א חסידישע מלוה מלכה · A Chisidishe Melave Malka — וירא (2026-10-26)

בעזהשי''ת
א חסידישע מלוה מלכה
מיט הרה''ח ר' אברהם צבי אונגער שליט''א
סיפורי צדיקים מקוריים בטוב טעם ודעת
גליון קמ"ה /סיפורי צדיקים יארצייטן השבוע /פרשת וירא /מרחשון תשפ''ז
געבעטן אז אזויווי ער האלט נאך פארן לייגן רבינו תם'ס תפילין, הגה"ק רבי עמרם חסידא זצ''ל
וויל ער לייגן זיינע רבינו תם'ס תפילין .ער האט זיי אויפגענומען
בסבר פנים יפות ,ער האט אים דערלאנגט א סעודה ,און זיי האבן ט"ז חשון
זיך געוואשן .ביים בענטשן האט דער אורח געזאגט הויך" :הרחמן הגה"ק רבי עמרם חסידא בן רבי משה נחום זצ"ל [ער איז געווען א
הוא יברך את בעל הבית הזה ואת זרעם". פעטער פאר אונז] .ער איז געווען א פעטער פארן ערוגת הבושם,
נאכן בענטשן האט רבי משה נחום געזאגט פאר דעם איד מיט און פאר דעם זיידן הגה"ק רבי יעקב יחזקי' ז"ל .ער איז געבוירן
טרערן אין די אויגן" :איר האט געוואונטשן 'ואת זרעם' -איך האב געווארן אין יאר תק"נ ,און איז נסתלק געווארן אלט זייענדיג
נאכנישט קיין קינדער!" פערציג יאר אינגאנצן.
יענער וואס איז געווען אן איש קדוש האט געענטפערט" :די סיבה לחם לאכול...
פארוואס איר האט נאכנישט זוכה געווען צו קיין קינדער איז ,ווייל ער איז געווען א תלמיד פון הגה"ק רבי מרדכי באנעט ז"ל.
קעגן אייער הויז שטייט א גרויסן טורעם וואס האט אויף זיך א שתי
וערב .דער אויבערשטער וויל אייך שענקען גאר הייליגע קינדער, אגב ,אז מען רעדט פון רבי מרדכי באנעט ,האט דער מאדער רב
אבער עס פאסט נישט אז א קינד וואס וועט געבוירן ווערן אין אזא דער לבושי מרדכי ז"ל ,דערציילט מיט בכיות ,אז נאך די פטירה פון
הויז זאל כסדר זען א שתי וערב .די עצה איז ,אז איר זאלט זיך רבי מרדכי באנעט ,איז אנגעקומען א מוכר ספרים אין פרעשבורג,
אוועקציען פון דעם הויז ,צו א צווייטן ,ריינעם פלאץ". וואו דער חתם סופר האט געוואוינט .צווישן די ספרים האט ער
געהאט א סידור וואס האט באלאנגט פאר רבי מרדכי ,און ער האט
רבי משה נחום האט זיך טאקע אוועקגעצויגן ,און ער איז געהאלפן פארלאנגט דערפאר א גרויסן פרייז ,צען כתרים .דער חתם סופר
געווארן .רבי עמרם איז געבוירן געווארן בקדושה. האט דאס אפגעקויפט בכסף מלא ,ער האט באצאלט דעם פולן
פארגעסן צוצוגרייטן נעגל וואסער פרייז.
הרה"ג רבי יצחק זילבערשטיין שליט"א דערציילט :ווען רבי עמרם היכי דמי רוח הקודש
איז אלט געווען דריי יאר ,האט ער אמאל אינמיטן די נאכט ,זיך ווען דער חתם סופר האט געעפנט דעם סידור האט ער געטראפן
אויפגעכאפט מיט גרויסע בכיות .ווען זיין טאטע איז צוגעגאנגען אריינגעשריבן בכתב יד קדשו פון רבי מרדכי בזה"ל' :איך האב
צו אים פרעגן וואס עס האט פאסירט? האט ער געזאגט" :איך האב געמאכט א נדר פארן אויבערשטן אז איך וועל נישט נהנה זיין
גע'חלומ'ט אז דער טאטע האט פארגעסן צוצוגרייטן נעגל פונעם עולם הזה נאר כדי חיות נפשו'.
וואסער" .וכך הוה ,ער האט טאקע געהאט פארגעסן .ער האט אים
צוגעברענגט דאס וואסער ,און דאס קינד האט זיך בארואיגט. דער חתם סופר איז מורא'דיג נתפעל געווארן דערפון .ער האט
צוגערופן צו זיך די דיינים ,הגה"ק רבי מרדכי טאסק ז"ל ,און הגה"ק
אם חכם בני רבי דניאל פרוסטיץ ז"ל ,און ער האט זיי געוויזן דעם נדר .דער חתם
נאך האט רבי יצחק שליט"א דערציילט :אין רבי משה נחום'ס האט געוויינט און געזאגט" :אזא נדר איז נישט מעגליך צו מאכן,
שכינות האט געוואוינט א גוי' ,ביילוס' ,פון אוקריינע ,וואס איז נאר פאר אזא איינעם וואס האט רוח הקודש און נביאות ווי ישעיה
געווען א וואסער-שעפער .ווען רבי עמרם איז אלט געווען פינף הנביא .וויאזוי איז דען מעגליך אז א מענטש זאל קענען אנמעסטן
יאר ,האט אים זיין מאמע אמאל געזאגט" :דער גוי ביילוס איז און וויסן פונקטליך וויפיל ער דארף האבן צום לעבן ,אז ער זאל
מקיים די ז' מצוות בני נח ,ער איז זיכער פון די חסידי אומות קענען מאכן א נדר דערויף?! אויב וועט ער טרינקען אדער עסן א
העולם ,מן הסתם וועט ער האבן עולם הבא". משהו מער וויפיל ער דארף פאר זיין חיות ,איז ער דאך עובר אויף
האט רבי עמרם געענטפערט" :אפשר קען מיר מאמי זאגן זיין נדר! אז ער האט געקענט מאכן אזא נדר מוז זיין אז ער האט
פארוואס עס קומט זיך אים עולם הבא ,האלט ער דען מצוות ווייל געהאט רוח הקודש".
דער אויבערשטער האט געהייסן? אדער ווייל משה רבינו האט דער חתם סופר פלעג דאווענען אין דעם סידור איין מאל אין
געשריבן די מצוה?!" חודש ,יעדע ראש חודש.
ווען דער טאטע איז אהיימגעקומען ,האט די מאמע כל פריו קודש הילולים
איבערדערציילט די ווערטער פונעם קינד .דער טאטע איז רבי עמרם חסידא'ס פאטער ,רבי משה נחום ,האט געהאלטן
מורא'דיג נתפעל געווארן פון די ווערטער ,האט ער אים צוגערופן עטליכע יאר נאך זיין חתונה ,און האט נאכנישט זוכה געווען צו קיין
און געגעבן א קוש אויפן שטערן. קינדער ,ל"ע .איינמאל א פארנאכטס ,איז דורכגעפארן א בעל עגלה
דערנאך האט ער געזאגט ,אז דאס קינד האט צוגעטראפן צו א מיט א פערד און וואגן .יענער איז אריינגעקומען צו אים ,און
א
רמב"ם .דער רמב"ם זאגט אין שופטים ,אז א גוי וואס איז מקיים די
עטליכע טעג שפעטער האט מען טאקע געהערט אז דער גוי האט ז' מצוות און גיבט אכטונג אויף זיי ,איז פון די חסידי אומות העולם,
אריינגעטראסקעט אין א גרוב .מען איז געקומען דערציילן פאר און ער האט א חלק אין עולם הבא ,אבער מיט די תנאי אז ער טוט
דעם קינד וואס עס איז געשען צו דעם גוי ,האט ער געזאגט אז עס עס נאר וויבאלד דער אויבערשטער האט זיי געהייסן טון ,וויבאלד
איז נישט קיין נס .עס איז א בפירוש'ע פסוק אין די תורה :קרח דער אויבערשטער האט זיי מודיע געווען דורך משה רבינו .אבער
האט געלאכט פון מצות ציצית ,איז ער נענש געווארן מיטן טאמער טוט ער עס סתם אזוי ,ווייל ער האט אזוי באשלאסן ,איז
איינגעשלינגען ווערן אין די ערד. ער נישט פון די חסידי אומות העולם ,און אפילו נישט פון די חכמי
ואוצרותיהם אמלא אומות העולם .1דערפון איז ער מורא'דיג נתפעל געווארן ,אז ביי די
פינף יאר האט דאס קינד שוין דאס צוגעטראפן.
ווען ער איז אלט געווען אכט יאר ,איז ער איין טאג אהיימגעקומען
פון חדר מיט פארוויינטע אויגן .וואס איז געשען? האט ער הלא כה דברי כאש
דערציילט ,אז זיין מלמד האט דערציילט ,אז דער ווילנער גאון איז נאך א מעשה איז געווען ווען רבי עמרם איז געווען א פינף יעריג
נפטר געווארן ,און יעצט פעלט אסאך תורה אויף דער וועלט .האט קינד .דער מלמד זיינער האט דערציילט ,וואס די גמרא ברענגט
ער מקבל געווען אויף זיך אויפצושטיין יעדן טאג מיט איין שעה אויף 'יונתן בן עוזיאל' ,אז בשעת ער האט געלערנט איז עוף הפורח
פריער ,כדי משלים צו זיין כאטש א חלק פון די תורה וואס פעלט עליו ,א פויגל וואס איז געפלויגן העכער אים ,פארברענט געווארן.
יעצט אויף דער וועלט. רבי עמרם האט זיך אויפגעשטעלט און געזאגט" :עס מוז זיכער
ברכות יעטה מורה זיין ,אז די עופות וואס זענען פארברענט געווארן דוכדעם פייער
פון תורה זענען געווען כשר'ע עופות ,ווייל אויב נישט ,וויאזוי קען
ווען רבי עמרם איז אלט געווען פיר און צוואנציג יאר איז ער זיין אז זיי האבן זוכה געווען פארברענט צו ווערן פון דעם פייער
באקרוינט געווארן אלס רב אין די שטאט אירשא .ווען ער איז אלט פון תורה?!"
געווארן דרייסיג יאר איז ער באקרוינט געווארן מיטן כתר הרבנות
אין שטאט מאד. אני ישנה ולבי ער
ווען ער איז אנגעקומען אין די שטאט האט אים קהל געשיקט א אמאל איז רבי עמרם איינגעשטאנען ביי אן אנדערע משפחה [זעט
זאק מעל ,ער זאל קענען באקן דערמיט .דאס איז פארגעקומען זיך אויס אז זיין טאטע/מאמע זענען געווען אפוועזנד
אנהייב ווינטער ,און עס איז געווען גענוג מעל אז מען זאל קענען פונדערהיים] .עס איז געווען קאלט ,האט יענער אים צוגעדעקט
באקן דערפון פיר מאל .למעשה האט זיין רביצין געבאקן פון דעם מיט א וואלענע דעקע ,ער זאל נישט פארקילט ווערן אינמיטן
מעל דורכאויס דעם גאנצן ווינטער ,און עס איז מיט גארנישט שלאף .רבי עמרם האט זיך אנגעהויבן צו ווארפן ,און
ווייניגער געווארן .שפעטער איז די רביצין צוגעגאנגען פרעגן ,וואס אראפגעווארפן דעם דעקע פון זיך .אזוי איז געווען עטליכע מאל,
איז פשט אז זי באקט אגאנצן ווינטער פון דעם מעל ,און עס אלץ האט ער אראפגעווארפן פון זיך דעם דעקע.
בלייבט אייביג די והותר .האט ער געזאגט אז פון יעצט און ווייטער צופרי ,ווען רבי עמרם איז אויפגעשטאנען ,האט דער איד אים
וועט זי מער נישט קענען באקן פון דעם מעל ...און עס האט זיך געפרעגט פארוואס ער האט נישט געוואלט שלאפן מיט דעם
אויפגעהערט. דעקע? האט ער געענטפערט" :איך געדענק נישט אזא זאך אז איך
שמרני ה' מרשע זאל ווערן צוגעדעקט און איך זאל אראפווארפן דעם דעקע".
ווען דער טאטע איז אהיימגעקומען ,האט דער מכניס אורח
מיין ברודער ,הרה"ח ר' משה ע"ה ,האט דערציילט :בשעת רבי
דערציילט די מעשה פארן טאטן .האט דער טאטע געהייסן מען
עמרם האט געוואוינט אין מאד ,איז פארגעקומען א חתונה אין
זאל נאכקוקן צי עס איז נישט פארהאן א חשש שעטנז אין דעם
איינע פון די גלילות ,און מען האט גערופן רבי עמרם ,דער רב ,זאל
דעקע .מען האט בודק געווען און מען האט געפונען שעטנז .מן
קומען מסדר קידושין זיין .ווען ער איז אנגעקומען ,האט ער געזען
השמים האט מען אזוי מזמין געווען ,כדי ער זאל נישט האבן קיין
אז ביים מחותן אין שטוב איז דא א לערער ,א טיטשער [זעט זיך
דעקע פון די שעטנז ,אפילו ער האט נישט געוואוסט דערפון.
אויס דער לערער איז נישט געווען קיין גרויסער צדיק ,]...האט זיך
רבי עמרם אלץ אכטונג געגעבן נישט צו טוישן קיין ווארט מיט ראו מה בין בני
יענעם לערער .יענער האט פרובירט ,ער האט אנגעהויבן נאכצוגיין נאך האט רבי יצחק זילבערשטיין שליט"א דערציילט :אלס קינד,
רבי עמרם טריט נאך טריט .איינמאל האט ער געזעהן ווי רבי עמרם ווען רבי עמרם איז געווען אין חדר ,האט דער מלמד גערעדט צו
זוכט עפעס ,האט ער אים געפרעגט צי ער וויל אפשר אביסל די קינדער ,אז אין יעדן דור האט דער אויבערשטער געשטעלט ל"ו
וואסער .האט רבי עמרם געענטפערט" ,יא" ,די איינע ווארט. צדיקים פארן דור .האבן די קינדער צווישן זיך געשמועסט ,אז זיי
עטליכע וואכן שפעטער האט רבי עמרם דערציילט ,אז בשעת ער ווילן האבן די זכיה צו זען א ל"ו צדיק .האט זיך רבי עמרם אנגערופן
האט גערעדט דאס איינע ווארט צו דעם לערער ,איז ער געפאַלן אז ער אליין וויל זיין אזא צדיק .אלע האבן געבעטן אז זיי ווילן זען,
פון זיינע מדריגות ,און ער האט געדארפט ארבעטן פיר וואכן אבער ער האט געזאגט אז ער וויל עס אליין זיין .איז דער מלמד
צוריקצוקומען צו זיינע מדריגות .אלעס צוליב רעדן איין ווארט צו צוגעגאנגען צו אים ,און געגעבן א קוש אויפן שטערן.
א נישט ערליכן. המה יאבדו ואתה תעמוד...
* עס ווערט דערציילט אין עטרת שלום :ווען רבי עמרם איז אלט
בדרך אגב ,הגאון רבי שמעון סופר ז''ל ,קראקע רב ,האט געווען זעקס יאר ,איז אמאל א שגצ'ל צוגעקומען צו אים און
פארציילט :אין פרעשבורג האט געוואוינט איינער וואס האט אראפגעריסן דעם טלית קטן .רבי עמרם איז געבליבן שטיין אויפן
געשמעקט פון אפיקורסות ,און איעדעס מאל וואס ער איז פלאץ ,וויבאלד ער האט זיך נישט געוואלט רירן אן קיין טלית קטן.
געקומען צום הייליגן חתם סופר ז''ל ,גלייך ווען ער איז מען האט אים געמוזט ברענגען אן אנדערע טלית קטן .דערנאך
אוועקגעגאנגן האט דער חת''ם גענומען א מוסר ספר און געלערנט, האט דאס קינד ,רבי עמרם ,זיך אנגערופן" :הלואי זאל דער גוי
כדי ס'זאל זיך אין אים נישט אנכאפן אפילו א משהו הבל פיו פון איינגעשלינגען ווערן אין דער ערד".
אפיקורסות ר''ל.
ב
אויפגעשטאנען האט ער ווייטער געפאסט ,ער האט נישט געמאכט לא יוכלו לנגוע בי...
קיין קידוש .און זונטאג האט ער ווייטער געפאסט א תענית
בשעת רבי עמרם איז געווען אין מאד ,איז אים אמאל
לתעניתו [וויבאלד די הלכה איז ,אז אויב מען האט געפאסט שבת
אויסגעקומען צו גיין מיט זיינע מענטשן אין גאס צו מאכן קידוש
א תענית חלום ,דארף מען פאסטן אויף דעם] .האט ער געפאסט
לבנה .איז צוגעקומען א משרת פונעם שר פון שטאט מיט געווער,
ניין טעג אינאיין צי.
און ער האט געווארנט אז מען זאל שוין אוועקגיין און נישט מאכן
ירויון מדשן ביתך קיין גערודער .האט זיך רבי עמרם אנגערופן" :רבונו של עולם ,דו
דער ערוגת הבושם האט געזאגט ,אז ממש פאר זיין הסתלקות קענסט זיך נישט באגיין מיט איין רשע ווייניגער אויף דער וועלט?!"
האט רבי עמרם געמאכט א ברכה בשם ומלכות" :ברוך אתה ה' דעם קומענדיגן צופרי איז מען געוואויר געווארן אז דער משרת
אלקינו מלך העולם ,המאיר לעבדיו מאור הגנוז מששת ימי איז געשטארבן פלוצלינג אינמיטן די נאכט.
בראשית".
לך לך מארצך ...אל הארץ
דער מונקאטשער רב זצ"ל ברענגט אין זיין ספר ,דברי תורה,
למעשה איז דער שלטון געוואויר געווארן פון די מעשה ,און זיי
אביסל אן אנדער לשון' :שהטעימנו טעם עולם הבא' -ער האט
האבן געוואלט באשטראפן רבי עמרם .האט רבי עמרם מחליט
אונז געגעבן טועם צו זיין א טעם עולם הבא.
געווען אז ער פארט קיין ארץ ישראל.
אין הגדה 'ערבי פסחים' ,שרייבט ער אויך אז ער האט געמאכט די
ער האט זיך אנגעפאנגען גרייטן צו פארן קיין ארץ ישראל .ער איז
ברכה ,אבער אן אנדערן נוסח' ,המראה לי אור כזה' ,וואס דער
געפארן צו זיין רבי'ן ,רבי מרדכי באנעט זיך געזעגענען ,אויך איז
אויבערשטער האט מיר געוויזן אזא ליכטיגקייט .עכ"פ דאס איז
ער געגאנגען צום חתם סופר זיך געזעגענען .דער חתם סופר האט
זיכער ,אז ער האט געמאכט אזא סארט ברכה מיט אזא מורא'דיגן
זייער שטארק געהאלטן פון אים ,ווי מיר וועלן באלד זען .דער חתם
נוסח .מ'האט אים באהאלטן אין צפת אויפן בארג ,נישט ווייט פון
סופר האט אים זייער געבעטן ער זאל ארויפגיין וואוינען דווקא אין
אר''י הקדוש.
שטאט ירושלים.
תלמידים הגונים למעשה איז די שיף ערשט אנגעקומען אין די שטאט 'עכו' ,וואס
דעם נוסח האב איך געהערט פון הרה"ח ר' יודל ליכטער שליט"א, איז נאנטער צו צפת .איז ער ערשט געגאנגען צו צפת ,און נאכדעם
וואס ער האט געהערט פונעם וויענער רב ז"ל ,וואס האט עס איז ער שוין געבליבן אין צפת.
געהערט פון הגאון רבי אהרן קאטלער ז"ל" :די הבנה וואס די
כי רצו עבדיך את אבניה
תלמידי חתם סופר האבן געהאט אין זייער רבינ'ס שיעורים ,האבן
אפילו די תלמידי הגר"א נישט געהאט אין די שיעורים פון זייער פארן אוועקפארן איז ער אויך געווען אין אוהעל זיך געזעגענען
רבי'ן" ,און ער האט דערציילט אזוי: ביים ישמח משה .בשעת די צוויי צדיקים זענען געזעסן און
געשמועסט ,האט דער ישמח משה באמערקט אז ער הייבט זיך אן
אשת חבר צו ווארפן און ציטערן .האט אים דער ישמח משה געפרעגט צי ער
נאך די הסתלקות פון רבי עמרם חסידא ,איז געבליבן חובות אין שפירט אפשר נישט גוט ,אפשר נויטיגט ער זיך אין א רפואה.
שטוב ,און זיין אלמנה איז נאך געבליבן מיט א שטוב מיט יתומים האט רבי עמרם געזאגט אז ניין ,נאר יעצט איז דאך דער זמן פון
אן קיין פרנסה .איז זי געפארן אויף חוץ לארץ צוזאמנעמען געלט. חצות ,און מען דארף אפרעכטן תיקון חצות .צוליב דעם האט ער
אינמיטן וועג האט זי זיך אפגעשטעלט אין 'אלכסנדריה' של אנגעהויבן ציטערן ,צוליב חורבן ירושלים.
מצרים ,און זי האט געשריבן פארן חתם סופר איר מצב ,אז זי
נויטיגט זיך אין געלט ,און צוליב דעם מוז זי ארויספארן און זיך ווי נאר דער ישמח משה האט דאס געהערט ,האט ער זיך אנגערופן:
וואלגערן אין חוץ לארץ .אויך האט זי געשריבן ,אז כמה פעמים "אזא איד ,וואס ווען עס קומט דער זמן פון חצות הייבן זיינע אברים
האט זי געהאט ניסים אויפן וועג ,ווען אויף די שיף איז געווען א אן צו ציטערן ,וארכובותיו דא לדא נקשן ,באלאנגט טאקע אין ארץ
סכנה ,און איר מאן האט זיך מגלה געווען צו איר ,און געהייסן ישראל!"
צוריקגיין קיין ארץ ישראל ,און מקבל זיין אויף זיך צו גיין וואוינען כלתה נפשי לישועתך
דווקא אין ירושלים. אין דרשות חתם סופר איז דא א הספד אויף רבי עמרם חסידא .ער
יצב גבול אלמנה האט געזאגט דארט" :די רבני ארץ ישראל שרייבן אויף אים אז ער
האט ער באפוילן א שליחות זי זאל צוריקגיין קיין ארץ ישראל ,און איז ממש אויסגעגאנגען פון צער גלות השכינה".
ער איז מקבל אויף זיך צוזאמצונעמען געלט צו באצאלן זיינע ער איז אלט געווען זעקס און דרייסיג יאר בשעת'ן ארויפפארן קיין
חובות. ארץ ישראל .האט מיין ברודער ,ר' משה ע"ה ,דערציילט ,אז רבי
דער חתם סופר האט מודיע געווען פאר זיינע תלמידים ,דער עמרם האט געהאט קפיצת הדרך ביים ארויפפארן קיין ארץ
מהר"ם שיק ,דער מהר"ם א"ש ,און נאך ,אז 'ער מאכט צו די גמרא', ישראל .ער איז אנגעקומען אין ארץ ישראל ניין טאג פריער פון
ער איז מבטל התמיד ,ווייל ער גייט צוזאמשטעלן געלט פאר די דעם באשטימטן זמן.
אלמנה .הגם מען ווייסט דאך אז ער האט 'קיינמאל' נישט מבטל ענה בצום נפשו
געווען דעם שיעור. זייענדיג אין צפת ,האט ער געפראוועט אסאך סיגופים ,ער האט
די תלמידים האבן זיך געוואונדערט" :רבי ,עד כדי כך ,צוצומאכן די אפאר מאל געפאסט משבת לשבת .איך האב געהערט פון הרה"ח
גמרא?!" ר' פינחס בערגער הי"ו ,אז אלס חתן איז ער געגאנגען מיט זיין
האט דער חתם סופר געענטפערט" :אז די אלמנה פון רבי עמרם שווער [הרה"ח ר' מענדיל טאמבאר ע"ה] צום צעהלימער רב ז"ל,
חסידא דארף גיין זיך וואלגערן אין חוץ לארץ איז אויס וועלט! מען האט דער צעהלימער רב דעמאלס דערציילט :ווען רבי עמרם
קען נישט ממשיך זיין מיטן פארלערנען די שיעורים!" חסידא האט געפאסט איינמאל משבת לשבת ,איז ער פרייטאג
צונאכטס פאר קידוש איינגעשלאפן ,און גע'חלומ'ט אזא סארט
האבן די תלמידים געענטפערט" :אז דער רבי לערנט נישט פאר
ג קיין שיעור איז אויך אויס וועלט!"
חלום וואס מען דארף פאסטן אויף דעם .ווען ער איז
דער בעלזער רב געזאגט א טעם ,אז ס'שטייט אין מגן אברהם ,וואס תורה יבקשו מפיהו!
ברענגט פונעם מהרי"ל ,אז דער טעם פארוואס ערב יום כיפור גייט איינער פון די תלמידים האט געהאט אוועקגעלייגט א גרויסן סכום
מען אין מקוה איז ,ווייל תשובה דארף האבן טבילה ,און חז"ל זאגן אויף הוצאות החתונה און נדן פאר זיין טאכטער .האט ער
דאך 'שוב יום אחד לפני מיתתך' ,און אזויווי א מענטש ווייסט נישט געברענגט דאס גאנצע געלט פארן חתם סופר ,ער זאל מיט דעם
ווען זיין צייט וועט קומען ,דארף מען יעדן טאג תשובה טון, געלט קענען באצאלן די חובות ,און ער זאל קענען ממשיך זיין זאגן
דערפאר דארף מען יעדן טאג גיין אין מקוה. די שיעורים אן קיין אפשטעל.
פיש פארן בעלזא רב האט רבי אהרן אויסגעפירט" :צו האבן אזא קלארע הבנה אין די
עס וועט געברענגט אין שיחות יקרות פונעם פאפא רב בעל ויחי מעלה פון דעם שיעור פון א רבי'ן ,איז געווען דווקא ביי די תלמידי
יוסף זצ"ל ,אז אמאל ווען ער איז געווען אין בעלזא אויף שבועות, החתם סופר ,אנדערע האבן דאס נישט געהאט!"
איז דעמאלס אויך געווען הרה''ג ר' עמרם ראזנבערג ע''ה ,וואס ער ***
איז געווען רב אין ראצפערט.
ביים טיש האט דער בעלזא רב הרה"ק ר' אהרן זצ''ל געפרעגט פון הרה'''ק ר' ישכר דוב מבעלזא זצ"ל
דעם ראצפערטער רב ר' עמרם ,צי ס'איז נאכאלץ דא די וואסער
וואס לויפט דורך אין ראצפערט ,וואס דארט פלעגט מען כאפן
(כ"ב מרחשון)
פיש ,וואס הייסט 'כרותלעך'. רבי ישכר דוב בן הרה"ק ר' יהושע ,ער איז נסתלק געווארן כ"ב
חשון תרפ"ז.
האט ר' עמרם געענפערט ,אז א קורצע צייט נאכדעם וואס דער
בעלזער רב הרה"ק ר' ישכר דוב ,איז אוועקגעפארן פון ראצפערט, צוריק באקומען די ראיה
האט זיך די גאנצע טייך אויסגעטרוקנט ,און מען האט פארשטייט דער סקולענער רבי ,בעל מאור ישראל זצ''ל ,האט דערציילט א
זיך מער נישט געקענט כאפן דארט קיין פיש. מעשה וואס ער האט געהערט פון דעם זון פון דער בעל המעשה:
נאכן טיש האט דער ויחי יוסף געבעטן ר' עמרם ,ער זאל אים זיין טאטע האט אמאל פארלוירן די ראי' ,ער איז געווארן בלינד
איבערזאגן וואס די שמועס איז געווען? האט ער געענטפערט ,אז רח"ל ,ער איז ארומגעלאפן צו דאקטוירים און פראפעסארן ,אבער
ווען דער פריערדיגער בעלזער רב איז געווען אין ראצפערט ביים קיינער האט אים ליידער נישט געקענט העלפן.
ערשטן וועלט-מלחמה ,איז געווען א מעשה פלא ,אז עס איז איז ער געפארן קיין בעלזא .ווען ער איז אריינגעקומען צום בעלזא
קיינמאל נישט געווען אין ראצפערט קיין טייך ,מען האט אלץ רב רבי ישכר דוב ,און זיך אויסגערעדט זיין צער ,האט דער בעלזא
געדארפט ברענגען פיש פון ערגעץ אנדערש ,מ'פלעגט ברענגען רב געזאגט דעם פסוק 'ותפקחנה עיני שניהם' .ער האט
פון נירעדהאז וכו' [עס איז אויך געווען אמאל ערב יום כיפור ,ווען איבערגעזאגט דעם פסוק נאכאמאל ,און אנגעוואונטשן אז דער
א מיידל ,וועלכע האט אפילו נישט געקענט רעדן קיין אידיש ,נאר אויבערשטער זאל העלפן אז די ראי' זאל צוריקקומען ,ער זאל
אונגאריש ,האט געברענגט א גרויסע פיש וואס זי האט געקויפט ווייטער קענען זען.
אין מישקאלץ .זי האט דערציילט ,אז איר טאטע איז אוועק אביסל אויפן וועג אהיים האט זיך די באן אפגעשטעלט אין לעמבערג.
פארדעם ,און ער איז איר געקומען אין חלום זאגן אז זי זאל פארן פונקט האט ער באגעגנט א מענטש וואס ער האט נישט געקענט,
קויפן פיש ,און טראגן פארן בעלזער רב .און ווי באוואוסט איז דאך און יענער האט אים געפרעגט וואס טוט זיך ,האט ער דערציילט
ערב יום הקדוש גאר א גרויסער ענין צו עסן פיש ,און אין בעלזא אז ער ליידט אויף די אויגן ,האט יענער געזאגט אז ער האט פונקט
פלעגט מען זאגן אסאך תורות אויף דעם] .און ווען דער בעלזער ביי זיך א זאלב וואס וועט אים זיכער העלפן .ער האט דאס
רב איז אנגעקומען ,איז מיטאמאל געווארן א טייך ,און מען האט אנגעשמירט אויף די אויגן ,און ער האט באלד אנגעפאנגען צו זען
געטראפן דארט קליינע פישלעך ,כרותלעך .ווען מען האט עס
געהעריג כאחד האדם.
דערציילט פארן בעלזא רב ,האט ער געזאגט ,אז אזא ענליכע
מעשה איז געווען ביים זיידן הרה"ק שר שלום זצ''ל ,אז גלייך ווען גיין אין מקוה יעדן טאג
ער איז אנגעקומען וואוינען קיין בעלזא ,האט זיך געמאכט דארט עס שטייט אין י"ג אורות ,אז ר' יענקעלע ז"ל האט דערציילט:
א וואסער מיט פיש. אמאל איז געקומען א רב פון א חסיד'ישע שטאט צום בעלזער רב,
דאס האט דער בעלזא רב געמיינט צו פרעגן פונעם ראצפערטער און געזאגט אז די חסידים פון זיין שטאט רודפ'ן אים ווייל ער גיייט
רב ,אויב די וואסער איז נאכאלץ דארט .האט דער ראצפערטער רב נישט אין מקוה יעדן טאג ,און ער האט געפרעגט פון דעם בעלזער
געענטפערט ,אז גלייך ווען דער בעלזא רב איז אוועקגעגאנגען פון רב ,וואו שטייט אין די תורה אז מען דארף גיין אין מקוה יעדן טאג?
דארט ,איז געווארן אויס וואסער און אויס פיש... האט אים דער בעלזער רב געענטפערט ,קודם כל ,פרעגן קושיות
אויף א מנהג ישראל ,וואו ס'שטייט ,איז אפיקורסות .נאכדעם האט
זכותם יגן עלינו ועל כל ישראל
עריכת והפצת גליון סיפורי צדיקים
של הגה"ק ר' עמרם חסידא ז''ל והרה"ק ר' ישכר דוב מבעלזא זצ"ל
נתנדב ע"י נכד המספר מוה"ר יעקב יוסף (בר''א) פישער הי"ו
זכות הצדיקים יגן עליו ועל משפחתו להתברך בבני חיי ומזוני רויחי וכל מילי דמיטב
ד להערות והארות יפנו להמספר הרה''ח ר' אברהם צבי אונגער שליט''א 845-274-1658עריכה והגהה ע''י הרב יששכר יואל אונגער הי''ו 845-596-8865
