gilyoines.com Back to the site · חזרה לאתר

Lev Shomea - English — Vayeru (2026-10-26)

Publisher: Lev Shomea - English

Week: Vayeru (2026-10-26)

Lev Shomea - English — Vayeru (2026-10-26)

Open the PDF Download

‫אידיש‬ ‫ניתן לשמוע השיעורים ב'קול הלשון'‬ ‫‪020 81917000‬‬ ‫[‪]ex3,1.11.1‬‬ ‫'שגיאות מי יבין' ‪ -‬אי אפשר לבר בלא תבן‬ ‫בבקשה‪ ,‬המוצא שגיאה כלשהוא יואיל להודיע‬ ‫למו''ל למען יתוקן אי''ה‬ ‫להערות והארות ולקבלת הגליון יש לשלוח לאימעל‬ ‫‪levshomeya@gmail.com‬‬ ‫סדר ועימוד‪:‬‬ ‫א‪ .‬י‪ .‬גרינוואלד ‪)972( 054-8494370‬‬ ‫ניקוד‪ :‬ישראל פויגל ‪)972( 054-8435096‬‬ ‫תוכן הענינים‬ ‫חפ‪  ‬‬ ‫מאד‬ ‫‪‬מצ‪‬תיו ‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫אברה‪   ‬‬ ‫‪‬קר ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ד‬ ‫ו‪    ‬‬ ‫‪  ‬‬ ‫ו‪‬ר‪    ‬‬ ‫לקראת‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ‬ה‬ ‫‪ ‬‬ ‫מיינט ‪‬א ‪ ‬‬ ‫זריז ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ה‬ ‫‪‬וואס ‪ ‬‬ ‫‪‬רע‪ ‬אי‪ ‬א ‪  ‬‬ ‫מצוה ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ו‬ ‫‪‬א ‪ ‬‬ ‫ח‪‬לת ‪   ‬‬ ‫אהבתי‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ‬ז‬ ‫נפ‪‬י ‪‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫'‪‬לבב ‪ ‬‬ ‫‪‬ל‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . '‬ז‬ ‫רצ‪‬נ‪   ‬‬ ‫לע‪‬ת ‪ ‬‬ ‫רחמיו ‪ ‬‬ ‫וכב‪   ‬‬ ‫‪‬‬ ‫ולא ‪      ‬‬ ‫התמהמה‪‬י ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ט‬ ‫ח‪‬י ‪ ‬‬ ‫‪  ‬‬ ‫דאר‪‬ט צ‪ ‬א ‪  ‬‬ ‫מצוה ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬י‬ ‫‪  ‬‬ ‫פאדערט ‪'‬רצ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . '‬יא‬ ‫‪‬א‪‬עפער ‪  ‬‬ ‫‪‬דער ‪  ‬‬ ‫יצחק ‪‬נ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ‬יב‬ ‫אברה‪ ‬את ‪  ‬‬ ‫ו‪‬מל ‪   ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫עפר ‪  ‬‬ ‫ואפר ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬יב‬ ‫ואנכי ‪ ‬‬ ‫‪  ‬‬ ‫לע‪‬ת ‪‬רצ‪  ‬‬ ‫אבי‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ‬יד‬ ‫‪‬‬ ‫‪‬‬ ‫פרשת וירא ‪ ‬לב שומע‬ ‫ד‬ ‫ו‪‬רא‬ ‫‪‬ר‪‬ת ַ ֵָ‬ ‫ָָ ַ‬ ‫מאד‬ ‫חפ‪ֹ ְ ‬‬ ‫‪‬מצ‪‬תיו ָ ֵ‬ ‫ְְִ ָ‬ ‫מצוה‬ ‫‪‬רע‪ִ ‬אי‪ַ ‬א ִ ְ ָ‬ ‫מיינט ַא ָ ִזריז ‪ַ ‬א ְ ֶ‬ ‫לקראת‪ָ  ‬וואס ֵ ְ‬ ‫ו‪‬ר‪ָ ָ ְ ִ ‬‬ ‫‪‬קר ‪ָָ ַ ‬‬ ‫אברה‪ֶ ֹ ַ ‬‬ ‫‪ֵ ְ ַַ ‬‬ ‫ו‪ָ ָ ְ ַ ‬‬ ‫ולא‬ ‫ח‪‬י ְ ֹ‬ ‫‪‬ל‪ִ ְ ַ  '‬‬ ‫'‪‬לבב ָ ֵ‬ ‫רצ‪‬נ‪ָ ֵ ְ ‬‬ ‫לע‪‬ת ְ ְ‬ ‫רח ָמיו ַ ֲ‬ ‫וכב‪ֲ ַ ‬‬ ‫אהבתי‪ַ ָ ְ  ‬‬‫ח‪‬לת ַ ֲ ָ ֶ‬ ‫נפ‪‬י ַ‬ ‫‪ִ ְַ ‬‬ ‫אברה‪‬‬ ‫פאדערט ָ'רצ‪ָ ָ ַ  '‬‬ ‫ו‪‬מל ַ ְ ָ ָ‬ ‫‪‬א‪‬עפער ָ ֶ ְ‬‫מצוה ‪ֶ ‬דער ַ ֶ ֶ‬ ‫דאר‪‬ט צ‪ַ ‬א ִ ְ ָ‬ ‫התמהמה‪‬י ‪ְ ְ ָ ‬‬ ‫ְְְִִַָ‬ ‫אבי‪‬‬ ‫לע‪‬ת ְרצ‪ִ ָ ‬‬ ‫ואפר ‪ֲ ַ ‬‬ ‫עפר ָ ֵ ֶ‬ ‫יצחק ְ‪‬נ‪ִ ֹ ָ ְ  ‬‬ ‫ואנכי ָ ָ‬ ‫ֶאת ִ ְ ָ‬ ‫'ו‪éŁç‬ם‬ ‫א‪õ‬יפן ָ‪ï‬ס‪ä‬ק ַ ַ ְ ֵ‬ ‫ְ‬ ‫מדר‪) Ł‬אגדה כב ג(‬ ‫ִ ְָ‬ ‫‪‬קר‬ ‫אברהם ַ ֹ ֶ‬ ‫ו‪‬ם ַ ְ ָ ָ‬ ‫ַַ ְ ֵ‬ ‫מק‪â‬ימין‬ ‫‪åŁ‬ריזין ַ ְ ִ ִ‬ ‫מ‪é‬אן ֶ ְ ִ ִ‬ ‫‪àà‬קר' ִ ָ‬‫אברהם ַ ֹ ֶ‬ ‫ַ ְָ ָ‬ ‫עטליכע‬ ‫ס‪â‬רה ֶ ְ ִ ֶ‬ ‫געפינען ִדי ָווא‪ִ ü‬אין ִדי ִ ְ ָ‬ ‫ִמיר ֶ ִ ֶ‬ ‫ענין‬ ‫לערנט ֶמען ַאר‪õ‬יס ֶדעם ִ ְ ָ‬ ‫למצ‪õ‬ת פ‪ä‬ן ָדא ֶ ְ ְ‬ ‫ְִ ְ‬ ‫'זריזין‬ ‫ענין פ‪ä‬ן ְ ִ ִ‬ ‫מ'זעט ֶדער ִ ְ ָ‬ ‫פעלער ִווי ְ ֶ‬‫ֶ ֶ‬ ‫למצ‪õ‬ת‪ .‬א‬ ‫מק‪â‬ימין ְ ִ ְ‬ ‫זריזין ַ ְ ִ ִ‬ ‫פ‪ä‬ן ְ ִ ִ‬ ‫אבינ‪ָ ä‬האט ִזי‪ü‬‬ ‫אברהם ָ ִ‬ ‫למצ‪õ‬ת' ִווי ַ ְ ָ ָ‬ ‫מק‪â‬ימין ְ ִ ְ‬ ‫ְִַ ִ‬ ‫מקיים ֵזיין ֶדעם ָרצ‪õ‬ן ה'‪àֵ .‬יי‬ ‫געווען צ‪ֵ ַ ְ ä‬‬‫מזרז ֶ ֶ‬ ‫ְ ֵָ‬ ‫אבינ‪ִ ä‬איז ַאר‪õ‬יס‬ ‫ני‪Ł‬ט ָנאר ֶווען ַ ְ ָ ָ‬ ‫אברהם ָ ִ‬ ‫ִ ְ‬ ‫ענין פ‪ä‬ן ְ ִזריז‪ä‬ת‪ִ ,‬ווי‬ ‫עקדה ֶזעט ֶמען ֶדער ִ ְ ָ‬ ‫ִדי ֲ ֵ ָ‬ ‫אלעס‬ ‫עקדה ָהאט ֶער ַ ֶ‬ ‫געפארן צ‪ä‬ם ַ ֵ ָ‬ ‫ֶ ָ ְ‬ ‫אברהם‬ ‫ו‪éŁç‬ם ַ ְ ָ ָ‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ָ‪ï‬ס‪ä‬ק )כב ג( ַ ַ ְ ֵ‬ ‫ֶעס ְ ֵ‬ ‫אברהם‬ ‫אפל‪ֶ ä‬ווען ַ ְ ָ ָ‬‫‪à‬זריז‪ä‬ת‪ָ ,‬נאר ַ ִ‬ ‫געמאכט ִ ְ ִ‬ ‫ֶ ַ ְ‬ ‫אבינ‪ִ ä‬איז‬ ‫אברהם ָ ִ‬ ‫ויחב‪ֶ Ł‬את ֲחמ‪õ‬ר‪ָ ָ ְ ַ õ‬‬ ‫‪àà‬קר ַ ַ ְ ֹ‬ ‫ַ ֶֹ‬ ‫ה‪õë‬ר‪ç‬ה‬ ‫אנגעק‪ä‬מען צ‪ַ ä‬הר ַ ִ ָ‬‫ֶ‬ ‫אבינ‪ִ ä‬איז ‪õŁ‬ין ָ ְ ֶ‬ ‫ִָ‬ ‫‪à‬אלד ֶווען ֶעס ִאיז‬ ‫פרי א‪ä‬ן ַ ְ‬ ‫א‪õ‬יפגע‪Ł‬טאנען ְ ִ‬ ‫ְֶ ְ ַ ֶ‬ ‫העקדה‬ ‫מע‪ł‬ה ָ ַ ֵ ָ‬ ‫געמאכט ֶדעם ַ ַ ֵ‬ ‫ָהאט ֶער ֶ ַ ְ‬ ‫איינגע‪ïŁ‬אנט ֵזיין‬ ‫געווארן ָטאג ָהאט ֶער ֵ ְ ֶ ְ ַ ְ‬ ‫ֶ ָ ְ‬ ‫מקיים‬ ‫‪Ł‬נעלער ְ ַ ֵ‬ ‫קענען ָוואס ְ ֶ ֶ‬ ‫‪é‬די צ‪ֶ ֶ ä‬‬ ‫‪à‬זריז‪ä‬ת ְ ֵ‬‫ִ ְִ‬ ‫א‪õ‬יפן ֶוועג ִמיט‬ ‫ְ‬ ‫אר‪õ‬יסגעלאזט‬ ‫אייזל א‪ä‬ן ִזי‪ְ ָ ֶ ְ ַ ü‬‬ ‫ֵ ְ‬ ‫‪Ł‬טייט‬ ‫ֵזיין ֶדעם ִצ‪ää‬י השי"ת‪ַ ,‬אז‪õ‬י ִווי ֶעס ְ ֵ‬ ‫יצחק‪.‬‬ ‫‪à‬אלי‪à‬טן ז‪ä‬ן ִ ְ ָ‬ ‫ֵזיין ַ ִ ְ ְ‬ ‫טעם‬‫‪ô‬נח‪ä‬מא )פרשת וירא מו( ֶדער ַ ַ‬ ‫מדר‪ָ ְ ַ Ł‬‬ ‫ִאין ִ ְ ָ‬ ‫'אברהם‬ ‫גער‪ä‬פן ַ ְ ָ ָ‬ ‫מלא‪ָ ü‬האט ֶ ְ‬ ‫פארוואס ֶדער ַ ְ ָ‬ ‫ַ ְָ‬ ‫דר‪'Ł‬נען ַאר‪õ‬יס פ‪ä‬ן ִדי‬‫חז"ל )פסחים ד‪ֶ ְ ְ ַ (.‬‬‫ֲַ‬ ‫מלא‪ü‬‬ ‫ווי‪à‬אלד ֶדער ַ ְ ָ‬ ‫צוויי ָמאל‪ְ ַ ִ ,‬‬ ‫אברהם' ְ ֵ‬‫ַ ְָ ָ‬ ‫'זריזין‬ ‫‪é‬לל פ‪ä‬ן ְ ִ ִ‬ ‫‪à‬אקאנטן ְ ַ‬ ‫ָ‪ï‬ס‪ä‬ק ֶדעם ַ ַ ְ ְ‬ ‫אברהם ֵגייט ‪õŁ‬ין‬‫געהאט ַאז ַ ְ ָ ָ‬ ‫מ‪õ‬רא ֶ ַ‬ ‫ָהאט ָ‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין‬ ‫למצ‪õ‬ת'‪ַ .‬אז‪õ‬י א‪õ‬י‪ֵ ְ ü‬‬ ‫מק‪â‬ימין ְ ִ ְ‬ ‫ְִַ ִ‬ ‫א‪ .‬דער ב"ח )הגהות הב"ח פסחי‪ ‬ד‪ (.‬לערנט אז די דרש וואס די גמרא לערנט ארויס די הלכה פו‪‬‬ ‫'זריזי‪ ‬מקדימי‪ ‬למצות' איז פו‪ ‬די פסוק )יט כז( 'וישכ‪ ‬אברה‪ ‬בבוקר' וואס שטייט ביי די‬ ‫פרשה פו‪ ‬סדו‪ ;‬נאכדע‪ ‬וואס דער אייבערשטער האט איבערגעדרייט סדו‪ ,‬איז אברה‪ ‬אבינו‬ ‫אויפגעשטאנע‪ ‬גליי‪ ‬אינדערפרי‪ ,‬או‪ ‬ער האט געזע‪ ‬ווי ס'איז גארנישט געבליב‪ ‬פו‪ ‬סדו‪ ,‬או‪‬‬ ‫ער האט זי‪ ‬מזרז געווע‪ ‬צו דאווענע‪ .‬אזוי שטייט אוי‪ ‬אי‪ ‬ילקוט שמעוני )וירא רמז פו(‪.‬‬ ‫ה‬ ‫לב שומע ‪ ‬במצותיו חפ‪ ‬מאד‬ ‫‪à‬אלד ֶווען ֶעס ִאיז‬ ‫געווען א‪ä‬ן ַ ְ‬‫מזרז ֶ ֶ‬ ‫ִזי‪ֵָ ְ ü‬‬ ‫מ‪ë‬ילא ָהאט ֶער‬ ‫קינד‪ָ ֵ ִ ,‬‬ ‫‪Ł‬חט'ן ֵזיין ִ ְ‬‫ָאט ָאט ֶ ְ ְ‬ ‫גענ‪ä‬מען ְ‪à‬ר‪õ‬יט א‪ä‬ן‬ ‫געווארן ָטאג‪ָ ,‬האט ֶער ֶ ֶ‬ ‫ֶ ָ ְ‬ ‫צוויי ָמאל‪,‬‬ ‫נאמען ְ ֵ‬ ‫אי‪à‬ערגע'חזר'ט ֵזיין ָ ֶ‬ ‫‪Ł‬נעל ִ ֶ ְ ֶ ַ ֶ ְ‬ ‫ְֶ‬ ‫הגר א‪ä‬ן‬ ‫געגע‪à‬ן ַפאר ָ ָ‬ ‫וואסער א‪ä‬ן ָדאס ֶ ֶ ְ‬‫ַ ֶ‬ ‫זיכער‬‫‪Ł‬טערקער ר‪ä‬ף‪ ,‬צ‪ֶ ִ ä‬‬ ‫ָוואס ָדאס ִאיז ַא ְ ֶ ְ ֶ‬ ‫פאר‪Ł‬יקט‪.‬‬ ‫ִאיר ַ ְ ִ ְ‬ ‫איידער ֶער‬‫הערט ֵזיין ק‪õ‬ל ָנא‪ֶ ֵ ü‬‬ ‫מאכן ַאז ֶער ֶ ְ‬‫ַ ְ‬ ‫ערקלערט ָדאס‬‫מדר‪ְ ֶ ְ ְ ֶ Ł‬‬ ‫קינד‪ִ .‬די ִ ְ ָ‬‫‪Ł‬חט ֵזיין ִ ְ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫לקראתם‬ ‫ו‪‬רץ ִ ְ ָ ָ‬ ‫ַ ָָ‬ ‫‪ïŁ‬אצירן‬ ‫איינער ֵגייט ְ ַ ִ ְ‬ ‫מ‪Ł‬ל‪ֶ ,‬ווען ֵ ֶ‬ ‫ִמיט ַא ָ ָ‬ ‫אנפאנג‬ ‫ענין ָ ְ ַ ְ‬‫טרעפן ִמיר ֶדעם ִ ְ ָ‬ ‫ַאז‪õ‬י א‪õ‬י‪ְ ֶ ְ ü‬‬ ‫לאזט ֵזיין‬ ‫אינמיטן ֶוועג ָ ְ‬ ‫חבר א‪ä‬ן ִ ְ ִ ְ‬ ‫ִמיט ֵזיין ָ ֵ‬ ‫זענען‬ ‫געסט ֶ ֶ‬ ‫‪ï‬ר‪Ł‬ה‪ֶ ,‬ווען ִדי ֶ ְ‬ ‫ָָ ָ‬ ‫חבר ֵ‪à‬יים‬ ‫ר‪ä‬פן ֵזיין ָ ֵ‬ ‫חבר ִאים ָא‪ֶ ,ï‬וועט ֶער ְ‬ ‫ֵָ‬ ‫‪à‬אלד‬ ‫אבינ‪ִ ,ä‬איז ֶער ַ ְ‬ ‫אברהם ָ ִ‬ ‫אנגעק‪ä‬מען צ‪ָ ָ ְ ַ ä‬‬ ‫ֶ‬ ‫ָ ְֶ‬ ‫ווייזן ֶדער‬ ‫עטליכע ָמאל‪ ,‬צ‪ַ ä‬אר‪õ‬יס ֵ ְ‬ ‫נאמען ֶ ְ ִ ֶ‬ ‫ָ ֶ‬ ‫מקיים ֵזיין ִדי‬ ‫איילעני‪ Ł‬צ‪ֵ ַ ְ ä‬‬ ‫געלאפן ִמיט ַאן ֵ ֶ ִ‬ ‫ֶ ָ ְ‬ ‫זייער‬ ‫דארף ִאים ֵ ֶ‬ ‫צר‪ַ ü‬אז ֶער ַ ְ‬ ‫‪Ł‬טארקער ֶֹ‬‫ְ ַ ְֶ‬ ‫א‪õ‬רחים'‪ַ ,‬אז‪õ‬י ִווי ֶעס‬ ‫'הכנסת ְ ִ‬ ‫מצוה פ‪ä‬ן ַ ְ ָ ַ‬ ‫ִ ְָ‬ ‫מלא‪ü‬‬ ‫ִוויכטיג‪ַ ,‬אז‪õ‬י א‪õ‬י‪ָ ü‬האט ֶדער ַ ְ ָ‬ ‫ְִ‬ ‫לקראתם‬ ‫ו‪ç‬רץ ִ ְ ָ ָ‬ ‫ו‪ç‬רא ַ ָָ‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ָ‪ï‬ס‪ä‬ק )יח ב( ַ ְַ‬ ‫ְ ֵ‬ ‫צוויי‬ ‫נאמען ְ ֵ‬ ‫אבינ‪'ä‬ס ָ ֶ‬ ‫אברהם ָ ִ‬ ‫ר‪ä‬פן ַ ְ ָ ָ‬ ‫געדארפט ְ‬ ‫ֶ ַ ְ ְ‬ ‫געסט א‪ä‬ן‬ ‫צ‪ä‬געלאפן צ‪ִ ä‬די ֶ ְ‬‫‪Ł‬נעל ֶ ָ ְ‬ ‫ֶער ִאיז ְ ֶ‬ ‫אלעס‬ ‫אברהם ָהאט ַ ֶ‬ ‫‪Ł‬נעל‪ֵ ,‬ווייל ַ ְ ָ ָ‬ ‫ָמאל א‪ä‬ן ְ ֶ‬ ‫געצעלט‪ ,‬א‪ä‬ן‬‫ק‪ä‬מען צ‪ֵ ä‬זיין ֶ ֶ ְ‬ ‫געלאדנט צ‪ֶ ä‬‬ ‫ֵזיי ֶ ַ ְ ְ‬ ‫‪à‬זריז‪ä‬ת‪.‬‬‫געמאכט ִ ְ ִ‬ ‫ֶ ַ ְ‬ ‫סע‪ä‬דה ַאז‪õ‬י‬ ‫צ‪ä‬געגרייט ַא ְ ָ‬ ‫‪à‬אלד ֶ ְ ֵ‬ ‫ֶער ָהאט ַ ְ‬ ‫'וימהר'‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ָ‪ï‬ס‪ä‬ק )יח ו( ַ ְ ַ ֵ‬ ‫ִווי ֶעס ְ ֵ‬ ‫געפינען ָנא‪ַ ü‬א ָ‪ï‬ס‪ä‬ק ִדי ָווא‪ִ ü‬ווי‬ ‫ִמיר ֶ ִ ֶ‬ ‫האהלה‪.‬‬ ‫אברהם ָ ֹ ֱ ָ‬‫ַ ְָ ָ‬ ‫אבינ‪ָ ä‬האט ִזי‪ü‬‬ ‫אברהם ָ ִ‬‫מ'זעט ַאז ַ ְ ָ ָ‬ ‫ְ ֶ‬ ‫ה‪õà‬רא‪.‬‬ ‫מקיים ֵזיין ֶדעם ָרצ‪õ‬ן ַ ֵ‬ ‫געאיילט צ‪ֵ ַ ְ ä‬‬‫ֶ ֵ ְ‬ ‫אימער‬‫‪ï‬נים ֶזעט ֶמען ַאז ֶווען ִ ֶ‬ ‫ַעל ָ‪é‬ל ָ ִ‬ ‫'י‪Ł‬מעאל' ֶווען ֶער ָהאט‬ ‫‪ï‬ר‪Ł‬ה פ‪ä‬ן ִ ְ ָ ֵ‬ ‫ֵ‪à‬יי ִדי ָ ָ ָ‬ ‫געלעגנהייט‬ ‫געהאט ַא ֶ ֶ ְ ְ ֵ‬ ‫אברהם ָהאט ֶ ַ‬ ‫ַ ְָ ָ‬ ‫‪Ł‬טייט‬ ‫י‪Ł‬מעאל פ‪ä‬ן ֵזיין ְ‪Ł‬ט‪ֵ ְ ,àä‬‬ ‫פאר‪Ł‬יקט ִ ְ ָ ֵ‬ ‫ַ ְ ִ ְ‬ ‫נחת‬‫‪Ł‬אפן ַא ַ ַ‬‫מצוה א‪ä‬ן ַ ְ‬ ‫מקיים ֵזיין ַא ִ ְ ָ‬‫צ‪ֵ ַ ְ ä‬‬ ‫‪àà‬קר'‬ ‫אברהם ַ ֹ ֶ‬ ‫'ו‪éŁç‬ם ַ ְ ָ ָ‬ ‫ִאין ָ‪ï‬ס‪ä‬ק )כא יג( ַ ַ ְ ֵ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער‪ָ ,‬האט ֶער ִ ְ‬ ‫פארן ַ ֶ ֶ‬ ‫ר‪ä‬ח ַ ְ‬ ‫ַ‬ ‫א‪õ‬יפגע‪Ł‬טאנען‬ ‫ְֶ ְ ַ ֶ‬ ‫ִאיז‬ ‫אבינ‪ä‬‬ ‫ִָ‬ ‫אברהם‬ ‫ַ ְָ ָ‬ ‫‪à‬אלד ִאיז ֶער‬ ‫געווארט ֵקיין ִמינ‪ä‬ט‪ָ ,‬נאר ַ ְ‬ ‫ֶ ַ ְ‬ ‫וואסער‬‫גענ‪ä‬מען ְ‪à‬ר‪õ‬יט א‪ä‬ן ַ ֶ‬ ‫אינדערפרי א‪ä‬ן ֶ ֶ‬‫ִ ְֶ ְ ְ ִ‬ ‫מקיים ֵזיין ֶדעם‬ ‫צ‪ä‬געלאפן ִמיט ַא ְ ִזריז‪ä‬ת צ‪ֵ ַ ְ ä‬‬ ‫ֶ ָ ְ‬ ‫הגר א‪ä‬ן ִאיר‬ ‫געגע‪à‬ן ַפאר ָ ָ‬ ‫א‪ä‬ן ָדאס ֶ ֶ ְ‬ ‫געווען ֵקיין ִח‪äê‬ק‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶ ֶ‬ ‫ה‪‬ם‪ֶ .‬עס ִאיז ִ ְ‬ ‫ָרצ‪õ‬ן ַ ֵ‬ ‫‪ï‬סיקתא‬ ‫‪Ł‬יקט פ‪ä‬ן ֵזיין ה‪õ‬יז‪ֶ .‬דער ְ ִ ְ ָ‬ ‫פאר ִ ְ‬ ‫ַ ְ‬ ‫‪Ł‬ווער‬ ‫אנגעק‪ä‬מען ְ ֶ‬ ‫ֶ‬ ‫ֵ‪à‬יי ִאים א‪õ‬י‪ֶ à‬עס ִאיז ָ ְ ֶ‬ ‫‪Łï‬ט ִאין‬ ‫לערנט ַאז‪õ‬י ְ ַ‬‫)זוטרתא בראשית כא יד( ֶ ְ ְ‬ ‫א‪õ‬רחים'‬ ‫'הכנסת ְ ִ‬ ‫‪ï‬ר‪Ł‬ה פ‪ä‬ן ַ ְ ָ ַ‬ ‫ַאז‪õ‬י ִווי ֵ‪à‬יי ֶדער ָ ָ ָ‬ ‫‪á‬מרא‬‫לערנט ִדי ְ ָ ָ‬‫‪á‬מרא )פסחים ד‪ַ (.‬אז פ‪ä‬ן ָדא ֶ ְ ְ‬ ‫ְ ָָ‬ ‫אפ‪äê‬‬‫י‪Ł‬מעאל‪ ,‬א‪ä‬ן ֲ ִ‬ ‫פאר‪Ł‬יקן ִ ְ ָ ֵ‬ ‫אדער ֵ‪à‬יים ַ ְ ִ ְ‬ ‫ֶָ‬ ‫למצ‪õ‬ת'‬ ‫מק‪â‬ימין ְ ִ ְ‬ ‫'זריזין ַ ְ ִ ִ‬ ‫ַאר‪õ‬יס ֶדעם ִ‪â‬ין פ‪ä‬ן ְ ִ ִ‬ ‫קיינמאל ָהאט‬ ‫קינד‪ָ ְ ֵ ,‬‬ ‫אייגן ִ ְ‬ ‫‪Ł‬חט'ן ַאן ֵ ְ‬‫ֵ‪à‬יים ֶ ְ ְ‬ ‫געזאגט‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער ָהאט ֶ ָ ְ‬ ‫ִווי‪à‬אלד ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫ַ ְ‬ ‫‪ô‬כף ֶגעט‪ä‬ן‬ ‫פארז‪õ‬ימט‪ָ ,‬נאר ֵ ֶ‬ ‫ני‪Ł‬ט ַ ְ ְ‬ ‫ֶער ִזי‪ְ ִ ü‬‬ ‫‪ł‬רה‬ ‫אלי‪ָ ָ ý‬‬ ‫‪ô‬אמר ֵ ֶ‬ ‫א‪Ł‬ר ֹ ַ‬ ‫אברהם ֹ‪é‬ל ֲ ֶ‬ ‫ַפאר ַ ְ ָ ָ‬ ‫געוואלט‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ָהאט ֶ ָ ְ‬ ‫ָדאס ָוואס ֶדער ַ ֶ ֶ‬ ‫‪ł‬רה‬ ‫אימער ֵדיין ְפר‪õ‬י ָ ָ‬ ‫‪à‬ק‪õ‬ל‪ָ ã‬וואס ִ ֶ‬ ‫‪Ł‬מע ְ ָ‬ ‫ְ ַ‬ ‫פ‪ä‬ן ִאים‪.‬‬ ‫זאלסט‪ִ ä‬איר‬ ‫הייסן צ‪ ä‬ט‪ä‬ן‪ְ ְ ָ ,‬‬ ‫ֶוועט ִדי‪ְ ֵ ü‬‬ ‫ק‪ä‬מט א‪õ‬יס ַאז ָדאס ָוואס ֶער‬ ‫ְ‬ ‫א‪õ‬יסהערן‪,‬‬ ‫ְֶ ְ‬ ‫מיינט ַא ָ ִזריז‬ ‫ָוואס ֵ ְ‬ ‫‪à‬אפעל‬ ‫געווען ַא ַ ֶ‬ ‫הגר ִאיז ֶ ֶ‬ ‫פאר‪Ł‬יקט ָ ָ‬ ‫ָהאט ַ ְ ִ ְ‬ ‫מת‪õà‬נן ֵזיין‬ ‫א‪à‬יסל ִ ְ ֵ‬ ‫ֶעס ִאיז ְ ַ‬ ‫‪é‬דאי ִזי‪ ü‬צ‪ְ ִ ַ ä‬‬ ‫גע‪à‬ר‪õ‬יכט‬ ‫פ‪ä‬ן השי"ת ֵווייל ֶער ָהאט ֶ ְ ְ‬ ‫ענין פ‪ä‬ן‬ ‫אריינקלערן ִאין ֶדעם ִ ְ ָ‬ ‫א‪ä‬ן ַ ֵ ְ ְ ֶ ְ‬ ‫דערפאר ָהאט ֶער‬ ‫א‪õ‬יסהערן ֵזיין ֵוויי‪ ,à‬א‪ä‬ן ֶ ְ ַ‬ ‫ְֶ ְ‬ ‫פרשת וירא ‪ ‬לב שומע‬ ‫ו‬ ‫מקיים ֶדעם‬ ‫זענען ְ ַ ֵ‬ ‫ָדאס ט‪ä‬ן‪ ,‬א‪ä‬ן ֶווען ִמיר ֶ ֶ‬ ‫חלק‬ ‫גי‪à‬ט ָדאס צ‪ ä‬צ‪ä‬ם ֵ ֶ‬ ‫ְ ִזריז‪ä‬ת‪ָ ,‬וואס ִ ְ‬ ‫‪é‬ביכ‪õ‬ל ַזאט‪,‬‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ִ ְ ָ‬ ‫ווערט ֶדער ַ ֶ ֶ‬ ‫מצוה ֶ ְ‬ ‫ִ ְָ‬ ‫מאכט א‪õ‬יס א‪õ‬י‪ֶ à‬מען‬ ‫ה‪ë‬צוה‪ ,‬א‪ä‬ן ָוואס ַ ְ‬ ‫ַ ִ ְָ‬ ‫ווילן‪.‬‬ ‫ערפילט ֵזיין ִ ְ‬ ‫ַאה ֶמען ָהאט ֶ ְ ִ ְ‬ ‫‪Ł‬נעל? א‪ä‬ן ָוואס ִאיז‬ ‫מצוה ְ ֶ‬ ‫ֵגייט צ‪ ä‬צ‪ַ ä‬א ִ ְ ָ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֵקיין‬ ‫ח‪í‬ר‪õ‬ן פ‪ä‬ן א‪õ‬י‪ֶ à‬מען ִאיז ִ ְ‬ ‫ֶדער ִ ָ‬ ‫מענט‪ָ Ł‬האט ַא‬ ‫ק‪ä‬מט א‪õ‬יס ַאז ֶווען ַא ֶ ְ ְ‬ ‫ְ‬ ‫למע‪ł‬ה ס‪õ‬ף ָ‪é‬ל ס‪õ‬ף‬‫ָ ִזריז‪ ,‬א‪õ‬י‪ֶ à‬מען ִאיז ְ ַ ֲ ֶ‬ ‫מקיים ֵזיין ֶדעם‬ ‫געלעגנהייט צ‪ֵ ַ ְ ä‬‬ ‫ֶ ֶ ְְֵ‬ ‫מצוה‪.‬‬ ‫מקיים ִדי ִ ְ ָ‬ ‫ְ ֵַ‬ ‫הייסט ִאים‬ ‫איי‪à‬ערשטער ֵ ְ‬ ‫ה‪‬ם‪ֶ ,‬דער ֵ ֶ ְ‬ ‫ָרצ‪õ‬ן ַ ֵ‬ ‫א‪õ‬יפ‪ïŁ‬רינגן‬ ‫ְ ְ ְִ ְְ‬ ‫דארף ֶער‬‫ט‪ä‬ן ָדאס א‪ä‬ן ָדאס‪ְ ַ ,‬‬ ‫מבאר‬ ‫רמח"ל )מסילת ישרים פרק ז( ִאיז ְ ָ ֵ‬ ‫ֶדער ַ ְ ַ‬ ‫פלאם‬ ‫מצוה ִמיט ַא ְ ַ‬ ‫ל‪õ‬יפן צ‪ֶ ä‬דעם ִ ְ ָ‬ ‫גליי‪ְ ü‬‬ ‫א‪ä‬ן ְ ֵ‬ ‫מ‪â‬ה פ‪ä‬ן ְ ִזריז‪ä‬ת ַאז ָדאס ִאיז ַאן‬ ‫ִדי ִ ָ‬ ‫אצינד ַא‬‫"אי‪ָ ü‬הא‪ְ ִ ַ à‬‬ ‫טראכטן ִ‬ ‫פייער‪ ,‬א‪ä‬ן ְ ַ ְ ְ‬ ‫ֵ ֶ‬ ‫אנדער‪ִ Ł‬ווי‬‫מ‪â‬ה ָוואס ִאיז ַ ְ ֶ ְ‬ ‫אייגנארטיגע ִ ָ‬ ‫ֵ ְְְַ ִ ֶ‬ ‫איי‪à‬ערשטער‬ ‫א‪õ‬יפגא‪à‬ע‪ֶ ,‬דער ֵ ֶ ְ‬ ‫ְַ ֶ‬ ‫געוואלדיגע‬ ‫ֶ ַ ְִ ֶ‬ ‫‪à‬רענגט‬ ‫אנדערע ִמ‪õâ‬ת ט‪õ‬ב‪õ‬ת‪ ,‬א‪ä‬ן ֶער ְ ֶ ְ ְ‬ ‫ַ ְֶ ֶ‬ ‫לאמיר ָדאס‬ ‫ע‪ï‬עס ט‪ä‬ן‪ִ ָ ,‬‬ ‫געהייסן ֶ ֶ‬ ‫ָהאט ִמיר ֶ ֵ ְ‬ ‫צוויי‬‫מ‪â‬ה פ‪ä‬ן ְ ִזריז‪ä‬ת ִאיז פ‪ä‬ן ְ ֵ‬ ‫ַאר‪õ‬יס ַאז ִדי ִ ָ‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער‬ ‫‪é‬די ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫מקיים ֵזיין‪ֵ ְ ,‬‬ ‫‪Ł‬נעל ְ ַ ֵ‬ ‫ְֶ‬ ‫מקיים‬‫הייסט ַאז ֶווען ֶמען ִאיז ְ ַ ֵ‬ ‫‪äï‬נקטן‪ָ ,‬דאס ֵ ְ‬ ‫ְְ ְ‬ ‫‪à‬אק‪ä‬מען ָדאס‬ ‫ֶ‬ ‫‪Ł‬נעלער ַ‬ ‫ָזאל ‪õŁ‬ין ָוואס ְ ֶ ֶ‬ ‫מצוה‬ ‫מאכט ָדאס ִדי ִ ְ ָ‬ ‫‪à‬זריז‪ä‬ת‪ְ ַ ,‬‬ ‫מצוה ִ ְ ִ‬ ‫ַא ִ ְ ָ‬ ‫פאר‪Ł‬טענדלי‪ü‬‬ ‫מ‪ë‬ילא ִאיז ַ ְ ְ ֶ ְ ְ ִ‬ ‫ָוואס ֶער ֶ‪à‬עט"‪ָ ֵ ִ .‬‬ ‫ח‪äŁ‬ב'ער‪ ,‬א‪ä‬ן‬ ‫‪Ł‬ענער א‪ä‬ן ֶמער ָ ֶ‬ ‫א‪õ‬יסק‪ä‬קן ֶ ֶ‬‫ְ ְ‬ ‫‪à‬זריז‪ä‬ת‪,‬‬ ‫מצוה ִ ְ ִ‬‫מקיים ַא ִ ְ ָ‬ ‫ַאז ֶווען ֶמען ִאיז ְ ַ ֵ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֵקיין ָ ִזריז‪ַ ,‬דאן‬ ‫חלילה א‪õ‬י‪ֶ à‬מען ִאיז ִ ְ‬ ‫ָ ִ ָ‬ ‫צ‪ä‬געלייגטע‬ ‫ע‪ï‬עס ַא ֶ ֵ ְ ֶ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶ ֶ‬ ‫הייסט ָדאס ִ ְ‬ ‫ֵ ְ‬ ‫מצוה‪ֶ .‬עס‬ ‫חלק פ‪ä‬ן ֶדער ִ ְ ָ‬ ‫עיקר ֵ ֶ‬ ‫פעלט ֶדער ִ ָ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫ווערט‬‫מצוה‪ָ ,‬נאר ָדאס ֶ ְ‬ ‫מעלה צ‪ֶ ä‬דער ִ ְ ָ‬ ‫ֲַָ‬ ‫אדער‬ ‫מ‪â‬ה ָוואס ָ ֶ‬ ‫זייטיגע ִ ָ‬ ‫ני‪Ł‬ט ִווי ַא ֵ ִ ֶ‬ ‫ִאיז ִ ְ‬ ‫מצוה‪ֶ ,‬דער‬ ‫חלק פ‪ä‬ן ֶדער ִ ְ ָ‬ ‫פאקטי‪ַ Ł‬א ֵ ֶ‬ ‫ַ ְ ִ‬ ‫ני‪Ł‬ט‪ָ ,‬נאר ָדאס‬ ‫אדער ִ ְ‬ ‫ָהאט ֶמען ֶעס ָיא ָ ֶ‬ ‫פאר‪Ł‬ענערט‪ֶ ,‬עס ִאיז‬ ‫ווערט ַ ְ ֶ ֶ ְ‬ ‫מצוה ֶ ְ‬‫גאנצע ִ ְ ָ‬‫ַ ְֶ‬ ‫מצוה‪ֶ ,‬עס‬ ‫עצם ִ ְ ָ‬ ‫פאר‪Ł‬ענערט ֶדער ֶ ֶ‬ ‫ַ ְ ֶ ֶ ְ‬ ‫מח‪Ł‬בה‬ ‫געמאכט ִמיט ַ ֲ ָ ָ‬ ‫ווערט ֶ ַ ְ‬ ‫מצוה ָוואס ֶ ְ‬ ‫ַא ִ ְ ָ‬ ‫מצוה‪,‬‬‫עצם ִ ְ ָ‬ ‫‪õà‬יעט א‪õ‬יף ִדי ֶ ֶ‬ ‫ֶ‬ ‫דערהיי‪à‬ט א‪ä‬ן‬ ‫ֶ ְ ֵ ְ‬ ‫ריכטיגן ִציל‪.‬‬ ‫פייער ִמיט ִ ְ ִ ְ‬ ‫פלאם ֵ ֶ‬ ‫א‪ä‬ן ִמיט ַא ְ ַ‬ ‫מצוה‬ ‫מעלה‪ִ ,‬איז ֶדער ִ ְ ָ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶדער ַ ֲ ָ‬ ‫ָוואס ֶווען ִ ְ‬ ‫‪Ł‬וואכער‪ .‬א‪õ‬יף‬ ‫מקיים ִפיל ְ ַ ֶ‬ ‫ָוואס ֶמען ִאיז ְ ַ ֵ‬ ‫מצוה‬ ‫‪‬רען ִאין ַא ִ ְ ָ‬ ‫ַא ְ ֶ‬ ‫פאר‪Ł‬טיין‬ ‫‪ïŁ‬רא‪ֶ ü‬קען ֶמען ָדאס ַ ְ ְ ֵ‬ ‫א‪ä‬נזערע ְ ְ ַ‬ ‫ְֶ ֶ‬ ‫א‪õ‬יסגע‪Ł‬מ‪ä‬עסט‬ ‫ְֶ ְ ְ ְ‬ ‫ווערט א‪õ‬י‪ü‬‬ ‫נק‪ä‬דה ֶ ְ‬ ‫ֶדער ְ ָ‬ ‫גע‪à‬ט‬‫זאלץ ָוואס ֶ ְ‬ ‫אדער ַ ְ‬ ‫'ס‪ï‬ייס' ָ ֶ‬ ‫ַאז‪õ‬י ִווי ַא ְ ֵ‬ ‫ה‪ô‬ניא‬ ‫‪à‬על ַ ַ ְ ָ‬‫ספרים פ‪ä‬ן ֶדער ַ ַ‬ ‫ִאין ִדי ְ ָ ִ‬ ‫עסן‪ָ ,‬וואס‬ ‫טעם ִאין ִדי ֶ ְ‬ ‫גע‪Ł‬מאקע ַ ַ‬ ‫אריין ַא ֶ ְ ַ ֶ‬ ‫ֵַ‬ ‫א‪á‬רת‬‫אמרים )פרק כו( א‪ä‬ן ִאין ִ ֶ ֶ‬ ‫ל‪äñ‬טי ֲ ָ ִ‬ ‫ִאין ִ ֵ‬ ‫'ס‪ï‬ייס' ָהאט ִדי‬ ‫סארט ְ ֵ‬ ‫פעלט ִדי ָ ְ‬ ‫א‪õ‬י‪ֶ à‬עס ֶ ְ‬ ‫מ‪â‬ה‬ ‫מס‪à‬יר ַאז ִדי ִ ָ‬ ‫ק‪õ‬ד‪) Ł‬פרק כא( ִווי ֶער ִאיז ַ ְ ִ‬ ‫ֶ‬ ‫טעם‪.‬‬ ‫ני‪Ł‬ט ֵקיין ַ ַ‬ ‫עסן ִ ְ‬ ‫ְֶ‬ ‫מצוה‪,‬‬ ‫‪ô‬נאי ִאין ִדי ִ ְ ָ‬‫פ‪ä‬ן ְ ִזריז‪ä‬ת ִאיז ַאז‪õ‬י ִווי ַא ְ ַ‬ ‫‪à‬אדייט ט‪ä‬ן ֶדעם ָרצ‪õ‬ן השי"ת‪ ,‬א‪ä‬ן‬ ‫מצוה ַ ֵ‬ ‫ַא ִ ְ ָ‬ ‫מאכן‬ ‫פארוואס ַ ְ‬ ‫מס‪à‬יר‪ָ ְ ַ ,‬‬‫רמח"ל ִאיז ַ ְ ִ‬‫ֶדער ַ ְ ַ‬ ‫לעכצן‬ ‫ווארטן א‪ä‬ן ֶ ְ ְ‬‫גאנצע ֵצייט ַ ְ ְ‬ ‫דארף ַא ַ ְ ֶ‬‫ֶמען ַ ְ‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער‬ ‫מצ‪õ‬ת? ֵווייל ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫ִמיר ִ ְ‬ ‫ֶווען ֶקען ֶמען ‪õŁ‬ין ט‪ä‬ן ֶדעם ָרצ‪õ‬ן השי"ת‪,‬‬ ‫עיקר‬ ‫מיינט ַאז ֶדער ִ ָ‬ ‫געהייסן! ָדאס ֵ ְ‬‫ָהאט ֶ ֵ ְ‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ָ‪ï‬ס‪ä‬ק )דברים ה א(‬ ‫ַאז‪õ‬י ִווי ֶעס ְ ֵ‬ ‫מצ‪õ‬ת‪ִ ,‬איז ְ‪à‬ל‪õ‬יז צ‪ä‬‬ ‫מקיים ֵזיין ִ ְ‬ ‫ס‪à‬ה פ‪ä‬ן ְ ַ ֵ‬ ‫ִָ‬ ‫א‪ï‬היטן ִדי‬‫וועסט ָ ְ ִ ְ‬ ‫לע‪õł‬תם ֶ ְ‬ ‫‪Łä‬מר‪ô‬ם' ַ ֲ ָ‬ ‫' ְ ְַ ֶ‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער‬ ‫ה‪‬ם‪ֶ ,‬דער ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫ערפילן ֶדעם ָרצ‪õ‬ן ַ ֵ‬ ‫ְֶ ִ ְ‬ ‫'‪Łä‬מר‪ô‬ם' ִאיז א‪õ‬י‪ַ ü‬א ָל‪õŁ‬ן פ‪ä‬ן‬ ‫מצ‪õ‬ת‪ֶ ְ ַ ְ ,‬‬ ‫ִ ְ‬ ‫מקיים ֵזיין ֶדער א‪ä‬ן‬ ‫געהייסן צ‪ֵ ַ ְ ä‬‬ ‫א‪ä‬נז ֶ ֵ ְ‬ ‫ָהאט ְ‬ ‫מצ‪õ‬ת‪,‬‬ ‫מקיים ֵזיין ִדי ִ ְ‬ ‫קענען ְ ַ ֵ‬ ‫'ווארטן' צ‪ֶ ֶ ä‬‬ ‫ַ ְ ְ‬ ‫זאלן‬ ‫ווארט ַאז ִמיר ָ ְ‬‫מצוה‪ ,‬א‪ä‬ן ֶער ַ ְ‬ ‫ֶדער ִ ְ ָ‬ ‫ז‬ ‫לב שומע ‪ ‬במצותיו חפ‪ ‬מאד‬ ‫אד‪õ‬ניו‬ ‫הא‪õ‬הב ֶאת ֲ ָ‬ ‫‪é‬עבד ָ ֵ‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער ְ ֶ ֶ‬ ‫ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫געפיל‬‫ני‪Ł‬ט ַאר‪õ‬יס ֵדיין ֶ ִ‬ ‫א‪ä‬ן א‪õ‬י‪ à‬ד‪ְ ֵ ä‬‬ ‫ווייזט ִ ְ‬ ‫לע‪õł‬ת ְרצ‪õ‬נ‪ַ õ‬אז‪õ‬י ִווי ַא‬ ‫‪à‬עצמ‪ֲ ַ õ‬‬ ‫‪ä‬מזרז ְ ַ ְ‬ ‫ְ ֵָ‬ ‫מצוה‪,‬‬ ‫מקיים ֵזיין ַא ִ ְ ָ‬ ‫וועלן ְ ַ ֵ‬ ‫ח‪Ł‬ק צ‪ְ ֶ ä‬‬ ‫א‪ä‬ן ֵ ֶ‬ ‫קנעכט ָוואס ָהאט ִלי‪ֵ à‬זיין ַהאר‪ ,‬א‪ä‬ן ֶער‬ ‫ְֶ ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬‫קימערט ִזי‪ְ ִ ü‬‬‫פאר‪Ł‬לעפסט ִדי‪ ü‬א‪ä‬ן ד‪ְ ֶ ִ ä‬‬ ‫ַ ְ ְ ֶ ְְ‬ ‫‪à‬אפעל פ‪ä‬ן ֵזיין‬ ‫פאלגן ִדי ַ ֶ‬ ‫יאגט ִזי‪ ü‬צ‪ ä‬צ‪ְ ְ ָ ä‬‬ ‫ָ ְ‬ ‫פייער ֵ‪à‬יי‬ ‫ני‪Ł‬ט ֵקיין ֵ ֶ‬ ‫קאכט ִ ְ‬ ‫דערמיט‪ֶ ,‬עס ָ ְ‬ ‫ֶ ְ ִ‬ ‫ה‪à‬ית‪.‬‬ ‫‪à‬על ַ ַ ִ‬ ‫ַַ‬ ‫מקיים ֵזיין‬ ‫הארץ ַאז ִאי‪ִ ü‬וויל ‪õŁ‬ין ְ ַ ֵ‬ ‫ִדיר ִאין ַ ְ‬ ‫‪à‬יסט‬‫אפ‪ֶ äê‬ווען ד‪ְ ִ ä‬‬ ‫ה‪õà‬רא‪ַ ,‬דאן ֲ ִ‬ ‫ֶדעם ָרצ‪õ‬ן ַ ֵ‬ ‫רצ‪‬נ‪‬‬ ‫לע‪‬ת ְ ְ‬‫רחמיו ַ ֲ‬ ‫ְוכב‪ָ ֲ ַ ‬‬ ‫ַָ‬ ‫מצוה‬ ‫א‪à‬ער ַא ִ ְ ָ‬ ‫מצוה‪ִ ,‬איז ָדאס ָ ֶ‬ ‫מקיים ִדי ִ ְ ָ‬‫ְ ֵַ‬ ‫‪‬לם'‬ ‫'‪‬לבב ָ ֵ‬ ‫ְ ֵָ‬ ‫נ‪Ł‬מה א‪ä‬ן‬ ‫פעלט ִדי ְ ָ ָ‬ ‫לעכער‪ֶ ,‬עס ֶ ְ‬ ‫אסא‪ֶ ֶ ü‬‬ ‫ִמיט ַ ַ‬ ‫העקדה‬ ‫נ‪í‬י‪õ‬ן ָ ֲ ֵ ָ‬ ‫געווען ֶדער ִ ָ‬ ‫א‪ä‬ן ָדאס ִאיז ֶ ֶ‬ ‫וועלן‬ ‫מצוה‪ ,‬צ‪ְ ֶ ä‬‬ ‫טעם פ‪ä‬ן ֶדער ִ ְ ָ‬ ‫עיקר ַ ַ‬ ‫ֶדער ִ ָ‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער ָהאט‬ ‫ִמיט ָוואס ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫ית‪à‬ר‪Łְ ü‬מ‪.õ‬‬ ‫לה‪õà‬רא ִ ְ ָ ַ‬ ‫ר‪ä‬ח ְ ַ ֵ‬ ‫נחת ַ‬ ‫מאכן ַא ַ ַ‬ ‫ַ ְ‬ ‫אבינ‪ֶ ,ä‬דער ִר‪õà‬נ‪Łֶ õ‬ל‬ ‫אברהם ָ ִ‬ ‫גע‪ï‬ר‪ä‬אווט ַ ְ ָ ָ‬ ‫ֶ ְ ְ‬ ‫אבינ‪ä‬‬‫אברהם ָ ִ‬ ‫‪Ł‬ריי‪à‬ט ַ ְ ָ ָ‬ ‫ה‪ô‬ניא ְ ֵ ְ‬‫‪à‬על ַ ַ ְ ָ‬ ‫ֶדער ַ ַ‬ ‫געוואלט ֶזען א‪õ‬י‪ֶ à‬ער ֶוועט‬ ‫ע‪õ‬לם ָהאט ֶ ָ ְ‬ ‫ָ‬ ‫נפלאה‪,‬‬ ‫‪à‬זריז‪ä‬ת ִ ְ ָ ָ‬ ‫ע‪ł‬ה ֹזאת ִ ְ ִ‬ ‫ע"ה ָ ָ‬ ‫‪à‬זריז‪ä‬ת ָוואס‬‫עקדה ִ ְ ִ‬ ‫נעמען ֵזיין ז‪ä‬ן צ‪ä‬ם ֲ ֵ ָ‬ ‫ֶ ֶ‬ ‫למ‪ê‬א‪õ‬ת ְרצ‪õ‬ן ק‪õ‬נ‪õ‬‬ ‫וחפצ‪ְ ַ ְ õ‬‬‫‪ł‬מחת‪ְ ֶ ְ õ‬‬ ‫להרא‪õ‬ת ִ ְ ָ‬ ‫ְ ְַ‬ ‫ח‪Ł‬ק‪.‬‬ ‫‪à‬רען א‪ä‬ן ִמיט ַא ֵ ֶ‬ ‫מיינט ִמיט ַא ְ ֶ‬ ‫ָדאס ֵ ְ‬ ‫אבינ‪ä‬‬‫אברהם ָ ִ‬‫לי‪õ‬צר‪ָ ָ ְ ַ õ‬‬ ‫ר‪ä‬ח ְ ְ‬ ‫נחת ַ‬ ‫ולע‪õł‬ת ַ ַ‬ ‫ְ ֲַ‬ ‫עקדה‬ ‫יצחק צ‪ä‬ם ֲ ֵ ָ‬ ‫גענ‪ä‬מען ֵזיין ז‪ä‬ן ִ ְ ָ‬ ‫ָהאט ֶ ֶ‬ ‫‪à‬רענגט פ‪ä‬ן‬‫מ‪‬מ‪ä‬אל )שנת תער"ב( ְ ֶ ְ ְ‬ ‫ֶדער ֵ‪Ł‬ם ִ ְ ֵ‬ ‫‪à‬אפעל פ‪ä‬ן ֶדער‬ ‫אינדערפרי‪ֵ ,‬ווייל ַא ַ ֶ‬‫‪à‬אלד ִ ְ ֶ ְ ְ ִ‬‫ַ ְ‬ ‫זצ"ל ַאז‬ ‫נזר ַ ַ‬ ‫אבני ֵ ֶ‬ ‫טאטע ֶדער ַ ְ ֵ‬ ‫ֵזיין ַ ֶ‬ ‫געמיינט ֵ‪à‬יי ִאים ַא‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער ָהאט ֶ ֵ ְ‬ ‫ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫געווען‪:‬‬ ‫עקדה ִאיז ֶ ֶ‬ ‫נ‪í‬י‪õ‬ן פ‪ä‬ן ִדי ֲ ֵ ָ‬ ‫עיקר ִ ָ‬ ‫ֶדער ִ ָ‬ ‫‪à‬רען ָוואס ֶמען‬ ‫קאכעדיגע ְ ֶ‬ ‫פייער א‪ä‬ן ָ ֶ ִ ֶ‬ ‫פלאם ֵ ֶ‬ ‫ְַ‬ ‫גע‪ïŁ‬ירט ִווי ֶער‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶ ְ ִ ְ‬ ‫אברהם ָהאט ָדאס ִ ְ‬ ‫ַ ְָ ָ‬ ‫‪é‬די צ‪ä‬‬ ‫ערפילן ְ ֵ‬ ‫‪Ł‬נעלער צ‪ְ ִ ְ ֶ ä‬‬ ‫דארף ֶזען ָוואס ְ ֶ ֶ‬ ‫ַ ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֵקיין‬ ‫'מ‪ä‬ז' ָדאס ט‪ä‬ן‪ ,‬א‪ä‬ן ַאז ֶער ָהאט ִ ְ‬ ‫מקיים‬ ‫זענען ְ ַ ֵ‬‫‪à‬א‪Ł‬עפער ַאז ִמיר ֶ ֶ‬ ‫פארן ַ ֶ ֶ‬ ‫ווייזן ַ ְ‬ ‫ֵ ְ‬ ‫א‪õ‬יסוואל ֵווייל א‪õ‬י‪ֶ à‬דער‬ ‫ְַ‬ ‫אנדערע‬ ‫ַ ְֶ ֶ‬ ‫ווילן‪.‬‬ ‫ֵזיין ִ ְ‬ ‫הייסט ִאים ָדאס צ‪ ä‬ט‪ä‬ן מ‪ä‬ז‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער ֵ ְ‬ ‫ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫וואלט ָדאס‬ ‫א‪à‬ער ֶער ָ ְ‬ ‫ֶער ָדאס ט‪ä‬ן‪ֶ ָ ,‬‬ ‫אהבתי‪‬‬ ‫ח‪‬לת ַ ֲ ָ ֶ‬ ‫נפ‪‬י ַ‬ ‫ְַ ִ‬ ‫ח‪Ł‬ק א‪ä‬ן ָאן ֵקיין‬ ‫געקענט ט‪ä‬ן ָאן ֵקיין ֵ ֶ‬ ‫ֶ ֶ ְ‬ ‫)שנת תרעא ד"ה ענין(‬ ‫ֶדער ֵ‪Ł‬ם ִ ְ ֵ‬ ‫מ‪‬מ‪ä‬אל‬ ‫יצחק‬ ‫חז"ל ַאז ִ ְ ָ‬ ‫פ‪ä‬נעם ֲ ַ‬ ‫‪à‬רענגט ֶ‬ ‫געפיל‪ֶ ,‬ער ְ ֶ ְ ְ‬ ‫ֶ ִ‬ ‫אברהם‬ ‫‪Ł‬ריי‪à‬ט ַאז ִמיט ֶדעם ָוואס ַ ְ ָ ָ‬ ‫ְֵ ְ‬ ‫מצות ִ'‪äàé‬ד ָאב' ִמיט‬ ‫געווען ִ ְ ַ‬ ‫מקיים ֶ ֶ‬ ‫ָהאט ְ ַ ֵ‬ ‫עקדה‬ ‫געגאנגען צ‪ä‬ם ֲ ֵ ָ‬ ‫אבינ‪ ä‬ע"ה ִאיז ֶ ַ ְ ֶ‬ ‫ִָ‬ ‫געגאנגען ִמיט‬ ‫ֶדעם ָוואס ֶער ִאיז ִמיט ֶ ַ ְ ֶ‬ ‫‪à‬אווייז ַאז ֶער‬ ‫צייכן א‪ä‬ן ַא ַ ֵ‬ ‫‪à‬זריז‪ä‬ת‪ִ ,‬איז ַא ֵ ְ‬ ‫ִ ְִ‬ ‫נזר‬ ‫אבני ֵ ֶ‬ ‫פרעגט ֶדער ַ ְ ֵ‬ ‫עקדה‪ְ ֶ ְ ,‬‬ ‫אברהם צ‪ä‬ם ֲ ֵ ָ‬ ‫ַ ְָ ָ‬ ‫לי‪Łà‬אפט ִמיט‬ ‫ח‪Ł‬ק א‪ä‬ן ַא ִ ְ ַ ְ‬ ‫געהאט ַא ֵ ֶ‬‫ָהאט ֶ ַ‬ ‫חז"ל ַאז ָדאס ִאיז ִ‪äàé‬ד ָאב‪,‬‬ ‫זאגן ֲ ַ‬ ‫פארוואס ָ ְ‬ ‫ַ ְָ‬ ‫קענען‬ ‫‪äŁô‬קה צ‪ֶ ֶ ä‬‬‫א‪õ‬יסערגעווענליכער ְ ָ‬ ‫ֶ ְֶ ֶ ְִ ֶ‬ ‫ַאן‬ ‫‪à‬אפעל פ‪ä‬ן ֶדער‬ ‫געווען ַא ַ ֶ‬ ‫ָדאס ִאיז ָדא‪ֶ ֶ ü‬‬ ‫מקיים ֵזיין ֶדעם ָרצ‪õ‬ן ה'‪.‬‬ ‫ְ ֵַ‬ ‫געדארפט‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער ָוואס ֶער ָהאט ֶ ַ ְ ְ‬ ‫ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫פ‪ä‬נעם‬ ‫נזר ַאז ֶ‬ ‫אבני ֵ ֶ‬ ‫ערקלערט ֶדער ַ ְ ֵ‬ ‫פאלגן? ֶ ְ ְ ֶ ְ‬ ‫ָ ְְ‬ ‫צ‪â‬יקים )שער‬ ‫א‪õ‬רח‪õ‬ת ַ ִ ִ‬ ‫ַאז‪õ‬י א‪õ‬י‪ֵ ְ ü‬‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ְ‬ ‫לייכטערהייט‬ ‫וואלט ֶער ִזי‪ֵ ְ ֶ ְ ֵ ü‬‬ ‫ה‪‬ם ָ ְ‬ ‫ִצ‪ää‬י ַ ֵ‬ ‫‪à‬זריז‪ä‬ת‪,‬‬ ‫מע‪ł‬יו ִ ְ ִ‬ ‫‪Ł‬ע‪łõ‬ה ַ ֲ ָ‬‫‪ä‬מי ֶ ֶ‬ ‫הזריזות( ִ‬ ‫געקענט‬ ‫וואלט ֶ ֶ ְ‬ ‫דרייען‪ֶ ,‬ער ָ ְ‬ ‫געקענט ַאר‪õ‬יס ְ ֵ ֶ‬ ‫ֶ ֶ ְ‬ ‫‪à‬זה‬ ‫‪à‬זריז‪ä‬ת‪ֶ ָ ,‬‬‫מצוה ִ ְ ִ‬ ‫מקיים ַא ִ ְ ָ‬ ‫ֶווער ֶעס ִאיז ְ ַ ֵ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער ָהאט ִ ְ‬ ‫זאגן‪ֶ ,‬דער ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫ָ ְ‬ ‫‪õà‬רא‪ִ ,õ‬מיט‬ ‫א‪õ‬הב ֶאת ְ‬ ‫‪á‬ד‪õ‬לה ֶ‪Ł‬ה‪ä‬א ֵ‬‫ה‪õ‬כחה ְ ָ‬ ‫ָָ‬ ‫עקדה‪ֶ ,‬דער‬ ‫יצחק צ‪ֵ ä‬גיין צ‪ä‬ם ֲ ֵ ָ‬ ‫‪à‬אפ‪õ‬ילן ִ ְ ָ‬ ‫ְ‬ ‫ַ‬ ‫ווייזט ֶער ַאז ֶער ָהאט ִלי‪ֶ à‬דער‬ ‫ֶדעם ֵ ְ‬ ‫פרשת וירא ‪ ‬לב שומע‬ ‫ח‬ ‫מקריב ֵזיין ֵזיין ז‪ä‬ן‪ַ ,‬דאן ֶוועט ֶער ֵזיין‬ ‫יעצט ַ ְ ִ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫אברהם‪ ,‬א‪ä‬ן‬‫געווען ָנאר ַפאר ַ ְ ָ ָ‬ ‫‪à‬אפעל ִאיז ֶ ֶ‬ ‫ַ ֶ‬ ‫גאנצע ‪õâ‬ר‪ ,‬א‪ä‬ן‬ ‫‪ä‬לקלס ַפאר ֵזיין ַ ְ ֶ‬ ‫ללעג ְ ֶ ֶ‬ ‫ְ ַַ‬ ‫גע‪Ł‬טעלט א‪ä‬ן‬ ‫קעגן ֶ ְ ֶ ְ‬ ‫וואלט ִזי‪ְ ֶ ü‬‬‫יצחק ָ ְ‬‫א‪õ‬י‪ָ ְ ִ à‬‬ ‫זאכן ָוואס‬ ‫אלע ַ ְ‬‫א‪ï‬לאכן פ‪ä‬ן ַ ֶ‬‫וועלן ָ ְ ַ ְ‬ ‫מענט‪Ł‬ן ֶ ְ‬‫ֶ ְְ ְ‬ ‫"אי‪ִ ü‬וויל ִזי‪ü‬‬ ‫פאטער ִ‬ ‫געזאגט ַפאר ֵזיין ָ ֶ‬ ‫ֶ ָ ְ‬ ‫א‪õ‬יסלערנען‪ ,‬א‪ä‬ן‬ ‫ְֶ ְֶ‬ ‫‪Ł‬טענדיג‬ ‫פלעגט ְ ֶ ְ ִ‬ ‫אברהם ְ ֶ ְ‬ ‫ַ ְָ ָ‬ ‫אברהם‬ ‫וואלט ַ ְ ָ ָ‬‫‪Ł‬חט'ן" ַדאן ָ ְ‬ ‫לאזן ֶ ְ ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט ָ ְ‬ ‫ִ ְ‬ ‫קלא‪ַ ï‬פאר ִדי‬ ‫‪Ł‬רעקליכע ְ ַ‬ ‫ָדאס ֶוועט ֵזיין ַא ְ ֶ ְ ִ ֶ‬ ‫יצחק‪ֵ ,‬ווייל‬‫ווינגען ִ ְ ָ‬ ‫געווען ָ‪ï‬ט‪ä‬ר פ‪ä‬ן צ‪ְ ä‬צ ִ ְ ֶ‬ ‫ֶ ֶ‬ ‫אבינ‪ָ ä‬האט‬ ‫אברהם ָ ִ‬ ‫‪à‬אוועג‪ä‬נג ָוואס ַ ְ ָ ָ‬ ‫ְ‬ ‫גאנצע ַ ֶ‬ ‫ַ ְֶ‬ ‫מקיים‬ ‫ני‪Ł‬ט ְ ַ ֵ‬‫א‪õ‬נס ֶער ֶקען ִ ְ‬ ‫ֶער ִאיז ָדא‪ַ ü‬אן ֵ‬ ‫אינעם‬‫אמ‪ä‬נה ִ ֶ‬ ‫ר‪ä‬ח פ‪ä‬ן ֱ ָ‬ ‫גע‪à‬אקן‪ֶ ,‬דער ַ‬‫אריין ֶ ַ ְ‬ ‫ֵַ‬ ‫אברהם ָהאט‬ ‫א‪à‬ער ַ ְ ָ ָ‬ ‫ה‪‬ם‪ֶ ָ ,‬‬‫ֵזיין ֶדעם ִצ‪ää‬י ַ ֵ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער‪.‬‬ ‫איינציגער ַ ֶ ֶ‬ ‫ֵאיין ֵ ְ ִ ֶ‬ ‫‪Łï‬עטלע‪ü‬‬ ‫‪ô‬ר‪ä‬צים א‪ä‬ן ְ ֶ ְ ֶ‬ ‫געז‪ä‬כט ֵקיין ֵ ִ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶ ְ‬ ‫ִ ְ‬ ‫דרייען‬ ‫געוואלט ַאר‪õ‬יס ְ ֵ ֶ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶ ָ ְ‬ ‫ֶער ָהאט ִזי‪ְ ִ ü‬‬ ‫פארק‪ä‬קט א‪õ‬יף‬ ‫ני‪Ł‬ט ָנאר ַ ְ ְ‬ ‫אברהם ָהאט ִ ְ‬ ‫ַ ְָ ָ‬ ‫געווא‪ä‬סט‬ ‫ְ‬ ‫ה‪‬ם‪ֶ ,‬ער ָהאט ֶ‬ ‫פ‪ä‬ן ֶדעם ָרצ‪õ‬ן ַ ֵ‬ ‫מענט‪Ł‬ען‬ ‫ח‪õàŁ‬נ‪õ‬ת ָוואס ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫אלע ֶ ְ‬ ‫ֶַ‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער א‪ä‬ן ָדאס‬ ‫ַאז ָדאס ִוויל ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫טראכטן‪ָ ,‬נאר ָדאס ָהאט ִאים‬ ‫וועלן ְ ַ ְ ְ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫‪à‬רען א‪ä‬ן‬ ‫גרעסטן ְ ֶ‬ ‫מיטן ְ ֶ ְ ְ‬ ‫ָהאט ֶער ֶגעט‪ä‬ן ִ ְ‬ ‫גע‪à‬אדערט א‪ä‬ן ֶעס ָהאט‬ ‫גארני‪Ł‬ט ֶ ַ ֶ ְ‬ ‫ָ ְִ ְ‬ ‫ח‪Ł‬ק‪.‬‬ ‫פילסטן ֵ ֶ‬ ‫ִ ְְ ְ‬ ‫ח‪Ł‬ק‪ ,‬א‪ä‬ן‬ ‫צ‪ä‬גענ‪ä‬מען פ‪ä‬ן ֵזיין ֵ ֶ‬ ‫ֶ ֶ‬ ‫גארני‪Ł‬ט‬ ‫ָ ְִ ְ‬ ‫געקענט‬ ‫אבינ‪ְ ֶ ֶ ä‬‬ ‫אברהם ָ ִ‬‫א‪ä‬ן ַאז‪õ‬י א‪õ‬י‪ָ ü‬האט ַ ְ ָ ָ‬ ‫גליי‪ü‬‬ ‫‪à‬רען‪ָ ,‬נאר ְ ֵ‬ ‫א‪ï‬גע‪Ł‬טעלט פ‪ä‬ן ֵזיין ְ ֶ‬ ‫ני‪Ł‬ט ָ ְ ְ ְ ֶ ְ‬ ‫ִ ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬‫ס‪à‬ה ִ ְ‬ ‫‪Ł‬טארקע ִ ָ‬‫זייער ַא ְ ַ ְ ֶ‬ ‫הא‪à‬ן ֵ ֶ‬ ‫ָ ְ‬ ‫געלאפן‬ ‫געטאגט ִאיז ֶער ֶ ָ ְ‬ ‫ֶווען ֶעס ָהאט ֶ ָ ְ‬ ‫אבינ‪ä‬‬‫אברהם ָ ִ‬ ‫יצחק‪ֵ ,‬ווייל ַ ְ ָ ָ‬ ‫מקריב צ‪ֵ ä‬זיין ִ ְ ָ‬ ‫ְִַ‬ ‫מקיים‬ ‫‪à‬רען ְ ַ ֵ‬‫קאכ'דיגע ְ ֶ‬ ‫‪à‬זריז‪ä‬ת א‪ä‬ן ִמיט ַא ָ ְ ִ ֶ‬ ‫ִ ְִ‬ ‫אמ‪ä‬נה ִאין ֶדעם‬ ‫פאר‪ïŁ‬רייט ִדי ֱ ָ‬ ‫ָוואס ָהאט ַ ְ ְ ְ ֵ‬ ‫ווי‪à‬אלד ֶער ָהאט‬ ‫ה‪õà‬רא‪ְ ַ ִ ,‬‬ ‫ֵזיין ֶדעם ָרצ‪õ‬ן ַ ֵ‬ ‫‪Ł‬טענדיג‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער‪ֶ ,‬ער ָהאט ְ ֶ ְ ִ‬ ‫איינציגן ַ ֶ ֶ‬‫ֵ ְִ ְ‬ ‫אייגענע ָרצ‪õ‬ן‪,‬‬ ‫פארמאגט ֵקיין ֵ ֶ ֶ‬ ‫ני‪Ł‬ט ַ ְ ָ ְ‬ ‫‪à‬כלל ִ ְ‬ ‫ְִַ‬ ‫זרה‪,‬‬ ‫עב‪õ‬דה ָ ָ‬ ‫ע‪õ‬בדי ֲ ָ‬ ‫אלע ְ ֵ‬ ‫א‪ï‬געלאכט פ‪ä‬ן ִדי ַ ֶ‬ ‫ָ ְֶ ַ ְ‬ ‫‪ï‬נ‪ç‬ה ָוואס ַא‬ ‫יעדע ְ ִ ָ‬ ‫א‪õ‬יסגעריסן ֶ ֶ‬ ‫ְֶ ִ ְ‬ ‫ֶער ָהאט‬ ‫ט‪õ‬יזענטער‬ ‫א‪õ‬יפגעקלערט ַפאר ֶ ְ ֶ‬ ‫ְֶ ְ ֶ ְ‬ ‫א‪ä‬ן ֶער ָהאט‬ ‫הא‪à‬ן‪ ,‬א‪ä‬ן ֶער ָהאט‬ ‫מענט‪ֶ Ł‬קען ָנאר ָ ְ‬ ‫ֶ ְְ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֵזיין ַאז ֶעס ָזאל‬ ‫מענט‪Ł‬ן ַאז ֶעס ֶקען ִ ְ‬ ‫ֶ ְְ ְ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער‪ ,‬א‪õ‬י‪à‬‬ ‫פאר'ן ַ ֶ ֶ‬ ‫אינגאנצן ַ ְ‬ ‫געלע‪à‬ט ִ ְ ַ ְ ְ‬ ‫ֶ ֶ ְ‬ ‫מקריב‬‫מענט‪ָ Ł‬זאל ַ ְ ִ‬ ‫מצוה ַאז ַא ֶ ְ ְ‬ ‫אזא ִ ְ ָ‬ ‫ֵזיין ַ ַ‬ ‫ע‪ï‬עס ִאיז ִדי ָרצ‪õ‬ן‬ ‫פאר‪Ł‬טאנען ַאז ֶ ֶ‬ ‫ֶער ָהאט ַ ְ ְ ַ ֶ‬ ‫‪Ł‬טייגער פ‪ä‬ן‬‫‪‬די ְ ֵ ֶ‬ ‫מענט‪ִ ,Ł‬‬ ‫אנדערער ֶ ְ ְ‬ ‫ֵזיין ַאן ַ ְ ֶ ֶ‬ ‫אנדערע‬ ‫געווען ֵקיין ‪äŁ‬ם ַ ְ ֶ ֶ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶ ֶ‬ ‫ה'‪ַ ,‬דאן ִאיז ִ ְ‬ ‫געווען‪ַ ,‬אז ֵזיי‬ ‫זרה ִאיז ֶ ֶ‬ ‫עב‪õ‬דה ָָ‬ ‫ע‪õ‬בדי ֲ ָ‬ ‫ְֵ‬ ‫ִדי‬ ‫ָרצ‪õ‬ן ָוואס ֶדער ָרצ‪õ‬ן ה' ָהאט ִזי‪ְ ְ ַ ֶ ü‬‬ ‫געדארפט‬ ‫קינדער צ‪ä‬ם‬ ‫זייער ִ ְ ֶ‬ ‫מקריב ֵזיין ֵ ֶ‬ ‫פלעגן ַ ְ ִ‬ ‫ְֶ ְ‬ ‫דערמיט! ב‬ ‫פארמעסטן ֶ ְ ִ‬ ‫ַ ְ ֶ ְ ְ‬ ‫אבינ‪ֶ ä‬וועט‬ ‫אברהם ָ ִ‬‫געט‪Ł‬קע ‪ ‬א‪ä‬ן א‪õ‬י‪ָ ָ ְ ַ à‬‬ ‫ֶ ְ ְֶ‬ ‫ב‪ .‬דער ראגאטשאווער גאו‪ ‬זצ"ל האט פארציילט א געשיכטע ביי‪ ‬הספד אויפ'‪ ‬גאו‪ ‬דער‬ ‫'אור שמח' זצ"ל )ביידע האב‪ ‬געדינט ברבנות אי‪ ‬די שטאט דווינסק‪ ,‬דער ראגאטשאווער פאר דער חסידישע‬ ‫עול‪ ,‬או‪ ‬דער אור שמח פאר די בני אשכנז(‪ ,‬איינמאל האט א אידענע אי‪ ‬דווינסק איבערגעלאזט איר‬ ‫קליי‪ ‬קינד אינדערהיי‪ ‬אליי‪ ,‬בשעת זי איז ארויסגעגאנגע‪ ‬אוי‪ ‬א מינוט עפעס בעט‪ ‬פו‪ ‬איר‬ ‫‪‬כינה‪ ,‬ווע‪ ‬די מאמע איז צוריקגעקומע‪ ‬צו איר שטוב‪ ,‬האט זי מיט א‪ ‬איבערראשענדע שרעק‬ ‫ְֵָ‬ ‫געזע‪ ‬ווי די הייצונג ביי‪ ‬טיר האט זי‪ ‬צופלאקערט‪ ,‬או‪ ‬א גרויסע פייער ברענט ביי‪ ‬שוועל‬ ‫פונע‪ ‬טיר וואס דאס פארשטעלט די אריינגאנג צו‪ ‬הויז‪ ,‬או‪ ‬עס דראעט צו פארברענט ווער‪‬‬ ‫רחמנא לצל‪ ‬די גאנצע שטוב צוזאמע‪ ‬מיט איר קינד וואס געפינט זי‪ ‬דארט‪ .‬אי‪ ‬איר קלע‪‬‬ ‫ט‬ ‫לב שומע ‪ ‬במצותיו חפ‪ ‬מאד‬ ‫דערין‪ .‬ד‪ä‬‬ ‫גליי‪ ü‬צ‪ ä‬ט‪ä‬ן ֶ ִ‬ ‫‪ïŁ‬עטער‪ָ ,‬זע ְ ֵ‬ ‫א‪õ‬יף ְ ֶ ֶ‬ ‫התמהמה‪‬י‬ ‫ולא ִ ְ ַ ְ ָ ְ ִ‬ ‫ח‪‬י ְ ֹ‬ ‫ַ ְ ִ‬ ‫לערנען‪,‬‬ ‫אדער ֶ ְ ֶ‬ ‫דאווענען ָ ֶ‬ ‫דארפסט ֵגיין ַ ֶ ֶ‬ ‫ַ ְ ְְ‬ ‫חלילה‬ ‫ני‪Ł‬ט ָ ִ ָ‬ ‫יאגעני‪ְ ִ !Ł‬‬ ‫ני‪Ł‬ט ָ ֶ ִ‬ ‫זריז‪ä‬ת ֵ ְ‬ ‫מיינט ִ ְ‬ ‫ְִ‬ ‫אריין‬ ‫גליי‪ֵ ַ ü‬‬‫ני‪Ł‬ט ָא‪ָ ,ï‬נאר ל‪õ‬יף ְ ֵ‬ ‫ְ‪Ł‬ט‪ֶ ïä‬עס ִ ְ‬ ‫צוויי א‪ä‬ן‬ ‫איינס ְ ֵ‬‫מצ‪õ‬ת‪ְ ֵ ,‬‬ ‫מ'כא‪ï‬ט ִ ְ‬ ‫ַאז ְ ַ ְ‬ ‫אריין‬ ‫דאווענען‪ֵ ,‬גיי ַ ֵ‬ ‫ִאין ביהמ"ד א‪ä‬ן ִזיץ ִדי‪ֶ ֶ ַ ü‬‬ ‫פארטיג‪ֵ ,‬ניין‬ ‫א‪ï‬אר ִמינ‪ä‬ט ִאיז ֶמען ַ ְ ִ‬ ‫ָנא‪ָ ַ ü‬‬ ‫‪à‬אלד א‪õ‬יף ַא‬ ‫עפן ַ ְ‬ ‫ה‪ë‬דר‪ Ł‬א‪ä‬ן ֶ ְ‬ ‫ִאין ֵ‪à‬ית ַ ִ ְ ָ‬ ‫מצוה ְ‪à‬ר‪õ‬י‪ֶ ü‬מען‬ ‫ני‪Ł‬ט‪ַ ,‬א ִ ְ ָ‬ ‫א‪õ‬יסדריקלי‪ְ ִ ü‬‬ ‫ְְִ ְ ִ‬ ‫א‪à‬ער‬‫‪ïŁ‬עטער‪ֶ ָ ,‬‬ ‫ני‪Ł‬ט א‪õ‬יף ְ ֶ ֶ‬ ‫ווארט ִ ְ‬‫ספר‪ְ ַ ,‬‬ ‫ֵֶ‬ ‫ה‪â‬עת‪ִ ,‬מיט ַא‬ ‫מקיים ֵזיין ִמיט ַא ִי‪ä‬ב ַ ַ ַ‬ ‫ְ ֵַ‬ ‫אדער ָדאס‬ ‫דאווענען ָ ֶ‬ ‫אליין‪ֶ ,‬דער ַ ֶ ֶ‬ ‫מצוה ַ ֵ‬ ‫ֶדער ִ ְ ָ‬ ‫ריכטיגע‬ ‫ר‪ä‬היגקייט‪ ,‬א‪ä‬ן ִמיט ַא ִ ְ ִ ֶ‬ ‫גענצליכער ִ ְ ֵ‬ ‫ֶ ְְ ִ ֶ‬ ‫געכא‪ï‬ט‪.‬‬ ‫‪Ł‬נעל ֶ ַ ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֵזיין ְ ֶ‬ ‫לערנען ָזאל ִ ְ‬‫ֶ ְֶ‬ ‫א‪õ‬פן א‪ä‬ן ֶדער‬ ‫מיינט ֶדער ְ‬ ‫הכנה‪ָ ,‬נאר ְ ִזריז‪ä‬ת ֵ ְ‬ ‫ֲ ָָ‬ ‫‪Ł‬טייגער‬ ‫וועלכער ְ ֵ ֶ‬ ‫מצוה‪ִ ,‬מיט ֶ ְ ֶ‬ ‫צ‪ä‬גאנג צ‪ַ ä‬א ִ ְ ָ‬ ‫ַ ְ‬ ‫ערקלערט‬ ‫לדוד )הגדה של פסח( ֶ ְ ְ ֶ ְ‬ ‫ֶדער ֶ ֶ‬ ‫קרן ְ ָ ִ‬ ‫מצוה‪.‬‬ ‫גרייט ִזי‪ ü‬א‪ä‬ן ֶמען ֵגייט צ‪ַ ä‬א ִ ְ ָ‬ ‫ֶמען ְ ֵ‬ ‫זאגט‬ ‫מ‪Ł‬נה )ברכות ל‪ְ ָ (:‬‬ ‫ָדאס ָוואס ִדי ִ ְ ָ‬ ‫פארז‪õ‬ימט ִזי‪ ü‬א‪ä‬ן ֶמען‬ ‫ני‪Ł‬ט ַאז ֶמען ַ ְ ְ‬ ‫ִ ְ‬ ‫פארז‪õ‬ימט‬ ‫הא‪à‬ן ִזי‪ְ ְ ַ ü‬‬ ‫הרא‪õŁ‬נים ָ ְ‬ ‫ִ‬ ‫חסידים ָ ִ‬ ‫ַאז ֲ ִ ִ‬ ‫‪à‬אלד ֶווען‬ ‫‪ïŁ‬עטער‪ָ ,‬נאר ַ ְ‬ ‫‪Ł‬ט‪ïä‬ט ָא‪ ï‬א‪õ‬יף ְ ֶ ֶ‬ ‫ְ ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬‫מיינט ִ ְ‬ ‫דאווענען‪ְ ֵ ,‬‬ ‫פאר'ן ַ ֶ ֶ‬ ‫‪Ł‬עה ֵצייט ַ ְ‬ ‫ַא ָ ָ‬ ‫ל‪õ‬יפט ֶמען צ‪ֶ ä‬דער‬ ‫ְ‬ ‫מצוה‪,‬‬ ‫מקיים ֵזיין ַא ִ ְ ָ‬ ‫ְ ֵַ‬ ‫געהאט ֶדער‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶ ַ‬ ‫הא‪à‬ן ִ ְ‬ ‫זאגן ַאז ֵזיי ָ ְ‬ ‫צ‪ְ ָ ä‬‬ ‫‪à‬רען‪ ,‬א‪ä‬ן‬ ‫מצוה ִמיט ַא ָקא‪ ü‬א‪ä‬ן ִמיט ַא ְ ֶ‬ ‫ִ ְָ‬ ‫יעדער‬ ‫למצ‪õ‬ת' ֶ ֶ‬‫מק‪â‬ימין ְ ִ ְ‬ ‫'זריזין ַ ְ ִ ִ‬ ‫מעלה פ‪ä‬ן ְ ִ ִ‬ ‫ֲַָ‬ ‫געלעגנהייט‬ ‫פריידט ִזי‪ַ ü‬אז ֶמען ָהאט ַא ֶ ֶ ְ ְ ֵ‬ ‫ֶמען ְ ֵ ְ‬ ‫ס‪ô‬ם‬‫ני‪Ł‬ט ְ ַ‬ ‫הא‪à‬ן ִ ְ‬ ‫פאר‪Ł‬טייט ַאז ֵזיי ָ ְ‬‫‪â‬עת ַ ְ ְ ֵ‬ ‫ַ‪à‬ר ַ ַ‬ ‫מצוה‪.‬‬ ‫מקיים ֵזיין ַא ִ ְ ָ‬ ‫צ‪ֵ ַ ְ ä‬‬ ‫חלק פ‪ä‬ן ֶדער‬ ‫געקלאצט‪ָ ,‬נאר ָדאס ִאיז ַא ֵ ֶ‬ ‫ֶ ְ ָ ְ‬ ‫ל‪ë‬ק‪õ‬ם צ‪ְ ַ ä‬‬ ‫מאכן‬ ‫ל‪à‬ם ַ ָ‬ ‫‪çŁ‬כ‪ä‬נ‪ֶ ä‬את ִ ָ‬ ‫‪é‬די ֶ ְ ַ ְ‬ ‫‪ô‬פ‪ê‬ה‪ֵ ְ ,‬‬ ‫ְ ִָ‬ ‫מצ‪õ‬ת‪,‬‬ ‫‪ô‬רי"ג ִ ְ‬ ‫אלע ַ ְ ַ‬ ‫א‪ä‬ן ָדאס ִאיז ֵ ַ‬ ‫נ‪õ‬גע ֵ‪à‬יי ַ ֶ‬ ‫וועמען‬ ‫אריינטראכטן צ‪ֶ ֶ ä‬‬ ‫הכנה‪ְ ְ ַ ְ ְ ֵ ַ ,‬‬ ‫ריכטיגע ֲ ָ ָ‬ ‫ַא ִ ְ ִ ֶ‬ ‫געק‪ä‬מען ַא‬ ‫ֶ‬ ‫א‪ä‬נטער ֶ‬ ‫ְֶ‬ ‫ֶעס ִאיז ִדי‪ü‬‬ ‫זכ‪ç‬ה‬ ‫וואספארא ְ ִ ָ‬ ‫דאווענען‪ַ ַ ְ ָ ,‬‬ ‫‪Ł‬טעלט ִזי‪ֶ ֶ ַ ü‬‬ ‫ֶמען ְ ֶ ְ‬ ‫העלפן ַא ִאיד‪ ,‬צ‪ ä‬ט‪ä‬ן‬ ‫געלעגנהייט צ‪ַ ä‬אר‪õ‬יס ֶ ְ ְ‬ ‫ֶ ֶ ְְֵ‬ ‫א‪õ‬י‪à‬ער‪Ł‬טער‬ ‫ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫מיטן‬ ‫רעדן ִ ְ‬ ‫ֶמען ָהאט צ‪ְ ֶ ä‬‬ ‫ני‪Ł‬ט ָא‪ï‬‬‫צווייטער‪ֵ ,‬לייג ֶעס ִ ְ‬ ‫חסד ִמיט ַא ְ ֵ ֶ‬ ‫ַא ֶ ֶ‬ ‫איז די פרוי צוגעגאנגע‪ ‬צו די זייטיגע פענסטער וואס איז געווע‪ ‬פארמאכט מיט שווערע‬ ‫גראטערס‪ ,‬או‪ ‬זי האט אויסגעריס‪ ‬די שטארקע אייזענער גראטער'ס בלויז מיט אירע צוויי‬ ‫הענט‪ ,‬וואס אי‪ ‬אלגעמיי‪ ‬זענע‪ ‬די גראעטער'ס געווע‪ ‬גענוג שטארק צוריקצוהאלט‪‬‬ ‫אומגעוואונטשענע געסט‪ ,‬או‪ ‬זי האט באוויז‪ ‬צו ראטעווע‪ ‬איר קינד‪ ,‬א דאנק דער גרויסע‬ ‫תשוקה או‪ ‬רצו‪ ‬וואס זי האט געהאט צו ראטעווע‪ ‬איר קינד‪.‬‬ ‫דער ראגאטאשאווער גאו‪ ‬האט אויסגעפירט‪ ,‬אז די עבודת ה' פונע‪' ‬אור שמח' איז שטענדיג‬ ‫געווע‪ ‬אוי‪ ‬אזא מדריגה‪ ,‬ער האט שטענדיג געדינט דע‪ ‬באשעפער מיט אזא געוואלדיגע‬ ‫תשוקה או‪ ‬דראנג‪ ,‬עד כדי כ‪ ‬אז ער האט געקענט דינע‪ ‬דע‪ ‬באשעפער מיט א העכערע‬ ‫מדריגה פו‪ ‬מסירות נפש‪ ,‬למעלה מדר‪ ‬הטבע‪.‬‬ ‫עס איז באקאנט א‪ ‬א צאל ענליכע עפיזאד‪ ,‬ווי אזוי איד‪ ‬האב‪ ‬זי‪ ‬געראטעוועט ביי‪ ‬קריג‪,‬‬ ‫דורכ'‪ ‬באווייז‪ ‬צו טוע‪ ‬זאכ‪ ‬וואס זענע‪ ‬ממש אוממעגלי‪ ‬צו טוע‪ ,‬ווייל ווע‪ ‬א מענטש וויל‬ ‫באמת‪ ,‬קע‪ ‬ער באווייז‪ ‬זי‪ ‬אנצושטרענגע‪ ‬או‪ ‬צו דערגרייכ‪ ‬זאכ‪ ‬וואס מע‪ ‬קע‪ ‬נישט אויספיר‪‬‬ ‫אונטער געווענליכע אומשטענד‪.‬‬ ‫פרשת וירא ‪ ‬לב שומע‬ ‫י‬ ‫מענט‪Ł‬ען ִמיט‬ ‫זענען ָדא‪ֶ ְ ְ ֶ ü‬‬ ‫א‪à‬ער ֱהי‪õ‬ת ִמיר ֶ ֶ‬ ‫ֶָ‬ ‫זריזין‬ ‫‪âà‬ר‪âְ ü‬ר‪ִ ִ ְ Łä‬‬ ‫טייט‪ֶ ֶ ַ Ł‬‬ ‫אליין‪ֶ .‬ער ַ ְ ְ ְ‬ ‫ֵַ‬ ‫דערגרייכן‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶ ְ ְ ֵ ְ‬ ‫קענען ִמיר ִ ְ‬ ‫‪äá‬פים‪ֶ ֶ ,‬‬ ‫ִ‬ ‫‪à‬זריז‪ä‬ת‪,‬‬‫פירן ִזי‪ ü‬א‪õ‬יף ִ ְ ִ‬ ‫מענט‪Ł‬ען ָוואס ִ ְ‬ ‫ֶ ְְ ֶ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ִוויל פ‪ä‬ן‬ ‫‪Ł‬למ‪õ‬ת ָוואס ֶדער ַ ֶ ֶ‬ ‫צ‪ä‬ם ְ ֵ‬ ‫גרייטן ִזי‪ָ ü‬אן‬ ‫הק‪â‬מ‪õ‬ת ֵזיי ְ ֵ ְ‬ ‫מק‪â‬ימין ַ ְ‬ ‫מאכן ַ ְ ָ‬ ‫ְִַ ִ‬ ‫דארפן‬ ‫ווילן‪ָ ,‬נאר ִמיר ַ ְ ְ‬ ‫ד‪ä‬ר‪ְ ִ ü‬‬ ‫א‪ä‬נז ְ‪à‬ל‪õ‬יז ְ‬ ‫ְ‬ ‫למצ‪õ‬ת ִמיט ַא ִי‪ä‬ב‬ ‫‪é‬דבעי ְ ִ ְ‬ ‫הכנה ִ ְ ָ ֵ‬ ‫ִמיט ַא ֲ ָ ָ‬ ‫ד‪ä‬ר‪ֶ ü‬דעם‬ ‫מצוה‪ָ ,‬וואס ְ‬ ‫פאקטי‪ Ł‬ט‪ä‬ן ִדי ִ ְ ָ‬ ‫ַ ְ ִ‬ ‫ה‪â‬עת‪.‬‬ ‫ַַ ַ‬ ‫ווייזט ֶמען ִמיט‬ ‫מצות ה'‪ְ ֵ ,‬‬ ‫מקיים ִ ְ ַ‬‫מ'איז ְ ַ ֵ‬ ‫ָוואס ְ ִ‬ ‫זאגן ַאז ֶמען ֶזעט‬ ‫‪âà‬ר‪ַ ü‬צח‪ä‬ת ֶקען ֶמען ָ ְ‬ ‫ֶֶַ‬ ‫מיט'ן‬ ‫ֶדעם ַאז ֶמען ִוויל ט‪ä‬ן ֶדעם ָרצ‪õ‬ן ה'‪ְ ִ ,‬‬ ‫כאט‪ָ Ł‬וואס‬ ‫אבינ‪ַ ä‬אז ָ ְ‬ ‫אברהם ָ ִ‬ ‫ֵ‪à‬יי ַ ְ ָ ָ‬ ‫‪à‬רענגט ֶמען ַאר‪õ‬יס ִדי‬‫מצוה ְ ֶ ְ ְ‬ ‫מקיים ֵזיין ַא ִ ְ ָ‬ ‫ְ ֵַ‬ ‫געלאפן ִמיט ַאן‬ ‫אינדערפרי ֶ ָ ְ‬ ‫גליי‪ִ ְ ְ ֶ ְ ִ ü‬‬‫ֶער ִאיז ְ ֵ‬ ‫לעכטצען א‪ä‬ן‬ ‫געפילן ַאז ִמיר ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫אינערליכער ֶ ִ ְ‬ ‫ִ ֶ ְ ִ ֶ‬ ‫יצחק‪,‬‬ ‫‪Ł‬חט'ן ֵזיין ז‪ä‬ן ִ ְ ָ‬ ‫איילעני‪ Ł‬צ‪ֵ ä‬גיין ֶ ְ ְ‬ ‫ֵ ֶ ִ‬ ‫אלעס ָוואס ֶדער‬ ‫מקיים ֵזיין ַ ֶ‬ ‫ווילן ְ ַ ֵ‬ ‫ִמיר ִ ְ‬ ‫ה‪â‬עת‪,‬‬‫געהאט ַא ִי‪ä‬ב ַ ַ ַ‬ ‫ָדא‪ָ ü‬האט ֶער ֶ ַ‬ ‫א‪ä‬נז‪.‬‬ ‫פאדערט פ‪ä‬ן ְ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ָ ֶ ְ‬ ‫ַ ֶ ֶ‬ ‫‪é‬די צ‪ֵ ä‬זיין‬ ‫גע‪Ł‬לאפן ְ ֵ‬ ‫‪à‬יינאכט ִאיז ֶער ֶ ְ ָ ְ‬ ‫ֵ ַ ְ‬ ‫חז"ל ְ ָ‬ ‫)‪à‬רכ‪õ‬ת ו‪ .‬קידושין‬ ‫א‪ä‬נז ֲ ַ‬ ‫זאגן ְ‬ ‫ָ ְ‬ ‫דערי‪à‬ער‬ ‫ֶ ִ ֶ‬ ‫מקיים ֵזיין ִדי‬ ‫קענען ְ ַ ֵ‬ ‫א‪õ‬יסגער‪ä‬הט א‪ä‬ן צ‪ֶ ֶ ä‬‬ ‫ְֶ ְ‬ ‫אדם‬ ‫ח‪Ł‬ב ָ ָ‬ ‫א‪Ł‬י ָ ַ‬ ‫אמר ַרב ַ ִ‬ ‫מ‪ַ ָ (.‬‬ ‫קלארקייט‪ַ ,‬אז‪õ‬י ִווי ֶעס‬ ‫מצ‪õ‬ת ִמיט ַא ְ ָ ְ ֵ‬ ‫ִ ְ‬ ‫ע‪ł‬א‪ ã‬א‪õ‬י‪ֶ à‬מען‬ ‫ולא ֲ ָ ָ‬ ‫ונאנס ְ ֹ‬ ‫מצוה ְ ֶ ֱ ַ‬ ‫לע‪õł‬ת ִ ְ ָ‬ ‫ֲַ‬ ‫‪àà‬קר‪,‬‬ ‫אברהם ַ ֹ ֶ‬ ‫'ו‪éŁç‬ם' ַ ְ ָ ָ‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ָ‪ï‬ס‪ä‬ק ַ ַ ְ ֵ‬ ‫ְ ֵ‬ ‫מצוה‪ ,‬א‪ä‬ן ֶמען‬ ‫מקיים ֵזיין ַא ִ ְ ָ‬ ‫געוואלט ְ ַ ֵ‬ ‫ָהאט ֶ ָ ְ‬ ‫‪Ł‬לאף‪.‬‬ ‫א‪õ‬יפגע‪Ł‬טאנען פ‪ä‬ן ֵזיין ְ ָ‬ ‫ְֶ ְ ַ ֶ‬ ‫ֶער ִאיז‬ ‫ה‪é‬ת‪ä‬ב‬ ‫עליו ַ ָ‬ ‫מעלה ָ ָ‬ ‫געקענט‪ֶ ֲ ַ ,‬‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶ ֶ ְ‬ ‫ָהאט ִ ְ‬ ‫‪é‬א‪äê‬‬ ‫גערעכנט ְ ִ‬ ‫ווערט ָדאס ֶ ֶ ְ ְ‬ ‫ע‪ł‬א‪ְ ֶ ã‬‬ ‫‪é‬א‪ָ ָ ֲ äê‬‬ ‫ְִ‬ ‫מצוה‬ ‫דאר‪‬ט צ‪ַ ‬א ִ ְ ָ‬ ‫ָ ְ ְ‬ ‫אפ‪äê‬‬ ‫מצוה ֲ ִ‬ ‫געווען ֶדער ִ ְ ָ‬ ‫מקיים ֶ ֶ‬ ‫ֶמען ָהאט ְ ַ ֵ‬ ‫מ‪ê‬יזענסק זי"ע )נועם‬ ‫אלימל‪ְ ְ ֶ ִ ִ ü‬‬ ‫ר‪à‬י ר' ֱ ִ ֶ ֶ‬ ‫ַ ִ‬ ‫ֶדער‬ ‫ווי‪à‬אלד‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶגעט‪ä‬ן‪ְ ַ ִ ,‬‬ ‫‪à‬פעל ִ ְ‬ ‫ֶמען ָהאט ֶעס ְ ֹ ַ‬ ‫‪Ł‬מ‪ä‬עסט‬ ‫אלימלך ד"ה ויאמר הנה האש( ְ ְ ְ‬ ‫פארוואס ֶדער ִר‪õà‬נ‪Łֶ õ‬ל‬ ‫ס‪à‬ה ַ ְ ָ‬ ‫עיקר ִ ָ‬ ‫ֶדער ִ ָ‬ ‫‪à‬אדייט;‬ ‫ה‪‬ם' ַ ֵ‬ ‫ענין ָוואס ָ'רצ‪õ‬ן ַ ֵ‬ ‫א‪õ‬יס ֶדער ִ ְ ַ‬ ‫י‪ł‬ראל צ‪ ä‬ט‪ä‬ן‬ ‫‪é‬לל ִ ְ ָ ֵ‬ ‫פאדערט פ‪ä‬ן ְ ַ‬ ‫ע‪õ‬לם ָ ֶ ְ‬ ‫ָ‬ ‫עיקר ָוואס ֶדער ִר‪õà‬נ‪Łֶ õ‬ל‬ ‫‪Ł‬ריי‪à‬ט ֶדער ִ ָ‬ ‫ֶער ְ ֵ ְ‬ ‫מקיים ֵזיין‬ ‫צ‪ä‬לי‪ֶ à‬דער ָרצ‪õ‬ן צ‪ֵ ַ ְ ä‬‬ ‫מצ‪õ‬ת‪ִ ,‬איז ִ‬ ‫ִ ְ‬ ‫זיינע‬ ‫מקיים ֵ ֶ‬ ‫זאלן ְ ַ ֵ‬‫א‪ä‬נז ָ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ווארט ַאז‬ ‫ע‪õ‬לם ַ ְ‬ ‫ָ‬ ‫טאקע‬‫‪à‬אפעל‪ ,‬א‪ä‬ן ַ ֶ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער'ס ַ ֶ‬ ‫ֶדעם ַ ֶ ֶ ְ‬ ‫ווילן צ‪ä‬‬ ‫ה‪õôŁ‬קק‪ä‬ת א‪ä‬ן ִ ְ‬ ‫מצ‪õ‬ת ִאיז‪ָ :‬רצ‪õ‬ן‪ְ ְ ִ .‬‬ ‫ִ ְ‬ ‫מצוה ָאן‬ ‫מקיים ַא ִ ְ ָ‬ ‫דערפאר ֶווען ֶמען ִאיז ְ ַ ֵ‬ ‫ֶ ְ ַ‬ ‫ית‪à‬ר‪ü‬‬ ‫צר‪ ü‬ל‪ַ ָ ְ ִ õ‬‬ ‫מצוה! ֵאין ֶֹ‬ ‫מקיים ֵזיין ַא ִ ְ ָ‬ ‫ְ ֵַ‬ ‫רעכענן ָדאס‬ ‫ה‪õôŁ‬קק‪ä‬ת‪ְ ֶ ֶ ,‬‬ ‫געפילן פ‪ä‬ן ִ ְ ְ‬ ‫ֵקיין ֶ ִ ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬ ‫דארף ִ ְ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ַ ְ‬ ‫ה‪ë‬צ‪õ‬ת ֶדער ַ ֶ ֶ‬ ‫ע‪çł‬ת ַ ִ ְ‬ ‫ֲִַ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬ ‫‪é‬א‪ֶ äê‬מען ָהאט ִ ְ‬ ‫חז"ל )תיקוני זוהר כה‪ִ ְ (:‬‬ ‫ֲַ‬ ‫‪Ł‬ע‪ñ‬ר ָרצ‪õ‬ן‬ ‫זעל‪à‬סט‪ַ ִ ֶ ,‬‬‫מצוה ֶ ְ ְ ְ‬ ‫עצם ִ ְ ָ‬ ‫ֶדער ֶ ֶ‬ ‫‪Łà‬למ‪ä‬ת‪ .‬ג‬ ‫מצוה ִ ְ ֵ‬ ‫געווען ִדי ִ ְ ָ‬ ‫מקיים ֶ ֶ‬ ‫ְ ֵַ‬ ‫מלא‬ ‫לאדם ָרצ‪õ‬ן ָ ֵ‬ ‫‪çŁ‬היה ְ ָ ָ‬ ‫ית‪à‬ר‪ ü‬ה‪ä‬א ֶ ִ ְ ֶ‬ ‫ה‪õà‬רא ִ ְ ָ ַ‬ ‫ַ ֵ‬ ‫ה‪õà‬רא ִאיז ַאז ַא‬ ‫עיקר ָרצ‪õ‬ן ַ ֵ‬ ‫ו‪Ł‬לם ֶדער ִ ָ‬ ‫ְָ ֵ‬ ‫ק‪ä‬מט‬ ‫ְ‬ ‫הע‪õ‬לם ִאיז‪ֶ ,‬ווען ֶעס‬ ‫סדר ָ ָ‬ ‫ֵֶ‬ ‫ֶדער‬ ‫מצות‬ ‫מקיים ֵזיין ִדי ִ ְ ַ‬ ‫וועלן ְ ַ ֵ‬ ‫מענט‪ָ Ł‬זאל ֶ ְ‬ ‫ֶ ְְ‬ ‫ער‪Ł‬ט ִאיז ָדא‬ ‫מצוה‪ ,‬צ‪ä‬ם ֶ ְ ְ‬ ‫א‪ä‬נטער ַא ִ ְ ָ‬ ‫ְֶ‬ ‫גאנצע ָרצ‪õ‬ן‪.‬‬ ‫ית‪à‬ר‪ִ ü‬מיט ַא ַ ְ ֶ‬ ‫ה‪‬ם ִ ְ ָ ַ‬ ‫ֵַ‬ ‫ג‪ .‬דער חת‪ ‬סופר )פרשת ראה שנת תקי"‪ (‬שרייבט גאר א שארפער לשו‪ ‬אוי‪ ‬די וואס זענע‪‬‬ ‫מקיי‪ ‬מצות הש‪ ‬יתבר‪ ‬בלויז ווייל מ'דאר‪ ‬דאס "פטר'‪ ,"‬ער זאגט אויב די מצוה קומט‬ ‫א‪ ‬שווער ווי א‪ ‬עול פאר די מענטש‪ ,‬אע"פ שעובד ה' היו‪ ,‬אפילו ער איז מקיי‪ ‬אלע מצות‬ ‫או‪ ‬ער דינט דע‪ ‬באשעפער‪ ,‬מכל מקו‪ ‬כיו‪ ‬שהמצות עליו לעול ולמשא‪ ,‬אבער וויבאלד די‬ ‫יא‬ ‫לב שומע ‪ ‬במצותיו חפ‪ ‬מאד‬ ‫אברהם ָהאט ֵזיי‬ ‫עסן ַ ְ ָ ָ‬ ‫וויפיל ֶ ְ‬ ‫ָוואס א‪ä‬ן ִ ִ‬ ‫מקיים ֵזיין ִדי‬ ‫פלאם צ‪ֵ ַ ְ ä‬‬ ‫‪à‬רען ִאין ַא ְ ַ‬ ‫ַא ְ ֶ‬ ‫‪Ł‬ווער ֶעס ִאיז ִאים‬ ‫געגע‪à‬ן‪ ,‬א‪ä‬ן ִווי ְ ֶ‬ ‫ֶ ֶ ְ‬ ‫א‪à‬ער ִמיט ָוואס ֶמער ֵצייט ֶעס ֵגייט‬ ‫מצוה‪ֶ ָ ,‬‬ ‫ִ ְָ‬ ‫הכנסת‬ ‫עצם ַ ְ ָ ַ‬ ‫ווידערא‪ä‬ם ֶדער ֶ ֶ‬ ‫אנגעק‪ä‬מען‪ְ ֶ ִ ,‬‬‫ֶ‬ ‫ָ ְֶ‬ ‫גל‪ä‬סטעני‪Ł‬‬ ‫ח‪Ł‬ק א‪ä‬ן ְ ְ ֶ ִ‬ ‫ווערט ֶדער ֵ ֶ‬ ‫פאר‪à‬יי ֶ ְ‬‫ַ ְֵ‬ ‫‪Ł‬טענדיג ֶגעט‪ä‬ן‬ ‫אברהם ָהאט ְ ֶ ְ ִ‬ ‫א‪õ‬רחים ָוואס ַ ְ ָ ָ‬ ‫ְ ִ‬ ‫א‪õ‬יסגעווע‪ï‬ט א‪ä‬ן‬ ‫ְֶ ֶ ְ‬ ‫א‪à‬יסל‬ ‫מצוה ַ ִ ְ‬ ‫צ‪ä‬ם ִ ְ ָ‬ ‫קלאר‬ ‫ני‪Ł‬ט ְ ָ‬‫‪Ł‬טייט ִ ְ‬ ‫אלעמען ָדאס ְ ֵ‬ ‫ַפאר ַ ֶ ֶ‬ ‫‪à‬רען א‪ä‬ן ֶדער‬ ‫צ‪ä‬גייט ֶדער ְ ֶ‬ ‫ֵ‬ ‫צ‪àä‬יסלע‪ü‬‬ ‫ִ ְ ֶ‬ ‫‪à‬עצם‬‫‪õô‬רה‪ָ ,‬וואס ְ ֶ ֶ‬ ‫גע‪Ł‬רי‪à‬ן ִאין ִדי ָ‬ ‫ַאר‪õ‬יס ֶ ְ ִ ְ‬ ‫ר‪à‬י ר'‬ ‫זאגט ַ ִ‬ ‫דערי‪à‬ער ‪ְ ָ ‬‬ ‫ה‪õôŁ‬קק‪ä‬ת‪ֶ ִ ֶ ,‬‬ ‫ִ ְ ְ‬ ‫פארקערט‪,‬‬ ‫גע‪ï‬אסט ַאז ֶעס ָזאל ֵזיין ַ ְ ֶ ְ‬ ‫וואלט ֶ ַ ְ‬ ‫ָ ְ‬ ‫אבינ‪ָ ä‬האט‬ ‫אברהם ָ ִ‬ ‫אלימל‪ ü‬זי"ע ‪ִ ‬ווי ָנאר ַ ְ ָ ָ‬ ‫ֱִ ֶֶ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬ ‫אפ‪ְ ִ äê‬‬ ‫הא‪à‬ן ֲ ִ‬ ‫מלאכים ָ ְ‬ ‫ֵווייל ִדי ַ ְ ָ ִ‬ ‫"גיי‬ ‫זאגט ִאים ֵ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ָ ְ‬ ‫געהערט ִווי ֶדער ַ ֶ ֶ‬ ‫ֶ ֶ ְ‬ ‫עסן‪ ,‬א‪ä‬ן ָדאס ָהאט‬ ‫געדארפט ֵקיין ֶ ְ‬ ‫ֶ ַ ְ ְ‬ ‫געהאט‬‫מ‪õ‬רא ֶ ַ‬ ‫יצחק"‪ָ ,‬האט ֶער ָ‬ ‫ֶנעם ֵדיין ז‪ä‬ן ִ ְ ָ‬ ‫‪ï‬רס‪ä‬ם ִאין‬ ‫צ‪ä‬גע‪à‬רענגט ֵקיין ִ ְ‬ ‫ֶ ְֶ ְְ‬ ‫גארני‪Ł‬ט‬ ‫ָ ְִ ְ‬ ‫‪à‬רען‪,‬‬‫ח‪Ł‬ק א‪ä‬ן ְ ֶ‬ ‫פארלירן ִדי ֵ ֶ‬ ‫ַאז ֶער ֵגייט ַ ְ ִ ְ‬ ‫אברהם ָהאט‬ ‫א‪à‬ער ֶווען ַ ְ ָ ָ‬ ‫‪Ł‬מים‪ֶ ָ ,‬‬ ‫ְ‪é‬ב‪õ‬ד ָ ַ ִ‬ ‫דריי ֶטעג ִ‪à‬יז ֶער‬ ‫געד‪õ‬יערט ְ ֵ‬ ‫ְֶ‬ ‫ִווי‪à‬אלד ֶעס ֶ‬ ‫ַ ְ‬ ‫מענט‪Ł‬ען א‪ä‬ן ֵזיי‬ ‫ה‪ä‬נגעריגער ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫ְֶ ִ ֶ‬ ‫גע‪ïŁ‬ייזט‬ ‫ֶ ְ ֵ ְ‬ ‫מצוה‪ָ ,‬האט ֶער‬ ‫מקיים ֵזיין ִדי ִ ְ ָ‬ ‫קענען ְ ַ ֵ‬‫ֵגייט ֶ ֶ‬ ‫דאנקען השי"ת‪ָ ,‬וואס‬ ‫א‪õ‬יסגעלערנט צ‪ֶ ְ ַ ä‬‬ ‫ְֶ ֶ ְ ְ‬ ‫גרייט‬‫העלצער א‪ä‬ן ֵזיי ְ ֵ‬ ‫גענ‪ä‬מען ֶ ְ ֶ‬ ‫גליי‪ֶ ֶ ü‬‬ ‫ְֵ‬ ‫חסד א‪ä‬ן ַא‬ ‫אמת'ע ֶ ֶ‬ ‫געווען ַאן ֱ ֶ ֶ‬ ‫ָדאס ִאיז ֶ ֶ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬ ‫‪é‬די ִ ְ‬ ‫פאר‪à‬רענען‪ֵ ְ ,‬‬ ‫קענען ַ ְ ְ ֶ ֶ‬ ‫געמאכט צ‪ֶ ֶ ä‬‬ ‫ֶ ַ ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט ַאר‪õ‬יס‬ ‫‪Ł‬טייט ִ ְ‬ ‫ה‪‬ם‪ָ ,‬דאס ְ ֵ‬ ‫ִק‪ֵ ַ Łäâ‬‬ ‫ה‪õôŁ‬קק‪ä‬ת צ‪ä‬‬‫‪à‬רען ִאין ִדי ִ ְ ְ‬ ‫פארלירן ִדי ְ ֶ‬ ‫צ‪ְ ִ ְ ַ ä‬‬ ‫ט‪ä‬ען ָדאס‬ ‫חז"ל ֶ‬ ‫‪õô‬רה‪ָ ,‬נאר ֲ ַ‬ ‫גע‪Ł‬רי‪à‬ן ִאין ִדי ָ‬ ‫ֶ ְִ ְ‬ ‫מצוה‪.‬‬ ‫ֶדער ִ ְ ָ‬ ‫‪ï‬ס‪ä‬קים‪ .‬ד‬ ‫דר‪'Ł‬נען פ‪ä‬ן ִדי ְ ִ‬ ‫ְַ ְ ֶ‬ ‫פאדערט ָ'רצ‪‬ן'‬ ‫‪‬א‪‬עפער ָ ֶ ְ‬ ‫ֶדער ַ ֶ ֶ‬ ‫‪Łï‬ט‬ ‫צ‪â‬יק ֶדער ְ ַ‬ ‫‪ï‬רי ַ ִ‬‫ערקלערט ֶדער ְ ִ‬‫ְֶ ְ ֶ ְ‬ ‫‪ï‬רי‬ ‫ספר ְ ִ‬‫‪Ł‬טייט ִאין ֵ ֶ‬‫ענלי‪ ü‬צ‪ֶ ä‬דעם ְיס‪õ‬ד ְ ֵ‬ ‫ְִֶ‬ ‫ס'‪Ł‬טייט‬ ‫דערפ‪ä‬ן‪ ,‬ל‪õ‬יט ָוואס ְ ְ ֵ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫פרעגט‪,‬‬ ‫צ‪â‬יק )אות י( ִווי ֶער ְ ֶ ְ‬ ‫ִַ‬ ‫ה‪â‬בר‬ ‫אלי‪ָ ָ ַ ý‬‬ ‫‪õô‬רה )נצבים ל יד( ִ‪é‬י ָקר‪õ‬ב ֵ ֶ‬ ‫ִאין ִדי ָ‬ ‫אי‪à‬ער‬ ‫מארי‪ֶ ִ ü‬‬ ‫‪õô‬רה ַאז‪õ‬י ַ ֲ ִ‬ ‫פארוואס ִאיז ִדי ָ‬ ‫ַ ְָ‬ ‫לע‪õł‬ת‪ֶ õ‬דער‬ ‫‪ä‬בלבב‪ֲ ַ 'ý‬‬ ‫ִ ְְָ‬ ‫'‪à‬פי‪ý‬‬ ‫ְִ‬ ‫מאד‬ ‫ְ ֹ‬ ‫אברהם ָהאט‬ ‫מלאכים ָוואס ַ ְ ָ ָ‬‫דריי ַ ְ ָ ִ‬ ‫ִדי ְ ֵ‬ ‫דערי‪à‬ער‬ ‫נאנט א‪ä‬ן ֶ ִ ֶ‬ ‫זייער ָ ְ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ִאיז ֵ ֶ‬ ‫ַ ֶ ֶ‬ ‫‪ï‬ינקטלי‪ü‬‬ ‫זאגט ִ ְ ְ ְ ִ‬‫‪õô‬רה ָ ְ‬ ‫א‪õ‬יפגענ‪ä‬מען‪ ,‬א‪ä‬ן ִדי ָ‬ ‫ֶ ֶ‬ ‫מצות זענע‪ ‬שווער‪ ,‬ער שפירט נישט קיי‪ ‬טע‪ ‬או‪ ‬קיי‪ ‬חשק אי‪ ‬א מצוה‪ ,‬סופו לעבוד עבודה‬ ‫זרה רח"ל‪.‬‬ ‫דאס איז ליידער דער מציאות וואס מ'זעט ביי געוויסע מענטשע‪ ‬וואס האב‪ ‬נישט קיי‪' ‬נערווע‪'‬‬ ‫פאר קיי‪ ‬מצות‪ ,‬מע‪ ‬טוט דאס נאר אבי צו יוצא זיי‪ ,‬או‪ ‬דאס ברענגט צו אז מע‪ ‬טרעפט‬ ‫אנדערע זאכ‪ ‬וואס צו דע‪ ‬באקומט מע‪ ‬א חשק או‪ ‬א געשמאק‪ ,‬או‪ ‬אזוי גליטש מע‪ ‬נעבע‪‬‬ ‫אראפ דע‪ ‬אידיש‪ ‬וועג‪.‬‬ ‫ד‪ .‬חז"ל )סוטה י‪ (.‬לערנע‪ ‬דאס ארויס פונע‪ ‬פסוק )כא לג( ויקרא בש‪ ‬ה'‪ ,‬אז אברה‪ ‬פלעגט‬ ‫אריי‪ ‬רופ‪ ‬יעדער דורכגייער או‪ ‬אי‪ ‬געשפייזט‪ ,‬או‪ ‬ווע‪ ‬די געסט האב‪ ‬געפארטיגט זייער‬ ‫מאלצייט פלעג‪ ‬זיי בענטשע‪ ‬אברה‪ ‬אבינו‪ ,‬האט אברה‪ ‬זיי געזאגט "בענטשס נישט מי‪!‬‬ ‫בענטשט פאר דער וואס האט באשאפ‪ ‬די עס‪ ‬או‪ ‬טרונקע‪ "!‬אזוי האט ער פארשפרייט דע‪‬‬ ‫באשעפער'ס נאמע‪.‬‬ ‫פרשת וירא ‪ ‬לב שומע‬ ‫יב‬ ‫יצחק ְ‪‬נ‪‬‬ ‫אברהם ֶאת ִ ְ ָ‬ ‫ו‪‬מל ַ ְ ָ ָ‬ ‫ַָ ָ‬ ‫‪Ł‬טייט‬‫ווילן‪ֶ ,‬עס ְ ֵ‬‫ערפילן ֵזיין ִ ְ‬ ‫דארף ֶמען ֶ ְ ִ ְ‬ ‫ַ ְ‬ ‫גע‪õà‬ירן ָהאט‬ ‫ְ‬ ‫יצחק ִאיז ֶ‬ ‫גליי‪ ü‬פ‪ä‬ן ֶווען ִ ְ ָ‬ ‫ְֵ‬ ‫‪ä‬בלבב‪ֵ 'ý‬ווייל‬ ‫'‪à‬פי‪ְ ָ ְ ִ ý‬‬‫‪ä‬במע‪ł‬י‪ָ 'ý‬נאר ְ ִ‬ ‫ני‪Ł‬ט ' ְ ַ ֲ ֶ‬ ‫ִ ְ‬ ‫גאנצע ֵצייט‬ ‫אבינ‪ַ ä‬א ַ ְ ֶ‬ ‫אברהם ָ ִ‬ ‫ַ ְָ ָ‬ ‫פ‪ä‬נעם‬ ‫ֶ‬ ‫פאדערט‬ ‫ע‪õ‬לם ָ ֶ ְ‬ ‫ָ‬ ‫ֶדער ִר‪õà‬נ‪Łֶ õ‬ל‬ ‫א‪à‬ער‬ ‫יצחק‪ֶ ָ ,‬‬ ‫מל'ן ֵזיין ז‪ä‬ן ִ ְ ָ‬ ‫גע‪Ł‬טרע‪à‬ט צ‪ְ ַ ä‬‬ ‫ֶ ְ ְֶ ְ‬ ‫'ווילן'‪ ,‬א‪ä‬ן ֶדער‬‫מענט‪àְ Ł‬ל‪õ‬יז ֵאיין ַזא‪ְ ִ ü‬‬ ‫ֶ ְְ‬ ‫געהייסן‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער ָהאט ִאים ֶ ֵ ְ‬ ‫ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫צ‪ä‬לי‪ֶ à‬דעם‬ ‫ִ‬ ‫העלפט ‪õŁ‬ין השי"ת‪,‬‬ ‫אי‪à‬ריגע ֶ ְ ְ‬ ‫ִ ְִ ֶ‬ ‫א‪à‬ער‬ ‫אכטע ָטאג‪ֶ ָ ,‬‬ ‫ווארטן ִ‪à‬יז ֶדער ַ ְ ֶ‬ ‫ַ ְ ְ‬ ‫מע‪ł‬ה פ‪ä‬ן ִדי‬ ‫‪õô‬רה ֶדער ַ ֲ ֶ‬ ‫פארציילט ִדי ָ‬‫ַ ְֵ ְ‬ ‫‪àŁ‬ת‬ ‫זאגט ֶדער ִס‪äâ‬ר‪Łֶ õ‬ל ַ ָ‬ ‫וועגן ָ ְ‬ ‫פ‪ä‬נדעסט ֶ ְ‬ ‫ְֶ ְ‬ ‫עיקר‬ ‫דערמיט ַאז ֶדער ִ ָ‬ ‫ווייזן ֶ ְ ִ‬ ‫מלאכים צ‪ְ ֵ ä‬‬ ‫ַ ְָ ִ‬ ‫‪Ł‬טייט ִאין ִדי‬ ‫)חלק ב' דרוש ד' פרק ב אות ה( ְ ֵ‬ ‫ֵֶ‬ ‫ווילן‬ ‫ח‪Ł‬ק א‪ä‬ן ִ ְ‬ ‫א‪ä‬נז ִאיז ֵ ֶ‬‫ָוואס ֶער ִוויל פ‪ä‬ן ְ‬ ‫יצחק ְ‪à‬נ‪àֶ õ‬ן‬ ‫אברהם ֶאת ִ ְ ָ‬ ‫ו‪ç‬מל ַ ְ ָ ָ‬ ‫‪õô‬רה ַ ָ ָ‬ ‫ָ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער‪.‬‬ ‫ווילן פ‪ä‬ן ַ ֶ ֶ‬ ‫מקיים ֵזיין ֶדעם ִ ְ‬‫צ‪ֵ ַ ְ ä‬‬ ‫‪Ł‬מ‪õ‬נה‬ ‫ני‪Ł‬ט ְ ָ‬ ‫‪Ł‬טייט ִ ְ‬ ‫ימים‪ֶ ,‬עס ְ ֵ‬ ‫‪Ł‬מ‪õ‬נ'ת' ָ ִ‬ ‫ְ ַ‬ ‫‪à‬אריכ‪ä‬ת‬ ‫‪õô‬רה ַ ֲ ִ‬ ‫פארציילט ִדי ָ‬‫דערי‪à‬ער ַ ְ ֵ ְ‬ ‫ֶ ִ ֶ‬ ‫יצחק ִאין ִדי‬ ‫גע'מל'ט ִ ְ ָ‬ ‫אברהם ָהאט ֶ ַ ְ‬ ‫ימים ַאז ַ ְ ָ ָ‬ ‫ִָ‬ ‫‪ï‬ר‪Ł‬ה פ‪ä‬ן ִדי‬ ‫גאנצע ָ ָ ָ‬‫ֶדער ַ ְ ֶ‬ ‫ימים ֶער‬ ‫‪Ł‬מ‪õ‬נ'ת' ָ ִ‬ ‫ס'‪Ł‬טייט ְ ַ‬ ‫אכטע ָטאג‪ָ ,‬נאר ְ ְ ֵ‬ ‫ְֶַ‬ ‫איינצלהייטן‪ֵ ,‬ווייל ִדי‬ ‫אלע ֵ ְ ְ ְ ֵ ְ‬ ‫מלאכים ִמיט ַ ֶ‬ ‫ַ ְָ ִ‬ ‫אכט ֶטעג‪ֵ ,‬ווייל‬ ‫גע'מל'ט ַפאר ַ ְ‬ ‫ָהאט ִאים ֶ ַ ְ‬ ‫ח‪Ł‬יב‪ä‬ת ַאז‬ ‫דערמיט ֶדער ֲ ִ‬ ‫ווייזן ֶ ְ ִ‬ ‫‪õô‬רה ִוויל ֵ ְ‬ ‫ָ‬ ‫ח‪Ł‬ק ָוואס ֶער ָהאט‬ ‫‪à‬רען א‪ä‬ן ֶדער ֵ ֶ‬ ‫ֶדער ְ ֶ‬ ‫‪Ł‬ווא‪ ü‬א‪ä‬ן‬ ‫געווען ְ ַ‬ ‫אברהם ִאיז ֶ ֶ‬ ‫כאט‪ָ ָ ְ ַ Ł‬‬ ‫ָ ְ‬ ‫ווערט‬‫אכט ֶטעג‪ְ ֶ ,‬‬ ‫גאנצע ַ ְ‬ ‫געהאט ִדי ַ ְ ֶ‬ ‫ֶ ַ‬ ‫געק‪ä‬מען ִאין ִדי‬ ‫ֶ‬ ‫קראנק‪ִ ,‬איז ֶער ַאר‪õ‬יס ֶ‬ ‫ְַ ְ‬ ‫יעדן‬ ‫גע'מל'ט ֶ ְ‬ ‫‪é‬א‪ֶ äê‬ער ָהאט ִאים ֶ ַ ְ‬ ‫גערעכנט ְ ִ‬ ‫ֶ ֶ ְְ‬ ‫גאסט‪ֵ ,‬ווייל‬ ‫ז‪ä‬כן ַפאר ַא ַ ְ‬ ‫היצן צ‪ְ ä‬‬ ‫‪Ł‬ווערע ִ ְ‬ ‫ְֶ ֶ‬ ‫גע‪õà‬ירן ִ‪à‬יז ֶער ָהאט‬ ‫ְ‬ ‫ָטאג פ‪ä‬ן ֶווען ֶער ִאיז ֶ‬ ‫גע‪à‬רענט ִאין ִאים ַא ָקא‪ ü‬א‪ä‬ן ַא‬ ‫ֶעס ָהאט ֶ ְ ֶ ְ‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער‬ ‫גע'מל'ט‪ֶ ,‬דער ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫פאקטי‪ְ ַ ֶ Ł‬‬ ‫ִאים ַ ְ ִ‬ ‫למע‪ł‬ה‪ .‬ו‬ ‫מצוה‪,‬‬ ‫מקיים ֵזיין ַא ִ ְ ָ‬ ‫קענען ְ ַ ֵ‬ ‫‪à‬רען צ‪ֶ ֶ ä‬‬ ‫ְֶ‬ ‫מח‪Ł‬בה ְ ַ ֲ ֶ‬ ‫געווען ֵזיין ַ ֲ ָ ָ‬ ‫מצרף ֶ ֶ‬ ‫ָהאט ְ ָ ֵ‬ ‫געווען‬ ‫אברהם ִאיז ֶ ֶ‬ ‫א‪à‬ער ֶווען ַ ְ ָ ָ‬ ‫אנדער‪ִ Ł‬איז ָ ֶ‬‫ַ ְֶ ְ‬ ‫יעדער‬‫עסן ַפאר ֶ ֶ‬ ‫געגע‪à‬ן צ‪ְ ֶ ä‬‬ ‫געז‪ä‬נט א‪ä‬ן ֶ ֶ ְ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫ואפר‬ ‫עפר ָ ֵ ֶ‬ ‫ְואנכי ָ ָ‬ ‫ָ ִֹ‬ ‫‪Ł‬טארק‬ ‫ני‪Ł‬ט ַאז‪õ‬י ְ ַ ְ‬ ‫‪à‬רענגט ָדאס ִ ְ‬ ‫ד‪ä‬רכגייער‪ְ ְ ֶ ְ ,‬‬ ‫ְ ְֵ ֶ‬ ‫גע‪à‬רענגט‬ ‫ווערט ֶ ְ ֶ ְ ְ‬ ‫ר‪à‬י )פרק כב( ֶ ְ‬ ‫ִאין ֵ ֶ‬ ‫ספר ֵ‪à‬ית ַ ִ‬ ‫התלהב‪ä‬ת ָוואס‬ ‫ח‪Ł‬ק א‪ä‬ן ִ ְ ַ ֲ‬ ‫ַאר‪õ‬יס ֶדער ֵ ֶ‬ ‫‪à‬על‬ ‫‪ŁëŁ‬ים פ‪ä‬ן ִדי ַ ַ‬ ‫‪Ł‬מ‪ä‬עס ָוואס ִדי ַ ָ ִ‬ ‫ַא ְ ְ‬ ‫מצוה‪ .‬ה‬ ‫געהאט צ‪ַ ä‬א ִ ְ ָ‬ ‫אברהם ָהאט ֶ ַ‬ ‫ַ ְָ ָ‬ ‫ה‪ .‬דער סקולענער רבי זי"ע דער נוע‪ ‬אליעזר זי"ע האט געזאגט א טייער ווארט‪ ,‬עס שטייט‬ ‫אנפאנג פרשה )יח א( והוא יושב פתח האוהל 'כחו‪ ‬היו‪ '‬אברה‪ ‬איז געזעצ‪ ‬אי‪ ‬די היצ‪‬‬ ‫או‪ ‬געווארט פאר געסט‪ .‬לכאורה דאר‪ ‬מע‪ ‬פארשטיי‪ ‬פארוואס האט זי‪ ‬אברה‪ ‬אזוי שטארק‬ ‫געמוטשעט‪ ,‬עס איז נישטא קיי‪ ‬געסט‪ ,‬איז נישט! נאר די תירו‪ ‬שטייט אי‪ ‬פסוק 'כחו‪ ‬היו‪'‬‬ ‫די טאג האט אי‪ ‬געברענט‪ ,‬אברה‪ ‬האט געטראכט "יא‪ ,‬טאקע ריכטיג אז אי‪ ‬האב נעכט‪‬‬ ‫געטו‪ ‬חסד‪ ,‬או‪ ‬אי‪ ‬וועל נא‪ ‬מאכ‪ ‬חסדי‪ ‬מארג‪ ‬או‪ ‬איבער מארג‪ ,‬אבער וואס איז מיט‬ ‫היינט?! וואס וועט זיי‪ ‬מיט‪ ‬היינטיג‪ ‬טאג‪' ,‬דער טאג' ברענט!"‬ ‫ו‪.‬עס איז באקאנט אז דער בארדיטשובער זי"ע האט געווארט א גאנצע נאכט סוכות צו קענע‪‬‬ ‫מקיי‪ ‬זיי‪ ‬די הייליגע מצות פו‪' ‬ד' מיני‪ '‬ביז עס איז געוואר‪ ‬אינדערפאו‪ ‬פו‪ ‬גרויס התלהבות‬ ‫איז ער צוגעלאפ‪ ‬צו‪ ‬אתרוג נישט כאפנדיג ווי זיי‪ ‬האנט האט זי‪ ‬אריי‪ ‬געקלאפט אי‪ ‬א‬ ‫גלאז'נע שאפע או‪ ‬ס'האט זי‪ ‬גענומע‪ ‬רינע‪ ‬בלוט פו‪ ‬זיינע פינגער'ס‪.‬‬ ‫יג‬ ‫לב שומע ‪ ‬במצותיו חפ‪ ‬מאד‬ ‫מצוה‪,‬‬‫‪ł‬מחה ֶ‪Ł‬ל ִ ְ ָ‬ ‫עטוואס ֶמער ִווי ֶדעם ִ ְ ָ‬ ‫ֶ ְָ‬ ‫צווי‪Ł‬ן ִזי‪ ,ü‬ז ֵזיי ָ ְ‬ ‫הא‪à‬ן‬ ‫געהאט ְ ִ ְ‬ ‫הא‪à‬ן ֶ ַ‬‫ה‪ô‬ניא ָ ְ‬ ‫ַ ַ ְָ‬ ‫אבינ‪ִ ä‬איז ֵסיי ֶדער ַאר‪õ‬יף‬ ‫אברהם ָ ִ‬ ‫א‪à‬ער ֵ‪à‬יי ַ ְ ָ ָ‬ ‫ֶָ‬ ‫ק‪ä‬נץ פ‪ä‬ן‬ ‫גר‪õ‬יסע ְ‬‫"וואס ִאיז ֶדער ְ ֶ‬ ‫געפרעגט ָ‬ ‫ֶ ְֶ ְ‬ ‫נעמען‪,‬‬ ‫ארא‪ֶ ֶ ï‬‬ ‫יצחק‪ ,‬א‪ä‬ן ֵסיי ִאים ַ ָ‬ ‫לייגן ִ ְ ָ‬ ‫ֵ ְ‬ ‫ע‪õ‬לם‬ ‫העקדה‪ֶ ,‬ווען ֶדער ִר‪õà‬נ‪Łֶ õ‬ל ָ‬ ‫נ‪í‬י‪õ‬ן ָ ֲ ֵ ָ‬ ‫ִדי ִ ָ‬ ‫מלא‪ü‬‬ ‫זעל‪à‬ע‪ֶ ,‬ווען ֶדער ַ ְ ָ‬ ‫געווען ֶגענ‪õ‬י ֶדער ֶ ְ ֶ‬ ‫ֶ ֶ‬ ‫קינד‪,‬‬ ‫מקריב ֵזיין ַא ִ ְ‬ ‫געהייסן ַ ְ ִ‬ ‫א‪ä‬נז ֶ ֵ ְ‬ ‫וואלט ֶווען ְ‬ ‫ָ ְ‬ ‫‪Łô‬לח‬ ‫אברהם‪ַ ,‬אל ִ ְ ַ‬ ‫אברהם ַ ְ ָ ָ‬ ‫געזאגט " ַ ְ ָ ָ‬ ‫ָהאט ֶ ָ ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶגעט‪ä‬ן?"‬‫וואלטן ִמיר ֶדען ָדאס ִ ְ‬ ‫ָ ְְ‬ ‫מא‪ä‬מה ִריר‬ ‫‪ô‬ע‪ ł‬ל‪ָ ְ õ‬‬ ‫ואל ַ ַ‬ ‫ה‪ì‬ער ְ ַ‬‫ָ ְיד‪ֶ ý‬אל ַ ַ ַ‬ ‫ני‪Ł‬ט‬ ‫קינד א‪ä‬ן ֵזיי ִאים ִ ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט צ‪ֶ ä‬דעם ִ ְ‬ ‫ִ ְ‬ ‫אנגער‪ä‬פן‬ ‫הא‪à‬ן ִזי‪ְ ֶ ְ ָ ü‬‬ ‫‪Łִ ëŁ‬ים ָ ְ‬ ‫איינער פ‪ä‬ן ִדי ַ ָ‬ ‫ֵ ֶ‬ ‫‪ł‬מחה‬‫מז‪à‬ח"‪ִ ,‬איז ֶדער ִ ְ ָ‬ ‫א‪õ‬יפן ִ ְ ֵ ַ‬‫ְ‬ ‫מקריב‬ ‫ְִַ‬ ‫דערהער;‬ ‫געוואלדיגע ֶ ְ ֶ‬ ‫ִמיט ַא ֶ ַ ְ ִ ֶ‬ ‫ח‪Ł‬ק‬ ‫זעל‪à‬ע ָמאס ֵ ֶ‬ ‫אייניג‪ִ ,‬מיט ֶדער ֶ ְ ֶ‬ ‫געווען ֵ ִ‬ ‫ֶ ֶ‬ ‫צ‪â‬יקים ‪‬‬‫גר‪õ‬יסע ַ ִ ִ‬ ‫אפ‪ָ äê‬גאר ְ ֶ‬ ‫יעדער ִאיד‪ִ ֲ  ,‬‬ ‫ֶ ֶ‬ ‫מקיים ֶדעם ִצ‪ää‬י‬ ‫‪äŁô‬קה ַאז ֶער ִאיז ְ ַ ֵ‬ ‫א‪ä‬ן ְ ָ‬ ‫‪à‬אפעלן צ‪ä‬‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער ֶוועט ַ ֶ ְ‬ ‫ֶווען ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫יצחק א‪õ‬יף ִדי‬ ‫לייגן ִ ְ ָ‬‫ה‪‬ם‪ֵ ,‬סיי ָדאס ַאר‪õ‬יף ֵ ְ‬ ‫ֵַ‬ ‫מז‪à‬ח‪ֶ ,‬וועט ָדאס‬ ‫א‪õ‬יפן ִ ְ ֵ ַ‬ ‫ְ‬ ‫קינד‬ ‫מקריב ֵזיין ַא ִ ְ‬ ‫ְִַ‬ ‫נעמען ָהאט ֶער‬ ‫ארא‪ֶ ֶ ï‬‬ ‫מז‪à‬ח א‪ä‬ן ֵסיי ָדאס ַ ָ‬ ‫ִ ְֵַ‬ ‫מקיים ֵזיין ִמיט ַא‬ ‫טאקע ְ ַ ֵ‬ ‫יעדער ִאיד ַ ֶ‬ ‫ֶ ֶ‬ ‫‪ł‬מחה א‪ä‬ן‬ ‫זעל‪à‬ע ִ ְ ָ‬ ‫‪äï‬נקט ֶדער ֶ ְ ֶ‬ ‫גע‪ïŁ‬ירט ְ ְ‬ ‫ֶ ְ ִ ְ‬ ‫געפיל ַאז‬‫‪ł‬מחה א‪ä‬ן ִמיט ַא ֶ ִ‬ ‫געוואלדיגע ִ ְ ָ‬ ‫ֶ ַ ְִ ֶ‬ ‫געפיל ַאז ֶער ִאיז‬ ‫‪ł‬מחה א‪ä‬ן ַא ֶ ִ‬ ‫ח‪Ł‬ק‪ַ ,‬א ִ ְ ָ‬ ‫ֵֶ‬ ‫ה‪ñ‬ד‪àָ Łõ‬ר‪üä‬‬ ‫ווילן פ‪ä‬ן ַ ָ‬ ‫ערפילט ֶדעם ִ ְ‬ ‫ֶמען ֶ ְ ִ ְ‬ ‫ה‪‬ם‪ָ ,‬אן ֵקיין ‪äŁ‬ם‬ ‫מקיים ֶדעם ָרצ‪õ‬ן ַ ֵ‬ ‫יעצט ְ ַ ֵ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫‪à‬אפעל פ‪ä‬ן‬ ‫ק‪ä‬מט ַא ַ ֶ‬ ‫א‪à‬ער ֶווען ֶעס ְ‬ ‫ה‪ä‬א‪ֶ ָ ,‬‬ ‫געמי‪Ł‬ט‪àְ ,‬ל‪õ‬יז ֶדער‬ ‫אריין ֶ ִ ְ‬ ‫געפילן ַ ֵ‬ ‫אייגענע ֶ ִ ְ‬ ‫ֵ ֶ ֶ‬ ‫פ‪ä‬נעם‬ ‫קינד ֶ‬ ‫נעמען ֶדעם ִ ְ‬ ‫ארא‪ֶ ֶ ï‬‬ ‫השי"ת צ‪ָ ַ ä‬‬ ‫ערפילן‬ ‫זכ‪ç‬ה צ‪ְ ִ ְ ֶ ä‬‬ ‫‪ł‬מחה ַאז ֶער ָהאט ֶדער ְ ִ ָ‬ ‫ִ ְָ‬ ‫‪Ł‬חט'ן‪ֶ ,‬וועט ֶדער‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶ ְ ְ‬ ‫מז‪à‬ח א‪ä‬ן ָדאס ִ ְ‬ ‫ִ ְֵַ‬ ‫ה‪‬ם א‪ä‬ן ט‪ä‬ן ָדאס ָוואס ֶדער‬ ‫ֶדעם ָרצ‪õ‬ן ַ ֵ‬ ‫גרעסער‪ ,‬א‪ä‬ן ִאין ִדי‬ ‫נאכמער ְ ֶ ֶ‬ ‫‪ł‬מחה ֵזיין ָ ְ ֶ‬ ‫ִ ְָ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ִוויל פ‪ä‬ן ִאים‪ָ .‬אט ָדאס ִאיז ַא‬ ‫ַ ֶ ֶ‬ ‫אריין‬ ‫א‪à‬יסל ַ ֵ‬ ‫‪ł‬מחה ֶוועט א‪õ‬י‪ֵ ü‬זיין ַ ִ ְ‬ ‫ִ ְָ‬ ‫אייגענע‬ ‫הא‪à‬ן ֵקיין ֵ ֶ ֶ‬ ‫ני‪Ł‬ט ָ ְ‬ ‫‪à‬כלל ִ ְ‬ ‫‪à‬יי‪ïŁ‬יל פ‪ä‬ן ִ ְ ַ‬ ‫ֵ ְ ִ‬ ‫למע‪ł‬ה‬ ‫פרייד ַאז ְ ַ ֲ ֶ‬ ‫אייגענע ְ ֵ‬ ‫געמי‪Ł‬ט ַאן ֵ ֶ ֶ‬ ‫ֶ ִ ְ‬ ‫גאנצע ָרצ‪õ‬ן צ‪ä‬ם‬ ‫מב‪æ‬ל ֵזיין ֶדעם ַ ְ ֶ‬ ‫ִווילן‪ָ ,‬נאר ְ ַ ֵ‬‫ְ‬ ‫מקריב ֵזיין ֶדעם‬ ‫געדארפט ַ ְ ִ‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶ ַ ְ ְ‬ ‫ָהאט ֶמען ִ ְ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער'ס ָרצ‪õ‬ן‪ .‬ח‬‫ַ ֶ ֶ ְ‬ ‫‪ł‬מחה ִאיז‬ ‫נגיעה פ‪ä‬ן ִ ְ ָ‬ ‫אייגענע ְ ִ ָ‬ ‫קינד‪ֶ ,‬דער ֵ ֶ ֶ‬ ‫ִ ְ‬ ‫ז‪ .‬גאר אסא‪ ‬מענטשע‪ ‬פלעג‪ ‬אנקומע‪ ‬צו‪ ‬הוי‪ ‬פונע‪ ‬בעל התניא‪ ,‬אבער בלויז געציילטע‬ ‫תלמידי‪ ‬האב‪ ‬געהאט דער זכיה צו ווער‪ ‬אנגערופ‪ ‬תלמידי‪ ,‬או‪ ‬אלע אנדערע וואס פלעג‪‬‬ ‫זי‪ ‬דארט‪ ‬דרייע‪ ,‬זענע‪ ‬געווע‪ ‬שמשי‪ ‬זיי האב‪ ‬צוגעהאלפ‪ ‬מיט דער ווירטשאפט אינע‪‬‬ ‫שטוב‪ ,‬או‪ ‬ארויסגעהאלפ‪ ‬דער בעל התניא מיט זיינע תלמידי‪ ‬מיט אלע זייער געברויכ‪ ,‬די‬ ‫שמשי‪ ‬פלעגט מע‪ ‬רופ‪' ‬די רובניקעס'‪ .‬ביינאכט זענע‪ ‬דריי תלמידי‪ ‬געקומע‪ ‬אנהייצ‪ ‬די‬ ‫אויווע‪ ‬אי‪ ‬דער שטוב ווי דער בעל התניא איז געשלאפ‪ ,‬או‪ ‬דער בעל התניא האט זי‪‬‬ ‫צוגעהערט ווי זיי רעד‪ ‬צוויש‪ ‬זי‪ ‬או‪ ‬איינער האט געפרעגט אט דער קשיא‪.‬‬ ‫ח‪ .‬דער קדושת לוי שרייבט אוי‪ ‬דער זעלבע מהל‪ ,‬עיי"ש‪.‬‬ ‫א‪ ‬אנדערע גבאי פונע‪ ‬בעל התניא האט געענטפערט‪ ,‬אז היינט צוטאגס וואס מיר פארמאג‪‬‬ ‫דער כח פו‪ ‬אונזער זיידע אברה‪ ‬וואס איז געווע‪ ‬גרייט צו מקריב זיי‪ ‬זיי‪ ‬אייג‪ ‬קינד‪ ,‬איז‬ ‫שוי‪ ‬טאקע נישט קיי‪ ‬וואונדער פארוואס אונז זאל‪ ‬דאס קענע‪ ‬בייקומע‪ ,‬אבער אברה‪ ‬איז‬ ‫דא‪ ‬געווע‪ ‬א זו‪ ‬פו‪ ‬תרח‪ ,‬ער האט געלעבט אי‪ ‬א דור וואס איז געווע‪ ‬אנגעפילט מיט עבודה‬ ‫פרשת וירא ‪ ‬לב שומע‬ ‫יד‬ ‫ה‪‬ם‪ָ ,‬אן ִדי‬‫ס‪à‬ה‪ֵ ,‬ווייל ָדאס ִאיז ֶדער ָרצ‪õ‬ן ַ ֵ‬ ‫ִָ‬ ‫אבי‪‬‬ ‫לע‪‬ת ְרצ‪‬ן ָ ִ‬ ‫ֲַ‬ ‫געפילן‪ִ ,‬אי‪àִ ü‬ין‬ ‫גע‪Ł‬מאקע ֶ ִ ְ‬ ‫אייגענע ֶ ְ ַ ֶ‬ ‫אלע ֵ ֶ ֶ‬ ‫ֶַ‬ ‫עקזעסטירט‬ ‫ני‪Ł‬ט ֶ ְ ֶ ְ ִ ְ‬ ‫אבינ‪ָ ä‬האט ִ ְ‬ ‫ֵ‪à‬יי ַ ְ ָ ָ‬ ‫אברהם ָ ִ‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער‬ ‫מצוה ֵווייל ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫מקיים ֶדער ִ ְ ָ‬ ‫ְ ֵַ‬ ‫אלעס‬ ‫אייגענע ָרצ‪õ‬ן‪ֶ ַ ,‬‬ ‫אזא ַזא‪ִ ü‬ווי ַאן ֵ ֶ ֶ‬ ‫ַַ‬ ‫ר‪ä‬ח‬ ‫נחת ַ‬ ‫לע‪õł‬ת ַ ַ‬ ‫צדקה‪ֲ ַ ,‬‬‫גע‪à‬ן ְ ָ ָ‬ ‫ִוויל ִאי‪ָ ü‬זאל ֶ ְ‬ ‫‪é‬די‬ ‫געווען ְ ֵ‬ ‫ָוואס ֶער ָהאט ֶגעט‪ä‬ן ִאיז ָנאר ֶ ֶ‬ ‫ית‪à‬ר‪Łְ ü‬מ‪.õ‬‬ ‫לה‪õà‬רא ִ ְ ָ ַ‬ ‫ְַ ֵ‬ ‫געווען‬ ‫מאכן ֶדעם ָרצ‪õ‬ן ה'‪ ,‬א‪ä‬ן ָדאס ִאיז ֶ ֶ‬ ‫צ‪ְ ַ ä‬‬ ‫געז‪ä‬כט‬ ‫‪Ł‬טענדיג ֶ ְ‬‫לע‪à‬ן‪ֶ ,‬ער ָהאט ְ ֶ ְ ִ‬ ‫גאנצן ֶ ְ‬ ‫ֵזיין ַ ְ ְ‬ ‫מדרגה א‪ä‬ן ֶעס‬ ‫ה‪õ‬יכע ַ ְ ֵ ָ‬ ‫ֶ‬ ‫ָדאס ִאיז ָגאר ַא‬ ‫ה‪‬ם ִאין‬ ‫מקיים ֵזיין ֶדעם ָרצ‪õ‬ן ַ ֵ‬ ‫קענען ְ ַ ֵ‬ ‫צ‪ֶ ֶ ä‬‬ ‫אסא‪ü‬‬ ‫דארף ַ ַ‬‫צ‪ä‬פיס ֶמען ַ ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט ִ‬ ‫ק‪ä‬מט ִ ְ‬ ‫ְ‬ ‫געלעגנהייט‪.‬‬ ‫יעדן ֶ ֶ ְ ְ ֵ‬ ‫ֶ ְ‬ ‫מדרגה‪,‬‬ ‫אזא ַ ְ ֵ ָ‬ ‫אנק‪ä‬מען צ‪ַ ַ ä‬‬ ‫הארעווען צ‪ֶ ְ ָ ä‬‬ ‫ָ ֶ ֶ‬ ‫‪Ł‬יינע‬ ‫גי‪à‬ט ַא ֵ ֶ‬ ‫געוויס ֶווען ַא ִאיד ִ ְ‬ ‫אוודאי ֶ ִ‬ ‫ַַ ַ‬ ‫גר‪õ‬יסע‬ ‫רעדן ָדא פ‪ä‬ן ָגאר ְ ֶ‬ ‫הגם ִמיר ֶ ְ‬ ‫ֲַ‬ ‫צ‪ä‬לי‪ֶ à‬דעם‬ ‫ִ‬ ‫צדקה‪ ,‬א‪ä‬ן‬ ‫געלט ַפאר ְ ָ ָ‬ ‫ס‪ä‬מע ֶ ְ‬ ‫ֶ‬ ‫א‪à‬ער‬ ‫מה‪fi‬גתנ‪ֶ ָ ,ä‬‬‫למעלה ֵ ַ ָ ָ ֵ‬ ‫מדרג‪õ‬ת‪ָ ְ ַ ְ ,‬‬ ‫ְֵַ‬ ‫אריין‬‫אדער ֶער ֵגייט ַ ֵ‬ ‫מ‪ô‬נה ָ ֶ‬‫‪Ł‬יינע ַ ָ ָ‬ ‫קריגט ֶער ֵ ֶ‬ ‫ְִ ְ‬ ‫חז"ל )תנא דבי אליהו פרק כה( ַאז ַא‬ ‫זאגן ֲ ַ‬ ‫פארט ָ ְ‬ ‫ָ ְ‬ ‫מצוה‬ ‫יעדע ִ ְ ָ‬‫‪õá‬רל‪ ,‬א‪ä‬ן ַאז‪õ‬י ֶ ֶ‬ ‫ווערדפ‪ä‬לע ָ‬ ‫ִאין ַא ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫י‪á‬יע‬ ‫"מתי ַ ִ ַ‬ ‫זאגן ָ ַ‬ ‫‪Ł‬טענדיג ָ ְ‬ ‫דארף ְ ֶ ְ ִ‬ ‫מענט‪ְ ַ Ł‬‬ ‫ֶ ְְ‬ ‫הנאה‪,‬‬ ‫זייטיגע ֲ ָ ָ‬ ‫‪à‬רענגט ִמיט ַא ִזי‪ַ ü‬א ֵ ִ ֶ‬ ‫ָוואס ְ ֶ ְ ְ‬ ‫‪Ł‬טרע‪à‬ן א‪ä‬ן‬ ‫אב‪õ‬תי"‪ְ ֶ ְ ְ ,‬‬ ‫למע‪ł‬י ֲ ַ‬ ‫מע‪ł‬י ְ ַ ֲ ֵ‬ ‫ֲֵַ‬ ‫אלץ ָגאר ָח‪äŁ‬ב א‪ä‬ן‬ ‫צדקה ָנא‪ְ ַ ü‬‬ ‫ִאיז ֶדער ְ ָ ָ‬ ‫א‪à‬ער‬ ‫‪ł‬כר‪ֶ ָ ,‬‬ ‫קריגט ֶדער‪õ‬יף ְ ַ‬ ‫טייער א‪ä‬ן ֶער ְ ִ ְ‬ ‫ֵ ֶ‬ ‫מע‪ł‬ים פ‪ä‬ן‬ ‫אנק‪ä‬מען צ‪ֶ ä‬דער ַ ֲ ִ‬ ‫נאכצ‪ä‬גיין ָ ְ ֶ‬‫ָ ְ ֵ‬ ‫צדקה ְ‪à‬ר‪õ‬י‪ü‬‬ ‫גי‪à‬ט ְ ָ ָ‬ ‫פארוואס ֶער ִ ְ‬ ‫ס‪à‬ה ַ ְ ָ‬ ‫ֶדער ִ ָ‬ ‫קענען‬ ‫א‪ä‬נז ֶ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫וויפיל‬ ‫א‪ä‬נזערע ָאב‪õ‬ת‪ ,‬ל‪õ‬יט ִ ִ‬ ‫ְֶ ֶ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ִוויל ִאי‪ָ ü‬זאל‬ ‫ֵזיין‪ֵ :‬ווייל ֶדער ַ ֶ ֶ‬ ‫ליגט ַא‬‫א‪ä‬נזער ‪õé‬ח‪õ‬ת‪ֶ .‬עס ִ ְ‬ ‫דערגרייכן ִמיט ְ ֶ‬ ‫ֶ ְ ְֵ ְ‬ ‫פאר'ן‬ ‫א‪õ‬יסטיילן ַ ְ‬ ‫ְֵ ְ‬ ‫געלט א‪ä‬ן ָדאס‬ ‫נעמען ֵמיין ֶ ְ‬ ‫ֶ ֶ‬ ‫אייניקלע‪ ü‬צ‪ֵ ä‬גיין‬ ‫זיינע ֵ ִ ְ ֶ‬ ‫א‪ä‬נז – ֵ ֶ‬ ‫פליכט א‪õ‬יף ְ‬ ‫ְ ִ ְ‬ ‫אפ‪ָ äê‬אן ֶדעם ָוואס‬ ‫וועגן‪ִ ֲ ,‬‬‫‪à‬א‪Ł‬עפער'ס ֶ ְ‬‫ַ ֶ ֶ ְ‬ ‫ווארטן א‪ä‬ן‬ ‫פיס‪‬טריט א‪ä‬ן ַ ְ ְ‬ ‫ְִ‬ ‫זיינע ִ‬ ‫ִאין ֵ ֶ‬ ‫אפ‪äê‬‬‫דערפ‪ä‬ן‪ ,‬א‪ä‬ן ֲ ִ‬ ‫וויסן ֶ ְ‬‫ני‪Ł‬ט ִ ְ‬ ‫קיינער ָזאל ִ ְ‬ ‫ֵ ֶ‬ ‫מצוה ִמיט‬ ‫מקיים ֵזיין ַא ִ ְ ָ‬ ‫קענען ְ ַ ֵ‬ ‫לעכטצען צ‪ֶ ֶ ä‬‬ ‫ֶ ְְֶ‬ ‫צ‪ä‬ריק פ‪ä‬ן ֶדעם‪.‬‬ ‫גארני‪Ł‬ט ִ‬‫א‪õ‬י‪ִ à‬אי‪àַ ü‬אק‪ä‬ם ָ ְ ִ ְ‬ ‫פייער‪ֶ .‬ווען ַא‬ ‫פלאם ֵ ֶ‬ ‫‪à‬רען א‪ä‬ן ִמיט ַא ְ ַ‬ ‫ַא ְ ֶ‬ ‫גי‪à‬ט‬ ‫למ‪Ł‬ל ֶער ִ ְ‬ ‫מצוה‪ָ ָ ְ ,‬‬‫מקיים ַא ִ ְ ָ‬ ‫ִאיד ִאיז ְ ַ ֵ‬ ‫א‪ä‬נז‬ ‫לערנט ְ‬ ‫מ‪Ł‬נה )אבות פרק ב משנה ד( ֶ ְ ְ‬ ‫ִדי ִ ְ ָ‬ ‫מה‪ַ üê‬אז‬‫צ‪ä‬גיין ִמיט ַא ְ ַ ֵ‬ ‫דארף ָדאס ֵ‬ ‫צדקה‪ְ ַ ,‬‬ ‫ְָָ‬ ‫צ‪ä‬גאנג פ‪ä‬ן ַא‬ ‫‪é‬לל ִווי ַאז‪õ‬י ֶדער ַ ְ‬‫א‪õ‬יס ַא ְ ַ‬ ‫יעצט‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפטיג ִזי‪ְ ֶ ü‬‬ ‫ס‪à‬ה ִאי‪ִ ְ ֶ ַ ü‬‬ ‫גאנצע ִ ָ‬‫ֶדער ַ ְ ֶ‬ ‫ע‪ł‬ה ְרצ‪õ‬נ‪ õ‬ט‪ä‬ה ֶדעם‬ ‫מצוה ְ‪à‬ר‪õ‬י‪ ü‬צ‪ֵ ä‬זיין‪ֵ ֲ :‬‬‫ִ ְָ‬ ‫איינע‬ ‫מצוה ִאיז ְ‪à‬ל‪õ‬יז ַפאר ֶדער ֵ ֶ‬ ‫ִמיט ֶדער ִ ְ ָ‬ ‫זרה או‪ ‬ער האט זי‪ ‬געשטארקט‪ ,‬אט דאס איז געווע‪ ‬דער נסיו‪ .‬האט זי‪ ‬א צווייטע אנגערופ‪,‬‬ ‫מע‪ ‬קע‪ ‬נישט אזוי זאג‪ ,‬וויבאלד אברה‪ ‬האט דא‪ ‬שוי‪ ‬אנערקענט אינע‪ ‬באשעפער אלס‬ ‫קליי‪ ‬קינד‪ ,‬או‪ ‬דער באשעפער האט אי‪ ‬שוי‪ ‬געהאט אויסגעפרואווט מיט פיל אנדערע נסיונות‬ ‫ביז אהי‪ ,‬א וודאי האט ער דאס געקענט בייקומע‪ ,‬נאר דער פשט דערפו‪ ‬איז‪ ,‬דער‬ ‫אייבערשטער האט נישט געזאגט פאר אברה‪" ‬אט שוי‪ ‬שוי‪ "‬נע‪ ‬איצט דיי‪ ‬זו‪ ‬יצחק‪ ,‬אבער‬ ‫מיט דע‪ ‬אלע‪ ‬איז אברה‪ ‬באלד געגאנגע‪ ‬בזריזות אזוי ווי עס שטייט אי‪ ‬פסוק וישכ‪‬‬ ‫אברה‪ ‬בבוקר‪.‬‬ ‫ווע‪ ‬דער בעל התניא האט געהערט די שמועס צוויש‪ ‬די רובינקעס‪ ,‬האט ער געזאגט "יעדע‬ ‫האט געזאגט א מהל‪ ‬לויט וואס זיי האב‪ ‬געהאלט‪ ‬דערביי"‪.‬‬ ‫טו‬ ‫לב שומע ‪ ‬במצותיו חפ‪ ‬מאד‬ ‫מצוה‪ֶ ,‬ווען‬ ‫מקיים ַא ִ ְ ָ‬ ‫דארף ֵזיין ֶווען ֶמען ִאיז ְ ַ ֵ‬ ‫ַ ְ‬ ‫מקיים ֶדעם ָרצ‪õ‬ן‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער‪ֵ ,‬זיי ְ ַ ֵ‬ ‫פ‪ä‬נעם ַ ֶ ֶ‬ ‫ִווילן ֶ‬ ‫ְ‬ ‫דארף ֶמען‬ ‫א‪ä‬נטער ַא ִצ‪ää‬י ה' ַ ְ‬ ‫ק‪ä‬מט ְ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫ֶעס‬ ‫ווילסט‬ ‫‪é‬רצ‪õ‬נ‪ַ ý‬אז‪õ‬י ְ ַ ְ‬ ‫‪Ł‬טארק ִווי ד‪ְ ְ ִ ä‬‬ ‫ה‪‬ם‪ְ ְ ִ ,‬‬ ‫ֵַ‬ ‫ח‪Ł‬ק‪,‬‬‫ווילן א‪ä‬ן ֵ ֶ‬ ‫גרעסטן ִ ְ‬ ‫מיטן ְ ֶ ְ ְ‬ ‫מאכן ִ ְ‬ ‫ָדאס ַ ְ‬ ‫איינער‬ ‫‪à‬אדערפעני‪Ł‬ן‪ֶ ,‬ווען ֵ ֶ‬ ‫אייגענע ַ ֶ ְ ֶ ִ ְ‬ ‫ֵדיין ֵ ֶ ֶ‬ ‫אייגענע ְרצ‪õ‬נ‪õ‬ת‪ ,‬א‪ä‬ן ט‪ä‬ן‬ ‫אלע ֵ ֶ ֶ‬ ‫מב‪æ‬ל ֵזיין ַ ֶ‬ ‫ְ ֵַ‬ ‫ק‪õ‬יפט ַא‬ ‫ְ‬ ‫אדער ֶער‬ ‫‪õà‬יעט ִזי‪ַ ü‬א ה‪õ‬יז‪ֶ ָ ,‬‬ ‫ֶ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער ִוויל‪ .‬ט‬ ‫ַאז‪õ‬י ִווי ֶדער ַ ֶ ֶ‬ ‫‪äï‬נקט ַאז‪õ‬י‬ ‫חפץ ֶוועט ֶער ָדאס ט‪ä‬ן ְ ְ‬ ‫געוויסע ֵ ֶ‬ ‫ֶ ִ ֶ‬ ‫‪Ł‬טא‪ï‬לווייז‬ ‫עב‪õ‬דה ִאיז צ‪ֵ ä‬גיין ְ ַ ְ ְ ֵ‬ ‫א‪ä‬נזער ֲ ָ‬ ‫ְֶ‬ ‫ח‪Ł‬ק‪ ,‬א‪ä‬ן ֶער‬ ‫פילסטן ֵ ֶ‬ ‫מיטן ִ ְ ְ ְ‬ ‫ִווי ֶער ִוויל‪ְ ִ ,‬‬ ‫א‪ä‬נטער‬ ‫ק‪ä‬מט ְ ֶ‬ ‫‪à‬הדרגה‪ֶ ,‬ווען ֶעס ְ‬‫ְ ְַָָ‬ ‫געלט‪ֶ ,‬גענ‪õ‬י ַאז‪õ‬י‬ ‫‪ïŁ‬ארן ֵקיין ֶ ְ‬ ‫ני‪Ł‬ט ְ ָ ְ‬‫ֶוועט ִ ְ‬ ‫ט‪.‬ג' טבת תרנ"ב איז ארויס געקומע‪ ‬א באפעל פונע‪ ‬הויפט מיניסטער אי‪ ‬רוסלאנד‪ ,‬וואס‬ ‫האט אנטהאלט‪ ‬א געזעצ‪ ‬אקעג‪ ‬די לימודי‪ ‬אי‪ ‬ישיבת וואלוזי‪ ,‬עטליכע פאדערונג‪ ‬פו‪ ‬די‬ ‫רשעות'דיגע מדינה‪ ,‬צוויש‪ ‬די געשריבענע געזעצ‪ ‬איז געווע‪ ‬אז ביינאכט טאר מע‪ ‬נישט‬ ‫לערנע‪ ,‬או‪ ‬דער ישיבה דאר‪ ‬זיי‪ ‬צוגעשפארט‪ ,‬במש‪ ‬די טאג מעג מע‪ ‬נאר לערנע‪ ‬צע‪‬‬ ‫שעה‪ ,‬וואס אי‪ ‬דע‪ ‬איז אריי‪ ‬גערעכנט זעקס שעה לימודי חול והשכלה‪ ,‬פו‪ ‬ניי‪ ‬אזייגער‬ ‫אינדערפרי ביז דרייי נאכמיטאג טאר מע‪ ‬נישט לערנע‪ ‬קיי‪ ‬הייליגע לימודי‪ ,‬או‪ ‬די‬ ‫אייגענשטעלטע דארפ‪ ‬זיי‪ ‬שטודירט או‪ ‬באהאווענט או‪ ‬אלע עניני השכלה‪ ,‬רח"ל‪.‬‬ ‫ווע‪ ‬די געזע‪ ‬איז ארויס געקומע‪ ,‬האב‪ ‬די הנהלת הישיבה באלד צאמגערופ‪ ‬א‪ ‬אסיפה אי‪‬‬ ‫שטאט ווילנא‪ ,‬וואו עס האב‪ ‬זי‪ ‬באטייליגט דער ראש הישיבה הגאו‪ ‬דער נצי"ב‪ ,‬או‪ ‬צו דע‪‬‬ ‫איז אוי‪ ‬אנגעוועז‪ ‬געווע‪ ‬זיי‪ ‬זו‪ ‬רבי חיי‪ ‬ברלי‪ ,‬או‪ ‬זיי‪ ‬איידע‪ ‬רבי רפאל שפירא דער‬ ‫דעמאלטדיגע רב אי‪ ‬בוברויסק‪ ,‬דער בית הלוי או‪ ‬זיי‪ ‬זו‪ ‬הגאו‪ ‬רבי חיי‪ ,‬רבי חיי‪ ‬עוזר וואס‬ ‫איז דעמאלטס געווע‪ ‬ראב"ד אי‪ ‬שטאט ווילנא‪ ,‬או‪ ‬רבי צבי הירש רבינובי‪ ,‬דער זו‪ ‬פו‪ ‬הגאו‪‬‬ ‫רבי יצחק אלחנ‪ ‬ספקטור אב"ד קובנא‪ ,‬ווי זיי האב‪ ‬אלע ד‪ ‬געווע‪ ‬בעניני השעה וואס דער‬ ‫דעת תורה דאר‪ ‬צו זיי‪ ‬אי‪ ‬אזא מצב‪ ,‬ווע‪ ‬אינמיט‪ ‬האט זי‪ ‬דער בית הלוי אויפגעשטעלט‬ ‫או‪ ‬איבער געהאקט דער עול‪ ‬מיט זיינע שארפער רייד‪ ,‬או‪ ‬מיט א קול געשטיקט פו‪ ‬טרער‪‬‬ ‫האט ער געזאגט "חס וחלילה! אז אונז זאל‪ ‬מסכי‪ ‬זיי‪ ‬צו דער גזירה פו‪ ‬דער מלכות הרשעה‪,‬‬ ‫דער באשעפער האט אונז באפויל‪ ‬והודעת‪ ‬לבני‪ ‬ולבני בני‪ ‬דער באשעפער האט ארוי‪‬‬ ‫געלייגט א חיוב אוי‪ ‬אונז צו לערנע‪ ‬תורה מיט אונזער תלמידי‪ ,‬דער וויל‪ ‬פו‪ ‬השי"ת איז‬ ‫אז אונז זאל‪ ‬ממשי‪ ‬זיי‪ ‬צו אויסלערנע‪ ‬פאר אונזער קינדער די תורה או‪ ‬דאס ווייטער איבער‬ ‫געב‪ ‬פו‪ ‬איי‪ ‬דור צו‪ ‬קומענדיגע דור‪ ,‬אבער דאס איז דוקא ווע‪ ‬די תורה ווערט איבערגעגעב‪‬‬ ‫אזוי ווי מיר האב‪ ‬דאס באקומע‪ ‬כמסורה מסיני‪ ,‬או‪ ‬אויב אונז קענע‪ ‬דאס נישט אויספיר‪,‬‬ ‫דער רעגירונג לאזט נישט לערנע‪ ,‬דעמאלטס איז דער רצו‪ ‬הש‪ ‬יתבר‪ ‬אז אונז זאל‪‬‬ ‫פארשפאר‪ ‬דע‪ ‬ישיבה‪ ,‬אונז דארפ‪ ‬זי‪ ‬נישט זארג‪ ‬אוי‪ ‬דע‪ ‬הבטחה לא תשכח מפי זרעו‪,‬‬ ‫ווייל דער גאנצע סיבה פארוואס אונז האב‪ ‬א ישיבה איז בלויז ווייל דאס איז דער רצו‪ ‬הש‪,‬‬ ‫אצינד ווע‪ ‬דער רצו‪ ‬הש‪ ‬איז אז עס זאל נישט זיי‪ ‬קיי‪ ‬ישיבה‪ ,‬איז נישטא קיי‪ ‬ישבה!‬ ‫דער באשעפער וויל נישט אז אונז זאל‪ ‬זיי‪ ‬פארלעננע‪ ‬פאר די תלמידי‪ ‬ווי אזוי דער רוסישער‬ ‫רעגירונג וויל‪ ,‬דעריבער דאר‪ ‬מע‪ ‬טו‪ ‬דע‪ ‬רצו‪ ‬הש‪ ‬או‪ ‬זע‪ ‬וואס דער אייבערטשער וויל‬ ‫פו‪ ‬אונז או‪ ‬דאס איז וואס מיר דארפ‪ ‬טא‪) .‬הראשו‪ ‬לשושלת בריסק עמוד ‪(147‬‬ ‫פרשת וירא ‪ ‬לב שומע‬ ‫טז‬ ‫קענען‬ ‫זכ‪ç‬ה צ‪ֶ ֶ ä‬‬ ‫הא‪à‬ן ִדי ְ ִ ָ‬ ‫ֶווען ֶוועל ִאי‪õŁ ü‬ין ָ ְ‬ ‫מיטן‬ ‫מקיים ֵזיין ִ ְ‬ ‫דארף ֶמען ָדאס ְ ַ ֵ‬ ‫מצוה‪ְ ַ ,‬‬‫ַא ִ ְ ָ‬ ‫ע‪õ‬לם"?!‬ ‫‪õà‬רא ָ‬ ‫פ‪ä‬נעם ֵ‬ ‫ווילן ֶ‬ ‫ערפילן ֶדעם ִ ְ‬ ‫ְֶ ִ ְ‬ ‫ח‪Ł‬ק‪ֶ ,‬ווען ֶמען‬ ‫‪ł‬מחה א‪ä‬ן ֵ ֶ‬ ‫גרעסטן ָמאס ִ ְ ָ‬ ‫ְֶ ְ ְ‬ ‫צ‪àä‬יסלעכוויז‪,‬‬ ‫‪à‬הדרגה ִ ְ ֶ ְ ֵ‬ ‫אר‪à‬עט ְ ַ ְ ָ ָ‬ ‫ֶווען ֶמען ַ ְ ֶ‬ ‫גליי‪ü‬‬‫דארף ֶמען ְ ֵ‬ ‫אינדערפרי‪ְ ַ ,‬‬ ‫‪Ł‬טייט א‪õ‬יף ִ ְ ֶ ְ ְ ִ‬ ‫ְ ֵ‬ ‫‪à‬רען א‪ä‬ן‬ ‫אריין ִאין ִזי‪ַ ü‬א ְ ֶ‬ ‫‪à‬אקט ַ ֵ‬ ‫ֶמען ַ ְ‬ ‫זכ‪ç‬ה‬ ‫‪ô‬פ‪ê‬ין‪ִ ,‬די ְ ִ ָ‬‫ט‪ê‬ית א‪ä‬ן ְ ִ ִ‬ ‫לייגן ַ ִ‬ ‫‪Ł‬טרע‪à‬ן צ‪ְ ֵ ä‬‬ ‫ְ ְֶ ְ‬ ‫גאנצע ֶזעל‬ ‫ווערט ֶדער ַ ְ ֶ‬ ‫מצוה‪ְ ֶ ,‬‬ ‫ח‪Ł‬ק צ‪ַ ä‬א ִ ְ ָ‬ ‫ַא ֵ ֶ‬ ‫געגע‪à‬ן ַא‬ ‫א‪ä‬נז ֶ ֶ ְ‬ ‫איי‪à‬ער‪Ł‬טער ָהאט ְ‬ ‫ַאז ֶדער ֵ ֶ ְ ְ ֶ‬ ‫יעדע‬‫מענט‪ֶ ֶ ,Ł‬‬‫נייע ֶ ְ ְ‬ ‫ווערט ַא ֵ ֶ‬ ‫דערה‪õ‬י‪à‬ן‪ֶ ,‬מען ֶ ְ‬ ‫ֶ ְ ְ‬ ‫‪Ł‬ט‪ïä‬ן‬ ‫אוועק ְ ְ‬ ‫דארף ַ ֶ‬ ‫‪ô‬פ‪ê‬ין‪ְ ַ ,‬‬‫לייגן ְ ִ ִ‬ ‫מצוה צ‪ְ ֵ ä‬‬ ‫ִ ְָ‬ ‫א‪ï‬טייט‪ ,Ł‬א‪ä‬ן ִדי‬ ‫נייע ָ ְ ֵ ְ‬ ‫‪à‬אק‪ä‬מט ַא ֵ ֶ‬ ‫ְ‬ ‫מצוה ַ‬ ‫ִ ְָ‬ ‫גע‪à‬ר‪õ‬יכן‪,‬‬ ‫אייגענע ֶ ְ ְ‬ ‫אלע ֵ ֶ ֶ‬ ‫זייטיגע א‪ä‬ן ַ ֶ‬ ‫אלע ֵ ִ ֶ‬ ‫ֶַ‬ ‫גרעסער ֵ‪à‬יים‬ ‫‪Ł‬ענער א‪ä‬ן ְ ֶ ֶ‬ ‫ווערט ִפיל ֶ ֶ‬ ‫מצוה ֶ ְ‬‫ִ ְָ‬ ‫ה‪õôŁ‬קק‪ä‬ת‬‫קאכן ַא ִ ְ ְ‬ ‫וויר‪à‬לן א‪ä‬ן ָ ְ‬‫דארף ִ ְ ְ ְ‬‫ֶעס ַ ְ‬ ‫קענען‬ ‫ק‪ä‬מט ָאן צ‪ֶ ֶ ä‬‬ ‫ְ‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער‪àִ ,‬יז ֶמען‬ ‫ַ ֶ ֶ‬ ‫הייליגע‬ ‫‪à‬רכה א‪õ‬יף ִדי ֵ ִ ֶ‬ ‫מאכן ַא ְ ָ ָ‬ ‫קענען ַ ְ‬ ‫צ‪ֶ ֶ ä‬‬ ‫‪ï‬רטיה‪,‬‬ ‫‪à‬כל ְ ָ ֶ ָ‬ ‫‪Łà‬למ‪ä‬ת ְ ָ‬‫מצוה ִ ְ ֵ‬ ‫מקיים ֵזיין ַא ִ ְ ָ‬ ‫ְ ֵַ‬ ‫גייענדע ִמינ‪ä‬ט‬‫פאר‪à‬יי ֵ ֶ ְ ֶ‬ ‫יעדן ַ ְ ֵ‬ ‫‪ô‬פ‪ê‬ין‪ ,‬א‪ä‬ן ִמיט ֶ ְ‬ ‫ְ ִ ִ‬ ‫געלעגנהייט צ‪ä‬‬ ‫ווארט ‪õŁ‬ין ַפאר ַא ֶ ֶ ְ ְ ֵ‬ ‫ֶמען ַ ְ‬ ‫גע‪Ł‬טעלט‬ ‫נאכני‪Ł‬ט ֶ ְ ֶ ְ‬ ‫ָוואס ֶמען ָהאט ִזי‪ְ ִ ְ ָ ü‬‬ ‫ווילן‪,‬‬ ‫‪à‬א‪Ł‬עפער'ס ִ ְ‬ ‫ערפילן ֶדעם ַ ֶ ֶ ְ‬ ‫קענען ֶ ְ ִ ְ‬‫ֶ ֶ‬ ‫צי‪ï‬ן‪ ,‬א‪ä‬ן ֶמען‬ ‫א‪à‬יסל ִ ְ‬ ‫דארף ָדאס ַ ִ ְ‬ ‫דאווענען‪ְ ַ ,‬‬ ‫ַ ֶ ֶ‬ ‫‪àŁ‬מים‪.‬‬ ‫אבינ‪ִ ַ ָ ַ ֶ ä‬‬‫לע‪õł‬ת ְרצ‪õ‬ן ָ ִ‬ ‫ֲַ‬ ‫ואק‪ç‬מ‪ì‬ה"‬ ‫לידי ַ ֲ ַ ְ ֶ ָ‬‫"מתי ָיב‪õ‬א ְ ָ ִ‬ ‫פרעגן ָ ַ‬‫ֶמעג ִזי‪ְ ֶ ְ ü‬‬ ‫‪‬‬