דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — וירא (2026-10-26)

גליון303
149 גליון
תשפ"ז
תשפ"ג וירא
מטות מסעי
ואלד
לו ְירן ִאינֶעם וַ ְ
אר ֹ
ַפ ְ
אוֹ יפן וֶ ועג פ ֶלעגט ֶער זִ יך ָא ּפש ֶטעלן ַ ּביי ַא הוֹ יף פוּל ִמיט ִהינֶ ער ,אוּן זֵ יי רּובירֶןֶזִ יְךֶ ָפארצּושטעלֶןֶדִֶיֶסצענֶעֶ:צוֵ וֶייֶ חדֶאּוןֶאֶֶַשרעקֶוועןֶ ִמֶירֶפ ִ עֶסֶכַ אפֶטֶאֶֶַ ַפ ֶַ
עסעֶ .ער פ ֶלעגט אוֹ יך ִליבּ ָהאבּ ן
ער ֶ
ַ ּבאט ַראכטן ִמיט גרוֹ יס ִאינ ֶט ֶ קלֵ יינֶעֶ ִפיצלעְךֶ ִקינדערֵ ֶ,איינערֶפּוןֶבלֹויזֶ ִפֶירֶאּוןֶדערֶצוֵ וייטערֶפּוןֶ ִפינֶףֶיָארֶ ַא ֶלטֶ,
אטעֶֶ,נִ ישֶטֶֶ ֵקיֶיןֶֶעריסֶןֶֶגעוָ וארֶןֶֶפּוןֶֶזֵ ייערֶעֶֶעלטערֶןֶֶ.נִ ישֶטֶֶ ֵקיֶיןֶֶֶ ַט ֶ
זענעןֶֶ ַאוועקג ִ
ימען נָ אך
יען .צו ָּמאל פ ֶלעגט ֶער זִ יך ָדארט ַפארזוֹ ֶ
נָ אכצו ָּפאלגן ִדי גרוֹ י ֶסע ִק ֶ
עדיגֶןֶוַ ואלֶדֶ,אֶָןֶ ֵקיֶיןֶשּוםֶ אמעֶ,זענעןֶזֵ ֶייֶ ַאלֵ ייןֶגעשט ַראנדעטֶ ִאֶיןֶאֶֶַגרֹויסֶןֶ,שרעק ִ ַמ ֶ
עלערנט
ֵח ֶדר ַפאר ַא ַלאנגֶ ע ַצייטִ ,מיט ֶדער ַצייט ָהאט ֶער זִ יך אוֹ יסגֶ ֶ ִהילֶףֶ ָאדערֶש ִטיצֶעֶ.עֶסֶ ִאֶיזֶנִ ישטֶָאֶווערֶעֶסֶזָ אלֶזִ יְךֶנָ אכפרעגֶןֶאֹוֶיףֶזֵ ייעֶרֶצּוש ַטאנֶדֶ,
ייע ֶרע קוֹ לוֹ ת.
ּפוּנקט ִליך נָ אכצו ַּמאכן זֵ ֶ ָאדערֶזִ יְךֶזָ ארגֶןֶ ַפארֶזֵ ייע ֶרעֶ ַבאדערפענִ ישֶןֶ.זֵ ייֶזענעֶןֶ ָפשּוטֶ ַפארלֹוירֶןֶ ֶ.
עלערנט
עצייכנ ֶטער ַּתל ִמיד אוּן ָהאט גֶ ֶ
יבא גֶ עוֶ וען ַאן אוֹ יסגֶ ֵ
ִאין ִּכ ָּתה ִאיז ֲע ִק ָ יְךֶאינגַ אנצ ַ
ןֶפארלֹוירן? רֶפילטֶזִ ִ
ואסֶטּוטֶאֶמענטשֶוועןֶע ִ
ַ וָ
ִמיט ַא גֶ עוַ ואל ִדיגֶ ע ִח ּיוּתֶ .ער פ ֶלעגט ֵטייט ֶלען אוֹ יף ִדי וֶ וער ֶטער פוּן ִדי אְךֶא ִביסלֶט ֵרייסטֶ,ַ שּועהֶ.זֵ ייֶלעכצןֶנָ
דֶאנגעוִ ויזֶןֶאֹוֶיףֶאֶֶַ ַבאל ִדיגֶעֶי ָזֵ ייֶזענעןֶד ִרינגענ ָ
ּג ָמ ָרא ִמיט זַ יין ִפינגֶ ער ,זִ יך צו ֶּהערנ ִדיג ִמיט ָדארשט צ ּו ר' י ֶחז ֵקאל ֶדער נָ אְךֶ עפעסֶ צּוֶ עסןֶֶ–ֶֶ ַסייֶ וָ ואסַ ֶ,א ִביֶ צּוֶ קענעןֶ אֹוֶיףֶֶעפעסֶֶ ַמאכןֶ ַאֶ ב ָרכָ הֶ אּוןֶ
מ ַל ּ ֵמדֶ .ער ָהאט זִ יך ֲא ִפיל ּו נִ ישט ָפארגֶ עש ֶטעלט ַאז ָאט ִדי גַ אנ ֶצע ַהצ ָל ָחה ַא ַרייננעמעןֶ ִאיןֶ מֹויל ֶ,כ ֵדיֶ צּוֶ קענעןֶ צּוזַ אמנעמעןֶ פ ִרישעֶֶכֹוחֹותֶ ָאנצּוגֵ ייןֶֶאּוןֶ
גֵ ייט ּפלוּצ ִלינג קו ֶּמען צ ּו ַא ַהאס ִטיגן ָא ּפש ֶטעל. עםֶטאגֶ ֶ.
ָ ִאיבערֶלעבןֶד
ןֶהילף?ֶ
צּוֶוועמעןֶקענעןֶזֵ ייֶזִ יְךֶווענדן?ֶפּוןֶוועמעןֶקענעןֶזֵ ייֶבעט ִ
יע גֶ עוֶ ועןַ ,אז ִדי ִמש ּ ָפ ָחה גֵ ייט
אטע ִאים מוֹ ִד ַ
ַפאר חוֹ ֶדש נִ יסןָ ,האט זַ יין ַט ֶ
יבא ָהאט זִ יך ּפלוּצ ִלינג גֶ עפוּנֶ ען ִאין ַא ִּכ ָּתה ִמיט
יבער ַקיין ירו ָּש ַליִ םֲ .ע ִק ָ
ַא ִר ֶ ּ ייֶהאבןֶ
אסֶאיינ ִציגסטעֶוָ ואסֶזֵ ָ ֵ ועןֶד
אסֶאיזֶגעו ָ
ִ ט!"ֶד
ייֶהאבןֶגעש ִריגןֶאּוןֶגעוֵ ויינ ָ
"אּוןֶזֵ ָ
גַ אנ ֶצע ִ 32קינ ֶדער! ִ ּביז יֶ עצט ִאיז זַ יין גַ אנ ֶצע ִּכ ָּתה ַ ּבאש ַטאנֶ ען פ ּון בּ לוֹ יז ַאכט עֶמ ָצבֶ:ש ַרייען!ֶוֵ ויינען!ֶאֹויסגִ יסןֶ
אֶפארלֹוירענֶע ֶאּוןֶשרעקלִ יכ ַיןֶאזַ ַ
טֶטּוןֶא ַ
ִ געקענ
ָדאסֶ גַ אנצעֶ ַהארץֶ צּוםֶ ֵאיינ ִציגןֶ ַבאשעפערֶ וָ ואסֶ הערטֶ ִדיֶ געש ַרייעןֶ ֲא ִפילּוֶֶפּוןֶ
אלעל ִּכ ּתוֹ ת!
אר ֶ
ִאינג ֶלעך .נָ אך ֶמערַ ,פאר יֶ עדן ֶעל ֶטער זֶ ענֶ ען גֶ עוֶ וען ד ַריי ּ ַפ ַ
יןֶפארלֹוירן!" ְךֶב ַ
םֶ,אֶי ִ
ד"ֶ.רבֹונֹוֶשלֶעֹולָ ִ
עדיכטֶןֶוַ ואל ִערֶאיןֶג ִ
ןֶדיֶענדלָ אזֶעֶ ֵביימ ִ
צוִ ויש ִ
יבא ִאיז גֶ עוֶ וען ִאינגַ אנצן ַפארלוֹ ירןֶ .ער ִאיז נִ ישט גֶ עוֶ וען צוּגֶ עוואוֹ ינט
ֲע ִק ָ
אּוןֶ ווערֶ ִאיזֶ דערֶ וָ ואסֶ הערטֶֶאֹוֶיסֶֶ ִדיֶ געש ַרייעןֶ פּונעםֶ וַ ואלד?ֶ דערֶ ַבאשעפערֶ
ייען א ּון זִ יך ַט ֲענָ ה'ןֲ .א ִפיל ּו
צ ּו זֶ ען הוּנ ֶדער ֶטער ִקינ ֶדער ש ּ ִפילן ,לוֹ יפן ,ש ַר ֶ
עראל!ֶערֶהערטֶזִ יְך ֶצּו ֶ ִֶדֶי ֶגעוֵ ויין ֶפּון ֶזֵ ייעֶר ֶצּוב ָראכֶןֶ ַאלֵ ייןֶ,וָ ואסֶגעפּונֶט ֶזִ יְך ֶ ִאיב ָ
יטאבּ וּסן אוֹ יף ִדי גַ אסן ִאיז גֶ עוֶ וען ֶע ּ ֶפעס וָ ואס ֶער ָהאט נָ אך ֵקיינ ָמאל
ִדי אוֹ ָ
יןֶדיֶ
טֶ,א ִ
נּותֶ.אּוןֶא ִ
ָ עפילֶטֶ ֶ ִמיטֶגרענִ יצלָ אזֶע ֶ ַר ֲח ָמ ַהארֶץֶ,אּוןֶעֶר ֶווערטֶכִ ביָכֹול ֶ ָאנג ִ
יבא ָהאט זִ יך ש ַטארק גֶ עמוּט ֶשעטּ ,פוּנקט וִ וי ִדי ִקינ ֶדער
נִ ישט גֶ עזֶ עןֲ .ע ִק ָ רֶביטערןֶ ייֶהאבןֶאֹויסגעש ִריגןֶצּוםֶאֹויבערשטןֶאּוןֶגעוֵ ויינטֶאֹויףֶזֵ ייע ִ רגַ עֶוָ ואסֶזֵ ָ
וָ ואס זֶ ענֶ ען ַפארלוֹ ירן גֶ עוָ וארן ִאינֶ עם וַ ואלד. יְךֶבאוִ ויזןֶ
ייֶהאטֶזִ ַ טֶנעבןֶזֵ ָ עןֶ.הארֶ ֶַ עטיגטֶצּוֶקּומ שּועהֶנִ ישטֶגעשפ ִ אטֶדיֶי ָ
לֶ,ה ִּגֹור ָָ
יגֶמיטֶזִ יְךֶפ ִרישעֶברֹויטֶ...
ַאֶבעטלערֶ,ט ָראגנ ִד ִ
יבא ,אוּן
ר' נַ ח ָמןֶ ,דער מ ַל ּ ֵמדָ ,האט גֶ עש ּ ִפירט ַאז ֶעס ִאיז שוֶ וער ַפאר ֲע ִק ָ
ֶער ִפילט זִ יך ִאינגַ אנצן ַפארלוֹ ירן .נָ אכן ֶלערנֶ עןָ ,האט ֶער זִ יך אקע ,רו ִּאיג ֶלעבּ ןִ .אין זַ יין ַּתלמוּד ּתוֹ ָרה
עלעבּ ט ַא גֶ עש ַמ ֶ
יבא ָהאט זִ יך גֶ ֶ
ֲע ִק ָ
אפגֶ עזֶ עצט ִמיט ִאים אוּן ִאים ֶדער ֵציילט ִדי ַמ ֲע ֶשה פוּן ִדי ִקינ ֶדער וָ ואס
ַא ָר ּ זֶ ענֶ ען ַסך ַהכּ ֹל גֶ עוֶ וען ִ 42קינ ֶדער ,א ּון ָדאס ִאיז גֶ עוֶ וען ֶדער ֵאיינ ִציגס ֶטער
זֶ ענֶ ען ַפארלוֹ ירן גֶ עוָ וארן ִאינֶ עם וַ ואלד" .זָ אלסט וִ ויסןָ ",האט ֶער ִאים יבא פ ֶלעגט יֶ עדן
ֵח ֶדר ִאינֶ עם גַ אנצן ש ֶטעטל ווא ּו ֶער ָהאט גֶ עוואוֹ ינטֲ .ע ִק ָ
"אין יֶ עדן שוֶ וערן ַמ ָּצב ִאין ֶלעבּ ןִ ,איז ש ֶטענ ִדיג – ָא ֶ ּבער ש ֶטענ ִדיג
גֶ עזָ אגטִ , אצירן ִאין ֵח ֶדר ַא ַריין ,קוּקנ ִדיג ִמיט ֲהנָ ָאה
עמיט ִליך ש ּ ַפ ִ
ִאינ ֶדערפ ִרי זִ יך גֶ ִ
עפער אוּן
אש ֶ
ייליגן ַ ּב ֶ
– ִדי ֶ ּבעס ֶטע ֵע ָצה אוֹ יסצו ּּפ ַלאצן ִאין ַא גֶ עוֵ ויין צוּם ֵה ִ ייטע הוֹ יפן אוֹ יפן וֶ ועגֶ .ער פ ֶלעגט זִ יך
אוֹ יף ִדי נִ יד ִריגֶ ע ַהייזֶ ער אוּן בּ ֵר ֶ
יפענִ יש פוּן ַהארץּ .פוּנקט וִ וי ִדי ִקינ ֶדער וָ ואס ָהאבּ ן
ֶ ּבעטן פ ּון ִאים פוּן ִדי ִט ֶ עקענט אוֹ יף
אוּנ ֶטערזִ ינגֶ ען ִדי נִ יגוּנִ ים פוּן ִדי ִמשנַ יוֹ ת וָ ואס ֶער ָהאט גֶ ֶ
יבערשטן ִאינ ִמיטן וַ ואלד ,אוּן ֶדער
גֶ עש ִריגן אוּן גֶ עוֵ ויינט צוּם אוֹ ֶ ּ אוֹ יסנוֵ ויינִ יגֶ .ער פ ֶלעגט קוּקן אוֹ יף זַ יין זֵ ייגֶ ער אוּן זֶ ען ַאז ֶער ָהאט נָ אך
עשיקט ֶדעם ֶ ּבעט ֶלער ַמ ּ ָמש
עהאלפן אוּן זֵ יי גֶ ִ
עפער ָהאט זֵ יי ג ַלייך גֶ ָ
אש ֶ
ַ ּב ֶ גַ אנ ֶצע צוָ ואנ ִציג ִמינוּט ַפאר ֶמען ֵהייבּ ט ָאן צ ּו ֶלערנֶ ען.
ייער ָצ ָרה".
ִאינ ִמיטן זֵ ֶ
ּפּורי ַמ ֲע ִשּיֹות ִמ ָׁשנִ ים ַק ְדמֹונִ ּיֹות
ִס ֵ
שה י"ג – די זיבן ֶׂבעט ֶׂלערס ()2
ַמ ֲע ֶׂ
צּום ֶא ֶמתִ ,איז ָדאס ַא ֵליין ַא ִחידּוש ,וָ ואס ִדי ִקינְ ֶדער ִאיז וַ יְ ִהי ַהּיֹום .אּון ֶסע גִ יוֶ וען ֵאיין בְ ִר ָׁיחה ִאין ֵאיין
ָדאס ָק ֶשה גִ יוֶ וען .וָ ְ
וארן זֵ יי זֶ ענֶ ען זִ יְך ְק ֵליינֶ ע ִקינְ ֶדער
אפן גִ יוָ ְ
וארן .וִ וי זֵ יי צּול ְ
ְמ ִדינָׁ ה .זֶ ענֶ ען זֵ יי ַא ֶלע ָ
לּוש ִמיר זֵ יי זֶ ענֶ ען גִ יוֶ וען ְקלּוגֶ ע ִקינְ ֶדערִ ,א ֶיבער
גִ יוֶ ועןְ .
וארן ,זֶ ענֶ ען זֵ יי גִ יגַ אנְ גֶ ען
אפן גִ יוָ ְ
זֶ ענֶ ען ַאנְ ְט ָל ְ
ֶדעם ִאיז ָדאס ַביי זֵ יי ַא ִחידּוש גִ יוֶ וען)
עט ֶלער),
יבענְ ְט ְשט ֶ(דער ְב ִלינְ ֶדער ֶב ְ
ָׁהאט ֶער זֵ יי גִ ֶ לֹוירן
אר ְ ארט ַפ ְ
אבן זֵ יי ָד ְ
ואלדָ .ה ְ
ארְך ֵאיין וַ ְ
ָד ְ
אלט זַ יין ַאזֹוי
אלט זַ יין ַאזֹוי וִ וי ִאיְךִ .איר זָ ְ
ִאיר זָ ְ ְצוֵ ויי ִקינְ ֶדערַ ,א זָ כָ ר אּון ַא נְ ֵק ָבהֵ .איינֶ ער ָהאט
ַא ְלט וִ וי ִאיְך .אּון ֶער ָהאט זֵ יי ִא ֶיבער גִ ָ
ילאזְ ט לֹוירן ַא
אר ְ לֹוירן ַא זָ כָ ר ,אּון ֵאיינֶ ער ָהאט ַפ ְ
אר ְ ַפ ְ
נָ אְך ְברֹויט ,אּון ֶער ִאיז זִ יְך ַאוֶ ועק גִ יגַ אנְ גֶ ען. נְ ֵק ָבה .אּון זֵ יי זֶ ענֶ ען נָ אְך גִ יוֶ וען ְק ֵליינֶ ע
אר ְש ַטאנֶ עןַ ,אז ַה ֵשם יִ ְת ָב ַרְך
ָׁהאבְ ן ִדי ִקינְ ֶדער ַפ ְ ִקינְ ֶדער .פּון ִפיר ִפינֶ עף יָ אהר.
ָהאט אֹויף זֵ יי ַה ְשגָ ָחה גִ ַ
יהאט ,אּון ֶער ָהאט זֵ יי ערלִ יְך ָׁהאבְ ן נִ יט גִ ַיהאט וָׁ ואס צּו ֶע ְסן,
ִדי ִקינְ ֶד ְ
עט ֶלערֶ ,ער זָ אל צּו גִ ִ
יש ְיקט ַא ֶהער ַא ְב ִלינְ ְדן ֶב ְ אבן יש ִריגְ ן אּון גִ יוֵ ויינְ ט ,וָ ְ
וארן זֵ יי ָה ְ אבן זֵ יי גִ ְ
ָה ְ
זֵ יי גִ ְ
יבן ֶע ְסן. נִ יט גִ ַ
יהאט וָ ואס צּו ֶע ְסן.
ערנָׁ אְך ִאיז ַביי זֵ יי אֹויס גִ יגַ אנְ גֶ ען ָׁדאס בְ רֹויט.
ֶד ְ עט ֶלער,
יקּומען ֵאיין ֶב ְ
ֶ ערוַ וייל ִאיז צּו זֵ יי ָאנְ גִ
ֶד ְ
ייען ֶע ְסן.
יהֹויבן צּו ְש ַר ֶ
ְ וידער ָאנְ גִ
אבן זֵ יי וִ ֶ
ָה ְ אבן ִדי ֶער ִאיז גִ יגַ אנְ גֶ ען ִמיט ִדי ָט ְ
אר ֶבעסָ .ה ְ
ארט
אבן זֵ יי ָד ְ ערנָ אְך ִאיז גִ יוָ ְ
וארן נַ אכְ טָ ,ה ְ ֶד ְ עפען זִ יְך צּו ִאיהם ,אּון
יהֹויבן ְט ֶש ֶ
ְ ִקינְ ֶדער ָאנְ גִ
ִא ֶיבער גִ ינֶ עכְ ִטיגְ ט. טּולען זִ יְך צּו ִאיהםָ .האט ֶער זֵ יי גִ יגִ ְ
יבן צּו ֶ
ישט גִ י ַהאט
וייטער נִ ְ
אבן זֵ יי וַ ֶ
ער ְפ ִריָ ,ה ְ
ִאין ֶד ְ עסןָ .האט ֶער זֵ יי גִ ְ
יפ ֶרעגְ ט, אבן זֵ יי גִ יגֶ ְ
ְברֹויטָ ,ה ְ
יש ִריגְ ן אּון גִ יוֵ ויינְ ט.
אבן זֵ יי גִ ְ
צּו ֶע ְסןָ ,ה ְ אבן זֵ יי ִאיהם
קּומט ִאיהר ַא ֶהערָ .ה ְ
פּון וַ ואנֶ עט ְ
עטלֶ ער,
יקּומען ַא ֶב ְ
וידער ָׁאנְ גִ ֶ
ערוַ ויילִ ,איז וִ ֶ
ֶד ְ וארן זֵ יי זֶ ענֶ ען
וייסן נִ יט ,וָ ְ
ערט ִמיר וֵ ְ גִ ֶ
יענְ ֶפ ְ
אבן זֵ יי
טֹויבערָ ,ה ְ
ֶ וָ ואס ֶער ִאיז גִ יוֶ וען ַא גִ יוֶ וען ְק ֵליינֶ ע ִקינְ ֶדער.
יידן ,וַ וייזְ ט ֶער זֵ יי ִמיט
יהֹויבן צּו ִאיהם צּו ֵר ְ
ְ ָאנְ גִ אבן
ָׁהאט ֶער ָׁאנְ גִ יהֹויבְ ן ַאוֶ ועק צּו גֵ יין פּון זֵ ייָ .ה ְ
ִדי ֶהענְ ט אּון זָ אגְ ט צּו זֵ ייִ .איְך ֶהער גָ אר נִ יט. עמען ִמיט זֵ יי ִאיהם גִ ֶיב ְ
עטןַ ,אז ֶער זָ אל זֵ יי נֶ ֶ
עט ֶלער ָהאט זֵ יי אֹויְך גִ יגִ ְ
יבן ְברֹויט אּון ֶדער ֶב ְ זִ יְךָ ,האט ֶער זֵ יי גִ יזָ אגְ ט ָדאס וִ ויל ִאיְך נִ יטַ ,אז
צּו ֶע ְסן, אלט גֵ יין ִמיט ִמיר.
ִאיהר זָ ְ
יהֹויבן ַאוֶ ועק צּו גֵ יין פּון זֵ יי.
ְ אּון ָהאט ָאנְ גִ אבן זֵ יי ַא קּוק גִ ָ
יטאןִ ,איז ֶדער ֶדער וַ וייל ָה ְ
עמען אבן זֵ יי אֹויְך גִ יוָ ְ
ואלטַ ,אז ֶער זָ אל זֵ יי נֶ ֶ ָה ְ עט ֶלער ְב ִלינְ דִ .איז ַביי זֵ יי ַא ִחידּוש גִ יוֶ ועןַ ,אז
ֶב ְ
וייסט ֶער צּו גֵ יין (אּון
ֶער ִאיז ְב ִלינְ ד ,וִ וי ַאזֹוי וֵ ְ
ישט גִ יוָ ְ
ואלט .אּון ֶער ָהאט ִמיט זִ יְךָ ,האט ֶער נִ ְ
וייטער ָדאס ְברֹויט
ערנָׁ אְךִ ,איז ַביי זֵ יי וַ ֶ
ֶד ְ זֵ יי אֹויְך גִ ֶיבענְ ְטשטַ ,אז ִאיהר זָ ְ
אלט זַ יין ַאזֹוי
יהֹויבן צּו גֵ יין ִאין
ְ אבן זֵ יי ָאנְ גִ
אֹויסגִ יגַ אנְ גֶ עןָ .ה ְ
ְ וִ וי ִאיְך .אּון ָהאט זֵ יי אֹויְך גִ ָ
ילאזְ ט ְברֹויט ,אּון
יקּומען צּו ַא וֶ ועג.
ֶ יִ שּוב ַא ַרייןִ ,ביז זֵ יי זֶ ענֶ ען גִ ִאיז זִ יְך ַאוֶ ועק גִ יגַ אנְ גֶ ען.
זֶ ענֶ ען זֵ יי גִ יגַ אנְ גֶ ען ִמיט ֶדעם וֶ ועג. ערנָׁ אְך ִאיז ַביי זֵ יי ָׁדאס בְ רֹויט אֹויְך
ֶד ְ
ארף .זֶ ענֶ ען ִדי
יקּומען צּו ֵאיין ָׁד ְ
ִביז זֵ יי זֶ ענֶ ען גִ ֶ וידער גִ ְ
יש ִריגְ ן כַ נַ "ל. אבן זֵ יי וִ ֶ
אֹויסגִ יגַ אנְ גֶ עןָ ,ה ְ
ְ
ִקינְ ֶדער ַא ַריין גִ יגַ אנְ גֶ ען ִאין ַא ְשטּוב ַא ַריין. עט ֶלער ,וָ ואס
יקּומען צּו זֵ יי ַא ֶב ְ
ֶ וידער גִ
ִאיז וִ ֶ
ָהאט ֶמען אֹויף זֵ יי ַר ְח ָמנֹות גִ ַ
יהאט .אּון ֶמע ֶער ִאיז גִ יוֶ וען ַא כְ ַבד ֶפה( .כְ ֶ
לֹומר ֶער ָהאט
וייטער ִאין ַא ָהאט זֵ יי גִ יגִ ְ
יבן ְברֹויט .זֶ ענֶ ען זֵ יי וַ ֶ יהֹויבן
ְ אבן זֵ יי ָאנְ גִ
אמ ְפ ְלט ִמיט ֶדעם מֹויל) ָה ְ גִ ְ
יש ָט ְ
ְשטּוב ַא ַריין גִ יגַ אנְ גֶ עןָ .האט ֶמען זֵ יי ָד ְ
ארט מּוסן.
ִמיט ִאיהם צּו ְש ְ
אֹויְך גִ יגִ ְ
יבן ְברֹויט. אבן זֵ יי נִ יט
אמ ְּפלְ ט זַ יינֶ ע ֵריידָ .ה ְ
יש ָׁט ְ
ָׁהאט ֶער גִ ְ
אבן זֵ יי גִ יזֶ ְ
עהן ְפלֶ עגְ ן זֵ יי גֵ יין ִאין ִדי ַהייזֶ ערָ .ה ְ יוואּוסט וָ ואס ֶער ֶרעט ,אּון ֶער ָהאט יָ א
ְ גִ
ֶסע גּוטֶ ,מע גִ יט זֵ יי ְברֹויטָ ,ה ְ
אבן ִדי ִקינְ ֶדער אבן נִ יט
עדן .נָ אר זֵ יי ָה ְ
יוואּוסט וָ ואס זֵ יי ֶר ְ
ְ גִ
אלן ָת ִמיד זַ יין ִאין וישן זִ יְך גִ ַ
ימאכְ ט ַאז זֵ יי זָ ְ ְצוִ ְ וארן ֶער ָהאט
יוואּוסט וָ ואס ֶער ֶרעט ,וָ ְ
ְ גִ
ֵאיינֶ עם. אמ ְפ ְלט. גִ ְ
יש ָט ְ
רֹויסע אבן זִ יְך גִ ַ
ימאכְ ט גְ ֶ אּון זֵ יי ָה ְ עטלֶ ער זֵ יי אֹויְך גִ יגִ יבְ ן בְ רֹויט צּו ֶע ְסן.
ָׁהאט ֶדער ֶב ְ
אר ֶבעס .אּון זֶ ענֶ ען גִ יגַ אנְ גֶ ען ִאין ִדי ַהייזֶ ער.
ָט ְ אּון ִאיז זִ יְך אֹויְך ַאוֶ ועק גִ יגַ אנְ גֶ ען אּון ָהאט זֵ יי
אּון זֶ ענֶ ען גִ יגַ אנְ גֶ ען אֹויף ַא ֶלע ִש ְמחֹות ,אֹויף אֹויְך גִ ֶיבענְ ְטשַ ,אז זֵ יי זָ ְ
אלן זַ יין וִ וי ֶער ,אּון ִאיז
ְב ִרית'ן אּון אֹויף ַחתּונֹות .אּון זֵ יי זֶ ענֶ ען זִ יְך ַאוֶ ועק גִ יגַ אנְ גֶ ען כַ נַ "ל.
גִ יגַ אנְ גֶ ען וַ ֶ
וייטער, עטלֶ ער ,וָ ואס
יקּומען ַא ֶב ְ
וידער גִ ֶ
ערנָׁ אְך ִאיז וִ ֶ
ֶד ְ
אּון זֶ ענֶ ען גִ יגַ אנְ גֶ ען ִאין ְש ָׁטעט ַא ַריין .אּון זֶ ענֶ ען אל ְדזִ .איז אֹויְך
רּומען ַה ְ ֶער ָהאט גִ ַ
יהאט ַא ְק ֶ
גִ יגַ אנְ גֶ ען ִאין ִדי ַהייזֶ ער ,אּון זֶ ענֶ ען גִ יגַ אנְ גֶ ען ַאזֹוי גִ יוֶ וען כַ נַ "ל,
וישן ִדי
יצן ְצוִ ְ
אֹויף ִדי יְ ִר ִידים .אּון ְפ ֶלעגְ ן זִ ְ עטלֶ ערַ ,א
יקּומען ַא ֶב ְ
וידער גִ ֶ
ערנָׁ אְך ִאיז וִ ֶ
ֶד ְ
ארט אֹויף ִדי
יצן ָד ְ
ערסַ ,אזֹוי וִ וי זֵ י זִ ְ
עט ֶל ְ
ֶב ְ הֹויקער.
ֶ
עלער.
ְפ ִריזְ ֶבעס ִמיט ִדי ֶט ֶ עט ֶלערָ ,אן
יקּומען ַא ֶב ְ
ֶ וידער גִ
ערנָׁ אְך ִאיז וִ ֶ
ֶד ְ
פּור ָׁס ִמים ַביי
ִביז ִדי ִקינְ ֶדער זֶ ענֶ ען שֹוין גִ יוֶ וען ְמ ְ ֶהענְ ט.
אבן זֵ יי גִ ֶיקאנְ ט,
וארן ַא ֶלע ָה ְ
ערס .וָ ְ
עט ֶל ְ
ַא ֶלע ֶב ְ עט ֶלערָ ,אן ִפיס .אּון
יקּומען ַא ֶב ְ
ֶ ערנָׁ אְך ִאיז גִ
ֶד ְ
יוואּוסטַ ,אז ָדאס זֶ ענֶ ען ִדי
ְ אבן פּון זֵ יי גִ
אּון ָה ְ יט ִליכֶ ער ָהאט זֵ יי גִ יגִ ְ
יבן ְברֹויט .אּון ָהאט זֵ יי ִא ְ
אלן גִ יוָ ְ
וארן אר ַפ ְ
ער ֶלעְך ,וָ ואס זֵ י זֶ ענֶ ען ַפ ְ
ִקינְ ֶד ְ אלן זַ יין ַאזֹוי וִ וי ֶער ,גָ אר ַאזֹוי
גִ ֶיבענְ ְטשַ .אז זֵ יי זָ ְ
ואלד כַ נַ "ל.
ִאין וַ ְ ערס כַ נַ "ל.
עט ֶל ְ
וִ וי יֶ ענֶ ע ֶב ְ
( )2 די דרייצנסטע מעשה -די זיבן בעטלערס
ה .וואס איז געווען דער פערדער בעטלער? וואו זענען די קינדער פארלוירן געווארן ? א.
❑ א הויקער ❑ אין א שטאט
❑ א קרומער האלדז ❑ אין א מדבר
❑ אן הענט ❑ אין א וואלד
ו .שאלת זכות :וואס איז דער סדר פון די בעטלערס? וואס איז געווען דער ערשטער בעטלער? ב.
❑ א טויבער ,א בלינדער ,א כבד פה ,א הויקר ,א קרומער ❑ א בלינדער
האלדז ,אן הענט ,אן פיס. ❑ א טויבער
❑ א בלינדער ,א טויבער ,א כבד פה ,א קרומער האלדז ,א ❑ א כבד פה
הויקר ,אן הענט ,אן פיס וואס האט זיי דער בעטלער געוואונטשן ג.
❑ א טויבער ,א כבד פה ,א בלינדער ,א הויקר ,א קרומער ❑ גרויסע עשירות
האלדז ,אן הענט ,אן פיס. ❑ זיי זאלן טרעפן זייער עלטערן
❑ זיי זאלן זיין אזוי אלט וואו אים
ז .האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך? וואס האט זיי דער בעטלער איבערגעלאזט ד.
❑ איינמאל ❑ ברויט
❑ צווימאל ❑ וואסער
❑ איך האב געוואלט ❑ פרוכט
טיפער געטראכט
אוואו נאך ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א"יריד" ?
ביי וועלכע מעשה ווערט דערמאנט א אינגאלע מיט א מיידאלע וואס זיי זענען האלט פיר יאר ?
אלע בעטלערס האבן זיי געבענטש איי זיי זאלן זיין אזוי זיי – ביי וועלכע בעטלער האט דער
רבי מפרט געווען וואס ער האט זיי געבענטש ?
זיי זענען געגאנגן אויף אלע שמחות – וואסארא שמחות איז דער רבי מפרט ?
וויפל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א "חתונה" ?
תשובות אויף די מעשה פון די זיבן בעטלערס ()1
ביי ועלעכע נאך מעשה דערציילט דער רבי אויף א מלך וואס האט געהאט א בן יחיד און האט אים אפ גיגעבין די מלוכה ?
יהאט ַא ֶ ּבן מעשה ב' פון דער מלך און דער קיסר -וַ יְ ִהי ַהיּוֹ ם אוּן ֶעס ִאיז גִ יוֶ וען ַא ֶמ ֶל ְךֶ .דער ֶמ ֶל ְך ָהאט גִ ַ
עבין ִדי ְמלוּכָ ה
יָ ִחיד ...אוּן ָהאט ִאים ָא ּפ גִ יגֶ ִ ּ
ביי ועלעכע נאך מעשה שטייט "ווי בין איך אין דער וועלט" ?
מעשה א' פון אבידת בת מלך – דער משנה למלך האט דאס געפרעגט פאר דער משרת צוויי מאל
