלט געשטאנען ‘ויקריא‘]‪ ,‬ווייל אברהם אבינו האט אליין געדאנקט‬ ‫מכיר טובה] “אימתו מוטלת עליהם מיכאל מירתת גבריאל מירתת‪ .“...‬דארף‬ ‫און געלויבט דעם באשעפער‪ ,‬און דורכדעם האט ער געוויזן פאר די מענטשן‬ ‫מען פארשטיין פארוואס ווערט נישט דערמאנט דער דריטער מלאך רפאל‬ ‫וויאזוי מ‘דארף בענטשן צום באשעפער נאכ‘ן עסן‪.‬‬ ‫(כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א ‪-‬סעודה ג‘ תשע)‬ ‫און פארוואס שטייט נישט ביי אים מירתת‪ ,‬אז ער האט געציטערט‪ ,‬אבער‬ ‫אזוי ווי דאס עסן האט צוגעברענגט אז די תורה איז צוגענומען געווארן פון די‬ ‫רטער ‪ -‬פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫ווע ֶ‬ ‫פערל ֶ‬ ‫מלאכים און געגעבן געווארן פאר די אידן‪ ,‬דערפאר האבן מיכאל און גבריאל‬ ‫‪>->->->->-‬‬ ‫געציטערט‪ ,‬ווייל זיי וועלן נישט זוכה זיין צו תורה צוליעב זייער עסן‪ .‬אבער‬ ‫ויקח בידו את האש ואת המאכלת‪( .‬וירא כב‪:‬ו)‬ ‫רפאל וואס ביי אים אז געבליבן די שייכות צו קדושת התורה אויך אויף נאך‬ ‫“אש“‪ ,‬וואס ער האט‬ ‫‏אברהם אבינו האט מיט זיך גענומען דעם זכות פון ֵ‬ ‫מתן תורה ווי ס‘שטייט (משלי ג‪:‬ח) “רפאות תהי לשריך ושיקוי לעצמותיך“‪,‬‬ ‫זיך אריינגעווארפן אין פייער פון קא‏לעך‪-‬אויווען פאר‘ן כבוד פון באשעפער‪.‬‬ ‫האט ער נישט געציטערט‪ .‬דאס איז דער פסוק מרמז “והוא עומד עליהם“‪,‬‬ ‫“ואת המאכלת“‪—,‬און דעם זכות וואס ער האט שטענדיג געגעבן צו עסן‬ ‫מיט א העכערע מעלה פון די מלאכים‪ ,‬צוליעב “תחת העץ“ וואס איז מרמז‬ ‫פאר מענטשן‪ .‬די זכותים האט ער זיך מיטגענומען א‏ז ער זאל קענען מקיים‬ ‫אויף תורה וואס ווערט גערופן “עץ חיים“ וואס די תורה איז געגעבן געווארן‬ ‫זיין די מצוה פון די עקידה בשלימות‪.‬‬ ‫פאר די אידן אלס דעם “ויאכלו“ ווייל די מלאכים האבן געגעסן‪.‬‬ ‫(תפארת יונתן)‬ ‫‪(-‬כ“ק מרן מהר“א מבעלזא זי“ע)‪-‬‬ ‫ויקרא מלאך ה‘‪ ,‬אל אברהם שנית‪( ...‬וירא כב‪:‬טו)‬ ‫וישכם אברהם בבוקר אל המקום‪( ...‬וירא יט‪:‬כז)‬ ‫“שנית“‪—,‬פארוואס האט דער מלאך גערופן א צווייטע מאהל?‪ ...‬ווייל‬ ‫די גמרא (ברכות כו‪ ).‬לערנט פון דעם פסוק‪ ,‬אז אברהם אבינו האט מתקן‬ ‫אברהם איז נישט געווען זיכער‪ ,‬אויב ער האט ריכטיג געטוען‪ .‬די ערשטע‬ ‫געווען תפילת שחרית‪ .‬אייגענטליך וויאזוי לערנען מיר ארויס דעם חיוב פון‬ ‫שטימע האט גערופן‪ ,‬ער זאל יא שעכטן; א צווייטע ער זאל נישט שעכטן‪...‬‬ ‫תפילת שחרית פון די תפילה פון אברהם אבינו‪ ,‬זיין תפילה איז דאך נישט‬ ‫אצינד‪ ,‬ווען קעגן איין ״יא״ האט ער געהערט צוויי מאהל‪ ,‬ניין״—איז ער שוין‬ ‫נתקבל געווארן? נאר מ‘לערנט דא א געוואלדיגער לימוד‪ ,‬אז א מענטש דארף‬ ‫געווען אינגאנצן רוהיג‪...‬‬ ‫וויסן אז אפילו זיין תפילה ווערט נישט נתקבל זאל ער זיך נישט אפהאלטן נאר‬ ‫(צרור המור)‬ ‫‪>->->->->-‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ג‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬מוסר השכל פון ִדי ַפ ָ‬ ‫רשה‬ ‫ַמיין ֵשיינער רֶ ֶמז אויף ִדי ַפ ָ‬ ‫די אויפפיהרונג ווען מ'איז נישט געזונט‪...‬‬ ‫והוא יושב פתח האוהל כחום היום‪( ...‬וירא יח‪:‬א)‬ ‫רש"י‪ :‬פתח האוהל לראות אם יש עובר ושב ויכניסם בביתו‬ ‫וירא אליו ה‘‪( ...‬וירא יח‪:‬א)‬ ‫מ‘קען זאגן א רמז‪“ ,‬עובר ושב“‪—,‬מיינט דער בעל עבירה וואס טוהט‬ ‫רש"י‪ :‬לבקר את החולה‬ ‫תשובה‪ ,‬האט אים אברהם מקרב געווען מיט עסן שלאפן און אלעס גוטן‪.‬‬ ‫“לבקר“‪ ,‬איז א לשון נאכזוכן און נאכקוקן‪ .‬דער באשעפער איז געקומען‬ ‫(מאור ושמש)‬ ‫זעהן וויאזוי אברהם אבינו פיהרט זיך אויף ווען ער איז נישט גוזונט‪ .‬ווייל‬ ‫יקח נא מעט מים ורחצו (וירא יח‪:‬ד)‬ ‫ווען ביים מענטש גייט אלס גוט‪ ,‬איז דעמאלט נישט א צייט צו אויספרובירן‬ ‫נ‘א מ‘עט מ‘ים ו‘רחצו איז די ראשי תיבות ‘ממון‘‪—,‬מרמז צו זיין אז‬ ‫זיין אויפפיהרונג‪ ,‬מ‘דארף זעהן וויאזוי ער פיהרט זיך אויף ווען ער איז אלט‬ ‫אברהם אבינו האט נישט נאר זיי געגעבן צו עסן‪ ,‬נאר ער האט זיי אויך‬ ‫און נישט געזונט‪‘( .‬אמרי אמת‘ בשם הרבי ר‘ בונם מפרשיסחא זצ“ל)‬ ‫געגעבן געלט‪.‬‬ ‫געבליבן מיט‘ן זעלבן התלהבות‪...‬‬ ‫(בן גרני)‬ ‫והוא יושב פתח האוהל כחום היום (וירא יח‪:‬א)‬ ‫ואקחה פת לחם וסעדו לבכם‪( ...‬וירא יח‪:‬ה)‬ ‫כאטש אברהם אבינו האט געהאט יסורים פון די מילה‪ ,‬איז ביי אים‬ ‫ס‘וואלט געדארפט שטיין “קחו פת לחם“‪ ,‬איר זאלט נעמען? נאר פון דא‬ ‫געבליבן די התלהבות צו די מצוה‪“ .‬כחום היום“‪—,‬מיט‘ן זעלבן ברען וואס ער‬ ‫איז א רמז אז דער בעל הבית איז בוצע תחילה אזוי ווי די גמרא (ברכות מו‪).‬‬ ‫האט געהאט ווען דער באשעפער האט אים באפוילן מצות מילה‪( .‬תפארת שלמה)‬ ‫זאגט‪ :‬כדי ער זאל בוצע זיין מיט א עין יפה‪.‬‬ ‫(בעל הטורים)‬ ‫זיך נישט פטר'ן פון א מצוה‪...‬‬ ‫ואקחה פת לחם וסעדו לבכם‪( ...‬וירא יח‪:‬ה)‬ ‫וירא והנה שלשה אנשים נצבים עליו‪( ...‬וירא יח‪:‬ב)‬ ‫“הכנסת אורחים“‪ ,‬באטרעפט (‪ ,)800‬אויך “והיית אך שמח“ באטרעפט‬ ‫דער באשעפער האט געשיקט די מצוה פון הכנסת אורחים‪ ,‬ווען אברהם‬ ‫(‪ .)800‬פון אר“י הק‘ שטייט אז די סופי תיבות פון “והי‘ת א‘ך שמ‘ח“ (חת“ך)‬ ‫אבינו איז געווען פארנומען מיט די מצות מילה? אונז צו לערנען אז ווען ס‘קומען‬ ‫איז דער שם פון פרנסה‪ ,‬מרמז צו זיין אז דער וואס איז מקיים מצות הכנסת‬ ‫געסט צו א איד אין שטוב זאל ער זיך נישט פטר‘ן מיט די טענה אז ער איז‬ ‫אורחים איז זוכה צו פרנסה בשפע וואס קומט אים צוליעב תוספת השמחה‪.‬‬ ‫יעצט פארנומען מיט אן אנדערע מצוה און ‘העוסק במצוה פטור מן המצוה‘‬ ‫(הרה“ק רבי פנחס מקאריץ זי“ע)‬ ‫ווייל אברהם אבינו איז אויך געווען פארנומען מיט מצות מילה‪ ,‬פונדעסטוועגן‬ ‫ואברהם עודנו עומד לפני ה‘‪( ...‬וירא יח‪:‬כב)‬ ‫האט ער זיך נישט געפטר‘ט און אויפגענומען געסט ביי זיך אין שטוב‪( .‬קהלת יצחק)‬ ‫דאס איז א נצחיות‪ .‬מרמז צו זיין אז אין אלע דורות שטייט אברהם אבינו‬ ‫אחדות העלפט צום דאווענען‪...‬‬ ‫און איז ממליץ טוב אויף אידן און איז שטענדיג מתפלל פאר זייער געברויכן‪.‬‬ ‫(הרה“ק רבי צבי הירש מרימינוב זי“ע)‬ ‫אל נא אחי תרעו (וירא יט‪:‬ז)‬ ‫כל אשר תאמר אליך שרה שמע בקולה‪( ..‬וירא כא‪:‬יב)‬ ‫“אל נא“‪ ,‬ווען ס‘גייט אייך נישט דאס דאווענען‪“( ,‬נא“ א לשון בקשה)‪,‬‬ ‫דאס ווארט “שמע“‪ ,‬איז מרמז אויף “שמע ישראל ד‘ אלקינו ד‘ אחד“‪.‬‬ ‫איז די עצה ‘אחי תרעו‘‪—,‬זאלט איר זיך באהעפטן מיט אייער ברידער‪ ,‬ווייל‬ ‫דער פסוק באצייכנט‪ ,‬אז יעדעס ווארט‪ ,‬וואס שרה רעדט‪ ,‬איז פיהל מיט‬ ‫אחדות העלפט שטארק‪ ,‬מ‘זאל קענען דאווענען ווי מ‘דארף‪( .‬אור לשמים)‬ ‫אמונה‪ ,‬אין די בחינה פון “שמע ישראל“‪.‬‬ ‫גענומען מיט זיך אלע יאהרן פון עבודת ה'‪...‬‬ ‫(“תפארת שלמה“)‬ ‫ויקח את ּשני נעריו אתו‪( .‬וירא כב‪:‬ג)‬ ‫קח נא את בנך‪( ...‬וירא כב‪:‬ב)‬ ‫אברהם האט מיט זיך גענומען אלע זיינע יאהרן‪ ,‬ס‘האט אים נישט‬ ‫“את“ איז מרבה‪ .‬א רמז אז אלע קומענדיגע דורות וועלן האבן אין זיך די‬ ‫געפעהלט אפילו איין טאג פון זיין עבודת ה‘‪‘ .‬ואברהם זקן בא בימים‘‪ ,‬און‬ ‫גרייטקייט זיך מוסר נפש צו זיין פאר‘ן באשעפער‪ ,‬וואס דאס האט אברהם‬ ‫‘שני נעריו‘‪—,‬זיינע יונגע יאהרן האט ער אויך גענומען‪( .‬אור יצחק)‬ ‫אבינו איינגעפלאנצט מיט מסירות נפש‪.‬‬ ‫(שפתי צדיק ‪ -‬פילץ)‬ ‫יצחק'ס נסיון איז געווען פילפאכיג גרעסער‪...‬‬ ‫את יצחק‪...‬והעלהו‪( ...‬וירא כב‪:‬ב)‬ ‫ויעקד את יצחק בנו‪( ...‬וירא כב‪:‬ט)‬ ‫דא איז מרומז אז א ווען א איד איז בשמחה אין א פרייליכע שטימונג‪,‬‬ ‫די מעשה עקידה ווערט אנגערופן ‘עקידת יצחק‘ אויף יצחק‘ס נאמען‪,‬‬ ‫“קח נא‪...‬את יצחק“‪—,‬נעם אט די שמחה “והעלהו לעולה“‪—,‬און זיי דאס‬ ‫ווען אין אמת‘ן איז דאך דאס געווען אברהם‘ס נסיון‪ ,‬און ער איז געווארן‬ ‫מקדיש פאר‘ן באשעפער‪ ,‬אז די שמחה זאל זיין לשם שמים‪...‬‬ ‫באפוילן דערויף? נאר פאר אברהם אבינו איז דאס נישט געווען אזא גרויסע‬ ‫(בעל שם טוב)‬ ‫נסיון‪ ,‬ווייל ער איז געווען א נביא און ער האט דאס געהערט פון באשעפער‬ ‫וילכו שניהם יחדיו‪( ...‬וירא כב‪:‬ח)‬ ‫אליין‪ ,‬אבער יצחק האט דאס נאר געהערט פון א שליח‪ ,‬פון זיין טאט‘ן‪ ,‬איז‬ ‫“שניהם“ איז א רמז אויף די צוויי הויפט יסודות פון א איד‪“ .‬יראה“ און‬ ‫זיין נסיון אין אמונה געווען פילפאכיג גרעסער‪ ,‬דערפאר ווערט דאס גערופן‬ ‫“אהבה“‪ .‬די צוויי מדות האט אברהם אבינו גענומען “יחדיו“‪ ,‬און דערמיט‬ ‫‘עקידת יצחק‘‪.‬‏(דער הייליגער ‘חתם סופר‘ זצוק“ל)‬ ‫איז ער שטענדיג געגאנגען‪.‬‬ ‫(דברי ישראל ‪ -‬מודזיץ)‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ד‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‬ ‫געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַמיין טיעפע‬ ‫רשה‬ ‫געדאנק אוׂיף ִדי ַפ ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַמיין‬ ‫וירא ה‘ אליו באלוני ממרא (וירא יח‪:‬א)‬ ‫וירא אליו ה‘ באלוני ממרא‪( ...‬וירא יח‪:‬א)‪.‬‬ ‫רש"י‪ :‬הוא שנתן לו עצה על המילה לפיכך נגלה אליו בחלקו‪.‬‬ ‫רש"י‪ :‬לבקר את החולה‪.‬‬ ‫ס‘איז באקאנט די קשיא‪ ,‬היתכן אברהם אבינו זאל גיין פרעגן ממרא צי ער‬ ‫דארף מען פארשטיין ווייל אין די פריער‘דיגע פרשה שטייט “וכל אנשי ביתו‬ ‫זאל מקיים זיין די מצוה פון באשעפער? ענטפערט דער הייליגער חתם סופר‬ ‫נימולו אתו“ (לך יז‪:‬כז) זאגט רמי בר חמא אז דער באשעפער איז געקומען יום‬ ‫זי“ע מיט דעם וואס חז“ל זאגן ‘גדול המצווה ועושה ממי שאינו מצווה ועושה‘‪,‬‬ ‫שלישי למילתו מבקר חולה זיין אברהם‪ ,‬אויב אזוי פארוואס איז דער באשעפער‬ ‫אז ס‘איז פיהל חשוב‘ער א מצוה וואס מ‘טוהט נאכדעם וואס דער באשעפער‬ ‫נישט געגאנגען מבקר חולה זיין די אנדערע וואס האבן זיך גע‘מל‘ט? נאך איז‬ ‫האט באפוילן דערויף‪ .‬ביי יעדער מצוה אפילו מ‘טוהט דאס נאך איידער מ‘איז‬ ‫שווער פארוואס האט דער באשעפער געשיקט א מלאך צו היילן נאר אברהם‬ ‫מצווה ועושה האט מען נאך די ברירה דאס מקיים צו זיין אויך שפעטער ווען ער‬ ‫און נישט די אנדערע? נאר די גמרא (בבא בתרא טו‪ ):‬דערציילט אונז‪ :‬רבי‬ ‫וועט זיין מצווה ועושה‪ ,‬אבער מצות מילה וואס מ‘קען נאר מקיים זיין איינמאהל‬ ‫שמעון בן יוחאי זאגט א טייערע שטיין איז געווען אנגעהאנגען אויפן האלדז‬ ‫אין לעבן‪ ,‬איז נישט שייך מקיים צו זיין סיי פאר מ‘איז א מצוה ועושה און סיי‬ ‫פון אברהם אבינו און יעדער קראנקער וואס האט געקוקט אויף דעם שטיין‪ ,‬איז‬ ‫שפעטער‪ .‬אברהם אבינו האט שוין משיג געווען אליין די מצוה פון מילה‪ ,‬נאך‬ ‫גלייך אויסגעהיילט געווארן‪ ,‬ממילא די אלע אנשי ביתו האבן גלייך נאך זייער‬ ‫איידער דער באשעפער האט אים געהייסן‪ ,‬אבער ממרא האט אים מייעץ געווען‬ ‫מילה געקוקט אויף דעם שטיין און זענען גלייך אויסגעהיילט געווארן‪ .‬אויב אזוי‬ ‫צו ווארטן אז דער באשעפער זאל אים הייסן‪ ,‬אזוי וועט ער קענען מקיים זיין‬ ‫פארוואס האט אברהם אליין נישט געקוקט אויפן שטיין כדי זיך צו היילן? ווייל‬ ‫די מצוה אלס א מצוה ועושה‪ .‬דער רא“ש אנהויב מס‘ פסחים איז מסביר דעם‬ ‫דאס איז נישט קיין קונץ צו פאלגן דעם באשעפער און זיך גלייך אויסהיילן נאך‬ ‫חילוק צווישן די מצות וואס מ‘זאגט די ברכה מיט ‘על‘ למשל על מצות ציצית‪,‬‬ ‫די מילה! אברהם האט געוואלט שפיהרן די יסורים פון מילה און דאס מקבל‬ ‫צי א מצוה וואס מ‘זאגט די ברכה מיט א ‘ל‘ למשל לישב בסוכה‪ ,‬אזא מצוה וואס‬ ‫זיין באהבה‪ ,‬ווייל דאס איז געווען דער נסיון המילה‪ .‬און ווען דער באשעפער‬ ‫מ‘מאכט די ברכה נאך פאר מ‘טוהט די מצוה מאכט מען ‘על‘‪ ,‬צום ביישפיעל ‘על‬ ‫האט געזעהן אז אברהם איז בייגעשטאנען דעם נסיון‪ ,‬מיט‘ן מקבל זיין די יסורים‬ ‫ביעור חמץ‘‪ ,‬אבער א מצוה וואס מ‘מאכט די ברכה נאכן טוען די מצוה‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫באהבה‪ ,‬איז דער באשעפער אים געקומען מבקר חולה זיין‪ .‬דערפאר איז נאר‬ ‫סוכה וואס ווען מ‘מאכט די ברכה איז מען שוין אין די סוכה‪ ,‬מאכט מען מיט א ל‘‬ ‫פאר אברהם געווען דער ביקור חולים און א מלאך איז געשיקט געווארן נאר פאר‬ ‫לישב בסוכה‪ .‬דאס זאגט רש“י “הוא שנתן לו עצה ‘על המילה‘‪ ,‬ער האט געגעבן‬ ‫אים‪ .‬אבער אנשי ביתו זענען אוסגעהיילט געווארן מיט‘ן אבן טובה‪.‬‬ ‫פאר אאע“ה די עצה אז ער זאל ווארטן און זיך נישט מל זיין ביז ער וועט זיין א‬ ‫(“זרע שמשון“ זי“ע)‬ ‫מצוה ועושה‪ ,‬דעמאלט וועט ער מאכן די ברכה ‘על מצות מילה‘ אזוי ווי אלע‬ ‫אל נא תעבור מעל עבדך‪( ...‬וירא יח‪:‬ג)‬ ‫מצות וואס דער באשעפער האט געהייסן‪.‬‬ ‫‏אברהם אבינו האט געבעהטן דעם באשעפער ער זאל ווארטן ביז ער וועט‬ ‫(דער הייליגער חתם סופר זי“ע)‬ ‫א‏ריינעמען די אורחים‪ .‬די גמרא (שבת קכז‪ ).‬זאגט‪ :‬פון דא לערנט מען א‏רויס‬ ‫“גדולה הכנסת אורחים יותר מקבלת פני השכינה“‪ ,‬אז די מצות פון הכנסת‬ ‫רשה‬ ‫געדאנק אוׂיף ִדי פַ ָ‬ ‫ַמיין ַ‬ ‫אורחים איז גרעסער פון מקבל זיין פני השכינה‪ .‬‏פרעגן די מפרשים‪ ,‬פון וואו‬ ‫>‪>->->->-‬‬ ‫האט אברהם דאס געוואוסט אז‏ “הכנסת אורחים“ איז גרעסער פון “קבלת פני‬ ‫אשתך‘ אז מ‘מעג פרעגן בשלום האשה דורך איר מאן דאס איז נאר ‘שאילת‬ ‫השכינה“‪ ,‬און געלאזט די שכינה ווא‏רטן און א‏קעגן געלאפן די אורחים? נאר‬ ‫שלום‘ פרעגן וואס זי מאכט‪ ,‬אבער ‘לשלוח לה שלום‘‪ ,‬שיקן איר א גריס‪ ,‬איז‬ ‫אברהם האט דאס א‏רויס געלערנט דערפון וואס דער באשעפער האט א‏רויס‬ ‫אפילו דורכ‘ן מאן אסור‪ .‬איז געדרונגען פון תוספות אז אפילו שאילת שלום‪,‬‬ ‫געצויגן די זון פון זיין הא‏לטער‪ ,‬און צוליעב די גרויסע היץ האבן מענטשן נישט‬ ‫פרעגן וואס זי מאכט מעג מען נאר דורכ‘ן מאן‪ .‬אויב אזוי פארשטייט מען‬ ‫געקענט גיין אויף די וועגן‪ ,‬כדי אברהם זאל זיך נישט מטריח זיין מיט אורחים‪,‬‬ ‫פארוואס די מלאכים האבן געזאגט ‘שרה אשתך‘‪ ,‬זיך צו פארענטפערן‪ ,‬ווייל‬ ‫דער באשעפער איז דאך געווען ביי אים מבקר חולה זיין‪ ,‬האט ער דאך סיי ווי‬ ‫וויאזוי מעגן זיי פרעגן בשלום אשה? דעריבער האבן זיי געזאגט אז מיר פרעגן‬ ‫נישט געקענט א‏ריינעמען די אורחים און לאזן די שכינה ווא‏רטן‪ .‬נאר צוליעב‬ ‫אויף שרה ‘אשתך‘ דיין פרוי‪ ,‬און דורכ‘ן מאן איז מותר שאילת שלום‪.‬‬ ‫דעם וואס דער באשעפער האט גרויס געמאכט די היץ כדי ער זאל זיך נישט‬ ‫(ספר ‘בנין דוד‘ לרבי מרדכי דוד זצ“ל אב“ד סוויסלאוויץ)‬ ‫בא‏מיהען מיט געסט‪ ,‬פון דעם האט אברהם אבינו פא‏רשטאנען אז די מצוה פון‬ ‫ויאמר שוב אשוב אליך כעת חיה והנה בן לשרה אשתך (וירא יח‪:‬י)‬ ‫הכנסת אורחים איז גרעסער פון קבלת פני השכינה‪ ,‬און דאס וואס די שכינה‬ ‫אייגענטליך טרעפט מען נישט אין פסוק אז דער מלאך איז צוריק געקומען‬ ‫איז ביי אים וועט אים נישט צוריק הא‏לטן פון דעם חיוב מקיים זיין די‏מצוה פון‬ ‫איבער‪-‬א‪-‬יאהר‪ ,‬ווען יצחק איז געבוירן געווארן‪ .‬נאר ס‘שטייט אין זוהר הק‘‬ ‫הכנסת אורחים‪.‬‬ ‫(חלק א‪:‬צח‪ ):‬אויפ‘ן פסוק “וירא והנה שלשה אנשים נצבים עליו“‪—,‬אז די דריי‬ ‫(הגה“ק משפיטיווקא זי“ע)‬ ‫מענטשן זענען געווען די בחינה פון די דריי אבות‪ ,‬אברהם יצחק און יעקב‪ .‬לויט‬ ‫ויאמרו אליו איה שרה אשתך ויאמר הנה באהל (וירא יח‪:‬ט)‬ ‫דעם קען מען זאגן‪ ,‬אז דער מלאך וואס האט געזאגט די בשורה אז יצחק וועט‬ ‫אייגענטליך איז דאס ווארט ‘אשתך‘ איבעריג ווייל די מלאכים האבן געזאגט‬ ‫געבוירן ווערן האט טאקע געהאט די נשמה פון יצחק‪ ,‬און דאס איז פשט אין‬ ‫‘שרה‘ האט דאך אברהם געוואוסט אז זיי פרעגן אויף זיין פרוי? נאר ס‘שטייט‬ ‫זיינע ווערטער‪“ :‬שוב אשוב אליך כעת חיה“‪—,‬איך וועל צוריק קומען אין א יאהר‪,‬‬ ‫אין די גמרא (קידושין ע‪ ,):‬שמואל האט דעזאגט אין שואלין בשלום אשה כלל‪,‬‬ ‫“והנה בן לשרה אשתך“‪—,‬און איך אליין וועל זיין די נשמה פון דיין זוהן יצחק!‬ ‫זאגט תוספות אז דאס וואס ס‘שטייט אין השוכר את הפועלים אויף ‘איה שרה‬ ‫(נר ישראל)‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ה‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬וואונדערליך‪...‬‬ ‫קליינע צדיקים‪ ,‬אבער גרויסע צדיקים האט פון די מלאכים גארנישט צוריק מידה און אויך טוישן איר נאטור‬ ‫•‬ ‫און זי וועט האבן א קינד‪( .‬כתב סופר)‬ ‫•‬ ‫פעהלט נישט קיין תיקון‪ .‬אין די צייט באקומען!“‪...‬‬ ‫דער אורח איז בעל הבית‪...‬‬ ‫•‬ ‫פון אברהם איז נישט געווען קליינע‬ ‫“אייגענע באקוועמליכקייט‪“...‬‬ ‫“געמאכט פלאץ‪“...‬‬ ‫צדיקים נאר גרויסע צדיקים‪ ,‬וואס‬ ‫והוא ישב פתח האהל כחם היום‬ ‫(וירא יח‪:‬ב)‬ ‫ויבאו אל ביתו ויעש להם‬ ‫דארפן נישט האבן א תיקון האט ער‬ ‫הרה“ק רבי יעקב דוד אמשינוב‬ ‫משתה ומצות אפה ויאכלו‬ ‫והוא עומד עליהם תחת העץ ויאכלו‪.‬‬ ‫(וירא יט‪:‬ג)‬ ‫דעריבער נישט געגעבן פיש ביי די (וירא יח ‪:‬ח)‬ ‫זי“ע האט געזאגט‪“ :‬ס‘שטייט אין‬ ‫סעודה‪( .‬ישמח משה זי‘‘ע)‬ ‫ווען הרה“ק רבי דוד‘ל לעלובער‬ ‫פסוק ‘והוא יושב פתח האוהל כחום‬ ‫די וועלט זאגט אז לוט איז‬ ‫זי“ע האט געהאט ביי זיך געסט‪,‬‬ ‫•‬ ‫היום‘‪ ,‬אברהם אבינו האט געלערנט‬ ‫אויך געווען א מכניס אורחים‪,‬‬ ‫נאר ער האט אריינגענומען געסט‬ ‫האט ער געגעסן און געטרונקען‬ ‫“אן אלטער פראבלעם‪“...‬‬ ‫א נייעם דרך אין הכנסת אורחים‪ ,‬ער‬ ‫פסח ביינאכט‪ ,‬ווען יעדער זוכט‬ ‫והוא עומד עליהם תחת העץ מיט די זעלבע מאס ווי זיי‪ ,‬זיי זאלן‬ ‫שטעלט זיך ביים טיהר‪ ,‬און מאכט‬ ‫זיך שפיהרן באקוועם און זיך נישט‬ ‫ויאכלו‪( .‬וירא יח ‪:‬ח)‬ ‫דעם אורח פאר‘ן בעל‪-‬הבית“‪( .‬בישישים‬ ‫צו האבן געסט ביים סדר נאכט‪,‬‬ ‫דארפסמאן‬ ‫תמימות‘דיגע‬ ‫א‬ ‫חכמה‪ ,‬עמ‘ קצא)‬ ‫אבער אברהם און שרה האבן‬ ‫שעהמן צו עסן צו די זעט‪ .‬אויף די‬ ‫האט זיך אמאהל באקלאגט פראגע‪ ,‬ווי אזוי ער באווייזט צו עסן‬ ‫•‬ ‫אריינגענומען געסט אין שטוב‬ ‫“נישט געוואלט מטריח זיין‬ ‫ערב פסח‪ ,‬ווען נישט יעדער זוכט‬ ‫דעמאלט מקיים צו זיין הכנסת‬ ‫אזוי פיהל‪ ,‬האט ער גע‘ענטפערט‪:‬‬ ‫“ווען איך האב געמאכט פלאץ אין‬ ‫מיט צופיהל ברכות‪“...‬‬ ‫מיין שטוב פאר די געסט‪ ,‬האב איך‬ ‫ואקחה פת לחם וסעדו לבכם אחר‬ ‫אורחים‪ ,‬און נאר אין אזא צייט‬ ‫אויך געמאכט פלאץ אין מיין מאגן‬ ‫תעבורו‪( .‬וירא יח‪:‬ה)‬ ‫ווען ס‘איז שווער אריינצונעמען‬ ‫פאר די געסט!“‪...‬‬ ‫מ‘קען ערקלעהרן בדרך צחות‪.‬‬ ‫געסט קען מען זעהן ווער ס‘מיינט‬ ‫לשם שמים און ווער ס‘מיינט זיין‬ ‫•‬ ‫שיטת היראים (עמוד היראה כד)‬ ‫אייגענע באקוועמליכקייט‪...‬‬ ‫“מדה כנגד מדה‪“...‬‬ ‫איז‪ :‬אז עסן אהן טרינקען דארף‬ ‫•‬ ‫ויאמרו אליו איה שרה אשתך‪...‬‬ ‫מען נישט בענטשן ברכת המזון‪.‬‬ ‫“לוט האט נאר אריין‬ ‫פאר‘ן הייליגער צדיק רבי משה (וירא יח‪:‬ט)‬ ‫אברהם האט געמיינט אז זיי זענען‬ ‫דארףא מ‘קען ערקלעהרן בדרך צחות‪ .‬גענומען חשובע מענטשן‪“...‬‬ ‫צבי פון סאווראן זי“ע‪ ,‬אז ווען‬ ‫שטאט‘ישער איד קומט אין‬ ‫אראבער‪ ,‬האט ער זיי נישט געוואלט‬ ‫באזונדער מטריח זיין‪ ,‬צו דארפן‬ ‫אריין‪ ,‬נעמט מען אים אויף שיין‪ ,‬לויט וואס חז“ל זאגן‪“ :‬אשה עיניה ויבואו שני המלאכים סדומה (וירא‬ ‫מאכן אסאך ברכות נישט ווי זיי‬ ‫צרה באורחים“‪ .‬ווייל ווען די יט‪:‬א)‬ ‫מ‘איז אים מכבד מיט עסן און‬ ‫זענען געוואוינט‪ ,‬האט ער געזאגט‬ ‫פארוואס זענען די מלאכים‬ ‫מלאכים האבן געזעהן ווי אברהם‬ ‫טרינקען‪ .‬אבער ווען א איד פון‬ ‫אז ער וועט זיי געבן עסן אהן‬ ‫געקומען צו לוט אין א עשטאלט‬ ‫איז זיי אזוי שיין מכבד און זיי‬ ‫דארף קומט אין די גרויסע שטאט‪,‬‬ ‫טרינקען‪ ,‬דעריבער שטייט ‘אחר‘‪,‬‬ ‫פון מלאכים‪ ,‬און צו אברהם זענען‬ ‫געגעבן ברייט צו עסן האבן זיי אים‬ ‫קוקט מען נישט אויף אים‪ ,‬קיינער‬ ‫נאענט‪ ,‬תעבורו‪ ,‬אז באלד נאכ‘ן עסן‬ ‫זיי געקומען אזוי ווי מענטשן? ווייל‬ ‫געפרעגט‪“ ,‬איה שרה אשתך“‪—,‬ווי‬ ‫נעמט אים נישט אויף?! האט אים‬ ‫וועט איר קענען אוועקגיין און נישט‬ ‫אברהם האט יעדן אריין גענומען אין‬ ‫איז דיין פרוי‪ ,‬מסתמא איז זי נישט‬ ‫דער צדיק בארוהאיגט מיט א‬ ‫דארפן בענטשן‪( .‬משך חכמה)‬ ‫שטוב אפילו גאר פשוטע מענטשן‪,‬‬ ‫אין שטוב‪ ,‬ווייל ווען יא וואלט זי‬ ‫דערפאר האבן זיי נישט געדארפט‬ ‫נישט געלאזט געבן אזויפיהל עסן‪.‬‬ ‫שמייכל און געזאגט‪“ ,‬דאס איז‬ ‫•‬ ‫קומען און געשטאלט ווי מלאכים‬ ‫האט זיי אברהם געזאגט‪“ :‬הנה‬ ‫שוין אן אלטער פראבלעם‪ ,‬ווען די‬ ‫“נאר גרויסע צדיקים ‪“...‬‬ ‫מלאכים זענען אראפ געקומען פון‬ ‫נאר ווי פשוט‘ע מענטשן‪ .‬אבער‬ ‫באוהל“‪—,‬זי איז אין שטוב‪ ,‬נאר‬ ‫ויקח חמאה וחלב ובן הבקר וירא‬ ‫הימל אויף אונזער וועלט‪ ,‬וואס‬ ‫יח‪:‬ח)‬ ‫לוט וואס האט נאר אריינגענומען‬ ‫זי פיהרט זיך קעגן די נאטור‪ ,‬און‬ ‫איז ווי פון א גרויסע שטאט צו א‬ ‫פארוואס האט אברהם נישט‬ ‫חשוב‘ע און וויכטיגע מענטשן‬ ‫געבט פאר די געסט אסאך צו עסן‪,‬‬ ‫דארף‪ ,‬האבן זיי ביי אברהם אבינו‬ ‫געגעבן פיש ביי די סעודה‪ .‬ס‘שטייט‬ ‫אין זיין שטוב‪ ,‬האבן זיי געדארפט‬ ‫ווייל ‏איך האב געזאגט “קמח“‪ ,‬און‬ ‫באקומען א גאר שיינע אויפנאמע‪,‬‬ ‫בכתבי האר‘‘י ז‘‘ל‪ ,‬אז דער עיקר‬ ‫קומען ווי מלאכים‪ ,‬חשובע מענטשן‪.‬‬ ‫זי האט געגעבן “סולת“‪ ...‬אויב אזוי‪,‬‬ ‫דאקעגן ווען משה רבינו איז ארויף‬ ‫כוונה ביי א סעודה איז מתקן צו זיין‬ ‫(הרה‘‘ק רבי לייב שרה‘ס זצו‘‘ל)‬ ‫האבן די מלאכים געענטפערט‪:‬‬ ‫אין הימל‪ ,‬האט ער געזאגט ‘לחם‬ ‫•••‬ ‫“שוב אשוב“‪—,‬וועט איר דער‬ ‫לא אכלתי ומים לא שתיתי“‘‪ ,‬ער‬ ‫די גלגולים‪ .‬און מערסטע צדיקים‬ ‫באשעפער באצאהלן מידה כנגד‬ ‫ווערן מגולגל אין פיש‪ ,‬וואס מיינט‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫וב‬ ‫תשפ“זר‬ ‫אֹוצ‬ ‫ָ‬ ‫ש ָּבת‬‫מיין ַ‬ ‫וירא‬ ‫ַ‬ ‫פ‘‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪...‬וואונדער פון די תורה‪...‬‬ ‫• אשת לוט‬ ‫• “אבימלך“ ו“פיכול“ אינו שם אדם!‬ ‫• התרת החגורה קודם אכילה‬ ‫ותבט אשתו מאחריו ותהי נציב מלח‪( .‬וירא‬ ‫ויאמר אבימלך ופיכול שר צבאו אל אברהם (וירא‬ ‫ואקחה פת לחם (וירא יח‪:‬ה)‬ ‫יט‪:‬כו)‬ ‫כא‪:‬כב)‪.‬‬ ‫רבינו הב“ח (או“ח סי‘ קנז) ברענגט די גמרא‬ ‫מיר לערנען אין די פרשה וועגן לוט‘ס ווייב‬ ‫דער נאנען פונעם מלכות איז געווען “אבימלך“‬ ‫(שבת ט‪ ):‬אז פאר‘ן עסן א סעודה דארף מען‬ ‫אז זי איז געווארן באשטראפט און געווארן א‬ ‫און נישט דער נאמען פונעם מענטש‪ .‬אזוי אויך‬ ‫אויפבינדן דעם גארטל‪ .‬און ער איז דאס מרמז דא‬ ‫שטיק זאלץ‪ ,‬אזוי ווי רש“י ערקלעהרט‪' :‬מיט‬ ‫“פרעה“ איז דער נאמען פונעם קעניגרייך אין מצרים‬ ‫אין פסוק “אקחה“‪ —,‬איז די ראשי תיבות למפרע‪:‬‬ ‫זאלץ האט זי געזונדיגט און מיט זאלץ איז זי‬ ‫אזוי ווי ‘אינפריא אימפרטו‘‪ .‬אויך “פיכול“ איז נישט‬ ‫ה‘תר ח‘גורה ק‘ודם א‘כילה‪“ .‬פת לחם“‪—,‬איז די‬ ‫באשטראפט געווארן‪ .‬לוט האט איר געזאגט זי‬ ‫געווען דער נאמען פונעם מענטש‪ ,‬נאר ווייל ער איז‬ ‫ראשי תיבות‪ :‬פ‘ן ת‘בוא ל‘ידי ח‘ולי מ‘עיים‪.‬‬ ‫זאל געבן אביסל זאלץ פאר די געסט‪ ,‬האט זי‬ ‫געווען געשטעלט אויפ‘ן מיליטער האט מען אים‬ ‫אויפן זעלבן שטייגער שרייבט הגה“ק רבי‬ ‫נישט געוואלט געבן‪...‬‬ ‫גערופן ‘פיכול‘‪ ,‬ווייל אלעס איז געטוען געווארן על‬ ‫יעקב חיים סופר זי“ע אינעם ספר ‘כף החיים‘‪,‬‬ ‫מיר טרעפן עטליכע שיטת וואס דער‬ ‫פיו‪( .‬רבינו יוסף בכור שור)‬ ‫דעם רמז אינעם ווארט “ואקחה“‪ ,‬וואס איז ראשי‬ ‫נאמען פון לוט‘ס ווייב איז געווען‪ :‬א‪ .‬טייל זאגן‬ ‫תיבות ו‘קודם א‘כילה ק‘שר ח‘גורך ה‘תר‪.‬‬ ‫אז איר נאמען איז געווען ‘עדית'‪( .‬פרקי דרבי‬ ‫• די בקשות פון אברהם אבינו‪...‬‬ ‫אליעזר פכ"ה)‪ .‬ב‪ .‬טייל זאגן אז איר נאמען איז‬ ‫ויאמר לא אשחית אם אמצא שם ארבצים‬ ‫געווען 'עירית'‪( .‬כך הגירסא ברמב"ן וברוקח)‪ .‬דער‬ ‫וחמשה (וירא יח‪:‬כח)‬ ‫בעל הטורים איז מוסיף‪ ,‬א רמז‪' .‬אשתו' (‪)707‬‬ ‫פארוואס ביי פינף און פערציג צדיקים האט‬ ‫איז בגימטריא 'היא עירית' (‪( )706‬מיט‘ן כולל)‬ ‫דער באשעפער געזאגט‪“ :‬לא אשחית“‪ ,‬און‬ ‫(‪ .)707‬ג‪ .‬טייל זאגן אז איר נאמען איז געווען‬ ‫ביי פערציג און דרייסיג האט דער באשעפער‬ ‫'מלח'‪( .‬ילקוט ראובני בשם ספר הפליאה דף לז)‪.‬‬ ‫געזאגט‪ :‬לא אעשה“? ווייל צוערשט האט אברהם‬ ‫א דבר חידוש שטייט אין 'תרגום ירושלמי'‬ ‫געבעהטן אויף פופציג צדיקים‪ ,‬צעהן צדיקים פאר‬ ‫ְ'וָהא ִהיא ַָקייָמא ַעמוּד ְֶד ַמלח ַעד ְזַמן ְֵדתיֵתי‬ ‫יעדער שטאט‪ .‬האט דער באשעפער געענטפערט‪:‬‬ ‫ְִת ָחיה ְֵדייחוּן ֵַמ ָתיא'‪—,‬לעתיד לבוא ביי תחיית‬ ‫• אברהם נתן לכל העוברים כל מה שביקשו‬ ‫“ונשאתי לכל המקום בעבורם“‪ .‬וויבאלד ס‘איז דא‬ ‫המתים‪ ,‬וועט דער שטיק זאלץ צוריק ווערן א‬ ‫א גאנץ מנין וועלן זיי אינגאנצן באשיצן זייער‬ ‫מענטש‪ ,‬דאס איז אשת לוט‪.‬‬ ‫ויטע אשל (כא‪:‬לג)‪.‬‬ ‫שטאט‪ .‬דערנאך האט ער געבעהטן אויף פינף‬ ‫מדרש‪‘ :‬אש“ל‘‪ ,‬א‘כילה‪ .‬ש‘כיבה‪ .‬לויה‪.‬‬ ‫און פערציג צדיקים‪ ,‬ניין צדיקים פאר יעדער‬ ‫ווי אזוי האט אבֿרהם געקענט מקיים זיין דעם‬ ‫אש“ל איז די זעלבע אותיות ווי ‘שא“ל‘‪ .‬אברהם‬ ‫שטאט‪ .‬האט דער באשעפער געענטפערט‪:‬‬ ‫“והעלהו שם לעולה“ (כב‪:‬ב)‪ ,‬אויב יצחק וועט‬ ‫שא“ל‪ ,‬האט יעדן אדורך גייער געפרעגט וואס ער‬ ‫“לא אשחית“‪ .‬בלויז פארדארבן וועל איך זיי‬ ‫האבן ַא‬ ‫אליין ארויפגיין אויפ‘ן מזבח? ָאבער מיר ָ‬ ‫דארף האבן און ער האט יעדן געגעבן וואס יענער‬ ‫נישט‪ ,‬אבער איך וועל זיי שטראפן מיט יסורים‬ ‫דין‪ ,‬אז ווען איינער איז געבונדן איז נישטא דער‬ ‫האט געבעהטן‪( .‬רבינו בחיי)‬ ‫און צרות‪ .‬ווייל ס‘איז נישטא קיין גאנצער מנין‬ ‫כלל פון “החי נושא את עצמו“‪ ,‬דערפאר האט‬ ‫• פארוואס אברהם האט געבונדן יצחק‪ ,‬פאר‘ן‬ ‫צדיקים אין יעדער שטאט‪.‬אבער ווען ער האט‬ ‫אברהם געבונדן יצחק איידער ער האט אים ארויף‬ ‫ארויפגעלייגן אויפ‘ן מזבח?‬ ‫געבעהטן אויף פערציג צדיקים‪ ,‬צעהן צדיקים‬ ‫געלייגט אויף די עקידה‪ ,‬כדי ער זאל קענען מקיים‬ ‫ויעקד את יצחק בנו וישם אתו על המזבח‬ ‫פאר פיהר שטעט‪ ,‬אדער אויף דרייסיג צדיקים‪,‬‬ ‫זיין דעם באפעהל פון “והעלהו שם לעולה“‪( .‬חידושי‬ ‫(וירא כב‪:‬ט)‬ ‫צעהן צדיקים פאר דריי שטעט‪ .‬דעמאלט האט‬ ‫מהרי“ל דיסקין זצ“ל)‬ ‫ֿארוואס האט אבֿרהם‬ ‫ָ‬ ‫ֿארשטיין פ‬ ‫מ‘דארף פ ַ‬ ‫דער באשעפער געענטפערט‪“ :‬לא אעשה“‪ ,‬איך‬ ‫• די הערנער פארטשעפעט אינעם בוים‬ ‫דערנאך אים אויפֿהייבן‬ ‫ָ‬ ‫געדארפֿט בינדן יצחק‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫וועל זיי איבערהויפט נישט שטראפן‪ ,‬אפילו‬ ‫והנה איל אחר נאחז בסבך בקרניו‪( ...‬וירא כב‪:‬יג)‬ ‫האט דאך אים געקענט בינדן‬ ‫אויפ‘ֿן מזבח‪ .‬ער ָ‬ ‫מיט יסורים‪ ,‬ווייל ס‘געפינען זיך א גאנצער מנין‬ ‫פארוואס זענען די הערנער פונעם ֵאיִל‬ ‫ווען ער אויפֿ‘ן מזבח‪ ,‬ער איז דאך געווען אן‬ ‫צדיקים אין יעדער שטאט‪ .‬דערנאך האט אברהם‬ ‫(ווידער) געווען פארטשעפעט אינעם בוים‪ .‬ווייל‬ ‫ערוואקסענער מענטש פֿון הונדערט זיבן און‬ ‫ַ‬ ‫געבעהטן אויף צוואנציג צדיקים‪ ,‬צעהן צדיקים‬ ‫די עקידה איז געווען יום כיפור‪ ,‬און מ‘טאהר‬ ‫דרייסיג יאהר‪ ,‬און איינעם פֿון זיבן הונדערט און‬ ‫פאר צוויי שטעט‪ .‬אדער אויף צעהן צדיקים‪ ,‬פאר‬ ‫דאך נישט פאנגען קיין בעל חי‪ ,‬אבער אז ס‘איז‬ ‫געדארפֿט אויפֿהייבן?‬ ‫ַ‬ ‫האט ער‬‫יאהר ַאלט ָ‬‫דרייסיק ָ‬ ‫איין שטאט‪ .‬האט דער באשעפער געענטפערט‪:‬‬ ‫געווען פארטשעפעט אינעם בוים‪ ,‬איז דאס כאילו‬ ‫נאר דער באשעפער האט באפוילן פאר אבֿרהם‪,‬‬ ‫“לא אשחית“‪ ,‬איך וועל זיי נישט פארדארבן‪,‬‬ ‫ס‘איז שוין געפאנגען‪ ,‬האט אברהם דאס געקענט‬ ‫“ויעקד את יצחק בנו וישם אתו על המזבח“‪ .‬און‬ ‫אבער יסורים וועלן זיי מוזן ליידן‪ ,‬וויבאלד די‬ ‫נעמען‪( .‬חידושי מהרי“ל דיסקין זצ“ל)‬ ‫האבן ַא דין “שהחי נושא את עצמו“‪—,‬דער‬ ‫מיר ָ‬ ‫מערהייט פון די פינף שטעט פארמאגן נישט קיין‬ ‫***‬ ‫טראגט זיך ַאליין‪( ,‬שבת צד)‪ .‬אויב אזוי‬ ‫לעבעדיגער ָ‬ ‫צדיקים‪( .‬דעת זקנים מבעלי התוס‘)‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫זב‬ ‫תשפ“זר‬ ‫אֹוצ‬ ‫ָ‬ ‫ש ָּבת‬‫מיין ַ‬ ‫וירא‬ ‫ַ‬ ‫פ‘‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‪ ...‬במשנת רבוה"ק מבעלזא‬ ‫ַמיין אוצר אוׂיף ִדי פַ ָ‬ ‫ּפאסט דאס פאר‘ן גרויסן בעל מכניס אורחים אברהם‬ ‫אז די ערשטע דברי תורה איז אויף די פסוקים אנהייב‬ ‫‪b‬‬ ‫אבינו צו זאגן‪“ :‬אחר תעברו“ [דערנאך זאלט איר‬ ‫אוועק גיין]‪ .‬וואס שטערט דאס אים‪ ,‬אויב די געסט‬ ‫פ‘ וירא בשם מרן מהר“ש מבעלזא זי“ע אזוי‪ :‬ווען‬ ‫אברהם האט דאס ערשטע מאהל געזעהן די מלאכים‬ ‫“כאטש שוויצן פאר‘ן באשעפער‪“...‬‬ ‫וועלן זיך אויפהאלטן ביים אים א לענגערע צייט?‬ ‫שטייט “והנה שלשה אנשים נצבים עליו“‪ ,‬ווייטער‬ ‫והוא יושב פתח האוהל כחום היום‪( ...‬וירא‬ ‫האט דער טאטע ז“ל‪[ ,‬כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע] אזוי‬ ‫שטייט‪“ ,‬וירא וירץ לקראתם“‪ ,‬דערנאך אין (פסוק‬ ‫יח‪:‬א)‬ ‫געענטפערט‪ :‬אברהם אבינו האט פארשטאנען‪ ,‬אז‬ ‫ח) שטייט “והא עומד עליהם“‪ .‬אין אנהייב זענען די‬ ‫הרה“ג ר‘ דוד מאיר ווייס זצ“ל‪ ,‬האט דערציילט‬ ‫אויב די דריי מענטשן האבן‬ ‫מלאכים געשטאנען “עליו“‪—,‬זיי זענען געווען אין א‬ ‫אז הרה“ג מסיסקא זצ“ל האט אמאהל באגעגנט כ“ק‬ ‫זיך ארויסגעלאזט אויפ‘ן וועג‬ ‫העכערע מדריגה פון אים‪ .‬און ווען ער האט אנגעהויבן‬ ‫מרן מהרי“ד זי“ע אין א קור ארט אין איירופא‪ ,‬ווען‬ ‫אין אזעלכע שווערע היצן‪,‬‬ ‫עוסק זיין אין די מצוה פון הכנסת אורחים איז אברהם‬ ‫דער וועטער איז געווען ווארעם און מרן זי“ע איז‬ ‫ווארשיינדליך איילן זיי זיך‬ ‫דעהויבן געווארן צו די מדריגה פון מלאכים אזוי ווי‬ ‫געגאנגען שפאצירן ווען ער איז געווען אנגעטוהן‬ ‫שטארק צו ערלעדיגן עפעס‬ ‫ס‘שטייט “לקראתם“‪ ,‬און נאכ‘ן זיי אריינגענומען אין‬ ‫מיט א אויבער מלבוש‪ .‬האט דער רב געפרעגט פון‬ ‫וויכטיג‪ ,‬און זיי קענען נישט‬ ‫שטוב און זיך באמיעהן פאר זיי‪ ,‬איז אברהם געשטיגן‬ ‫מרן זי“ע‪ :‬אנדערע מאכן זיך דא באקוועם‪ ,‬און דער‬ ‫ווארטן‪ ,‬ביז אברהם אבינו וועט‬ ‫צו א העכערע מדריגה אזוי ווי ס‘שטייט “והוא עומד‬ ‫רבי גייט ארויס מיט‘ן אויבער‬ ‫רעדן צו זיי פון אמונת ה‘ און‬ ‫עליהם“‪ .‬האט זיך מרן זי“ע אנגערופן און געזאגט‪:‬‬ ‫מלבוש?“‪ .‬האט אים מרן זי“ע‬ ‫בטחון‪ .‬האט ער געזאגט‪“ :‬אחר תעברו“‪ ,‬נאכ‘ן עסן‬ ‫ס‘איז טאקע זייער א שיין ווארט אבער דאס שטייט אין‬ ‫געענטפערט‪ :‬ס‘שטייט ביי‬ ‫מעגט איר באלד פארלאזן מיין הויז און איר מוזט‬ ‫מדרש רבה אויפ‘ן ארט (ב“ר מח‪:‬יד) און ווארשיינדליך‬ ‫אברהם (ח‪:‬א)‪“ :‬והוא יושב פתח‬ ‫נישט בלייבן צו הערן מיין דרשה‪ .‬מיט דעם האט מרן‬ ‫האט דאס דער זיידע ז“ל נאכגעזאגט בשם דעם מדרש‪,‬‬ ‫האהל כחום היום“‪ .‬וואס וויל די‬ ‫זי“ע מרמז געווען פאר‘ן טשעבינער רב זצ“ל‪ ,‬אז ער‬ ‫אבער דער וואס האט דאס געהערט האט נישט מדייק‬ ‫תורה זאגן? אברהם אבינו איז‬ ‫וועט נישט מוזן בלייבן זיצן לאנג‪ ,‬ווייל מ‘וועט זיך‬ ‫געווען און דאס געשריבן בשם דעם זיידן‪ .‬און דאס‬ ‫דאך געווען א חולה‪ ,‬און ער איז‬ ‫צואיילן מיט די סעודה‪.‬‬ ‫איז טאקע די סיבה פארוואס מ‘האט נישט געלאזט‬ ‫דאך פטור פון אלע מצוות? נאר‬ ‫‪b‬‬ ‫דרוקן די דברי תורה ווייל מ‘האט זיי נישט נאכגעשריבן‬ ‫אפילו די קענסט נישט מקיים זיין די מצוות‪ ,‬זאלסטו‬ ‫“מ‘זעהט פון וואס פאר א‬ ‫פונקטליך און נישט בשם אומרן‪( .‬מפי ספרים וסופרים)‬ ‫‪b‬‬ ‫לכל הפחות שוויצן פאר‘ן באשעפער“‪ .‬און מרן זי“ע‬ ‫שטוב דו קומסט‪“...‬‬ ‫האט אויסגעפיהרט און געזאגט‪“ :‬אז מ‘קומט אין‬ ‫“מ‘וועט זיך צואיילן‪“...‬‬ ‫באד‪ ,‬קען מען זיך דאך נישט פיהרן אזוי ווי אין שטוב‪.‬‬ ‫זאל מען לכל הפחות שוויצן פאר‘ן באשעפער“‪.‬‬ ‫ואקחה פת לחם וסעדו לבכם אחר תעברו‪ .‬ואל הבקר רץ אברהם ויקח בן בקר רך‬ ‫‪b‬‬ ‫וטוב‪...‬יוקח נא מעט מים (וירא יח‪:‬ד‪-‬ו)‬ ‫אין איינע פון די שבע ברכות טעג פון הגה“ק רבי‬ ‫(וירא יח‪:‬ה)‬ ‫ווען דער טשעבינער רב זצ“ל איז אנגעקומען‬ ‫“נישט געלאזט דרוקן די תורות‪“...‬‬ ‫ברוך‘ל דער “מקור ברוך“ פון סערט וויזניץ זצ“ל‪( ,‬די‬ ‫קיין ארץ ישראל‪ ,‬נאכ‘ן זיך וואלגערן זיך אין גלות‪-‬‬ ‫וישא עיניו וירא והנה שלשה אנשים‬ ‫חתונה איז געווען אין בעלזא מיט הרבנית העניא ע“ה)‪.‬‬ ‫רוסלאנד‪ ,‬נאך די צווייטע וועלט‪-‬קריג‪ ,‬האט כ“ק מרן‬ ‫נצבים עליו (וירא יח‪:‬ב)‬ ‫האט זיך פארוויקלט א שיחת‬ ‫מהר“א מבעלזא זי“ע געשיקט א שליחות מיט זיין‬ ‫הגה“ק רבי יוחנן זצוק“ל‪ ,‬דער זוהן פון הרה“ק‬ ‫צדיקים צווישן מרן מהרי“ד‬ ‫ברודער הגה“ק מבילגורייא זי“ע‪ ,‬אז ער [מרן זי“ע]‪,‬‬ ‫רבי פיניאלי אוסטילא זי“ע‪ ,‬האט דערציילט‪ :‬אמאהל‬ ‫מבעלזא זי“ע מיט‘ן מחותן דער‬ ‫וויל מאכן א סעודה לכבודו פונעם גרויס‘ן גאסט‪,‬‬ ‫האט איינער פון די בעלזער‬ ‫“אהבת ישראל“ פון וויזשניץ‬ ‫[צו זיין באפרייאונג און קומען קיין אר“י]‪ .‬האט דער‬ ‫משפחה וואס איז געווען‬ ‫זי“ע‪ .‬אינמיט‘ן שמועס האט‬ ‫טשעבינער רב צוריק געענטפערט אז ס‘טוהט אים‬ ‫געענגט אין פרנסה‪ ,‬געוואלט‬ ‫דער “אהבת ישראל“ געפרעגט‬ ‫זייער לייד אז ער וועט נישט קענען קומען‪ ,‬ווייל ער‬ ‫דרוקן כתבים פון דברי תורה‬ ‫פון מרן זי“ע‪ .‬ס‘שטייט אין פסוק‬ ‫וויל נישט באלעסטיגן זיין “בעל אכסניא“‪ ,‬וואס‬ ‫וחסידות פון אדמור“י בית‬ ‫(וירא יח‪:‬ו‪-‬ז) “וימהר אברהם האהלה‪...‬מהרי שלש‬ ‫וועט מוזן ווארטן אויף אים ביז ווען ער וועט צוריק‬ ‫בעלזא וואס זענען געשריבן‬ ‫סאים קמח סולת לושי ועשי עוגות‪ ,‬ואל הבקר רץ‬ ‫אהיים קומען פונעם טיש פון מרן זי“ע‪ ,‬וואס וועט‬ ‫געווארן דורך חסידים וואס‬ ‫אברהם ויקח בן בקר רך וטוב“‪ ,‬זאגט רש“י‪ :‬כדי צו‬ ‫שפעט ביינאכט‪ ...‬האט מרן‬ ‫זיך געוויס ענדיג‘ן גאנץ ּ‬ ‫האבן דאס געהערט‪ .‬האט‬ ‫געבן פאר די געסט‪ ,‬צו עסן דריי צינגען מיט חרדל‪—.‬‬ ‫זי“ע צוריק געשיקט זאגן‪ :‬אין פסוק (יח‪:‬ד) שטייט‪:‬‬ ‫ער געבעהטן רשות פון מרן מהרי“ד זי“ע‪ ,‬אויב ער‬ ‫אברהם אבינו האט געגעבן פאר די געסט אסאך צו‬ ‫אברהם אבינו האט געזאגט פאר די מלאכים‪“ :‬ואקחה‬ ‫קען דריקן די תורות? האט מרן זי“ע געהייסן ער זאל‬ ‫עסן‪ .‬אבער ביי וואסער שטייט אין פסוק‪“ :‬יוקח נא‬ ‫פת לחם וסעדו לבכם אחר תעברו“‪ .‬אייגענטליך‪ ,‬וואו‬ ‫אים ווייזן די כתבים מיט די דברי תורה וואס זענען‬ ‫>>>>>>>‬ ‫שוין געווען גרייט צום דרוקן‪ .‬האט מרן זי“ע געזעהן‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫ח‬ ‫ב‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫רשה‪ ...‬במשנת רבוה“ק מבעלזא‬ ‫ַמיין אוצר אוׂיף ִדי פַ ָ‬ ‫>>>>>>>‬ ‫בעסער פארשטיין‪ .‬ווען א איד שטייט אינדרויסן‬ ‫רבי הלל איבערגעגעבן פאר מרן זי“ע אז ער האט שוין‬ ‫מעט מים“—ער האט זיי געברענגט ווייניג וואסער?‬ ‫ביי די טיהר‪ ,‬און ס׳איז דא גרויסע קעלט און שניי‪,‬‬ ‫געגעסן‪ .‬ווען רבי העניך איז שפעטער אריינגעגאנגען‬ ‫האט דער חתן דער “מקור ברוך“ זיך אנגערופן און‬ ‫קען ער זיך‪ ,‬חס־וחלילה‪ ,‬פארקיהלן פון די קעלט‪,‬‬ ‫צו מרן זי“ע איבערגעבן די קוויטלעך‪ ,‬זאגט אים מרן‬ ‫געזאגט‪ .‬געוועהנליך ווען ס‘קומט אין שטאט א גאסט‬ ‫דעריבער דארף מען אים וואס שנעלער ארייננעמען‬ ‫זי“ע אז ער האט שטארק הנאה פון א שטיקל קדושת‬ ‫וואס מ‘קען אים נישט‪ ,‬און די שטאט מענטשן ווילן‬ ‫אין שטוב‪ ,‬אבער כביכול‪ ,‬דער באשעפער וועט נישט‬ ‫לוי (פ‘ וירא ד“ה‪ :‬ונבאר) אויפ‘ן מדרש (ב“ר מט‪:‬ז) אז‬ ‫מיט יענעם מקיים זיין מצות הכנסת אורחים‪ ,‬דארף‬ ‫געפרוירן ווערן פון די קעלט‪...‬״‬ ‫אברהם אבינו‪ ,‬נאכ‘ן געבן צו עסן פאר זיינע געסט‪,‬‬ ‫דער גאסטגעבער טראכטן פון צוויי זאכן‪“ :‬כבדהו‬ ‫‪b‬‬ ‫האט ער זיי געהייסן בענטשן‪ ,‬האבן זיי אים געוואלט‬ ‫וחשדהו“ (עי‘ מס‘ כלה רבה ט‘)‪ .‬האט אונז אברהם‬ ‫“א קריאת התורה וואס האט‬ ‫בענטשן‪ ,‬האט ער זיי געזאגט‪ ,‬האט איר דען פון מיינס‬ ‫געגעסן? איר דארפט בענטשן דעם באשפער וואס‬ ‫אבינו געלערנט אז דער “כבדהו“ דארף זיין מיט א‬ ‫געטוישט א בחור צום גוטן‪“...‬‬ ‫ברייט הארץ און דאס בעסטע‪ ,‬ווידער דער “חשדהו“‬ ‫האט באשאפן די וועלט! האבן זיי געבענטשט ברכת‬ ‫איז גענוג ווייניג און אביסל‪ .‬אזוי ווי מיר געפונען ביי‬ ‫המזון‪ .‬פרעגט דער ‘קדושת לוי‘‪ ,‬פארוואס האט ער זיי‬ ‫די הכנסת אורחים פון אברהם אבינו‪ ,‬עסן און טרינקען‬ ‫אל אראה במות הילד (וירא כא‪:‬טז)‬ ‫נישט געהייסן מאכן א ברכה ראשונה? ענטפערט דער‬ ‫וואס איז מצד “כבדהו“‪ ,‬האט אברהם געזעהן ס‘זאל זיין‬ ‫כ‘האב געהערט פון א חסידישער איד וואס אין‬ ‫‘קדושת לוי‘‪ ,‬אזוי ווי די געסט‬ ‫בשלימות‪ ,‬און זיי געגעבן אסאך צו עסן‪ .‬אבער וואסער‬ ‫זיינע בחור‘ישע יאהרן האט ער שטארק געגליטשט‬ ‫זענען געווען גוים עובדי עבודה‬ ‫זיך צו וואשן די פיס האט ער געהייסן “יוקח נא מעט‬ ‫ר“ל‪ ,‬און איז נישט געווען ווי ס‘דארף צו זיין‪ .‬זיין‬ ‫זרה‪ ,‬איז וויאזוי קען מען פון זיי‬ ‫מים“‪ .‬זאגט רש“י אז אברהם אבינו האט געמיינט אז זיי‬ ‫טאטע איז געווען א בעלזער חסיד‪ ,‬און ער איז‬ ‫בעהטן אז זיי זאלן בענטשן?‬ ‫זענען אראבער וואס ביקן זיך צו די שטויב פון די פיס‪,‬‬ ‫געפאהרן אויף ר“ה צו כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע‪ ,‬און‬ ‫(זעה פשט אין קדושת לוי)‪ .‬און‬ ‫און ער האט נישט געוואלט אריינברענען געצנדינער‬ ‫ער איז אויך מיטגעפאהרן מיט זיין טאטע‪ ,‬כאטש‬ ‫מרן זי“ע האט אויסגעפיהרט אז‬ ‫אין זיין שטוב‪ ,‬וואס איז געווען מצד “חשדהו“‪ ,‬האט‬ ‫ער איז נישט געווען אין א גוטן מצב‪ .‬דער בחור איז‬ ‫נאכדעם וואס זיי האבן געגעסן‬ ‫ער זיי דעריבער געגעבן ווייניג וואסער‪ .‬מרן מהרי“ד‬ ‫געשטאנען א גאנצן דאווענען אינדרויסן און נישט‬ ‫פון אברהם אבינו‘ס ברויט וואס איז געווען געמאכט‬ ‫זי“ע האט שטארק הנאה געהאט פון דעם געדאנק און‬ ‫אריינגעקומען אין ביהמ“ד‪ .‬אבער בשעת קריאת‬ ‫און געבאקן בקדושה‪ ,‬האט דאס אריינגעברענגט אין זיי‬ ‫געזאגט פאר‘ן חתן‪“ :‬מ‘זעהט אויף דיר פון וואס פאר‬ ‫התורה איז אים אויסגעקומען צו שטיין פונקט‬ ‫א קדושה‪ ,‬אז זיי האבן דערגרייכט א מדריגה צו קענען‬ ‫א שטוב דו קומסט‪ ,‬און אין וואס פאר א שטוב דו ביזט‬ ‫קעגן די צורה פון מרן מהרי“ד זי“ע‪ .‬דער בחור‬ ‫בענטשן‪ .‬רבי העניך האט גלייך פארשטאנען פארוואס‬ ‫אויפגעצויגן געווארן“‪.‬‬ ‫איז געשטאנען אינדרויסן ביים פענסטער פונעם‬ ‫מרן זי“ע זאגט אים דאס‪ ,‬האט ער זיך אנגערופן אז ער‬ ‫‪b‬‬ ‫שוהל‪ ,‬צוזאמען מיט אנדערע ליידאקעס‪ .‬די שוהל‬ ‫וויל עסן וויעטשערע מיט‘ן רבי‘ן‪ ,‬האט אים מרן זי“ע‬ ‫“נו‪ ,‬איר האט דאך געזאגט אז‬ ‫איר האט שוין געגעסן‪“.‬‬ ‫איז געווען גרויס און פוהל‪ .‬מיט דעם אלעם האט‬ ‫געענטפערט‪“ ,‬נו איר האט דאך געזאגט אז איר שוין‬ ‫דער בחור פון דארט געהערט דאס ליינען מפה‬ ‫געגעסן‪( “....‬מעשי חושב ‪ -‬ילקוט ישעי‘)‬ ‫קדשו‪ .‬ווען מרן זי“ע האט געליינט דעם פסוק ‘אל‬ ‫‪b‬‬ ‫“דער באשעפער וועט נישט‬ ‫אראה במות הילד‘ האט ער דאס געזאגט מיט אזא‬ ‫ואקחה פת לחם וסעדו לבכם לבכם‪...‬ויתן‬ ‫לפניהם ויאכלו (וירא יח‪:‬ה‪-‬ח)‬ ‫פארפרוירן ווערן‪“.‬‬ ‫לענגערן און טיפערן אופן‪ ,‬אז די ווערטער זענען‬ ‫טיעף אריינגעדרינגען אינעם בחור‘ס נפש אריין‪,‬‬ ‫הגה“צ רבי העניך פאדווא ז“ל‪ ,‬אב“ד לאנדאן‪ ,‬איז‬ ‫און אז די דאזיגע ווערטער וואס ער האט געהערט‬ ‫מאהל געקומען צו מרן מהר“א זי“ע קיין תל אביב‪,‬‬ ‫א‬ ‫ארויסקומען מפה קדשו‪ ,‬זענען אים אריין טיעף‬ ‫אם נא מצאתי חן בעיניך אל נא תעבור‬ ‫כדי איבערצוגעבן קוויטלעך וואס אידן פון די שטאט‬ ‫אין הארץ‪ .‬ער האט געשפיהרט אז דער בעלזער‬ ‫מעל עבדיך‪( ...‬וירא יח‪:‬ג)‬ ‫וויען וואס ער האט געקענט איידער די צווייטע‬ ‫רב האט אים דערמיט אין זין‪ .‬ס‘איז אים געווען‬ ‫הרה“ק רבי פיניאלע אוסטילא זצוק“ל הי“ד האט‬ ‫וועלט קריג‪ ,‬האבן מיט אים געשיקט‪( .‬רבי העניך איז‬ ‫א גוטער שטאך‪ .‬ס‘האט אים באנומען‪ ,‬און ס‘איז‬ ‫ליעב געהאט יעדן איד‪ .‬מ‘האט‬ ‫דעמאלט געווען זייער צובראכן צוליעב די פטירה פון‬ ‫אים אריין אין די ביינער‪ .‬ס‘האט אים אינגאנצן‬ ‫אים אמאהל געפרעגט‪ ,‬פארוואס‬ ‫זיין פרוי‪ ,‬א בעלזער אייניקל‪ ,‬און ס‘זענען געבליבן‬ ‫אפגעוואשן‪ .‬ער האט זיך צוריק געקעהרט צום‬ ‫זאגן חז״ל (שבת קכז‪ ).‬״גדולה‬ ‫קליינע יתומים אין שטוב) מרן זי“ע וואוסנדיג גוט‬ ‫גוטן וועג אויף אן וואונדערליכן אופן‪ .‬ער איז ממש‬ ‫הכנסת אורחים יותר מקבלת‬ ‫פון רבי העניך‘ס מצב‪ ,‬האט געבעהטן פונעם גבאי‘ן‬ ‫נתהפך געווארן צו אן אנדערער מענטש‪ ,‬ביז ער‬ ‫פני השכינה״‪—,‬א די מצוה פון‬ ‫הרה“ח רבי הלל ווינד ז“ל‪ ,‬ער זאל לאדענען רבי העניך‘ן‬ ‫איז אויפגעוואקסן און געווארן א געהארעוועטע‪,‬‬ ‫הכנסת אורחים איז גרעסער ווי‬ ‫צו עסן א וויעטשערע (נאכט מאהל) ביי מרן זי“ע אין‬ ‫געווייקטע‪ ,‬אמת‘ע חסידישער איד‪ .‬מפי כ“ק האדמו“ר‬ ‫מקבל זיין די שכינה? האט ר׳‬ ‫שטוב‪ .‬ווען רבי הלל האט געלאדענט רבי העניך אויף‬ ‫פיניעלע געענטפערט‪ :‬דא אין מראחמיסטריווקא זצ“ל ב‪.‬פ‪ .‬ששמע בעצמו את הסיפור מבעל המעשה‪.‬‬ ‫א וויעטעשרע ביי מרן זי“ע אין שטוב‪ .‬זאגט אים רבי‬ ‫‪b‬‬ ‫העניך אז ער האט שוין געגעסן אוויעטשערע‪ .‬האט רוסלאנד אין די קאלטע פראסטיגע טעג קען מען דאס‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫ט‬ ‫ב‬ ‫תשפ“זר‬ ‫אֹוצ‬ ‫ָ‬ ‫ש ָּבת‬‫מיין ַ‬ ‫וירא‬ ‫ַ‬ ‫פ‘‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר פון צדיקים און חסידים‪...‬‬ ‫איז באנומען געווארן פונעם רבי‘נס ברכה‪ ,‬און‬ ‫פונעם חסיד‪ .‬האט מען אזוי געטוען און דער חסיד‬ ‫‪E‬‬ ‫געזאגט‪“ :‬רבי‪ ,‬טוה איך דען א חסד מיט מיינע‬ ‫געסט? זיי באצאהלן דאך פאר אלעס וואס איך‬ ‫איז באפרייט געווארן פון די תפיסה‪.‬‬ ‫ווען מ‘האט געפרעגט פון הרה“ק רבי חיים‪,‬‬ ‫“דער מלאך רפאל האט געהיילט‬ ‫שטעל זיי צו‪ ...‬פארוואס קומט מיר אזא ברכה?“‬ ‫האט אים דער רבי געענטפערט מיט א שמייכל‪“ :‬דו‬ ‫געבסט פאר אידן א בעט זיך אפצורוהען‪ ,‬א דאך‬ ‫פארוואס ווען דער חסיד איז געקומען האט ער‬ ‫אים אנגעשריגן און מ‘האט אים איינגעזעצט‬ ‫אין תפיסה און אצינד האט ער געהייסן מערער‬ ‫און אים באפרייט פון תפיסה ‪“..‬‬ ‫איבערן קאפ‪ ,‬עסן און טרינקען מיט א ברייטקייט‪...‬‬ ‫זיין אין בית המשפט און דער חסיד איז באפרייט‬ ‫והנה שלשה אנשים נצבים אליו (וירא יח‪:‬ב)‬ ‫דאס איז דאך א געוואלדיגער חסד‪ ,‬אבער כדי דו‬ ‫געווארן? האט ער געענטפערט‪ :‬ביי לוט שטייט‬ ‫רש"י‪ :‬רפאל וואס האט געהיילט אברהם אבינו איז‬ ‫זאלסט קענען ווייטער אנהאלטן דאס אלעס צו‬ ‫אז מ‘האט נישט געקענט שיקן א באזונדערן מלאך‬ ‫אויך געגאנגען ראטעווען לוט‪.‬‬ ‫טוען‪ ,‬מוזטו דאך נעמען געלט דערפאר‪ ,‬אז נישט‬ ‫אים צו ראטעווען‪ ,‬נאר ווען דער מלאך רפאל איז‬ ‫הרה“ק רבי חיים פון אטיניא זצוק“ל (בעל‬ ‫וועסטו נאך ח“ו באנקראטירן‪.“...‬‬ ‫געקומען היילן אברהם אבינו האט מען אים אויך‬ ‫“נימוקי חיים“ “וטל חיים“) האט געהאט א‬ ‫‪E‬‬ ‫געשיקט צו ראטעווען לוט‪ ,‬ווייל דער מלאך רפאל‬ ‫חסיד א גרויסער עושר‪ ,‬וואס האט געלעבט‬ ‫“אל ין באדינט די געסט ‪“..‬‬ ‫גוט מיט‘ן פריץ‪ ,‬און דער פריץ פלעגט ביי אים‬ ‫בארגן גרויסע סכומים געלט און אים געגעבן‬ ‫דערויף א שטר חוב‪ .‬אמאהל ווען דער חסיד‬ ‫ואקחה פת לחם וסעדו לבכם‪( ...‬וירא יח‪:‬ה)‬ ‫איז געקומען צום פריץ איינמאנען געלט‪ ,‬איז‬ ‫אין א פראסטיגער ווינטער נאכט זענען צוויי‬ ‫דער פריץ געווען שיכור פון הוליען מיט זיינע‬ ‫דורכגייער אנגעקומען אין די שטאט קאזמיר מיד און‬ ‫חברים‪ ,‬און ווען ער האט געזעהן דעם חסיד‪,‬‬ ‫הונגעריג פון וועג‪ .‬די גאנצע שטאט איז שוין געווען‬ ‫האט ער אים גלייך באצאהלט‪ ,‬אבער פון גרויס‬ ‫איינגעזינקען אין א טיעפן שלאף‪ ,‬און אין די געדיכטע‬ ‫שיכורות האט ער נישט צוריק גענומען דעם‬ ‫פינסטערניש האט ארויסגעשיינט א לעכטיגקייט פון‬ ‫שטר חוב‪ .‬ווען דער חסיד האט דאס געזעהן‪,‬‬ ‫איין פענסטער‪ ,‬דאס איז געווען דאס הויז פון הרה“ק‬ ‫איש אויך ממונה אויף צו ראטעווען‪ .‬אזוי אויך דא‬ ‫האט ער ביי זיך געטראכט אז מסתמא וועט‬ ‫רבי יחזקאל פון קאזמיר זי“ע‪ .‬זיי האבן אנגעקלאפט‬ ‫איך האב געזעהן אז אויפ‘ן חסיד איז שורה דינים‬ ‫דער פריץ צוליעב‘ן שכרות נישט געדענקען‬ ‫אין די טיהר און דער רבי אליין האט זיי אריינגענומען‬ ‫צוליעב‘ן גרויסן חילול ה‘ וואס ער האט געמאכט‪,‬‬ ‫אז ער האט שוין באצאהלט דעם חוב‪ ,‬האט ער‬ ‫און באלד געלאפן ברענגען ווארעמע עסן‪ .‬דערנאך‬ ‫און איך האב גארנישט געקענט טוען‪ ,‬אבער אצינד‬ ‫עטליכע טעג שפעטער נאכאמאהל איינגעמאנט‬ ‫האט ער זיי אליין אנגעגרייט די געלעגערס צום‬ ‫ווען מ‘איז געקומען בעהטן א רפואה פאר די‬ ‫דעם חוב‪ .‬דער פריץ האט אבער געדענקט אז‬ ‫שלאפן‪ .‬אין דעם גערודער האט דער משמש זיך‬ ‫טאכטער און איך האב געדארפט ברענגען דעם‬ ‫ער האט שוין באצאהלט דעם חוב‪ ,‬ער האט‬ ‫ענדליך דערוועקט‪ .‬ארויסקוקנדיג פון זיין צימער‬ ‫מלאך רפאל איר צו היילן‪ ,‬האב איך שוין געבעהטן‬ ‫געברענט פון כעס‪ ,‬און געשריגן אויפ‘ן חסיד‬ ‫און זעהענדיג ווי דער רבי אליין באדינט געסט‪ ,‬איז‬ ‫אז דער מלאך זאל אויך ראטעווען דעם חסיד און‬ ‫דאס הייסט א גוטער פריינט‪ ,‬און ער האט אים‬ ‫ער געווען זיכער אז דאס זענען נישט קיין איינפאכע‬ ‫אים באפרייען פון די תפיסה‪( .‬נחלתנו)‬ ‫גערופן פאר א משפט אין געריכט הויז‪ .‬איז דער‬ ‫מענטשן נאר נשמות וואס זענען געקומען נעמען א‬ ‫‪E‬‬ ‫חסיד געפאהרן צו זיין רבי‘ן הרה“ק רבי חיים פון‬ ‫תיקון‪ ,‬און פון גרויס שרעק האט ער זיך נישט געקענט‬ ‫ריהרן פון ארט‪ .‬אינדערפרי ווען די געסט זענען זיך‬ ‫געגאנגען ווייטער זייער וועג‪ .‬ווען די חסידים האבן‬ ‫“נעמען געלט צו טוען וייטער חסד ‪“..‬‬ ‫איטיניא‪ .‬ווען דער רבי האט געהערט די מעשה‬ ‫האט ער אים אנגעשריגן פאר‘ן געפערליכן חילול‬ ‫ה‘ וואס ער האט געמאכט‪ .‬האט שוין דער חסיד‬ ‫זיך פארזאמלט צו דאווענען שחרית‪ ,‬האט דער‬ ‫אל נא תעבור מעל עבדיך‪( ...‬וירא יח‪:‬ג)‬ ‫פארשטאנען אז זיין מצב איז נישט גוט‪ .‬מ‘האט‬ ‫משמש זיי מיטגעטיילט די שרעקליכע נאכט וואס ער‬ ‫אמר רב יהודה אמר רב‪ :‬גדולה הכנסת אורחין‬ ‫אים געפונען שולדיג און פאר‘משפט אויף לאנגע‬ ‫האט מיטגעמאכט‪ ,‬ווי ער האט נישט געקענט שלאפן‬ ‫מהקבלת פני שכינה‪( .‬שבת קכז‪).‬‬ ‫יאהרן תפיסה‪ .‬ר“ל‪.‬‬ ‫ווען ער האט געזעהן די נשמות וואס דער רבי אליין‬ ‫דער שיניאווער רב זי“ע איז אמאהל געווען אויף‬ ‫ס‘איז אדורך א שטיק צייט און א טאכטער‬ ‫האט זיי באדינט‪ .‬הרה“ק רבי יחזקאל הערנדיג וואס‬ ‫אפרוה אין די קור שטאט קרעניץ‪ .‬איידער ער איז‬ ‫פונעם חסיד איז ל“ע נישט געזונט געווארן‪.‬‬ ‫דער משמש דערציילט‪ ,‬איז ארויס געקומען פון זיין‬ ‫אוועק געפאהרן‪ ,‬האט ער זיך געזעגנט מיט‘ן בעה“ב‪,‬‬ ‫איז די מאמע געקומען צו הרה“ק רבי חיים‬ ‫צימער און געזאגט‪“ :‬דיר האט זיך געדאכט אז נשמות‬ ‫און אים גאר ווארעם אנגעוואונטשן‪“ :‬אין זכות‬ ‫מזכיר זיין די טאכטער פאר א רפו“ש‪ .‬האט‬ ‫זענען געקומען בעהטן א תיקון פאר זיך‪ ,‬אבער די‬ ‫פונעם חסד; וואס דו ביסט מכניס אורח אזויפיהל‬ ‫הרה“ק רבי חיים געוואונטשן א רפו“ש‪,‬‬ ‫נשמות זענען געקומען פאר מיין תיקון‪ ,‬כדי צו מקיים‬ ‫אידן און דו שפייזט זיי‪ ,‬זאל דער באשעפער‬ ‫און אויך געזאגט אז ס‘איז אצינד די צייט‬ ‫זיין די מצוה פון הכנסת אורחים“‪( .‬מאמר יחוקאל)‬ ‫אומעטום דיר שענקען אסאך הצלחה“‪ .‬דער בעה“ב‬ ‫מ‘זאל באקעמפן אין בית המשפט קעגן די קלאגע‬ ‫>>>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫יב‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאוצָ ר פון צדיקים און חסידים‪...‬‬ ‫>>>>>>>‬ ‫טיש האט הרה“ק רבי יחזקאל געזאגט די פאלגנדע‬ ‫ער זאל איר געבן א מעסער! אינמיטן רעדן קומט צו‬ ‫‪E‬‬ ‫דברי תורה‪ :‬אין אונזער פרשה‪ ,‬נאך ‘עקידת יצחק‘‬ ‫שטייט “ויהי אחר הדברים האלה ויוגד לאברהם הנה‬ ‫ילדה מלכה“‪...‬זאגט רש“י‪ :‬ווען אברהם איז צוריק‬ ‫א פארשאלטענער דייטש און מיט צארן פרעגט ער‪,‬‬ ‫וואס זענען די געשרייען‪ .‬ווען מ‘האט אים געזאגט אז‬ ‫די פרוי וויל א מעסער זיך צו הרג‘ענען‪ ,‬האט ער מיט‬ ‫“צו טוען די מצוה אל ין!“‬ ‫געקומען פון הר המורי‘ האט ער געטראכט אויב‬ ‫א סארקאסטישן שמייכל געענטפערט זייער גוט! און‬ ‫ואל הבקר רץ אברהם ויתן אל הנער (וירא יח‪:‬ז)‬ ‫מ‘וואלט גע‘שחט‘ן מיין זוהן וואלט ער געשטארבן‬ ‫ער נעמט ארויס פון זיין טאש א שארף מעסער און‬ ‫רש“י‪ :‬אל הנער דאס איז ישמעאל‪ ,‬אים מחנך צו‬ ‫אהן קיין קינדער‪ ...‬און איך וואלט אים געדארפט‬ ‫דערלאנגט איר‪ .‬אבער צו יעדן‘ס איבערראשונג נעמט‬ ‫זיין צו מצוות‪.‬‬ ‫חתונה מאכן מיט איינע פון די טעכטער פון ענר‬ ‫די פרוי ארויס א ניי געבוירן קינד פון אונטער איר שויס‪,‬‬ ‫ספר “זכר חיים“ פרעגט פארוואס איז פריער‬ ‫אשכול און ממרא“‪ .‬האט דער באשעפער אים געזאגט‬ ‫און האלטנ‘דיג דאס מעסער אין האנט האט זי געמל‘ט‬ ‫אברהם אליין געלאפן און דערנאך האט ער דאס‬ ‫די בשורה‪ ,‬אז ס‘איז געבוירן געווארן רבקה‪ ,‬די בת‬ ‫דאס קינד‪ ,‬פארנט פון אלע אנוועזענדע‪ .‬און אינמיט‘ן‬ ‫איבערגעגעבן פאר ישמעאל? מ‘דערציילט אז דער‬ ‫זוג פון יצחק‪ ,‬און דאס איז פשט פון “אחרי הדברים‬ ‫באנדאזשירן דאס פיצל קינד‪ ,‬הויבט זי אויף איהרע‬ ‫“אמרי אמת“ פון גור איז אמאהל געזיצן ביי א סעודה‬ ‫האלה“‪ ,‬נאך די הרהורים וואס ער האט געהאט ביי‬ ‫אויגן צום הימל און מיט א הארץ רייסענדע שטימע‬ ‫מיט זיין אייניקל‪ ,‬און ביי ברכת המזון האט זיך דער‬ ‫די עקידה‪ .‬דארף מען פארשטיין די כוונה פון רש“י‪:‬‬ ‫“אמרי אמת“ אויפגעהויבן און אליין געברענגט מים‬ ‫קען דען זיין‪ ,‬אז נאכ‘ן ביישטיין אזא גרויסער נסיון‬ ‫אחרונים‪ .‬האט אים די רעבעצין געפרעגט פארוואס‬ ‫זאל אברהם אבינו האבן געטראכט אזעלכע מחשבות‪,‬‬ ‫ער האט נישט געבעהטן פונעם אייניקל ער זאל‬ ‫וואס וואלט געווען ווען‪ ...‬ווי קומט בכלל אז אזא‬ ‫ברענגען מים אחרונים‪ ,‬כדי אים מחנך צו זיין צו‬ ‫צדיק זאל טראכטן אזעלכע מחשבות? נאר די כוונה‬ ‫מצוות? האט דער “אמרי אמת“ געענטפערט‪ :‬איך‬ ‫איז אזוי‪ :‬ווען אברהם אבינו איז צוריק געקומען‬ ‫האב אים געוואלט מחנך זיין מיט די מדה אז דאס‬ ‫פון די עקידה‪ ,‬האט ער געהאט צער פארוואס ער‬ ‫וואס מ‘קען אליין טוען אהן מטריח זיין יענעם זאל‬ ‫האט נישט דורכגעפיהרט די עקידה‪ ,‬און אז ער‬ ‫מען טוען אליין‪ .‬לויט דעם קומט אויס אז אברהם‬ ‫איז שולדיג דערין‪ ,‬ווייל דער באשעפער האט אים‬ ‫זאגט זי‪“ :‬רבונו של עולם האסט מיר געגעבן א זוהן‪,‬‬ ‫האט געוואלט מחנך זיין ישמעאל מיט די צוויי זאכן‪,‬‬ ‫געזאגט “כי ביצחק יקרא לך זרע“‪ ,‬און דערפאר האט‬ ‫איך וועל אים נישט קענען אויפהאדעווען‪ ,‬לפחות‬ ‫פריער איז אברהם אליין געלאפן‪ ,‬מיט דעם האט ער‬ ‫ער אים נישט געקענט שחט‘ן‪ ,‬אבער אויב ער וואלט‬ ‫געב איך אים דיר צוריק א איד“‪ .‬דער דייטש מיט זיינע‬ ‫אים געלערנט נישט מטריח צו זיין אנדערע‪ ,‬דערנאך‬ ‫אים חתונה געמאכט פריער און ער וואלט געהאט‬ ‫מערדערישע אויגן האט געשוימט פון כעס‪ ,‬און אויפ‘ן‬ ‫האט ער געגעבן פאר ישמעאל ער זאל ענדיגן די מצוה‪,‬‬ ‫קינדער‪ ,‬וואלט ער אפשר יא געקענט דורכפיהרן‬ ‫ארט קאלטבלוטיג אומגעברענגט דאס קינד על קידוש‬ ‫כדי אים צו לערנען צו טוען די מצוה אליין‪ ,‬ער האט‬ ‫דעם באפעהל פון “והעלהו לעולה“‪ .‬פון די דאזיגע‬ ‫ה‘ הי“ד‪ ,‬און די מאמע האט מען אוועק געפיהרט‪.‬‬ ‫אים געגעבן צוויי ביישפיעלן פון חינוך‪( .‬במדבר יהודה)‬ ‫מחשבה איז אברהם אבינו געווארן צעבראכן און‬ ‫ס‘איז אוודאי אוממעגליך צו באגרייפן דאס מסירות‬ ‫‪E‬‬ ‫ער האט אנגעהויבן מהרהר זיין בתשובה‪ .‬און ווען‬ ‫דער באשעפער האט געזעהן זיין צער‪ ,‬האט ער‬ ‫אים אנגעזאגט די בשורה‪ ,‬אז דער זיווג פון יצחק‬ ‫נפש פון אידן אין אלע דורות מקיים צו זיין די דאזיגע‬ ‫הייליגע מצוה‪.‬‬ ‫[נ‪.‬ב‪ .‬האדמו“ר מבלאזוב ריביטיטש שליט“א האט‬ ‫“א מסירת נפש פון א מאמע? ‪“..‬‬ ‫איז ערשט אצינד געבוירן געווארן‪ ,‬אזוי אז ער האט‬ ‫וימל אברהם את יצחק בנו בן שמונת ימים דערציילט פאר כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א‪( ,‬בשנת תשפ“ה)‬ ‫אז דער זיידע האדמו“ר מבלאזוב האט נישט געוואוסט אז‬ ‫סייווי נישט געקענט חתונה מאכן יצחק פריער ווייל‬ ‫די פרוי האט שפעטער בחסדי ה‘ איבערגעלעבט די קריג]‪.‬‬ ‫כאשר צוה אותו אלקים (וירא כא‪:‬ד)‬ ‫זיין זיווג איז נאכנישט געהאט געבוירן געווארן‪ ,‬און‬ ‫דער בלאזובער רבי הגה“ק רבי ישראל שפירא‬ ‫‪E‬‬ ‫זצ“ל האט דערציילט א מורא‘דיגע מעשה‪ ,‬וואס האט‬ ‫“ וי אזוי האבן מיר געלערנט די רש“י ביז איצט? ‪“..‬‬ ‫דערמיט האט זיך אברהם אבינו בארואיגט‪ ,‬אז ער‬ ‫האט יא געטוען די מצוה בשלימות‪ ,‬ווייל דאס איז‬ ‫זיך אפגעשפיהלט ביי די צווייטע וועלט קריג‪ ,‬דער‬ ‫טאקע געווען דער ציווי “והעלהו לעולה“‪ ,‬אים מעלה‬ ‫רבי האט זיך געפונען אין אן ארבעט‘ס לאגער‪ ,‬ווען‬ ‫זיין און תיכף צוריק אראפנעמען‪ ,‬און נישט מער‪ .‬די‬ ‫אינמיטן די שווערע ארבעט‪ ,‬קומט פלוצלינג צו אים‬ ‫ויהי אחר הדברים האלה ויוגד לאברהם‬ ‫צדיקים זענען שטארק נתפעל געווארן פון די תורה‪,‬‬ ‫א אידישע פרוי און בעהט ער זאל איר געבן א מעסער‪.‬‬ ‫הנה ילדה מלכה (וירא כב‪:‬כ)‬ ‫און הרה“ק משידלאווצא האט זיך אנגערופן מיט‬ ‫דער רבי האט געמיינט אז אפשר וויל זי זיך נעמען‬ ‫שבת קודש פ‘ וירא שנת תר“י‪ ,‬זענען געווען ביים‬ ‫התפעלות‪“:‬איך קען נישט פארשטיין‪ ,‬וויאזוי האבן‬ ‫דאס לעבן ר“ל‪ ,‬צוליעב‘ן ביטערן און פארלוירענעם‬ ‫זיידן הרה“ק רבי יחזקאל פון קאזמיר זצ“ל דריי צדיקים‬ ‫מיר געלערנט ביז אצינד די רש“י‪ ,‬מ‘קען דאך נישט‬ ‫צושטאנד‪ ,‬האט ער איר אנגעהויבן צו טרייסטן און‬ ‫מפורסמים פון פוילן‪ :‬הרה“ק רבי דוד נתן משידלאווצא‬ ‫אנדערש לערנען ווי דער אמת‘ער פשט וואס מיר‬ ‫ערקלעהרן אז מ‘טאהר זיך אליין נישט נעמען דאס‬ ‫זצ“ל‪ .‬הרה“ק רבי ישראל יצחק מראדאשיץ זצ“ל און‬ ‫האבן יעצט געהערט‪“( .‬דברי ישראל“ מאדזיץ)‬ ‫לעבן און אז בעזרת ה‘ וועלן נאך קומען גוטע טעג‪.‬‬ ‫הרה“ק רבי עמנואל מפשעדבורז‪ .‬שבת קודש ביים‬ ‫‪E‬‬ ‫אבער זי האלט זיך ביי איר‘ס און שרייט‪ ,‬א מעסער!‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫יא‬ ‫ב‬ ‫תשפ“זר‬ ‫אֹוצ‬ ‫ָ‬ ‫ש ָּבת‬‫מיין ַ‬ ‫וירא‬ ‫ַ‬ ‫פ‘‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬וואס די תורה לערנט אונז‪ ...‬פרשת העקידה‬ ‫• דער באדייט פונעם דריטן “יחדיו“‬ ‫פארשטיין ביז ווי ווייט ס‘גרייכט די עבודה פון דינען‬ ‫זאגן פרשת העקידה‬ ‫דעם באשעפער‪ .‬אברהם אבינו ע“ה האט זיך געפרייט‬ ‫ווען רש“י‘ס אייניקל‪ ,‬דער ‘רבינו תם‘‪ ,‬איז געווען א‬ ‫צו שחט‘ן פאר אן עולה זיין איינציגן זוהן‪ ,‬וועמען ער‬ ‫אידישע קינדער זאגן יעדן טאג אינדערפרי ביים‬ ‫קליין אינגל פון אכט יאהר‪ ,‬האט ער געפרעגט פונעם‬ ‫האט ליעב געהאט מער ווי זיך אליין‪ ,‬און יצחק‪ ,‬וואס‬ ‫דאווענען די פרשה פון “עקידת יצחק“‪ ,‬וואס מיר‬ ‫זיידן‪ :‬אין די פרשה פון “עקידת יצחק“ שטייט געשריבן‬ ‫לערנען די וואך אין די פרשה‪ .‬אויף דעם נסיון איז ווי‬ ‫איז געווען ‪ 37‬יאהר אלט‪ ,‬האט דאס אנגענומען מיט א‬ ‫דריי מאהל דאס ווארט “יחדיו“‪ .‬איין מאהל אין אנהייב‬ ‫באקאנט‪ ,‬געבויט דער יסוד הקיום פונעם כלל ישראל‪,‬‬ ‫גאנצען רצון‏לעבודת ה‘‪ ,‬זאל דער וואס זאגט די פרשת‬ ‫(כב‪:‬ו)‪“ :‬ויקח אברהם את עצי העולה‪...‬וילכו שניהם‬ ‫דעם חלק פון האבן מסירות נפש פאר‘ן באשעפער‪,‬‬ ‫העקידה קרעכצן אויף זיין קורצע השגה אין עבודה און‬ ‫יחדיו“—און דו‪ ,‬טייערער זיידע‪ ,‬האסט ערקלעהרט‪:‬‬ ‫און אויך איז דאס געבליבן א לימוד זכות ומליצה‬ ‫כאטש אברהם אבינו האט געוואוסט אז ער גייט שחט‘ן‬ ‫זיך מתחזק זיין אויף ווייטער‪.‬‏אויך איז דאס געברענגט‬ ‫אין ביאור הגר“א (או“ח ‏סי‘ א)‪ ,‬אזוי שטייט אויך אין‬ ‫ישרה פאר אידן אויף לדורות עולם‪“ ,‬רבונו של עולם‪,‬‬ ‫זיין איינציגן זוהן‪ ,‬דאך איז ער געגאנגען מיט די זעלבע‬ ‫כמו שכבש אברהם אבינו את רחמיו לעשות את רצונך‬ ‫שמחה און חשק ווי יצחק‪ ,‬וואס האט נישט געוואוסט‬ ‫ספר ‘מגן גיבורים‘ (אלף המגן‪ ,‬או“ח סי‘ א‘ סק“ט)‪.‬‬ ‫‏אין ‘סדר היום‘ (סדר תפלת שבת)‪ ,‬ווען ער רעדט‬ ‫בלבב שלם‪ ,‬כן יכבשו רחמיך את כעסך מעלינו“‪.‬‬ ‫אז מ‘גייט אים שחט‘ן‪ .‬זיי זענען ביידע געגאנגען מיט‘ן‬ ‫וועגן פרשת העקידה‪ ,‬שרייבט ער אזוי‪ :‬ער זאל‬ ‫‏אין ספרים הק‘ ווערן געברענגט פארשידענע‬ ‫זעלבן געדאנק‪ .‬ווייטער אין פסוק (כב‪:‬ח) שטייט‪:‬‬ ‫ענינים‪ ,‬טעמים און סגולות‪ ,‬איבער‘ן חשיבות און‬ ‫“ויאמר אברהם אלקים יראה לו השה לעולה בני‪,‬‬ ‫וילכו שניהם יחדיו“‪ ,‬האסטו זיידע ווידער ערקלעהרט‪:‬‬ ‫גרויסקייט צו זאגן טעגליך די פרשת העקידה‪.‬‬ ‫כאטש יצחק האט שוין געוואוסט אז מ‘גייט אים‬ ‫פאלגענד ברענגען מיר ענינים פון פרשת העקידה‬ ‫גענומען פון די ספרי הפוסקים און ספרי רבותינו‬ ‫שחט‘ן‪ ,‬דאך איז ער געגאנגען מיט די זעלבע שמחה‬ ‫און חשק ווי פריער‪ ,‬און ביידע זענען ווייטער געגאנגען‬ ‫פרשת‬ ‫הק‘ אשר מפיהם אנו חיים איבער די מנהגים פון‬ ‫אינאיינעם מיט‘ן זעלבן געדאנק‪ .‬אבער ביים דריטן‬ ‫העקידה‬ ‫פרשת העקידה‪.‬‬ ‫מאהל‪ ,‬צוריק קומענדיג פון די עקידה‪ ,‬שטייט ווידער‬ ‫‏מעורר זיין זכות אבות‬ ‫“יחדיו“ (כב‪:‬יט)‪“ :‬וישב אברהם אל נעריו‪ ,‬ויקומו וילכו‬ ‫יחדיו“‪ —,‬דארט האסטו‪ ,‬זיידע‪ ,‬גארנישט ערקלעהרט‪.‬‬ ‫אין טור (או“ח סי‘ א ס“ה) שטייט “וטוב לומר‬ ‫אנהייבן מיט די פרשת העקידה‪ ,‬ווייל מיר האבן היינט‬ ‫פרשת העקידה“‪ .‬זאגט דער באר היטב (סק“ט)‪‘ :‬קודם‬ ‫וואס קומט אונז יענער “יחדיו“ צו לערנען?‬ ‫נישט אויף וואס זיך צו פארלאזן‪ ,‬נאר אויפ‘ן זכות פון‬ ‫הקרבנות‘‪—,‬מ‘זאל זאגן די פרשת עקידה פאר די‬ ‫האט דער זיידע מיט א שמייכל געענטפערט‪:‬‬ ‫אונזערע אבות הקדמונים‪ ,‬און דאס האלט אונז אין‬ ‫פרשה פון קרבנות‪.‬‬ ‫“טייערע אייניקל‪ ,‬דאס האב איך איבערגעלאזט פאר‬ ‫גלות‪ ,‬און וויבאלד דער ענין פון די עקידה איז געווען‬ ‫דער ‘בית יוסף‘ (או“ח סי‘ א) זאגט‪ :‬די פרשת‬ ‫דיר צו ערקלעהרן‪ ,‬און לאמיר הערן פון דיר וואס‬ ‫דער דריטער “יחדיו“ מיינט? האט דאס אייניקל‪ ,‬דער‬ ‫זייער גרויס‪ ,‬סיי מצד העוקד [אברהם אבינו] און סיי‬ ‫העקידה איז כדי צו דערמאנען דעם זכות אבות פאר‘ן‬ ‫‘רבינו תם‘‪ ,‬ערקלעהרט אזוי‪ :‬די תורה לערנט אונז‬ ‫מצד הנעקד [יצחק אבינו]‪ ,‬ביז דער באשעפער האט‬ ‫באשעפער‪ ,‬און אויך מכניע צו זיין דעם יצר הרע צו‬ ‫א געוואלדיגער מוסר און א וועג אין עבודת ה‘‪ .‬נאך‬ ‫צוגעזאגט פאר אידן אז אינעם יום הדין‪ ,‬ווען אידן‬ ‫קענען דינען דעם באשעפער‪ ,‬אזוי ווי יצחק האט זיך‬ ‫די גרויסע עבודה און נסיון פון עקידת יצחק‪ ,‬ווען‬ ‫שטייען בצער קעגן די מקטרגים און די וואס זוכן אויף‬ ‫מוסר נפש געווען‪.‬‬ ‫אלע מלאכים האבן געטומלט און געציטערט פון די‬ ‫אונז שלעכט‘ס‪ ,‬אויב וועלן מיר דערמאנען עקידת‬ ‫דער מגן אברהם (או“ח סי‘ א סק“ז) ברענגט בשם‬ ‫געוואלדיגע מסירות נפש פון אברהם און יצחק‪ ,‬וואס‬ ‫יצחק וועט מען נישט דארפן מער ציטערן פון קיין‬ ‫‘רבינו בחיי‘ (פ‘ צו)‪ :‬ס‘איז נישט גענוג וואס מ‘זאגט‬ ‫זייער זכות באשיצט אונז ביז‘ן היינטיגן טאג‪ ,‬האבן זיי‬ ‫שום ענין וכו‘‪ ,‬און אפילו דער ענין פון די עקידה דארף‬ ‫די פרשת העקידה נאר מ‘דארף דאס טייטשן און‬ ‫נישט געשפיהרט ביי זיך קיין מינדעסטע שטאלצקייט‬ ‫מען נישט דערמאנען‪ ,‬נאר מיר זאלן בלאזן שופר‪ ,‬און‬ ‫פארשטיין‪ ,‬און אנערקענען די נפלאות ה‘‪.‬‬ ‫און צופרידנהייט פון וואס זיי האבן געטוען‪ ,‬נאר זיי‬ ‫דער שופר וועט דערמאנען דעם שופר פונעם איל‪,‬‬ ‫סידור ‘יעב“ץ‘ שרייבט‪ :‬די פרשה פון עקידה און‬ ‫זענען געגאנגן “יחדיו“‪ ,‬אינאיינעם‪ ,‬מיט די זעלבע‬ ‫און דאס וועט דערמאנען יצחק‪ ,‬און יצחק דערמאנט‬ ‫קרבנות דארף מען מסדר זיין אין שוהל‪ ,‬וואס איז‬ ‫געדאנקען ווי אליעזר און ישמעאל‪ ,‬וואס האבן‬ ‫די עקידה‪ ,‬און דער באשעפער ווערט דורכדעם פוהל‬ ‫דער מקדש מעט אין אונזער גלות‪ ,‬אויפ‘ן שטייגער‬ ‫גארנישט געוואוסט און געטראכט אז עפעס איז דא‬ ‫מיט רחמים אויפ‘ן גאנצן אידישן פאלק‪‘ ,‬אין שטן ואין‬ ‫פארגעקומען‪ ,‬אזוי אויך זענען אברהם און יצחק אהיים‬ ‫ווי מ‘פלעגט דערמאנען זכות אבות‪ ,‬איידער מ‘האט‬ ‫פגע רע‘‪—,‬וואס זאל קענען בייקומען אידן‪ ,‬דעריבער‬ ‫גע‘שחט‘ן דעם תמיד של שחר‪ ,‬ווי מיר לערנען אין‬ ‫געגאנגען‪ ,‬און גארנישט געטראכט אז זיי האבן געטוען‬ ‫איז פאסיג יעדן טאג צו דערמאנען דעם ענין פון די‬ ‫עפעס אויסער געווענדליך‪ .‬נאר‪“ ,‬עם החמור“—זיי‬ ‫די משנה (יומא פ“ג מ“א) מ‘האט געזאגט ‘האיר‬ ‫עקידה‪ ,‬איידער מיר זאגן אונזערע תפילות‪ ,‬כדי דער‬ ‫המזרח עד שבחברון‘‪ ,‬כדי צו דערמאנען דעם זכות‬ ‫זענען געגאנגען מיט די זעלבע געדאנקן ווי דער אייזל‪,‬‬ ‫באשעפער אין הימל זאל ווערן פוהל מיט רחמנות אויף‬ ‫פון די ישיני חברון‪ ,‬און אויך האט מען צוגעבינדן‬ ‫אהן קיין ברעקל גאוה‪ ...‬ווען דער זיידע האט געהערט‬ ‫אונז‪ ,‬און אהננעמען אונזערע תפילות און געבעהט מיט‬ ‫‏דעם טלה‪( ,‬תמיד פ“ד מ“א) אלס זכר פון עקידת‬ ‫דעם פשט‪ ,‬איז ער געווארן זייער איבעראשט און אים‬ ‫דערבארעמקייט‪ .‬א בעל נפש זאל דאס נישט מבטל‬ ‫יצחק און זיין ֵאיל‪.‬‬ ‫געגעבן א קיש אויפ‘ן שטערן זאגנ‘דיג‪“ :‬גוט האסטו‬ ‫צוגעטראפן‪ ,‬מיין טייערער אייניקל‪ .‬איך קען נישט‬ ‫מאכן פאר קיין שום ענין‪ ,‬ווייל ס‘ברענגט אסאך גוטס‬ ‫‏זאגט דער יעב“ץ‪ ,‬מ‘זאל זאגן די פרשת העקידה‬ ‫טרעפן א בעסערע פשט פון דעם!“‬ ‫פאר אים און פאר אלע אידן‪.‬‬ ‫מיט די טראפן און מיט א געוואלדיגע כוונה‪ ,‬און‬ ‫>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫יב‬ ‫ב‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬וואס די תורה לערנט אונז‪ ...‬פרשת העקידה‬ ‫>>>>>‬ ‫זצ“ל ‪ ,‬וואס האט דאס מקבל געווען פון זיין רבי‘ן דער‬ ‫• “רבונו של עולם כמו שכבש אבינו את‬ ‫אר“י הק‘ זי“ע‪.‬‬ ‫נאך א טעם שטייט אין ‘סדר היום‘ פארוואס‬ ‫רחמיו‪“...‬‬ ‫מ‘זאל זאגן יעדן טאג פרשת העקידה‪ ,‬וויבאלד אין‬ ‫זכות פון‏די עקידה האט דער באשעפער געשוואוירן די תחינות פאר און נאך די פרשת העקידה‪.‬‬ ‫אמאהל ערב יום כיפור איידער כ“ק מרן‬ ‫אין ספר ‘לקט הקמח‘ החדש (או“ח סימן א‘‬ ‫צו אברהם‪“ ,‬בי נשבעתי נאום ה‘ וגו‘‪ ,‬ויירש זרעך את‬ ‫מהרי“ד זי“ע איז געגאנגען צו ‘כל נדרי‘ האט ער‬ ‫שטארק געוויינט און מיט א ים פון טרערן‪ ,‬זיך‬ ‫שער אויביו“ (וירא טז‪:‬יז)‪ ,‬בעהטן מיר פון באשעפער סקל“ח) שטייט‪ :‬די תפילה ‘אלקינו ואלקי אבותינו‬ ‫געשטעלט אויף דעם וואס מיר זאגן אין נוסח‬ ‫ער זאל צונויפנעמען אידן מארבע כנפות הארץ‪ ,‬און זכרנו בזכרון טוב לפניך‘‪ ,‬וואס איז געדרוקט אין‬ ‫התפלה‪“ ,‬רבונו של עולם כמו שכבש אברהם אבינו‬ ‫אונז פוקד זיין בפקודת ישועה ורחמים‪ ,‬אונזערע סידורים פא‏ר פרשת העקידה‪ ,‬ווערט נישט געברענגט‬ ‫את רחמיו לעשות רצונך בלבב שלם‪ ,‬כן יכבשו רחמיך‬ ‫שונאים זאלן נישט ‏האבן איבער אונז קיין שליטה‪ ,‬אין ‘סדר היום‘‪ ,‬נאר נאך די עקידה דא‏רף מען מתפלל‬ ‫את כעסך מעלינו“‪ .‬וויאזוי קענען מיר פארגלייכן‬ ‫נא‏ר מיר זאלן‏אויף זיי געוועלטיגן און נעמען נקמה זיין צו געדענקען דעם זכות אבות‪ .‬דער הייליגער ‘חתם‬ ‫דאס מדת רחמנות פון הייליגן באשעפער צו די‬ ‫פון זיי אויף א‏לעס וואס זיי האבן אונז שלעכט סופר‘ האט נישט געזאגט די תפילה‪ ,‬אבער אין‏סידור‬ ‫מדת רחמנות פון א בשר ודם? האט מרן זי“ע‬ ‫פון רבי קאפיל שטייט יא די תפילה‪ ,‬און‏ס‘איז געשריבן‬ ‫געטוען‪.‬‬ ‫ערקלעהרט‪ :‬די גמרא (סנהדרין פט‪ ):‬זאגט‪ ,‬אויך אין‬ ‫אין ‘אלי‘ רבה‘ (סי א‘ אות י“ד) שטייט‪ :‬ווען דערויף כוונות‪.‬‬ ‫מדרש (ב“ר נו‪ ,‬ד‪ ,‬תנחומא וירא כב) אז ווען אברהם‬ ‫מ‘זאגט די פרשת העקידה זאל מען מכוון זיין ביים‬ ‫אבינו איז געגאנגען צו די עקידה‪ ,‬האט אים דער‬ ‫פסוק‪“ :‬ויעקד את יצחק“‪—,‬אז דער באשעפער זאל‬ ‫שטן פראבירט מיט אלע סארט תחבולות אפצורעדן‬ ‫ער זאל נישט ברענגן יצחק‘ן אויף די עקידה‪ .‬און‬ ‫פרשת‬ ‫בינדן די אלע מקטריגים פון אויבן זיי זאלן נישט‬ ‫מקטרג זיין בשעת התפילה‪.‬‬ ‫אזוי ווי דער שטן האט געזעהן אז ס‘העלפט נישט‪,‬‬ ‫האט ער אים געזאגט א ליגנט‪ ,‬אז ער האט געהערט‬ ‫העקידה‬ ‫אויך ברענגט דער ‘אלי‘ רבה‘ בשם האריז“ל‪ ,‬אז‬ ‫מ‘זאל זאגן פרשת העקידה מיט גרויס כוונה‪ ,‬ווייל‬ ‫מאחורי הפרגוד אז דאס וואס דער באשעפער האט‬ ‫אים געזאגט‪“ ,‬והעלהו שם לעולה“‪ ,‬מיינט נישט ער‬ ‫ס‘זענען דא זינד וואס דער מענטש טוהט‪ ,‬און דורכ‘ן‬ ‫זאל אים טאקע שחט‘ן נאר בלויז ארויף ברענגען‬ ‫זאגן מיט כוונה ווערן די זינד פארגעבן‪ ,‬אויב ער טוהט‬ ‫אויפ‘ן מזבח‪“ ,‬השה לעולה ואין יצחק לעולה“‪.‬‬ ‫תשובה שלימה פאר‘ן באשעפער‪.‬‬ ‫האט אים אברהם אבינו געענטפערט‪ ,‬אפילו וואס‬ ‫דו זאגסט איז אמת‪ ,‬הער איך מיך נישט צו וואס‬ ‫די תחינות‬ ‫דו זאגסט‪ ,‬ווייל די שטראף פון א ליגענער איז‪ ,‬אז‬ ‫‏אונזער קיום ביז אייביג‬ ‫‏תפלת אלקינו‪...‬זכרנו בזכרון טוב לפניך‪.‬‬ ‫אפילו ער זאגט אמת גלייבט מען אים אויך נישט‪.‬‬ ‫דער ‘בן איש חי‘ (‘עוד יוסף חי‘ פ‘ מקץ אות ו)‬ ‫און דאס איז די כוונה וואס מיר זאגן “רבונו של‬ ‫ברענגט‪ :‬די פרשה פון די עקידה איז א קרן קיימת פאר‬ ‫דער מקור צו די תפלה שטאמט פונעם נוסח‬ ‫עולם כמו שכבש אברהם אבינו את רחמיו לעשות‬ ‫אידן ביז סוף כל הדורות‪ ,‬דער וואס זאגט דאס יעדן טאג‬ ‫וואס מ‘זאגט ביים סיום הברכה‪ ,‬אינעם סדר זכרונות‬ ‫רצונך בלבב שלם“‪—,‬און ער האט נישט געוואלט‬ ‫וועט עסן פון אירע פירות‪.‬‬ ‫אין תפלת המוסף ראש השנה‪ ,‬דער נוסח איז אויך‬ ‫הערן בקול השטן‪ ,‬כאטש ער האט געזאגט אמת‘ע‬ ‫‏אין ספה“ק ‘עץ הדעת טוב‘ (פ‘ צו) שטייט‪“ :‬‏והרים‬ ‫געברענגט אין טור (או“ח הל‘ תענית ציבור סימן‬ ‫רייד וויבאלד ס‘איז געקומען פונעם שטן‪“ ,‬כן‬ ‫תקע“ט)‪ ,‬דער מקור דאס צו זאגן פאר די פרשת‬ ‫את הדשן“‪ ,‬דאס איז א‏קליינער שיעור‪ ,‬ווי דער שיעור‬ ‫יכבשו רחמיך את כעסך מעלינו“‪—,‬אזוי אויך ווען‬ ‫העקידה‪ ,‬איז פונעם מקובל האלוקי רבי חיים וויטאל‬ ‫פון תרומה‪ ,‬און מ‘האט דאס געלייגט אויפ‘ן מזבח צו‬ ‫דער שטן וועט מקטרג זיין אויף אידישע קינדער‬ ‫מיט ריכטיגע טענות‪ ,‬זאלסטו הייליגער באשעפער‪,‬‬ ‫דערמא‏נען דעם אש פון יצחק‪ ,‬איי וועט מען פרעגן‪,‬‬ ‫נישט צוהערן וואס ער זאגט‪ ,‬ווייל א ליגנער אפילו‬ ‫ס‘איז דאך שוין טויזנטער יאהר פאריבער זינט עקידת‬ ‫“ממעל לעצים“‬ ‫ער זאגט דעם אמת הערט מען אים אויך נישט צו‪.‬‬ ‫יצחק‪ ,‬יענער פייער איז דאך שוין לאנג פארלאשן? איז‬ ‫כ“ק מרן מהר“ש זי“ע האט ערקלעהרט‪ ,‬דאס‬ ‫(ה‘מקור ברוך‘ מסערט וויזשניץ זצוק“ל)‬ ‫דער ענטפער ‘אש תמיד‘ וגו‘‪ ,‬דאס פייער פון יצחק‬ ‫וואס ס‘שטייט (וירא כב‪:‬ט) “וישם אותו על המזבח‬ ‫כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א‪ ,‬איז שטענדיג מוסיף‬ ‫איז שטענדיג געבליבן אויפ‘ן מזבח‪‘ ,‬לא תכבה‘‪ ,‬דאס‬ ‫ממעל לעצים“‪—,‬העכער פון אלע עצות בישין‪,‬‬ ‫וואס ער האט געהערט פונעם ‘מקור ברוך‘‪ ,‬אז בשעת מרן‬ ‫פארלעשט זיך נישט‪ ,‬ס‘איז געבליבן אלס רמז און‬ ‫ווייל ס‘זענען דא כוחות וואס מאכן פאר זיך עצות‪,‬‬ ‫מהרי“ד זי“ע האט געזאגט די תורה‪ ,‬האט ער אנגעכאפט‬ ‫אנדענק אויף די קומענדיגע דורות‪ ,‬ווי באקאנט‪ ,‬מכפר‬ ‫און דאס איז איינער פון די דרכי היצר הרע‪ ,‬וואס‬ ‫מיט זיינע הייליגע הענט די האלז בענדלעך פון זיי העמד‪,‬‬ ‫צו זיין די זינד פון אידן‪.‬‬ ‫און נאכ‘ן ענדיג‘ן די תורה האט מען געזעהן אז פון גרויס‬ ‫וויל העלפן מענטשן‏ווי אזוי זיך אן עצה צו געבן‬ ‫מנהג בעלזא‪ :‬ראש חודש‪ ,‬חול המועד וביומא דפגרא‬ ‫מיט מצוות ה‘‪ ,‬און רעדן זיי צו‪ ,‬זאגנ‘דיג “מקען זיך‬ ‫התלהבות האט ער אראפגעריסן די בענדלעך און זיי זענען‬ ‫זאגט מען נישט די תחנה ‘אלוקינו זכרנו בזכרון‪ “...‬נאר‬ ‫אן עצה געבן“‪ .‬אברהם אבינו האט געוויזן יצחק‘ן‬ ‫אים געבלין אין זיין האנט‪( .‬ספר “ולעבדו בכל לבבכם“ עמוד רא)‬ ‫די פרשת העקידה‪.‬‬ ‫ער זאל זיין “ממעל לעצים“‪ ,‬מבטל צו זיין אלע‬ ‫זעה אויף “ויבקע עצי עולה“ וואו כ“ק מרן מהר“א זי“ע‬ ‫ערקלעהרט א מדרש‪ ,‬לויט די אויבנדערמאנטע ווערטער פון‬ ‫שלעכטע עצות דורך די גרויסע יראה פון יצחק‪.‬‬ ‫מרן מהרי“ד זי“ע‪.‬‬ ‫(סידור “לב שמח“)‬ ‫>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫יג‬ ‫ב‬ ‫תשפ“זר‬ ‫אֹוצ‬ ‫ָ‬ ‫ש ָּבת‬‫מיין ַ‬ ‫וירא‬ ‫ַ‬ ‫פ‘‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬וואס די תורה לערנט אונז‪ ...‬פרשת העקידה‬ ‫>>>>>‬ ‫נישט ערוועקן קיין דינים‪.‬‬ ‫ערקלעהרט הגאון רבי אליעזר לאנדא זצ“ל אין זיין ספר‬ ‫כוונה‪ ,‬און ווער ס‘האט אין זיך געהאט א‏גייסט‬ ‫דאס זעלבע שטייט איז סידור רבי שבתי (דף לז‪):‬‬ ‫‘דמשק אליעזר‘ דעם ביאור הגר“א‪ ,‬ווייל אזוי ווי תפילה‬ ‫פון לעבן האבן זיינע אויגן געלאזט טרערן‪ ,‬צוליעב‬ ‫מ‘זאל נישט זאגן פרשת העקידה ראש חודש און שבת‪,‬‬ ‫איז קעגן דעם קרבן תמיד‪ ,‬דארף מען פא‏ר‘ן דא‏ווענען‬ ‫גרויס נעימות און מתיקות דבש לשונו הטהור ז“ל‪.‬‬ ‫כדי נישט צו ערוועקן קיין דין‪.‬‬ ‫דערמאנען די עקידה וואס איז זכות אבות‪.‬‬ ‫דער תלמיד פיהרט אויס‪ :‬ס‘איז שוין פערציג יאהר‬ ‫‏אין קיצור של“ה (עמ‘ קס“ב בד“ה ושלא) שטייט‪:‬‬ ‫צוריק זינט כ‘האב ביי אים געלערנט‪ ,‬און יעדן טאג ביי מנחה‬ ‫מ‘זאל נישט זאגן פרשת עקידה די טעג‪ ,‬כאטש ער איז‬ ‫איז דאס נאך כצפיחית בדבש ווען כ‘ברענג דאס א‏רויף‬ ‫מכוון ווי איינער וואס לייענט אין די תורה‪ .‬און‏אזוי‬ ‫ס‘זענען דא וואס זאגן פרשת העקידה אויך ביי‬ ‫אין מיין זכרון‪ .‬כ‘האף צום באשעפער‪ ,‬איך זאל דאס‬ ‫שטייט אויך אין ספר ‘תקון תפלה‘ (סק“ג)‪ ,‬און אין‬ ‫מנחה‪ ,‬ווי דער חיד“א זצ“ל אין ‘ברכי יוסף‘ (שיורי ברכה‪,‬‬ ‫נישט פארגעסן מיין גאנץ‏לעבן!‬ ‫‘ילקוט מהרי“א‘ מזידיטשוב (מנהגי שבת עמ‘ קעה)‪.‬‬ ‫או“ח סי‘ א‘ ס“ג) שרייבט‪ :‬ס‘זענען דא וואס שרייבן‬ ‫מ‘זאל דאס אויך זאגן אנהויב סדר תפלת מנחה‪ ,‬און‬ ‫‏לשם יחוד‬ ‫ספה“ק ‘עטרת צבי‘ (פ‘ בהר דף קיא‪ ):‬פון‬ ‫הרה“ק‏רבי הערשל‘ע זידיטשובער זצוק“ל שרייבט‪:‬‬ ‫אין סידור התפילה ע“פ כוונת האר“י ז“ל שטייט א‏זוי פיהרן זיך א‏טייל מענטשן‪.‬‬ ‫דעריבער האבן אונזערע קדמונים איינגעפיהרט צו‬ ‫‏הגאון רבי חיים פלא‏גי זצ“ל (בספר ‘רוח חיים‘)‬ ‫א‏ז פא‏ר פרשת העקידה זאל מען זאגן “הריני מוכן‬ ‫ומזומן לומר פרשת העקידה כמו שתקנו חכמינו זכרונם‬ ‫פרשת‬ ‫זאגן די פרשת העקידה נאך ברכת השחר פאר די‬ ‫קרבנות‪ ,‬בסוד קביעת מקום קובע צו זיין אן ארט און‬ ‫לברכה‪ ,‬והרינו מכוין למסור נפשי וגופי על עבודת השם‬ ‫מכוון זיין לבם למקום‪ ,‬מיט דעם וועסטו פארשטיין‬ ‫פארוואס שבת‪ ,‬יו“ט און הייליגע טעג זאגט מען נישט‬ ‫העקידה‬ ‫יתברך כמו שמסר נפשו יצחק אבינו עליו השלום‪ ,‬ויהי‬ ‫רצון מלפניו שתזכור לנו זכות אבותינו הקדושים‘‘‪.‬‬ ‫די עקידה‪ ,‬ווייל שבת איז “קביע וקיימא“‪ ,‬און אלע‬ ‫ספר ‘בן איש חי‘ (הלכות שנה ראשונה פ‘ מקץ‪,‬‬ ‫געהייליגטע טעג באקומען אן הארה פונעם שבת‘דיגן‬ ‫סעיף י“ב) ברענגט א‏ן א‏נדערער נוסח פא‏ר‘ן לשם‬ ‫טאג‪ ,‬דעריבער דארף דאס נישט קיין קביעת מקום‪.‬‬ ‫יחוד‪ ,‬און מערקווירדיג וואס ער פיהרט דארט אויס‪:‬‬ ‫‏אין ספר ‘לקט הקמח‘ החדש (או“ח סקל“ז)‬ ‫און מיט דעם נוסח וואס דער מענטש זאגט דאס‬ ‫שטייט‪ :‬דער שיניאווער רב זצוק“ל האט געזאגט די‬ ‫יעדן טאג פאר‘ן דא‏ווענען‪ ,‬וועט ער ניצול ווערן פון‬ ‫פרשת העקידה אפילו שבת‪ ,‬וויבאלד ס‘איז מסוגל צו‬ ‫א ‏לטותא פון רבי שמעון בר יוחאי‪ ,‬וואס ער האט‬ ‫פארטרייבן פרעמדע מחשבות ביים דאווענען‪ ,‬דארף‬ ‫ברענגט‪ :‬הגם די פרשת העקידה איז פאסיג צו זאגן‬ ‫געזאגט דערוועגן אין אדרא רבא (דף קמא‪.):‬‬ ‫ווען זאגט מען פרשת העקידה‬ ‫מען דאס אויך זאגן שבת‪ .‬ער שרייבט אז אויך דער‬ ‫אויך ביי שחרית‪ ,‬איז אבער דער פא‏סיגסטער צייט ביי‬ ‫גאון דער ‘אמרי אש‘ האט דאס געזאגט שבת‪ ,‬כאטש‬ ‫מנחה‪ ,‬ווייל מנחה איז אקעגן יצחק‪ ,‬וואס די עקידה‬ ‫זיין טאטע דער ‘מחנה חיים“‪ ,‬האט נישט ‏געזאגט‪,‬‬ ‫איז פא‏ררופן אויף זיין נאמען‪.‬‬ ‫•‏פארטאגס‬ ‫ווייל קדושת שבת איז מגין‪.‬‬ ‫‏ספר ‘שלמי ציבור‘ (דיני תפלת המנחה אות ד)‬ ‫אין ספר ‘כנסת הגדולה‘ פון הרה“ק רבי חיים‬ ‫אין ספר ‘אור צדיקים‘ (תיקון התפלה סעיף ב) ברענגט פון בעל ‘שתי ידות‘‪ ,‬א‏ז דער זמן וואס איז די‬ ‫בנבנשתי זצ“ל (טור או“ח סי‘ א) שטייט‪ :‬ס‘איז נישט‬ ‫שטייט‪ :‬ווען מ‘קומט אהן צום פלא‏ץ אין שוהל‪ ,‬זאל מערסטע פאסיג צו זאגן פרשת העקידה איז אין די צייט‬ ‫פאסיג צו זאגן פרשת העקידה שבת‪ ,‬ווי דער מהר“ם‬ ‫מען פריער אנהויבן זאגן פרשת העקידה‪ ,‬ווייל וואס פון תפלת המנחה‪ ,‬כאטש ס‘איז אויך פאסיג צו זאגן‬ ‫ניגרון ברענגט אין ספר היראה‪ ,‬א‏בער דער בעל ‘שתי‬ ‫פריער ער זאגט די פרשת העקידה‪ ,‬ווען ס‘ווערט אינדערפרי‪ .‬און דער וואס איז‪ ,‬יודע סוד תפלת המנחה‪,‬‬ ‫ידות‘ (אין אצבע‪ ,‬דרך חיים דף קב) ווייזט איבער אז‬ ‫ערוועקט דער מדת החסד פון אברהם אבינו אין די וועט איינזעהן א‏ז ס‘איז א‏זוי‪ .‬נאך לייגט ער צו‪ ,‬וואס‬ ‫מ‘דארף זאגן אפילו שבת‪ ,‬און אזוי איז אונזער מנהג‪.‬‬ ‫פרימאגן שעות‪ ,‬ווען ער איז געגאנגען בינדן זיין זוהן ער האט געהערט‪ ,‬אז אין קושטנדינא איז טא‏קע א‏זוי‬ ‫‏דער בעל ‘שתי ידות‘ (דרך חיים פ“ג) ברענגט‬ ‫יצחק אויף די עקידה‪ ,‬איז דעמאלט אן עת רצון‪ ,‬און געווען דער מנהג‪ ,‬אבער רבי חיים אלפאנדרי זלה“ה‬ ‫זיך א ראי‘ פונעם מדרש (ויקרא רבה פיסקא י“א) אז‬ ‫ס‘איז דעמאלט פאסיג צו זאגן פרשת העקידה און האט דאס מבטל‏געווען‪.‬‬ ‫‏מי שענה לאברהם אבינו בהר המוריה ויצחק בנו על‬ ‫א‏נדערע בקשות‪.‬‬ ‫יענעם טאג ווען אברהם הא‏ט אויפגעברענגט יצחק‬ ‫אויפ‘ן מזבח‪ ,‬הא‏ט דער באשעפער מתקן געווען‬ ‫גבי המזבח היא יעננו!‬ ‫•‏פאר‘ן דאווענען‬ ‫מ‘זא‏ל מקריב זיין שני כבשים‪ ,‬איינס אינדערפרי און‬ ‫שבת קודש און ימים טובים?‬ ‫לויט‘ן אר“י הק‘ דא‏רף מען זאגן די פרשת העקידה‬ ‫איינס פארנאכט‪ ,‬און ביי תמידים זאגן מיר “במועדו“‬ ‫דוקא פאר‘ן דא‏ווענען‪ ,‬ווי ס‘איז געברענגט אין שער‬ ‫‏דער מהר“ם פאפיר“ש זצ“ל ברענגט אין ספר ‘אור‬ ‫(במדבר כח‪:‬ב)‪ ,‬אפילו אין שבת‪.‬‬ ‫הכוונית (דרושי ברכות השחר) און אין ספר ‘פרי עץ‬ ‫צדיקים‘ (תקון התפלה סעיף ג)‪ :‬היות דער טעם פון‬ ‫ספה“ק ‘יסוד ושורש העבודה‘ (שער האשמורות‬ ‫חיים‘ (שער הברכות פ“ד)‪.‬‬ ‫זאגן די עקידה איז כדי כובש צו זיין דעם דין‪ ,‬דעריבר‬ ‫פ“י) שרייבט‪ :‬נאך ברכת השחר זאל מען זאגן פרשת‬ ‫‏דער גר“א אין זיינע הגהות (או“ח סימן א סקכ“ב)‬ ‫שטייט אין ספר היראה (פון מהר“ם ניגרון ז“ל) אין די‬ ‫העקידה‪ ,‬וואס די גרויסע מעלה פון דאס זאגן שטייט‬ ‫צייכנט צו די רש“י (יומא כח‪ ):‬בשם הירושלמי‬ ‫הגהות‪ ,‬מ‘זאל נישט זא‏גן פרשת העקידה ראש חודש‪,‬‬ ‫אין די תיקונים‪ ,‬אויך שבת און יו“ט זא‏ל מען זאגן די‬ ‫(יומא פ“ג סוף הלכה א)‪ ,‬כדי להזכיר זכות אבות‬ ‫>>>>>‬ ‫שבת און יום טוב‪ ,‬ווען ס‘איז נישטא קיין דין‪ ,‬כדי מ‘זאל‬ ‫דערמא‏נט מען חברון‪“ ,‬און א‏זוי איז פא‏ר‘ן דא‏ווענען“‪.‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫יד‬ ‫ב‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬וואס די תורה לערנט אונז‪ ...‬פרשת העקידה‬ ‫>>>>>‬ ‫• סגולות פון זאגן די פרשת העקידה‬ ‫‏די תפילה רבוש“ע‬ ‫פרשת העקידה‪ ,‬נא‏ר נישט די תחינה‪.‬‬ ‫דער ‘בית יוסף‘ שרייבט‪ :‬אז פרשת העקידה איז‬ ‫די גרויסע מעלה פון פרשת העקידה און פון‬ ‫סידור ‘צלותא דאברהם‘ (ח“א עמ‘ קטו) ברענגט‬ ‫כדי צו דערמאנען זכות אבות פאר‘ן באשעפער‪ ,‬און‬ ‫דאס זאגן‪ ,‬זעהט מען פון די תיקונים און אנדערע‬ ‫דעם מנהג צו זאגן נאר ביז ‘והארץ אזכור‘ און נישט‬ ‫אויך כדי מכניע צו זיין דעם יצר פאר עבודת ה‘‪ ,‬אזוי‬ ‫הייליגע ספרים‪.‬‬ ‫מער‪ ,‬ווייל די פסוקים פון נאכדעם זענען פון יסורים‬ ‫ווי יצחק הא‏ט זיך מוסר נפש געווען‪ ,‬און די אלע‬ ‫א) זאגן פרשת העקידה מיט א שטארקע כוונה‬ ‫און י“ג מדות פון מיכה‪.‬‬ ‫טעמים זענען שייך אין שבת פונקט ווי אינדערוואכן‪.‬‬ ‫דריי מאהל א טאג פאר יעדן דאווענען‪ ,‬צוברעכט‬ ‫‏אין ‘סידור הגאונים והמקובלים‘ (ח“א עמ‘ רז)‬ ‫‏אין סידור היעב“ץ שטייט‪ :‬שבת און ראש חודש‬ ‫אייזערנע שלעסער און שפאלט עטליכע הימלען‬ ‫שטייט אויף די תפלה‪ :‬ס‘זענען דא‏וואס פיהרן זיך אז‬ ‫לאזט מען אויס פון דא ביז ‘לעולם יהא אדם‘‪ ,‬א‏בער‬ ‫און די תפילות גייען ארויף אויבן‪.‬‬ ‫אינדערווא‏כן איז מען מאריך און שבת ויום טוב איז‬ ‫ס‘זענען דא ‏וואס זאגן אז שבת און יו“ט לאזט‬ ‫ב) ווען א מענשט געפונט זיך אין א גרויסע צרה‪,‬‬ ‫מען מקצר‪.‬‬ ‫מען נא‏ר אויס די ‘אלקינו‘ וואס מ‘זאגט פאר די‬ ‫זאל ער זאגן זיבן מאהל מיט א שטארקע כוונה און‬ ‫הרה“ק רבי פנחס קאריצער זצוק“ל הא‏ט געזא‏גט‬ ‫פרשת עקידה און דעם ‘יהי רצון‘ דערנאך‪ .‬הרה“ק‬ ‫מיט הייסע טרערן מיט‘ן ‘יהי רצון‘‪ ,‬אזו ווי ס‘איז‬ ‫די פרשת העקידה אויך שבת‪ ,‬און אינדערוואכן האט‬ ‫רבי מרדכי‘לע מנאדבורנא זצוק“ל‪ ,‬האט שבת און‬ ‫געדרוקט אין די סידורים‪ ,‬וועט ער געהאלפן ווערן‬ ‫יו“ט געזא‏גט פרשת העקידה‪ ,‬נאר אויסגעלאזט די‬ ‫פון זיין צרה‪.‬‬ ‫תחינות פון פאראויס און נא‏כדעם‪ .‬אמאהל הא‏ט‬ ‫ג) ס‘איז נישטא א גרעסערע און וואונדערליכע‬ ‫אים איינער דערמאנט ווא‏ס ס‘שטייט אין סידור‬ ‫סגולה פאר כפרת עוונות ווי זאגן די פרשת‬ ‫האריז“ל‪ ,‬נישט צו זאגן ‏ פרשת העקידה ‏שבת‪ ,‬הא‏ט‬ ‫העקידה מיט התלהבות און מיט גרויס כוונה‪.‬‬ ‫ער יענעם געענטפערט‪“ :‬האסטו דען נישט שבת‬ ‫ד) ס‘איז מבטל מיתת בני אדם‪ ,‬ובפרט ווערן‬ ‫שלעכטע קרענק געפונען זיך אויף די וועלט‪ ,‬דער‬ ‫פרשת העקידה‬ ‫קיין‏מחשבות?!“‬ ‫די תפילה ‘אלקינו‘‬ ‫זכות פון זאגן די עקידה איז א פאנצער קעגן זיי‪.‬‬ ‫ה) ס‘איז מעורר זכות אבות‪ ,‬און דער זכות פון‬ ‫אין סידור היעב“ץ (דיני שחרית לשבת‪ ,‬אות ג) ער צומאהל געזאגט ‘רבוש“ע‘ ביז ‘והארץ אזכור‘‪ ,‬און‬ ‫אידישע קינדער גייט ארויף פאר‘ן באשעפער‬ ‫שטייט‪ :‬מיר זעהט אויס אז שבת איז נישט פאסיג שבת האט ער אלץ געזאגט ביז צום ענדע‪ .‬ספר ‘אמרי פנחס‘‬ ‫אין הימל‪.‬‬ ‫(סדר היום ועניני תפלה‪ ,‬אות צה)‬ ‫מאריך צו זיין ‏קיין לשון בקשה ביים זא‏גן די פרשת‬ ‫ו) ס‘איז האלט איין דעם מידת הדין און דעקט‬ ‫‏למעשה זענען דא עטליכע מנהגים‪ ,‬ווען מ‘זא‏גט‬ ‫העקידה‪,‬‏אזוי ווי אינדערוואכן‪ ,‬נאר מ‘זאגט‪“ :‬אלקינו‬ ‫אויף דעם מידת הרחמים‪.‬‬ ‫נישט קיין תחנון‪ ,‬צי ביי א יומא דפגרא וכדו‘‪ ,‬טייל‬ ‫ואלקי אבותינו זכרנו בפקודת‏ישועה ורחמים משמי שמי‬ ‫ז) ס‘איז מכניע אלע מקטרגים ומרעין בישין‪.‬‬ ‫האבן נישט געזא‏גט ווען ס‘איז געווען א ברית מילה‪,‬‬ ‫קדם וזכור לנו ברית אבות ועקידת יצחק בן אברהם‪“.‬‬ ‫ח) ס‘איז גוט צו זאגן פרשת העקידה יעדן טאג‬ ‫און ערב יום טוב‪ ,‬אדער צווישן יום הכיפורים און‬ ‫און ס‘איז גענוג‪.‬‬ ‫מיט כוונה‪ .‬ס‘איז מסוגל פאר גידול בנים און מבטל‬ ‫סוכות; אנדערע האבן נישט געזאגט תשעה באב א‏דער‬ ‫זיין שלעכטע הרהורים‪( .‬הקדמת ס‘ צמח השדה [באניהאד])‬ ‫בבית האבל‪.‬‬ ‫• “היינט זאגט מען נישט די ‘ונאמר‘ס‘“!‬ ‫ט) ס‘איז פאסיג צו זאגן תפילת הדרך איידער‬ ‫‏מנהג רבוה“ק מבעלזא‪ :‬צו זאגן יעדן טאג פרשת‬ ‫דער מנהג אין בעלזא איז‪ ,‬אז אין די טעג פון‬ ‫מ‘גייט ארויס פון שטוב אין וועג אריין‪ .‬און ס‘איז‬ ‫העקידה‪ ,‬פאר פרשת הקרבנות און מ‘זאגט די תחינות‬ ‫ראש חודש און אנדערע יומא דפגרא‘ס זאגט מען‬ ‫אויך גוט צו זאגן די פרשת עקידה‪( .‬קב הישר ‪ -‬פרק כ“ד)‬ ‫“או“א זכרנו בזכרון‪ “...‬פאר פרשת העקידה און “רבוש“ע‬ ‫נישט די תחינה פון “רבוש“ע כמו שכבש אברהם‬ ‫י) הגה“ק רבי יוסף קאליש מאמשינוב זי“ע‪ ,‬האט‬ ‫כמו שכבש‪ “...‬נאך פרשת העקידה‪.‬‬ ‫אבינו“‪ ,‬נאך די פרשת העקידה‪ .‬אמאהל האט‬ ‫אמאהל געזאגט א סגולה פאר א רפואה‪ ,‬צו זאגן‬ ‫שבת ‪,‬יום טוב‪ ,‬ראש חודש‪ ,‬חול המועד וביומא דפגרא‬ ‫מרן זי“ע געהערט ווי איינער זאגט אין אזא טאג‪:‬‬ ‫ביים בעט פונעם קראנקען דריי מאהל די פרשת‬ ‫זאגט מען די פרשת העקידה‪ ,‬אבער מ‘זאגט נישט די‬ ‫“היינט זאגט מען נישט דעם “רבונו של עולם“‪.‬‬ ‫העקידה‪ .‬און ס‘איז געקומען א רפואה‪( .‬שערי רפואה)‬ ‫תחינות פאר און נאך‪ .‬ראש השנה און יום הכיפורים‪ ,‬זאגט‬ ‫מרן זי“ע איז געווארן אויפגעציטערט און געהייסן‬ ‫יא די תחינות פאר און נאך די פרשת העקידה‪.‬‬ ‫יענעם רופן צו זיך‪ ,‬און ער האט אים געזאגט‪“ :‬ניין‪,‬‬ ‫שיחות הצדיקים על פרשת העקידה‬ ‫“והאלקים נסה את אברהם“‪ :‬דורך די מדת החסד‪,‬‬ ‫וואס איז מדת אברהם‪ ,‬נעמט מען אוועק דעם מידת‬ ‫היינט זאגט מען נישט די “ונאמר‘ס“‪( .‬ביי חסידים‬ ‫הדין “והאלקים“‪“( .‬אורח לחיים“‪-‬זלאטשוב)‬ ‫האט מען זיך געפיהרט צו רופן די תפילה מיט‘ן‬ ‫“ויאמר אברהם אברהם“‪ :‬נאכ‘ן ארויפברענגען יצחק‬ ‫“נסה את אברהם“‪ :‬וויבאלד די תורה זאגט “נסה את‬ ‫נאמן “ונאמר“‪( ,‬צוליעב די מערערע פסוקים וואס‬ ‫אויפ‘ן מזבח‪ ,‬און אים נישט שחט‘ן‪ ,‬איז דאס פלאץ‬ ‫אברהם“ און נישט יצחק‪ ,‬ווערט דעריבער דער נסיון‬ ‫הייבן זיך אהן מיט “ונאמר“)‪ ,‬אזוי אויך האט מען‬ ‫צו דאפלען זיין נאמען אברהם אברהם‪ ,‬אים צו ווייזן‬ ‫גערעכנט אלס דער נסיון פון אברהם און נישט פון‬ ‫ביי חסידים גערופן דעם פזמון “רבוש“ע‪...‬אב‬ ‫א חיבה יתירה‪ .‬ווייל אצינד איז מקויים געווארן דער‬ ‫יצחק‪“( .‬אמת מארץ תצמח“‪-‬קאצק)‬ ‫הרחמים והסליחות“ פון די זמירות מוצש“ק “די‬ ‫אמת‘ער רצון פון באשעפער‪ ,‬צו ברענגן יצחק אויפ‘ן‬ ‫***‬ ‫שערים“‪( .‬מפי הגה“ח רבי יאשע בעלזער זצ“ל)‬ ‫מזבח אבער אים נישט שחט‘ן‪“( .‬קדושת לוי)‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫טו‬ ‫ב‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫מאה שנה‬ ‫לפטירת כ“ק מרן‬ ‫מהרי“ד‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫מרן‬ ‫ש ָּבת‬‫כ"קיין ַ‬ ‫ַמ‬ ‫מבעלזא זי"ע ועכי"א‬ ‫מהרי“ד מבעלזא זי“ע‬ ‫כ“ב מר‪-‬חשון‬ ‫תרפ“ז‪-‬תשפ“ז‬ ‫יומא דהילולא • כ“ב מרחשון • מאה שנים לפטירתו • תרפ“ז ‪ -‬תשפ“ז‬ ‫‏האט מרן זי“ע איר געבעהטן אז זי זאל איינלייגן א טייערע‬ ‫הולדתו‪ :‬כ“ק מרן רבי ישכר דוב רוקח (מהרי“ד) מבעלזא באקאנט אלס “דער פריער‘דיגער רב“‪ ,‬איז‬ ‫זאך אלס א משכון‪ ,‬און ער וועט גיין בארגן געלט אויף איר‬ ‫געבוירן געווארן‏אין יאר תרי“א אין די שטאט בעלזא צו זיין גרויסן פאטער כ“ק מרן רבי יהושע (מהר“י) מבעלזא‪,‬‬ ‫משכון‪ .‬האט זי פאר‘משכון‘ט איר טייערע שטערנטיכל‪ ,‬און‬ ‫באקאנט אלס “דער מיטלער רב“‪ ,‬און זיין מאמע די רעבעצין רבקה מרים‪ ,‬וואס איז געווען אן אייניקל פונעם‬ ‫מרן זי“ע האט איר פארזארגט געלט‪ .‬זי האט דאס געלט‬ ‫באלד צוטיילט פאר צדקה און געגאנגען בענטשן לעכט‪ .‬און‬ ‫אפטער רב‪ .‬דער זיידא כ“ק מרן מהר“ש‪ ,‬וואס האט נאך דעמאלט געלעבט‪ ,‬האט געהייסן אים א נאמען געבן ‘ישכר‬ ‫מרן זי“ע האט אנגעוויזן אויף זיין זוהן מרן מהרי“ד זי“ע און‬ ‫דוב‘ נאך הרה“ק רבי ישכר דוב רמר“ז דער רב פון סקאהל‪ ,‬וואס איז געווען א פעטער און דער שווער פונעם ערשטן‬ ‫געזאגט‪“ :‬נאך אזא לעכט‪-‬בענטשן‪ ,‬איז נישט קיין וואונדער‬ ‫בעלזער רב כ“ק מרן רבי שלום (מהר“ש)‪ .‬זכר צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫אז מ‘האט אזעלכע וואוילע קינדער!“‬ ‫האיש מקדש‪ :‬בזו“ר‪-‬מרת בתי‘ (באשע) רוחמה (חתונה ווינטער תרכ“ח) די טאכטער פון הרה“ק רבי‬ ‫ישעי‘ משולם זושא טברסקי‪ ,‬א זוהן פון הרה“ק רבי‬ ‫אהרן מטשערנאבל‪ ,‬א זוהן פון הרה“ק רבי מרדכי‪ ,‬דער‬ ‫טשערנאבילער מגיד‪ .‬בזו“ש‪-‬מרת חי‘ דבורה א טאכטער‬ ‫פון הרה“ק אברהם שמואל פטשעניק מברעזנא‪ .‬זכר‬ ‫צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫תולדותיו‪ )1 :‬מזו“ר‪-‬הבכור מרן הרה“ק רבי אהרן מבעלזא‪ )2 .‬הרבנית חנה רחל אשת הרה“ק רבי פנחס‬ ‫טברסקי מאוסטילא‪ )3 .‬בזו“ש‪-‬הרבנית שבע אשת הרה“ק רבי מנחם נחום טברסקי אב“ד ראווע‪-‬רוסקה‪ )4 .‬הרבנית‬ ‫העניא אשת הרה“ק רבי ברוך בעל “המקור ברוך“ מסערט בזו“ר‪ ,‬ובזו“ש הרה“ח ובנש“ק רבי נפתלי פערלוב‪)5 .‬‬ ‫בנו הרה“ק רבי יהושע מירוסלוב‪ )6 .‬בנו הרה“ק מרן מהר“ם מבילגורייא ‪ )7‬הרבנית שרה אשת הרה“ק רבי יוחנן‬ ‫טברסקי‪ ,‬אב“ד הורבישוב‪ )8 .‬הרה“ק רבי שלום רוקח אב“ד אפטא ‪ )9‬הרבנית יענטא אשת הרה“ק רבי יוחנן טברסקי‬ ‫מקאוולא‪ .‬זכר צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫רבותיו‪ :‬אביו כ“ק מרן מהר“י מבעלזא‪ .‬והרה“ק רבי אהרן מטשערנאבל‪ .‬זכר צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫תורתו‪“ :‬לקט אמרי קודש“‪“ .‬הבינה והברכה“‪ .‬דברות קודש “מהרי“ד“‪.‬‬ ‫על כסא מלכותו‪ :‬בעלזא תרנ“ד‪-‬תרפ“ז‪ .‬ביי די ערשטע וועלט מלחמה‪ ,‬איז מרן זי“ע אנטלאפן קיין‬ ‫אונגארן‪ ,‬און געוואוינט אין ראצפערט ביז חודש אדר תרע“ט‪ .‬דערנאך איז ער געגאנגען קיין מונקאטש ביז‬ ‫חודש אדר תרפ“ב‪ ,‬דערנאך איז ער צוריקגעגאנגען קיין גאליציע‪ ,‬וואו ער האט געוואוינט צוויי יאהר אין די‬ ‫שטאט האלאשיץ‪ ,‬ביז מ‘האט צוריק אויפגעבויעט די שטאט בעלזא‪ .‬און אין חודש שבט תרפ“ד איז מרן זי“ע‬ ‫צוריקגעגאנגען וואוינען קיין בעלזא ביז צו זיין פטירה כ“ב מר‪-‬חשון תרפ“ז‪.‬‬ ‫פטירתו‪ :‬כ“ב מר חשון תרפ“ז‪ ,‬ומנו“כ בעיר בעלזא‪.‬‬ ‫• האיש מקדש •‬ ‫מקנא אז דו קענסט לערנען רואיג‬ ‫דער בעלזער רב וועט זיך נאך מיט אונז משדך זיין‪ ,‬און פון‬ ‫דעם זיווג וועט ארויסקומען א קינד וואס וועט באלויכטן די‬ ‫• וזרח השמש •‬ ‫ווינטער תרכ“ח האט מרן מהרי“ד זי“ע חתונה געהאט‬ ‫וועלט! יאהרן שפעטער האט מרן מהר“י זי“ע חתונה געהאט‬ ‫מיט אן אייניקל פונעם אפטא רב‪ ,‬און מרן מהרי“ד זי“ע איז מיט די רעבעצין בתיה רוחמה ע“ה‪ ,‬א טאכטער פון הרה“ק‬ ‫“דער בעלזער רב וועט זיך נאך מיט‬ ‫רבי ישעי‘ משולם זושא‪ ,‬א זוהן פון הרה“ק רבי אהרן‬ ‫געבוירן געווארן‪.‬‬ ‫אונז משדך זיין!“‬ ‫מטשערנאבל זי“ע‪ .‬דער זיידע רבי אהרן האט ארויס געוויזן‬ ‫ס‘ווערט דערציילט אז דער אפטער רב זי“ע האט שוין‬ ‫א געוואלדיגער ליעבשאפט פאר זיין אייניקל‪ .‬געווענליך‬ ‫געהאט געזאגט וועגן דעם שידוך צווישן מרן מהר“י זי“ע און “ס‘איז נישט קיין וואונדער אז מ‘האט‬ ‫האט רבי אהרן קיינעם נישט געלאזט זיצן אויף זיין בעט‪.‬‬ ‫אזעלכע קינדער!“‬ ‫זיין רעבעצין מיט אסאך יאהרן פריער‪ .‬געווען איז דאס ווען‬ ‫‏מרן מהר“י זי“ע איז אמאהל געזיצן ביי זיך אין צימער אבער ווען מרן מהרי“ד זי“ע איז אריינגעקומען אין שטוב‪,‬‬ ‫כ“ק מרן מהר“ש זי“ע איז אמאהל געווען אלס אינגערמאן‬ ‫אין אפטא‪ ,‬און דער אפטא רב האט אים מכבד געווען מיט‘ן ערב שבת קודש‪ ,‬און געהערט א געוויין פון אינדרויסן‪ ,‬האט ער האט ער אים צוגערופן זיצן אויף זיין בעט‪ ,‬און ער האט‬ ‫בענטשן ביי שלוש סעודות‪ ,‬וואס דער מנהג איז געווען אז געפרעגט וואס די געוויין איז? האט ער געזעהן ווי די רעבעצין אים געזאגט‪“ :‬דיך האב איך נישט געמיינט!“ אזוי אויך ווען‬ ‫דער אפטא רב פלעגט אליין בענטשן‪ .‬האט אים דער זוהן זיצט און וויינט‪ .‬האט מרן זי“ע געפרעגט פארוואס זי וויינט? ער האט אים געהערט לערנען‪ ,‬פלעגט ער זאגן‪ :‬איך הער‬ ‫הרה“ק רבי יצחק מאיר מזינקוב‪ ,‬געפרעגט די אורזאך דערפון‪ ,‬האט זי געענטפערט‪ :‬‏יעדן ערב שבת קודש גיב איך אכטצן א שטימע פון לימוד תורה לשמה! ‏אמאהל ווען רבי אהרן‬ ‫האט דער אפטא רב געענטפערט‪ ,‬אז איינע פון די טעמים ‏רייניש פאר צדקה איידער איך צינד די שבת‪-‬לעכט‪ .‬אבער די איז צוריק געקומען פון די מקוה‪ ,‬און אינדרויסן איז געווען‬ ‫פארוואס ער האט אוועק געגעבן דאס בענטשן איז‪ ,‬ווייל וואך האט איך נישט קיין געלט‪ ,‬קען איך נישט צינדן לעכט‪ .‬זייער קאלט‪ ,‬איז ער אריינגעגאנגען אין בית המדרש‪ ,‬און‬ ‫>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫אחרי ַ‪-‬ש ָּבת‬ ‫תשע“ו ָ‬ ‫פ‘ ַמיין‬ ‫טז‬ ‫ב‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫דאך נישט אין רפואה! נאר אז ער זעהט אז אסאך מענטשן‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כ"ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי"ע ועכי"א • כ“ב חשון תרפ“ז • מאה שנים לפטירתו‬ ‫השנה און אלע חסידים זענען שוין געהאט געקומען קיין‬ ‫>>>>>האט געזעהן ווי מרן זי“ע זיצט און לערנט בהתמדה‪.‬‬ ‫>>>>>‬ ‫ער‬ ‫און קראנקע שטראמען צו אים זוכן הילף און היילונג‪,‬‬ ‫אין בעלזא‪ ,‬אבער מ‘האט נאך נישט געוואוסט צו זיי וועלן‬ ‫האט ער אים געזאגט‪ :‬איך בין דיך מקנא אז דו קענסט‬ ‫איז דאס דער בעסטער סימן אז ער איז א גרויסער‬ ‫ווייטער קומען צו פאהרן קיין בעזלא צו מרן מהר“י זי“ע‪ .‬אין‬ ‫לערנען רואיג‪ .‬ווייל ווען איך הויב זיך אויף און איך זאג‬ ‫און פארלעסליכער מומחה‪“ .‬פונקט אזוי“‪ ,‬האט דער‬ ‫פארלויף פונעם ווינטער איז שטענדיג שווער געווען צו‏קומען‪,‬‬ ‫“מודה אני“‪ ,‬און איך טראכט אריין‪ ,‬ווער איז דער “אני“—‬ ‫ראדומישלער גאון אויסגעפיהרט‪“ ,‬איז ביים בעלזער רב‪.‬‬ ‫צוליעב‘ן שווערן וועטער און קעלט‪ .‬האט מען געטראכט אז‬ ‫איך‪ ,‬און ווער איז דער “לפניך“—דער באשעפער‪ ,‬קען איך‬ ‫איך פארשטיי דען צו אים?! נאר אז מ‘זעהט ווי טויזנטער‬ ‫שבועות וועט מען קענען זעהן צו דער עולם קומט צו פאהרן‪.‬‬ ‫נישט זאגן ווייטער!‬ ‫אידן שטראמען צו אים‪ ,‬איז דאך דער כלל פשוט‪ :‬יעדער‬ ‫וואס דארף א רפואת הנפש זאל גיין צו אים און זיך דרייען‬ ‫עטליכע טעג פאר שבועות ווען איך בין אהיימגעקומען פון‬ ‫חדר‪ ,‬האב איך געטראכט אז איך וועל אריינגיין דורכ‘ן צימער‬ ‫די בעלזער קייט וועט זיך פון איהר‬ ‫אין זיין הייליגן שאטן!‪“...‬‬ ‫ווי די עולם איז געזיצן‪ .‬האב איך געזעהן ווי די גרויסע שטוב‬ ‫ווייטער ציהען!‬ ‫געקומען דער באשעפער זאל ראטעווען די וועלט‪...‬‏‬ ‫איז געווען אנגעפוהלט מיט חסידים וואס זענען‬ ‫צו פאהרן אויף שבועות‪ .‬איז אויף מיר געפאלן אזא גרויסע‬ ‫די רעבעצין בתיה רוחמה ע“ה איז נפטר געווארן‬ ‫אינגערהייט‪ ,‬כ“א אדר תרמ“ד‪ ,‬און זי האט איבערגעלאזט‬ ‫ווען מרן מהרי“ד זי“ע האט געוואוינט אין ראצפערט‬ ‫פחד אז איך האב געפיהלט ווי מיינע האר שטעלן זיך אויף‪,‬‬ ‫צוויי יתומים‪ ( .‬מרן מהר“א און רעבעצין חנה רחל פון‬ ‫טראכטנדיג אז ס‘וועט קומען א צייט וואס איך וועל דארפן (‏בשעת די ערשטע וועלט‘ס קריג)‪ .‬איז ער ראש השנה‬ ‫אוסטילא) מרן זי“ע האט דערנאך חתונה געהאט מיט‬ ‫זיין דער מנהיג פאר טויזענטער אידן‪ ,‬און ווען איך האב געגאנגען זאגן תשליך ביים טייך‪ .‬זענען צווישן די פולע‬ ‫די רעבעצין חי‘ דבורה ע“ה א טאכטער פון רבי אברהם‬ ‫ארויפגעלייגט די הענט אויפ‘ן קאפ האב איך באשיינפערליך חסידים אויך מיטגעגאנגען אסאך שטעטישע אידן‪ .‬צווישן‬ ‫שמואל פון ברעזנא זצ“ל‪ .‬וועגן דעם שידוך ווערט‬ ‫די חסידים‪ ,‬זענען געווען בחורים וואס האבן זיך געהאט‬ ‫דערציילט ווי פאלגנד‪ :‬אויפ‘ן וועג צו די חתונה אין‬ ‫אויסבאהאלטן פון מיליטער דינסט‪ .‬‏אויפ‘ן וועג צו תשליך‬ ‫טשערנאבילׁ(ביים ערשטן זיווג) איז מרן מהר“י זי“ע אריין‬ ‫איז אקעגן געקומען א הויכער מיליטערישע אפיציר‪.‬‬ ‫געפאהרן קיין ברעזנא‪ ,‬און רבי יוסף פטשעניק זצ“ל דער‬ ‫ס‘האט יעדן געכאפט א שרעק אז דער גוי זאל נישט‬ ‫ברעזנע רב איז ארויסגעקומען מיט א גרויסע ציבור אידן‬ ‫באמערקן אז ס‘זענען דא בחורים און ער וועט נאך גיין‬ ‫מקבל פנים צו זיין‪ ,‬דעם שוואגער מרן מהר“י זי“ע (ביידע‬ ‫זיי ַמסר‘ן פאר די מיליטער‪-‬הויפטן אז ס‘געפונט זיך דא א‬ ‫זענען געווען איידימעס ביי הרה“ק רבי שמואל אשכנזי‬ ‫ראבינאר וואס באהאלט אויס בחורים פון מיליטער דינסט‪.‬‬ ‫זצ“ל)‪ .‬ווען ער האט מזכיר געווען זיין שניר די רעבעצין פון‬ ‫‏ווען מ‘האט פראבירט דעם אפיציר צו פארקירעווען‬ ‫זיין זוהן רבי אברהם שמואל‪ ,‬אז זי דארף א ישועה ביים‬ ‫דעם וועג האט ער זיך בשום אופן נישט געלאזט‪ ,‬נאר ער‬ ‫געבוירן א קינד‪ ,‬האט זיך די פארב אויפ‘ן געזיכט פון מרן‬ ‫האט געפרעגט‪ :‬ווי מען גייט און וואס מען טוהט דא? האט‬ ‫מהר“י זי“ע געטוישט‪ ,‬און מיט אן ערענסטקייט האט ער‬ ‫דער חסיד ר‘ ישראל משה מאנדל ע“ה פון טעגלאש זיך‬ ‫געזאגט‪“ :‬‏מיר האבן דאך דא א חתן‪( ,‬מרן מהרי“ד זי“ע)‬ ‫געזעהן אז דאס קאפל האט זיך מיר אויפגעהויבן פון די אנגערופן צום אפיציר‪“ :‬אזוי ווי ס‘איז שוין א לענגערע צייט‬ ‫די הזכרה געהערט פאר אים! איז מען געגאנגען צום חתן‬ ‫וואס ס‘גיסט זיך בלוט אין די וועלט צוליעב די מלחמות‪,‬‬ ‫שרעק וואס האט מיך אנגעכאפט‪...‬‬ ‫און מזכיר געווען‪ ,‬און ער האט געוואונטשן אז אלעס זאל‬ ‫גייט דער ראבינאר צום טייך וואסער און ער בעט‪ ,‬אז דער‬ ‫דורכגיין גרינגערהייט‪ ,‬און מרן מהר“י זי“ע האט דעמאלט‬ ‫באשעפער זאל שוין העלפן און ראטעווען די וועלט‪...‬‏דער‬ ‫גוי איז מיטגעגאנגען‪ ,‬און איז שטארק באאיינדרוקט‬ ‫• מנהיג ישראל •‬ ‫צוגעלייגט‪ :‬אז ס‘קומט אראפ ‏אויף די וועלט א גרויסע‬ ‫רעבעצין‪...‬‏יאהרן שפעטער‪ ,‬ווען מ‘האט פארגעשלאגן פאר‬ ‫‏געווארן פון די תפילות און האט זיך אונטערגענומען פון‬ ‫ווער ס‘דארף רפואת הנפש‬ ‫מרן מהרי“ד זי“ע אלס זיווג שני‪ ,‬די רעביצין חי‘ דבורה‪,‬‬ ‫יענע מינוט צו טוהן אסאך גוטס פאר די אידן!‬ ‫האט מען פארשטאנען די כוונה פון זיין פאטער מרן מהר“י‬ ‫אינמיטן די שווערע יאהרן פון די ערשטע וועלט קריג‪,‬‬ ‫אינעם יאר תרע“ז‪ ,‬איז דער מרן מהרי“ד זי“ע געפאהרן קיין מלך המשיח וועט מתקן זיין יעדער איד‬ ‫זי“ע‪“ :‬די הזכרה געהערט פאר‘ן חתן“‪...‬‬ ‫בארדיוב און געוויילט דארט אויף אפרו‪ .‬צווישן די חשוב‘ע‬ ‫די רעבעצין חי‘ דבורה האט אין אנהויב נישט געוואלט‬ ‫אמאהל ווען כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע האט געוויילט‬ ‫דעם שידוך ווייל מרן מהרי“ד זי“ע איז געווען היבש עלטער‪,‬‬ ‫רבנים און תלמידי חכמים וואס זענען דעמאלט געקומען קיין אינעם קור שטאט מארינדבאד‪ ,‬האט מען געדארפט‬ ‫און אויך איז געבליבן אין שטוב צוויי קינדער יתומים‪ .‬האט‬ ‫בארדיוב‪ ,‬איז אויך געווען דער וועלט בארימטער גאון רבי רופן אן אויגן‪-‬דאקטאר פאר מרן זי“ע‪ .‬איז דארט געווען‬ ‫איהר זיידע הרה“ק רבי מרדכי‘לע פון זעוויהל זצוק“ל‪,‬‬ ‫שמואל ענגיל זצ“ל אבד“ק ראדומישלא‪ ,‬וועלכער האט אין א דאקטאר מיט‘ן נאמען דר‪ .‬לוי‪ ,‬א איד וואס האט‬ ‫איהר צוגעזאגט אין טאג פון די חתונה‪ ,‬אז די הייליגע‬ ‫יענע יאהרן שוין געוואוינט אין די שטאט קאשוי אין אונגארן‪ .‬ליידער פארלאזט דעם וועג פון תורה ר“ל‪ .‬נאכ‘ן ענדיגן‬ ‫בעלזער קייט וועט זיך פון איהר ווייטער ציהען! (פון איהר‬ ‫זייענדיג דארטן אין בארדוב‪ ,‬האט זיך דער ראדומישלער די אונטערזוכונג‪ ,‬האט דער דאקטער געבעהטן יעדן צו‬ ‫איז שפעטער געבוירן געווארן הגה“ק מבילגורייא זי“ע‪,‬‬ ‫רב עטליכע מאהל געטראפן מיט מרן מהרי“ד זי“ע‪ ,‬און ער פארלאזן דעם צימער‪ ,‬ווייל ער האט עפעס א וויכטיגע זאך‬ ‫דער פאטער פון כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א לאוי“ט‪ ,‬וואס‬ ‫פלעגט קומען זיך מסתופף זיין בצל קדשו און שעפן חיות צו רעדן מיט מרן זי“ע‪ ,‬און ער איז געבליבן מיט מרן זי“ע‬ ‫טוהט ווייטער פארזעצן די הייליגע בעלזער קייט עד ביאת‬ ‫ביי זיינע הייליגע טישן מיט גרויס הכנעה‪ .‬האבן אים עטליכע אליין אין צימער‪ .‬נאכדעם וואס דער דאקטאר איז אוועק‬ ‫גואל צדק בב“א)‪.‬‬ ‫אונגארישע רבנים געפרעגטו מיט וואונדער‪ :‬ווי אזוי קען זיין געגאנגען‪ ,‬האט מרן זי“ע געשפרייזט אין שטוב צוקאכט‬ ‫אז א גאון מופלג ווי אים‪ ,‬א זקן הרבנים‪ ,‬זאל זיך אזוי מבטל און פארטיעפט אין זיינע הייליגע געדאנקען זאגנדיג‪“ :‬דער‬ ‫זיין פאר א צדיק אין זיין דור און כסדר גיין צו זיינע טישן? זיידע ז“ל [מרן מהר“ש זי“ע] איז געווען גערעכט‪ “.‬האבן‬ ‫• ממלא מקום •‬ ‫האט זיי דער ראדומישלער רב געענטפערט במתק לשוונו‪ :‬די שטוב מענטשן געפרעגט פון מרן זי“ע וואס ער מיינט?‬ ‫“משל למה הדבר דומה‪ ,‬צו א קראנקער מענטש וואס דארף האט ער זיי געענטפערט און געזאגט‪“ :‬דער דאקטאר האט‬ ‫דאס קאפל אויפגעהויבן פון שרעק‬ ‫א ספעציעלער דאקטאר‪ ,‬א מומחה‪ .‬אבער ווי אזוי ווייסט דער מיך געבעטן אזוי ווי ס‘איז שוין אדורך אסאך יאהרן פון זיין‬ ‫‏‏מרן מהרי“ד זי“ע האט אמאהל דערציילט‪ :‬דער זיידע‬ ‫מענטיש ווער ס‘איז באמת א מומחה? ער אליין פארשטייט‬ ‫מרן מהר“ש זי“ע‪ ,‬איז נפטר געווארן דריי טעג פאר ראש‬ ‫>>>>>>>‬ ‫>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יז‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫געזאגט צום זיידן ז“ל‪“ ,‬ס‘שטייט אין‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫רעבעצין מלכה ע“ה ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כ"ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי"ע ועכי"א • כ“ב חשון תרפ“ז • מאה שנים לפטירתו‬ ‫אין די אויגן פון די סטרא אחרא‪ ,‬און ס‘שטערט זיי די קדושה‪,‬‬ ‫חתונה און ער האט נאך נישט קיין קינדער‪ ,‬בעהט ער מיך‬ ‫>>>>>‬ ‫רמב“ם אז אין יעדער דור איז דא א מענטש וואס איז ווערד‬ ‫דעריבער גייט‘ס אלע ארויס אינדרויסן‪ ,‬זינגט און טאנצט‪ ,‬ביז‬ ‫איך זאל דאווענען פאר אים אז ער זאל געהאלפן ווערן מיט‬ ‫האב איך נישט‬ ‫צו זיין דער מלך המשיח‪ ,‬און אין דעם דור ָ‬ ‫די גלעקער וועלן אויפהערן צו קלינגען“‪ .‬מ‘איז גלייך ארויס‬ ‫געטראכט ביי מיר‪ַ ,‬אז אויב ער‬ ‫ַ‬ ‫זרע של קיימא‪ “.‬האב איך‬ ‫וואס איז ווערד צו זיין דער מלך המשיח‪“.‬‬ ‫נאר דיך‪ָ ,‬‬ ‫געזעהן ָ‬ ‫געגאנגען אינדרויסן‪ ,‬און מאסן מענטשן האבן געטאנצט‬ ‫דאך ַא סימן‪ַ ,‬אז ער גלויבט‬ ‫עפעס ַאזוינס‪ ,‬איז ָ‬ ‫בעהט מיך ּ‬ ‫האט איר מרן מהר“ש זי“ע געענטפערט‪“ :‬איך אליין וועל‬ ‫און געזינגען אויף די גאסן‪ ,‬אז ס‘האט זיך געהערט אין די‬ ‫אין משיח‘ן‪ ,‬איי‪ ,‬ער היט דאך נישט קיין תורה און מצוות‪,‬‬ ‫נישט זיין דער מלך המשיח‪ ,‬איך וועל נאר זיין איינער פון די‬ ‫גאנצע געגענט‪ .‬מיט די צייט זענען די גוים מיעד געווארן און‬ ‫זא איד? לאזן אים אזוי‪,‬‬‫וואס וועט משיח טוען מיט ַא ַ‬ ‫און ָ‬ ‫וויכטיגע מענטשן ביי מלך המשיח‪ ,‬ווייל מלך המשיח וועט‬ ‫די גלאקען האבן אויפגעהערט צו קלינגען‪ .‬ערשט דערנאך‬ ‫איז אוממעגליך‪ ,‬ווייל ער גלויבט דאך‪ .‬נעמען אים מיט‬ ‫דארפן מתקן זיין יעדן איד אזוי ווי ער איז‪ ,‬און טרעפן אויף‬ ‫איז מרן זי“ע ארויסגעגאנגען אין הויף און קוקענ‘דיג אויפ‘ן‬ ‫זיך איז אויך אוממעגלעך‪ ,‬ווייל ער איז דאך פארט א בעל‬ ‫אים א זכות‪ ,‬און דאס קען איך נישט‪“...‬‬ ‫גרויס‘ן ציבור אידן‪ ,‬וואס האבן שוין אויפגעהערט צו טאנצן‪,‬‬ ‫עבירה‪ ,‬אויב אזוי וועט משיח האבן שווערע ארבעט‪ ,‬ווייל ער‬ ‫האט ער געזאגט‪“ :‬איר זאלט וויסן אז די התנגדות דקדושה‬ ‫דארפֿן מתקן זיין יעדן איד‪ .‬אויב אזוי‪ ,‬איז דאך דער‬ ‫וועט ַ‬ ‫• חינוך הבנים •‬ ‫וויל מכניע זיין די קדושה‪ ,‬זיי זאלן זיין אויבן און די קדושה‬ ‫האט די רעבעצין‬ ‫זיידע ז“ל געווען גערעכט‪ .‬ווייל אמאהל ָ‬ ‫פון אונטן‪ .‬אבער מיט דעם וואס מיר האבן זיך אקעגן‬ ‫געזאגט צו זיידן ז“ל‪“ ,‬ס‘שטייט אין רמב“ם אז‬ ‫מלכה ע“ה ָ‬ ‫אויסבעהטן יר“ש פאר זיך מיט די קינדער‬ ‫געשטעלט‪ ,‬האבן מיר זיי געמאכט אונטערטעניג‪ ,‬און אצינד‬ ‫אין יעדער דור איז דא א מענטש וואס איז ווערד צו זיין‬ ‫פאהרט אהיים לשלום יעדער צו זיין שטוב“‪.‬‬ ‫האב איך נישט געזעהן‬ ‫דער מלך המשיח‪ ,‬און אין דעם דור ָ‬ ‫אין איינע פון די יאהרן ווען כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע‬ ‫איז געווען אין אונגארן אין די שטאט ראצפערד (תרע“ד‪-‬‬ ‫מלך המשיח וועט מתקן זיין יעדער איד‬ ‫וואס איז ווערד צו זיין דער מלך המשיח‪ “.‬האט‬ ‫נאר דיך‪ָ ,‬‬ ‫איר דער זיידע ז“ל געענטפערט‪“ :‬איך אליין וועל נישט זיין‬ ‫ָ‬ ‫תרע“ט) האט מרן זי“ע געזאגט פסח ביינאכט ביים סדר‪,‬‬ ‫דער מלך המשיח‪ ,‬איך וועל נאר זיין איינער פון די וויכטיגע‬ ‫אז ס‘איז א סגולה צו בעהטן ביים פסוק “יוסף ה‘ עליכם‬ ‫מענטשן ביי מלך המשיח‪ ,‬ווייל מלך המשיח וועט דארפן‬ ‫עליכם ועל בניכם‪ “,‬אז מ‘זאל זוכה זיין צו יראת שמים ער‬ ‫מתקן זיין יעדן איד אזוי ווי ער איז‪ ,‬און טרעפן אויף אים א‬ ‫מיט די קינדער און די קינד‘ס קינדער נאך אים‪ .‬מרן זי“ע‬ ‫זכות‪ ,‬און דאס קען איך נישט‪“...‬‬ ‫האט געזאגט בזה הלשון‪“ :‬א איד קען זיך דענסמאהל‬ ‫אויסבעהטן יראת שמים פאר זיך און די קינדער און די‬ ‫מכניע געווען די התנגדות דקדושה‬ ‫קינד‘ס קינדער‪ “.‬מרן מהרי“ד זי“ע פלעגט אויך זאגן אז ביי‬ ‫הרה“ח שו“ב ר‘ נפתלי חיים איגל ז“ל פון ירוסלוב‪-‬בני‬ ‫ברכת “גאל ישראל“ ביים סדר נאכט “איז גאר א געהויבענע‬ ‫ברק האט פארציילט אן אינטערעסאנטע ערשיינונג‪ .‬דאס‬ ‫צייט זיך אויסצובעטן ישועות‪“.‬‬ ‫ערשטע מאהל וואס ער האט געזעהן מרן מהרי“ד זי“ע איז‬ ‫“ולמדתם אותם את בניכם“‬ ‫געווען אין די שטאט האלאשיץ‪ ,‬ווען ער איז געקומען אויף‬ ‫אמאהל ווען כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע האט געוויילט אין‬ ‫שבת פאר פורים‪ .‬ס‘איז געווען דער ערשטער שבת‪ ,‬פון ווען‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע האט שטארק געזארגט אז דער‬ ‫מארינדבאד‪ ,‬האט מען געדארפט רופן אן אויגן‪-‬דאקטאר‬ ‫מרן מהרי“ד זי“ע האט זיך דארט באזעצט‪ ,‬איידער ער איז‬ ‫חינוך פונעם דור זאל זיך פיהרן לויט די אלטע מסורה‪.‬‬ ‫צו מרן זי“ע‪ .‬איז דארט געווען א דאקטאר מיט‘ן נאמען דר‪.‬‬ ‫צוריק אהיים פאהרן קיין בעלזא‪ ,‬נאך די ערשטע וועלט‬ ‫אמאהל איז א חסיד אריינגעקומען אפגעבן א קוויטל‬ ‫לוי‪ ,‬א איד וואס האט ליידער פארלאזט דעם וועג פון תורה‬ ‫קריג‪ .‬אויף שבת איז געקומען קיין האלאשיץ א גאר גרויסער‬ ‫צוזאמען מיט זיין זוהן‪ ,‬וואס האט אויסגעקוקט ווי א‬ ‫ר“ל‪ .‬נאכ‘ן ענדיגן אונטערזוכן די אויגן פון מרן זי“ע‪ ,‬האט ער‬ ‫עולם פון גאנץ גאליציע‪ .‬נאכדעם וואס מרן זי“ע איז אסאך‬ ‫מאדערנער אינגל מיט קורצע פיאות‪ ,‬האט אים מרן זי“ע‬ ‫געבעהטן יעדן צו פארלאזן דעם צימער‪ ,‬זאגנדיג‪“ ,‬ער האט‬ ‫יאהרן נישט געווען אין גאליציע‪ .‬זענען טויזענטער אידן‬ ‫געפרעגט עטליכע מאהל צו דאס איז זיין זוהן? דער חסיד‬ ‫עפעס א וויכטיגע זאך צו רעדן מיט מרן זי“ע‪ ,‬און ער איז‬ ‫אים געקומען מקבל פנים זיין‪ ,‬און ס‘איז נישט צו גלויבן‬ ‫האט פארשטאנען די כוונה פון די שאלה‪ ,‬און ער האט זיך‬ ‫געבליבן מיט מרן זי“ע אליין אין צימער‪ .‬נאכדעם וואס דער‬ ‫וויפוהל אידן האבן זיך אריינגעשטופט אין בית המדרש צום‬ ‫פארענטפערט אז היינט איז נישט אזוי ווי אמאהל און‬ ‫דאקטאר איז אוועק געגאנגען‪ ,‬איז מרן זי“ע ארום געגאנגען‬ ‫דאווענען און ביים אפרעכטן די הייליגע טישן‪ .‬יענעם שבת‬ ‫מ‘קען נישט אכטונג געבן אלעס אזוי ווי אמאהל‪...‬‏ האט‬ ‫אין שטוב צוקאכט און פארטיעפט אין זיינע הייליגע‬ ‫האט פאסירט א אומאיינגענעהמע ערשיינונג‪ ,‬וואס ער איז‬ ‫אים מרן זי“ע געזאגט‪ :‬שטענדיג האב איך זיך געוואונדערט‬ ‫געדאנקען זאגנדיג‪“ :‬דער זיידע איז געווען גערעכט‪ “.‬האבן די‬ ‫געווען עדות דערצו‪ .‬די גוים אין שטאט האבן ווארשיינדליך‬ ‫פארוואס ביי די פרשה פון “והי‘ אם שמוע“ ביי קריאת‬ ‫שטוב מענטשן געפרעגט פון מרן זי“ע וואס ער מיינט? האט‬ ‫זיך נישט געפריידט מיט‘ן אנקומען פון מרן זי“ע און זיך‬ ‫שמע שטייט‪“ ,‬ולמדתם אותם את בניכם“‪ ,‬צווישן די צוויי‬ ‫זיי מרן זי“ע געענטפערט און געזאגט‪“ :‬דער דאקטאר האט‬ ‫באזעצען אין האלאשיץ מיט מאסן חסידים ואנשי מעשה‪.‬‬ ‫‏מצוות פון שרייבן תפילין און מזוזות‪ .‬אייגענטליך וואלטן‬ ‫מיך געבעהטן אזוי ווי ס‘איז שוין אדורך אסאך יאהרן פון‬ ‫די שטאט וואס האט ביז אצינד גענאסן פון א רוהיגע‬ ‫ביידע מצוות פון שרייבן געדארפט שטיין אינאיינעם און‬ ‫זיין חתונה און ער האט נאך אלץ נישט קיין קינדער‪ ,‬בעהט‬ ‫לעבענסשטייגער‪ ,‬איז פלוצלונג געווארן רוישיג‪ ,‬פארפלייצט‬ ‫נישט איבערגעהאקט מיט די מצוה פון “לערנען מיט די‬ ‫ער איך זאל דאווענען פאר אים אז ער זאל געהאלפן ווערן‬ ‫מיט טויזענטער חסידים און אנגעהויבן שפרודלן מיט א‬ ‫קינדער“? נאר אזוי ווי מ‘פארשטייט אז תפילין און מזוזות‬ ‫געטראכט ביי מיר‪ַ ,‬אז אויב‬ ‫ַ‬ ‫מיט זרע של קיימא“‪ .‬האב איך‬ ‫אידישע לעבנסשטייגער‪ ,‬דעריבער גלייך מוצאי שבת‪ ,‬האבן‬ ‫דארפן געשריבן ווערן מיט אלע הלכות אזוי ווי די הלכה‬ ‫דאך ַא סימן‪ַ ,‬אז ער גלויבט‬ ‫עפעס ַאזוינס‪ ,‬איז ָ‬ ‫ער בעהט מיך ּ‬ ‫די גוים געוואלט קליא מאכן די געהויבענע שטימונג‪ ,‬פונעם‬ ‫למשה מסיני‪ ,‬און ווען ס‘זאל זיין אפילו מיט איין קלייניקייט‬ ‫אין משיח‘ן‪ָ ,‬אבער ער היט דאך נישט קיין תורה און מצוות‪,‬‬ ‫פייער‘דיגן שבת קודש‪ ,‬און האבן אנגעהויבן קלינגען מיט די‬ ‫אנדערש‪ ,‬וועט דאס נישט זיין כשר‪ .‬אזוי אויך ביי “חינוך‬ ‫זא איד? לאזן אים אזוי‪ ,‬איז‬ ‫וואס וועט משיח טוען מיט ַא ַ‬ ‫און ָ‬ ‫גלאקען פון זייער תיפלה אהן אויפהער‪ .‬דאס איז געשעהן‬ ‫הבנים“ מוז זיין אזוי ווי די פריער‘דיגע דורות אהן קיין שום‬ ‫אוממעגליך‪ ,‬ווייל ער גלויבט דאך‪ .‬נעמען אים מיט זיך איז‬ ‫פונקט ווען מ‘האט געענדיגט דאווענען מעריב און זיך‬ ‫ענדערונג סיי אין די קליידונג און סיי אינעם אויסזעהן‪.‬‬ ‫אויך אוממעגלעך‪ ,‬ווייל ער איז דאך פארט א בעל עבירה‪,‬‬ ‫געגרייט אהיים צו גיין‪.‬‬ ‫אינגלעך מיט פיאות‬ ‫האט מרן זי“ע באפוילן‪“ :‬אזוי ווי דאס איז דער אויב אזוי וועט משיח האבן שווערע ארבעט‪ ,‬ווייל ער וועט‬ ‫בשעת די ערשטע וועלט קריג האט כ“ק מרן מהרי“ד‬ ‫ֿאררעכטן יעדן איד‪ .‬אויב אזוי‪ ,‬איז דאך דער זיידע‬ ‫ערשטער שבת וואס מ‘געפונט זיך דא‪ .‬און אוודאי‪ ,‬די ַ‬ ‫דארפֿן פ ַ‬ ‫האט די‬‫קדושה וואס די מאסן האבן מיט זיך געברענגט‪ ,‬שטעכט ז“ל [מרן מהר“ש זי“ע] געווען גערעכט‪ .‬ווייל אמאהל ָ‬ ‫>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יח‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫געטראפן מיט‘ן אסטראווצער גאון‪ ,‬האט ער אים געפרעגט‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כ"ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי"ע ועכי"א • כ“ב חשון תרפ“ז • מאה שנים לפטירתו‬ ‫ארעמעלייט‪ ,‬וואס האבן נהנה געווען פון א ספעציעלע קופת‬ ‫זי“ע געוואוינט אין די שטעט ראצפערט‪ ,‬מונקאטש אין‬ ‫>>>>>‬ ‫אין וועלכן ענין מ‘קען רעדן? האט דער אסטראווצער גאון‬ ‫צדקה וואס מרן זי“ע האט געפיהרט‪ .‬במשך‘ן יאהר האט‬ ‫אונגארן‪ ,‬דערנאך האט זיך מרן זי“ע אומגעקערט קיין‬ ‫געזאגט אין וועלכע סוגיא דו ווילסט! און באלד דערנאך‬ ‫מרן זי“ע געזאמעלט גרעסערע געלטער כדי צו קענען טיילן‬ ‫גאליציע ווי ער האט געוואוינט צוויי יאהר אין די שטאט‬ ‫האט ער געזאגט‪ :‬אין מסכת עירובין‪ .‬מרן זי“ע האט אים‬ ‫פאר די ארעמעלייט מיט זייער משפחות‪ ,‬זיי זאלן האבן אלע‬ ‫האלאשיץ (ביז מ‘האט פארענדיגט איבערבויען דאס בית‬ ‫געפרעגט א שווערע קשיא‪ ,‬און אין די ערשטע מינוט האט‬ ‫צרכי החג בהרחבה‪ .‬ספעציעל פאר פסח האט מרן זי“ע עוסק‬ ‫המדרש‪ ,‬די שוהל און די גרויסע שטוב וואס איז רעאונירט‬ ‫ער נישט געהאט קיין ענטפער‪ .‬נאכ‘ן אראפלייגן דעם קאפ‬ ‫געווען אין “מעות חיטין“ און ער איז אליין געגאנגען פון הויז‬ ‫געווארן בשעת די קריג)‪ .‬ווינטער שנת תרפ“ד איז מרן זי“ע‬ ‫האט דער אסטראווצער גאון געענטפערט א תירוץ אויף די‬ ‫צו הויז זאמלען געלט פאר קמחא דפסחא‪ .‬נאכדעם וואס מרן‬ ‫צוריק געפאהרן קיין בעלזא‪ .‬זייענדיג אין האלאשיץ זענען‬ ‫קשיא און ס‘איז באקאנט געווארן דאס גאונות אין תורה‬ ‫זי“ע איז געווארן רבי‪ ,‬האט ער אונטערגענומען א פראיעקט‬ ‫געקומן א גרופע אידן פון די שטאט בעלזא‪ ,‬און געפרעגט‬ ‫פונעם גרויסן גאון‪ .‬דער זוהן פונעם אסטראווצער גאון‬ ‫פון זאמלען געלט‪ ,‬פאר האלץ אויף ווינטער צו קענען הייצן‬ ‫פון מרן זי“ע ווען ער קומט צוריק קיין בעלזא?“ ס‘איז דארט‬ ‫האט שפעטער איבער געזאגט אין נאמען פון זיין טאטע‪:‬‬ ‫די ארעמע הייזער‪ .‬מרן זי“ע האט ספעציעל געזארגט פאר‬ ‫געשטאנען א אינגל מיט פיאות‪ ,‬האט מרן זי“ע זיי נעפרעגט‪:‬‬ ‫“אייגענטליך האב איך נישט געהאט קיין תירוץ אויף די‬ ‫די ארעמעלייט מיט קליינע קינדער אין שטוב‪ ,‬עלטערע אידן‬ ‫“אין בעלזא איז אויך דא אינגלעך מיט פיאות?“ (וועלנדיג זיי‬ ‫קשיא‪ ,‬איך האב אראפגעלייגט מיין קאפ און מתפלל געווען‬ ‫און קראנקע‪ .‬אין הויף איז געשטאנען א האלץ קאמער‪ ,‬וואס‬ ‫דערווייל אפשטופן) האבן זיי געענטפערט‪“ :‬אז דער רבי איז‬ ‫איך זאל נישט פארשעהמט ווערן‪ .‬און דאס איז געווען א‬ ‫איז געווען אפען בייטאג און ביינאכט און די וואס האבן זיך‬ ‫אין האלאשיץ‪ ,‬איז דא אין האלאשיץ אינגלעך מיט פיאות‪,‬‬ ‫שטראף פון הימל פאר דעם וואס איך האב געזאגט אז‬ ‫געשעהמט זענען געקומען נעמען האלץ ביינאכט‪ .‬ס‘זענען‬ ‫און אז דער רבי וועט זיין אין בעלזא וועט אין בעלזא זיין‬ ‫מ‘קען רעדן אין יעדער סוגיא‪“.‬‬ ‫דארט געווען שטענדיג גוים אין הויף מיט העק און געהאקט‬ ‫אינגלעך מיט פיאות‪ .‬אזוי ווי מרן זי“ע האט דאס געהערט‬ ‫האט ער געזאגט אז ער פארט צוריק קיין בעלזא‪ ,‬און נאך א‬ ‫• רוח הקודש •‬ ‫קורצע צייט איז ער צוריק געפאהר קיין בעלזאן‪.‬‬ ‫• אכטונג געבן צו לייגן תפילין יעדן טאג‬ ‫• צדקה וחסד •‬ ‫דער נאראלער רב זצ“ל האט אמאהל דערציילט‪ :‬א‬ ‫שטיקל צייט פאר די ערשטע וועלט‘ס‪-‬קריג‪ ,‬איז א חשובער‬ ‫זאמלען געלט פאר ארימעלייט‬ ‫אינגערמאן זיך געקומען געזעגענען ביי כ“ק מרן מהרי“ד‬ ‫רבוה“ק מבעלזא האבן פון שטענדיג אהן געטיילט פאר‬ ‫זי“ע‪ .‬האט אים מרן זי“ע צווישן די ווערטער אנגעזאגט‪,‬‬ ‫יעדן יום טוב געלט פאר די ארעמעלייט און די נויטבאדערפיגע‪,‬‬ ‫אז ער זאל זיין געווארענט צו לייגן תפילין יעדן טאג! דער‬ ‫לויט א ספעציעלע רשימה‪ ,‬וואס האט געהייסן “צעטל געלט“‪.‬‬ ‫אינגערמאן האט זיך געפיהלט אביסל באליידיגט‪ :‬ער איז‬ ‫מרן מהר“א זי“ע האט ווייטער אנגעהאלטן דעם מנהג אויך‬ ‫דאך א זהיר במצוות און א ירא‪-‬שמים‪ ,‬צו וואס פעהלט‬ ‫האלץ אנצופוהלן דעם האלץ קאמער‪.‬‬ ‫אין ארץ ישראל‪ ,‬און אויסגעטיילט די [“צעטל געלט“] צדקות‪,‬‬ ‫אויס אזא ווארענונג?‪ ...‬אבער נאך א קורצע צייט האט מען‬ ‫דורכ‘ן גבאי‘ן הרה“ח רבי שלו‘ פויגל ז“ל‪ ,‬א גאנץ יאהר פאר‬ ‫אים גערופן דינען אין מיליטער‪ ,‬און מ‘האט אים געוואלט‬ ‫• תורה לשמה •‬ ‫די ימים טובים‪ ,‬און אויך אין חודש ניסן‪.‬‬ ‫אוועק שיקן צום מלחמה פראנט‪ .‬ער האט זיך בארעכענט‪,‬‬ ‫אז וויבאלד מען שיקט אים אוועק אויף א לענגערע צייט‪,‬‬ ‫געבויעט א מקוה לויט אלע שיטות‬ ‫“פאהר שוין אהיים! איך קום צו דיר און‬ ‫דארף ער דאך באשטימט מיטנעמען זיין טלית און תפילין‪.‬‬ ‫אמאהל איז געקומען קיין בעלזא דער אושפיצינער רב‬ ‫דו לאזט מיך נישט אריין אין שטוב?“‬ ‫ווען ער האט זיך געשטעלט פאר‘ן קאמענדאנט‪ ,‬האט מען‬ ‫זצ“ל‪ .‬פונקט דאמאלט האט מרן זי“ע געהאלטן אינמיטן בויען‬‫אמאהל איז מרן מהרי“ד זי“ע געגאנגען זאמלען געלט‬ ‫באקוקט זיינע ּפעקלעך‪ ,‬און מ‘האט געפונען די תפילין‪.‬‬ ‫א נייע מקוה אין די שטאט בעלזא‪ .‬ווען דער אושפיצינער‬ ‫אין איינע פון די דערפלעך ארום בעלזא‪ .‬האט א דארפ‘ס‬ ‫נישט וויסנדיג וואס תפילין זענען‪ ,‬האבן זיי פארדעכטיגט‬ ‫רב איז אריינגעקומען אפגעבן א קוויטל‪ ,‬האט אים מרן‬ ‫איד געזעהן פון דערווייטענס ווי מרן זי“ע גייט נאך געלד‪,‬‬ ‫נאזש‪-‬אינסטרומענטן‪...‬מען האט‬ ‫שפ ָיא ַ‬ ‫אז דאס זענען גאר ּ‬ ‫זי“ע געפרעגט צי ער האט שוין געזעהן די נייע מקוה וואס‬ ‫האט ער אנגעזאגט ביי זיך אין שטוב אז מ‘זאל זאגן אז ער‬ ‫שפ ָיאן‪ ,‬און געהאלטן אין‬ ‫אים גלייך געקייטעלט אלס א ּ‬ ‫מ‘האלט אינמיטן בויען? האט ער געענטפערט אז ניין‪ .‬האט‬ ‫איז נישט אינדערהיים‪ ,‬און אזוי איז געווען‪ .‬איז מרן זי“ע‬ ‫ארעסט ביז צום געריכטליכ‘ן אורטייל‪ .‬די תפילין האבן‬ ‫ווייטער געגאנגען נאך געלט אין די אנדערע הייזער‪ .‬ווען ער‬ ‫מרן זי“ע אים געבעהטן ער זאל ערשט גיין זעהן די מקוה‪ .‬ווען‬ ‫זיי אוועק געשיקט קיין מאסקווע אויף אונטערזיכונג‪,‬‬ ‫ער איז צוריק געקומען האט אים מרן זי“ע געזאגט‪ :‬האסט‬ ‫האט געענדיגט איז ער צוריק געגאנגען צום דארפ‘ס איד‬ ‫נאזש‪-‬אינסטרומענטן‪ ...‬דארט‬ ‫שפ ָיא ַ‬ ‫צו זיי זענען טאקע ּ‬ ‫אויפגעפאסט‬ ‫ּ‬ ‫אין שטוב האט מען אים נאכאמאהל געזאגט אז ‘ער איז‬ ‫געזעהן איך האב געבויעט די נייע מקוה און‬ ‫האבן זיך געפונען עטליכע אידישע אפיצירן‪ ,‬און זיי האבן‬ ‫ס‘זאל שטימען מיט אלע שיטות‪ .‬און מ‘האט זיך אנגעהויבן‬ ‫נישט אינדערהיים‘‪ .‬איז מרן זי“ע אוועקגעגאנגען‪ .‬ווען דער‬ ‫לאכן פון דעם נארישן פארדאכט‪ .‬זיי האבן‬ ‫אנגעהויבן צו ַ‬ ‫מפלפל זיין אין די הלכות‪ ,‬אז מרן זי“ע האט אזש פארגעסן‬ ‫דארפ‘ס איד איז געקומען אויף די הייליגע טעג קיין בעלזא‪,‬‬ ‫באלד באפוילן מ‘זאל פריי לאזן דעם ארעסטאנט‪ .‬אבער‬ ‫ווי געוועהנליך‪ ,‬און ווען ער האט אויסגעשטרעקט זיין האנט‬ ‫אז אינדרויסן שטייט א גרויסע עולם און ווארטן אריין צו גיין‪...‬‬ ‫אינצווישן צייט‪ ,‬האט זיין גאנצע מיליטערישע בריגאדע‬ ‫צו געבן שלו‘‪ ,‬האט אים מרן זי“ע אנגעשריגן און געזאגט‪:‬‬ ‫פארלאזט די שטאט צום מלחמה פראנט‪ ,‬און קיינער פון זיי‬ ‫“פאהר שוין אהיים! איך קום צו דיר און דו לאזט מיך נישט געבעהטן נישט פארשעהמט צו ווערן‬ ‫האט זיך נישט אומגעקערט לעבעדיגערהייט‪ ...‬אזוי איז זיין‬ ‫ווען ס‘איז פלעגט קומען קיין בעלזא א גדול‪-‬בתורה‪,‬‬ ‫אריין אין שטוב?“ דער דארפ‘ס איד האט זיך גלייך געבויגן‪,‬‬ ‫לעבן געראטעוועט געווארן‪ ,‬א דאנק זיין געווארענטקייט‬ ‫און אפגעשיידט א סומע געלט אויף צדקה‪ ,‬ערשט דעמאלט פלעגט מרן מהר“י זי“ע הייסן‪ ,‬פאר מרן מהרי“ד זי“ע ער‬ ‫אין מצות תפילין‪.‬‬ ‫איז מרן זי“ע באשטאנען אז ער זאל בלייבן במחיצת הקודש‪ .‬זאל מיט אים שמועסן אין לערנען‪ .‬אמאהל האט אים מרן‬ ‫מהר“י זי“ע געהייסן לערנען מסכת עירובין‪ .‬א קורצע צייט‬ ‫(המשב“ק של מרן מהר“א זי“ע הרה“ח ר‘ גרשון רייבער ז“ל)‬ ‫“ער וועט אהיימקומען געזונטערהייט!“‬ ‫א איד איז אמאהל געקומען צו מרן מהרי“ד זי“ע‪ ,‬אז ער‬ ‫שפעטער איז געקומען צו פאהרן הרה“ק רבי מאיר יחיאל‬ ‫א פוהלער האלץ קאמער‬ ‫פון אסטראווצא זצ“ל‪ .‬ווען מרן מהרי“ד זי“ע האט זיך‬ ‫>>>>>‬ ‫אין די שטאט בעלזא האבן געוואוינט אסאך‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫יט‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫געשעהן אבער ער זאל דאס נישט דערציילן פאר קיינעם“‪.‬‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כ"ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי"ע ועכי"א • כ“ב חשון תרפ“ז • מאה שנים לפטירתו‬ ‫אסאך יאהרן נישט געהאט קיין קינדער‪ ,‬ער איז שוין געווען‬ ‫האט א זוהן אין מיליטער און ער פלעגט באקומען בריוון פון‬ ‫>>>>>‬ ‫ער איז געווען א יונג קינד און ער האט זיך נישט געקענט‬ ‫‪ 54‬אלט ווען ער איז געפאהרן קיין בעלזא און זיך מזכיר‬ ‫אים‪ ,‬און ס‘איז שוין אדורך א צייט פון עטליכע וואכן וואס‬ ‫צוריקהאלטן און ער האט דאס יא דערציילט‪ ,‬און אזוי ווי ער‬ ‫געווען ביי מרן מהרי“ד זי“ע געהאלפן צו ווערן מיט קינדער‪.‬‬ ‫ער האט נישט באקומען א בריוו פון זיין זוהן‪ .‬ער איז געווען‬ ‫האט דאס דערציילט האט ער צוריק פארלוירן דעם דיבור ר“ל‪.‬‬ ‫מרן זי“ע האט אים ווארעם אנגעוואונטשן און געזאגט‪“ :‬איך‬ ‫שטארק דערשראקן‪ ,‬ווייל ביי א מלחמה ווער ווייסט וואס‬ ‫איז ער געקומען וויינען‪ ,‬האט אים מרן זי“ע געזאגט‪“ :‬כ‘האב‬ ‫שפיהר אז ס‘וועט ביי דיר געבוירן ווערן א אינגל‪ ,‬וועסטו דיר‬ ‫ס‘קען פאסיהרן‪ .‬האט אים מרן זי“ע געזאגט‪“ :‬דארפסט‬ ‫דיר דאך געזאגט זאלסט נישט דערציילן‪ ,‬כ‘קען נישט מער‪ .‬נאר‬ ‫טוען א טובה אז דו וועסט אים א נאמען געבן ‘בן ציון‘—אז‬ ‫נישט מורא האבן‪ ,‬ער וועט אהיימקומען געזונטערהייט!“‬ ‫פאהר קיין וויען‪ ,‬אפשר דארט זענען דא גרויסע דאקטוירים‬ ‫די יאהרן זאלן זיך ביי אים ציהען“‪ .‬ר‘ בן ציון דער טאטע פון ר‘‬ ‫נאך א שטיקל צייט איז דער זוהן אהיימגעקומען! און ער‬ ‫וואס ווילן אים קענען העלפן“‪ .‬אז דער עלטער זיידע ז“ל האט‬ ‫זאב דוד‘ס‪ ,‬האט טאקע מאריך ימים געווען‪ ,‬און ער איז געווען‬ ‫האט דערציילט‪ :‬אז ער איז איינגעשלאפן אונטער א בוים‪,‬‬ ‫אים געזאגט אז ער זאל פאהרן קיין וויען איז ער דאך געווען‬ ‫דער איינציגער פון די משפחה וואס האט איבערגעלעבט די‬ ‫פלוצלינג איז אים געקומען אין חלום זיין באבע און אים‬ ‫א שליח און דער דיבור איז אים טאקע דארט בעסער געווארן‪,‬‬ ‫צווייטע וועלט מלחמה און געקומען קיין אמעריקא‪.‬‬ ‫געווארנט‪ ,‬אז דא איז נישט קיין פלאץ צו ליגן‪ ,‬און ער זאל‬ ‫אבער וויבאלד ער האט נישט געהאלטן דאס ווארט (ווייל ער‬ ‫האט געהאט דערציילט) איז אים נאכאלץ געבליבן א פגם‬ ‫גע‘פויעלט א בן זכר‬ ‫באלד פון דא אוועקגיין“‪ .‬ער האט אויפגעכאפט און איז‬ ‫אריבער אויף אן אנדער פלאץ‪ ,‬און אינמיטן איז געפאלן א‬ ‫אינעם דיבור ל“ע‪.‬‬ ‫הגה“צ רבי שאול ראזנבערג זצ“ל‪ ,‬דער רב פון ראצפערט‬ ‫באמבע אויפן פלאץ וואו ער איז פריער געשלאפן אונטערן‬ ‫בוים ‪ ,‬און דער בוים איז אויסגעריסן געווארן און געפלויגן האט דערציילט‪ :‬דעם ערשטן טאג ראש השנה‪ ,‬בשעת‘ן‬ ‫“מ‘נעמט מער נישט אהן‪“....‬‬ ‫ווייטער‪ !..‬ס‘האט אים אנגעכאפט אזא פחד אז ער האט פארקויפן די עליות‪ ,‬זענען געווען צוויי כהנים וואס האבן‬ ‫ר‘ נתן יאנקלעוויטש ע“ה (וואס האט שפעטער געוואוינט‬ ‫נישט געקענט קומען צו זיך‪ ,‬און מ‘האט אים ארייננעמען געוואלט קויפן די עליה פון כהן‪ .‬איינער פון זיי האט געהאלטן‬ ‫אין אמעריקא) האט דערציילט‪“ :‬איך האב געלערנט אין א‬ ‫אין שפיטאל אויף אפאר וואכן‪ ,‬דעריבער האט ער נישט‬ ‫ישיבה אין אונגארן‪ .‬און ווען ס‘האט אויסגעבראכן די ערשטע‬ ‫געקענט שרייבן‪ .‬האט אים דער פאטער געפרעגט צי ער‬ ‫וועלטס‪-‬קריג‪ ,‬וואס א גרויס טייל פון עסטרייך‪-‬אונגארן האבן‬ ‫געדענקט פונקטליך וועלכע צייט ס‘איז געווען ווען ער האט‬ ‫דערין אנטייל גענומען‪ ,‬האט מען מאביליזירט צום מיליטער‬ ‫גע‘חלום‘ט און געראטעוועט געווארן‪ ,‬האט ער געזאגט אז‬ ‫אלע בירגער אהן אויסנאם‪ .‬מ‘האט נישט געקוקט צו מ‘איז‬ ‫ס‘איז געווען דעמאלט און דעמאלט‪ .‬האט דער טאטע‬ ‫שוואך אדער קראנק א‪.‬ד‪.‬ג‪ .‬ס‘איז ארומגעגאנגן אזא גייסט‪,‬‬ ‫געזאגט אז ס‘איז געווען פונקט אין די זעלבע צייט ווען‬ ‫אז דאס גאנצע פאלק מוז גיין דינען אין מיליטער קעגן‬ ‫ער האט אים מזכיר געווען‪ ,‬און מרן זי“ע האט אים געזאגט‬ ‫דעם פיינט‪ .‬איך האב געזעהן אז דער צושטאנד איז זייער‬ ‫אז ער דארף נישט מורא האבן ווייל ער וועט אהיימקומען‬ ‫ערנסט און אז איך מוז עפעס טוען זיך ארויסצודרייען‪ .‬בין‬ ‫געזונטערהייט!‬ ‫איך באלד געפאהרן קיין בעלזא צו כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע‪.‬‬ ‫אנקומענדיג דארט‪ ,‬האב איך שוין געטראפן הונדערטער‬ ‫בחורים און אינגעלייט ווארטן מערסטנס צוליעב‘ן זעלבן‬ ‫אסאך יאהרן פון זיין חתונה און ער איז נאך נישט געווארן‬ ‫• פועל ישועות •‬ ‫צוועק‪ .‬איך האב געווארט עטליכע טעג ביז ס‘איז געקומען‬ ‫געהאלפן מיט זש“ק‪ ,‬האט ער פאר יעדער פרייז געוואלט‬ ‫די רפואה פון ווען מ‘שרייבט דאס קוויטל‪...‬‬ ‫מיין רייע אריינצוגיין מיט א קוויטל צו מרן זי“ע‪ .‬פלוצלונג‬ ‫עולה זיין לתורה אלס א סגולה פאר קינדער‪ .‬אבער אויך‬ ‫אמאהל איז אנגעקומען א טעלעגראמע קיין‬ ‫רופט אויס דער גבאי אין נאמען פון מרן זי“ע‪“ :‬מ‘נעמט‬ ‫דער צווייטער כהן האט נישט געוואלט מוותר זיין אויף די‬ ‫מארינבאד צו מרן מהרי“ד זי“ע פון אן אנדערע מדינה‪,‬‬ ‫נישט מער קיין קוויטלעך‪ ,‬און יעדער זאל זיך אהיימגיין“!‪..‬‬ ‫עליה‪ .‬איידער מ‘האט אנגהויבן לייענען האט מען אויסגערופן‪:‬‬ ‫וואו מ‘האט מזכיר געווען א חולה מסוכן‪ ,‬אז מרן זי“ע זאל‬ ‫ס‘איז מיר געווען שווער אויפ‘ן הארצ‘ן אויפצונעמען דאס צו‬ ‫“ווער ס‘האט געקויפט כהן זאל ארויפקומען עולה זיין‪“.‬‬ ‫מתפלל זיין און איינרייסן פאר אים פאר א רפואה‪ .‬דער‬ ‫הערן‪ .‬איך האב פראבירט צו רעדן מיט‘ן גבאי‘ן אז איך בין‬ ‫זענען ביידע ארויף‪ ,‬ווייל יעדער האט געמיינט אז ער האט‬ ‫ּפאסט‪-‬טרעגער איז אנגעקומען ממש אין די לעצטע מינוט‬ ‫געקומען פון דערווייטנס און איך בין גרייט צו ווארטן נאך‬ ‫דאס געקויפט; און שטייענדיג אויף די בימה האבן זיי זיך‬ ‫עטליכע טעג‪ ,‬אבי צו קענען אריינגיין צו מרן זי“ע‪ .‬דער גבאי‬ ‫פריש אנגעהויבן מתווכח זיין צווישן זיך פאר וועמען די עלי“‬ ‫איידער מ‘האט פארשלאסן דעם טויער פון די אכסניא וואו‬ ‫האט אבער ערקלעהרט‪ ,‬אז ס‘איז נישטא וואס צו ווארטן‬ ‫באלאנגט‪ .‬ווען מרן זי“ע האט געהערט זייערע טענות‪ ,‬האט‬ ‫מרן זי“ע איז איינגעשטאנען אין מארינבאד‪ ,‬און אזוי ארום‬ ‫האט מען נאך איבערגעגעבן די הזכרה פאר מרן זי“ע‪ .‬א‬ ‫אפילו פאר עטליכע וואכן‪ ,‬ווייל מרן זי“ע וועט נישט ענטפערן‬ ‫ער געהייסן אויפרופן דעם קינדערלאזן יונגערמאן‪ .‬און ווען‬ ‫חסיד וואס איז געשטאנען אין די זייט האט געטראכט צו‬ ‫מער! מיט א צובראכן הארץ בין איך צוריק אהיים געפאהרן‪,‬‬ ‫מרן זי“ע האט געלייענט די פרשה פון “וה‘ פקד את שרה‪“..‬‬ ‫און זיך געשטעלט צום מיליטער‪ .‬דארט זענען געווען פוהל‬ ‫האבן זיי אויפגעפאסט און געזעהן ווי מרן זי“ע קוקט שטארק‬ ‫זיך‪“ ,‬א מזל פונעם חולה אז די טעלעגראמע איז אנגעקומען‬ ‫אין צייט נאך איידער מ‘האט פארשלאסן דעם טויער“‪.‬‬ ‫מענטשן‪ ,‬צווישן זיי אויך קראנקע און פעלעריגע‪ ,‬ווייל אלע‬ ‫אויף דעם אינגערמאן‪ .‬ווען ער איז אראפ פון די בימה האט‬ ‫האבן זיך געמוזט שטעלן‪ .‬ס‘האט גענומען א טאג צוויי‪ ,‬און‬ ‫מען אים געוואונטשן מזל טוב אז ער וועט בלי ספק געהאלפן‬ ‫פלוצלינג רופט זיך מרן זי“ע אהן צו אים “דו מיינסט אז‬ ‫ווען דער פאסט‪-‬טרעגער פארשפעטיגט צו ברענגן דעם‬ ‫ס‘איז געקומען מיין רייע אויפגענומען צו ווערן‪ .‬איך שטיי‬ ‫ווערן היי יאהר וכך הווה‪ .‬יענעם יאהר איז ער געהאלפן‬ ‫טעלעגראם איז שוין צו שפעט? דו האסט א טעות‪ ,‬פון‬ ‫שוין ביים טיהר אריינצוגיין צים אפיציר וואס איז געווען‬ ‫געווארן מיט א בן זכר‪.‬‬ ‫ווען מ‘שרייבט דעם קוויטל‪ ,‬הייבט שוין אהן די רפואה צו‬ ‫געשטעלט דערויף‪ ,‬הער איך אויסרופן אויף אונגאריש‪:‬‬ ‫“מ‘נעמט נישט מער אהן‪ ,‬און יעדער זאל זיך אהיימגיין“!‪...‬‬ ‫ער זאל נישט פארציילן פאר קיינעם‪...‬‬ ‫קומען“‪.‬‬ ‫די ווערטער זענען מיר געווען גאנץ באקאנט‪ ...‬אינדרויסן‬ ‫אמאל איז געקומען א איד צו מרן מהרי“ד זי“ע און דערציילט‬ ‫“בן ציון“—“די יאהרן זאלן זיך אים ציהען“‬ ‫זענען געבליבן עטליכע אידישע בחורים און מיט גרויס פרייד‬ ‫אז זיין זוהן האט פאר פחד ר“ל פארלוירן דעם דיבור ר“ל‪ .‬האט‬ ‫זענען זיי אלע אהיימגעגאנגען‪ .‬ווען איך האב זיי דערציילט‬ ‫ס‘האט דערציילט הרה“ח ר‘ זאב דוד ראזענבערג (אן אים מרן זי“ע געהייסן נעמען א סידור און געזאגט פאר‘ן קינד אז‬ ‫די מעשה ווי מרן זי“ע האט מער נישט געוואלט אויפנעמען‪,‬‬ ‫איידעם פון הרה“ח ר‘ יחיאל טאפאלע ז“ל) אז זיין זיידע ר‘ ער זאל זאגן פונעם סידור‪ ,‬און ער האט אנגעהויבן צו זאגן‪ !..‬ס‘איז‬ ‫דוד ראזענבערג‪ ,‬ראש הקהל אין די שטאט ווערעצקי‪ ,‬האט‬ ‫געווען א דבר פלא‪ ,‬אבער מרן זי“ע האט אים אנגעזאגט‪“ :‬ס‘איז‬ ‫>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כ‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כ"ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי"ע ועכי"א • כ“ב חשון תרפ“ז • מאה שנים לפטירתו‬ ‫(ויק“ר פ‘ טו) אז ווען די אידן האבן געהערט די פרשה פון נגעים‬ ‫>>>>>‬ ‫און געלאזט אויסרופן די דאזיגע ווערטער‪ .‬האב איך דאס געהאט די ‘חוצפה‘ זיך אנצורופן און רעדן אזוי צו מרן מהרי“ד זי“ע‪ .‬האט‬ ‫געזעהן ווי אן אפענער מופת! די מלחמה איז שוין געווען אין זיך מרן שליט“א צושמייכלט‪ ,‬אים בארוהאיגט און געזאגט‪“ :‬איר זעהט‬ ‫האבן זיי זיך געפארכט‪ .‬האט זיי משה רבינו געזאגט‪ :‬פארכט‬ ‫נישט די נגעים זענען פאר די פעלקער‪ ,‬אבער איר אידן עסט און‬ ‫פוהלן ברען‪ ,‬אבער מיר בחורים‪ ,‬האבן ווייטער פארגעזעצט דאך אז דער זיידע ז“ל האט זיך צושמייכלט“‪].‬‬ ‫טרינקט און פרייט זיך‪ .‬די כוונה פונעם מדרש איז אזוי‪ .‬די אידן‬ ‫ערלעידיגט דעם גוי“‬ ‫אונזער לערנען אין די פארשידענע ישיבות‪...‬‬ ‫דארפן נישט פארכטן ווייל ס‘וועט זיכער אויף זיי נישט קומען‬ ‫קיין נגעים‪ ,‬נאר פאר די פעלקער זאלט איר זאגן אז ס‘קומט‬ ‫ר‘ ישראל משה מאנדל פון טעגלאש ע“ה האט געהאט‬ ‫זאג “אדון עולם“‬ ‫אויף אייך נגעים‪...‬דער איד האט געטוען אזוי ווי מרן זי“ע האט‬‫א גרויסע מיהל‪ ,‬וואו מ‘האט געמאהלן מעהל‪ ,‬און אין די‬ ‫דער בילגורייער רב זי“ע האט דערציילט‪ :‬אמאהל איז‬ ‫אים געהייסן‪ ,‬און מ‘האט אים באפרייט פון מיליטער דינסט אהן‬ ‫מלחמה צייט‪ ,‬פאר‘ן מיליטער טאג און נאכט‪ ,‬און די מיהל איז‬ ‫ראליזירטער איד‪,‬‬‫געקומען קיין בעלזא א שטומער און ּפ ַא ַ‬ ‫געשטאנען אונטער א שטרענגע רעגירונג אויפזיכט‪ .‬ר‘ ישראל‬ ‫קיין אונטערזוכונגען און אויספארשונגען‪.‬‬ ‫געגאנגען מיט צוויי שטעקנס‪ ,‬כדי צו באקומען‬ ‫וואס איז ַ‬ ‫ָ‬ ‫משה האט פארשאפט ווייץ אויפ‘ן שווארצן מארק און געזארגט‬ ‫א ברכה פון מרן מהרי“ד זי“ע פאר א רפואה שלימה‪ .‬דער‬ ‫ס‘זאל זיין מעהל פאר‘ן בעלזער הויף‪ ,‬פאר די ‘יושבים‘ און פאר‬ ‫• די הסתלקות •‬ ‫אנדערע געברויכן‪ .‬איין טאג באמערקט ר‘ ישראל משה ווי דער‬ ‫איד האט געמוזט ווארטן עטליכע טעג ביז ער וועט קענען‬ ‫געגאנגען‬ ‫אריינגיין אל הקודש פנימה‪ ,‬איז ער דערווייל ַ‬ ‫ירח האיתנים האחרון‬ ‫אויפזעהער פון די מיהל‪ ,‬א גוי‪ ,‬פארשרייבט אין זיין ביכל אלע‬ ‫וועגענער וואס נעמען מעהל פון די מיהל אהן אן ערלויבעניש‪.‬‬ ‫דאקטער פון די שטאט בעלזא‪ ,‬אפשר וועט אים‬ ‫צום ָ‬ ‫דאקטער‬ ‫יענער קענען טרעפן א רפואה‪ .‬אבער‪ ,‬ווען דער ָ‬ ‫הגה“ח רבי יאשע בעלזער ז“ל האט דערציילט‪ :‬ראש‬ ‫איז ער גלייך געפאהרן צו מרן זי“ע און אים דערציילט דערוועגן‪,‬‬ ‫האט אים אונטערזוכט און געזעהן זין קראנקהייט‪ ,‬האט‬ ‫ָ‬ ‫און געזאגט אז פון די מיהל שפייזן זיך אסאך אידן וואס האבן השנה און יום כיפור פון שנת תרפ“ז בין איך געשטאנען‬ ‫ער געטראכט צו זיך וואס קען איך אים שוין העלפן? א‬ ‫אויף א הויכער לייטער וואס איז געשטאנען אין היכל פון די‬ ‫שפעטער איז דער קראנקער איד ַארייגעגאנגען‬ ‫ּפ ָאר טעג ּ‬ ‫שוהל‪ ,‬און פון דארט האב איך זוכה געווען צו זעהן די עבודת‬ ‫אל הקודש פנימה‪ ,‬האט מרן זי“ע גענומען ַא סידור און‬ ‫הקודש פון מרן מהרי“ד זי“ע‪ .‬יענעם יאהר זענען געקומען‬ ‫זאגן “אדון עולם“‪ָ ,‬אבער דער‬ ‫געהייסן דעם איד ָאנהייבן ָ‬ ‫צופאהרן קיין בעלזא א גרויסער ציבור אידן‪ ,‬און אויך די‬ ‫איד עפענט נישט זיין מויל און זאגט גארנישט‪ .‬האט מרן‬ ‫גאלעריס [סאלאשן] זענען געווען פוהל מיט מענשטן‪ .‬מרן‬ ‫באפוילן מ‘זאל אים ַארויסצופֿיהרן פֿון צימער‪ .‬ווען‬‫זי“ע ַ‬ ‫זי“ע איז געווען דער שליח ציבור‪ ,‬און געדאוונט שטייענדיג‬ ‫דער איד איז שוין געווען ביים טיהר‪ ,‬האט מען באמערקט‬ ‫פאר‘ן עמוד ווי געוועהנליך‪ ,‬אבער ביי חזרת הש“ץ האט ער‬ ‫אז ער הייבט אן צו שטאמלען און מורמלען אומקלאהרע‬ ‫געמוזט דאווענען זיצנדיג צוליעב זיין שוואכקייט‪ .‬יעדעס‬ ‫ווערטער‪ .‬זעהענדיג דאס‪ ,‬האט מרן זי“ע געהייסן מ‘זאל‬ ‫מאהל ווען מרן זי“ע האט געדאוונט פאר‘ן עמוד איז געווען‬ ‫דעם איד צוריק ברענגען‪ ,‬און אים נאכאמאהל געבעהטן‬ ‫נישט וואס צו עסן און אויך די ‘יושבים‘ און דער הויף געניסן שטיל אין היכל פון די שוהל‪ ,‬אבער דאס לעצטע יאהר איז‬ ‫ער זאל זאגן “אדון עולם“ פונעם סידור‪ ,‬אבער ער האט‬ ‫פונעם מעהל‪ ,‬און דער גוי דער רשע פארצייכנט אלעס און ער געווען אינגאנצן שטיל‪ ,‬ווייל מרן זי“ע האט האט געדאוונט‬ ‫נאכאמאהל נאר געמורמעלט א פאר ווערטער‪ .‬דאס האט‬ ‫וועט דאס איבערגעבן פאר די רעגירונג‪ .‬אויף צומארגנס איז שטיל‪ ,‬און יעדער האט געוואלט הערן זיין הייליגע שטימע‪.‬‬ ‫זיך איבערגע‘חזר‘ט עטליכע מאהל‪ ,‬ביז אין די ענדע האט‬ ‫דער גוי פלוצלינג קראנק געווארן און געשטארבן‪ .‬ר‘ ישראל די ברכות האט מען גוט געהערט אבער די פיוטים נישט‪.‬‬ ‫דער איד געקענט זאגן “אדון עולם“ ווי א נארמאלער‬ ‫משה האט געזוכט צווישן דעם גוי‘ס זאכן‪ ,‬געטראפן דאס ביכל האט דער גבאי החסיד ר‘ משה איסר ז“ל [ראטהקאפף]‬ ‫מענטש‪ ,‬און ער איז געווארן אינגאנצן אויסגעהיילט פון‬ ‫וואס איז געשטאנען נעבן מרן זי“ע אויסגעלאזט די פיוטים‬ ‫און דאס צוריסן אויף שטיקלעך‪.‬‬ ‫זיין קראנקהייט‪ .‬דער בילגורייער רב זי“ע האט באטאנט‬ ‫הויעך‪ ,‬כדי יעדער זאל וויסן ווי מ‘האלט‪.‬‬ ‫“זאג זיי אז דו ביזט א בעל מום‪“....‬‬ ‫אז ער האט מיט זיינע אייגענע אויגן געזעהן דעם איד‬ ‫עבודת קריאת הפתקאות‬ ‫ביי די ערשטע וועלט‘ס קריג ווען מ‘האט מאבאליזירט אסאך‬ ‫ארויס גייענדיג פונעם טאטן‘ס צימער אינגאנצן געזונט‪,‬‬ ‫און גערעדט און געגאנגען אויף זיינע פיס ווי א נארמאלער‬ ‫אינעם לעצטן יאהר פון כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע שנת תרפ“ז‪,‬‬ ‫מענטש‪ ,‬ויהי לפלא‪( .‬כפי שסיפר הרה“ח רבי ישראל מאיראוויטש ז“ל) אידן צום מיליטער דינסט‪ ,‬און זיי פארנומען צום מלחמה פראנט‪.‬‬ ‫האט מרן זי“ע גארנישט משנה געווען פון זיינע מנהגים פון‬ ‫זענען אסאך אידן געקומען צו מרן זי“ע און געבעהטן א ברכה‬ ‫יעדעס יאהר במשך די גאנצע ימים נוראים‪ .‬זונטאג דעם‬ ‫“א שלימזל יעדער קען באפרייט ווערן‪ “....‬באפרייט צו ווערן פון מיליטער דינסט‪ ,‬און מרן זי“ע האט יעדן‬ ‫ערשטן טאג סליחות‪ ,‬וואס דער מנהג איז צו אויסצוזאגן‬ ‫הרה“ח ר‘ נחמן דאקס ז“ל איז געווען אין צימער פון כ“ק געוואונטשן לויט זיין צושטאנד‪ .‬איין איד האט מרן זי“ע געזאגט‬ ‫גאנץ תהלים‪ ,‬האבן די משמשים שטארק געבעהטן פון מרן‬ ‫מרן מרהי“ד זי“ע‪ ,‬ווען ס‘איז געקומען א איד‘ענע און געוויינט אז ביי שלש סעודות זאל ער זינגען “דרור יקרא“ און א קורצע‬ ‫זי“ע‪ ,‬ער זאל נישט גיין אין שוהל זאגן תהלים‪ .‬אבער ער‬ ‫פאר מרן זי“ע אז מ‘וויל נעמען איר זוהן אין מיליטער‪ ,‬און צייט דערנאך איז ער באפרייט געווארן‪ .‬צווישן די אידן איז געווען‬ ‫איז געקומען אין שוהל ווי אלע יאהרן און געזאגט גאנץ‬ ‫זי בהעט א ברכה אז דער זוהן זאל באפרייט ווערן‪ .‬האט איינער וואס האט געוויינט פאר מרן זי“ע מיט א צובראכן הארץ‬ ‫תהלים פאר‘ן עמוד‪ .‬שפעטער האט ער געזאגט‪“ :‬האט זיך‬ ‫זיך מרן זי“ע אויף איר געבייזערט און געזאגט‪“ :‬א שלימזל אז מ‘גייט אים נעמען אין מיליטער און ער ווייסט נישט קיין עצה‬ ‫דען נישט געלוינט אריינצוגיין אין בית המדרש צו הערן‬ ‫יעדער קען באפרייט ווערן און נאר ער נישט“‪ .‬האט זיך ר‘ זיך צוגעבן‪ .‬האט אים מרן זי“ע געזאגט‪ :‬וואס דארפסטו זארגן‪,‬‬ ‫ווי אידן גיסן זיך אויס זייער הארץ צום באשעפער?“ ראש‬ ‫נחמן אנגערופן און געזאגט פאר מרן זי“ע‪“ :‬דער רבי ווייסט ווען מ‘וועט דיך וועלן נעמען אין מיליטער‪ ,‬זאלסטו זיי זאגן אז‬ ‫השנה און יום כיפור האט מרן זי“ע געדאוונט פאר‘ן עמוד די‬ ‫נישט וואס דארט [ביים שטעלן זיך צום מיליטער] גייט פאהר דו ביזט א בעל מום‪ ,‬דו האסט א פעהלער וועלן זיי דיך אפלאזן‪.‬‬ ‫תפילות מוספין‪ .‬פאר סוכות האט מרן זי“ע אליין געדעקט די‬ ‫[ס‘איז נישט אזוי לייכט באפרייט צו ווערן]‪ .‬האט זיך מרן זי“ע יענער שטייט פארוואונדערט און פרעגט פון מרן זי“ע‪“ .‬רבי! וויאזוי‬ ‫סוכה מיט מסירות נפש‪ ,‬און ביים זאגן די הושענות האט ער‬ ‫צעשמייכלט און געוואונטשן פאר די איד‘ענע אז איר זוהן קען איך אזוי זאגן‪ ,‬איך בין דאך געזונט און שטארק‪ ,‬אויב זיי וועלן‬ ‫האבן‪ 31‬אים געטראגן‬ ‫משמשיםעמוד‬ ‫בימה ווען די‬ ‫פארזעצונג אויף‬ ‫מקיף געווען די >>>>>‬ ‫מיך אונטערזוכן וועל איך מיר אליין אנמאכן צרות ח“ו“‪ .‬אבער מרן‬ ‫זאל באפרייט ווערן און אזוי איז טאקע געווען‪.‬‬ ‫אויף א שטוהל‪ .‬נאך סוכות האבן חסידים געוואלט אריינגיין‬ ‫[נ‪.‬ב‪ .‬מיט יאהרן שפעטער לעת זקנתו‪ ,‬ווען ר‘ נחמן ז“ל איז געווען זי“ע האלט זיך ביי זיינס און זאגט אים נאכאמאהל “דו זאלסט‬ ‫אל הקודש פנימה און אפגעבן קוויטלעך האט זיי מרן זי“ע‬ ‫ביי כי“ק מרן שליט“א‪ ,‬און ער האט פארציילט די דאזיגע מעשה‪ ,‬איז זאגן אז דו האסט א פעהלער‪ ,‬און דו ביזט אנגעשטעקט מיט א‬ ‫ער געווען זייער אומרוהאיג‪ ,‬און ער וויל איבערבעהטן וואס ער האט קראנקהייט“‪ ,‬און מרן זי“ע זאגט אים אזוי‪ :‬ס‘שטייט אין מדרש‬ ‫>>>>> פארזעצונג אויף עמוד ל“ב‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כא‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬חודש מר חשון‪ ...‬די הייליגע ווינטער נעכט‬ ‫• זכר לסעודת המלאכים‬ ‫• די יאהרצייט פון מתושלח‬ ‫‪E‬‬ ‫דער בילגורייער רב זי“ע שרייבט (ספר‬ ‫אין דעם חודש‪ ,‬י“א מרחשון‪ ,‬איז מתושלח נפטר‬ ‫‘פרשת מרדכי‘)‪ ,‬אז דער טאטע ז“ל [מרן‬ ‫געווארן‪ .‬און ווען ער איז געשטארבן איז די וועלט‬ ‫מאוצרות הצדיקים‬ ‫געווארן טרויעריג‪ ,‬מ‘האט אים מספיד געווען אויבן‬ ‫‪ J‬חודש מר חשון ‪L‬‬ ‫מהרי“ד זי“ע פלעגט עסן און טיילן פאר די‬ ‫קינדער שבת פרשת וירא צינג מיט חרדל‪ .‬איז‬ ‫און מ‘האט אים מספיד געווען אונטן‪ ,‬די זון האט‬ ‫מערקווירדיג אז אין מנהגי חת“ס (פרק י‘ אות‬ ‫נישט געשיינט אויף די וועלט און די מזלות האבן‬ ‫כ“ו) שטייט‪ :‬אז דער חת“ס האט געגעסן שביעי‬ ‫אויפגעהערט דינען‪ ,‬און די גאנצע וועלט איז געזיצן‬ ‫• מרחשון‬ ‫של פסח‪‘ ,‬צינג פון א בהמה מיט חרדל‘‪ .‬און ער‬ ‫זיבן טעג אין אבלות‪ ,‬או מ‘האט מתושלח ביטערליך‬ ‫דער עיקר נאמען פונעם חודש איז מרחשון‪.‬‬ ‫שרייבט אז מעגליך איז דאס געווען א זכר צו‬ ‫באוויינט‪ ,‬אז דער רושם פונעם חודש איז געבליבן‬ ‫ווי ס‘שטייט אין די גמרא (תענית ה) ‘יורה‬ ‫די דריי לשונות [צינגען] וואס די מלאכים האבן‬ ‫ביז‘ן היינטיגן טאג‪( .‬ראה ספר ‘ייטב לב‘)‪ .‬טייל זאגן‬ ‫במרחשן‘‪ ,‬רעגן איז אין מרחשון [נישט אין ניסן]‪,‬‬ ‫געגעסן ביי אברהם אבינו פסח‪.‬‬ ‫און אזוי דערמאנט דאס רש“י און תוספות‪ .‬און‬ ‫אזוי אויך שרייבט מען אין א גט‪ ,‬ווי ס‘ווערט‬ ‫• א יו“ט פאר עבודה זרה‬ ‫גע‘פסק‘נט אין שו“ע (אבן העזר סי‘ קכ“ו סעי‘ ז)‪,‬‬ ‫ווייל אין דעם חודש [ט“ו חשון] האט ירבעם‬ ‫און אזוי נעמען אהן די פוסקים‪ ,‬דער פרי חדש און‬ ‫בן נבט אויסגעטראכט א יום טוב פאר די עבודה‬ ‫אנדערע‪ .‬אזוי אויך נעמען די פוסקים אהן אז ס‘איז‬ ‫זרה‪ ,‬און דערמיט האט ער פארגרעסערט דער‬ ‫איין ווארט‪‘ ,‬מרחשון‘ און נישט צוויי וערטער ‘מר‬ ‫צארן פון באשעפער‪( .‬ספרים הקדושים)‬ ‫חשון‘‪ .‬ווייל ס‘איז אויפ‘ן פסוק (ישעיה מ‪:‬טו) ‘הן‬ ‫גוים כמר מדלי‘‪ —,‬די גוים זענען פאר מיר ווי די‬ ‫• מר א לשון פון ‘אויבן‘‬ ‫טראפ וואס רינט אראפ פונעם אמפער‪ ,‬און דאס‬ ‫דעריבער הייסט דער חודש מרחשון‪ ,‬ווייל‬ ‫אז מתושלח האט געהאט א ספעציעלע שווערד‪,‬‬ ‫ווארט ‘מר‘ איז טייטש א טראפ וואסער‪ ,‬דעריבער‬ ‫‘מר‘ איז פונעם לשון ‘אויבן‘ ווי מ‘זעהט אין די‬ ‫“שלח“‪ ,‬וואס מיט דעם האט ער אראפגעקלאפט‬ ‫אין חשון ווען ס‘איז דער זמן וואס ס‘רעגנט‪ ,‬ווערט‬ ‫גמרא ‘אמר מר‘ אויבן האבן מיר געלערנט‪ ,‬און‬ ‫טויזנט מזיקין‪ .‬דער שווערד איז אריבער בירושה צו‬ ‫דער חודש אנגערופן ‘מרחשון‘‪( “.‬פרי חדש אבן העזר סי‘‬ ‫די כוונה איז‪ ,‬אז דער חודש איז אין די מדריגה‬ ‫נח און דערנאך צו אברהם‪ ,‬צו יצחק און צו יעקב‪ ,‬און‬ ‫קכ“ו ס“ק כ“ב‪ ,‬ראש פינה שם‪ -‬מובא ב‘אוצר טעמים ומנהגים)‬ ‫פון חודש אלול וואס איז פריער געווען‪ ,‬נאר‬ ‫יעקב האט דאס אוועקגעגעבן פאר עשן אנשטאט‬ ‫די בכורה‪ ,‬און פון דעמאלט לעבט עשו מיט‘ן‬ ‫• מנהגי ווירמייזא‬ ‫אלול איז געווען בהתגלות‪ ,‬און חשון איז אין די‬ ‫מדריגה על פי סוד‪ ,‬און כסלו איז ווי חודש תשרי‪.‬‬ ‫אין מנהגי ווירמייזא‪ ,‬ווי ס‘ווערט געברענגט שווערד‪ ,‬און פאר די וועלט איז ביטער און טרויעריג‪.‬‬ ‫(בוצינא דנהורא החדש בשם הרה“ק רבי ברוך ממעזיבוז זי“ע ‪ -‬מובא‬ ‫די מנהגים פון די שטאט ווירמייזא‪ ,‬וואס איז • די יאהרצייט פון די מאמע רחל‬ ‫ב‘אוצר טעמים ומנהגים‘)‬ ‫פון די מייסדים פון מנהגי אשכנז‪ ,‬ווען מ‘האט‬ ‫אין דעם חודש איז די יאהרצייט פון רחל אמינו‪,‬‬ ‫• נאענט צום חודש מיוחס‬ ‫אויסגערופן שבת מברכים דעם נאמען פונעם‬ ‫חודש‪ ,‬האט מען דאס אויסגערופן ‘חשון‘‪ ,‬און און דאס ווייסט מען פון דעם‪ ,‬וואס די תורה זאגט‬ ‫הרה“ק רבי אהרן מקארלין זי“ע האט געזאגט‪,‬‬ ‫נישט ‘מרחשון‘‪ .‬ס‘קען אבער זיין אז דאס וואס אז אינעם טאג וואס בנימין איז געבוירן געווארן‪ ,‬איז‬ ‫אז דעריבער הייסט דער חודש ‘מרחשון‘‪ ,‬ווייל‬ ‫דער פרי חדש זאגט אז מען דארף זאגן ‘מרחשון‘‪ ,‬רחל אמינו נפטר געווארן‪ ,‬ווי דער פסוק (בראשית‬ ‫מר איז פונעם לשון חשיבות ווי ‘מר הונא‘‪ ,‬ווייל‬ ‫איז די כוונה אז חשון איז דער נאמען פונעם לה‪:‬יח) זאגט‪“ :‬ויהי בצאת נפשה כי מתה‪ ,‬ותקרא‬ ‫דער חודש איז נאענט צו חודש תשרי וואס איז א‬ ‫חודש‪ ,‬און מר איז ווי א טיטל דערויף‪ .‬למעשה שמו בן אוני“‪ ,‬אין די צייט פון לידת בנימין איז‬ ‫מיוחס‘דיגער חודש‪ ,‬און ווי די גמרא זאגט‪‘ ,‬הדבק‬ ‫האט מען יא מקפיד געווען צו זאגן ‘מרחשון“‪ ,‬ווי געווען י“א חשון‪ ,‬קומט אויס אז רחל אמינו איז‬ ‫לשחוור וישתחוו לך‘ (רש“י דברים א‪:‬ז)‪( .‬בית אהרן‬ ‫מ‘זעהט אין ליקוטי מהרי“ח וואס ברענגט בשם נפטר געווארן י“א חשון‪ ,‬דעריבער ווערט דער חודש‬ ‫‪ --‬מובא ב‘אוצר טעמים ומנהגים)‬ ‫דעם נחלת שבעה (סי‘ ד) אז דאס איז דער עצם אנגערופן ‘מרחשון‘‪( .‬ילקוט שמעוני ריש פ‘ שמות‪ ,‬רבינו בחיי‬ ‫• טעג פון תשובה‬ ‫שמות א‘ ו‘‪ ,‬מועד לכל חי סי‘ כ“ו אות ד‘ ‪ -‬מובא ב‘אוצר טעמים ומנהגים)‬ ‫נאמען פונעם חודש‪.‬‬ ‫אל ‘נא‘ תעבר מעל עבדך (וירא יח‪:‬ג)‬ ‫• מלשון ‘מרירות‘‬ ‫• ס‘איז נישטא א יום טוב‬ ‫“נא“ ס‘זענען דא‪ ,‬איין און פופציג טעג (נ“א)‬ ‫ווייל אסאך צרות זענען ארויסגעקומען אויף‬ ‫ב) ווייל אין חודש חשון איז נישטא קיין יום‬ ‫אידישע קינדער אין דעם חודש‪ ,‬דעריבער האט מען פון חודש אלול ביז הושענא רבא‪ .‬איין און פופציג‬ ‫טוב‪ ,‬און ס‘איז נישטא קיין שמחה‪( .‬שיח שרפי קודש‬ ‫בשם הרה“ק מסאכאטשוב זי“ע‪‘ ,‬מועד לכל חי‘ סי‘ כ“ו אות ד‘‪ -‬מובא גערופן דעם חודש ‘מר‘ חשון‪ ,‬וואס איז פונעם לשון טעג (נ“א) פון ראש חודש חשון ביז ערב חנוכה‪,‬‬ ‫און איין און פופציג טעג (נ“א) צווישן פסח ביז‬ ‫‘מרירות‘ ‪ -‬ביטערקייט‪( .‬ספרים הקדושים)‬ ‫ב‘אוצר טעמים ומנהגים)‬ ‫>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כב‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאוצָ ר‪ ...‬חודש מר חשון‪ ...‬די הייליגע ווינטער נעכט‬ ‫>>>>>‬ ‫(תענית ח‘)‪( .‬זקוקין דנורא על תנא דבי אליהו סדר אליהו רבה פרק‬ ‫סרטן‪ ,‬וכו‘ עקרב‪ ,‬קשת וכו‘‪ .‬שנים עשר חדשים‬ ‫שבועות‪ .‬און די איין און פופציג טעג‪ ,‬זענען טעג‬ ‫ב‘ ‪ -‬ספר אוצר מקורות וטעמים)‬ ‫בשנה‪ ,‬ניסן אייר סיון תמוז וכו‘‪ ,‬חשון כסלו וכו‘‪.‬‬ ‫פון תשובה‪ .‬א איד דארף זעהן אז די דאזיגע טעג‬ ‫• עקרב ווייזט אויפ‘ן מבול‪...‬‬ ‫שנים עשר מנהיגים בנפש‪ ,‬זכר ונקבה‪ ,‬שתי ידים‬ ‫פון תשובה‪ ,‬זאלן נישט זיין פאר אים לעול ולמשא‪,‬‬ ‫שתי רגלים‪ ,‬וכו‘ דקין כבד וכו‘‪ .‬ווייטער אין ספר‬ ‫און ער זאל ממשיך זיין די איין און פופציג טעג א‬ ‫עקרב ווייזט אויך אויפ‘ן מבול וואס איז‬ ‫יצירה שטייט‪‘ :‬המליך אות נ‘ בריח‪ ,‬וקשר לו כתר‪,‬‬ ‫גאנץ יאהר‪( .‬רביד הזהב)‬ ‫געקומען צוליעב די זינד פון תאוות און עריות‪,‬‬ ‫וצרפן זה בזה‪ ,‬וצר בהם עקרב בעולם וחשון בשנה‬ ‫און ס‘ווייזט אויף ‘עקר ב“ ‪ -‬די בית‪ ,‬די וועלט איז‬ ‫ודקין בנפש זכר ונקבה“‪—,‬ווען דער באשעפער‬ ‫• מזל פונעם חודש “עקרב“‪.‬‬ ‫חרוב געווארן דורכ‘ן מבול צוליעב די עבירות‪ ,‬און‬ ‫האט באשאפן די וועלט‪ ,‬האט ער אויסגעמאהלן אן‬ ‫דער מזל פון חודש מרחשון איז ‘עקרב‘‪,‬‬ ‫ווען נח איז ארויסגעקומען פון די תיבה‪ ,‬האט אים‬ ‫עקרב אין די וועלט‪[ ,‬די כונה איז‪ ,‬אז ער האט אוועק‬ ‫עגדיס‪ ,‬און איז איינע פון די צוועלף מזלות‬ ‫דער באשעפער געוויזן דעם קשת אין דעם חודש‪,‬‬ ‫געשטעלט א קבוצה‪ ,‬גרופע‪ ,‬פון שטערנס‪ ,‬וואס איז‬ ‫אויף די דרום זייט פונעם גלגל המזלות‪ .‬דער‬ ‫ווי ס‘שטייט אין פסוק שבעה עשר לחודש‪.‬‬ ‫אויסגעשטעלט ווי אן עקרב] און ער האט באשאפן‬ ‫עקרב ווערט געזעהן אויפ‘ן הימל ביינאכט‪,‬‬ ‫חודש חשון אינעם יאהר‪ .‬דער טעם איז‪ ,‬ווייל דער‬ ‫ווי ס‘ווערט דערמאנט אין די גמרא (פסחים‬ ‫מזל עקרב איז א טייל פון די מזל כימה‪ ,‬וואס ברענגט‬ ‫צד‪“ ).‬ועגלה בצפון ועקרב בדרום‪ ,‬וכל היישוב‬ ‫די קעלט און רעגן וואסער‪ ,‬און דאס איז חודש חשון‬ ‫כולו אינו יושב אלא בין עגלה לעקרב“‪ .‬אין‬ ‫וואס איז א חלק פון ‘חוקף‘ ווי ס‘ווערט דערמאנט‬ ‫ספר יצירה (פרק ה אות ד‘ ה‘ ו‘) שטייט‪:‬‬ ‫אין די גמרא‪ ,‬און ס‘רעגנט ווי ס‘שטייט אין די גמרא‪.‬‬ ‫‘שנים עשר מזלות בעולם‪ :‬טלה‪ ,‬שור‪ ,‬תאומים‪,‬‬ ‫• דארשטיג פאר וואסער‪.‬‬ ‫און די עקרבים זענען פאַרשוואונדן‪...‬‬ ‫ווייל אין דעם חודש איז די וועלט דארשטיג‬ ‫שיינבערג זצ“ל ראש ישיבת “אור תורה“ ירושלים‪.‬‬ ‫ווי געשריבן איז מזל חודש חשון ‘עקרב‘‪.‬‬ ‫פאר וואסער‪ ,‬אזו ווי דער עקרב וואס איז שטענדיג‬ ‫און געבעהטן זיין עצה‪ ,‬ווי אזוי פטור צו ווערן‬ ‫ווערט דערציילט א וואונדערליכע געשיכטע‬ ‫דארשטיג צו וואסער‪( .‬מפרשים)‬ ‫פונעם פלוצים אנשיקעניש פון די געפארפולע‬ ‫און א לעבעדיגער ביישפיהל פון עקרבים‬ ‫• זיס מאכן דעם חודש‬ ‫האט הרה“ג רבי חיים פנחס געזאגט‪:‬‬ ‫עקרבים‪ָ .‬‬ ‫און די שירה וואס זיי זאגן‪ .‬א פארפאלק אין‬ ‫הרה“ק רבי איציק‘ל פון פשעווארסק זי“ע‪,‬‬ ‫וואס דער עקרב זאגט שירה?“ האט‬ ‫“לאמיר זעהן ָ‬‫ָ‬ ‫ירושלים האט כסדר געהאט אין שטוב א גאסט‪,‬‬ ‫האט ערקלעהרט איבער‘ן מנהג פון איינטונקען די‬ ‫מען נאכגעקוקט און געזעהן אז דער עקרב זאגט‬ ‫א איינזאמער ארימאן‪ ,‬וואס פלעגט עסן יעדער‬ ‫‘מוציא‘ אין האניג אין די ימי הרחמים והרצון‪ ,‬ווייל‬ ‫שירה “טוב ה‘ לכל ורחמיו על כל מעשיו‘‘—‘דער‬ ‫ביי זיי די סעודות שבת יעדער וואך‪ .‬מיט די‬ ‫דער צירוף פון חודש מר חשון איז פונעם פסוק‬ ‫באשעפער איז גוט צו יעדן און זיין רחמנות‬ ‫יאהרן האט זיך די משפחה פארגרעסערט‪ ,‬און‬ ‫ו‘דבש ה‘יום ה‘זה י‘י‪ ,‬מרמז צו זיין אז עסן האניג אין‬ ‫איז איבער ַאלע זיינע מעשים‘‪ .‬האט הרה“ג רבי‬ ‫זייער דירה איז געווארן ענג און קליין‪ ,‬האבן זיי‬ ‫די טעג פון תשרי‪ ,‬מאכט אויך זיס דעם קומענדיגן‬ ‫חיים פנחס ערקלעהרט‪ :‬פון הימל האט מען‬ ‫זיך אריבערגעצויגן צו א גרעסערע דירה‪ ,‬און‬ ‫חודש ‘מר חשון‘‪ ,‬זיס צו מאכן די מתוחים און זיי‬ ‫געשיקט דעם עקרב צו דערמאנען ַאז מ‘דארף‬ ‫פארגעסן צו מעלדן פאר זייער וועכנטליכער‬ ‫איבערקעהרן צו גוט‪( .‬רועה אבן ישראל)‬ ‫האבן אויף די מעשים ֿפונעם הייליגן‬ ‫רחמנות ָ‬ ‫טאג האט די פרוי‬ ‫גאסט זייער נייער אדרעס‪ .‬איין ָ‬ ‫האט איר לעצטנס נישט‬ ‫באשעפער‪ .‬אפשר ָ‬ ‫ארויסגעלאזט א היסטערישע געשריי‪ ,‬ווען זי‬ ‫• צדיקים האבן א כח צו פועל‘ן‪...‬‬ ‫מקיים געווען דעם פסוק אדער נישט געטוען א‬ ‫האט פלוצלונג געזעהן אן עקדיס [עקרב] קריכן‬ ‫דער טריסקער מגיד זי“ע האט זיך געשטעלט‬ ‫ריכטיגע חסד‪ ‘?...‬הערנדיג די רייד זענען זייערע‬ ‫אין שטוב‪ .‬מ‘האט פארטריבן דעם עקרב‪ ...‬אבער‬ ‫און געפרעגט‪ :‬ווי קומט אזא טמא‘נע שרץ‪ ,‬ס‘זאל‬ ‫ּפנימער געווארן געפאלן‪ ,‬מער האבן זיי שוין‬ ‫ס‘האט זיך נישט געענדיגט דארט‪ ,‬עטליכע שעה‬ ‫זיין א מזל? אזוי אויך טרעפט מען דעם שרץ אינעם‬ ‫רפט הערן‪ ...‬און ממש מעשה פלא‪,‬‬ ‫געדא ֿ‬ ‫ַ‬ ‫נישט‬ ‫דערנאך האט זיך ווידער באוויזן אן עקרב אין‬ ‫מאמר חז“ל (סנהדרין צז‪“ ).‬דריי זאכן קומען‬ ‫נאך אין זעלבן טאג האט דער מאן געטראפן‬ ‫שטוב‪ ,‬און דערנאך נאך אן עקרב‪ .‬דער פאניק‬ ‫בהיסח הדעת‪ ,‬משיח‪ ,‬מציאה‪ ,‬און עקרב? נאר די‬ ‫רעמאן‪ ,‬זייער גאסט‪ .‬זיך אנטשולדיגט‬ ‫ַ‬ ‫דעם ָא‬ ‫און שרעק איז געווען גרויס‪ ,‬ספעציעל מיט‬ ‫כוונה איז‪ ,‬דער צדיק ווערט אנגערופן עקרב‪ ,‬אזוי‬ ‫און אים איבערגעבעהטן‪ ,‬אים געגעבן זייער‬ ‫קליינע קינדער אין שטוב‪ .‬מ‘האט גערופן אן‬ ‫ווי די משנה (אבות ב‪:‬י) זאגט‪“ :‬ועקיצתן עקיצת‬ ‫נייעם ַאדרעס און געבעהטן ער זאל קומען צו‬ ‫‘עקסטערמינעטאר‘‪ ,‬א פאכמאן צו אויסראטן די‬ ‫עקרב“‪—,‬מ‘דארף מורא האבן פונעם תלמיד חכם‬ ‫זייער נייע שטוב און ווייטער זיין זייער חשובער‬ ‫עקרבים‪ ,‬אבער אהן ערפאלג‪ ,‬ווייל נאך עטליכע‬ ‫ווייל זיין ביס איז ווי דער ביס פון אן עקרב‪ .‬דער‬ ‫גאסט צו די סעודות שבת‪...‬און די עקרבים זענען‬ ‫טעג זענען די עקרבים געווען צוריק אין שטוב‪...‬‬ ‫ווארט ‘עקרב‘ איז די נוטריקון פון די ווערטער‬ ‫ֿפ ַארשוואונדן געווארן‪ ,‬כלא היה‪...‬‬ ‫נישט קענענדיג זיך געבן אן עצה‪ ,‬האט זיך דאס‬ ‫****‬ ‫פארפאלק געוואנדן צו הגאון רבי חיים פנחס‬ ‫>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כג‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬חודש מר חשון‪ ...‬די הייליגע ווינטער נעכט‬ ‫>>>>>‬ ‫• א דערקוויקונג פאר די נשמה‪“.‬‬ ‫אידן לערנען דעמאלט תורה‪ ,‬און א חוט של חסד‬ ‫ע‘ושים ב‘אימה ר‘צון ק‘ונם‪ ,‬און די כונה איז ווייל‬ ‫ווערט ארויפגעצויגן אויף זיי‪( ...‬אין די זומער טעג‬ ‫דער צדיק האט דאך במשך דעם חודש תשרי‬ ‫פארצייטנס‪ ,‬ווען נישט אומעטום איז געווען‬ ‫דארף מען ספעציעל פועל‘ן משפיע צו זיין א שפע‬ ‫געדינט דעם באשעפער מיט די מצות פון שופר‬ ‫לעקטער‪ ,‬און די נאכט איז צוגעפאלן אין די‬ ‫פרנסה פאר אידישע קינדער)‪ .‬ס‘איז מערקווירדיג‬ ‫סוכה לולב אתרוג‪ ,‬און אנדערע מצות און עבודת‬ ‫נאכמיטאג שעה‘ן‪ ,‬האט מען פארמאכט דאס‬ ‫וואס רש“י טייטשט (תהלים קכ“ז) אויפ‘ן פסוק “כן‬ ‫ה‘‪ .‬דעריבער נאך דעם חודש איז דער איז דער כח‬ ‫געשעפט‪ ,‬און מ‘איז געלאפן אין בית המדרש אריין‪.‬‬ ‫יתן לידידו שינה“‪“ ,‬כן יתן“‪—,‬דער באשעפער וועט‬ ‫פון די צדיקים זייער שטארק צו פועל‘ן ישועות‬ ‫געשעפטן זענען געווען פארמאכט‪ ,‬טעלעפאנען‬ ‫געבן פרנסה‪“ ,‬לידידו שינה“‪ ,‬פאר דער וואס איז‬ ‫פאר אידישע קינדער אין חודש חשון‪ ,‬און דאס‬ ‫זענען נישט געווען‪ ,‬די גאסן זענען געווען שוואך‬ ‫מנדד (פארמייד) שלאף פון זיינע אויגן‪.‬‬ ‫מיינט די גמרא “ג‘ דברים באים בהיסח הדעת“‪ ,‬און‬ ‫באלאכטן‪ ,‬און אידן זענען געזיצן אין בית המדרש‪.‬‬ ‫• געלערנט מיט א זיסקייט‪.“...‬‬ ‫‘עקרב‘ וואס איז מרומז אויפ‘ן צדיק קומט אויך‬ ‫דאס זעלבע מיט‘ן פארטאגס‪ ,‬ווען ס‘איז נאך‬ ‫בהיסח הדעת‪ ,‬ווייל א ישועה פון א צדיק דארף‬ ‫געווען שטאק טינקל‪ ,‬זענען אידן שוין געלאפן‬ ‫הרה“ק רבי אברהם יעקב מסאדיגורא ת“א‬ ‫אויך בהיסח הדעת‪“( .‬מצמיח ישועות“ בהקדמה)‬ ‫אין בית המדרש אריין‪ ,‬וואו מ‘האט אריינגעכאפט‬ ‫אפאהר שעה לערנען איידער מ‘האט זיך געקענט‬ ‫• מרחשון ‪ -‬איבערחזר‘ן‬ ‫שטעלן דאווענען‪ .‬אין די טונקעלע פארענגנטע‬ ‫חודש חשון ווערט גערופן ‘מרחשון‘‪ ,‬פונעם‬ ‫ווינטער נעכט‪ ,‬ווען די וועלט שלאפט רוהיג‪ ,‬אהן‬ ‫לשון ‘אמר מר‘ אין די גמרא‪ .‬פריער האט מען‬ ‫קיין שטער‪ ,‬און דער גערודער פון עולם הזה ווערט‬ ‫געלערנט אן הלכה און אצינד חזר‘ט מען איבער‬ ‫בטל‪ ,‬דעמאלט שטארקט זיך די נשמה אויפ‘ן‬ ‫וואס מ‘האט געלערנט‪ ,‬אזוי אויך איז די עבודה‬ ‫חומר און אויפ‘ן לעבן פון חולין‪ ,‬אטעמט א ריינע‬ ‫פון חודש חשון‪ ,‬איבער צו חזר‘ן אויף די ערשטע‪,‬‬ ‫לופט פון קדושה‪ ,‬א לופט פון א געהויבענער‬ ‫צו געדענקען די ימים נוראים און סוכות און די‬ ‫רוחניות‘דיגע לעבן‪ ,‬גאלדענע נעכט אין וואס‬ ‫התעוררות וואס איז נשפע געווארן‪ ,‬דאס אפלערנען‬ ‫מ‘קען זיך איינקויפן פולע הויפנ‘ס פון תורה‬ ‫ווייטער און דאס ממשיך זיין אויף א גאנץ יאהר‪ ,‬און‬ ‫וטהרה‪ ,‬שעות פון אהבת תורה‪ ,‬פון פלאגן זיך‬ ‫די עבודה איז דער עיקר תכלית וואס מ‘זעהט פון אלע‬ ‫לעומקה של תורה‪ ,‬מברר זיין א סוגיא אדער הלכה‬ ‫ימים טובים‪ ,‬מעורר צו זיין יענע טעג‪“( .‬ליקוטי דברי תורה“‬ ‫אין די לענג און אין די ברייט‪ .‬טייל זענען געזיצן‬ ‫‪ -‬רבי מאיר‘ל מאמשינוב זצ“ל)‬ ‫“בלויז“ פיהר פינף שעה‪ ,‬און אנדערע זעקס זיבן‬ ‫ביז “חצות“ ווען זיי האבן פארלאשן דאס לעכטל‬ ‫זצ“ל האט דערציילט אז אין זיין יוגענט האט‬ ‫‪E‬‬ ‫און אינעם טונקלקייט געקלאגט אויפן חורבן‪ .‬א‬ ‫ווינטער נאכט איז געווען א טייערע אוצר‪ ,‬וואס‬ ‫ער געלערנט פון פארטאגס ביז חצות לילה מיט‬ ‫זיין ברודער‪...‬און ער פלעגט מיט א נעימה פון‬ ‫מאוצרות רבוה“ק‬ ‫‪ J‬הייליגע ווינטער נעכט ‪L‬‬ ‫מ‘האט נישט דורכגעלאזט קיין איין איינציגן‬ ‫בענקעניש אויספיהרן און זאגן‪ ,‬איך געדענק נאך‬ ‫איבערגיין מיט גארנישט‪.‬‬ ‫די ווינטער נעכט אין סאדיגורא ווען מיר האבן אין‬ ‫• די הייליגע טעג אויף ווייטער‪.“....‬‬ ‫זיי געלערנט מיט התמדה און מיט א זיסקייט‪.‬‬ ‫• די ווינטער פרייטאג צונאכט‘ס און די‬ ‫• הגה“צ רבי יעקב יחזקי‘ גרינוואלד זצוק“ל‬ ‫• “לא איבריה לילה אלא לגירסא“‪ ,‬מיינט די‬ ‫זומער נאכמיטאג‘ס‬ ‫אב“ד פאפא‪ ,‬שרייבט אין די הקדמה צו זיין ספר‬ ‫ווינטער נעכט‬ ‫דער “קדושת יום טוב“ פון סיגוט זצוק“ל‬ ‫‘ויגד יעקב‘‪“ :‬אסאך מאהל מוצאי שמחת תורה‬ ‫דער “בן איש חי“ שרייבט (שנה שניה ואתחנן)‬ ‫האט אמאהל געזאגט פאר איינעם‪“ :‬ווען וועלן‬ ‫האט איך נאכגעזאגט פאר מיינע תלמידים וואס‬ ‫אז דער מאמר חז“ל “לא איבריה לילה אלא‬ ‫מיר זוכה זיין צו האבן די ווינטער‘דיגע פרייטאג‬ ‫מרן הגה“ק מהרי“ד מבעלזא זצללה“ה‪ ,‬האט‬ ‫לגירסא“‪—,‬די נאכט איז נישט באשאפן נאר אויף‬ ‫צונאכט‘ס‪ ,‬און די זומער‘דיגע נאכמיטאג‘ס אויף‬ ‫געזאגט‪ :‬אז נאך די הייליגע טעג בענקט מען זיך‬ ‫צו לערנען תורה‪ ,‬איז געזאגט געווארן בעיקר אויף‬ ‫איינמאהל“‪ ,‬וועט מען קענען דעמאלט אסאך‬ ‫צוריק נאך זיי‪ ,‬טראכטנ‘דיג אז אפשר האט מען‬ ‫די ווינטער נעכט‪ ,‬וואס דעמאלט איז באקוועם צו‬ ‫לערנען אויב מ‘נוצט אויס פאסיג די צייט‪.‬‬ ‫נישט פאסיג אפגעפיהרט די טעג‪ ,‬און די הייליגע‬ ‫לערנען‪ .‬וויבלאד די טעג זענען קורץ און די נאכט‬ ‫טעג זענען שוין פאראיבער‪...‬אבער ס‘איז נישט‬ ‫לאנג בארגט די נאכט פונעם טאג פון איהרע שעות‪,‬‬ ‫• מסוגל אויף א שפע פון פרנסה‪...‬‬ ‫אזוי ווייל ווען ס‘קומען די לאנגע ווינטער נעכט‪,‬‬ ‫כדי מ‘זאל קענען לערנען‪ .‬אבער אין די זומער נעכט‬ ‫הרה“ק רבי יצחק פון ווארקא זי“ע האט‬ ‫וואס זענען מסוגל צו התמדת התורה‪ ,‬ווערן נמשך‬ ‫איז שווער צו לערנען צוליעב די היץ‪ ,‬און דעמאלט‬ ‫געזאגט‪ ,‬אז א שפע פון פרנסה איז פארזיכערט‬ ‫די הייליגע טעג אויך אויף ווייטער‪.“....‬‬ ‫באצאהלט די נאכט צוריק פאר‘ן טאג די שעות וואס‬ ‫אין די ווינטער טעג‪ ,‬ווייל די נעכט זענען לאנגע‪,‬‬ ‫(פארזעצונג אי“ה)‬ ‫ער האט געבארגט פונעם טאג‪.‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כד‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬שב“ק מאוצרות רבוה“ק‪ ...‬א שבת מעשה‘לע‪...‬‬ ‫אבותיו הק‘ ואמהותיו (און נישט דוקא ביומי דהילולא פון זיין טאטע און מאמע‪ ,‬נאר אויך‬ ‫אין די ימי הילולא פון אלע אבותיו הק‘ וואס ער האט געהאלטן זייערע יאהרצייטן)‪ ,‬זאל‬ ‫שבת קודש מאוצרות רבוה“ק‬ ‫מען נישט וואשן די פאדליגע מיט וואסער אין זיין שטוב‪( .‬אזוי ווי מרן זי“ע האט מקפיד‬ ‫געווען נישט צו טוישן זיינע בגדים און אויך נישט די האנטוכער אין די טעג וואס ער האט‬ ‫נקיון הבית וסידור השלחן‬ ‫געהאט יאהרצייט‪ ,‬צוליעב דיני אבילות וואס מ‘פיהרט זיך אין יענע טעג‪).‬‬ ‫הדחת הרצפה ‪ /‬אוורור בית המדרש ‪ /‬פריסת מפות בבית ‪/‬‬ ‫• אוורור בית המדרש‬ ‫פריסת מפות בבית המדרש ‪ /‬החלפת מגבות‬ ‫אינעם בית המדרש אין די שטאט בעלזא האט מען יעדן ערב שבת געעפנט‬ ‫• הדחת הרצפה‬ ‫אלע פענצטער‪ ,‬אז ס‘זאל אריינקומען פרישע ריינע לופט און אזוי האט‬ ‫אינעם צימער פון כ“ק מרן מהר“א זי“ע‪ ,‬האט מען נישט מדקדק געווען צו‬ ‫מען אויסגעליפטערט דעם בית המדרש לכבוד שבת קודש‪ ,‬און מ‘האט‬ ‫רייניגן און וואשן די פאדליגע מיט וואסער לכבוד שבת דייקא‪ ,‬און ס‘איז נישט‬ ‫דאס אויך געטוען אין די קאלטע ווינטער טעג‪.‬‬ ‫געווען קיין באשטימטע צייט ווען דאס צו טוען‪ .‬און נאר ווען ס‘איז געווען‬ ‫הרה“ח ר‘ חים נטע כ“ץ האט צוגעלייט דערצו און געזאגט‪ :‬כאטש מ‘האט‬ ‫נויטיג‪ ,‬האבן די משמשים גערייניגט און געוואשן די פאדליגע מיט וואסער‪.‬‬ ‫אויסגעליפטערט דאס בית המדרש יעדן ערב שבת‪ ,‬איז אבער ביי תפילת מנחה און קבלת‬ ‫מרן זי“ע האט מקפיד געווען אז זיין צימער זאל זיין אינגאנצן ריין אהן קיין שמוץ‪.‬‬ ‫שבת געווען זייער הייס אין בית המדרש‪ ,‬און מ‘האט נישט געשפיהרט א לופטיקייט און‬ ‫וואסער)‬ ‫האט מען גערייניגט און אויסגעקעהרט דעם צימער מיט ַא בעזעם ָ(אן ַ‬ ‫דעריבער ָ‬ ‫קיהלקייט דעמאלט‪ ,‬אויך נישט אין די קאלטע ווינטער טעג‪[ .‬אזוי ווי מרן מהר“א זי“ע האט‬ ‫דאס געטוען אפילו אין די אנוועזענהייט פון מרן זי“ע‪.‬‬ ‫ווען מ‘האט נאר געקענט‪ ,‬און ָ‬ ‫ביי א געלגענהייט דערציילט אז דער זיידע ז“ל [מרן מהר“ש זי“ע] האט געזאגט‪ :‬אז דאס‬ ‫באמערקט ַא קליין שטיקל שמוץ אויף דער ערד‪ ,‬האט ער‬ ‫האט ַ‬ ‫צומאהל ווען מרן זי“ע ָ‬ ‫בית המדרש וועט שטענדיג זיין ווארעם און באקוועם צו לערנען און דאווענען דארט]‪.‬‬ ‫געהייסן מ‘זאל דאס גלייך אפרייניגן און אויסקעהרן‪.‬‬ ‫(ספר ‘הליכות הצדיקים‘ חלק א‘ עמוד רפ“ב‪-‬רפ“ג ותשח“ל)‬ ‫אבער זיי האבן דאס נישט געקענט טוען בשעת מרן זי“ע האט זיך געפונען‬ ‫(פארזעצונג אי“ה)‬ ‫אין זיין צימער‪( .‬ווייל מרן זי“ע האט נישט געקענט פארנעמען דעם שמעק פון‬ ‫נעץ און פייכטקייט פונעם וואשן מיט וואסער)‪ .‬דעריבער האבן די משמשים‬ ‫• “דער חילול שבת איז פיהל ערגער‪“...‬‬ ‫געדארפט ווארטן א לענגערע צייט ביז מרן זי“ע איז ארויס פונעם צימער (מרן‬ ‫ס‘איז א מלחמה צייט‪ ,‬אין יאהר תש“ח‪ .‬ירושלים און אירע ארומיגע‬ ‫זי“ע איז געוועהנליך געזיצן רוב טאג אין זיין צימער)‪ .‬און ווען מרן זי“ע איז‬ ‫נישט געווען אין זיין צימער‪ ,‬האבן די משמשים שנעל גערייניגט און געוואשן‬ ‫שטעט האבן געליטן פון שווערע באמבעס וואס די רשעות‘דיגע אראבער‬ ‫די פאדליגע אין צימער (וואס בכלל האט דאס געטוען ר‘ יחיאל מיטלמאן)‪.‬‬ ‫ימ“ש האבן אריינגעשאסן‪ ,‬און פיהלע אידן זענען ל“ע גע‘הרג‘עט‬ ‫געווארן אין יענע בלוטיגע מלחמה‪ .‬דער “חזון איש“ הגאון רבי אברהם‬ ‫מ‘פלעגט אפט רייניגן דעם צימער פון מרן זי“ע‪ .‬ווייל אין צימער איז געשטאנען א‬ ‫וואסער‪ ,‬א שיסל מיט א קווארט מיט וואס מרן זי“ע האט זיך פיהל מאהל‬ ‫עמער מיט ַ‬ ‫ישעיהו קרליץ זצ“ל‪ ,‬וואס האט געוואוינט אינעם שטאט בני ברק‪ ,‬האט‬ ‫טאג‪ ,‬דעריבער פלעגט די פאדליגע ווערן ַנאס און פֿייכט‬ ‫געוואשן די הענט במשך‘ן ָ‬ ‫דעמאלט‪ ,‬אין די מלחמה טעג‪ ,‬געשיקט א חיזוק‪-‬‬ ‫וואס האט זיך אויסגעגאסן‪ ,‬און אויך צוליעב דער גרויסער ציבור מענטשן‬‫וואסער ָ‬‫פֿונעם ַ‬ ‫טעלעגראם‪ ,‬פון איין שורה‪“ :‬דער וואס איז עוסק‬ ‫וואס זענען געקומען אין צימער מיט ‘קוויטלעך‘ איז די פאדליגע געווארן שמוציג‪ ,‬האט‬‫ָ‬ ‫בתורה אין די טעג‪ ,‬פארמעהרט ער א זכות און‬ ‫וואשן‪ .‬דעמאלט פלעגט מען אויך עפֿענען די‬ ‫געדארפֿט מערערע מאהל רייניגן און ַ‬ ‫מען ַ‬ ‫שוץ פאר זיך און פאר גאנץ כלל ישראל‪ “.‬און‬ ‫פֿענצטער אויסצוליפטערן דעם צימער‪ ,‬ווייל בשעת מרן זי“ע איז געווען אין צימער האט ער‬ ‫אזוי האט ער אויך עדות געזאגט אויף זיך אין‬ ‫נישט ערלויבט בכלל צו עפענען די פענצטער‪ ,‬און די פענצטער אין צימער זענען שטענדיג‬ ‫געווען פארמאכט‪ ,‬און ווען מרן זי“ע האט זיך נישט געפונען אין זיין צימער‪ ,‬האט מען‬ ‫יענע טעג‪ ,‬אז ער אליין איז אויך עוסק אין תורה‬ ‫געעפענט די פענצטער אויסצוליפטערן דעם צימער‪.‬‬ ‫מער ווי ביז היינט‪ ,‬ס‘זאל זיין פאר א זכות און‬ ‫הצלחה‪ .‬און ווען די באמבעס האבן געלאנדעט אין ירושלים איינע נאך‬ ‫אמאהל ווען מרן זי“ע איז ארויס געגאנגען פון זיין צימער‪ ,‬האבן די‬ ‫די אנדערע‪ ,‬האבן די אידישע סאלדאטן געמאכט איבונגען אין שבת‪ ,‬און‬ ‫משמשים אויסגענוצט די געלגענהייט און ר‘ יחיאל מיטלמאן איז אריין אין‬ ‫צימער און געוואשן די פאדליגע‪ ,‬אבער א קורצע צייט דערנאך איז מרן זי“ע‬ ‫די שיסערייען האבן זיך געהערט אינעם בני‪-‬ברק געגנט‪ .‬ווען איינער איז‬ ‫צוריק געקומען אין זיין צימער‪ ,‬און ביים אריין קומען האט ער געשפיהרט אז‬ ‫געקומען בארואיגן דעם ‘חזון איש‘‪ ,‬אז די שיסערייען זענען “משלנו“‪,‬‬ ‫מ‘האט אצינד געוואשן די פאדליגע‪ ,‬האט זיך מרן זי“ע אנגערופן “ס‘איז פייכט“‪,‬‬ ‫פון אונזערע אייגענע לייט און נישט פונעם פיינט‪ ,‬האט זיך דער “חזון‬ ‫און ער איז דערווייל אריינגעגאנגען אין אן אנדערע צימער פאר א שטיק צייט‬ ‫איש“ אויסגעדריקט מיט גרויס ווייטאג‪ ,‬אז ער ציטערט אז “משלנו“‪ ,‬די‬ ‫(א זעלטענע זאך) און ווען מ‘האט שוין נישט געשפיהרט די פייכטקייט‪ ,‬איז‬ ‫שיסערייען וואס ווערן ליידער געטוען מיט חילול שבת‪ ,‬איז פיהל ערגער‬ ‫מרן זי“ע צוריק געקומען אין זיין צימער‪.‬‬ ‫ווי די וואס קומען פון די אראבער‪...‬‬ ‫מרן זי“ע האט אנגעזאגט אז אין א תענית צדיקים און אין די טעג פון א יאהרצייט פון‬ ‫(פארזעצונג אי“ה)‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כה‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫מרדכי‬ ‫ת רבי ָ‬ ‫אֹוצר‬ ‫הגה“ק‬ ‫כ"ק ַממרן‬ ‫יין ַש ָּב‬ ‫מבילגורייא זי"ע ועכי"א‬ ‫יומא דהילולא • כ“ה מר‪-‬חשון תש“י • ע“ז שנים לפטירתו‬ ‫אוועק געשטעלט אויפ‘ן טאטנ‘ס פלאץ און אנגעהויבן‬ ‫זאגן “ברכות התורה“ מיט א זיסקייט און בא‘טעמ‘טקייט‪,‬‬ ‫‏‏הולדתו‪ :‬הגה“ק רבי מרדכי רוקח‪ ,‬דער בילגורייער רב זי“ע איז געבוירן געווארן צו זיין טאטע כ“ק מרן אדמו“ר‬ ‫מיט‘ן זעלבן נוסח און ניגון וואס ער הערט פונעם טאט‘ן‬ ‫רבי ישכר דוב מבעלזא זי“ע (מרן מהרי“ד) אין יאהר תרס“ב אין די שטאט בעלזא‪ .‬זיין מאמע די רעבעצין חי‘ דבורה איז‬ ‫יעדן אינדערפרי‪ .‬ווען מרן זי“ע איז צוריק געקומען פון‬ ‫געווען די טאכטער פון הרה“ק רבי אברהם שמואל פטשעניק פון ברעזנא וואס איז געווען אן איידעם פון רבי מרדכי‬ ‫די מקוה האט ער געהערט דאס קול פונעם קינד‪ ,‬איז ער‬ ‫מזוויהל און דער שווער פון כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע (בזיוו“ש)‪ .‬מ‘האט אים א נאמען געגעבן מרדכי נאך זיין הייליג‘ן זיידן‬ ‫געבליבן שטיין אונטער די טיהר און זיך צוגעהערט‪ .‬ווען‬ ‫רבי מרדכ‘לע מזעוויהל‪( ,‬אן אייניקל פונעם הייליג‘ן מגיד רבי דוד הלוי פון סטעפין וואס איז געווען אן איידים פון הרה“ק‬ ‫דער קליינער מאטעל‘ע האט געענדיגט‪ ,‬איז מרן זי“ע אריין‬ ‫רבי יחיאל מיכל פון זלאטשוב)‪ .‬די רעבעצין חי‘ דבורה איז געווען בלויז אכטצן יאהר אלט ווען מ‘האט איר גערעדט דעם‬ ‫אין צימער‪ ,‬און ווען ער האט באמערקט דעם טאט‘ן‪ ,‬האט‬ ‫שידוך מיט מרן מהרי“ד זי“ע וואס איז געווען אסאך‬ ‫ער פארשטאנען אז ער איז געשטאנען אונטער די טיהר‬ ‫עלטער‪ ,‬און זי האט געקווענקעלט צו טוען דעם שידוך‪,‬‬ ‫ספעציעל נאכדעם וואס ס‘איז געבליבן אין שטוב צוויי‬ ‫אינגע יתומים פון מרן מהרי“ד‘ס ערשטע רעבעצין‪.‬‬ ‫אינעם טאג פון די חופה האט זי געבעהטן ביי איר זיידן‬ ‫הרה“ק רבי מרדכי פון זעוויהל א ברכה‪ .‬האט דער צדיק פארמאכט זיינע אויגן און מיט גרויס דביקות איר געוואונטשן‬ ‫פאר א לאנגע צייט‪ ,‬און געענדיגט מיט א צוזאג ‘איך זאג דיר צו אז די בעלזער קייט וועט זיך ווייטער ציעהן פון דיר‘‪.‬‬ ‫זוגתו‪ :‬בזו“ר רעבעצין שבע הי“ד די טאכטער פון הרה“ק רבי משה אהרן ראבינאוויטש פון קאברין‪ .‬בזו“ש‪-‬רעבעצין‬ ‫מרים ע“ה‪ ,‬די טאכטער פון הרה“צ רבי צבי גליק פון סאטמאר‪ ,‬אן איידים פון הגה“צ רבי יעקב יחזקי‘ גרינוואלד פון חוסט‬ ‫א ברודער פונעם “ערוגת הבושם“‪ .‬זכר צדיקים לברכה‪.‬‬ ‫תולדותיו‪ )1 :‬מזו“ר‪-‬בתם הילדה אלטע בת ציון‪( .‬געבוירן תרפ“ח און נפטר געווארן אינגערהייט אין יאר תרצ“א)‪.‬‬ ‫‪ )2‬בתם רבקה מרים הי“ד‪ )3 .‬מזו“ש‪-‬בנו יחידו כ“ק מרן אדמו“ר מבעלזא שליט“א‪.‬‬ ‫רבותיו‪ :‬אביו כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע‪.‬‬ ‫תורתו‪“ :‬פרשת מרדכי“‪.‬‬ ‫על כסא מלכותו‪ :‬תרפ“ז‪-‬ת“ש בילגורייא‬ ‫פטירתו‪ :‬כ“ה מר‪-‬חשון תש“י‪ ,‬אין עלטער פון זיבן און פערציג יאהר‪ .‬ער איז נטמן געווארן אויפ‘ן בית החיים אין‬ ‫די שטאט טבריא נעבן די תלמידי הבעש“ט‪.‬‬ ‫געלערנט‪ ,‬האט דאס גענומען לענגער ווי געוועהנליך‪ ,‬און‬ ‫אינדרויסן האבן געווארט הונדערטער אידן אריינצוגיין מיט‬ ‫• במעלליו יתנכר נער •‬ ‫און זיך צוגעהערט‪ ,‬האט ער זיך דערשראקן‪ ,‬אז דער טאטע‬ ‫קוויטלעך‪ .‬איז דער גבאי אריינגעקומען אינעם צימער‪ ,‬און‬ ‫“ער וועט אלעס פארשטיין“‬ ‫געזאגט פאר מרן מהרי“ד זי“ע אז ס‘איז שוין שפעט און‬ ‫דער בילגורייער רב איז געווען זייער באליעבט ביי‬ ‫וועט זיך בייזערן און אים מוסר‘ן פארוואס ער מאכט אים‬ ‫אינדרויסן ווארטן א לאנגע רייע מיט מענטשן‪ ,‬און דאס קינד‬ ‫נאך? אבער מרן זי“ע האט זיך צו אים אנגערופן מיט א‬ ‫זיין גרויסן און הייליג‘ן טאט‘ן כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא‬ ‫איז דאך מיד‪ ,‬און ער פארשטייט נאך נישט אזעלכע שווערע‬‫זי“ע‪ .‬פון יונגווייז אהן האט מען אויף אים געזעהן אז ער‬ ‫פאטרעליכע ליעבשאפט‪“ :‬יא יא‪ ,‬שטענדיג זאלסטו טוען‬ ‫חידושים‪ .‬האט אים מרן זי“ע צוריק געענטפערט‪“ :‬די חסידים‬ ‫אזוי ווי איך וועט דיר זיין גוט“!‬ ‫וועט אויסוואקסן גרויס אין תורה‪ .‬זיין טאטע מרן זי“ע‬ ‫וואס ווארטן אינדרויסן קענען ווארטן נאך אביסל‪ ...‬און דאס‬ ‫האט געהייסן מ‘זאל דעם קינד‘ס וויגאלע אוועקשטעלן‬ ‫• התמדה בתורה וביראה •‬ ‫וואס דו זאגסט אז ער פארשטייט נאכנישט אזעלכע שווערע‬ ‫אין זיין ספרים שטוב‪ ,‬דארט ווי ער זיצט און לערנט‪ .‬ווען‬ ‫חידושים‪ ,‬זאג איך דיר‪ ,‬מיינע רייד זענען נישט אומזיסט‪ ,‬און‬ ‫חריף ומתמיד‬ ‫דער קליינער מאטעל‘ע איז אביסל אונטער געוואקסן‪,‬‬ ‫ווען ער וועט אויפוואקסן וועט ער פארשטיין אלעס וואס איך‬ ‫האט דער טאטע מיט אים געלערנט יעדער נאכט איידער‬ ‫זיין פלייס אין תורה אין צוגאב צו זיינע גוטע‬ ‫האב אים געזאגט“‪.‬‬ ‫ער איז געגאנגען שלאפן‪ ,‬און נאכ‘ן ליינען קריאת שמע‪,‬‬ ‫מדות‪ ,‬צוזאמען מיט זיינע זעלטענע כשרונות און‬ ‫אויסערגעווענליכע זכרון‪ ,‬האט אים פארשאפן א גוט‘ן‬ ‫“זאלסטו טוען אזוי ווי איך‪,‬‬ ‫האט דער טאטע אים געפרעגט עפעס א קשיא אין תורה‬ ‫נאמען אלס א חריף און גרויסער מתמיד‪ .‬א ספעציעלן חן‬ ‫וועט דיר זיין גוט“!‬ ‫אדער פון א סוגיא אין ש“ס‪ ,‬ער זאל דערין אריינטראכטן‬ ‫און איינשלאפן מיט הייליגע געדאנקען פון דברי תורה‪.‬‬ ‫איז געווען אויסגעגאסן אויף זיין פנים‪ ,‬און יעדער האט‬ ‫חסידים דערציילן אז איין פרימארגן ווען מרן מהרי“ד‬ ‫צומארגנ‘ס אינדערפרי איז דער קליינער מאטעל‘ע‬ ‫אים ליעב געהאט און זיך צו אים באנומען מייט א יראת‬ ‫אויפגעשטאנען מיט א תירוץ וואס ס‘איז אים איינגעפאלן‪ .‬זי“ע איז געגאנגען אין מקוה‪ ,‬איז דער יונגער מאטעל‘ע‬ ‫אמאהל האט פאסיהרט אז ווען דער טאטע האט מיט אים אריין אינעם טאטנ‘ס צימער‪ ,‬פארמאכט די טיהר און זיך‬ ‫>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כו‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫פון די לומדי תורה‪ .‬אבער דעם בילגורייער רב האט דאס‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כ“ק הגה“ק רבי מרדכי מבילגורייא זי“ע ועכי“א • יומד“ה כ“ה מר‪-‬חשון תש“י‬ ‫טאטע געזאגט‪“ :‬איך בין דיך מקנא וואס דו קענסט אליין‬ ‫הכבוד‪ .‬אויך די “יושבים“ אין בעלזא האבן זיך מיט אים‬ ‫>>>>>‬ ‫נישט געשטערט פון זיין לערנען‪ .‬ער איז די גאנצע צייט‬ ‫שרייבן דיינע חידושי תורה אהן דעם וואס א צווייטער זאל‬ ‫משתעשע געווען און צומאהל אים געגעבן מתנות‪ ,‬כדי‬ ‫געזיצן ביי די גמרא און געהארעוועט בהויות אביי ורבא‪.‬‬ ‫דאס דארפן שרייבן פאר דיר‪ .‬הלוואי וואלט איך אויך אליין‬ ‫ער זאל פאר זיי איבערזאגן די דברי תורה וואס ער האט‬ ‫>>>>>‬ ‫גאנצע טעג איז ער געזיצן אין שאטן פון זיין הייליגן‬ ‫געקענט שרייבן און זיך נישט געדארפט פארלאזן אויף א‬ ‫מחדש געווען‪ .‬זיין טאטע מרן מהרי“ד זי“ע‪ ,‬האט געשטעלט‬ ‫טאט‘ן‪ ,‬פארשפארט אין א צימער‪ ,‬און פון אים געשעפט‬ ‫צווייטן“‪.‬‬ ‫פאר אים ספעציעלע מלמדים‪ ,‬פון די גרויס ‘לייבן‘ צווישן‬ ‫פולע פעסער פון תורה‪ ,‬חכמה און יראת שמים פון וואס‬ ‫זאט געווארן‪ .‬ביי א געלעגענהייט‬ ‫ער איז קיינמאהל נישט ַ‬ ‫געלערנט מיט אים גאנצע נעכט‬ ‫די “יושבים“‪ ,‬כדי זיי זאלן מיט אים לערנען תורה און אים‬ ‫אנווייזן דעם ריכטיגן וועג צו קענען שטייגן‪ .‬צווישן זיי די‬ ‫האט אמאהל זיין טאטע‪ ,‬מרן זי“ע זיך אויסגעדריקט‪:‬‬ ‫ווען ער איז עלטער געווארן פלעגט זעען טאטע מרן‬ ‫גאונים החסידים רבי ישראל (ארטנער) הובניבער און רבי‬ ‫“דאס לערנען פון מיין זוהן מאטעל‘ע‪ ,‬העלפט מיר לייענען‬ ‫מהרי“ד זי“ע לערנען מיט אים גאנצע נעכט‪ .‬ביי הספד אויפ‘ן‬ ‫אביש (ביינהארן) טורקער‪ .‬יעדן טאג האבן זיי געלערנט‬ ‫קוויטלעך“!‬ ‫בילגורייער רב האט כ“ק מרן מהר“א זי“ע דערמאנט דעם‬ ‫אין היכל פונעם גרויסן בית המדרש אין בעלזא‪ ,‬צווישן די‬ ‫געוואלדיגן זכות וואס דער בילגורייער רב האט געהאט‪ ,‬און‬ ‫זיך אויסגעדריקט‪“ :‬דער טאטע האט דערביי געהאט א רבי‘שע “די שאלה דארף מען פרעגן דעם ברודער‪“...‬‬ ‫“יושבים“ די גרויסע לומדים און חסידים די בני עלי‘ וואס‬ ‫האבן מקדיש געווען זייער גאנץ לעבן פאר תורה און עבודה‪.‬‬ ‫ווען דער בילגורייער רב איז געווען צוועלף יאהר אלט‬ ‫ענין“‪ .‬פאר א לענגערע צייט האט מרן מהרי“ד זי“ע געלערנט‬ ‫א שיעור מיט זיין באליעבטן זוהן רבי מאטעל‘ע צוזאמען מיט האט זיך געמאכט א קאמפליצירטע שאלה אין הלכות‬ ‫געלערנט סדר קדשים‬ ‫איין טאג האט מרן מהרי“ד זי“ע זיי געזאגט אז ער זיין אייניקל רבי ישעי‘ זושא טווערסקי הי“ד א זוהן פון הגה“ק סוכה‪ ,‬און די גדולי הרבנים האבן זיך מפלפל געווען אינעם‬ ‫ענין און נישט געקענט טרעפן א וועג צו לעזן די שאלה‪.‬‬ ‫וויל אנהויבן לערנען מיט זיי סדר קדשים‪ ,‬און געזאגט‬ ‫האט כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע געהייסן מ‘זאל גיין פרעגן די‬ ‫פארוואס‪“ .‬ביינאכט האב זיך מיר גע‘חלומ‘ט ווי איך‬ ‫שאלה פון זיין זוהן‪ .‬אויפ‘ן פלאץ האט דער בילגורייער רב‬ ‫שטיי אין בית המקדש און מ‘איז מיך מכבד מיט ‘הפשט‬ ‫געברענגט ראיות און געלעזט די שאלה‪.‬‬ ‫ונתוח‘—אפשינדן די הויט פון די בהמה און צושניידן די‬ ‫כ“ק מרן מהר“א האט געשטעלט זיין ברודער דער‬ ‫פלייש‪ .‬אין די ערשטע מינוט האב איך מיך געוואונדערט‬ ‫בילגורייער רב אלס דער פוסק אין זיין הויז‪ .‬ווען מרן‬ ‫פארוואס מ‘איז מיך מכבד מיט די עבודה איך בין דאך נישט‬ ‫מהר“א זי“ע איז אריבער וואוינען קיין תל אביב‪ ,‬און ער איז‬ ‫א כהן?“ און מרן זי“ע האט אויסגעפיהרט‪“ ,‬נו‪ ,‬שטעלט אייך‬ ‫אריינגעקומען אין די נייע דירה‪ ,‬האט ער זיך ארום געדרייט‬ ‫פאר וואס פאר א פנים וואלט איך געהאט ווען איך וואלט‬ ‫אין אלע צימערן‪ .‬ביי איינע פון די טיהרן האט זיך געמאכט‬ ‫נישט געדענקט אז הפשט וניתוח איז כשר בזר? דעריבער‬ ‫א שאלה ווי צו לייגן די מזוזה? האט מרן זי“ע געזאגט “די‬ ‫וויל איך לערנען סדר קדשים“‪ .‬אין יענע תקופה האט מרן‬ ‫דער בילגורייער רב זי“ע ביי זיין באזוך אין פאריז‬ ‫שאלה דארף מען פרעגן דעם ברודער דער בילגורייער רב‪.‬‬ ‫מהרי“ד זי“ע מחדש געווען פיהל חידושים אין די סוגיות‬ ‫פון סדר קדשים‪ .‬מרן זי“ע פלעגט ארום שפרייזן אין צימער רבי פיניעל‘ע אוסטילא‪ ,‬דריי שעה יעדן טאג‪ .‬איינמאהל ווען‬ ‫מעביר על מדותיו‬ ‫און איבערגעזאגט די חידושים פאר‘ן יושב רבי יאסל‘ע זיי האבן געלערנט צוזאמען האט מרן מהרי“ד זי“ע געזאגט‪:‬‬ ‫מ‘דערציילט אז אמאהל האט אים איינער פון די‬ ‫“מיט דעם וואס איך לערן מיט אייך בין איך מקיים אויף‬ ‫יארטשובער ע“ה וואס פלעגט אפשרייבן די חידושים‪.‬‬ ‫משפחה מקנא געווען און צוגע‘גנב‘ט זיין העפט מיט‬ ‫איינמאהל די מצוה פון “והגדת לבנך ולבן בנך‪“...‬‬ ‫חידושי תורה און דאס צוריסן אויף שטיקלעך‪ .‬ס‘האט דעם‬ ‫“אזוי דארף א בחור‘ל לערנען“‪...‬‬ ‫בילגורייער רב זייער וויי געטוען‪ ,‬אבער אפילו ער האט‬ ‫ער‪“....‬‬ ‫איז‬ ‫קלוג‬ ‫ער‪,‬‬ ‫קען‬ ‫“לערנען‬ ‫הגה“צ רבי שמעון יחזקאל יעקובוביץ אב“ד וואדקערט‬ ‫הגה“ח רבי יאשע שטייכל ז“ל האט דערציילט וואס ער געהאט א פארדאכט אויף איינעם פון די משפחה אז יענער‬ ‫זצ“ל איז אלץ יונגער בחור געפאהרן קיין ראצפערט צו מרן‬ ‫מהרי“ד זי“ע‪ .‬ווען ער איז אריינגעקומען אין צימער איז האט געהערט פון א מונקאטשער איד‪ ,‬א שטוב מענטש ביי האט דאס געטוען‪ ,‬האט ער דאס פארשוויגן און גארנישט‬ ‫ער געווארן איבעראשט ווען מרן זי“ע האט אים געהייסן כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע וואס איז דערביי געשטאנען‪ .‬איינמאהל געזאגט‪ .‬זיין טאטע מרן מהרי“ד זי“ע האט דאס שטארק‬ ‫זיצן‪ .‬אינצווישן זענען אריינגעקומען אין שטוב דער איז אריינגעקומען צו מרן זי“ע א שדכן און אנגעטראגן א באוואונדערט‪ ,‬און אים געזאגט אז זיין כח פון זיך צו קענען‬ ‫בילגורייא רב און דאס אייניקל רבי ישעי‘ זושא‪ ,‬און מרן שידוך פאר‘ן בילגורייער רב‪ .‬האט מרן זי“ע אויסגערעכנט צוריק האלטן און גארנישט זאגן‪ ,‬איז נאך פיהל גרעסער פון‬ ‫זי“ע האט זיי אנגעהויבן צו פארהערן אויף אויסענווייניג זיינע שבחים און ארויסגעהויבן זיינע מעלות‪ ,‬אינצווישן די די חידושי תורה וואס ער שרייבט‪.‬‬ ‫דעם חידושי הריטב“א אויף מס‘ קידושין דף נאך דף‪ .‬צוויי מעלות האט מרן מהרי“ד זי“ע אויסגערעכנט‪“ :‬לערנען קען‬ ‫• האיש מקדש •‬ ‫שעה נאכאנאנד האט דער פארהער גענומען‪ .‬מרן זי“ע ער‪ ,‬ער קען זיין לעמבערגער רב‪ .‬קלוג איז ער מ‘קען מיט אים‬ ‫צוגעבונדן צום באשעפער‪...‬‬ ‫האט געפרעגט אסאך שאלות‪ ,‬און דער בילגורייער רב האט פיהרן מדינות‪“....‬‬ ‫דער בילגורייא רב איז געווען א מושלם אין אלע‬ ‫“העלפט מיר לייענען קוויטלעך“!‬ ‫געענטפערט קלאהר און דייטליך ביז מ‘איז אדורך געגאנגן‬ ‫די גאנצע מסכת‪ .‬נאכ‘ן פארהער האט מרן מהרי“ד זי“ע זיך‬ ‫די צרות פון די ערשטע וועלט‘ס קריג זענען שוין מעלות און א גרויסער תלמוד חכם און א בקי‪ .‬ווען מ‘האט‬ ‫געוואנדן צום וואדקערטער רב‪ ,‬און געזאגט‪“ :‬האסטו דאס‬ ‫דעמאלט געווען אין פוהלן קראפט‪ .‬א גרויסער טייל פון אים גערעדט שידוכים‪ ,‬זענען געקומען פארשלאגן פון די‬ ‫געזעהן אזוי דארף א בחור‘ל לערנען!“‪...‬‬ ‫איירופא איז געווען איינגעהילט אין פלאמען פון די קריג‪ ,‬און שענסטע רבי‘שע משפחות און גרויסע יחסנים וואס האבן‬ ‫געברענגט דעם העפט מיט חידושי תורה דער הייליגער בעלזער הויף איז אויך נישט געשוינט געווארן‪ .‬אים געוואלט באשיטן מיט אוצרות גאלד‪ .‬איינמאהל‬ ‫זייענדיג דעמאלט אין די שטאט ראצפערט האט מ‘האט געמוזט נעמען דעם וואנדער שטעקן אין די האנט האט מען אים גערעדט א שידוך מיט איינע פון די גדולי‬ ‫אים מרן מהרי“ד זי“ע געהייסן אז ער מוז אים ברענגען און אוועק וואדנדערן צו אן אנדער לאנד‪ .‬יעדער טאג האט האדמורי“ם וואס האט אויך צוגעזאגט א גאר גרויסער נדן‪,‬‬ ‫יעדן טאג דעם העפט מיט זיינע חידושי תורה וואס ער געברענגט גרעסערע צרות פונעם נעכטיג‘ן טאג‪ ,‬און אונטער אבער זיין טאטע מרן מהרי“ד זי“ע איז נישט געווען גרייט‬ ‫האט יענעם טאג מחדש געווען‪ .‬איינמאהל האט אים דער אזעלכע אומשטענדן זענען אלע בתי מדרשות געווארן ליידיג צו טוען דעם שידוך‪ .‬זאגנ‘דיג פאר זיין זוהן אזוי‪ :‬איך וויל‬ ‫>>>>>>>‬ ‫>>>>>‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כז‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫נישט מסכים געווען צו באשטעטיגן די איינלייטונג‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כ“ק הגה“ק רבי מרדכי מבילגורייא זי“ע ועכי“א • יומד“ה כ“ה מר‪-‬חשון תש“י‬ ‫מען האט געהערט‪ ,‬און ספעציעל איז זיין איינפלוס געווען‬ ‫דו זאלסט זיין צוגעבונדן צום באשעפער א יעדער שעה‬ ‫>>>>>‬ ‫פונעם נייעם רב‪ .‬אבער אין די ענדע האט מען באשלאסן‬ ‫אויף די אינגע בחורים וואס אין זיי האט ער אריינגעבלאזן א‬ ‫און א יעדער רגע‪ ...‬און ווען דו הויבסט דיך אויף אינדערפרי‬ ‫אז דער בילגורייער רב פאהרט יא צו די הכתרה קיין‬ ‫רוח חיים און זיי ערמוטיגט צו תורה ויראת שמים‪ .‬ער האט‬ ‫און דו וועסט דארפן פרנסה פון הימל‪ ,‬וועסטו זיכער זאגן‬ ‫בילגורייא און מרן מהר“א זי“ע איז מיטגעפאהרן אויף‬ ‫איוך ערמוטיגט אז מען זאל עפענען אין בילגורייא עטליכע‬ ‫דעם “מודה אני לפניך“ מיט א צעבראכן הארץ און מיט‬ ‫שבת הכתרה קיין בילגורייא‪ .‬אהנקומענדיג אין שטאט‬ ‫ישיבות פאר די בחורי חמד‪ ,‬און ער פלעגט מעודד זיין די‬ ‫הכנעה‪ ...‬וויסענדיג אז מ‘דארף צוקומען צום באשעפער‬ ‫איז געווארן א גרויסער פרסום און א רעש‪ ,‬ווייל נישט‬ ‫אינגע בחורים זיי זאלן גיין לערנען אין די ישיבות‪ ,‬אפילו‬ ‫און צו אים זיין אונטערטעניג מיט‘ן גאנצען הארץ‪ ...‬ס‘איז‬ ‫יעדן טאג קומט דער בעלזער רב קיין בילגורייא‪.‬‬ ‫די עלטערע בחורים וואס האבן שוין נישט געלערנט אין די‬ ‫אבער נישט אזוי ווען דו וועסט זיך געפונען אין א רייכע‬ ‫מוצש“ק האט דער מעיאר פון בילגורייא געמאלדן אז‬ ‫ישיבות האט ער זיי מזרז געווען קובי צו זיין שיעורי תורה אין‬ ‫משפחה און באקומען א גרויס‘ן נדן און די פרנסה וועט‬ ‫ער וויל קומען אויף א באזוך‪ .‬יעדער האט געמיינט אז‬ ‫בית המדרש תמידין כסדרן‪.‬‬ ‫דיר זיין פארזיכערט‪ ...‬פון דעם האט א מענטש נישט א‬ ‫דער מעיאר צארנט ווייל מ‘האט געמאכט די הכתרה‬ ‫באלד ביים אנהויב פון זיין רבנות‪ ,‬האט ער געגרינדעט‬ ‫צעבראכן הארץ פאר‘ן באשעפער און ער שטרענגט זיך‬ ‫אהן זיין ערלויבעניש‪ ,‬און ווער ווייסט וואס פארא‬ ‫א תלמוד תורה פאר די קינדער‪ .‬און ביז א קורצע צייט איז‬ ‫נישט אהן צו דאווענען‪ ,‬ווייל ס‘דאכט זיך אים אז ער האט‬ ‫צרות מ‘וועט אויסשטיין‪ .‬ווען דער מעיאר איז געקומען‬ ‫די תלמוד תורה זיך צואוואקסן‪ ,‬און דערגרייכט צו מער פון‬ ‫שוין ‘פת בסלו‘ אז די פרנסה איז אים גרייט און ער דארף‬ ‫האט ער דערציילט פאר מרן מהר“א זי“ע איבער זיין‬ ‫הונדערט תלמידים‪ ,‬וואס אין יענע יאהרן איז דאס געווען‬ ‫נישט אננקומען צו חסדי שמים“‪.‬‬ ‫ספעציעלע נאהנטע באציאונג וואס ער האט מיט‬ ‫בעלזא‪ .‬זיין זיידע איז געווען דער פאליציי הויפט אין די‬ ‫געוואלדיגע צאהל! דער בילגורייא רב האט שטארק ליעב‬ ‫געהאט די קינדער פון די תלמוד תורה און שטענדיג געזארגט‬ ‫“לכבוד א תלמיד חכם‪ ...‬א שינוי‪“...‬‬ ‫שטאט בעלזא‪ ,‬אין די צייטן פון מרן מהר“ש זי“ע‪ .‬ס‘איז‬ ‫די חתונה פונעם בילגורייער רב איז פארגעקומען‬ ‫דעמאלט פארגעקומען א גניבה אין שטוב פון מרן‬ ‫ווינטער תרפ“ב נאך “שבת חנוכה“‪ .‬מרן מהרי“ד זי“ע איז‬ ‫מהר“ש זי“ע און די פאליציי האט געפארשט די גניבה‬ ‫שוין דעמאלט געווען אין האלישיץ נאכ‘ן זיך אומקעהרן פון‬ ‫און זיי האבן געכאפט דעם גנב‪ ,‬א איד‪ .‬ווען מרן מהר“ש‬ ‫אונגארין‪ .‬דער שבת “אויפרוף“ איז געווען “שבת חנוכה“‪,‬‬ ‫זי“ע האט געהערט אז מ‘האט געכאפט דעם גנב און אז‬ ‫און א וואך פריער [צוויי וואכן פאר די חתונה]‪ ,‬האט שוין‬ ‫ער איז א איד‪ ,‬האט ער זיך געוואנדן צום פאליציי הויפט‬ ‫מרן מהרי“ד זי“ע אנגעטוהן פאר‘ן חתן דאס שטריימל און‬ ‫און געבעהטן ער זאל דעם זאפארט באפרייען דעם גנב‪.‬‬ ‫ערקלעהרט‪ :‬דער מנהג ווערט שוין דערמאנט אין מהרי“ל‪,‬‬ ‫אבער דער פאליציי הויפט האט נישט געוואלט הערן‬ ‫אבער איך האב נאך א טעם דערביי‪“ :‬מיין זוהן מאטעל‘ע‬ ‫דערפון‪ ,‬נאר געוואלט שטעלן דעם גנב פאר א געריכט‪.‬‬ ‫איז א תלמיד חכם‪ ,‬און לכבוד א תלמיד חכם דארף מען‬ ‫וואס אין יענער צייט האבן די פאליציי נאך געקענט‬ ‫מאכן א שינוי‪“...‬‬ ‫דער בילגורייא רב זי“ע מיט די עסקנים פון ‘בית יעקב‘ אין פתח תקוה‬ ‫מקיים זיין דעם ‘סוף גנב ל‪ .‘...‬האט אים מרן מהר“ש‬ ‫זי“ע געזאגט אזוי‪“ :‬אויב דו וועסט אפלאזן דעם גנב און‬ ‫פאר זייער וואוילזיין ברוחניות ובגשמיות‪ ,‬צומאהל פלעגט ער‬ ‫אויסנאם מורה הוראה און פיקח עצום‬ ‫אים באפרייען‪ ,‬זאג איך די צו דורי דורות פון גרויסקייט‬ ‫קומען פארהערן די קינדער‪ ,‬און זיך איטערעסירן אין זייער‬ ‫נאך די חתונה איז דער בילגורייער רב געבליבן‬ ‫און הערשאפט“‪.‬‬ ‫שטייגן אין לערנען‪ ,‬און אויך זיך אומגעקוקט אויף די פעילות‬ ‫וואוינען אין בעלזא נאהנט צו זיין טאטע מרן מהרי“ד‬ ‫“איך“‪ ,‬האט דער מעיאר פון בילגורייא אויסגעפירט‪,‬‬ ‫פון די תלמוד תורה‪ .‬דער בילגורייער האט אפילו אליין‬ ‫זי“ע‪ .‬מרן זי“ע האט אים געשטעלט אויף פארשידענע‬ ‫“בין אן אייניקל פון יענעם פאליציי הויפט פון די שטאט‬ ‫געלערנט מיט תלמידים וואס זענען געווען נאהנט צו אים‪.‬‬ ‫קהל‘ישע צרכים אין די שטאט‪ ,‬ווי שחיטה‪ ,‬כשרות‪ ,‬עירובין‬ ‫בעלזא‪ ,‬און פארשטענדליך אז איך האב א געפיהל פון‬ ‫אויך האט דער בילגורייא רב געזארגט פאר‘ן וואוילזיין‬ ‫און מקוואות‪ ,‬ווייל ער איז געווען אן אויסנאם מורה‬ ‫עהרע און שעצונג צום בעלזער הויף“‪.‬‬ ‫פונעם חינוך הבנות אין שטאט‪ ,‬און געהיטן אויף די השקפה‬ ‫הוראה און אויסערגעוועהנליך קלוג‪ .‬אויך אויף אנדערע‬ ‫אנגעלעגענהייטן פון צרכי ציבור פון די שטאט בעלזא‬ ‫דרייצן יאהר במנוחה ובשלווה‬ ‫הטהורה‪ ,‬מיט וועלכע די מיידלעך פון “בית יעקב“ שולע‬ ‫זענען ערצויגן געווארן‪ .‬פאר די ימים טובים פלעגט דער‬ ‫האט זיך מרן זי“ע פארלאזט אויף זיין קלוגשאפט און‬ ‫דרייצן יאהר איז דער בילגורייא רב געווען רב‬ ‫בילגורייא רב קומען אין “בית יעקב“ און דרש‘נען פאר די‬ ‫פארשטאנד‪ .‬צווישן די בעלזער חסידם האט מען געוואוסט‬ ‫אין בילגורייא‪ ,‬במנוחה ובשלווה און מיט גרויס כבוד‪,‬‬ ‫מיידלעך‪ .‬דעם עיקר דגש פון זיינע רעדעס האט ער געלייגט‬ ‫אז מרן מהרי“ד זי“ע‪ ,‬פארטרויט אים און האט צו אים א‬ ‫וואס האט אנגעהאלטן ביז צום אויסברוך פון די‬ ‫אויף פרומקייט און צניעות‪ ,‬און ער האט פיהל געפאדערט‬ ‫אומבאגרעניצטע שטארקע הערצה‪.‬‬ ‫• על כסא מלכותו בילגורייא •‬ ‫צווייטע וועלט‘ס קריג‪ .‬כ“ק מרן מהר“א האט דעמאלט‬ ‫פון די מיידלעך אין די ענינים‪ .‬ביי פארשידענע געלגענהייטן‬ ‫באפוילן צום בילגורייא רב ער זאל צו אים קומען קיין‬ ‫פלעגט דער בילגורייא רב אויך האלטן דרשות פאר‘ן ציבור‬ ‫פרימישלאן‪ .‬דער בילגורייער רב האט באלד באשטאנען‬ ‫אין די שטאטישע שוהל‪ ,‬און מתקן געווען פארשידענע תקנות‬ ‫באליעבט ביי די איינוואוינער פון שטאט‬ ‫און אוועק געשיקט זיין פאמיליע קיין ברעזנא צו זיין‬ ‫צו פארשטארקען דעם חומת הדת‪.‬‬ ‫דער בילגורייער רב איז געווען באליעבט ביי אלע‬ ‫שווער‪ ,‬און ער איז געקומען קיין פרעמישלאן צו זיין‬ ‫מיט‘ן ברודער‪ .‬פון דעמאלט אהן האבן זיך די צוויי‬ ‫“איך זאג דיר צו דורי דורות פון גרויסקייט‪“...‬‬ ‫איינוואוינער פון שטאט‪ .‬אין די גאנצע צייט וואס ער האט‬ ‫געדינט אלס רב אין בילגורייא האט ער נישט געהאט אפילו‬ ‫הייליגע ברודער נישט געשיידט‪ .‬צוזאמען האבן זיי‬ ‫דער בילגורייער רב זי“ע איז געווארן רב אין‬ ‫איין קעגנער אין די שטאט‪ .‬מיט זיין איידעלער שטייגער‬ ‫געוואנדערט פון שטאט צו שטאט און פון לאנד צו לאנד‪.‬‬ ‫בילגורייא ערשט נאך די הסתלקות פון זיין טאטע מרן‬ ‫האט ער פארמיטן פארשידענע פרצות אין שטאט‪ .‬ער האט‬ ‫זייער ראטעווען זיך פון די נעגל פון די דייטשע רשעים‬ ‫מהרי“ד זי“ע‪ ,‬אבער גערעדט דערפון האט מען נאך ביים‬ ‫אויך אכטונג געגעבן אויף די שחיטה און די כשרות פון די‬ ‫ימ“ש איז געווען אדורך געפלאכטן מיט אויסטערלישע‬ ‫לעבן פון מרן מהרי“ד זי“ע‪ .‬די אורזאך פארוואס דאס האט‬ ‫שטאט‪ ,‬געענטפערט אויף שאלות און געווען דער מסדר‬ ‫ניסים ונפלאות ביז זיי זענען בחסדי שמים אנגעקומען‬ ‫זיך אויפגעהאלטן איז געווען ווייל די שטאט בילגורייא‬ ‫קידושין‪ .‬יעדער האט ביי אים געפונען אן אוזן קשבת‬ ‫קיין ארץ ישראל ט‘ שבט תש“ד‪.‬‬ ‫האט געהערט צו פולין און די משפחה פון מרן זי“ע האט‬ ‫אי“ה)‬ ‫(פארזעצונג‬ ‫גרויס און קליין‪ ,‬נישט קיין אונטערשייד צו וועלכן קרייז‬ ‫>>>>>>>‬ ‫געהערט צו גאליציע און דער מעיאר פון בילגורייא האט‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כח‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאוצָ ר‪...‬קליינע מעשה'לעך פון גרויסע אידן‪...‬‬ ‫ַמיין שבת אוצר‪ ...‬שבת קודש‬ ‫• נישט נהנה זיין פון נישט כשר געלט‪...‬‬ ‫• עניני ליל שישי •‬ ‫דער “שפע חיים“ פון צאנז זצ“ל‪ ,‬האט דערציילט‪ :‬אמאהל איז זיין טאטע‬ ‫ס‘איז דא א גרויס ענין צו דערציילן ליל ששי פון די גרויסקייט און‬ ‫הרה“ק מרודניק זצ“ל‪ ,‬געווען ביים זיידן דער “דברי חיים“ פון צאנז זי“ע‪ ,‬ווען‬ ‫הייליגקייט פון צדיקים און ס‘איז א סגולה מ‘זאל האבן א גוטן שבת‪.‬‬ ‫ס‘איז אריינגעקומען א מאדערנער איד א גרויסער עושר‪ ,‬און אוועק געלייגט‬ ‫צו הרה“ק רבי ירחמיאל משה מקאזניץ זצ“ל פלעגט מען ליל ששי אריין גיין‬ ‫אויפ‘ן טיש א באנקנאט פון טויזנט קראנען‪ ,‬א ריזיגע סומע געלט אין יענע‬ ‫און ער פלעגט טיילן ברוינפין און א שטיקל קיכל פאר יעדן איינעם‪ ,‬און ער האט‬ ‫טעג‪[ .‬א באנקנאט פון טויזנט קראנען האבן נאר די גרויסע סוחרים און‬ ‫גערעדט פון צדיקים‪“( .‬ספרן של צדיקים דף ל“ח)‬ ‫פריצים גענוצט‪ ].‬דער ‘דברי חיים‘ האט אים באגריסט און‬ ‫ס‘איז ידוע און מקובל ביי חסידי רוזין (‘זכרון ישראל‘ דף ק“י) אז הרה“ק רבי‬ ‫געוואונטשן ברכות און הצלחה‪ .‬ווען דער עושר איז אוועק‬ ‫שלום מפראהבישט זצ“ל האט געזאגט‪ :‬אויב רעדט מען ליל ששי פון צדיקים‬ ‫געגאנגען‪ ,‬האט דער ‘דברי חיים‘ גענומען דעם באנקנאט‪,‬‬ ‫איז דאס א סגולה מ‘זאל האבן א גוטן שבת‪ ,‬און ער האט צוגעלייגט‪ :‬אויך אויב‬ ‫דאס אויסגעוועלגערט דין מיט די פינגער‪ ,‬דאס אנגעצונדן‬ ‫מ‘וועט רעדן פון מיר וועט דאס זיין א סגולה צו האבן א גוטן שבת‪.‬‬ ‫ביי די ברענענ‘דיגע לעכט אויפ‘ן טיש‪ ,‬און פאררויכערט‬ ‫אמאהל איז דער בעל ‘כוכב מיעקב‘ הגאון רבי יעק‘לי מהרימלוב זצ“ל‬ ‫גארנישט בלייבן דערפון‪,‬‬ ‫דערמיט די לילקא ציביך‪ ,‬ס‘זאל ָ‬ ‫אנגעקומען קיין צאנז ליל ששי‪ ,‬האט ער געזעהן ווי מ‘ברענגט אריין פארן צאנזער‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז ער האט‬ ‫אזוי ווי א משהו חמץ און עבודה זרה‪ .‬האט מיר דער טאטע ָ‬ ‫רב א טעלער מיט רויע פיש מיט א כלי מיט זאלץ‪ ,‬און ער האט גענומען זאלץ‬ ‫נאר‬ ‫וואלט אים געגעבן ָ‬ ‫טראכטנדיג ַאז אויב ער ָ‬ ‫אויסהאלטן‪ַ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫דאס נישט געקענט‬ ‫אין זיין הייליגע האנט‪ ,‬און זייענדיג פארטיעפט אין דביקות האט ער געווארפן די‬ ‫וואלט ער געהאט איבערגענוג פון וואס צו לעבן‪ .‬אבער דער הייליגער‬ ‫איין קראן‪ָ ,‬‬ ‫זאלץ אויף די פיש‪ ,‬און אזוי האט ער געטוען עטליכע מאהל‪“( .‬שיח זקנים“ ח“ג רפ“ז)‬ ‫זיידע האט זיכער געזעהן אז דאס איז נישט קיין כשר געלט‪[ ...‬וואס איז געקומען‬ ‫אמאהל איז הרה“ק רבי מאיר שלום מקאלאשין זצ“ל געפאהרן מיט‘ן‬ ‫פון חילול שבת אדער אנדערע עבירות]‪ ,‬און דעריבער האט ער נישט געוואלט‬ ‫גבאי ר‘ שמואל אסטראווצער ע“ה קיין טשארטקוב‪ .‬אינמיטן וועג זענען זיי‬ ‫הנאה האבן דערפון‪ ,‬און אפילו נישט פארטיילן פאר צדקה‪...‬‬ ‫אריינגעפאהרן ליל ששי קיין שיניאווא‪ ,‬האבן זיי געזעהן ווי דער שיניאווא רב‬ ‫• כשר געלט ווערט נישט פארלוירן‪...‬‬ ‫זצ“ל האלט אינמיטן זיך באשעפטיגן מיט די פיש לכבוד שב“ק‪ ,‬וואס ער אליין‬ ‫פלעגט הרג‘נען און זיי צורעכט מאכן מ‘זאל דאס קענען קאכן‪“( .‬שיח זקנים“ ח“ג ז‘)‬ ‫ס‘ווערט דערציילט וועגן הרה“ק רבי יעקב ארי‘ פון ראדזימין זי“ע אז‬ ‫אין בעלזא איז דער מנהג אז די לעבעדיגע פיש וואס מ‘האט געגרייט לכבוד‬ ‫דאס געלט וואס ער האט באקומען פון די פדיונות‪ ,‬האט ער געהאלטן אין א‬ ‫שב“ק‪ ,‬האט מען פריער אריין געברענגט ליל ששי אין צימער פון מרן מהר“א‬ ‫ספעציעלער קעסטל‪ .‬אמאהל האט מען גע‘גנב‘עט דאס געלט פונעם קעסטל‪,‬‬ ‫זי“ע‪ ,‬און מרן זי“ע פלעגט קוקן אויף די פיש א שטיק צייט‪ .‬דערנאך האט מען‬ ‫האט דער צדיק געזאגט‪ :‬אויב ס‘איז גע‘גנב‘עט געווארן איז א‬ ‫צורעכט געמאכט די פיש און דאס אפגעקאכט‪.‬‬ ‫סימן אז דאס געלט איז נישט כשר‪ ,‬און איך בין מסתמא נישט‬ ‫(מלוקט מפי ספרים וסופרים ותשוח“ל ‪ -‬פארזעצונג אי“ה)‬ ‫ווערד צו זיין א רבי‪...‬און ער האט באשלאסן אויפצוהערן‬ ‫אויפצונעמען מענטשן‪ ...‬נאך א פאר טעג איז אנגעקומען א‬ ‫ב‘ערב ש‘בת ת‘כין‬ ‫בריוו פונעם מענטש וואס האט גע‘גנב‘עט דאס געלט‪ ,‬וואו ער‬ ‫• דאס חשיבות פון צוגרייטן לכבוד שבת‬ ‫מעלדט פאר‘ן רבי‘ן אז ער איז קראנק געווארן אויף א שווערע‬ ‫אין ‘ספר חסידים‘ (קמ״ט) שטייט אז יעדער מענטש דארף שטארק זיין‬ ‫‘קדחת‘ קרענק‪ ,‬און ער האט באדויערט זיינע מעשים‪ ,‬און ער וויל צוריקגעבן‬ ‫געווארנט אנצוגרייטן אלעס וואס מ‘דארף האבן אויף שבת‪ ,‬מ‘זאל זיך צואיילן‬ ‫דאס געלט‪ ...‬האט הרה“ק רבי יעקב ארי‘ זיך געוואנדן צו זיין משמש הערש און‬ ‫מיט די הכנות‪ ,‬פונקט אזוי ווי מ‘הערט אז די קעניגן קומט צו אים באזוכן אין‬ ‫געזאגט‪“ :‬הערש‪ ,‬כשר געלט ווערט נישט פארלוירן‪“...‬‬ ‫זיין הויז‪ ,‬וואס וואלט מען דעמאלט געטוען אויף אנצוגרייטן די שטוב‪ ,‬מ‘וואלט‬ ‫• געגעבן א הערינג פיש פאר יעדן גוי‪...‬‬ ‫זיך שטארק געפרייט און מ‘וואלט געזאגט ווי חשוב איז מיר דער כבוד אז די‬ ‫קעניגן קומט צו מיר אין שטוב‪ ,‬ער איילט צו אלע זיינע קנעכט‪ ,‬אז אלע אהן‬ ‫די רעבעצין פון ‘חפץ חיים‘ האט געפיהרט א ‘גראסערי‘ געשעפט‪ .‬ווען‬ ‫אויסנאם זאלן וואס שנעלער אלעס אנגרייטן‪ ,‬זויבער מאכן אלע שטובער‪,‬‬ ‫ס‘איז אריינגעקומען א גוי און געקויפט א געזאלצענעם הערינג פיש‪ ,‬באצאהלט‬ ‫מאכן די בעטן‪ ,‬צוליב‘ן כבוד וואס קומט‪ ,‬און ער אליין וואלט געגאנגען‬ ‫דערפאר‪ ,‬און פארגעסן און איבערגעלאזט דעם הערינג פיש אין‬ ‫איינקויפן פיש‪ ,‬פלייש‪ ,‬און אלעס וואס איז א כבוד פאר די קעניגן‪ ,‬ער וואלט‬ ‫געשעפט‪ .‬דער ‘חפץ חיים‘ האט פרובירט אויסצוגעפינען ווער‬ ‫אליין צוגעגרייט די מאכלים אפילו ווען מ‘פארמאגט טויזענט קנעכט‪ ,‬ווייל‬ ‫יענער גוי איז‪ ,‬און ווען ער האט נישט געקענט אויסגעפינען‪,‬‬ ‫ער וויל אז ס‘זאל זיין דאס בעסטע און שענסטע וואס נאר מעגליך‪ ,‬דעריבער‬ ‫האט דער ‘חפץ חיים‘ געגעבן א הערינג פיש אלס א מתנה פאר‬ ‫זאל מען ערב שבת אויך מאכן דעם זעלבן חשבון‪ ,‬ווייל ווער איז דען גרעסער‬ ‫יעדן גוי פון יענעם דארף‪ ,‬כדי ער זאל זיכער מאכן אז דער הערינג‬ ‫אדער חשוב׳ער פונעם הייליגן שבת‪ ,‬וואס איז ווי א ״כלה‪ ,‬און א מלכה״‪ ,‬איז דאך‬ ‫פיש איז אנגעקומען צום ריכטיגן באלעבאס‪...‬‬ ‫זיכער אז דער בעל הבית דארף אליין אנגרייטן אפילו מ‘האט טויזנט קנעכט‪.‬‬ ‫•••‬ ‫(אוצר השבת)‬ ‫אֹוצרר‬ ‫אֹוצ‬ ‫ָָ‬ ‫ש ָּ ָּבבתת‬ ‫ש‬ ‫יין ַ ַ‬ ‫מיין‬‫מ‬ ‫ַַ‬ ‫כז‬ ‫כט‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬מדות טובות‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬סגולות ‪...‬מאוצרות רבוה“ק‬ ‫‪‘ J‬דובר מישרים‘ ‪L‬‬ ‫‪ H‬פרק ג‘ ‪G‬‬ ‫“סגולה להנצל מהצבא“‬ ‫ארויסגעקליבן פון ספר “והייתם לי סגולה“ ותח“ח להמלקט‬ ‫מ‘וועט נישט קענען געהאלפן ווערן אויב דאס קומט דורך‬ ‫פארשעהמען א צווייטן‬ ‫אין די צייט פון די ערשטע וועלט מלחמה‪ ,‬ווען רוב אידן האבן‬ ‫געדארפט אנטלויפן פון די שטאט בריסק‪ .‬איז דעמאלט שטארק געפאלן‬ ‫• מלבושיים יהודיים‪...‬‬ ‫די הנהגה פון הלכה און אידישקייט אין די שטאט‪ ,‬און אפילו אין די‬ ‫דער בילגורייער רב זי“ע שרייבט‪ :‬דער זיידע ז“ל [מרן מהר“י זי“ע] פלעגט‬ ‫ענינים פון כשרות איז מ‘געווען נאכגעלאזט‪ .‬ס‘זענען דארט אנגעקומען‬ ‫זאגן אין נאמען פון הרה“ק רבי אורי פון סטרעליסק זי“ע‪“ :‬אידישע מלבושים‬ ‫זענען א סגולה צו ראטעווען א מענטש פון צו דארפן דינען אינעם מיליטער‪.‬‬ ‫אזעלכע שוחטים וואס זענען נישט געווען ווערד צו זיין שוחטים‪ ,‬און זיי‬ ‫האבן געשאכטן בהמות אהן די געהעריגע השגחות‪ .‬נאך די מלחמה‪ ,‬ווען‬ ‫• לבישת בגדי שבת‬ ‫די עהרליכע אידן פון שטאט האבן געארבעט צוריק איינצושטעלן אלע‬ ‫הרה“ג רבי אברהם חיים שמחה בונם מיכלזאהן זצ“ל שרייבט אין זיין ספר‬ ‫“אהל אלימלך“ (אות רסו בהערה)‪“ :‬איך האב געהערט פונעם חכם השלם‬ ‫הנהגות פון הלכה און אידישקייט אזוי ווי זיי זענען געווען פון פריער‪ ,‬האט‬ ‫מ‘ שמואל זאנוויל עפשטיין‪ ,‬וואס האט געהערט פון הרה“צ רבי זעליג פון‬ ‫מען געהאט א פראבלעם ווי אזוי פטור צו ווערן פון די נישט עהרליכע‬ ‫קאלישין זצ“ל [איידעם פון הרה“צ רבי משה מקאריב‪ ,‬א זוהן פון מרן מהר“ש‬ ‫שוחטים‪ .‬האט דער בריסקער רב‪ ,‬דער גרויסער גאון רבי וועלוועלע זצ“ל‪,‬‬ ‫מבעלזא זצ“ל]‪ .‬וואס האט דערציילט‪ :‬בשעת מרן מהר“ש זי“ע האט געגעסן‬ ‫גערופן א ספעציעלע אסיפה פון די עהרליכע פיהרער פון שטאט‪ ,‬כדי‬ ‫קעסט ביי זיין שווער [הרה“ק רבי ישכר דוב רמר“ז זצ“ל אב“ד סקאהל]‪ ,‬איז‬ ‫צו געפונען עצות אויף דעם‪ .‬די אסיפה איז פארגעקומען אינעם הויז‬ ‫ארויסגעקומען די גזירה צו נעמען אידישע קינדער צום מילטער דינסט‪ .‬די‬ ‫פונעם רב‪ ,‬און ווען ס‘זענען שוין אנגעקומען די אלע גערופענע‪ ,‬האט‬ ‫פאליציי האבן געזוכט אין אידישע הייזער פעיגע לייט פאר‘ן מיליטער‪ .‬האט‬ ‫מען באמערקט אז ס‘האט זיך דארט אויך געפונען איינער פון די דאזיגע‬ ‫דער שווער געשריגן צום איידעם‪ ,‬הר“ר שלום‪ ,‬ער זאל זיך באהאלטן פון זיי‪,‬‬ ‫אבער ער האט אים נישט אויסגעהערט‪ ,‬נאר זיך געוואשן מיט הייס וואסער אזוי‬ ‫שוחטים פון וועמען מ‘האט געזוכט פטור צו ווערן‪ .‬און יעדער האט‬ ‫ווי אויף שבת קודש‪ ,‬אנגעטוהן זיינע שבת קליידער‪ ,‬און זיך אראפגעזעצט ביים‬ ‫פארשטאנען אז מ‘וועט נישט קענען פיהרן די דאזיגער אסיפה מיט‬ ‫טיש לערנען‪ .‬די פאליציי האבן געזוכט אין אלע צימערן און אים נישט געזעהן‪,‬‬ ‫די באטייליגונג פון יענעם שוחט‪ .‬האט איין מענטש געבעהטן פון דעם‬ ‫זענען זיי אוועג געגאנגען‪ .‬האט אים זיין שווער געפרעגט‪ ,‬ווי אזוי קען זיין אז‬ ‫שוחט ער זאל פארלאזן דעם הויז ווייל דאס איז א פריוואטע אסיפה‪,‬‬ ‫זיי האבן דיך נישט געזעהן? האט ער געענטפערט‪ ,‬ס‘איז א בפירוש‘ער פסוק‬ ‫אבער יענער שוחט האט געענטפערט אז ער וועט נאר פארלאזן אויב‬ ‫אין מגילת רות (ג‪:‬ג)“ורחצת וסכת ושמת שמלותיך עליך‪ “...‬ערקלעהרט רש“י‬ ‫דער רב הייסט אים ארויסגיין‪ .‬האט זיך יעדער געקעהרט צום בריסקער‬ ‫אז ‘שמלותיך‘ מיינט ‘בגדים פון שבת‘‪ ,‬אויב דו וועסט טוהן לויט דעם סדר “ואל‬ ‫רב‪ ,‬אבער דער רב האט אפילו נישט געוואלט מרמז זיין אז דער שוחט‬ ‫תודעי לאיש“‪—,‬וועט דיך קיינער נישט זעהן‪ .‬עכ“ל‪.‬‬ ‫זאל ארויסגיין‪ .‬דער רב איז נאר געבליבן אינגאנצען שטיל‪ .‬ס‘האט שוין‬ ‫• לצייר צורת הצדיק ולומר ג‘ פעמים המזמור “יענך ה‘ ביום צרה“‪.‬‬ ‫אפילו אויסגעזעהן ווי די אסיפה וועט מוזן בטל ווערן‪ ,‬אבער דער רב‬ ‫יאהר ווען ער איז געווען‬ ‫הרה“ח ר‘ ברך מאנדלבוים ז“ל האט פארציילט‪ :‬איין ָ‬ ‫האט בשום אופן נישט געוואלט אפילו ארויס ווייזן אז דער שוחט מוז‬ ‫צוזאמען מיט זיין ברודער‪ ,‬ר‘‬‫אויף פסח אין בעלזא ביי כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע ַ‬ ‫ארויס גיין‪ .‬צום סוף האט איינער מיט חכמה צוגערעדט דעם שוחט אז‬ ‫יאר עלטער ֿפון אים‪ .‬אין איינע טעג זענען‬ ‫וואס איז געווען דריי ָ‬‫חיים מרדכי‪ָ ,‬‬ ‫מיר אריין אל הקודש פנימה מיט א קוויטל מט די נעמען פון די גאנצע משפחה‪,‬‬ ‫ער זאל פארלאזן די אסיפה‪ .‬ווען דער שוחט איז ארויסגעגאנגען האט‬ ‫דארף זיך מעלדן צום‬ ‫דערמאנט ַאז ער ַ‬ ‫ָ‬ ‫האבן מיר‬ ‫און ביי מיין ברודער‘ס נאמען ָ‬ ‫דער בריסקער רב זצ“ל דערמאנט די גמרא פון קמצא און בר קמצא‪ ,‬און‬ ‫מיליטער‪ ,‬אין די טעג צווישן ּפסח און שבועות‪ .‬בשעת‘ן ליינען דאס קוויטל האט‬ ‫ער האט געזאגט אז אויב ער וואלט פארשעהמט דעם שוחט (כאטש‬ ‫קא ּפ ביז ֿפוס‪ ,‬און‬ ‫טראכט ֿפון ָ‬ ‫בא ַ‬ ‫מרן זי“ע געקוקט אויף מיין ברודער און אים ַ‬ ‫דער שוחט האט זיך נישט געפיהרט ווי ס‘דארף צו זיין) וואלט מען‬ ‫זאלסטו‬ ‫געזאגט‪“ :‬הער מיך אויס‪ ,‬איידער דו גייסט צום ֿפ ַארהער‪ָ ,‬‬‫דערנאך אים ָ‬ ‫ָ‬ ‫פארלוירן די מעגליכקייטן פון עפעס אויפטוען ביי די דאזיגע אסיפה‪,‬‬ ‫מאהל דעם קאפיטאל “יענך ה‘‬ ‫זאלסט זאגן דריי ָ‬ ‫אויסמאהלן מיין צורה‪ ,‬און דו ָ‬ ‫ָ‬ ‫זיך‬ ‫ס‘וואלט נישט געווען קיין האפענונג אז אזא אסיפה זאל קענען ברענגען‬ ‫ביום צרה“‪ ,‬און דו דארפסט גארנישט מורא האבן“‪ .‬און טאקע ווען מיין ברודער‬ ‫א ישועה‪( .‬קובץ שערי תורה עמוד קנ“ח‪ ,‬ומובא בס‘ לשכנו תדרשו חלק ב‘ עמוד קנ“א)‬ ‫האט זיך געשטעלט צום פארהער‪ ,‬און טראץ וואס ער האט אויסגעזעהן יונג‬ ‫האט מען אים דערווייל גע‘פטר‘ט פון דינען אין מיליטער‪,‬‬ ‫שיין און שטארק‪ָ ,‬‬ ‫מתוך קונטרס “דובר מישרים“ ותשח“ל)‬ ‫און נאר אויב ס‘וועט אויסברעכן א מלחמה וועט מען אים נעמען אין מיליטער‪.‬‬ ‫(פארזעצונג אי“ה)‬ ‫(פארזעצונג אי“ה)‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫ל‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬חסידים דערציילן‬ ‫ר‘ משה שמואל ברא“י דייטש הי“ו לשמחת‬ ‫נשואי בתו הכלה שתחי‘ עב“ג החתן כמר מנחם מנדל הי“ו‬ ‫ר‘ יחיאל מיכל שפירא הי“ו לשמחת נשואי‬ ‫בתו הכלה שתחי עב“ג החתן כמר שמחה בונם הי“ו‬ ‫• “דער באשעפער‘ס נאמען זאל נתפרסם ווערן‪“...‬‬ ‫בן הרה“ח אהרן בר“א איגל הי“ו‬ ‫בן הרה“ח ר‘ אהרן בר“ש איגל הי“ו‪,‬‬ ‫תזכו לדורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס‬ ‫תזכו לדורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס‬ ‫גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫ווען מ‘האט געברענגט די פרייליכע בשורה צו כ“ק האדמו“ר מסטיטשין‬ ‫ר‘ אהרן בר“א איגל הי“ו לשמחת נשואי בנו‬ ‫ר‘ יעקב אלי‘ סיגל הי“ו לשמחת נשואי בתו‬ ‫החתן כמר מנחם מענדל הי“ו עב“ג הכלה שתחי‘‬ ‫הכלה שתחי‘ עב“ג החתן כמר משה נחום הי“ו‬ ‫זי“ע בעל “מנחת יהודה“‪ ,‬אז ס‘איז געבוירן געווארן‪ ,‬ז‘ חשון תשל“ו‪ ,‬א קינד‬ ‫בת הרה“ח ר‘ משה שמואל ברא“י דייטש הי“ו‬ ‫בן הרה“ח ר‘ מאיר יצחק שלמה בערגער הי“ו‬ ‫תזכו לדורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס‬ ‫דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס‬ ‫צו כ“ק מרן אדמו“ר שליט“א‪ ,‬הרה“צ רבי אהרן מרדכי שליט“א‪ ,‬איז די שמחה‬ ‫ביי אים געווען זייער גרויס און ער האט דעמאלט נאכגעזאגט דעם פסוק‬ ‫“קו הריבית“ האטליין‬ ‫שע"י בי"ד מיוחד ל'עניני ריבית' של הרה"ג רבי פינחס ווינד שליט"א‬ ‫גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫ר‘ בערל קאצענבערג הי“ו‪ ,‬לשמחת נשואי נכדתו שתחי‘‬ ‫בת חתנו הרה“ח ר‘ משה עהרנפעלד הי“ו‪,‬עב“ג החתן היקר‬ ‫פון די וואכנ‘דיגע סדרה (וירא כא‪:‬ו) “צחוק עשה לי‪ ,‬אלקים‪ ,‬כל השומע יצחק‬ ‫פון ‪ 8‬אינדערפרי ביז ‪ 12‬ביינאכט ‪1-845-493-8604‬‬ ‫כמר שלמה זלמן הי“ו בן הרה“ח ר‘ שמעון שטערן הי“ו‬ ‫‪email: Ribishotline@gmail.com‬‬ ‫דורות ישרים ומברכים מתוך שמחה ונחת וכט“ס‬ ‫לי“‪ .‬און ער האט געטייטשט אזוי‪ :‬ווען דער באשעפער טוהט א גרויסער נס‬ ‫פאר א איד‪ ,‬דארף זיין שמחה זיין בעיקר אז דער באשעפער‘ס נאמען און‬ ‫ַמיין ׁאו ָצר‪ ...‬מורא מקדש‬ ‫גרויסקייט ווערט נתפרסם‪ .‬דאס האט שרה אמנו געזאגט‪‘ :‬צחוק עשה לי‘‪—,‬‬ ‫די ברכות וועלן באגלייטן לעתיד לבוא‬ ‫מיין שמחה איז‪‘ ,‬אלקים‘‪—,‬אז ס‘איז נתפרסם געווארן דעם באשעפער‘ס‬ ‫נאמען‪ ,‬אבער דאס איז בנוגע דעם געהאלפענעם‪ ,‬אבער די גוטע פריינד‬ ‫ויטע אשל בבאר שבע ויקרא שם בשם ה‘ א‪-‬ל עולם (וירא כא‪:‬לג)‬ ‫פרייען זיך מיט מיט‘ן געהאלפענעם‪ ,‬און דאס האט שרה צוגעלייגט‪“ ,‬כל‬ ‫די חכמים קריגן זיך (סוטה י‪ .‬הובא ברש“י) אינעם טייטש פונעם ווארט‬ ‫השומע‘‪—,‬די אלע גוטע פריינד וואס האבן געהערט אז איך בין געהאלפן‬ ‫‘אשל‘‪ .‬ס‘זענען דא וואס טייטשן ‘פרדס‘‪ ,‬א גארטן‪ ,‬און ס‘זענען דא וואס‬ ‫געווארן ‘יצחק לי‘‪—,‬זיי פרייען זיך מיט מיר אז דער באשעפער האט מיר‬ ‫טייטשן ‘פונדק‘‪ ,‬א גאסטהויז‪ .‬רש“י (סוטה שם ד“ה פונדק) ערקלעהרט‬ ‫געהאלפן‪.‬‬ ‫אז דער וואס האלט אז ‘אשל‘ איז א גאסטהויז‪ ,‬איז דאס געבויעט אויף די‬ ‫צום באמערקען אז דער פשט אין פסוק האט האדמו“ר מסטיטשין זי“ע‬ ‫ראשי תיבות‪“ :‬א‘כילה ש‘תיה ל‘ויה“‪ ,‬ווייל אינעם גאסטהויז פון אברהם האט‬ ‫דערמאנט א יאהר שפעטער סוף תשל“ז‪ ,‬ווען ער האט געפראוועט א סעודת הודאה‬ ‫נאכ‘ן זיך ערהוילן זיך פון א הארץ מחלה און געזאגט אז איך האב געטייטשט דעם‬ ‫ער געגעבן עסן און טרינקען פאר זיינע געסט און שפעטער האט ער זיי‬ ‫אויבן דערמאנטן פשט‪( .‬מפי הרה“ג רבי שלום פסח לאנגסאם שליט“א דומ“ץ דקהלתנו)‬ ‫באגלייט‪ .‬דער המשך פונעם פסוק‪“ :‬ויקרא בשם ה‘“‪ ,‬טייטשן חז“ל (שם ב‪,‬‬ ‫הובא ברש“י) אז דורך די ‘אשל‘ האט אברהם צוגעברענגט אז אלע האבן‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫גערופן דעם באשעפער‘ס נאמען‪ .‬ווייל ווען זיינע געסט האבן אים געוואלט‬ ‫ר‘ אפרים וועבער הי“ו‪ ,‬לעי“נ אביו‬ ‫ר‘ הערש מיילעך ב“ר יהושע לאנגסאם הי“ו‬ ‫ר‘ ישכר דוב ב“ר אפרים ע“ה‬ ‫לעי“נ זקנתו מרת רבקה ב“ר מתתי‘ ע“ה‪,‬‬ ‫לויבן און דאנקען נאכ‘ן עסן און טרינקען‪ ,‬האט ער זיי געזאגט‪“ :‬איר האט‬ ‫• נפטר כ“ד מרחשון תשפ‘‘ד‬ ‫• נפטרה כ‘ מרחשון תשע“ט‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫דען געגעסן פון מיר? פונעם באשעפער פון די גאנצע וועלט האט איר‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫ר‘ אפרים ברא“י וועבער הי“ו‪,‬‬ ‫ר‘ יוסף יצחק בר“י לאנגסאם הי“ו‬ ‫געגעסן! דאנקט און לויבט דעם וואס האט באשאפן די וועלט“‪.‬‬ ‫לעי“נ חותנו ר‘ ישכר דוב ב“ר אפרים ע“ה‬ ‫לעי“נ אמו מרת רבקה ב“ר מתתי‘ ע“ה‪,‬‬ ‫וועבער • נפטר כ“ד מרחשון תשפ‘‘ד‬ ‫• נפטרה כ‘ מרחשון תשע“ט‬ ‫רבי מרדכי ראטשטיין א דיין אין האלמין האט צוגעלייגט און געטייטשט‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫דאס ווארט ‘לויה‘ אויף א אנדערע וועג‪ :‬אין זוהר הקדוש (ראה עקב רעא א)‬ ‫ר‘ יוסף שלמה שפירא הי“ו‪,‬‬ ‫ר‘ יודל האלפערט הי“ו‪ ,‬לעי“נ זקנתו‬ ‫לעי“נ חותנו ר‘ ישכר דוב ב“ר אפרים ע“ה‬ ‫מרת רבקה ב“ר מתתי‘ ע“ה‪,‬‬ ‫שטייט‪ :‬דער וואס בענטשט ברכת המזון מיט כוונה‪ ,‬ווען ס‘קומט די צייט און‬ ‫וועבער • נפטר כ“ד מרחשון תשפ‘‘ד‬ ‫לאנגסאם • נפטרה כ‘ מרחשון תשע“ט‬ ‫ער געזעגנט זיך פון די וועלט באגלייטן אים זיינע ברכות און רופן אויס אויף‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫* גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫ר‘ שלמה בר“מ פארגעס הי“ו לעי“נ חמותו‬ ‫ר‘ אברהם לאנגסאם הי“ו‬ ‫אים אז ער האט געזאגט ברכות פאר‘ן באשעפער מיט כוונה‪ .‬ווייל אברהם‬ ‫מרת חי‘ה שרה ב“ר מאיר הכהן ע“ה‬ ‫לעי“נ אמו מרת רבקה ב“ר מתתי‘ ע“ה‪,‬‬ ‫גליק • נפטר כ“ה מרחשון תשנ“ז‬ ‫• נפטרה כ‘ מרחשון תשע“ט‬ ‫אבינו האט מחנך געווען זיינע געסט צו בענטשן אויף די עסן‪ ,‬האט ער זיי‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫מזכה געווען מיט ברכות וואס וועלן זיי באגלייטן נאך זייער פטירה פון דער‬ ‫ר‘ מרדכי גליק הי“ו ירושת“ו‪ ,‬לעי“נ אמו‬ ‫ר‘ ניסן בר“ד רינגעל הי“ו‬ ‫מרת חי‘ה שרה ב“ר מאיר הכהן ע“ה‬ ‫לעי“נ אמו מרת צבי‘ה ב“ר פסח ע“ה‬ ‫וועלט‪‘( .‬בית ועד לחכמים‘)‬ ‫גליק • נפטר כ“ה מרחשון תשנ“ז‬ ‫רינגעל • נפטרה כ“ג מרחשון תשס“א‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫* גליון השבוע נתנדב לעי“נ הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידינו הרה“ח‬ ‫ר‘ אביגדור עהרנפעלד הי“ו‬ ‫ר‘ שמואל גרויז הי“ו‪ ,‬לעי“נ אביו‬ ‫ר‘ אליעזר ב“ר משה ע“ה ראזען‬ ‫ר‘ חיים אלי‘ ריינמאן הי“ו לעי“נ זקינו‬ ‫לעי“נ אמו מרת העניא ב“ר אליהו ע“ה‪,‬‬ ‫הרה“ח ברוך יחזקאל ב“ר יקותיאל זאב ע“ה‬ ‫ממקימי ישיבה לצעירים “צור יעקב“ ואולם “בית רוזן“ ירושת“ו‬ ‫• נפטר י“ח מרחשון תשס“ד‬ ‫בנש“ק ר‘ צבי ב“ר יקיתאל יהודה ע“ה‬ ‫• נפטרה כ“ה מרחשון תשס“ה‬ ‫• נפטר כ“ג מרחשון תשע‘‘ג‬ ‫היות ולא השאיר זש“ק נא ללמוד לעילוי נשמתו‬ ‫ריינמאן • נפטר ט“ו מרחשון תשע“ג‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח ובנש“ק‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ג‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫ר‘ לוי יצחק שיף הי“ו לרגל ההילולא קדישא‬ ‫ר‘ נחום יצחק גרויז שליט“א‪ ,‬לעי“נ זקינו‬ ‫ר‘ אלכסנדר משה עקשטיין הי“ו‬ ‫ר‘ יהושע דוב לאנגסאם הי“ו‪,‬‬ ‫של זקינו האדמו“ר הרה“ק רבי אלימלך בן הרה“ק‬ ‫הרה“ח ברוך יחזקאל ב“ר יקותיאל זאב ע“ה‬ ‫לעי“נ זקנתו מרת רבקה ב“ר מתתי‘ ע“ה‪,‬‬ ‫לעי“נ אמו מרת רבקה ב“ר מתתי‘ ע“ה‪,‬‬ ‫רבי יצחק מיאברוב • נלב“ע כ‘ מרחשון תרס“ה‬ ‫לאנגסאם • נפטרה כ‘ מרחשון תשע“ט‬ ‫• נפטרה כ‘ מרחשון תשע“ט‬ ‫זכותו יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות‬ ‫• נפטר כ“ג מרחשון תשע‘‘ג‬ ‫“ ַמיין ַשבָת אּ ֹו ֶַצָר“ און נאך קענט איר געפונען יעדע וואך‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫* גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫*גליון השבוע נדבת ידידנו הרה“ח‬ ‫ר‘ אביגדור דוד גרויז הי“ו‪ ,‬לעי“נ זקינו‬ ‫ר‘ מתתי‘ לאנגסאם הי“ו‬ ‫ר‘ אהרן לאנגסאם הי“ו‬ ‫אין די וועכענטליכע אויסגאבע פון “המחנה“‬ ‫הרה“ח ברוך יחזקאל ב“ר יקותיאל זאב ע“ה‬ ‫לעי“נ אמו מרת רבקה ב“ר מתתי‘ ע“ה‪,‬‬ ‫לעי“נ אמו מרת רבקה ב“ר מתתי‘ ע“ה‪,‬‬ ‫‪T:718-438-1263 • F:718-569-6440 • e-mail: NEWS@hamachne.com‬‬ ‫• נפטר כ“ג מרחשון תשע‘‘ג‬ ‫• נפטרה כ‘ מרחשון תשע“ט‬ ‫• נפטרה כ‘ מרחשון תשע“ט‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ המחנכת‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרה ולעי“נ‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ‬ ‫גליון השבוע נתנדב לזכרו ולעי“נ‬ ‫ר‘ משה אלעזר ב“ר צבי ע“ה‬ ‫הדגולה והחשובה אשה יראת ה‘ מרת ברכה‬ ‫הילדה התמימה מינצא לאה ע“ה‬ ‫ר‘‏ ישראל צבי (הערשל) ב“ר‬ ‫ר‘‏ אברהם יודא ב“ר‬ ‫לעמבערגער‬ ‫ב“ר דוד מנשה ע“ה ביגעלאייזן‬ ‫בת יבלחט“א ר‘‏ לוי יצחק הכהן הי“ו‬ ‫יוסף יונה ע“ה קליין‬ ‫ישעי‘ עקיבא ע“ה פיינער‬ ‫• נפטר ח‘ אדר תשנ“ח ת‪.‬נ‪ .‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫נפטרה ה‘ תמוז תשפ“ג • ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫נפטרה כ“ד טבת תשפ“ב • ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫• נפטר ג‘ טבת תשע“ז ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫• נפטר כ“ג אלול תשע“ח ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫לא‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫כ"ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי"ע ועכי"א • כ“ב חשון תרפ“ז • מאה שנים לפטירתו‬ ‫>>>>> פארזעצונג פון עמוד כ“א‬ ‫אין א בריוו וואס דער משב“ק הרה“ק רבי מנדל‬ ‫די לויה‬ ‫געזאגט אזוי‪“ :‬גלייבט‘ס מיר די אלע עבודות פון די גאנצע‬ ‫לאנדמאן ז“ל שילדערט דעם סדר הלוי‘‪ ,‬שרייבט ער‬ ‫א פלא גדול וואס ער האט אליין געזעהן‪ ,‬אז ס‘זענען‬ ‫בליץ שנעל האט זיך די שמועה פארשפרייט‪ ,‬נאך‬ ‫הייליגע טעג‪ ,‬איז מיר גרינגער ווי נעמען איין קוויטל“‪ .‬און‬ ‫געפאלן טרערן פונעם סקלעפף [די קאפלעך אויפ‘ן‬ ‫אינמיט‘ן שבת האבן די פאסט באאמטע‪ ,‬טעלעפאנירט און‬ ‫מרן זי“ע האט ערקלעהרט‪“ :‬אלע מצוות און ענינים פון די‬ ‫באלקן] און אסאך טרערן פונעם מיטלסטן סקלעפף‬ ‫טלעגראפירט אינעם גאנצען לאנד דאס צו מעלדן‪ .‬במשך‘ן‬ ‫ימים נוראים שטייען אין שלחן ערוך‪ ,‬און א זאך וואס שטייט‬ ‫וואס איז העכער די בימה‪ .‬אז די בימה איז געווארן‬ ‫מוצאי שבת‪ ,‬און זונטאג פארטאגס‪ ,‬זענען צענדליגער‬ ‫אין שלחן ערוך‪ ,‬דארף נישט זיין שווער פאר א איד מקיים‬ ‫נאס‪ ,‬און אויף אים אליין זענען אויך געפאלן טרערן‪.‬‬ ‫טויזנטער אידן‪ ,‬אינאיינעם מיט רבנים‪ ,‬אדמורי“ם‪ ,‬און‬ ‫צו זיין‪ .‬אבער קוויטלעך‪ ,‬איז אפשר דא נאך צעהן אידן וואס‬ ‫די רבנים און גדולי ישראל און אלע מענטשן דארט‬ ‫גדולי ישראל‪ ,‬געקומען צו פאהרן צו די לוי‘ קיין בעלזא‪,‬‬ ‫נעמען קוויטלעך“‪ .‬החסיד רבי שלום פוילישער ז“ל איז‬ ‫זענען דערשראקן און ערשטוינט געווארן‪ .‬דאס איז‬ ‫דעמאלט געשטאנען ביים מעמד‪ ,‬און ער האט דאס אליין‬ ‫אלס געווען ביז נאכ‘ן ארויס פיהרן דעם ארון פון די‬ ‫געהערט מפה קדשו פון כ“ק מרן מהרי“ד זי“ע‪.‬‬ ‫שוהל‪.‬‬ ‫די לעצטע טעג‬ ‫ווי פאסענד איז צו שליסן אונזער מאמר מיט אן‬ ‫עובדא וואס ס‘האט דערציילט הגה“ח רבי יהושע מענדל‬ ‫אין זיינע לעצטע יאהרן האט מרן זי“ע אסאך געליטן‬ ‫עהרנבערג זצ“ל‪ ,‬ראב“ד תל אביב יפו ומח“ס שו“ת ‘דבר‬ ‫פון פארשידענע שמערצן און ווייטאג‪ ,‬דאס אטעמען איז‬ ‫יהושע‘‪ .‬ווי ס‘איז באקאנט איז פאר די הסתלקות פון מרן‬ ‫אים געווען שווער‪ ,‬ער האט כמעט נישט געקענט אליין‬ ‫מהרי“ד זי“ע האט די רעבעצין הרבנית חיה דבורה ע“ה‬ ‫גיין אויף די פיס‪ ,‬און מ‘האט אים געדארפט טראגן אויף א‬ ‫געבעהטן פון מרן מהרי“ד זי“ע‪ ,‬אז ער זאל באפעהלן‬ ‫שטוהל‪ .‬די חסידים זענען געווען שטארק באזארגט צוליעב‘ן‬ ‫דעם עלטסטן זוהן (בזו“ר) מרן מהר“א זי“ע ער זאל‬ ‫שוואכן געזונט צושטאנד וואס האט זיך פארערגערט פון‬ ‫איבער נעמען די הנהגה און רבי‘סטווע‪ ,‬און איר זוהן‬ ‫אפצוגעבן דעם כבוד האחרון פאר‘ן צדיק הדור‪ .‬באלד‬ ‫טאג צו טאג‪ .‬פונדעסטוועגן האט מען געזעהן ווי מרן זי“ע‬ ‫הגה“ק רבי מאטעלע‪ ,‬דער בילגורייער רב זי“ע זאל ווערן‬ ‫מוצאי שבת האבן זיך די ראשי קהילה קדושה פון די‬ ‫שטרענגט זיך אהן‪ ,‬ווי ווייט מעגליך‪ ,‬צו פיהרן זיין טאג‬ ‫דער מרא דאתרא אין די שטאט בעלזא‪ .‬אבער מרן זי“ע‬ ‫שטאט בעלזא פארזאמל‘ט ביי בנו‪ ,‬כ“ק מרן מהר“א זי“ע‪,‬‬ ‫טעגליכן סדר היום אהן קיין ענדערונג‪.‬‬ ‫האט נישט צוגעשטימט‪ ,‬און איר געזאגט אזוי‪“ :‬יעצט‬ ‫און איבערגעגעבן דאס כתב רבנות ממלא צו זיין מקום‬ ‫נאך סוכות תרפ“ז איז מרן זי“ע זעהר שוואך געווארן‪,‬‬ ‫דארף דאס אזוי צו זיין‪ .‬צו זיינע קינדער וועלן נאך‬ ‫אביו הק‘‪ ,‬אלס מרא דאתרא פון די שטאט בעלזא‪.‬‬ ‫און ער האט עטליכע מאהל געהייסן אנגרייטן בענקלעך‬ ‫קומען צו פאהרן טויזנטער אידן‪ “...‬דעם אויסדרוק האט‬ ‫מ‘האט ארויסגעפיהרט די לוי‘ פון די “גרויסע שטוב“‪.‬‬ ‫פאר די צדיקים וואס קומען פונעם עולם העליון‪ ,‬און ער‬ ‫הגה“ח רבי יהושע מענדל געהערט דעמאלט אין בעלזא‪.‬‬ ‫און אריינגעפיהרט דעם הייליגן גוף אין די שוהל‪ .‬אלע‬ ‫האט געבעהטן מ‘זאל נישט יעדן אריינלאזן אין צימער‪ .‬דעם‬ ‫נאך שבועות פון שנת תשכ“ח האט ער דאס פארציילט‬ ‫קינדער און איידימער פון מרן מהרי“ד זי“ע‪ ,‬האבן אים‬ ‫לעצטן מיטוואך פון זיין לעבן האט מרן זי“ע אויפגעהערט‬ ‫פאר די חסידים ואנשי מעשה וואס זענען געקומען‬ ‫מספיד געווען און באוויינט די גרויסע אבידה פון כלל‬ ‫צו רעדן‪ .‬די חסידים האבן אנגעהויבן שטארק צו זארגן‪.‬‬ ‫צופאהרן פון די גאנצע וועלט להסתופף בצל כ“ק מרן‬ ‫ישראל‪ .‬אויך האט מספיד געווען זיין ברודער הרה“ק רבי‬ ‫ס‘האבן אנגעהויבן צו פליסן קיין בעלזא אגרויסער עולם‬ ‫אדמו“ר שליט“א בעיה“ק ירושלים ת“ו‪ ,‬זאגנ‘דיג דערביי‪:‬‬ ‫נחום אהרן ממאגרוב‪ ,‬און זיין מחותן הרה“ק רבי משה‬ ‫צווישן זיי הרה“ק רבי פייוויש מיאברוב זצ“ל הי“ד אן‬ ‫“געלויבט דער באשעפער אז איך האב באשיינפערליך‬ ‫מרדכי טווערסקי זצ“ל פון טריסק‪-‬לובלין [דער טאטע‬ ‫אייניקל פון מרן מהר“ש זי“ע‪ ,‬דער טארנופולער רב זצ“ל און‬ ‫געזעהן מיט מיינע אויגן ווי די ברכה ווערט מקוים‪ “...‬זכר‬ ‫פון הרה“ק רבי יוחנן ב‘‪ ,‬איידים פון מרן מהרי“ד זי“ע]‪ .‬פון‬ ‫נאך‪ ,‬אלע זענען געקומען צו וועלן זיין נאענט צו מרן זי“ע‪.‬‬ ‫צדיקים לברכה‪ ,‬זכותם תגן עלינו ועל כל ישראל‪ .‬אמן‪.‬‬ ‫דארט האט די לוי‘ צוג זיך ווייטער געצויגן צום בית החיים‬ ‫פרייטאג פ‘ חיי שרה האט מען געזעהן אז דער צושטאנד‬ ‫***‬ ‫אין די שטאט בעלזא וואו מרן זי“ע איז געקומען למנוחת‬ ‫ווערט ערגער‪.‬פון שעה צו שעה‪ .‬פרייטאג צונאכט‪ ,‬אור לכ“ב‬ ‫עולמים‪.‬‬ ‫מרחשון איז מרן מהרי“ד זי“ע נפטר געווארן‪.‬‬ ‫התודה והברכה לר‘ אברהם צבי חיים רייז הי“ו‬ ‫התודה והברכה לר‘ אברהם הכהן לעווענשטיין הי“ו‬ ‫התודה והברכה לר‘ משה לייבוש באבד הי“ו‬ ‫*התודה והברכה לר‘ שמעון חיים אוסאיבל הי“ו‬ ‫עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של‬ ‫עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של‬ ‫עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של‬ ‫עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון‬ ‫זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות‬ ‫זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות‬ ‫זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות‬ ‫זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות‬ ‫התודה והברכה לר‘ משה ראזענפעלד הי“ו‬ ‫* התודה והברכה לר‘ פסח לעמבערגער הי“ו‬ ‫*התודה והברכה לר‘ הערשל זילבערשטיין הי“ו‬ ‫*התודה והברכה לר‘ פינחס אייזנבאך הי“ו‬ ‫עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של‬ ‫עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של‬ ‫עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של‬ ‫עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון‬ ‫זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות‬ ‫זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות‬ ‫זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות‬ ‫זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות‬ ‫התודה והברכה לר‘ יוסף שטרוסבורג הי“ו ‪ -‬ציריך‬ ‫*התודה והברכה לר‘ שמשון פרידמאן הי“ו‬ ‫*התודה והברכה לר‘ אהרן לאנגסאם הי“ו‬ ‫התודה והברכה לר‘ אליעזר בר“ש איגל הי“ו‬ ‫עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של‬ ‫עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של‬ ‫עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של‬ ‫עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון‬ ‫זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות‬ ‫זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות‬ ‫זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות‬ ‫זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות‬ ‫התודה והברכה לר‘ אליעזר צבי שפירא הי“ו‬ ‫התודה והברכה לר‘ אהרן ברש“ח פרידמאן הי“ו‬ ‫*התודה והברכה לר‘ שלו‘ פסח למברגער הי“ו ירושת“ו‬ ‫*התודה והברכה לר‘ אהרן ברי“ש אסטרייכער הי“ו‬ ‫עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של‬ ‫עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של‬ ‫עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של‬ ‫עבור השתתפותו בהוצאת הגליון לרגל ההילולא קדישא של‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהרי“ד מבעלזא זי“ע • כ“ב מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון‬ ‫כ“ק מרן מהר“ם מבילגורייא זי“ע • כ“ה מרחשון‬ ‫זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות‬ ‫זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות‬ ‫זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות‬ ‫זכותם יגן עלינו להתברך בשפע ברכה והצלחה ולכל הישועות‬ ‫אֹוצר‬ ‫ָ‬ ‫ַמיין ַש ָּבת‬ ‫לב‬ ‫פ‘ וירא תשפ“ז‬