Lev Shomea - English — Vayeru (2026-10-26)

אידיש
ניתן לשמוע השיעורים ב'קול הלשון'
020 81917000
[]ex3,1.11.1
'שגיאות מי יבין' -אי אפשר לבר בלא תבן
בבקשה ,המוצא שגיאה כלשהוא יואיל להודיע
למו''ל למען יתוקן אי''ה
להערות והארות ולקבלת הגליון יש לשלוח לאימעל
levshomeya@gmail.com
סדר ועימוד:
א .י .גרינוואלד )972( 054-8494370
ניקוד :ישראל פויגל )972( 054-8435096
תוכן הענינים
חפ
מאד מצתיו
אברה
קר . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .ד ו
ור
לקראת . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ה
מיינט א
זריז . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .ה וואס
רע אי א
מצוה . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .ו א
חלת
אהבתי . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ז נפי
'לבב
ל . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 'ז רצנ
לעת
רחמיו
וכב
ולא
התמהמהי . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .ט חי
דארט צ א
מצוה . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .י
פאדערט 'רצ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 'יא
אעפער
דער
יצחק נ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . יב
אברה את
ומל
עפר
ואפר . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .יב ואנכי
לעת רצ
אבי . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . יד
פרשת וירא לב שומע ד
ורא
רת ַ ֵָ
ָָ ַ
מאד
חפֹ ְ
מצתיו ָ ֵ
ְְִ ָ
מצוה
רעִ איַ א ִ ְ ָ מיינט ַא ָ ִזריז ַ א ְ ֶ
לקראתָ וואס ֵ ְ
ורָ ָ ְ ִ קר ָָ ַ
אברהֶ ֹ ַ ֵ ְ ַַ
וָ ָ ְ ַ
ולא
חי ְ ֹ לִ ְ ַ ' 'לבב ָ ֵ
רצנָ ֵ ְ
לעת ְ ְ רח ָמיו ַ ֲ
וכבֲ ַ אהבתיַ ָ ְ חלת ַ ֲ ָ ֶ
נפי ַ ִ ְַ
אברה פאדערט ָ'רצָ ָ ַ '
ומל ַ ְ ָ ָ אעפער ָ ֶ ְמצוה ֶ דער ַ ֶ ֶ דארט צַ א ִ ְ ָ התמהמהי ְ ְ ָ
ְְְִִַָ
אבי
לעת ְרצִ ָ ואפר ֲ ַ
עפר ָ ֵ ֶ יצחק ְנִ ֹ ָ ְ
ואנכי ָ ָ ֶאת ִ ְ ָ
'וéŁçם
אõיפן ָïסäק ַ ַ ְ ֵ ְ מדר) Łאגדה כב ג( ִ ְָ קר
אברהם ַ ֹ ֶ
ום ַ ְ ָ ָ
ַַ ְ ֵ
מקâימין
åŁריזין ַ ְ ִ ִ
מéאן ֶ ְ ִ ִ ààקר' ִ ָאברהם ַ ֹ ֶ
ַ ְָ ָ עטליכע
סâרה ֶ ְ ִ ֶ געפינען ִדי ָוואִ üאין ִדי ִ ְ ָ ִמיר ֶ ִ ֶ
ענין
לערנט ֶמען ַארõיס ֶדעם ִ ְ ָ למצõת פäן ָדא ֶ ְ ְ
ְִ ְ 'זריזין
ענין פäן ְ ִ ִ מ'זעט ֶדער ִ ְ ָ פעלער ִווי ְ ֶֶ ֶ
למצõת .א
מקâימין ְ ִ ְ
זריזין ַ ְ ִ ִ
פäן ְ ִ ִ אבינָ äהאט ִזיü אברהם ָ ִ למצõת' ִווי ַ ְ ָ ָ
מקâימין ְ ִ ְ
ְִַ ִ
מקיים ֵזיין ֶדעם ָרצõן ה'àֵ .יי געווען צֵ ַ ְ äמזרז ֶ ֶ ְ ֵָ
אבינִ äאיז ַארõיס ניŁט ָנאר ֶווען ַ ְ ָ ָ
אברהם ָ ִ ִ ְ ענין פäן ְ ִזריזäתִ ,ווי עקדה ֶזעט ֶמען ֶדער ִ ְ ָ ִדי ֲ ֵ ָ
אלעס עקדה ָהאט ֶער ַ ֶ געפארן צäם ַ ֵ ָ
ֶ ָ ְ אברהם
וéŁçם ַ ְ ָ ָ
Łטייט ִאין ָïסäק )כב ג( ַ ַ ְ ֵ ֶעס ְ ֵ
אברהם
אפלֶ äווען ַ ְ ָ ָàזריזäתָ ,נאר ַ ִ געמאכט ִ ְ ִ
ֶ ַ ְ אבינִ äאיז אברהם ָ ִ ויחבֶ Łאת ֲחמõרָ ָ ְ ַ õ ààקר ַ ַ ְ ֹ
ַ ֶֹ
הõëרçה
אנגעקäמען צַ äהר ַ ִ ֶָ אבינִ äאיז õŁין ָ ְ ֶ ִָ àאלד ֶווען ֶעס ִאיז פרי אäן ַ ְ אõיפגעŁטאנען ְ ִ
ְֶ ְ ַ ֶ
העקדה
מעłה ָ ַ ֵ ָ
געמאכט ֶדעם ַ ַ ֵ ָהאט ֶער ֶ ַ ְ איינגעïŁאנט ֵזיין
געווארן ָטאג ָהאט ֶער ֵ ְ ֶ ְ ַ ְ ֶ ָ ְ
מקיים
Łנעלער ְ ַ ֵ
קענען ָוואס ְ ֶ ֶ éדי צֶ ֶ ä àזריזäת ְ ִֵ ְִ אõיפן ֶוועג ִמיט ְ ארõיסגעלאזט
אייזל אäן ִזיְ ָ ֶ ְ ַ ü ֵ ְ
Łטייט ֵזיין ֶדעם ִצääי השי"תַ ,אזõי ִווי ֶעס ְ ֵ יצחק. àאליàטן זäן ִ ְ ָ
ֵזיין ַ ִ ְ ְ
טעםôנחäמא )פרשת וירא מו( ֶדער ַ ַ מדרָ ְ ַ Ł ִאין ִ ְ ָ
'אברהם
גערäפן ַ ְ ָ ָ
מלאָ üהאט ֶ ְ פארוואס ֶדער ַ ְ ָ ַ ְָ דר'Łנען ַארõיס פäן ִדיחז"ל )פסחים דֶ ְ ְ ַ (.ֲַ
מלאü
וויàאלד ֶדער ַ ְ ָ
צוויי ָמאלְ ַ ִ , אברהם' ְ ֵַ ְָ ָ 'זריזין
éלל פäן ְ ִ ִ
àאקאנטן ְ ַ
ָïסäק ֶדעם ַ ַ ְ ְ
אברהם ֵגייט õŁיןגעהאט ַאז ַ ְ ָ ָ מõרא ֶ ַ ָהאט ָ Łטייט ִאין למצõת'ַ .אזõי אõיֵ ְ ü מקâימין ְ ִ ְ
ְִַ ִ
א .דער ב"ח )הגהות הב"ח פסחי ד (.לערנט אז די דרש וואס די גמרא לערנט ארויס די הלכה פו
'זריזי מקדימי למצות' איז פו די פסוק )יט כז( 'וישכ אברה בבוקר' וואס שטייט ביי די
פרשה פו סדו ;נאכדע וואס דער אייבערשטער האט איבערגעדרייט סדו ,איז אברה אבינו
אויפגעשטאנע גליי אינדערפרי ,או ער האט געזע ווי ס'איז גארנישט געבליב פו סדו ,או
ער האט זי מזרז געווע צו דאווענע .אזוי שטייט אוי אי ילקוט שמעוני )וירא רמז פו(.
ה לב שומע במצותיו חפ מאד
àאלד ֶווען ֶעס ִאיז
געווען אäן ַ ְמזרז ֶ ֶ
ִזיֵָ ְ ü מëילא ָהאט ֶער קינדָ ֵ ִ , Łחט'ן ֵזיין ִ ְָאט ָאט ֶ ְ ְ
גענäמען ְàרõיט אäן
געווארן ָטאגָ ,האט ֶער ֶ ֶ
ֶ ָ ְ צוויי ָמאל, נאמען ְ ֵ
איàערגע'חזר'ט ֵזיין ָ ֶ
Łנעל ִ ֶ ְ ֶ ַ ֶ ְ ְֶ
הגר אäן
געגעàן ַפאר ָ ָ
וואסער אäן ָדאס ֶ ֶ ְַ ֶ זיכערŁטערקער רäף ,צֶ ִ ä ָוואס ָדאס ִאיז ַא ְ ֶ ְ ֶ
פארŁיקט.
ִאיר ַ ְ ִ ְ איידער ֶערהערט ֵזיין קõל ָנאֶ ֵ ü מאכן ַאז ֶער ֶ ְַ ְ
ערקלערט ָדאסמדרְ ֶ ְ ְ ֶ Ł קינדִ .די ִ ְ ָŁחט ֵזיין ִ ְ ֶ ְ
לקראתם
ורץ ִ ְ ָ ָ
ַ ָָ ïŁאצירן
איינער ֵגייט ְ ַ ִ ְ מŁלֶ ,ווען ֵ ֶ ִמיט ַא ָ ָ
אנפאנג
ענין ָ ְ ַ ְטרעפן ִמיר ֶדעם ִ ְ ָ ַאזõי אõיְ ֶ ְ ü לאזט ֵזיין
אינמיטן ֶוועג ָ ְ
חבר אäן ִ ְ ִ ְ ִמיט ֵזיין ָ ֵ
זענען
געסט ֶ ֶ ïרŁהֶ ,ווען ִדי ֶ ְ ָָ ָ חבר ֵàיים רäפן ֵזיין ָ ֵ
חבר ִאים ָאֶ ,ïוועט ֶער ְ ֵָ
àאלד
אבינִ ,äאיז ֶער ַ ְ אברהם ָ ִ
אנגעקäמען צָ ָ ְ ַ ä
ֶ ָ ְֶ ווייזן ֶדער
עטליכע ָמאל ,צַ äארõיס ֵ ְ נאמען ֶ ְ ִ ֶ ָ ֶ
מקיים ֵזיין ִדי
איילעני Łצֵ ַ ְ ä געלאפן ִמיט ַאן ֵ ֶ ִ ֶ ָ ְ זייער
דארף ִאים ֵ ֶ צרַ üאז ֶער ַ ְ Łטארקער ְֶֹ ַ ְֶ
אõרחים'ַ ,אזõי ִווי ֶעס 'הכנסת ְ ִ מצוה פäן ַ ְ ָ ַ ִ ְָ מלאü
ִוויכטיגַ ,אזõי אõיָ üהאט ֶדער ַ ְ ָ ְִ
לקראתם
וçרץ ִ ְ ָ ָ וçרא ַ ָָ
Łטייט ִאין ָïסäק )יח ב( ַ ְַ ְ ֵ צוויי
נאמען ְ ֵ
אבינ'äס ָ ֶ אברהם ָ ִ רäפן ַ ְ ָ ָ
געדארפט ְ
ֶ ַ ְ ְ
געסט אäן צäגעלאפן צִ äדי ֶ ְŁנעל ֶ ָ ְ ֶער ִאיז ְ ֶ אלעס אברהם ָהאט ַ ֶ Łנעלֵ ,ווייל ַ ְ ָ ָ ָמאל אäן ְ ֶ
געצעלט ,אäןקäמען צֵ äזיין ֶ ֶ ְ געלאדנט צֶ ä ֵזיי ֶ ַ ְ ְ àזריזäת.געמאכט ִ ְ ִ
ֶ ַ ְ
סעäדה ַאזõי צäגעגרייט ַא ְ ָ àאלד ֶ ְ ֵ ֶער ָהאט ַ ְ
'וימהר'
Łטייט ִאין ָïסäק )יח ו( ַ ְ ַ ֵ ִווי ֶעס ְ ֵ געפינען ָנאַ üא ָïסäק ִדי ָוואִ üווי ִמיר ֶ ִ ֶ
האהלה.
אברהם ָ ֹ ֱ ַָ ְָ ָ אבינָ äהאט ִזיü אברהם ָ ִמ'זעט ַאז ַ ְ ָ ָ ְ ֶ
הõàרא.
מקיים ֵזיין ֶדעם ָרצõן ַ ֵ געאיילט צֵ ַ ְ äֶ ֵ ְ
אימערïנים ֶזעט ֶמען ַאז ֶווען ִ ֶ ַעל ָéל ָ ִ 'יŁמעאל' ֶווען ֶער ָהאט ïרŁה פäן ִ ְ ָ ֵ ֵàיי ִדי ָ ָ ָ
געלעגנהייט
געהאט ַא ֶ ֶ ְ ְ ֵ אברהם ָהאט ֶ ַ ַ ְָ ָ Łטייט יŁמעאל פäן ֵזיין ְŁטֵ ְ ,àä פארŁיקט ִ ְ ָ ֵ
ַ ְ ִ ְ
נחתŁאפן ַא ַ ַמצוה אäן ַ ְ מקיים ֵזיין ַא ִ ְ ָצֵ ַ ְ ä ààקר'
אברהם ַ ֹ ֶ 'וéŁçם ַ ְ ָ ָ
ִאין ָïסäק )כא יג( ַ ַ ְ ֵ
ניŁט
àאŁעפערָ ,האט ֶער ִ ְ פארן ַ ֶ ֶ רäח ַ ְ ַ אõיפגעŁטאנען
ְֶ ְ ַ ֶ ִאיז אבינä
ִָ אברהם
ַ ְָ ָ
àאלד ִאיז ֶער געווארט ֵקיין ִמינäטָ ,נאר ַ ְ ֶ ַ ְ וואסערגענäמען ְàרõיט אäן ַ ֶ אינדערפרי אäן ֶ ִֶ ְֶ ְ ְ ִ
מקיים ֵזיין ֶדעם צäגעלאפן ִמיט ַא ְ ִזריזäת צֵ ַ ְ ä
ֶ ָ ְ הגר אäן ִאיר געגעàן ַפאר ָ ָ אäן ָדאס ֶ ֶ ְ
געווען ֵקיין ִחäêק ניŁט ֶ ֶ הםֶ .עס ִאיז ִ ְ ָרצõן ַ ֵ ïסיקתא
Łיקט פäן ֵזיין הõיזֶ .דער ְ ִ ְ ָ פאר ִ ְ
ַ ְ
Łווער אנגעקäמען ְ ֶ
ֶ ֵàיי ִאים אõיֶ àעס ִאיז ָ ְ ֶ Łïט ִאין לערנט ַאזõי ְ ַ)זוטרתא בראשית כא יד( ֶ ְ ְ
אõרחים'
'הכנסת ְ ִ ïרŁה פäן ַ ְ ָ ַ ַאזõי ִווי ֵàיי ֶדער ָ ָ ָ áמראלערנט ִדי ְ ָ ָáמרא )פסחים דַ (.אז פäן ָדא ֶ ְ ְ ְ ָָ
אפäêיŁמעאל ,אäן ֲ ִ פארŁיקן ִ ְ ָ ֵ
אדער ֵàיים ַ ְ ִ ְ ֶָ למצõת' מקâימין ְ ִ ְ
'זריזין ַ ְ ִ ִ
ַארõיס ֶדעם ִâין פäן ְ ִ ִ
קיינמאל ָהאט קינדָ ְ ֵ , אייגן ִ ְ
Łחט'ן ַאן ֵ ְֵàיים ֶ ְ ְ געזאגט
אייàערŁטער ָהאט ֶ ָ ְ ִוויàאלד ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ ַ ְ
ôכף ֶגעטäן פארזõימטָ ,נאר ֵ ֶ ניŁט ַ ְ ְ ֶער ִזיְ ִ ü łרה אליָ ָ ý ôאמר ֵ ֶ אŁר ֹ ַ אברהם ֹéל ֲ ֶ ַפאר ַ ְ ָ ָ
געוואלט
àאŁעפער ָהאט ֶ ָ ְ ָדאס ָוואס ֶדער ַ ֶ ֶ łרה אימער ֵדיין ְפרõי ָ ָ àקõלָ ãוואס ִ ֶ Łמע ְ ָ ְ ַ
פäן ִאים. זאלסטִ äאיר הייסן צ äטäןְ ְ ָ , ֶוועט ִדיְ ֵ ü
קäמט אõיס ַאז ָדאס ָוואס ֶער ְ אõיסהערן,
ְֶ ְ
מיינט ַא ָ ִזריז
ָוואס ֵ ְ àאפעל געווען ַא ַ ֶ הגר ִאיז ֶ ֶ פארŁיקט ָ ָ
ָהאט ַ ְ ִ ְ
מתõàנן ֵזיין
אàיסל ִ ְ ֵ ֶעס ִאיז ְ ַ
éדאי ִזי üצְ ִ ַ ä געàרõיכט
פäן השי"ת ֵווייל ֶער ָהאט ֶ ְ ְ
ענין פäן
אריינקלערן ִאין ֶדעם ִ ְ ָ
אäן ַ ֵ ְ ְ ֶ ְ דערפאר ָהאט ֶער אõיסהערן ֵזיין ֵוויי ,àאäן ֶ ְ ַ ְֶ ְ
פרשת וירא לב שומע ו
מקיים ֶדעם
זענען ְ ַ ֵ
ָדאס טäן ,אäן ֶווען ִמיר ֶ ֶ חלק
גיàט ָדאס צ äצäם ֵ ֶ ְ ִזריזäתָ ,וואס ִ ְ
éביכõל ַזאט,
àאŁעפער ִ ְ ָ
ווערט ֶדער ַ ֶ ֶ מצוה ֶ ְ
ִ ְָ מאכט אõיס אõיֶ àמען הëצוה ,אäן ָוואס ַ ְ
ַ ִ ְָ
ווילן.
ערפילט ֵזיין ִ ְ
ַאה ֶמען ָהאט ֶ ְ ִ ְ Łנעל? אäן ָוואס ִאיז מצוה ְ ֶ
ֵגייט צ äצַ äא ִ ְ ָ
ניŁט ֵקיין
חíרõן פäן אõיֶ àמען ִאיז ִ ְ ֶדער ִ ָ
מענטָ Łהאט ַא קäמט אõיס ַאז ֶווען ַא ֶ ְ ְ ְ למעłה סõף ָéל סõףָ ִזריז ,אõיֶ àמען ִאיז ְ ַ ֲ ֶ
מקיים ֵזיין ֶדעם געלעגנהייט צֵ ַ ְ ä ֶ ֶ ְְֵ מצוה.
מקיים ִדי ִ ְ ָ
ְ ֵַ
הייסט ִאים אייàערשטער ֵ ְ הםֶ ,דער ֵ ֶ ְ ָרצõן ַ ֵ
אõיפïŁרינגן
ְ ְ ְִ ְְ דארף ֶערטäן ָדאס אäן ָדאסְ ַ , מבאר
רמח"ל )מסילת ישרים פרק ז( ִאיז ְ ָ ֵ ֶדער ַ ְ ַ
פלאם מצוה ִמיט ַא ְ ַ לõיפן צֶ äדעם ִ ְ ָ גלייְ ü אäן ְ ֵ מâה פäן ְ ִזריזäת ַאז ָדאס ִאיז ַאן ִדי ִ ָ
אצינד ַא"איָ üהאְ ִ ַ à טראכטן ִ פייער ,אäן ְ ַ ְ ְ ֵ ֶ אנדערִ Łווימâה ָוואס ִאיז ַ ְ ֶ ְ אייגנארטיגע ִ ָ
ֵ ְְְַ ִ ֶ
אייàערשטער אõיפגאàעֶ ,דער ֵ ֶ ְ ְַ ֶ געוואלדיגע
ֶ ַ ְִ ֶ àרענגט
אנדערע ִמõâת טõבõת ,אäן ֶער ְ ֶ ְ ְ ַ ְֶ ֶ
לאמיר ָדאס עïעס טäןִ ָ , געהייסן ֶ ֶ
ָהאט ִמיר ֶ ֵ ְ צוויימâה פäן ְ ִזריזäת ִאיז פäן ְ ֵ ַארõיס ַאז ִדי ִ ָ
אייàערŁטער
éדי ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ מקיים ֵזייןֵ ְ , Łנעל ְ ַ ֵ ְֶ מקייםהייסט ַאז ֶווען ֶמען ִאיז ְ ַ ֵ äïנקטןָ ,דאס ֵ ְ ְְ ְ
àאקäמען ָדאס ֶ Łנעלער ַ ָזאל õŁין ָוואס ְ ֶ ֶ מצוה
מאכט ָדאס ִדי ִ ְ ָ àזריזäתְ ַ , מצוה ִ ְ ִ ַא ִ ְ ָ
פארŁטענדליü
מëילא ִאיז ַ ְ ְ ֶ ְ ְ ִ ָוואס ֶער ֶàעט"ָ ֵ ִ . חäŁב'ער ,אäן Łענער אäן ֶמער ָ ֶ אõיסקäקן ֶ ְֶ ְ
àזריזäת, מצוה ִ ְ ִמקיים ַא ִ ְ ָ ַאז ֶווען ֶמען ִאיז ְ ַ ֵ ניŁט ֵקיין ָ ִזריזַ ,דאן חלילה אõיֶ àמען ִאיז ִ ְ ָ ִ ָ
צäגעלייגטע
עïעס ַא ֶ ֵ ְ ֶ ניŁט ֶ ֶ הייסט ָדאס ִ ְ ֵ ְ מצוהֶ .עס חלק פäן ֶדער ִ ְ ָ עיקר ֵ ֶ פעלט ֶדער ִ ָ ֶ ְ
ווערטמצוהָ ,נאר ָדאס ֶ ְ מעלה צֶ äדער ִ ְ ָ ֲַָ אדער מâה ָוואס ָ ֶ זייטיגע ִ ָ
ניŁט ִווי ַא ֵ ִ ֶ ִאיז ִ ְ
מצוהֶ ,דער חלק פäן ֶדער ִ ְ ָ פאקטיַ Łא ֵ ֶ ַ ְ ִ ניŁטָ ,נאר ָדאס אדער ִ ְ ָהאט ֶמען ֶעס ָיא ָ ֶ
פארŁענערטֶ ,עס ִאיז ווערט ַ ְ ֶ ֶ ְ מצוה ֶ ְגאנצע ִ ְ ַָ ְֶ מצוהֶ ,עס עצם ִ ְ ָ פארŁענערט ֶדער ֶ ֶ ַ ְ ֶ ֶ ְ
מחŁבה
געמאכט ִמיט ַ ֲ ָ ָ ווערט ֶ ַ ְ מצוה ָוואס ֶ ְ ַא ִ ְ ָ מצוה,עצם ִ ְ ָ õàיעט אõיף ִדי ֶ ֶ ֶ דערהייàט אäן
ֶ ְ ֵ ְ
ריכטיגן ִציל.
פייער ִמיט ִ ְ ִ ְ פלאם ֵ ֶ אäן ִמיט ַא ְ ַ מצוה
מעלהִ ,איז ֶדער ִ ְ ָ ניŁט ֶדער ַ ֲ ָ ָוואס ֶווען ִ ְ
Łוואכער .אõיף מקיים ִפיל ְ ַ ֶ ָוואס ֶמען ִאיז ְ ַ ֵ
מצוה
רען ִאין ַא ִ ְ ָ
ַא ְ ֶ פארŁטיין
ïŁראֶ üקען ֶמען ָדאס ַ ְ ְ ֵ אäנזערע ְ ְ ַ
ְֶ ֶ
אõיסגעŁמäעסט
ְֶ ְ ְ ְ ווערט אõיü נקäדה ֶ ְ ֶדער ְ ָ געàטזאלץ ָוואס ֶ ְ אדער ַ ְ 'סïייס' ָ ֶ ַאזõי ִווי ַא ְ ֵ
הôניא
àעל ַ ַ ְ ָספרים פäן ֶדער ַ ַ ִאין ִדי ְ ָ ִ עסןָ ,וואס טעם ִאין ִדי ֶ ְ געŁמאקע ַ ַ
אריין ַא ֶ ְ ַ ֶ ֵַ
אáרתאמרים )פרק כו( אäן ִאין ִ ֶ ֶ לäñטי ֲ ָ ִ
ִאין ִ ֵ 'סïייס' ָהאט ִדי סארט ְ ֵ פעלט ִדי ָ ְ אõיֶ àעס ֶ ְ
מâה מסàיר ַאז ִדי ִ ָ
קõד) Łפרק כא( ִווי ֶער ִאיז ַ ְ ִ ֶ טעם.
ניŁט ֵקיין ַ ַ עסן ִ ְ ְֶ
מצוה,
ôנאי ִאין ִדי ִ ְ ָפäן ְ ִזריזäת ִאיז ַאזõי ִווי ַא ְ ַ
àאדייט טäן ֶדעם ָרצõן השי"ת ,אäן מצוה ַ ֵ
ַא ִ ְ ָ מאכן
פארוואס ַ ְ
מסàירָ ְ ַ ,רמח"ל ִאיז ַ ְ ִֶדער ַ ְ ַ
לעכצן
ווארטן אäן ֶ ְ ְגאנצע ֵצייט ַ ְ ְ דארף ַא ַ ְ ֶֶמען ַ ְ אייàערŁטער
מצõת? ֵווייל ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ ִמיר ִ ְ
ֶווען ֶקען ֶמען õŁין טäן ֶדעם ָרצõן השי"ת, עיקר
מיינט ַאז ֶדער ִ ָ
געהייסן! ָדאס ֵ ְָהאט ֶ ֵ ְ
Łטייט ִאין ָïסäק )דברים ה א( ַאזõי ִווי ֶעס ְ ֵ מצõתִ ,איז ְàלõיז צä מקיים ֵזיין ִ ְ
סàה פäן ְ ַ ֵ ִָ
אïהיטן ִדיוועסט ָ ְ ִ ְ לעõłתם ֶ ְ Łäמרôם' ַ ֲ ָ ' ְ ְַ ֶ אייàערŁטער
הםֶ ,דער ֵ ֶ ְ ְ ֶ ערפילן ֶדעם ָרצõן ַ ֵ
ְֶ ִ ְ
'Łäמרôם' ִאיז אõיַ üא ָלõŁן פäן מצõתֶ ְ ַ ְ , ִ ְ מקיים ֵזיין ֶדער אäן
געהייסן צֵ ַ ְ ä
אäנז ֶ ֵ ְ ָהאט ְ
מצõת, מקיים ֵזיין ִדי ִ ְ
קענען ְ ַ ֵ
'ווארטן' צֶ ֶ ä
ַ ְ ְ זאלן
ווארט ַאז ִמיר ָ ְמצוה ,אäן ֶער ַ ְ ֶדער ִ ְ ָ
ז לב שומע במצותיו חפ מאד
אדõניו
האõהב ֶאת ֲ ָ éעבד ָ ֵ אייàערŁטער ְ ֶ ֶ
ֵ ֶ ְ ְ ֶ געפילניŁט ַארõיס ֵדיין ֶ ִ אäן אõי àדְ ֵ ä
ווייזט ִ ְ
לעõłת ְרצõנַ õאזõי ִווי ַא àעצמֲ ַ õ
äמזרז ְ ַ ְ
ְ ֵָ מצוה,
מקיים ֵזיין ַא ִ ְ ָ וועלן ְ ַ ֵ
חŁק צְ ֶ ä אäן ֵ ֶ
קנעכט ָוואס ָהאט ִליֵ àזיין ַהאר ,אäן ֶער ְֶ ְ ניŁטקימערט ִזיְ ִ üפארŁלעפסט ִדי üאäן דְ ֶ ִ ä ַ ְ ְ ֶ ְְ
àאפעל פäן ֵזיין
פאלגן ִדי ַ ֶ
יאגט ִזי üצ äצְ ְ ָ ä ָ ְ פייער ֵàיי
ניŁט ֵקיין ֵ ֶ קאכט ִ ְ
דערמיטֶ ,עס ָ ְ ֶ ְ ִ
הàית.
àעל ַ ַ ִ ַַ מקיים ֵזיין
הארץ ַאז ִאיִ üוויל õŁין ְ ַ ֵ ִדיר ִאין ַ ְ
àיסטאפֶ äêווען דְ ִ ä הõàראַ ,דאן ֲ ִ
ֶדעם ָרצõן ַ ֵ
רצנ
לעת ְ ְרחמיו ַ ֲ
ְוכבָ ֲ ַ
ַָ מצוה
אàער ַא ִ ְ ָ מצוהִ ,איז ָדאס ָ ֶ מקיים ִדי ִ ְ ְָ ֵַ
לם'
'לבב ָ ֵ
ְ ֵָ נŁמה אäן פעלט ִדי ְ ָ ָ לעכערֶ ,עס ֶ ְ אסאֶ ֶ ü ִמיט ַ ַ
העקדה
נíיõן ָ ֲ ֵ ָ
געווען ֶדער ִ ָ אäן ָדאס ִאיז ֶ ֶ וועלן
מצוה ,צְ ֶ ä טעם פäן ֶדער ִ ְ ָ עיקר ַ ַ ֶדער ִ ָ
אייàערŁטער ָהאט
ִמיט ָוואס ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ יתàרŁְ üמ.õ להõàרא ִ ְ ָ ַ
רäח ְ ַ ֵ
נחת ַ מאכן ַא ַ ַ
ַ ְ
אבינֶ ,äדער ִרõàנŁֶ õל אברהם ָ ִ
געïרäאווט ַ ְ ָ ָ
ֶ ְ ְ אבינäאברהם ָ ִ
Łרייàט ַ ְ ָ ָ הôניא ְ ֵ ְàעל ַ ַ ְ ָ ֶדער ַ ַ
געוואלט ֶזען אõיֶ àער ֶוועט עõלם ָהאט ֶ ָ ְ ָ נפלאה,
àזריזäת ִ ְ ָ ָ עłה ֹזאת ִ ְ ִ ע"ה ָ ָ
àזריזäת ָוואסעקדה ִ ְ ִ
נעמען ֵזיין זäן צäם ֲ ֵ ָ ֶ ֶ למêאõת ְרצõן קõנõ וחפצְ ַ ְ õłמחתְ ֶ ְ õ להראõת ִ ְ ָ ְ ְַ
חŁק.
àרען אäן ִמיט ַא ֵ ֶ מיינט ִמיט ַא ְ ֶ
ָדאס ֵ ְ אבינäאברהם ָ ִליõצרָ ָ ְ ַ õ רäח ְ ְ נחת ַ ולעõłת ַ ַ ְ ֲַ
עקדה
יצחק צäם ֲ ֵ ָ גענäמען ֵזיין זäן ִ ְ ָ ָהאט ֶ ֶ
àרענגט פäןממäאל )שנת תער"ב( ְ ֶ ְ ְ ֶדער ֵŁם ִ ְ ֵ
àאפעל פäן ֶדער אינדערפריֵ ,ווייל ַא ַ ֶàאלד ִ ְ ֶ ְ ְ ִַ ְ
זצ"ל ַאז נזר ַ ַ אבני ֵ ֶ
טאטע ֶדער ַ ְ ֵ ֵזיין ַ ֶ
געמיינט ֵàיי ִאים ַא אייàערŁטער ָהאט ֶ ֵ ְ ֵ ֶ ְ ְ ֶ
געווען: עקדה ִאיז ֶ ֶ נíיõן פäן ִדי ֲ ֵ ָ עיקר ִ ָ ֶדער ִ ָ
àרען ָוואס ֶמען קאכעדיגע ְ ֶ
פייער אäן ָ ֶ ִ ֶ פלאם ֵ ֶ ְַ
געïŁירט ִווי ֶער ניŁט ֶ ְ ִ ְ אברהם ָהאט ָדאס ִ ְ ַ ְָ ָ
éדי צä ערפילן ְ ֵ
Łנעלער צְ ִ ְ ֶ ä דארף ֶזען ָוואס ְ ֶ ֶ ַ ְ
ניŁט ֵקיין 'מäז' ָדאס טäן ,אäן ַאז ֶער ָהאט ִ ְ
מקיים
זענען ְ ַ ֵàאŁעפער ַאז ִמיר ֶ ֶ פארן ַ ֶ ֶ ווייזן ַ ְ
ֵ ְ
אõיסוואל ֵווייל אõיֶ àדער ְַ אנדערע
ַ ְֶ ֶ
ווילן.
ֵזיין ִ ְ
הייסט ִאים ָדאס צ äטäן מäז אייàערŁטער ֵ ְ
ֵ ֶ ְ ְ ֶ
וואלט ָדאס אàער ֶער ָ ְ ֶער ָדאס טäןֶ ָ , אהבתי
חלת ַ ֲ ָ ֶ
נפי ַ
ְַ ִ
חŁק אäן ָאן ֵקיין געקענט טäן ָאן ֵקיין ֵ ֶ ֶ ֶ ְ
)שנת תרעא ד"ה ענין( ֶדער ֵŁם ִ ְ ֵ
ממäאל
יצחק
חז"ל ַאז ִ ְ ָ פäנעם ֲ ַ àרענגט ֶ געפילֶ ,ער ְ ֶ ְ ְ ֶ ִ
אברהם
Łרייàט ַאז ִמיט ֶדעם ָוואס ַ ְ ָ ָ
ְֵ ְ
מצות ִ'äàéד ָאב' ִמיט געווען ִ ְ ַ מקיים ֶ ֶ ָהאט ְ ַ ֵ
עקדה
געגאנגען צäם ֲ ֵ ָ
אבינ äע"ה ִאיז ֶ ַ ְ ֶ ִָ
געגאנגען ִמיט ֶדעם ָוואס ֶער ִאיז ִמיט ֶ ַ ְ ֶ
àאווייז ַאז ֶער
צייכן אäן ַא ַ ֵ
àזריזäתִ ,איז ַא ֵ ְ
ִ ְִ
נזר
אבני ֵ ֶ
פרעגט ֶדער ַ ְ ֵ עקדהְ ֶ ְ , אברהם צäם ֲ ֵ ָ ַ ְָ ָ
ליŁàאפט ִמיט
חŁק אäן ַא ִ ְ ַ ְ געהאט ַא ֵ ֶָהאט ֶ ַ
חז"ל ַאז ָדאס ִאיז ִäàéד ָאב, זאגן ֲ ַ
פארוואס ָ ְ ַ ְָ
קענען
äŁôקה צֶ ֶ äאõיסערגעווענליכער ְ ָ
ֶ ְֶ ֶ ְִ ֶ ַאן
àאפעל פäן ֶדער געווען ַא ַ ֶ ָדאס ִאיז ָדאֶ ֶ ü
מקיים ֵזיין ֶדעם ָרצõן ה'.
ְ ֵַ
געדארפט
אייàערŁטער ָוואס ֶער ָהאט ֶ ַ ְ ְ ֵ ֶ ְ ְ ֶ
פäנעם נזר ַאז ֶ אבני ֵ ֶ
ערקלערט ֶדער ַ ְ ֵ פאלגן? ֶ ְ ְ ֶ ְ ָ ְְ צâיקים )שער
אõרחõת ַ ִ ִ ַאזõי אõיֵ ְ ü
Łטייט ִאין ְ
לייכטערהייט
וואלט ֶער ִזיֵ ְ ֶ ְ ֵ ü הם ָ ְ ִצääי ַ ֵ àזריזäת,
מעłיו ִ ְ ִ
Łעłõה ַ ֲ ָäמי ֶ ֶ הזריזות( ִ
געקענט
וואלט ֶ ֶ ְ דרייעןֶ ,ער ָ ְ געקענט ַארõיס ְ ֵ ֶ ֶ ֶ ְ àזה
àזריזäתֶ ָ ,מצוה ִ ְ ִ
מקיים ַא ִ ְ ָ
ֶווער ֶעס ִאיז ְ ַ ֵ
ניŁט אייàערŁטער ָהאט ִ ְ זאגןֶ ,דער ֵ ֶ ְ ְ ֶ ָ ְ õàראִ ,õמיט אõהב ֶאת ְ áדõלה ֶŁהäא ֵהõכחה ְ ָ
ָָ
עקדהֶ ,דער יצחק צֵ äגיין צäם ֲ ֵ ָ àאפõילן ִ ְ ָ
ְ ַ ווייזט ֶער ַאז ֶער ָהאט ִליֶ àדער ֶדעם ֵ ְ
פרשת וירא לב שומע ח
מקריב ֵזיין ֵזיין זäןַ ,דאן ֶוועט ֶער ֵזיין יעצט ַ ְ ִ
ֶ ְ אברהם ,אäןגעווען ָנאר ַפאר ַ ְ ָ ָ àאפעל ִאיז ֶ ֶ ַ ֶ
גאנצע õâר ,אäן äלקלס ַפאר ֵזיין ַ ְ ֶ ללעג ְ ֶ ֶ ְ ַַ געŁטעלט אäן
קעגן ֶ ְ ֶ ְ וואלט ִזיְ ֶ üיצחק ָ ְאõיָ ְ ִ à
זאכן ָוואס
אלע ַ ְאïלאכן פäן ַ ֶוועלן ָ ְ ַ ְ
מענטŁן ֶ ְֶ ְְ ְ "איִ üוויל ִזיü פאטער ִ געזאגט ַפאר ֵזיין ָ ֶ ֶ ָ ְ
אõיסלערנען ,אäן
ְֶ ְֶ Łטענדיג
פלעגט ְ ֶ ְ ִ
אברהם ְ ֶ ְ ַ ְָ ָ אברהם
וואלט ַ ְ ָ ָŁחט'ן" ַדאן ָ ְ לאזן ֶ ְ ְ
ניŁט ָ ְ ִ ְ
קלאַ ïפאר ִדי Łרעקליכע ְ ַ
ָדאס ֶוועט ֵזיין ַא ְ ֶ ְ ִ ֶ יצחקֵ ,וויילווינגען ִ ְ ָ
געווען ָïטäר פäן צְ äצ ִ ְ ֶ ֶ ֶ
אבינָ äהאט אברהם ָ ִ
àאוועגäנג ָוואס ַ ְ ָ ָ
ְ גאנצע ַ ֶ ַ ְֶ מקיים
ניŁט ְ ַ ֵאõנס ֶער ֶקען ִ ְ ֶער ִאיז ָדאַ üאן ֵ
אינעםאמäנה ִ ֶ
רäח פäן ֱ ָ געàאקןֶ ,דער ַאריין ֶ ַ ְ ֵַ אברהם ָהאט אàער ַ ְ ָ ָ הםֶ ָ ,ֵזיין ֶדעם ִצääי ַ ֵ
àאŁעפער.
איינציגער ַ ֶ ֶ ֵאיין ֵ ְ ִ ֶ Łïעטלעü
ôרäצים אäן ְ ֶ ְ ֶ געזäכט ֵקיין ֵ ִ
ניŁט ֶ ְ ִ ְ
דרייען
געוואלט ַארõיס ְ ֵ ֶ ניŁט ֶ ָ ְ ֶער ָהאט ִזיְ ִ ü
פארקäקט אõיף
ניŁט ָנאר ַ ְ ְ אברהם ָהאט ִ ְ ַ ְָ ָ געוואäסט
ְ הםֶ ,ער ָהאט ֶ פäן ֶדעם ָרצõן ַ ֵ
מענטŁען
חõàŁנõת ָוואס ֶ ְ ְ ֶ אלע ֶ ְ ֶַ אייàערŁטער אäן ָדאס ַאז ָדאס ִוויל ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ
טראכטןָ ,נאר ָדאס ָהאט ִאים וועלן ְ ַ ְ ְ
ֶ ְ àרען אäן גרעסטן ְ ֶ
מיטן ְ ֶ ְ ְ ָהאט ֶער ֶגעטäן ִ ְ
געàאדערט אäן ֶעס ָהאט גארניŁט ֶ ַ ֶ ְ ָ ְִ ְ חŁק. פילסטן ֵ ֶ
ִ ְְ ְ
חŁק ,אäן צäגענäמען פäן ֵזיין ֵ ֶ ֶ ֶ גארניŁט
ָ ְִ ְ געקענט
אבינְ ֶ ֶ ä אברהם ָ ִאäן ַאזõי אõיָ üהאט ַ ְ ָ ָ
גלייü
àרעןָ ,נאר ְ ֵ אïגעŁטעלט פäן ֵזיין ְ ֶ
ניŁט ָ ְ ְ ְ ֶ ְ ִ ְ ניŁטסàה ִ ְ Łטארקע ִ ָזייער ַא ְ ַ ְ ֶ האàן ֵ ֶ ָ ְ
געלאפן
געטאגט ִאיז ֶער ֶ ָ ְ ֶווען ֶעס ָהאט ֶ ָ ְ אבינäאברהם ָ ִ
יצחקֵ ,ווייל ַ ְ ָ ָ מקריב צֵ äזיין ִ ְ ָ ְִַ
מקיים
àרען ְ ַ ֵקאכ'דיגע ְ ֶ
àזריזäת אäן ִמיט ַא ָ ְ ִ ֶ ִ ְִ אמäנה ִאין ֶדעם פארïŁרייט ִדי ֱ ָ ָוואס ָהאט ַ ְ ְ ְ ֵ
וויàאלד ֶער ָהאט הõàראְ ַ ִ , ֵזיין ֶדעם ָרצõן ַ ֵ Łטענדיג
àאŁעפערֶ ,ער ָהאט ְ ֶ ְ ִ איינציגן ַ ֶ ֵֶ ְִ ְ
אייגענע ָרצõן,
פארמאגט ֵקיין ֵ ֶ ֶ ניŁט ַ ְ ָ ְ àכלל ִ ְ
ְִַ זרה, עבõדה ָ ָ
עõבדי ֲ ָ אלע ְ ֵ אïגעלאכט פäן ִדי ַ ֶ
ָ ְֶ ַ ְ
ïנçה ָוואס ַא יעדע ְ ִ ָ אõיסגעריסן ֶ ֶ
ְֶ ִ ְ ֶער ָהאט טõיזענטער
אõיפגעקלערט ַפאר ֶ ְ ֶ ְֶ ְ ֶ ְ אäן ֶער ָהאט
האàן ,אäן ֶער ָהאט מענטֶ Łקען ָנאר ָ ְ ֶ ְְ ניŁט ֵזיין ַאז ֶעס ָזאל מענטŁן ַאז ֶעס ֶקען ִ ְ ֶ ְְ ְ
àאŁעפער ,אõיà
פאר'ן ַ ֶ ֶ אינגאנצן ַ ְ
געלעàט ִ ְ ַ ְ ְ
ֶ ֶ ְ מקריבמענטָ Łזאל ַ ְ ִ מצוה ַאז ַא ֶ ְ ְ אזא ִ ְ ָ ֵזיין ַ ַ
עïעס ִאיז ִדי ָרצõן פארŁטאנען ַאז ֶ ֶ
ֶער ָהאט ַ ְ ְ ַ ֶ Łטייגער פäןדי ְ ֵ ֶ מענטִ ,Ł אנדערער ֶ ְ ְ
ֵזיין ַאן ַ ְ ֶ ֶ
אנדערע
געווען ֵקיין äŁם ַ ְ ֶ ֶ ניŁט ֶ ֶ ה'ַ ,דאן ִאיז ִ ְ געוועןַ ,אז ֵזיי זרה ִאיז ֶ ֶ עבõדה ָָ
עõבדי ֲ ָ ְֵ ִדי
ָרצõן ָוואס ֶדער ָרצõן ה' ָהאט ִזיְ ְ ַ ֶ ü
געדארפט קינדער צäם זייער ִ ְ ֶ מקריב ֵזיין ֵ ֶ פלעגן ַ ְ ִ
ְֶ ְ
דערמיט! ב
פארמעסטן ֶ ְ ִ
ַ ְ ֶ ְ ְ אבינֶ äוועט אברהם ָ ִגעטŁקע אäן אõיָ ָ ְ ַ à ֶ ְ ְֶ
ב .דער ראגאטשאווער גאו זצ"ל האט פארציילט א געשיכטע ביי הספד אויפ' גאו דער
'אור שמח' זצ"ל )ביידע האב געדינט ברבנות אי די שטאט דווינסק ,דער ראגאטשאווער פאר דער חסידישע
עול ,או דער אור שמח פאר די בני אשכנז( ,איינמאל האט א אידענע אי דווינסק איבערגעלאזט איר
קליי קינד אינדערהיי אליי ,בשעת זי איז ארויסגעגאנגע אוי א מינוט עפעס בעט פו איר
כינה ,ווע די מאמע איז צוריקגעקומע צו איר שטוב ,האט זי מיט א איבערראשענדע שרעק ְֵָ
געזע ווי די הייצונג ביי טיר האט זי צופלאקערט ,או א גרויסע פייער ברענט ביי שוועל
פונע טיר וואס דאס פארשטעלט די אריינגאנג צו הויז ,או עס דראעט צו פארברענט ווער
רחמנא לצל די גאנצע שטוב צוזאמע מיט איר קינד וואס געפינט זי דארט .אי איר קלע
ט לב שומע במצותיו חפ מאד
דערין .דä
גליי üצ äטäן ֶ ִ ïŁעטערָ ,זע ְ ֵ
אõיף ְ ֶ ֶ התמהמהי
ולא ִ ְ ַ ְ ָ ְ ִ
חי ְ ֹ
ַ ְ ִ
לערנען,
אדער ֶ ְ ֶ דאווענען ָ ֶ
דארפסט ֵגיין ַ ֶ ֶ ַ ְ ְְ חלילה
ניŁט ָ ִ ָ יאגעניְ ִ !Ł
ניŁט ָ ֶ ִ זריזäת ֵ ְ
מיינט ִ ְ ְִ
אריין
גלייֵ ַ üניŁט ָאָ ,ïנאר לõיף ְ ֵ ְŁטֶ ïäעס ִ ְ צוויי אäן איינס ְ ֵמצõתְ ֵ , מ'כאïט ִ ְ
ַאז ְ ַ ְ
אריין
דאווענעןֵ ,גיי ַ ֵ
ִאין ביהמ"ד אäן ִזיץ ִדיֶ ֶ ַ ü פארטיגֵ ,ניין אïאר ִמינäט ִאיז ֶמען ַ ְ ִ ָנאָ ַ ü
àאלד אõיף ַא עפן ַ ְ הëדר Łאäן ֶ ְ ִאין ֵàית ַ ִ ְ ָ מצוה ְàרõיֶ üמען ניŁטַ ,א ִ ְ ָ אõיסדריקליְ ִ ü
ְְִ ְ ִ
אàערïŁעטערֶ ָ , ניŁט אõיף ְ ֶ ֶ ווארט ִ ְספרְ ַ , ֵֶ הâעתִ ,מיט ַא מקיים ֵזיין ִמיט ַא ִיäב ַ ַ ַ ְ ֵַ
אדער ָדאס דאווענען ָ ֶ
אלייןֶ ,דער ַ ֶ ֶ מצוה ַ ֵ
ֶדער ִ ְ ָ ריכטיגע
רäהיגקייט ,אäן ִמיט ַא ִ ְ ִ ֶ גענצליכער ִ ְ ֵ
ֶ ְְ ִ ֶ
געכאïט.
Łנעל ֶ ַ ְ ניŁט ֵזיין ְ ֶ
לערנען ָזאל ִ ְֶ ְֶ אõפן אäן ֶדער מיינט ֶדער ְ הכנהָ ,נאר ְ ִזריזäת ֵ ְ ֲ ָָ
Łטייגער
וועלכער ְ ֵ ֶ מצוהִ ,מיט ֶ ְ ֶ צäגאנג צַ äא ִ ְ ָ
ַ ְ
ערקלערט
לדוד )הגדה של פסח( ֶ ְ ְ ֶ ְ ֶדער ֶ ֶ
קרן ְ ָ ִ מצוה.
גרייט ִזי üאäן ֶמען ֵגייט צַ äא ִ ְ ָ ֶמען ְ ֵ
זאגט
מŁנה )ברכות לְ ָ (: ָדאס ָוואס ִדי ִ ְ ָ פארזõימט ִזי üאäן ֶמען ניŁט ַאז ֶמען ַ ְ ְ ִ ְ
פארזõימט
האàן ִזיְ ְ ַ ü הראõŁנים ָ ְ
ִ חסידים ָ ִ
ַאז ֲ ִ ִ àאלד ֶווען ïŁעטערָ ,נאר ַ ְ Łטïäט ָא ïאõיף ְ ֶ ֶ ְ ְ
ניŁטמיינט ִ ְ
דאווענעןְ ֵ ,
פאר'ן ַ ֶ ֶ Łעה ֵצייט ַ ְ ַא ָ ָ לõיפט ֶמען צֶ äדער ְ מצוה,
מקיים ֵזיין ַא ִ ְ ָ ְ ֵַ
געהאט ֶדער ניŁט ֶ ַ האàן ִ ְ
זאגן ַאז ֵזיי ָ ְ צְ ָ ä àרען ,אäן מצוה ִמיט ַא ָקא üאäן ִמיט ַא ְ ֶ ִ ְָ
יעדער למצõת' ֶ ֶמקâימין ְ ִ ְ
'זריזין ַ ְ ִ ִ
מעלה פäן ְ ִ ִ ֲַָ געלעגנהייט
פריידט ִזיַ üאז ֶמען ָהאט ַא ֶ ֶ ְ ְ ֵ ֶמען ְ ֵ ְ
סôםניŁט ְ ַ האàן ִ ְ
פארŁטייט ַאז ֵזיי ָ ְâעת ַ ְ ְ ֵ ַàר ַ ַ מצוה.
מקיים ֵזיין ַא ִ ְ ָ
צֵ ַ ְ ä
חלק פäן ֶדער געקלאצטָ ,נאר ָדאס ִאיז ַא ֵ ֶ ֶ ְ ָ ְ
לëקõם צְ ַ ä
מאכן לàם ַ ָ çŁכäנֶ äאת ִ ָ
éדי ֶ ְ ַ ְ
ôפêהֵ ְ ,
ְ ִָ מצõת,
ôרי"ג ִ ְ
אלע ַ ְ ַ אäן ָדאס ִאיז ֵ ַ
נõגע ֵàיי ַ ֶ
וועמען
אריינטראכטן צֶ ֶ ä
הכנהְ ְ ַ ְ ְ ֵ ַ , ריכטיגע ֲ ָ ָ
ַא ִ ְ ִ ֶ געקäמען ַא
ֶ אäנטער ֶ
ְֶ ֶעס ִאיז ִדיü
זכçה
וואספארא ְ ִ ָ
דאווענעןַ ַ ְ ָ , Łטעלט ִזיֶ ֶ ַ ü ֶמען ְ ֶ ְ העלפן ַא ִאיד ,צ äטäן
געלעגנהייט צַ äארõיס ֶ ְ ְ
ֶ ֶ ְְֵ
אõיàערŁטער
ֶ ְ ְ ֶ מיטן
רעדן ִ ְ ֶמען ָהאט צְ ֶ ä ניŁט ָאïצווייטערֵ ,לייג ֶעס ִ ְ
חסד ִמיט ַא ְ ֵ ֶ
ַא ֶ ֶ
איז די פרוי צוגעגאנגע צו די זייטיגע פענסטער וואס איז געווע פארמאכט מיט שווערע
גראטערס ,או זי האט אויסגעריס די שטארקע אייזענער גראטער'ס בלויז מיט אירע צוויי
הענט ,וואס אי אלגעמיי זענע די גראעטער'ס געווע גענוג שטארק צוריקצוהאלט
אומגעוואונטשענע געסט ,או זי האט באוויז צו ראטעווע איר קינד ,א דאנק דער גרויסע
תשוקה או רצו וואס זי האט געהאט צו ראטעווע איר קינד.
דער ראגאטאשאווער גאו האט אויסגעפירט ,אז די עבודת ה' פונע' אור שמח' איז שטענדיג
געווע אוי אזא מדריגה ,ער האט שטענדיג געדינט דע באשעפער מיט אזא געוואלדיגע
תשוקה או דראנג ,עד כדי כ אז ער האט געקענט דינע דע באשעפער מיט א העכערע
מדריגה פו מסירות נפש ,למעלה מדר הטבע.
עס איז באקאנט א א צאל ענליכע עפיזאד ,ווי אזוי איד האב זי געראטעוועט ביי קריג,
דורכ' באווייז צו טוע זאכ וואס זענע ממש אוממעגלי צו טוע ,ווייל ווע א מענטש וויל
באמת ,קע ער באווייז זי אנצושטרענגע או צו דערגרייכ זאכ וואס מע קע נישט אויספיר
אונטער געווענליכע אומשטענד.
פרשת וירא לב שומע י
מענטŁען ִמיט
זענען ָדאֶ ְ ְ ֶ ü אàער ֱהיõת ִמיר ֶ ֶ ֶָ זריזין
âàרâְ üרִ ִ ְ Łä טייטֶ ֶ ַ Ł
אלייןֶ .ער ַ ְ ְ ְ ֵַ
דערגרייכן
ניŁט ֶ ְ ְ ֵ ְ קענען ִמיר ִ ְ äáפיםֶ ֶ , ִ àזריזäת,פירן ִזי üאõיף ִ ְ ִ מענטŁען ָוואס ִ ְ ֶ ְְ ֶ
àאŁעפער ִוויל פäן
Łלמõת ָוואס ֶדער ַ ֶ ֶ צäם ְ ֵ גרייטן ִזיָ üאן
הקâמõת ֵזיי ְ ֵ ְ מקâימין ַ ְ
מאכן ַ ְ ָ ְִַ ִ
דארפן
ווילןָ ,נאר ִמיר ַ ְ ְ דäרְ ִ ü אäנז ְàלõיז ְ ְ למצõת ִמיט ַא ִיäב éדבעי ְ ִ ְ
הכנה ִ ְ ָ ֵ
ִמיט ַא ֲ ָ ָ
דäרֶ üדעם מצוהָ ,וואס ְ פאקטי Łטäן ִדי ִ ְ ָ ַ ְ ִ הâעת.
ַַ ַ
ווייזט ֶמען ִמיט
מצות ה'ְ ֵ , מקיים ִ ְ ַמ'איז ְ ַ ֵ
ָוואס ְ ִ
זאגן ַאז ֶמען ֶזעט âàרַ üצחäת ֶקען ֶמען ָ ְ ֶֶַ
מיט'ן
ֶדעם ַאז ֶמען ִוויל טäן ֶדעם ָרצõן ה'ְ ִ ,
כאטָ Łוואס אבינַ äאז ָ ְ אברהם ָ ִ
ֵàיי ַ ְ ָ ָ
àרענגט ֶמען ַארõיס ִדימצוה ְ ֶ ְ ְ מקיים ֵזיין ַא ִ ְ ָ
ְ ֵַ
געלאפן ִמיט ַאן
אינדערפרי ֶ ָ ְ
גלייִ ְ ְ ֶ ְ ִ üֶער ִאיז ְ ֵ
לעכטצען אäן
געפילן ַאז ִמיר ֶ ְ ְ ֶ אינערליכער ֶ ִ ְ
ִ ֶ ְ ִ ֶ
יצחק,
Łחט'ן ֵזיין זäן ִ ְ ָ
איילעני Łצֵ äגיין ֶ ְ ְ ֵ ֶ ִ
אלעס ָוואס ֶדער מקיים ֵזיין ַ ֶ ווילן ְ ַ ֵ
ִמיר ִ ְ
הâעת,געהאט ַא ִיäב ַ ַ ַ ָדאָ üהאט ֶער ֶ ַ
אäנז.
פאדערט פäן ְ àאŁעפער ָ ֶ ְ ַ ֶ ֶ
éדי צֵ äזיין געŁלאפן ְ ֵ
àיינאכט ִאיז ֶער ֶ ְ ָ ְ ֵ ַ ְ
חז"ל ְ ָ
)àרכõת ו .קידושין אäנז ֲ ַ
זאגן ְ
ָ ְ דעריàער
ֶ ִ ֶ מקיים ֵזיין ִדי
קענען ְ ַ ֵ
אõיסגערäהט אäן צֶ ֶ ä
ְֶ ְ
אדם חŁב ָ ָ אŁי ָ ַ אמר ַרב ַ ִ מַ ָ (. קלארקייטַ ,אזõי ִווי ֶעס מצõת ִמיט ַא ְ ָ ְ ֵ ִ ְ
עłא ãאõיֶ àמען ולא ֲ ָ ָ ונאנס ְ ֹ
מצוה ְ ֶ ֱ ַ
לעõłת ִ ְ ָ ֲַ ààקר,
אברהם ַ ֹ ֶ
'וéŁçם' ַ ְ ָ ָ
Łטייט ִאין ָïסäק ַ ַ ְ ֵ ְ ֵ
מצוה ,אäן ֶמען מקיים ֵזיין ַא ִ ְ ָ געוואלט ְ ַ ֵ
ָהאט ֶ ָ ְ Łלאף. אõיפגעŁטאנען פäן ֵזיין ְ ָ
ְֶ ְ ַ ֶ ֶער ִאיז
הéתäב עליו ַ ָ מעלה ָ ָ געקענטֶ ֲ ַ , ניŁט ֶ ֶ ְ ָהאט ִ ְ
éאäê גערעכנט ְ ִ
ווערט ָדאס ֶ ֶ ְ ְ עłאְ ֶ ã éאָ ָ ֲ äê ְִ מצוה
דארט צַ א ִ ְ ָ
ָ ְ ְ
אפäê מצוה ֲ ִ געווען ֶדער ִ ְ ָ מקיים ֶ ֶ ֶמען ָהאט ְ ַ ֵ מêיזענסק זי"ע )נועם
אלימלְ ְ ֶ ִ ִ ü
רàי ר' ֱ ִ ֶ ֶ
ַ ִ ֶדער
וויàאלד
ניŁט ֶגעטäןְ ַ ִ , àפעל ִ ְ ֶמען ָהאט ֶעס ְ ֹ ַ Łמäעסט
אלימלך ד"ה ויאמר הנה האש( ְ ְ ְ
פארוואס ֶדער ִרõàנŁֶ õל סàה ַ ְ ָ עיקר ִ ָ ֶדער ִ ָ àאדייט;
הם' ַ ֵ ענין ָוואס ָ'רצõן ַ ֵ אõיס ֶדער ִ ְ ַ
יłראל צ äטäן éלל ִ ְ ָ ֵ פאדערט פäן ְ ַ עõלם ָ ֶ ְ ָ עיקר ָוואס ֶדער ִרõàנŁֶ õל Łרייàט ֶדער ִ ָ ֶער ְ ֵ ְ
מקיים ֵזיין צäליֶ àדער ָרצõן צֵ ַ ְ ä מצõתִ ,איז ִ ִ ְ זיינע
מקיים ֵ ֶ זאלן ְ ַ ֵאäנז ָ ְ ְ ווארט ַאז עõלם ַ ְ ָ
טאקעàאפעל ,אäן ַ ֶ àאŁעפער'ס ַ ֶ ֶדעם ַ ֶ ֶ ְ ווילן צä
הõôŁקקäת אäן ִ ְ מצõת ִאיזָ :רצõןְ ְ ִ . ִ ְ
מצוה ָאן מקיים ַא ִ ְ ָ דערפאר ֶווען ֶמען ִאיז ְ ַ ֵ ֶ ְ ַ יתàרü
צר üלַ ָ ְ ִ õ מצוה! ֵאין ֶֹ מקיים ֵזיין ַא ִ ְ ָ ְ ֵַ
רעכענן ָדאס הõôŁקקäתְ ֶ ֶ , געפילן פäן ִ ְ ְ ֵקיין ֶ ִ ְ ניŁט
דארף ִ ְ àאŁעפער ַ ְ הëצõת ֶדער ַ ֶ ֶ עçłת ַ ִ ְ
ֲִַ
ניŁט éאֶ äêמען ָהאט ִ ְ חז"ל )תיקוני זוהר כהִ ְ (: ֲַ Łעñר ָרצõן זעלàסטַ ִ ֶ ,מצוה ֶ ְ ְ ְ עצם ִ ְ ָ ֶדער ֶ ֶ
Łàלמäת .ג מצוה ִ ְ ֵ געווען ִדי ִ ְ ָ מקיים ֶ ֶ ְ ֵַ מלא
לאדם ָרצõן ָ ֵ çŁהיה ְ ָ ָ
יתàר üהäא ֶ ִ ְ ֶ הõàרא ִ ְ ָ ַ
ַ ֵ
הõàרא ִאיז ַאז ַא עיקר ָרצõן ַ ֵ וŁלם ֶדער ִ ָ ְָ ֵ
קäמט
ְ העõלם ִאיזֶ ,ווען ֶעס
סדר ָ ָ ֵֶ ֶדער מצות
מקיים ֵזיין ִדי ִ ְ ַ וועלן ְ ַ ֵ
מענטָ Łזאל ֶ ְ ֶ ְְ
ערŁט ִאיז ָדא
מצוה ,צäם ֶ ְ ְ
אäנטער ַא ִ ְ ָ
ְֶ גאנצע ָרצõן.
יתàרִ üמיט ַא ַ ְ ֶ הם ִ ְ ָ ַ ֵַ
ג .דער חת סופר )פרשת ראה שנת תקי" (שרייבט גאר א שארפער לשו אוי די וואס זענע
מקיי מצות הש יתבר בלויז ווייל מ'דאר דאס "פטר' ,"ער זאגט אויב די מצוה קומט
א שווער ווי א עול פאר די מענטש ,אע"פ שעובד ה' היו ,אפילו ער איז מקיי אלע מצות
או ער דינט דע באשעפער ,מכל מקו כיו שהמצות עליו לעול ולמשא ,אבער וויבאלד די
יא לב שומע במצותיו חפ מאד
אברהם ָהאט ֵזיי עסן ַ ְ ָ ָ וויפיל ֶ ְ ָוואס אäן ִ ִ מקיים ֵזיין ִדי פלאם צֵ ַ ְ ä àרען ִאין ַא ְ ַ ַא ְ ֶ
Łווער ֶעס ִאיז ִאים געגעàן ,אäן ִווי ְ ֶ ֶ ֶ ְ אàער ִמיט ָוואס ֶמער ֵצייט ֶעס ֵגייט מצוהֶ ָ , ִ ְָ
הכנסת
עצם ַ ְ ָ ַ ווידעראäם ֶדער ֶ ֶ אנגעקäמעןְ ֶ ִ ,ֶ ָ ְֶ גלäסטעניŁ
חŁק אäן ְ ְ ֶ ִ ווערט ֶדער ֵ ֶ פארàיי ֶ ְַ ְֵ
Łטענדיג ֶגעטäן
אברהם ָהאט ְ ֶ ְ ִ אõרחים ָוואס ַ ְ ָ ָ ְ ִ אõיסגעוועïט אäן
ְֶ ֶ ְ אàיסל
מצוה ַ ִ ְ צäם ִ ְ ָ
קלאר ניŁט ְ ָŁטייט ִ ְ אלעמען ָדאס ְ ֵ ַפאר ַ ֶ ֶ àרען אäן ֶדער צäגייט ֶדער ְ ֶ ֵ צàäיסלעü
ִ ְ ֶ
àעצםõôרהָ ,וואס ְ ֶ ֶ געŁריàן ִאין ִדי ָ ַארõיס ֶ ְ ִ ְ רàי ר' זאגט ַ ִ דעריàער ְ ָ הõôŁקקäתֶ ִ ֶ , ִ ְ ְ
פארקערט,
געïאסט ַאז ֶעס ָזאל ֵזיין ַ ְ ֶ ְ וואלט ֶ ַ ְ ָ ְ אבינָ äהאט אברהם ָ ִ אלימל üזי"ע ִ ווי ָנאר ַ ְ ָ ָ ֱִ ֶֶ
ניŁט אפְ ִ äê האàן ֲ ִ מלאכים ָ ְ ֵווייל ִדי ַ ְ ָ ִ "גיי
זאגט ִאים ֵ àאŁעפער ָ ְ געהערט ִווי ֶדער ַ ֶ ֶ ֶ ֶ ְ
עסן ,אäן ָדאס ָהאט געדארפט ֵקיין ֶ ְ ֶ ַ ְ ְ געהאטמõרא ֶ ַ יצחק"ָ ,האט ֶער ָ ֶנעם ֵדיין זäן ִ ְ ָ
ïרסäם ִאין צäגעàרענגט ֵקיין ִ ְ
ֶ ְֶ ְְ גארניŁט
ָ ְִ ְ àרען,חŁק אäן ְ ֶ פארלירן ִדי ֵ ֶ ַאז ֶער ֵגייט ַ ְ ִ ְ
אברהם ָהאט אàער ֶווען ַ ְ ָ ָ Łמיםֶ ָ , ְéבõד ָ ַ ִ דריי ֶטעג ִàיז ֶער געדõיערט ְ ֵ
ְֶ ִוויàאלד ֶעס ֶ
ַ ְ
מענטŁען אäן ֵזיי הäנגעריגער ֶ ְ ְ ֶ
ְֶ ִ ֶ געïŁייזט
ֶ ְ ֵ ְ מצוהָ ,האט ֶער מקיים ֵזיין ִדי ִ ְ ָ קענען ְ ַ ֵֵגייט ֶ ֶ
דאנקען השי"תָ ,וואס אõיסגעלערנט צֶ ְ ַ ä ְֶ ֶ ְ ְ גרייטהעלצער אäן ֵזיי ְ ֵ גענäמען ֶ ְ ֶ גלייֶ ֶ ü ְֵ
חסד אäן ַא אמת'ע ֶ ֶ געווען ַאן ֱ ֶ ֶ ָדאס ִאיז ֶ ֶ ניŁט
éדי ִ ְ פארàרענעןֵ ְ ,
קענען ַ ְ ְ ֶ ֶ געמאכט צֶ ֶ ä ֶ ַ ְ
ניŁט ַארõיס Łטייט ִ ְ הםָ ,דאס ְ ֵ ִקֵ ַ Łäâ הõôŁקקäת צäàרען ִאין ִדי ִ ְ ְ פארלירן ִדי ְ ֶ
צְ ִ ְ ַ ä
טäען ָדאס חז"ל ֶ õôרהָ ,נאר ֲ ַ געŁריàן ִאין ִדי ָ ֶ ְִ ְ מצוה.
ֶדער ִ ְ ָ
ïסäקים .ד
דר'Łנען פäן ִדי ְ ִ ְַ ְ ֶ
פאדערט ָ'רצן'
אעפער ָ ֶ ְ
ֶדער ַ ֶ ֶ
Łïט
צâיק ֶדער ְ ַ ïרי ַ ִערקלערט ֶדער ְ ְִֶ ְ ֶ ְ ïרי
ספר ְ ִŁטייט ִאין ֵ ֶענלי üצֶ äדעם ְיסõד ְ ֵ ְִֶ
ס'Łטייט
דערפäן ,לõיט ָוואס ְ ְ ֵ ֶ ְ פרעגט,
צâיק )אות י( ִווי ֶער ְ ֶ ְ ִַ
הâבר
אליָ ָ ַ ý
õôרה )נצבים ל יד( ִéי ָקרõב ֵ ֶ
ִאין ִדי ָ איàער מאריֶ ִ ü
õôרה ַאזõי ַ ֲ ִ
פארוואס ִאיז ִדי ָ ַ ְָ
לעõłתֶ õדער äבלבבֲ ַ 'ý
ִ ְְָ 'àפיý
ְִ מאד
ְ ֹ אברהם ָהאט מלאכים ָוואס ַ ְ ָ ָדריי ַ ְ ָ ִ
ִדי ְ ֵ
דעריàער
נאנט אäן ֶ ִ ֶ זייער ָ ְ
àאŁעפער ִאיז ֵ ֶ
ַ ֶ ֶ ïינקטליü
זאגט ִ ְ ְ ְ ִõôרה ָ ְ
אõיפגענäמען ,אäן ִדי ָ
ֶ ֶ
מצות זענע שווער ,ער שפירט נישט קיי טע או קיי חשק אי א מצוה ,סופו לעבוד עבודה
זרה רח"ל.
דאס איז ליידער דער מציאות וואס מ'זעט ביי געוויסע מענטשע וואס האב נישט קיי' נערווע'
פאר קיי מצות ,מע טוט דאס נאר אבי צו יוצא זיי ,או דאס ברענגט צו אז מע טרעפט
אנדערע זאכ וואס צו דע באקומט מע א חשק או א געשמאק ,או אזוי גליטש מע נעבע
אראפ דע אידיש וועג.
ד .חז"ל )סוטה י (.לערנע דאס ארויס פונע פסוק )כא לג( ויקרא בש ה' ,אז אברה פלעגט
אריי רופ יעדער דורכגייער או אי געשפייזט ,או ווע די געסט האב געפארטיגט זייער
מאלצייט פלעג זיי בענטשע אברה אבינו ,האט אברה זיי געזאגט "בענטשס נישט מי!
בענטשט פאר דער וואס האט באשאפ די עס או טרונקע "!אזוי האט ער פארשפרייט דע
באשעפער'ס נאמע.
פרשת וירא לב שומע יב
יצחק ְנ
אברהם ֶאת ִ ְ ָ
ומל ַ ְ ָ ָ
ַָ ָ Łטייטווילןֶ ,עס ְ ֵערפילן ֵזיין ִ ְ
דארף ֶמען ֶ ְ ִ ְ ַ ְ
געõàירן ָהאט ְ יצחק ִאיז ֶ גליי üפäן ֶווען ִ ְ ָ ְֵ äבלבבֵ 'ýווייל
'àפיְ ָ ְ ִ ýäבמעłיָ 'ýנאר ְ ִ
ניŁט ' ְ ַ ֲ ֶ ִ ְ
גאנצע ֵצייט אבינַ äא ַ ְ ֶ אברהם ָ ִ ַ ְָ ָ פäנעם
ֶ פאדערט
עõלם ָ ֶ ְ ָ ֶדער ִרõàנŁֶ õל
אàער יצחקֶ ָ , מל'ן ֵזיין זäן ִ ְ ָ געŁטרעàט צְ ַ ä ֶ ְ ְֶ ְ 'ווילן' ,אäן ֶדערמענטàְ Łלõיז ֵאיין ַזאְ ִ ü ֶ ְְ
געהייסן
אייàערŁטער ָהאט ִאים ֶ ֵ ְ ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ צäליֶ àדעם
ִ העלפט õŁין השי"ת, איàריגע ֶ ְ ְ
ִ ְִ ֶ
אàער אכטע ָטאגֶ ָ , ווארטן ִàיז ֶדער ַ ְ ֶ ַ ְ ְ מעłה פäן ִדי õôרה ֶדער ַ ֲ ֶ פארציילט ִדי ַָ ְֵ ְ
àŁת זאגט ֶדער ִסäâרŁֶ õל ַ ָ וועגן ָ ְ
פäנדעסט ֶ ְ ְֶ ְ עיקר
דערמיט ַאז ֶדער ִ ָ ווייזן ֶ ְ ִ
מלאכים צְ ֵ ä ַ ְָ ִ
Łטייט ִאין ִדי )חלק ב' דרוש ד' פרק ב אות ה( ְ ֵ ֵֶ ווילן
חŁק אäן ִ ְ אäנז ִאיז ֵ ֶָוואס ֶער ִוויל פäן ְ
יצחק ְàנàֶ õן אברהם ֶאת ִ ְ ָ וçמל ַ ְ ָ ָ õôרה ַ ָ ָ ָ àאŁעפער.
ווילן פäן ַ ֶ ֶ מקיים ֵזיין ֶדעם ִ ְצֵ ַ ְ ä
Łמõנה
ניŁט ְ ָ Łטייט ִ ְ ימיםֶ ,עס ְ ֵ Łמõנ'ת' ָ ִ ְ ַ
àאריכäת õôרה ַ ֲ ִ פארציילט ִדי ָדעריàער ַ ְ ֵ ְ ֶ ִ ֶ
יצחק ִאין ִדי גע'מל'ט ִ ְ ָ
אברהם ָהאט ֶ ַ ְ ימים ַאז ַ ְ ָ ָ ִָ
ïרŁה פäן ִדי גאנצע ָ ָ ֶָדער ַ ְ ֶ
ימים ֶער Łמõנ'ת' ָ ִ
ס'Łטייט ְ ַ אכטע ָטאגָ ,נאר ְ ְ ֵ ְֶַ
איינצלהייטןֵ ,ווייל ִדי
אלע ֵ ְ ְ ְ ֵ ְ מלאכים ִמיט ַ ֶ ַ ְָ ִ
אכט ֶטעגֵ ,ווייל גע'מל'ט ַפאר ַ ְ ָהאט ִאים ֶ ַ ְ
חŁיבäת ַאז דערמיט ֶדער ֲ ִ ווייזן ֶ ְ ִ
õôרה ִוויל ֵ ְ ָ
חŁק ָוואס ֶער ָהאט àרען אäן ֶדער ֵ ֶ ֶדער ְ ֶ
Łווא üאäן געווען ְ ַ אברהם ִאיז ֶ ֶ כאטָ ָ ְ ַ Ł ָ ְ
ווערטאכט ֶטעגְ ֶ , גאנצע ַ ְ געהאט ִדי ַ ְ ֶ ֶ ַ
געקäמען ִאין ִדי ֶ קראנקִ ,איז ֶער ַארõיס ֶ ְַ ְ
יעדן
גע'מל'ט ֶ ְ
éאֶ äêער ָהאט ִאים ֶ ַ ְ גערעכנט ְ ִ
ֶ ֶ ְְ
גאסטֵ ,ווייל זäכן ַפאר ַא ַ ְ היצן צְ ä Łווערע ִ ְ
ְֶ ֶ
געõàירן ִàיז ֶער ָהאט ְ ָטאג פäן ֶווען ֶער ִאיז ֶ
געàרענט ִאין ִאים ַא ָקא üאäן ַא ֶעס ָהאט ֶ ְ ֶ ְ
אייàערŁטער
גע'מל'טֶ ,דער ֵ ֶ ְ ְ ֶ פאקטיְ ַ ֶ Ł ִאים ַ ְ ִ
למעłה .ו
מצוה,
מקיים ֵזיין ַא ִ ְ ָ קענען ְ ַ ֵ àרען צֶ ֶ ä ְֶ
מחŁבה ְ ַ ֲ ֶ געווען ֵזיין ַ ֲ ָ ָ מצרף ֶ ֶ ָהאט ְ ָ ֵ
געווען
אברהם ִאיז ֶ ֶ אàער ֶווען ַ ְ ָ ָ אנדערִ Łאיז ָ ֶַ ְֶ ְ
יעדערעסן ַפאר ֶ ֶ געגעàן צְ ֶ ä
געזäנט אäן ֶ ֶ ְ ֶ ְ
ואפר
עפר ָ ֵ ֶ
ְואנכי ָ ָ
ָ ִֹ Łטארק
ניŁט ַאזõי ְ ַ ְ àרענגט ָדאס ִ ְ
דäרכגייערְ ְ ֶ ְ ,
ְ ְֵ ֶ
געàרענגט
ווערט ֶ ְ ֶ ְ ְ
רàי )פרק כב( ֶ ְ ִאין ֵ ֶ
ספר ֵàית ַ ִ התלהבäת ָוואס חŁק אäן ִ ְ ַ ֲ ַארõיס ֶדער ֵ ֶ
àעל
ŁëŁים פäן ִדי ַ ַ
Łמäעס ָוואס ִדי ַ ָ ִ
ַא ְ ְ מצוה .ה
געהאט צַ äא ִ ְ ָ אברהם ָהאט ֶ ַ ַ ְָ ָ
ה .דער סקולענער רבי זי"ע דער נוע אליעזר זי"ע האט געזאגט א טייער ווארט ,עס שטייט
אנפאנג פרשה )יח א( והוא יושב פתח האוהל 'כחו היו 'אברה איז געזעצ אי די היצ
או געווארט פאר געסט .לכאורה דאר מע פארשטיי פארוואס האט זי אברה אזוי שטארק
געמוטשעט ,עס איז נישטא קיי געסט ,איז נישט! נאר די תירו שטייט אי פסוק 'כחו היו'
די טאג האט אי געברענט ,אברה האט געטראכט "יא ,טאקע ריכטיג אז אי האב נעכט
געטו חסד ,או אי וועל נא מאכ חסדי מארג או איבער מארג ,אבער וואס איז מיט
היינט?! וואס וועט זיי מיט היינטיג טאג' ,דער טאג' ברענט!"
ו.עס איז באקאנט אז דער בארדיטשובער זי"ע האט געווארט א גאנצע נאכט סוכות צו קענע
מקיי זיי די הייליגע מצות פו' ד' מיני 'ביז עס איז געוואר אינדערפאו פו גרויס התלהבות
איז ער צוגעלאפ צו אתרוג נישט כאפנדיג ווי זיי האנט האט זי אריי געקלאפט אי א
גלאז'נע שאפע או ס'האט זי גענומע רינע בלוט פו זיינע פינגער'ס.
יג לב שומע במצותיו חפ מאד
מצוה,łמחה ֶŁל ִ ְ ָ עטוואס ֶמער ִווי ֶדעם ִ ְ ָ ֶ ְָ צוויŁן ִזי ,üז ֵזיי ָ ְ
האàן געהאט ְ ִ ְ
האàן ֶ ַהôניא ָ ְ
ַ ַ ְָ
אבינִ äאיז ֵסיי ֶדער ַארõיף אברהם ָ ִ
אàער ֵàיי ַ ְ ָ ָ ֶָ קäנץ פäן גרõיסע ְ"וואס ִאיז ֶדער ְ ֶ געפרעגט ָ
ֶ ְֶ ְ
נעמען, אראֶ ֶ ï יצחק ,אäן ֵסיי ִאים ַ ָ לייגן ִ ְ ָ
ֵ ְ עõלם
העקדהֶ ,ווען ֶדער ִרõàנŁֶ õל ָ נíיõן ָ ֲ ֵ ָ
ִדי ִ ָ
מלאü
זעלàעֶ ,ווען ֶדער ַ ְ ָ געווען ֶגענõי ֶדער ֶ ְ ֶ ֶ ֶ קינד,
מקריב ֵזיין ַא ִ ְ
געהייסן ַ ְ ִ
אäנז ֶ ֵ ְ
וואלט ֶווען ְ ָ ְ
Łôלח
אברהםַ ,אל ִ ְ ַ אברהם ַ ְ ָ ָ געזאגט " ַ ְ ָ ָ
ָהאט ֶ ָ ְ ניŁט ֶגעטäן?"וואלטן ִמיר ֶדען ָדאס ִ ְ
ָ ְְ
מאäמה ִריר ôע łלָ ְ õ ואל ַ ַ הìער ְ ַָ ְידֶ ýאל ַ ַ ַ
ניŁט קינד אäן ֵזיי ִאים ִ ְ ניŁט צֶ äדעם ִ ְ ִ ְ אנגערäפן
האàן ִזיְ ֶ ְ ָ ü Łִ ëŁים ָ ְ איינער פäן ִדי ַ ָ ֵ ֶ
łמחהמזàח"ִ ,איז ֶדער ִ ְ ָ אõיפן ִ ְ ֵ ְַ מקריב
ְִַ דערהער;
געוואלדיגע ֶ ְ ֶ
ִמיט ַא ֶ ַ ְ ִ ֶ
חŁק זעלàע ָמאס ֵ ֶ אייניגִ ,מיט ֶדער ֶ ְ ֶ געווען ֵ ִ ֶ ֶ צâיקים גרõיסע ַ ִ ִ
אפָ äêגאר ְ ֶ יעדער ִאידִ ֲ , ֶ ֶ
מקיים ֶדעם ִצääי äŁôקה ַאז ֶער ִאיז ְ ַ ֵ אäן ְ ָ àאפעלן צä
אייàערŁטער ֶוועט ַ ֶ ְ ֶווען ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ
יצחק אõיף ִדי לייגן ִ ְ ָהםֵ ,סיי ָדאס ַארõיף ֵ ְ ֵַ מזàחֶ ,וועט ָדאס אõיפן ִ ְ ֵ ַ
ְ קינד
מקריב ֵזיין ַא ִ ְ
ְִַ
נעמען ָהאט ֶער אראֶ ֶ ï מזàח אäן ֵסיי ָדאס ַ ָ ִ ְֵַ מקיים ֵזיין ִמיט ַא טאקע ְ ַ ֵ יעדער ִאיד ַ ֶ ֶ ֶ
łמחה אäן זעלàע ִ ְ ָ äïנקט ֶדער ֶ ְ ֶ געïŁירט ְ ְ ֶ ְ ִ ְ געפיל ַאזłמחה אäן ִמיט ַא ֶ ִ געוואלדיגע ִ ְ ָ
ֶ ַ ְִ ֶ
געפיל ַאז ֶער ִאיז łמחה אäן ַא ֶ ִ חŁקַ ,א ִ ְ ָ ֵֶ הñדàָ Łõרüä ווילן פäן ַ ָ ערפילט ֶדעם ִ ְ ֶמען ֶ ְ ִ ְ
הםָ ,אן ֵקיין äŁם מקיים ֶדעם ָרצõן ַ ֵ יעצט ְ ַ ֵ ֶ ְ àאפעל פäן קäמט ַא ַ ֶ אàער ֶווען ֶעס ְ הäאֶ ָ ,
געמיŁטàְ ,לõיז ֶדער אריין ֶ ִ ְ געפילן ַ ֵ
אייגענע ֶ ִ ְ ֵ ֶ ֶ פäנעם
קינד ֶ נעמען ֶדעם ִ ְ אראֶ ֶ ï השי"ת צָ ַ ä
ערפילן
זכçה צְ ִ ְ ֶ ä łמחה ַאז ֶער ָהאט ֶדער ְ ִ ָ ִ ְָ Łחט'ןֶ ,וועט ֶדער ניŁט ֶ ְ ְ מזàח אäן ָדאס ִ ְ ִ ְֵַ
הם אäן טäן ָדאס ָוואס ֶדער ֶדעם ָרצõן ַ ֵ גרעסער ,אäן ִאין ִדי נאכמער ְ ֶ ֶ łמחה ֵזיין ָ ְ ֶ ִ ְָ
àאŁעפער ִוויל פäן ִאיםָ .אט ָדאס ִאיז ַא ַ ֶ ֶ אריין
אàיסל ַ ֵ łמחה ֶוועט אõיֵ üזיין ַ ִ ְ ִ ְָ
אייגענע
האàן ֵקיין ֵ ֶ ֶ ניŁט ָ ְ àכלל ִ ְ àייïŁיל פäן ִ ְ ַ ֵ ְ ִ למעłה
פרייד ַאז ְ ַ ֲ ֶ אייגענע ְ ֵ
געמיŁט ַאן ֵ ֶ ֶ ֶ ִ ְ
גאנצע ָרצõן צäם מבæל ֵזיין ֶדעם ַ ְ ֶ ִווילןָ ,נאר ְ ַ ְֵ מקריב ֵזיין ֶדעם געדארפט ַ ְ ִ
ניŁט ֶ ַ ְ ְ ָהאט ֶמען ִ ְ
àאŁעפער'ס ָרצõן .חַ ֶ ֶ ְ łמחה ִאיז נגיעה פäן ִ ְ ָ אייגענע ְ ִ ָ
קינדֶ ,דער ֵ ֶ ֶ ִ ְ
ז .גאר אסא מענטשע פלעג אנקומע צו הוי פונע בעל התניא ,אבער בלויז געציילטע
תלמידי האב געהאט דער זכיה צו ווער אנגערופ תלמידי ,או אלע אנדערע וואס פלעג
זי דארט דרייע ,זענע געווע שמשי זיי האב צוגעהאלפ מיט דער ווירטשאפט אינע
שטוב ,או ארויסגעהאלפ דער בעל התניא מיט זיינע תלמידי מיט אלע זייער געברויכ ,די
שמשי פלעגט מע רופ' די רובניקעס' .ביינאכט זענע דריי תלמידי געקומע אנהייצ די
אויווע אי דער שטוב ווי דער בעל התניא איז געשלאפ ,או דער בעל התניא האט זי
צוגעהערט ווי זיי רעד צוויש זי או איינער האט געפרעגט אט דער קשיא.
ח .דער קדושת לוי שרייבט אוי דער זעלבע מהל ,עיי"ש.
א אנדערע גבאי פונע בעל התניא האט געענטפערט ,אז היינט צוטאגס וואס מיר פארמאג
דער כח פו אונזער זיידע אברה וואס איז געווע גרייט צו מקריב זיי זיי אייג קינד ,איז
שוי טאקע נישט קיי וואונדער פארוואס אונז זאל דאס קענע בייקומע ,אבער אברה איז
דא געווע א זו פו תרח ,ער האט געלעבט אי א דור וואס איז געווע אנגעפילט מיט עבודה
פרשת וירא לב שומע יד
הםָ ,אן ִדיסàהֵ ,ווייל ָדאס ִאיז ֶדער ָרצõן ַ ֵ ִָ אבי
לעת ְרצן ָ ִ
ֲַ
געפילןִ ,איàִ üין
געŁמאקע ֶ ִ ְ
אייגענע ֶ ְ ַ ֶ אלע ֵ ֶ ֶ
ֶַ עקזעסטירט
ניŁט ֶ ְ ֶ ְ ִ ְ אבינָ äהאט ִ ְ ֵàיי ַ ְ ָ ָ
אברהם ָ ִ
אייàערŁטער
מצוה ֵווייל ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ מקיים ֶדער ִ ְ ָ
ְ ֵַ אלעס אייגענע ָרצõןֶ ַ ,
אזא ַזאִ üווי ַאן ֵ ֶ ֶ ַַ
רäח
נחת ַ לעõłת ַ ַ צדקהֲ ַ ,געàן ְ ָ ָ
ִוויל ִאיָ üזאל ֶ ְ éדי
געווען ְ ֵ
ָוואס ֶער ָהאט ֶגעטäן ִאיז ָנאר ֶ ֶ
יתàרŁְ üמ.õ
להõàרא ִ ְ ָ ַ
ְַ ֵ געווען
מאכן ֶדעם ָרצõן ה' ,אäן ָדאס ִאיז ֶ ֶ צְ ַ ä
געזäכט
Łטענדיג ֶ ְלעàןֶ ,ער ָהאט ְ ֶ ְ ִ גאנצן ֶ ְ
ֵזיין ַ ְ ְ
מדרגה אäן ֶעס הõיכע ַ ְ ֵ ָ
ֶ ָדאס ִאיז ָגאר ַא
הם ִאין מקיים ֵזיין ֶדעם ָרצõן ַ ֵ קענען ְ ַ ֵ
צֶ ֶ ä
אסאü דארף ַ ַצäפיס ֶמען ַ ְ ניŁט ִ קäמט ִ ְ ְ
געלעגנהייט.
יעדן ֶ ֶ ְ ְ ֵ
ֶ ְ
מדרגה,
אזא ַ ְ ֵ ָ אנקäמען צַ ַ ä הארעווען צֶ ְ ָ ä ָ ֶ ֶ
Łיינע
גיàט ַא ֵ ֶ געוויס ֶווען ַא ִאיד ִ ְ אוודאי ֶ ִ
ַַ ַ
גרõיסע
רעדן ָדא פäן ָגאר ְ ֶ הגם ִמיר ֶ ְ ֲַ
צäליֶ àדעם ִ צדקה ,אäן געלט ַפאר ְ ָ ָ סäמע ֶ ְ ֶ
אàער מהfiגתנֶ ָ ,äלמעלה ֵ ַ ָ ָ ֵ מדרגõתָ ְ ַ ְ , ְֵַ
ארייןאדער ֶער ֵגייט ַ ֵ מôנה ָ ֶŁיינע ַ ָ ָ
קריגט ֶער ֵ ֶ ְִ ְ
חז"ל )תנא דבי אליהו פרק כה( ַאז ַא זאגן ֲ ַ
פארט ָ ְ ָ ְ
מצוה
יעדע ִ ְ ָõáרל ,אäן ַאזõי ֶ ֶ ווערדפäלע ָ
ִאין ַא ֶ ְ ְ ֶ
יáיע
"מתי ַ ִ ַ
זאגן ָ ַ Łטענדיג ָ ְ
דארף ְ ֶ ְ ִ מענטְ ַ Ł ֶ ְְ
הנאה,
זייטיגע ֲ ָ ָ
àרענגט ִמיט ַא ִזיַ üא ֵ ִ ֶ ָוואס ְ ֶ ְ ְ
Łטרעàן אäן אבõתי"ְ ֶ ְ ְ , למעłי ֲ ַ מעłי ְ ַ ֲ ֵ ֲֵַ
אלץ ָגאר ָחäŁב אäן צדקה ָנאְ ַ ü ִאיז ֶדער ְ ָ ָ
אàער łכרֶ ָ , קריגט ֶדערõיף ְ ַ טייער אäן ֶער ְ ִ ְ ֵ ֶ מעłים פäן אנקäמען צֶ äדער ַ ֲ ִ נאכצäגיין ָ ְ ֶָ ְ ֵ
צדקה ְàרõיü גיàט ְ ָ ָ פארוואס ֶער ִ ְ סàה ַ ְ ָ ֶדער ִ ָ קענען
אäנז ֶ ֶ ְ וויפיל
אäנזערע ָאבõת ,לõיט ִ ִ ְֶ ֶ
àאŁעפער ִוויל ִאיָ üזאל ֵזייןֵ :ווייל ֶדער ַ ֶ ֶ ליגט ַאאäנזער õéחõתֶ .עס ִ ְ דערגרייכן ִמיט ְ ֶ
ֶ ְ ְֵ ְ
פאר'ן
אõיסטיילן ַ ְ
ְֵ ְ געלט אäן ָדאס נעמען ֵמיין ֶ ְ ֶ ֶ אייניקלע üצֵ äגיין
זיינע ֵ ִ ְ ֶ אäנז – ֵ ֶ פליכט אõיף ְ ְ ִ ְ
אפָ äêאן ֶדעם ָוואס וועגןִ ֲ ,àאŁעפער'ס ֶ ְַ ֶ ֶ ְ ווארטן אäן פיסטריט אäן ַ ְ ְ ְִ זיינע ִ ִאין ֵ ֶ
אפäêדערפäן ,אäן ֲ ִ וויסן ֶ ְניŁט ִ ְ קיינער ָזאל ִ ְ ֵ ֶ מצוה ִמיט מקיים ֵזיין ַא ִ ְ ָ קענען ְ ַ ֵ
לעכטצען צֶ ֶ ä ֶ ְְֶ
צäריק פäן ֶדעם. גארניŁט ִאõיִ àאיàַ üאקäם ָ ְ ִ ְ פייערֶ .ווען ַא פלאם ֵ ֶ àרען אäן ִמיט ַא ְ ַ ַא ְ ֶ
גיàט
למŁל ֶער ִ ְ מצוהָ ָ ְ ,מקיים ַא ִ ְ ָ ִאיד ִאיז ְ ַ ֵ
אäנז
לערנט ְ
מŁנה )אבות פרק ב משנה ד( ֶ ְ ְ ִדי ִ ְ ָ מהַ üêאזצäגיין ִמיט ַא ְ ַ ֵ דארף ָדאס ֵ צדקהְ ַ , ְָָ
צäגאנג פäן ַא
éלל ִווי ַאזõי ֶדער ַ ְאõיס ַא ְ ַ יעצט
àאŁעפטיג ִזיְ ֶ ü סàה ִאיִ ְ ֶ ַ ü גאנצע ִ ֶָדער ַ ְ ֶ
עłה ְרצõנ õטäה ֶדעם מצוה ְàרõי üצֵ äזייןֵ ֲ :ִ ְָ איינע
מצוה ִאיז ְàלõיז ַפאר ֶדער ֵ ֶ ִמיט ֶדער ִ ְ ָ
זרה או ער האט זי געשטארקט ,אט דאס איז געווע דער נסיו .האט זי א צווייטע אנגערופ,
מע קע נישט אזוי זאג ,וויבאלד אברה האט דא שוי אנערקענט אינע באשעפער אלס
קליי קינד ,או דער באשעפער האט אי שוי געהאט אויסגעפרואווט מיט פיל אנדערע נסיונות
ביז אהי ,א וודאי האט ער דאס געקענט בייקומע ,נאר דער פשט דערפו איז ,דער
אייבערשטער האט נישט געזאגט פאר אברה" אט שוי שוי "נע איצט דיי זו יצחק ,אבער
מיט דע אלע איז אברה באלד געגאנגע בזריזות אזוי ווי עס שטייט אי פסוק וישכ
אברה בבוקר.
ווע דער בעל התניא האט געהערט די שמועס צוויש די רובינקעס ,האט ער געזאגט "יעדע
האט געזאגט א מהל לויט וואס זיי האב געהאלט דערביי".
טו לב שומע במצותיו חפ מאד
מצוהֶ ,ווען
מקיים ַא ִ ְ ָ
דארף ֵזיין ֶווען ֶמען ִאיז ְ ַ ֵ
ַ ְ מקיים ֶדעם ָרצõן
àאŁעפערֵ ,זיי ְ ַ ֵ
פäנעם ַ ֶ ֶ ִווילן ֶ
ְ
דארף ֶמען אäנטער ַא ִצääי ה' ַ ְ קäמט ְ ֶ ְ ֶעס ווילסט éרצõנַ ýאזõי ְ ַ ְ
Łטארק ִווי דְ ְ ִ ä הםְ ְ ִ , ֵַ
חŁק,ווילן אäן ֵ ֶ גרעסטן ִ ְ
מיטן ְ ֶ ְ ְ
מאכן ִ ְ
ָדאס ַ ְ איינער
àאדערפעניŁןֶ ,ווען ֵ ֶ
אייגענע ַ ֶ ְ ֶ ִ ְ
ֵדיין ֵ ֶ ֶ
אייגענע ְרצõנõת ,אäן טäן אלע ֵ ֶ ֶ מבæל ֵזיין ַ ֶ
ְ ֵַ קõיפט ַא
ְ אדער ֶער õàיעט ִזיַ üא הõיזֶ ָ ,
ֶ
àאŁעפער ִוויל .ט
ַאזõי ִווי ֶדער ַ ֶ ֶ äïנקט ַאזõי
חפץ ֶוועט ֶער ָדאס טäן ְ ְ געוויסע ֵ ֶ
ֶ ִ ֶ
Łטאïלווייז
עבõדה ִאיז צֵ äגיין ְ ַ ְ ְ ֵ אäנזער ֲ ָ ְֶ חŁק ,אäן ֶער פילסטן ֵ ֶ
מיטן ִ ְ ְ ְ
ִווי ֶער ִווילְ ִ ,
אäנטער
קäמט ְ ֶ àהדרגהֶ ,ווען ֶעס ְְ ְַָָ געלטֶ ,גענõי ַאזõי
ïŁארן ֵקיין ֶ ְ
ניŁט ְ ָ ְֶוועט ִ ְ
ט.ג' טבת תרנ"ב איז ארויס געקומע א באפעל פונע הויפט מיניסטער אי רוסלאנד ,וואס
האט אנטהאלט א געזעצ אקעג די לימודי אי ישיבת וואלוזי ,עטליכע פאדערונג פו די
רשעות'דיגע מדינה ,צוויש די געשריבענע געזעצ איז געווע אז ביינאכט טאר מע נישט
לערנע ,או דער ישיבה דאר זיי צוגעשפארט ,במש די טאג מעג מע נאר לערנע צע
שעה ,וואס אי דע איז אריי גערעכנט זעקס שעה לימודי חול והשכלה ,פו ניי אזייגער
אינדערפרי ביז דרייי נאכמיטאג טאר מע נישט לערנע קיי הייליגע לימודי ,או די
אייגענשטעלטע דארפ זיי שטודירט או באהאווענט או אלע עניני השכלה ,רח"ל.
ווע די געזע איז ארויס געקומע ,האב די הנהלת הישיבה באלד צאמגערופ א אסיפה אי
שטאט ווילנא ,וואו עס האב זי באטייליגט דער ראש הישיבה הגאו דער נצי"ב ,או צו דע
איז אוי אנגעוועז געווע זיי זו רבי חיי ברלי ,או זיי איידע רבי רפאל שפירא דער
דעמאלטדיגע רב אי בוברויסק ,דער בית הלוי או זיי זו הגאו רבי חיי ,רבי חיי עוזר וואס
איז דעמאלטס געווע ראב"ד אי שטאט ווילנא ,או רבי צבי הירש רבינובי ,דער זו פו הגאו
רבי יצחק אלחנ ספקטור אב"ד קובנא ,ווי זיי האב אלע ד געווע בעניני השעה וואס דער
דעת תורה דאר צו זיי אי אזא מצב ,ווע אינמיט האט זי דער בית הלוי אויפגעשטעלט
או איבער געהאקט דער עול מיט זיינע שארפער רייד ,או מיט א קול געשטיקט פו טרער
האט ער געזאגט "חס וחלילה! אז אונז זאל מסכי זיי צו דער גזירה פו דער מלכות הרשעה,
דער באשעפער האט אונז באפויל והודעת לבני ולבני בני דער באשעפער האט ארוי
געלייגט א חיוב אוי אונז צו לערנע תורה מיט אונזער תלמידי ,דער וויל פו השי"ת איז
אז אונז זאל ממשי זיי צו אויסלערנע פאר אונזער קינדער די תורה או דאס ווייטער איבער
געב פו איי דור צו קומענדיגע דור ,אבער דאס איז דוקא ווע די תורה ווערט איבערגעגעב
אזוי ווי מיר האב דאס באקומע כמסורה מסיני ,או אויב אונז קענע דאס נישט אויספיר,
דער רעגירונג לאזט נישט לערנע ,דעמאלטס איז דער רצו הש יתבר אז אונז זאל
פארשפאר דע ישיבה ,אונז דארפ זי נישט זארג אוי דע הבטחה לא תשכח מפי זרעו,
ווייל דער גאנצע סיבה פארוואס אונז האב א ישיבה איז בלויז ווייל דאס איז דער רצו הש,
אצינד ווע דער רצו הש איז אז עס זאל נישט זיי קיי ישיבה ,איז נישטא קיי ישבה!
דער באשעפער וויל נישט אז אונז זאל זיי פארלעננע פאר די תלמידי ווי אזוי דער רוסישער
רעגירונג וויל ,דעריבער דאר מע טו דע רצו הש או זע וואס דער אייבערטשער וויל
פו אונז או דאס איז וואס מיר דארפ טא) .הראשו לשושלת בריסק עמוד (147
פרשת וירא לב שומע טז
קענען
זכçה צֶ ֶ ä
האàן ִדי ְ ִ ָ
ֶווען ֶוועל ִאיõŁ üין ָ ְ מיטן
מקיים ֵזיין ִ ְ דארף ֶמען ָדאס ְ ַ ֵ מצוהְ ַ ,ַא ִ ְ ָ
עõלם"?!
õàרא ָ פäנעם ֵ ווילן ֶ
ערפילן ֶדעם ִ ְ
ְֶ ִ ְ חŁקֶ ,ווען ֶמען łמחה אäן ֵ ֶ גרעסטן ָמאס ִ ְ ָ ְֶ ְ ְ
צàäיסלעכוויז,
àהדרגה ִ ְ ֶ ְ ֵ ארàעט ְ ַ ְ ָ ָ ֶווען ֶמען ַ ְ ֶ גלייüדארף ֶמען ְ ֵ אינדערפריְ ַ ,
Łטייט אõיף ִ ְ ֶ ְ ְ ִ ְ ֵ
àרען אäן אריין ִאין ִזיַ üא ְ ֶ àאקט ַ ֵ ֶמען ַ ְ זכçה
ôפêיןִ ,די ְ ִ ָטêית אäן ְ ִ ִ לייגן ַ ִ
Łטרעàן צְ ֵ ä
ְ ְֶ ְ
גאנצע ֶזעל
ווערט ֶדער ַ ְ ֶ מצוהְ ֶ , חŁק צַ äא ִ ְ ָ ַא ֵ ֶ געגעàן ַא
אäנז ֶ ֶ ְ אייàערŁטער ָהאט ְ ַאז ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ
יעדעמענטֶ ֶ ,Łנייע ֶ ְ ְ
ווערט ַא ֵ ֶ דערהõיàןֶ ,מען ֶ ְ
ֶ ְ ְ Łטïäן
אוועק ְ ְ דארף ַ ֶ ôפêיןְ ַ ,לייגן ְ ִ ִ
מצוה צְ ֵ ä ִ ְָ
אïטייט ,Łאäן ִדי נייע ָ ְ ֵ ְ
àאקäמט ַא ֵ ֶ ְ מצוה ַ
ִ ְָ געàרõיכן,
אייגענע ֶ ְ ְ אלע ֵ ֶ ֶ זייטיגע אäן ַ ֶ אלע ֵ ִ ֶ ֶַ
גרעסער ֵàיים Łענער אäן ְ ֶ ֶ ווערט ִפיל ֶ ֶ מצוה ֶ ְִ ְָ הõôŁקקäתקאכן ַא ִ ְ ְ ווירàלן אäן ָ ְדארף ִ ְ ְ ְֶעס ַ ְ
קענען
קäמט ָאן צֶ ֶ ä ְ àאŁעפערàִ ,יז ֶמען ַ ֶ ֶ הייליגע
àרכה אõיף ִדי ֵ ִ ֶ מאכן ַא ְ ָ ָ קענען ַ ְ צֶ ֶ ä
ïרטיה,
àכל ְ ָ ֶ ָ Łàלמäת ְ ָמצוה ִ ְ ֵ מקיים ֵזיין ַא ִ ְ ָ
ְ ֵַ גייענדע ִמינäטפארàיי ֵ ֶ ְ ֶ יעדן ַ ְ ֵ ôפêין ,אäן ִמיט ֶ ְ ְ ִ ִ
געלעגנהייט צä
ווארט õŁין ַפאר ַא ֶ ֶ ְ ְ ֵ ֶמען ַ ְ געŁטעלט
נאכניŁט ֶ ְ ֶ ְ ָוואס ֶמען ָהאט ִזיְ ִ ְ ָ ü
ווילן,
àאŁעפער'ס ִ ְ ערפילן ֶדעם ַ ֶ ֶ ְ קענען ֶ ְ ִ ְֶ ֶ ציïן ,אäן ֶמען אàיסל ִ ְ דארף ָדאס ַ ִ ְ דאווענעןְ ַ ,
ַ ֶ ֶ
àŁמים.
אבינִ ַ ָ ַ ֶ äלעõłת ְרצõן ָ ִ ֲַ ואקçמìה"
לידי ַ ֲ ַ ְ ֶ ָ"מתי ָיבõא ְ ָ ִ פרעגן ָ ֶַמעג ִזיְ ֶ ְ ü
