gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א חסידישע מלוה מלכה · A Chisidishe Melave Malka — וירא (2026-10-26)

מוציא לאור: א חסידישע מלוה מלכה · A Chisidishe Melave Malka

שבוע: וירא (2026-10-26)

א חסידישע מלוה מלכה · A Chisidishe Melave Malka — וירא (2026-10-26)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בעזהשי''ת‬ ‫א חסידישע מלוה מלכה‬ ‫מיט הרה''ח ר' אברהם צבי אונגער שליט''א‬ ‫סיפורי צדיקים מקוריים בטוב טעם ודעת‬ ‫גליון קמ"ה ‪ /‬סיפורי צדיקים יארצייטן השבוע ‪ /‬פרשת וירא ‪ /‬מרחשון תשפ''ז‬ ‫געבעטן אז אזויווי ער האלט נאך פארן לייגן רבינו תם'ס תפילין‪,‬‬ ‫הגה"ק רבי עמרם חסידא זצ''ל‬ ‫וויל ער לייגן זיינע רבינו תם'ס תפילין‪ .‬ער האט זיי אויפגענומען‬ ‫בסבר פנים יפות‪ ,‬ער האט אים דערלאנגט א סעודה‪ ,‬און זיי האבן‬ ‫ט"ז חשון‬ ‫זיך געוואשן‪ .‬ביים בענטשן האט דער אורח געזאגט הויך‪" :‬הרחמן‬ ‫הגה"ק רבי עמרם חסידא בן רבי משה נחום זצ"ל [ער איז געווען א‬ ‫הוא יברך את בעל הבית הזה ואת זרעם"‪.‬‬ ‫פעטער פאר אונז]‪ .‬ער איז געווען א פעטער פארן ערוגת הבושם‪,‬‬ ‫נאכן בענטשן האט רבי משה נחום געזאגט פאר דעם איד מיט‬ ‫און פאר דעם זיידן הגה"ק רבי יעקב יחזקי' ז"ל‪ .‬ער איז געבוירן‬ ‫טרערן אין די אויגן‪" :‬איר האט געוואונטשן 'ואת זרעם' ‪ -‬איך האב‬ ‫געווארן אין יאר תק"נ‪ ,‬און איז נסתלק געווארן אלט זייענדיג‬ ‫נאכנישט קיין קינדער!"‬ ‫פערציג יאר אינגאנצן‪.‬‬ ‫יענער וואס איז געווען אן איש קדוש האט געענטפערט‪" :‬די סיבה‬ ‫לחם לאכול‪...‬‬ ‫פארוואס איר האט נאכנישט זוכה געווען צו קיין קינדער איז‪ ,‬ווייל‬ ‫ער איז געווען א תלמיד פון הגה"ק רבי מרדכי באנעט ז"ל‪.‬‬ ‫קעגן אייער הויז שטייט א גרויסן טורעם וואס האט אויף זיך א שתי‬ ‫וערב‪ .‬דער אויבערשטער וויל אייך שענקען גאר הייליגע קינדער‪,‬‬ ‫אגב‪ ,‬אז מען רעדט פון רבי מרדכי באנעט‪ ,‬האט דער מאדער רב‬ ‫אבער עס פאסט נישט אז א קינד וואס וועט געבוירן ווערן אין אזא‬ ‫דער לבושי מרדכי ז"ל‪ ,‬דערציילט מיט בכיות‪ ,‬אז נאך די פטירה פון‬ ‫הויז זאל כסדר זען א שתי וערב‪ .‬די עצה איז‪ ,‬אז איר זאלט זיך‬ ‫רבי מרדכי באנעט‪ ,‬איז אנגעקומען א מוכר ספרים אין פרעשבורג‪,‬‬ ‫אוועקציען פון דעם הויז‪ ,‬צו א צווייטן‪ ,‬ריינעם פלאץ"‪.‬‬ ‫וואו דער חתם סופר האט געוואוינט‪ .‬צווישן די ספרים האט ער‬ ‫געהאט א סידור וואס האט באלאנגט פאר רבי מרדכי‪ ,‬און ער האט‬ ‫רבי משה נחום האט זיך טאקע אוועקגעצויגן‪ ,‬און ער איז געהאלפן‬ ‫פארלאנגט דערפאר א גרויסן פרייז‪ ,‬צען כתרים‪ .‬דער חתם סופר‬ ‫געווארן‪ .‬רבי עמרם איז געבוירן געווארן בקדושה‪.‬‬ ‫האט דאס אפגעקויפט בכסף מלא‪ ,‬ער האט באצאלט דעם פולן‬ ‫פארגעסן צוצוגרייטן נעגל וואסער‬ ‫פרייז‪.‬‬ ‫הרה"ג רבי יצחק זילבערשטיין שליט"א דערציילט‪ :‬ווען רבי עמרם‬ ‫היכי דמי רוח הקודש‬ ‫איז אלט געווען דריי יאר‪ ,‬האט ער אמאל אינמיטן די נאכט‪ ,‬זיך‬ ‫ווען דער חתם סופר האט געעפנט דעם סידור האט ער געטראפן‬ ‫אויפגעכאפט מיט גרויסע בכיות‪ .‬ווען זיין טאטע איז צוגעגאנגען‬ ‫אריינגעשריבן בכתב יד קדשו פון רבי מרדכי בזה"ל‪' :‬איך האב‬ ‫צו אים פרעגן וואס עס האט פאסירט? האט ער געזאגט‪" :‬איך האב‬ ‫געמאכט א נדר פארן אויבערשטן אז איך וועל נישט נהנה זיין‬ ‫גע'חלומ'ט אז דער טאטע האט פארגעסן צוצוגרייטן נעגל‬ ‫פונעם עולם הזה נאר כדי חיות נפשו'‪.‬‬ ‫וואסער"‪ .‬וכך הוה‪ ,‬ער האט טאקע געהאט פארגעסן‪ .‬ער האט אים‬ ‫צוגעברענגט דאס וואסער‪ ,‬און דאס קינד האט זיך בארואיגט‪.‬‬ ‫דער חתם סופר איז מורא'דיג נתפעל געווארן דערפון‪ .‬ער האט‬ ‫צוגערופן צו זיך די דיינים‪ ,‬הגה"ק רבי מרדכי טאסק ז"ל‪ ,‬און הגה"ק‬ ‫אם חכם בני‬ ‫רבי דניאל פרוסטיץ ז"ל‪ ,‬און ער האט זיי געוויזן דעם נדר‪ .‬דער חתם‬ ‫נאך האט רבי יצחק שליט"א דערציילט‪ :‬אין רבי משה נחום'ס‬ ‫האט געוויינט און געזאגט‪" :‬אזא נדר איז נישט מעגליך צו מאכן‪,‬‬ ‫שכינות האט געוואוינט א גוי‪' ,‬ביילוס'‪ ,‬פון אוקריינע‪ ,‬וואס איז‬ ‫נאר פאר אזא איינעם וואס האט רוח הקודש און נביאות ווי ישעיה‬ ‫געווען א וואסער‪-‬שעפער‪ .‬ווען רבי עמרם איז אלט געווען פינף‬ ‫הנביא‪ .‬וויאזוי איז דען מעגליך אז א מענטש זאל קענען אנמעסטן‬ ‫יאר‪ ,‬האט אים זיין מאמע אמאל געזאגט‪" :‬דער גוי ביילוס איז‬ ‫און וויסן פונקטליך וויפיל ער דארף האבן צום לעבן‪ ,‬אז ער זאל‬ ‫מקיים די ז' מצוות בני נח‪ ,‬ער איז זיכער פון די חסידי אומות‬ ‫קענען מאכן א נדר דערויף?! אויב וועט ער טרינקען אדער עסן א‬ ‫העולם‪ ,‬מן הסתם וועט ער האבן עולם הבא"‪.‬‬ ‫משהו מער וויפיל ער דארף פאר זיין חיות‪ ,‬איז ער דאך עובר אויף‬ ‫האט רבי עמרם געענטפערט‪" :‬אפשר קען מיר מאמי זאגן‬ ‫זיין נדר! אז ער האט געקענט מאכן אזא נדר מוז זיין אז ער האט‬ ‫פארוואס עס קומט זיך אים עולם הבא‪ ,‬האלט ער דען מצוות ווייל‬ ‫געהאט רוח הקודש"‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער האט געהייסן? אדער ווייל משה רבינו האט‬ ‫דער חתם סופר פלעג דאווענען אין דעם סידור איין מאל אין‬ ‫געשריבן די מצוה?!"‬ ‫חודש‪ ,‬יעדע ראש חודש‪.‬‬ ‫ווען דער טאטע איז אהיימגעקומען‪ ,‬האט די מאמע‬ ‫כל פריו קודש הילולים‬ ‫איבערדערציילט די ווערטער פונעם קינד‪ .‬דער טאטע איז‬ ‫רבי עמרם חסידא'ס פאטער‪ ,‬רבי משה נחום‪ ,‬האט געהאלטן‬ ‫מורא'דיג נתפעל געווארן פון די ווערטער‪ ,‬האט ער אים צוגערופן‬ ‫עטליכע יאר נאך זיין חתונה‪ ,‬און האט נאכנישט זוכה געווען צו קיין‬ ‫און געגעבן א קוש אויפן שטערן‪.‬‬ ‫קינדער‪ ,‬ל"ע‪ .‬איינמאל א פארנאכטס‪ ,‬איז דורכגעפארן א בעל עגלה‬ ‫דערנאך האט ער געזאגט‪ ,‬אז דאס קינד האט צוגעטראפן צו א‬ ‫מיט א פערד און וואגן‪ .‬יענער איז אריינגעקומען צו אים‪ ,‬און‬ ‫א‬ ‫רמב"ם‪ .‬דער רמב"ם זאגט אין שופטים‪ ,‬אז א גוי וואס איז מקיים די‬ ‫עטליכע טעג שפעטער האט מען טאקע געהערט אז דער גוי האט‬ ‫ז' מצוות און גיבט אכטונג אויף זיי‪ ,‬איז פון די חסידי אומות העולם‪,‬‬ ‫אריינגעטראסקעט אין א גרוב‪ .‬מען איז געקומען דערציילן פאר‬ ‫און ער האט א חלק אין עולם הבא‪ ,‬אבער מיט די תנאי אז ער טוט‬ ‫דעם קינד וואס עס איז געשען צו דעם גוי‪ ,‬האט ער געזאגט אז עס‬ ‫עס נאר וויבאלד דער אויבערשטער האט זיי געהייסן טון‪ ,‬וויבאלד‬ ‫איז נישט קיין נס‪ .‬עס איז א בפירוש'ע פסוק אין די תורה‪ :‬קרח‬ ‫דער אויבערשטער האט זיי מודיע געווען דורך משה רבינו‪ .‬אבער‬ ‫האט געלאכט פון מצות ציצית‪ ,‬איז ער נענש געווארן מיטן‬ ‫טאמער טוט ער עס סתם אזוי‪ ,‬ווייל ער האט אזוי באשלאסן‪ ,‬איז‬ ‫איינגעשלינגען ווערן אין די ערד‪.‬‬ ‫ער נישט פון די חסידי אומות העולם‪ ,‬און אפילו נישט פון די חכמי‬ ‫ואוצרותיהם אמלא‬ ‫אומות העולם‪ .1‬דערפון איז ער מורא'דיג נתפעל געווארן‪ ,‬אז ביי די‬ ‫פינף יאר האט דאס קינד שוין דאס צוגעטראפן‪.‬‬ ‫ווען ער איז אלט געווען אכט יאר‪ ,‬איז ער איין טאג אהיימגעקומען‬ ‫פון חדר מיט פארוויינטע אויגן‪ .‬וואס איז געשען? האט ער‬ ‫הלא כה דברי כאש‬ ‫דערציילט‪ ,‬אז זיין מלמד האט דערציילט‪ ,‬אז דער ווילנער גאון איז‬ ‫נאך א מעשה איז געווען ווען רבי עמרם איז געווען א פינף יעריג‬ ‫נפטר געווארן‪ ,‬און יעצט פעלט אסאך תורה אויף דער וועלט‪ .‬האט‬ ‫קינד‪ .‬דער מלמד זיינער האט דערציילט‪ ,‬וואס די גמרא ברענגט‬ ‫ער מקבל געווען אויף זיך אויפצושטיין יעדן טאג מיט איין שעה‬ ‫אויף 'יונתן בן עוזיאל'‪ ,‬אז בשעת ער האט געלערנט איז עוף הפורח‬ ‫פריער‪ ,‬כדי משלים צו זיין כאטש א חלק פון די תורה וואס פעלט‬ ‫עליו‪ ,‬א פויגל וואס איז געפלויגן העכער אים‪ ,‬פארברענט געווארן‪.‬‬ ‫יעצט אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫רבי עמרם האט זיך אויפגעשטעלט און געזאגט‪" :‬עס מוז זיכער‬ ‫ברכות יעטה מורה‬ ‫זיין‪ ,‬אז די עופות וואס זענען פארברענט געווארן דוכדעם פייער‬ ‫פון תורה זענען געווען כשר'ע עופות‪ ,‬ווייל אויב נישט‪ ,‬וויאזוי קען‬ ‫ווען רבי עמרם איז אלט געווען פיר און צוואנציג יאר איז ער‬ ‫זיין אז זיי האבן זוכה געווען פארברענט צו ווערן פון דעם פייער‬ ‫באקרוינט געווארן אלס רב אין די שטאט אירשא‪ .‬ווען ער איז אלט‬ ‫פון תורה?!"‬ ‫געווארן דרייסיג יאר איז ער באקרוינט געווארן מיטן כתר הרבנות‬ ‫אין שטאט מאד‪.‬‬ ‫אני ישנה ולבי ער‬ ‫ווען ער איז אנגעקומען אין די שטאט האט אים קהל געשיקט א‬ ‫אמאל איז רבי עמרם איינגעשטאנען ביי אן אנדערע משפחה [זעט‬ ‫זאק מעל‪ ,‬ער זאל קענען באקן דערמיט‪ .‬דאס איז פארגעקומען‬ ‫זיך אויס אז זיין טאטע‪/‬מאמע זענען געווען אפוועזנד‬ ‫אנהייב ווינטער‪ ,‬און עס איז געווען גענוג מעל אז מען זאל קענען‬ ‫פונדערהיים]‪ .‬עס איז געווען קאלט‪ ,‬האט יענער אים צוגעדעקט‬ ‫באקן דערפון פיר מאל‪ .‬למעשה האט זיין רביצין געבאקן פון דעם‬ ‫מיט א וואלענע דעקע‪ ,‬ער זאל נישט פארקילט ווערן אינמיטן‬ ‫מעל דורכאויס דעם גאנצן ווינטער‪ ,‬און עס איז מיט גארנישט‬ ‫שלאף‪ .‬רבי עמרם האט זיך אנגעהויבן צו ווארפן‪ ,‬און‬ ‫ווייניגער געווארן‪ .‬שפעטער איז די רביצין צוגעגאנגען פרעגן‪ ,‬וואס‬ ‫אראפגעווארפן דעם דעקע פון זיך‪ .‬אזוי איז געווען עטליכע מאל‪,‬‬ ‫איז פשט אז זי באקט אגאנצן ווינטער פון דעם מעל‪ ,‬און עס‬ ‫אלץ האט ער אראפגעווארפן פון זיך דעם דעקע‪.‬‬ ‫בלייבט אייביג די והותר‪ .‬האט ער געזאגט אז פון יעצט און ווייטער‬ ‫צופרי‪ ,‬ווען רבי עמרם איז אויפגעשטאנען‪ ,‬האט דער איד אים‬ ‫וועט זי מער נישט קענען באקן פון דעם מעל‪ ...‬און עס האט זיך‬ ‫געפרעגט פארוואס ער האט נישט געוואלט שלאפן מיט דעם‬ ‫אויפגעהערט‪.‬‬ ‫דעקע? האט ער געענטפערט‪" :‬איך געדענק נישט אזא זאך אז איך‬ ‫שמרני ה' מרשע‬ ‫זאל ווערן צוגעדעקט און איך זאל אראפווארפן דעם דעקע"‪.‬‬ ‫ווען דער טאטע איז אהיימגעקומען‪ ,‬האט דער מכניס אורח‬ ‫מיין ברודער‪ ,‬הרה"ח ר' משה ע"ה‪ ,‬האט דערציילט‪ :‬בשעת רבי‬ ‫דערציילט די מעשה פארן טאטן‪ .‬האט דער טאטע געהייסן מען‬ ‫עמרם האט געוואוינט אין מאד‪ ,‬איז פארגעקומען א חתונה אין‬ ‫זאל נאכקוקן צי עס איז נישט פארהאן א חשש שעטנז אין דעם‬ ‫איינע פון די גלילות‪ ,‬און מען האט גערופן רבי עמרם‪ ,‬דער רב‪ ,‬זאל‬ ‫דעקע‪ .‬מען האט בודק געווען און מען האט געפונען שעטנז‪ .‬מן‬ ‫קומען מסדר קידושין זיין‪ .‬ווען ער איז אנגעקומען‪ ,‬האט ער געזען‬ ‫השמים האט מען אזוי מזמין געווען‪ ,‬כדי ער זאל נישט האבן קיין‬ ‫אז ביים מחותן אין שטוב איז דא א לערער‪ ,‬א טיטשער [זעט זיך‬ ‫דעקע פון די שעטנז‪ ,‬אפילו ער האט נישט געוואוסט דערפון‪.‬‬ ‫אויס דער לערער איז נישט געווען קיין גרויסער צדיק‪ ,]...‬האט זיך‬ ‫רבי עמרם אלץ אכטונג געגעבן נישט צו טוישן קיין ווארט מיט‬ ‫ראו מה בין בני‬ ‫יענעם לערער‪ .‬יענער האט פרובירט‪ ,‬ער האט אנגעהויבן נאכצוגיין‬ ‫נאך האט רבי יצחק זילבערשטיין שליט"א דערציילט‪ :‬אלס קינד‪,‬‬ ‫רבי עמרם טריט נאך טריט‪ .‬איינמאל האט ער געזעהן ווי רבי עמרם‬ ‫ווען רבי עמרם איז געווען אין חדר‪ ,‬האט דער מלמד גערעדט צו‬ ‫זוכט עפעס‪ ,‬האט ער אים געפרעגט צי ער וויל אפשר אביסל‬ ‫די קינדער‪ ,‬אז אין יעדן דור האט דער אויבערשטער געשטעלט ל"ו‬ ‫וואסער‪ .‬האט רבי עמרם געענטפערט‪" ,‬יא"‪ ,‬די איינע ווארט‪.‬‬ ‫צדיקים פארן דור‪ .‬האבן די קינדער צווישן זיך געשמועסט‪ ,‬אז זיי‬ ‫עטליכע וואכן שפעטער האט רבי עמרם דערציילט‪ ,‬אז בשעת ער‬ ‫ווילן האבן די זכיה צו זען א ל"ו צדיק‪ .‬האט זיך רבי עמרם אנגערופן‬ ‫האט גערעדט דאס איינע ווארט צו דעם לערער‪ ,‬איז ער געפאַלן‬ ‫אז ער אליין וויל זיין אזא צדיק‪ .‬אלע האבן געבעטן אז זיי ווילן זען‪,‬‬ ‫פון זיינע מדריגות‪ ,‬און ער האט געדארפט ארבעטן פיר וואכן‬ ‫אבער ער האט געזאגט אז ער וויל עס אליין זיין‪ .‬איז דער מלמד‬ ‫צוריקצוקומען צו זיינע מדריגות‪ .‬אלעס צוליב רעדן איין ווארט צו‬ ‫צוגעגאנגען צו אים‪ ,‬און געגעבן א קוש אויפן שטערן‪.‬‬ ‫א נישט ערליכן‪.‬‬ ‫המה יאבדו ואתה תעמוד‪...‬‬ ‫*‬ ‫עס ווערט דערציילט אין עטרת שלום‪ :‬ווען רבי עמרם איז אלט‬ ‫בדרך אגב‪ ,‬הגאון רבי שמעון סופר ז''ל‪ ,‬קראקע רב‪ ,‬האט‬ ‫געווען זעקס יאר‪ ,‬איז אמאל א שגצ'ל צוגעקומען צו אים און‬ ‫פארציילט‪ :‬אין פרעשבורג האט געוואוינט איינער וואס האט‬ ‫אראפגעריסן דעם טלית קטן‪ .‬רבי עמרם איז געבליבן שטיין אויפן‬ ‫געשמעקט פון אפיקורסות‪ ,‬און איעדעס מאל וואס ער איז‬ ‫פלאץ‪ ,‬וויבאלד ער האט זיך נישט געוואלט רירן אן קיין טלית קטן‪.‬‬ ‫געקומען צום הייליגן חתם סופר ז''ל‪ ,‬גלייך ווען ער איז‬ ‫מען האט אים געמוזט ברענגען אן אנדערע טלית קטן‪ .‬דערנאך‬ ‫אוועקגעגאנגן האט דער חת''ם גענומען א מוסר ספר און געלערנט‪,‬‬ ‫האט דאס קינד‪ ,‬רבי עמרם‪ ,‬זיך אנגערופן‪" :‬הלואי זאל דער גוי‬ ‫כדי ס'זאל זיך אין אים נישט אנכאפן אפילו א משהו הבל פיו פון‬ ‫איינגעשלינגען ווערן אין דער ערד"‪.‬‬ ‫אפיקורסות ר''ל‪.‬‬ ‫ב‬ ‫אויפגעשטאנען האט ער ווייטער געפאסט‪ ,‬ער האט נישט געמאכט‬ ‫לא יוכלו לנגוע בי‪...‬‬ ‫קיין קידוש‪ .‬און זונטאג האט ער ווייטער געפאסט א תענית‬ ‫בשעת רבי עמרם איז געווען אין מאד‪ ,‬איז אים אמאל‬ ‫לתעניתו [וויבאלד די הלכה איז‪ ,‬אז אויב מען האט געפאסט שבת‬ ‫אויסגעקומען צו גיין מיט זיינע מענטשן אין גאס צו מאכן קידוש‬ ‫א תענית חלום‪ ,‬דארף מען פאסטן אויף דעם]‪ .‬האט ער געפאסט‬ ‫לבנה‪ .‬איז צוגעקומען א משרת פונעם שר פון שטאט מיט געווער‪,‬‬ ‫ניין טעג אינאיין צי‪.‬‬ ‫און ער האט געווארנט אז מען זאל שוין אוועקגיין און נישט מאכן‬ ‫ירויון מדשן ביתך‬ ‫קיין גערודער‪ .‬האט זיך רבי עמרם אנגערופן‪" :‬רבונו של עולם‪ ,‬דו‬ ‫דער ערוגת הבושם האט געזאגט‪ ,‬אז ממש פאר זיין הסתלקות‬ ‫קענסט זיך נישט באגיין מיט איין רשע ווייניגער אויף דער וועלט?!"‬ ‫האט רבי עמרם געמאכט א ברכה בשם ומלכות‪" :‬ברוך אתה ה'‬ ‫דעם קומענדיגן צופרי איז מען געוואויר געווארן אז דער משרת‬ ‫אלקינו מלך העולם‪ ,‬המאיר לעבדיו מאור הגנוז מששת ימי‬ ‫איז געשטארבן פלוצלינג אינמיטן די נאכט‪.‬‬ ‫בראשית"‪.‬‬ ‫לך לך מארצך‪ ...‬אל הארץ‬ ‫דער מונקאטשער רב זצ"ל ברענגט אין זיין ספר‪ ,‬דברי תורה‪,‬‬ ‫למעשה איז דער שלטון געוואויר געווארן פון די מעשה‪ ,‬און זיי‬ ‫אביסל אן אנדער לשון‪' :‬שהטעימנו טעם עולם הבא' ‪ -‬ער האט‬ ‫האבן געוואלט באשטראפן רבי עמרם‪ .‬האט רבי עמרם מחליט‬ ‫אונז געגעבן טועם צו זיין א טעם עולם הבא‪.‬‬ ‫געווען אז ער פארט קיין ארץ ישראל‪.‬‬ ‫אין הגדה 'ערבי פסחים'‪ ,‬שרייבט ער אויך אז ער האט געמאכט די‬ ‫ער האט זיך אנגעפאנגען גרייטן צו פארן קיין ארץ ישראל‪ .‬ער איז‬ ‫ברכה‪ ,‬אבער אן אנדערן נוסח‪' ,‬המראה לי אור כזה'‪ ,‬וואס דער‬ ‫געפארן צו זיין רבי'ן‪ ,‬רבי מרדכי באנעט זיך געזעגענען‪ ,‬אויך איז‬ ‫אויבערשטער האט מיר געוויזן אזא ליכטיגקייט‪ .‬עכ"פ דאס איז‬ ‫ער געגאנגען צום חתם סופר זיך געזעגענען‪ .‬דער חתם סופר האט‬ ‫זיכער‪ ,‬אז ער האט געמאכט אזא סארט ברכה מיט אזא מורא'דיגן‬ ‫זייער שטארק געהאלטן פון אים‪ ,‬ווי מיר וועלן באלד זען‪ .‬דער חתם‬ ‫נוסח‪ .‬מ'האט אים באהאלטן אין צפת אויפן בארג‪ ,‬נישט ווייט פון‬ ‫סופר האט אים זייער געבעטן ער זאל ארויפגיין וואוינען דווקא אין‬ ‫אר''י הקדוש‪.‬‬ ‫שטאט ירושלים‪.‬‬ ‫תלמידים הגונים‬ ‫למעשה איז די שיף ערשט אנגעקומען אין די שטאט 'עכו'‪ ,‬וואס‬ ‫דעם נוסח האב איך געהערט פון הרה"ח ר' יודל ליכטער שליט"א‪,‬‬ ‫איז נאנטער צו צפת‪ .‬איז ער ערשט געגאנגען צו צפת‪ ,‬און נאכדעם‬ ‫וואס ער האט געהערט פונעם וויענער רב ז"ל‪ ,‬וואס האט עס‬ ‫איז ער שוין געבליבן אין צפת‪.‬‬ ‫געהערט פון הגאון רבי אהרן קאטלער ז"ל‪" :‬די הבנה וואס די‬ ‫כי רצו עבדיך את אבניה‬ ‫תלמידי חתם סופר האבן געהאט אין זייער רבינ'ס שיעורים‪ ,‬האבן‬ ‫אפילו די תלמידי הגר"א נישט געהאט אין די שיעורים פון זייער‬ ‫פארן אוועקפארן איז ער אויך געווען אין אוהעל זיך געזעגענען‬ ‫רבי'ן"‪ ,‬און ער האט דערציילט אזוי‪:‬‬ ‫ביים ישמח משה‪ .‬בשעת די צוויי צדיקים זענען געזעסן און‬ ‫געשמועסט‪ ,‬האט דער ישמח משה באמערקט אז ער הייבט זיך אן‬ ‫אשת חבר‬ ‫צו ווארפן און ציטערן‪ .‬האט אים דער ישמח משה געפרעגט צי ער‬ ‫נאך די הסתלקות פון רבי עמרם חסידא‪ ,‬איז געבליבן חובות אין‬ ‫שפירט אפשר נישט גוט‪ ,‬אפשר נויטיגט ער זיך אין א רפואה‪.‬‬ ‫שטוב‪ ,‬און זיין אלמנה איז נאך געבליבן מיט א שטוב מיט יתומים‬ ‫האט רבי עמרם געזאגט אז ניין‪ ,‬נאר יעצט איז דאך דער זמן פון‬ ‫אן קיין פרנסה‪ .‬איז זי געפארן אויף חוץ לארץ צוזאמנעמען געלט‪.‬‬ ‫חצות‪ ,‬און מען דארף אפרעכטן תיקון חצות‪ .‬צוליב דעם האט ער‬ ‫אינמיטן וועג האט זי זיך אפגעשטעלט אין 'אלכסנדריה' של‬ ‫אנגעהויבן ציטערן‪ ,‬צוליב חורבן ירושלים‪.‬‬ ‫מצרים‪ ,‬און זי האט געשריבן פארן חתם סופר איר מצב‪ ,‬אז זי‬ ‫נויטיגט זיך אין געלט‪ ,‬און צוליב דעם מוז זי ארויספארן און זיך‬ ‫ווי נאר דער ישמח משה האט דאס געהערט‪ ,‬האט ער זיך אנגערופן‪:‬‬ ‫וואלגערן אין חוץ לארץ‪ .‬אויך האט זי געשריבן‪ ,‬אז כמה פעמים‬ ‫"אזא איד‪ ,‬וואס ווען עס קומט דער זמן פון חצות הייבן זיינע אברים‬ ‫האט זי געהאט ניסים אויפן וועג‪ ,‬ווען אויף די שיף איז געווען א‬ ‫אן צו ציטערן‪ ,‬וארכובותיו דא לדא נקשן‪ ,‬באלאנגט טאקע אין ארץ‬ ‫סכנה‪ ,‬און איר מאן האט זיך מגלה געווען צו איר‪ ,‬און געהייסן‬ ‫ישראל!"‬ ‫צוריקגיין קיין ארץ ישראל‪ ,‬און מקבל זיין אויף זיך צו גיין וואוינען‬ ‫כלתה נפשי לישועתך‬ ‫דווקא אין ירושלים‪.‬‬ ‫אין דרשות חתם סופר איז דא א הספד אויף רבי עמרם חסידא‪ .‬ער‬ ‫יצב גבול אלמנה‬ ‫האט געזאגט דארט‪" :‬די רבני ארץ ישראל שרייבן אויף אים אז ער‬ ‫האט ער באפוילן א שליחות זי זאל צוריקגיין קיין ארץ ישראל‪ ,‬און‬ ‫איז ממש אויסגעגאנגען פון צער גלות השכינה"‪.‬‬ ‫ער איז מקבל אויף זיך צוזאמצונעמען געלט צו באצאלן זיינע‬ ‫ער איז אלט געווען זעקס און דרייסיג יאר בשעת'ן ארויפפארן קיין‬ ‫חובות‪.‬‬ ‫ארץ ישראל‪ .‬האט מיין ברודער‪ ,‬ר' משה ע"ה‪ ,‬דערציילט‪ ,‬אז רבי‬ ‫דער חתם סופר האט מודיע געווען פאר זיינע תלמידים‪ ,‬דער‬ ‫עמרם האט געהאט קפיצת הדרך ביים ארויפפארן קיין ארץ‬ ‫מהר"ם שיק‪ ,‬דער מהר"ם א"ש‪ ,‬און נאך‪ ,‬אז 'ער מאכט צו די גמרא'‪,‬‬ ‫ישראל‪ .‬ער איז אנגעקומען אין ארץ ישראל ניין טאג פריער פון‬ ‫ער איז מבטל התמיד‪ ,‬ווייל ער גייט צוזאמשטעלן געלט פאר די‬ ‫דעם באשטימטן זמן‪.‬‬ ‫אלמנה‪ .‬הגם מען ווייסט דאך אז ער האט 'קיינמאל' נישט מבטל‬ ‫ענה בצום נפשו‬ ‫געווען דעם שיעור‪.‬‬ ‫זייענדיג אין צפת‪ ,‬האט ער געפראוועט אסאך סיגופים‪ ,‬ער האט‬ ‫די תלמידים האבן זיך געוואונדערט‪" :‬רבי‪ ,‬עד כדי כך‪ ,‬צוצומאכן די‬ ‫אפאר מאל געפאסט משבת לשבת‪ .‬איך האב געהערט פון הרה"ח‬ ‫גמרא?!"‬ ‫ר' פינחס בערגער הי"ו‪ ,‬אז אלס חתן איז ער געגאנגען מיט זיין‬ ‫האט דער חתם סופר געענטפערט‪" :‬אז די אלמנה פון רבי עמרם‬ ‫שווער [הרה"ח ר' מענדיל טאמבאר ע"ה] צום צעהלימער רב ז"ל‪,‬‬ ‫חסידא דארף גיין זיך וואלגערן אין חוץ לארץ איז אויס וועלט! מען‬ ‫האט דער צעהלימער רב דעמאלס דערציילט‪ :‬ווען רבי עמרם‬ ‫קען נישט ממשיך זיין מיטן פארלערנען די שיעורים!"‬ ‫חסידא האט געפאסט איינמאל משבת לשבת‪ ,‬איז ער פרייטאג‬ ‫צונאכטס פאר קידוש איינגעשלאפן‪ ,‬און גע'חלומ'ט אזא סארט‬ ‫האבן די תלמידים געענטפערט‪" :‬אז דער רבי לערנט נישט פאר‬ ‫ג‬ ‫קיין שיעור איז אויך אויס וועלט!"‬ ‫חלום וואס מען דארף פאסטן אויף דעם‪ .‬ווען ער איז‬ ‫דער בעלזער רב געזאגט א טעם‪ ,‬אז ס'שטייט אין מגן אברהם‪ ,‬וואס‬ ‫תורה יבקשו מפיהו!‬ ‫ברענגט פונעם מהרי"ל‪ ,‬אז דער טעם פארוואס ערב יום כיפור גייט‬ ‫איינער פון די תלמידים האט געהאט אוועקגעלייגט א גרויסן סכום‬ ‫מען אין מקוה איז‪ ,‬ווייל תשובה דארף האבן טבילה‪ ,‬און חז"ל זאגן‬ ‫אויף הוצאות החתונה און נדן פאר זיין טאכטער‪ .‬האט ער‬ ‫דאך 'שוב יום אחד לפני מיתתך'‪ ,‬און אזויווי א מענטש ווייסט נישט‬ ‫געברענגט דאס גאנצע געלט פארן חתם סופר‪ ,‬ער זאל מיט דעם‬ ‫ווען זיין צייט וועט קומען‪ ,‬דארף מען יעדן טאג תשובה טון‪,‬‬ ‫געלט קענען באצאלן די חובות‪ ,‬און ער זאל קענען ממשיך זיין זאגן‬ ‫דערפאר דארף מען יעדן טאג גיין אין מקוה‪.‬‬ ‫די שיעורים אן קיין אפשטעל‪.‬‬ ‫פיש פארן בעלזא רב‬ ‫האט רבי אהרן אויסגעפירט‪" :‬צו האבן אזא קלארע הבנה אין די‬ ‫עס וועט געברענגט אין שיחות יקרות פונעם פאפא רב בעל ויחי‬ ‫מעלה פון דעם שיעור פון א רבי'ן‪ ,‬איז געווען דווקא ביי די תלמידי‬ ‫יוסף זצ"ל‪ ,‬אז אמאל ווען ער איז געווען אין בעלזא אויף שבועות‪,‬‬ ‫החתם סופר‪ ,‬אנדערע האבן דאס נישט געהאט!"‬ ‫איז דעמאלס אויך געווען הרה''ג ר' עמרם ראזנבערג ע''ה‪ ,‬וואס ער‬ ‫***‬ ‫איז געווען רב אין ראצפערט‪.‬‬ ‫ביים טיש האט דער בעלזא רב הרה"ק ר' אהרן זצ''ל געפרעגט פון‬ ‫הרה'''ק ר' ישכר דוב מבעלזא זצ"ל‬ ‫דעם ראצפערטער רב ר' עמרם‪ ,‬צי ס'איז נאכאלץ דא די וואסער‬ ‫וואס לויפט דורך אין ראצפערט‪ ,‬וואס דארט פלעגט מען כאפן‬ ‫(כ"ב מרחשון)‬ ‫פיש‪ ,‬וואס הייסט 'כרותלעך'‪.‬‬ ‫רבי ישכר דוב בן הרה"ק ר' יהושע‪ ,‬ער איז נסתלק געווארן כ"ב‬ ‫חשון תרפ"ז‪.‬‬ ‫האט ר' עמרם געענפערט‪ ,‬אז א קורצע צייט נאכדעם וואס דער‬ ‫בעלזער רב הרה"ק ר' ישכר דוב‪ ,‬איז אוועקגעפארן פון ראצפערט‪,‬‬ ‫צוריק באקומען די ראיה‬ ‫האט זיך די גאנצע טייך אויסגעטרוקנט‪ ,‬און מען האט פארשטייט‬ ‫דער סקולענער רבי‪ ,‬בעל מאור ישראל זצ''ל‪ ,‬האט דערציילט א‬ ‫זיך מער נישט געקענט כאפן דארט קיין פיש‪.‬‬ ‫מעשה וואס ער האט געהערט פון דעם זון פון דער בעל המעשה‪:‬‬ ‫נאכן טיש האט דער ויחי יוסף געבעטן ר' עמרם‪ ,‬ער זאל אים‬ ‫זיין טאטע האט אמאל פארלוירן די ראי'‪ ,‬ער איז געווארן בלינד‬ ‫איבערזאגן וואס די שמועס איז געווען? האט ער געענטפערט‪ ,‬אז‬ ‫רח"ל‪ ,‬ער איז ארומגעלאפן צו דאקטוירים און פראפעסארן‪ ,‬אבער‬ ‫ווען דער פריערדיגער בעלזער רב איז געווען אין ראצפערט ביים‬ ‫קיינער האט אים ליידער נישט געקענט העלפן‪.‬‬ ‫ערשטן וועלט‪-‬מלחמה‪ ,‬איז געווען א מעשה פלא‪ ,‬אז עס איז‬ ‫איז ער געפארן קיין בעלזא‪ .‬ווען ער איז אריינגעקומען צום בעלזא‬ ‫קיינמאל נישט געווען אין ראצפערט קיין טייך‪ ,‬מען האט אלץ‬ ‫רב רבי ישכר דוב‪ ,‬און זיך אויסגערעדט זיין צער‪ ,‬האט דער בעלזא‬ ‫געדארפט ברענגען פיש פון ערגעץ אנדערש‪ ,‬מ'פלעגט ברענגען‬ ‫רב געזאגט דעם פסוק 'ותפקחנה עיני שניהם'‪ .‬ער האט‬ ‫פון נירעדהאז וכו' [עס איז אויך געווען אמאל ערב יום כיפור‪ ,‬ווען‬ ‫איבערגעזאגט דעם פסוק נאכאמאל‪ ,‬און אנגעוואונטשן אז דער‬ ‫א מיידל‪ ,‬וועלכע האט אפילו נישט געקענט רעדן קיין אידיש‪ ,‬נאר‬ ‫אויבערשטער זאל העלפן אז די ראי' זאל צוריקקומען‪ ,‬ער זאל‬ ‫אונגאריש‪ ,‬האט געברענגט א גרויסע פיש וואס זי האט געקויפט‬ ‫ווייטער קענען זען‪.‬‬ ‫אין מישקאלץ‪ .‬זי האט דערציילט‪ ,‬אז איר טאטע איז אוועק אביסל‬ ‫אויפן וועג אהיים האט זיך די באן אפגעשטעלט אין לעמבערג‪.‬‬ ‫פארדעם‪ ,‬און ער איז איר געקומען אין חלום זאגן אז זי זאל פארן‬ ‫פונקט האט ער באגעגנט א מענטש וואס ער האט נישט געקענט‪,‬‬ ‫קויפן פיש‪ ,‬און טראגן פארן בעלזער רב‪ .‬און ווי באוואוסט איז דאך‬ ‫און יענער האט אים געפרעגט וואס טוט זיך‪ ,‬האט ער דערציילט‬ ‫ערב יום הקדוש גאר א גרויסער ענין צו עסן פיש‪ ,‬און אין בעלזא‬ ‫אז ער ליידט אויף די אויגן‪ ,‬האט יענער געזאגט אז ער האט פונקט‬ ‫פלעגט מען זאגן אסאך תורות אויף דעם]‪ .‬און ווען דער בעלזער‬ ‫ביי זיך א זאלב וואס וועט אים זיכער העלפן‪ .‬ער האט דאס‬ ‫רב איז אנגעקומען‪ ,‬איז מיטאמאל געווארן א טייך‪ ,‬און מען האט‬ ‫אנגעשמירט אויף די אויגן‪ ,‬און ער האט באלד אנגעפאנגען צו זען‬ ‫געטראפן דארט קליינע פישלעך‪ ,‬כרותלעך‪ .‬ווען מען האט עס‬ ‫געהעריג כאחד האדם‪.‬‬ ‫דערציילט פארן בעלזא רב‪ ,‬האט ער געזאגט‪ ,‬אז אזא ענליכע‬ ‫מעשה איז געווען ביים זיידן הרה"ק שר שלום זצ''ל‪ ,‬אז גלייך ווען‬ ‫גיין אין מקוה יעדן טאג‬ ‫ער איז אנגעקומען וואוינען קיין בעלזא‪ ,‬האט זיך געמאכט דארט‬ ‫עס שטייט אין י"ג אורות‪ ,‬אז ר' יענקעלע ז"ל האט דערציילט‪:‬‬ ‫א וואסער מיט פיש‪.‬‬ ‫אמאל איז געקומען א רב פון א חסיד'ישע שטאט צום בעלזער רב‪,‬‬ ‫דאס האט דער בעלזא רב געמיינט צו פרעגן פונעם ראצפערטער‬ ‫און געזאגט אז די חסידים פון זיין שטאט רודפ'ן אים ווייל ער גיייט‬ ‫רב‪ ,‬אויב די וואסער איז נאכאלץ דארט‪ .‬האט דער ראצפערטער רב‬ ‫נישט אין מקוה יעדן טאג‪ ,‬און ער האט געפרעגט פון דעם בעלזער‬ ‫געענטפערט‪ ,‬אז גלייך ווען דער בעלזא רב איז אוועקגעגאנגען פון‬ ‫רב‪ ,‬וואו שטייט אין די תורה אז מען דארף גיין אין מקוה יעדן טאג?‬ ‫דארט‪ ,‬איז געווארן אויס וואסער און אויס פיש‪...‬‬ ‫האט אים דער בעלזער רב געענטפערט‪ ,‬קודם כל‪ ,‬פרעגן קושיות‬ ‫אויף א מנהג ישראל‪ ,‬וואו ס'שטייט‪ ,‬איז אפיקורסות‪ .‬נאכדעם האט‬ ‫זכותם יגן עלינו ועל כל ישראל‬ ‫עריכת והפצת גליון סיפורי צדיקים‬ ‫של הגה"ק ר' עמרם חסידא ז''ל והרה"ק ר' ישכר דוב מבעלזא זצ"ל‬ ‫נתנדב ע"י נכד המספר מוה"ר יעקב יוסף (בר''א) פישער הי"ו‬ ‫זכות הצדיקים יגן עליו ועל משפחתו להתברך בבני חיי ומזוני רויחי וכל מילי דמיטב‬ ‫ד‬ ‫להערות והארות יפנו להמספר הרה''ח ר' אברהם צבי אונגער שליט''א ‪ 845-274-1658‬עריכה והגהה ע''י הרב יששכר יואל אונגער הי''ו ‪845-596-8865‬‬