gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — וירא (2026-10-26)

מוציא לאור: דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish

שבוע: וירא (2026-10-26)

דעם רבינס מעשיות - אידיש · Dem Rabines Masyois - Yiddish — וירא (2026-10-26)

פתח את ה-PDF הורדה

‫גליון‪303‬‬ ‫‪149‬‬ ‫גליון‬ ‫תשפ"ז‬ ‫תשפ"ג‬ ‫וירא‬ ‫מטות מסעי‬ ‫ואלד‬ ‫לו ְירן ִאינֶעם וַ ְ‬ ‫אר ֹ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫אוֹ יפן וֶ ועג פ ֶלעגט ֶער זִ יך ָא ּפש ֶטעלן ַ ּביי ַא הוֹ יף פוּל ִמיט ִהינֶ ער‪ ,‬אוּן זֵ יי‬ ‫רּובירֶןֶזִ יְךֶ ָפארצּושטעלֶןֶדִֶיֶסצענֶע‪ֶ:‬צוֵ וֶייֶ‬ ‫חדֶאּוןֶאֶֶַשרעקֶוועןֶ ִמֶירֶפ ִ‬ ‫עֶסֶכַ אפֶטֶאֶֶַ ַפ ֶַ‬ ‫עסע‪ֶ .‬ער פ ֶלעגט אוֹ יך ִליבּ ָהאבּ ן‬ ‫ער ֶ‬ ‫ַ ּבאט ַראכטן ִמיט גרוֹ יס ִאינ ֶט ֶ‬ ‫קלֵ יינֶעֶ ִפיצלעְךֶ ִקינדער‪ֵ ֶ,‬איינערֶפּוןֶבלֹויזֶ ִפֶירֶאּוןֶדערֶצוֵ וייטערֶפּוןֶ ִפינֶףֶיָארֶ ַא ֶלט‪ֶ,‬‬ ‫אטע‪ֶֶ,‬נִ ישֶטֶֶ ֵקיֶיןֶֶ‬‫עריסֶןֶֶגעוָ וארֶןֶֶפּוןֶֶזֵ ייערֶעֶֶעלטערֶן‪ֶֶ.‬נִ ישֶטֶֶ ֵקיֶיןֶֶֶ ַט ֶ‬ ‫זענעןֶֶ ַאוועקג ִ‬ ‫ימען נָ אך‬ ‫יען‪ .‬צו ָּמאל פ ֶלעגט ֶער זִ יך ָדארט ַפארזוֹ ֶ‬ ‫נָ אכצו ָּפאלגן ִדי גרוֹ י ֶסע ִק ֶ‬ ‫עדיגֶןֶוַ ואלֶד‪ֶ,‬אֶָןֶ ֵקיֶיןֶשּוםֶ‬ ‫אמע‪ֶ,‬זענעןֶזֵ ֶייֶ ַאלֵ ייןֶגעשט ַראנדעטֶ ִאֶיןֶאֶֶַגרֹויסֶן‪ֶ,‬שרעק ִ‬ ‫ַמ ֶ‬ ‫עלערנט‬ ‫ֵח ֶדר ַפאר ַא ַלאנגֶ ע ַצייט‪ִ ,‬מיט ֶדער ַצייט ָהאט ֶער זִ יך אוֹ יסגֶ ֶ‬ ‫ִהילֶףֶ ָאדערֶש ִטיצֶע‪ֶ.‬עֶסֶ ִאֶיזֶנִ ישטֶָאֶווערֶעֶסֶזָ אלֶזִ יְךֶנָ אכפרעגֶןֶאֹוֶיףֶזֵ ייעֶרֶצּוש ַטאנֶד‪ֶ,‬‬ ‫ייע ֶרע קוֹ לוֹ ת‪.‬‬ ‫ּפוּנקט ִליך נָ אכצו ַּמאכן זֵ ֶ‬ ‫ָאדערֶזִ יְךֶזָ ארגֶןֶ ַפארֶזֵ ייע ֶרעֶ ַבאדערפענִ ישֶן‪ֶ.‬זֵ ייֶזענעֶןֶ ָפשּוטֶ ַפארלֹוירֶן‪ֶ ֶ.‬‬ ‫עלערנט‬ ‫עצייכנ ֶטער ַּתל ִמיד אוּן ָהאט גֶ ֶ‬ ‫יבא גֶ עוֶ וען ַאן אוֹ יסגֶ ֵ‬ ‫ִאין ִּכ ָּתה ִאיז ֲע ִק ָ‬ ‫יְךֶאינגַ אנצ ַ‬ ‫ןֶפארלֹוירן?‬ ‫רֶפילטֶזִ ִ‬ ‫ואסֶטּוטֶאֶמענטשֶוועןֶע ִ‬ ‫ַ‬ ‫וָ‬ ‫ִמיט ַא גֶ עוַ ואל ִדיגֶ ע ִח ּיוּת‪ֶ .‬ער פ ֶלעגט ֵטייט ֶלען אוֹ יף ִדי וֶ וער ֶטער פוּן ִדי‬ ‫אְךֶא ִביסלֶט ֵרייסט‪ֶ,‬‬‫ַ‬ ‫שּועה‪ֶ.‬זֵ ייֶלעכצןֶנָ‬ ‫דֶאנגעוִ ויזֶןֶאֹוֶיףֶאֶֶַ ַבאל ִדיגֶעֶי ָ‬‫זֵ ייֶזענעןֶד ִרינגענ ָ‬ ‫ּג ָמ ָרא ִמיט זַ יין ִפינגֶ ער‪ ,‬זִ יך צו ֶּהערנ ִדיג ִמיט ָדארשט צ ּו ר' י ֶחז ֵקאל ֶדער‬ ‫נָ אְךֶ עפעסֶ צּוֶ עסןֶֶ–ֶֶ ַסייֶ וָ ואס‪ַ ֶ,‬א ִביֶ צּוֶ קענעןֶ אֹוֶיףֶֶעפעסֶֶ ַמאכןֶ ַאֶ ב ָרכָ הֶ אּוןֶ‬ ‫מ ַל ּ ֵמד‪ֶ .‬ער ָהאט זִ יך ֲא ִפיל ּו נִ ישט ָפארגֶ עש ֶטעלט ַאז ָאט ִדי גַ אנ ֶצע ַהצ ָל ָחה‬ ‫ַא ַרייננעמעןֶ ִאיןֶ מֹויל‪ ֶ,‬כ ֵדיֶ צּוֶ קענעןֶ צּוזַ אמנעמעןֶ פ ִרישעֶֶכֹוחֹותֶ ָאנצּוגֵ ייןֶֶאּוןֶ‬ ‫גֵ ייט ּפלוּצ ִלינג קו ֶּמען צ ּו ַא ַהאס ִטיגן ָא ּפש ֶטעל‪.‬‬ ‫עםֶטאג‪ֶ ֶ.‬‬ ‫ָ‬ ‫ִאיבערֶלעבןֶד‬ ‫ןֶהילף?ֶ‬ ‫צּוֶוועמעןֶקענעןֶזֵ ייֶזִ יְךֶווענדן?ֶפּוןֶוועמעןֶקענעןֶזֵ ייֶבעט ִ‬ ‫יע גֶ עוֶ וען‪ַ ,‬אז ִדי ִמש ּ ָפ ָחה גֵ ייט‬ ‫אטע ִאים מוֹ ִד ַ‬ ‫ַפאר חוֹ ֶדש נִ יסן‪ָ ,‬האט זַ יין ַט ֶ‬ ‫יבא ָהאט זִ יך ּפלוּצ ִלינג גֶ עפוּנֶ ען ִאין ַא ִּכ ָּתה ִמיט‬ ‫יבער ַקיין ירו ָּש ַליִ ם‪ֲ .‬ע ִק ָ‬ ‫ַא ִר ֶ ּ‬ ‫ייֶהאבןֶ‬ ‫אסֶאיינ ִציגסטעֶוָ ואסֶזֵ ָ‬ ‫ֵ‬ ‫ועןֶד‬ ‫אסֶאיזֶגעו ָ‬ ‫ִ‬ ‫ט!"ֶד‬ ‫ייֶהאבןֶגעש ִריגןֶאּוןֶגעוֵ ויינ ָ‬ ‫"אּוןֶזֵ ָ‬ ‫גַ אנ ֶצע ‪ִ 32‬קינ ֶדער! ִ ּביז יֶ עצט ִאיז זַ יין גַ אנ ֶצע ִּכ ָּתה ַ ּבאש ַטאנֶ ען פ ּון בּ לוֹ יז ַאכט‬ ‫עֶמ ָצב‪ֶ:‬ש ַרייען!ֶוֵ ויינען!ֶאֹויסגִ יסןֶ‬ ‫אֶפארלֹוירענֶע ֶאּוןֶשרעקלִ יכ ַ‬‫יןֶאזַ ַ‬ ‫טֶטּוןֶא ַ‬ ‫ִ‬ ‫געקענ‬ ‫ָדאסֶ גַ אנצעֶ ַהארץֶ צּוםֶ ֵאיינ ִציגןֶ ַבאשעפערֶ וָ ואסֶ הערטֶ ִדיֶ געש ַרייעןֶ ֲא ִפילּוֶֶפּוןֶ‬ ‫אלעל ִּכ ּתוֹ ת!‬ ‫אר ֶ‬ ‫ִאינג ֶלעך‪ .‬נָ אך ֶמער‪ַ ,‬פאר יֶ עדן ֶעל ֶטער זֶ ענֶ ען גֶ עוֶ וען ד ַריי ּ ַפ ַ‬ ‫יןֶפארלֹוירן!"‬ ‫ְךֶב ַ‬ ‫ם‪ֶ,‬אֶי ִ‬ ‫ד‪"ֶ.‬רבֹונֹוֶשלֶעֹולָ ִ‬ ‫עדיכטֶןֶוַ ואל ִ‬‫ערֶאיןֶג ִ‬ ‫ןֶדיֶענדלָ אזֶעֶ ֵביימ ִ‬ ‫צוִ ויש ִ‬ ‫יבא ִאיז גֶ עוֶ וען ִאינגַ אנצן ַפארלוֹ ירן‪ֶ .‬ער ִאיז נִ ישט גֶ עוֶ וען צוּגֶ עוואוֹ ינט‬ ‫ֲע ִק ָ‬ ‫אּוןֶ ווערֶ ִאיזֶ דערֶ וָ ואסֶ הערטֶֶאֹוֶיסֶֶ ִדיֶ געש ַרייעןֶ פּונעםֶ וַ ואלד?ֶ דערֶ ַבאשעפערֶ‬ ‫ייען א ּון זִ יך ַט ֲענָ ה'ן‪ֲ .‬א ִפיל ּו‬ ‫צ ּו זֶ ען הוּנ ֶדער ֶטער ִקינ ֶדער ש ּ ִפילן‪ ,‬לוֹ יפן‪ ,‬ש ַר ֶ‬ ‫עראל!ֶערֶהערטֶזִ יְך ֶצּו ֶ ִֶדֶי ֶגעוֵ ויין ֶפּון ֶזֵ ייעֶר ֶצּוב ָראכֶןֶ‬ ‫ַאלֵ יין‪ֶ,‬וָ ואסֶגעפּונֶט ֶזִ יְך ֶ ִאיב ָ‬ ‫יטאבּ וּסן אוֹ יף ִדי גַ אסן ִאיז גֶ עוֶ וען ֶע ּ ֶפעס וָ ואס ֶער ָהאט נָ אך ֵקיינ ָמאל‬ ‫ִדי אוֹ ָ‬ ‫יןֶדיֶ‬ ‫ט‪ֶ,‬א ִ‬ ‫נּות‪ֶ.‬אּוןֶא ִ‬ ‫ָ‬ ‫עפילֶטֶ ֶ ִמיטֶגרענִ יצלָ אזֶע ֶ ַר ֲח ָמ‬ ‫ַהארֶץ‪ֶ,‬אּוןֶעֶר ֶווערטֶכִ ביָכֹול ֶ ָאנג ִ‬ ‫יבא ָהאט זִ יך ש ַטארק גֶ עמוּט ֶשעט‪ּ ,‬פוּנקט וִ וי ִדי ִקינ ֶדער‬ ‫נִ ישט גֶ עזֶ ען‪ֲ .‬ע ִק ָ‬ ‫רֶביטערןֶ‬ ‫ייֶהאבןֶאֹויסגעש ִריגןֶצּוםֶאֹויבערשטןֶאּוןֶגעוֵ ויינטֶאֹויףֶזֵ ייע ִ‬ ‫רגַ עֶוָ ואסֶזֵ ָ‬ ‫וָ ואס זֶ ענֶ ען ַפארלוֹ ירן גֶ עוָ וארן ִאינֶ עם וַ ואלד‪.‬‬ ‫יְךֶבאוִ ויזןֶ‬ ‫ייֶהאטֶזִ ַ‬ ‫טֶנעבןֶזֵ ָ‬ ‫ען‪ֶ.‬הארֶ ֶ‬‫ַ‬ ‫עטיגטֶצּוֶקּומ‬ ‫שּועהֶנִ ישטֶגעשפ ִ‬ ‫אטֶדיֶי ָ‬ ‫ל‪ֶ,‬ה ִ‬‫ּגֹור ָ‬‫ָ‬ ‫יגֶמיטֶזִ יְךֶפ ִרישעֶברֹויט‪ֶ...‬‬ ‫ַאֶבעטלער‪ֶ,‬ט ָראגנ ִד ִ‬ ‫יבא‪ ,‬אוּן‬ ‫ר' נַ ח ָמן‪ֶ ,‬דער מ ַל ּ ֵמד‪ָ ,‬האט גֶ עש ּ ִפירט ַאז ֶעס ִאיז שוֶ וער ַפאר ֲע ִק ָ‬ ‫ֶער ִפילט זִ יך ִאינגַ אנצן ַפארלוֹ ירן‪ .‬נָ אכן ֶלערנֶ ען‪ָ ,‬האט ֶער זִ יך‬ ‫אקע‪ ,‬רו ִּאיג ֶלעבּ ן‪ִ .‬אין זַ יין ַּתלמוּד ּתוֹ ָרה‬ ‫עלעבּ ט ַא גֶ עש ַמ ֶ‬ ‫יבא ָהאט זִ יך גֶ ֶ‬ ‫ֲע ִק ָ‬ ‫אפגֶ עזֶ עצט ִמיט ִאים אוּן ִאים ֶדער ֵציילט ִדי ַמ ֲע ֶשה פוּן ִדי ִקינ ֶדער וָ ואס‬ ‫ַא ָר ּ‬ ‫זֶ ענֶ ען ַסך ַהכּ ֹל גֶ עוֶ וען ‪ִ 42‬קינ ֶדער‪ ,‬א ּון ָדאס ִאיז גֶ עוֶ וען ֶדער ֵאיינ ִציגס ֶטער‬ ‫זֶ ענֶ ען ַפארלוֹ ירן גֶ עוָ וארן ִאינֶ עם וַ ואלד‪" .‬זָ אלסט וִ ויסן‪ָ ",‬האט ֶער ִאים‬ ‫יבא פ ֶלעגט יֶ עדן‬ ‫ֵח ֶדר ִאינֶ עם גַ אנצן ש ֶטעטל ווא ּו ֶער ָהאט גֶ עוואוֹ ינט‪ֲ .‬ע ִק ָ‬ ‫"אין יֶ עדן שוֶ וערן ַמ ָּצב ִאין ֶלעבּ ן‪ִ ,‬איז ש ֶטענ ִדיג – ָא ֶ ּבער ש ֶטענ ִדיג‬ ‫גֶ עזָ אגט‪ִ ,‬‬ ‫אצירן ִאין ֵח ֶדר ַא ַריין‪ ,‬קוּקנ ִדיג ִמיט ֲהנָ ָאה‬ ‫עמיט ִליך ש ּ ַפ ִ‬ ‫ִאינ ֶדערפ ִרי זִ יך גֶ ִ‬ ‫עפער אוּן‬ ‫אש ֶ‬ ‫ייליגן ַ ּב ֶ‬ ‫– ִדי ֶ ּבעס ֶטע ֵע ָצה אוֹ יסצו ּּפ ַלאצן ִאין ַא גֶ עוֵ ויין צוּם ֵה ִ‬ ‫ייטע הוֹ יפן אוֹ יפן וֶ ועג‪ֶ .‬ער פ ֶלעגט זִ יך‬ ‫אוֹ יף ִדי נִ יד ִריגֶ ע ַהייזֶ ער אוּן בּ ֵר ֶ‬ ‫יפענִ יש פוּן ַהארץ‪ּ .‬פוּנקט וִ וי ִדי ִקינ ֶדער וָ ואס ָהאבּ ן‬ ‫ֶ ּבעטן פ ּון ִאים פוּן ִדי ִט ֶ‬ ‫עקענט אוֹ יף‬ ‫אוּנ ֶטערזִ ינגֶ ען ִדי נִ יגוּנִ ים פוּן ִדי ִמשנַ יוֹ ת וָ ואס ֶער ָהאט גֶ ֶ‬ ‫יבערשטן ִאינ ִמיטן וַ ואלד‪ ,‬אוּן ֶדער‬ ‫גֶ עש ִריגן אוּן גֶ עוֵ ויינט צוּם אוֹ ֶ ּ‬ ‫אוֹ יסנוֵ ויינִ יג‪ֶ .‬ער פ ֶלעגט קוּקן אוֹ יף זַ יין זֵ ייגֶ ער אוּן זֶ ען ַאז ֶער ָהאט נָ אך‬ ‫עשיקט ֶדעם ֶ ּבעט ֶלער ַמ ּ ָמש‬ ‫עהאלפן אוּן זֵ יי גֶ ִ‬ ‫עפער ָהאט זֵ יי ג ַלייך גֶ ָ‬ ‫אש ֶ‬ ‫ַ ּב ֶ‬ ‫גַ אנ ֶצע צוָ ואנ ִציג ִמינוּט ַפאר ֶמען ֵהייבּ ט ָאן צ ּו ֶלערנֶ ען‪.‬‬ ‫ייער ָצ ָרה‪".‬‬ ‫ִאינ ִמיטן זֵ ֶ‬ ‫ּפּורי ַמ ֲע ִשּיֹות ִמ ָׁשנִ ים ַק ְדמֹונִ ּיֹות‬ ‫ִס ֵ‬ ‫שה י"ג – די זיבן ֶׂבעט ֶׂלערס (‪)2‬‬ ‫ַמ ֲע ֶׂ‬ ‫צּום ֶא ֶמת‪ִ ,‬איז ָדאס ַא ֵליין ַא ִחידּוש‪ ,‬וָ ואס ִדי ִקינְ ֶדער ִאיז‬ ‫וַ יְ ִהי ַהּיֹום‪ .‬אּון ֶסע גִ יוֶ וען ֵאיין בְ ִר ָׁיחה ִאין ֵאיין‬ ‫ָדאס ָק ֶשה גִ יוֶ וען‪ .‬וָ ְ‬ ‫וארן זֵ יי זֶ ענֶ ען זִ יְך ְק ֵליינֶ ע ִקינְ ֶדער‬ ‫אפן גִ יוָ ְ‬ ‫וארן‪ .‬וִ וי זֵ יי‬ ‫צּול ְ‬ ‫ְמ ִדינָׁ ה‪ .‬זֶ ענֶ ען זֵ יי ַא ֶלע ָ‬ ‫לּוש ִמיר זֵ יי זֶ ענֶ ען גִ יוֶ וען ְקלּוגֶ ע ִקינְ ֶדער‪ִ ,‬א ֶיבער‬ ‫גִ יוֶ וען‪ְ .‬‬ ‫וארן‪ ,‬זֶ ענֶ ען זֵ יי גִ יגַ אנְ גֶ ען‬ ‫אפן גִ יוָ ְ‬ ‫זֶ ענֶ ען ַאנְ ְט ָל ְ‬ ‫ֶדעם ִאיז ָדאס ַביי זֵ יי ַא ִחידּוש גִ יוֶ וען)‬ ‫עט ֶלער)‪,‬‬ ‫יבענְ ְט ְשט ֶ(דער ְב ִלינְ ֶדער ֶב ְ‬ ‫ָׁהאט ֶער זֵ יי גִ ֶ‬ ‫לֹוירן‬ ‫אר ְ‬ ‫ארט ַפ ְ‬ ‫אבן זֵ יי ָד ְ‬ ‫ואלד‪ָ .‬ה ְ‬ ‫ארְך ֵאיין וַ ְ‬ ‫ָד ְ‬ ‫אלט זַ יין ַאזֹוי‬ ‫אלט זַ יין ַאזֹוי וִ וי ִאיְך‪ִ .‬איר זָ ְ‬ ‫ִאיר זָ ְ‬ ‫ְצוֵ ויי ִקינְ ֶדער‪ַ ,‬א זָ כָ ר אּון ַא נְ ֵק ָבה‪ֵ .‬איינֶ ער ָהאט‬ ‫ַא ְלט וִ וי ִאיְך‪ .‬אּון ֶער ָהאט זֵ יי ִא ֶיבער גִ ָ‬ ‫ילאזְ ט‬ ‫לֹוירן ַא‬ ‫אר ְ‬ ‫לֹוירן ַא זָ כָ ר‪ ,‬אּון ֵאיינֶ ער ָהאט ַפ ְ‬ ‫אר ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫נָ אְך ְברֹויט‪ ,‬אּון ֶער ִאיז זִ יְך ַאוֶ ועק גִ יגַ אנְ גֶ ען‪.‬‬ ‫נְ ֵק ָבה‪ .‬אּון זֵ יי זֶ ענֶ ען נָ אְך גִ יוֶ וען ְק ֵליינֶ ע‬ ‫אר ְש ַטאנֶ ען‪ַ ,‬אז ַה ֵשם יִ ְת ָב ַרְך‬ ‫ָׁהאבְ ן ִדי ִקינְ ֶדער ַפ ְ‬ ‫ִקינְ ֶדער‪ .‬פּון ִפיר ִפינֶ עף יָ אהר‪.‬‬ ‫ָהאט אֹויף זֵ יי ַה ְשגָ ָחה גִ ַ‬ ‫יהאט‪ ,‬אּון ֶער ָהאט זֵ יי‬ ‫ערלִ יְך ָׁהאבְ ן נִ יט גִ ַיהאט וָׁ ואס צּו ֶע ְסן‪,‬‬ ‫ִדי ִקינְ ֶד ְ‬ ‫עט ֶלער‪ֶ ,‬ער זָ אל‬ ‫צּו גִ ִ‬ ‫יש ְיקט ַא ֶהער ַא ְב ִלינְ ְדן ֶב ְ‬ ‫אבן‬ ‫יש ִריגְ ן אּון גִ יוֵ ויינְ ט‪ ,‬וָ ְ‬ ‫וארן זֵ יי ָה ְ‬ ‫אבן זֵ יי גִ ְ‬ ‫ָה ְ‬ ‫זֵ יי גִ ְ‬ ‫יבן ֶע ְסן‪.‬‬ ‫נִ יט גִ ַ‬ ‫יהאט וָ ואס צּו ֶע ְסן‪.‬‬ ‫ערנָׁ אְך ִאיז ַביי זֵ יי אֹויס גִ יגַ אנְ גֶ ען ָׁדאס בְ רֹויט‪.‬‬ ‫ֶד ְ‬ ‫עט ֶלער‪,‬‬ ‫יקּומען ֵאיין ֶב ְ‬ ‫ֶ‬ ‫ערוַ וייל ִאיז צּו זֵ יי ָאנְ גִ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫ייען ֶע ְסן‪.‬‬ ‫יהֹויבן צּו ְש ַר ֶ‬ ‫ְ‬ ‫וידער ָאנְ גִ‬ ‫אבן זֵ יי וִ ֶ‬ ‫ָה ְ‬ ‫אבן ִדי‬ ‫ֶער ִאיז גִ יגַ אנְ גֶ ען ִמיט ִדי ָט ְ‬ ‫אר ֶבעס‪ָ .‬ה ְ‬ ‫ארט‬ ‫אבן זֵ יי ָד ְ‬ ‫ערנָ אְך ִאיז גִ יוָ ְ‬ ‫וארן נַ אכְ ט‪ָ ,‬ה ְ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫עפען זִ יְך צּו ִאיהם‪ ,‬אּון‬ ‫יהֹויבן ְט ֶש ֶ‬ ‫ְ‬ ‫ִקינְ ֶדער ָאנְ גִ‬ ‫ִא ֶיבער גִ ינֶ עכְ ִטיגְ ט‪.‬‬ ‫טּולען זִ יְך צּו ִאיהם‪ָ .‬האט ֶער זֵ יי גִ יגִ ְ‬ ‫יבן‬ ‫צּו ֶ‬ ‫ישט גִ י ַהאט‬ ‫וייטער נִ ְ‬ ‫אבן זֵ יי וַ ֶ‬ ‫ער ְפ ִרי‪ָ ,‬ה ְ‬ ‫ִאין ֶד ְ‬ ‫עסן‪ָ .‬האט ֶער זֵ יי גִ ְ‬ ‫יפ ֶרעגְ ט‪,‬‬ ‫אבן זֵ יי גִ יגֶ ְ‬ ‫ְברֹויט‪ָ ,‬ה ְ‬ ‫יש ִריגְ ן אּון גִ יוֵ ויינְ ט‪.‬‬ ‫אבן זֵ יי גִ ְ‬ ‫צּו ֶע ְסן‪ָ ,‬ה ְ‬ ‫אבן זֵ יי ִאיהם‬ ‫קּומט ִאיהר ַא ֶהער‪ָ .‬ה ְ‬ ‫פּון וַ ואנֶ עט ְ‬ ‫עטלֶ ער‪,‬‬ ‫יקּומען ַא ֶב ְ‬ ‫וידער ָׁאנְ גִ ֶ‬ ‫ערוַ וייל‪ִ ,‬איז וִ ֶ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫וארן זֵ יי זֶ ענֶ ען‬ ‫וייסן נִ יט‪ ,‬וָ ְ‬ ‫ערט ִמיר וֵ ְ‬ ‫גִ ֶ‬ ‫יענְ ֶפ ְ‬ ‫אבן זֵ יי‬ ‫טֹויבער‪ָ ,‬ה ְ‬ ‫ֶ‬ ‫וָ ואס ֶער ִאיז גִ יוֶ וען ַא‬ ‫גִ יוֶ וען ְק ֵליינֶ ע ִקינְ ֶדער‪.‬‬ ‫יידן‪ ,‬וַ וייזְ ט ֶער זֵ יי ִמיט‬ ‫יהֹויבן צּו ִאיהם צּו ֵר ְ‬ ‫ְ‬ ‫ָאנְ גִ‬ ‫אבן‬ ‫ָׁהאט ֶער ָׁאנְ גִ יהֹויבְ ן ַאוֶ ועק צּו גֵ יין פּון זֵ יי‪ָ .‬ה ְ‬ ‫ִדי ֶהענְ ט אּון זָ אגְ ט צּו זֵ יי‪ִ .‬איְך ֶהער גָ אר נִ יט‪.‬‬ ‫עמען ִמיט‬ ‫זֵ יי ִאיהם גִ ֶיב ְ‬ ‫עטן‪ַ ,‬אז ֶער זָ אל זֵ יי נֶ ֶ‬ ‫עט ֶלער ָהאט זֵ יי אֹויְך גִ יגִ ְ‬ ‫יבן ְברֹויט‬ ‫אּון ֶדער ֶב ְ‬ ‫זִ יְך‪ָ ,‬האט ֶער זֵ יי גִ יזָ אגְ ט ָדאס וִ ויל ִאיְך נִ יט‪ַ ,‬אז‬ ‫צּו ֶע ְסן‪,‬‬ ‫אלט גֵ יין ִמיט ִמיר‪.‬‬ ‫ִאיהר זָ ְ‬ ‫יהֹויבן ַאוֶ ועק צּו גֵ יין פּון זֵ יי‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫אּון ָהאט ָאנְ גִ‬ ‫אבן זֵ יי ַא קּוק גִ ָ‬ ‫יטאן‪ִ ,‬איז ֶדער‬ ‫ֶדער וַ וייל ָה ְ‬ ‫עמען‬ ‫אבן זֵ יי אֹויְך גִ יוָ ְ‬ ‫ואלט‪ַ ,‬אז ֶער זָ אל זֵ יי נֶ ֶ‬ ‫ָה ְ‬ ‫עט ֶלער ְב ִלינְ ד‪ִ .‬איז ַביי זֵ יי ַא ִחידּוש גִ יוֶ וען‪ַ ,‬אז‬ ‫ֶב ְ‬ ‫וייסט ֶער צּו גֵ יין (אּון‬ ‫ֶער ִאיז ְב ִלינְ ד‪ ,‬וִ וי ַאזֹוי וֵ ְ‬ ‫ישט גִ יוָ ְ‬ ‫ואלט‪ .‬אּון ֶער ָהאט‬ ‫ִמיט זִ יְך‪ָ ,‬האט ֶער נִ ְ‬ ‫וייטער ָדאס ְברֹויט‬ ‫ערנָׁ אְך‪ִ ,‬איז ַביי זֵ יי וַ ֶ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫זֵ יי אֹויְך גִ ֶיבענְ ְטשט‪ַ ,‬אז ִאיהר זָ ְ‬ ‫אלט זַ יין ַאזֹוי‬ ‫יהֹויבן צּו גֵ יין ִאין‬ ‫ְ‬ ‫אבן זֵ יי ָאנְ גִ‬ ‫אֹויסגִ יגַ אנְ גֶ ען‪ָ .‬ה ְ‬ ‫ְ‬ ‫וִ וי ִאיְך‪ .‬אּון ָהאט זֵ יי אֹויְך גִ ָ‬ ‫ילאזְ ט ְברֹויט‪ ,‬אּון‬ ‫יקּומען צּו ַא וֶ ועג‪.‬‬ ‫ֶ‬ ‫יִ שּוב ַא ַריין‪ִ ,‬ביז זֵ יי זֶ ענֶ ען גִ‬ ‫ִאיז זִ יְך ַאוֶ ועק גִ יגַ אנְ גֶ ען‪.‬‬ ‫זֶ ענֶ ען זֵ יי גִ יגַ אנְ גֶ ען ִמיט ֶדעם וֶ ועג‪.‬‬ ‫ערנָׁ אְך ִאיז ַביי זֵ יי ָׁדאס בְ רֹויט אֹויְך‬ ‫ֶד ְ‬ ‫ארף‪ .‬זֶ ענֶ ען ִדי‬ ‫יקּומען צּו ֵאיין ָׁד ְ‬ ‫ִביז זֵ יי זֶ ענֶ ען גִ ֶ‬ ‫וידער גִ ְ‬ ‫יש ִריגְ ן כַ נַ "ל‪.‬‬ ‫אבן זֵ יי וִ ֶ‬ ‫אֹויסגִ יגַ אנְ גֶ ען‪ָ ,‬ה ְ‬ ‫ְ‬ ‫ִקינְ ֶדער ַא ַריין גִ יגַ אנְ גֶ ען ִאין ַא ְשטּוב ַא ַריין‪.‬‬ ‫עט ֶלער‪ ,‬וָ ואס‬ ‫יקּומען צּו זֵ יי ַא ֶב ְ‬ ‫ֶ‬ ‫וידער גִ‬ ‫ִאיז וִ ֶ‬ ‫ָהאט ֶמען אֹויף זֵ יי ַר ְח ָמנֹות גִ ַ‬ ‫יהאט‪ .‬אּון ֶמע‬ ‫ֶער ִאיז גִ יוֶ וען ַא כְ ַבד ֶפה‪( .‬כְ ֶ‬ ‫לֹומר ֶער ָהאט‬ ‫וייטער ִאין ַא‬ ‫ָהאט זֵ יי גִ יגִ ְ‬ ‫יבן ְברֹויט‪ .‬זֶ ענֶ ען זֵ יי וַ ֶ‬ ‫יהֹויבן‬ ‫ְ‬ ‫אבן זֵ יי ָאנְ גִ‬ ‫אמ ְפ ְלט ִמיט ֶדעם מֹויל) ָה ְ‬ ‫גִ ְ‬ ‫יש ָט ְ‬ ‫ְשטּוב ַא ַריין גִ יגַ אנְ גֶ ען‪ָ .‬האט ֶמען זֵ יי ָד ְ‬ ‫ארט‬ ‫מּוסן‪.‬‬ ‫ִמיט ִאיהם צּו ְש ְ‬ ‫אֹויְך גִ יגִ ְ‬ ‫יבן ְברֹויט‪.‬‬ ‫אבן זֵ יי נִ יט‬ ‫אמ ְּפלְ ט זַ יינֶ ע ֵרייד‪ָ .‬ה ְ‬ ‫יש ָׁט ְ‬ ‫ָׁהאט ֶער גִ ְ‬ ‫אבן זֵ יי גִ יזֶ ְ‬ ‫עהן‬ ‫ְפלֶ עגְ ן זֵ יי גֵ יין ִאין ִדי ַהייזֶ ער‪ָ .‬ה ְ‬ ‫יוואּוסט וָ ואס ֶער ֶרעט‪ ,‬אּון ֶער ָהאט יָ א‬ ‫ְ‬ ‫גִ‬ ‫ֶסע גּוט‪ֶ ,‬מע גִ יט זֵ יי ְברֹויט‪ָ ,‬ה ְ‬ ‫אבן ִדי ִקינְ ֶדער‬ ‫אבן נִ יט‬ ‫עדן‪ .‬נָ אר זֵ יי ָה ְ‬ ‫יוואּוסט וָ ואס זֵ יי ֶר ְ‬ ‫ְ‬ ‫גִ‬ ‫אלן ָת ִמיד זַ יין ִאין‬ ‫וישן זִ יְך גִ ַ‬ ‫ימאכְ ט ַאז זֵ יי זָ ְ‬ ‫ְצוִ ְ‬ ‫וארן ֶער ָהאט‬ ‫יוואּוסט וָ ואס ֶער ֶרעט‪ ,‬וָ ְ‬ ‫ְ‬ ‫גִ‬ ‫ֵאיינֶ עם‪.‬‬ ‫אמ ְפ ְלט‪.‬‬ ‫גִ ְ‬ ‫יש ָט ְ‬ ‫רֹויסע‬ ‫אבן זִ יְך גִ ַ‬ ‫ימאכְ ט גְ ֶ‬ ‫אּון זֵ יי ָה ְ‬ ‫עטלֶ ער זֵ יי אֹויְך גִ יגִ יבְ ן בְ רֹויט צּו ֶע ְסן‪.‬‬ ‫ָׁהאט ֶדער ֶב ְ‬ ‫אר ֶבעס‪ .‬אּון זֶ ענֶ ען גִ יגַ אנְ גֶ ען ִאין ִדי ַהייזֶ ער‪.‬‬ ‫ָט ְ‬ ‫אּון ִאיז זִ יְך אֹויְך ַאוֶ ועק גִ יגַ אנְ גֶ ען אּון ָהאט זֵ יי‬ ‫אּון זֶ ענֶ ען גִ יגַ אנְ גֶ ען אֹויף ַא ֶלע ִש ְמחֹות‪ ,‬אֹויף‬ ‫אֹויְך גִ ֶיבענְ ְטש‪ַ ,‬אז זֵ יי זָ ְ‬ ‫אלן זַ יין וִ וי ֶער‪ ,‬אּון ִאיז‬ ‫ְב ִרית'ן אּון אֹויף ַחתּונֹות‪ .‬אּון זֵ יי זֶ ענֶ ען‬ ‫זִ יְך ַאוֶ ועק גִ יגַ אנְ גֶ ען כַ נַ "ל‪.‬‬ ‫גִ יגַ אנְ גֶ ען וַ ֶ‬ ‫וייטער‪,‬‬ ‫עטלֶ ער‪ ,‬וָ ואס‬ ‫יקּומען ַא ֶב ְ‬ ‫וידער גִ ֶ‬ ‫ערנָׁ אְך ִאיז וִ ֶ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫אּון זֶ ענֶ ען גִ יגַ אנְ גֶ ען ִאין ְש ָׁטעט ַא ַריין‪ .‬אּון זֶ ענֶ ען‬ ‫אל ְדז‪ִ .‬איז אֹויְך‬ ‫רּומען ַה ְ‬ ‫ֶער ָהאט גִ ַ‬ ‫יהאט ַא ְק ֶ‬ ‫גִ יגַ אנְ גֶ ען ִאין ִדי ַהייזֶ ער‪ ,‬אּון זֶ ענֶ ען גִ יגַ אנְ גֶ ען‬ ‫ַאזֹוי גִ יוֶ וען כַ נַ "ל‪,‬‬ ‫וישן ִדי‬ ‫יצן ְצוִ ְ‬ ‫אֹויף ִדי יְ ִר ִידים‪ .‬אּון ְפ ֶלעגְ ן זִ ְ‬ ‫עטלֶ ער‪ַ ,‬א‬ ‫יקּומען ַא ֶב ְ‬ ‫וידער גִ ֶ‬ ‫ערנָׁ אְך ִאיז וִ ֶ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫ארט אֹויף ִדי‬ ‫יצן ָד ְ‬ ‫ערס‪ַ ,‬אזֹוי וִ וי זֵ י זִ ְ‬ ‫עט ֶל ְ‬ ‫ֶב ְ‬ ‫הֹויקער‪.‬‬ ‫ֶ‬ ‫עלער‪.‬‬ ‫ְפ ִריזְ ֶבעס ִמיט ִדי ֶט ֶ‬ ‫עט ֶלער‪ָ ,‬אן‬ ‫יקּומען ַא ֶב ְ‬ ‫ֶ‬ ‫וידער גִ‬ ‫ערנָׁ אְך ִאיז וִ ֶ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫פּור ָׁס ִמים ַביי‬ ‫ִביז ִדי ִקינְ ֶדער זֶ ענֶ ען שֹוין גִ יוֶ וען ְמ ְ‬ ‫ֶהענְ ט‪.‬‬ ‫אבן זֵ יי גִ ֶיקאנְ ט‪,‬‬ ‫וארן ַא ֶלע ָה ְ‬ ‫ערס‪ .‬וָ ְ‬ ‫עט ֶל ְ‬ ‫ַא ֶלע ֶב ְ‬ ‫עט ֶלער‪ָ ,‬אן ִפיס‪ .‬אּון‬ ‫יקּומען ַא ֶב ְ‬ ‫ֶ‬ ‫ערנָׁ אְך ִאיז גִ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫יוואּוסט‪ַ ,‬אז ָדאס זֶ ענֶ ען ִדי‬ ‫ְ‬ ‫אבן פּון זֵ יי גִ‬ ‫אּון ָה ְ‬ ‫יט ִליכֶ ער ָהאט זֵ יי גִ יגִ ְ‬ ‫יבן ְברֹויט‪ .‬אּון ָהאט זֵ יי‬ ‫ִא ְ‬ ‫אלן גִ יוָ ְ‬ ‫וארן‬ ‫אר ַפ ְ‬ ‫ער ֶלעְך‪ ,‬וָ ואס זֵ י זֶ ענֶ ען ַפ ְ‬ ‫ִקינְ ֶד ְ‬ ‫אלן זַ יין ַאזֹוי וִ וי ֶער‪ ,‬גָ אר ַאזֹוי‬ ‫גִ ֶיבענְ ְטש‪ַ .‬אז זֵ יי זָ ְ‬ ‫ואלד כַ נַ "ל‪.‬‬ ‫ִאין וַ ְ‬ ‫ערס כַ נַ "ל‪.‬‬ ‫עט ֶל ְ‬ ‫וִ וי יֶ ענֶ ע ֶב ְ‬ ‫( ‪)2‬‬ ‫די דרייצנסטע מעשה ‪ -‬די זיבן בעטלערס‬ ‫ה‪ .‬וואס איז געווען דער פערדער בעטלער?‬ ‫וואו זענען די קינדער פארלוירן געווארן ?‬ ‫א‪.‬‬ ‫❑ א הויקער‬ ‫❑ אין א שטאט‬ ‫❑ א קרומער האלדז‬ ‫❑ אין א מדבר‬ ‫❑ אן הענט‬ ‫❑ אין א וואלד‬ ‫ו‪ .‬שאלת זכות‪ :‬וואס איז דער סדר פון די בעטלערס?‬ ‫וואס איז געווען דער ערשטער בעטלער?‬ ‫ב‪.‬‬ ‫❑ א טויבער‪ ,‬א בלינדער‪ ,‬א כבד פה‪ ,‬א הויקר‪ ,‬א קרומער‬ ‫❑ א בלינדער‬ ‫האלדז‪ ,‬אן הענט‪ ,‬אן פיס‪.‬‬ ‫❑ א טויבער‬ ‫❑ א בלינדער‪ ,‬א טויבער‪ ,‬א כבד פה‪ ,‬א קרומער האלדז‪ ,‬א‬ ‫❑ א כבד פה‬ ‫הויקר‪ ,‬אן הענט‪ ,‬אן פיס‬ ‫וואס האט זיי דער בעטלער געוואונטשן‬ ‫ג‪.‬‬ ‫❑ א טויבער‪ ,‬א כבד פה‪ ,‬א בלינדער‪ ,‬א הויקר‪ ,‬א קרומער‬ ‫❑ גרויסע עשירות‬ ‫האלדז‪ ,‬אן הענט‪ ,‬אן פיס‪.‬‬ ‫❑ זיי זאלן טרעפן זייער עלטערן‬ ‫❑ זיי זאלן זיין אזוי אלט וואו אים‬ ‫ז‪ .‬האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך?‬ ‫וואס האט זיי דער בעטלער איבערגעלאזט‬ ‫ד‪.‬‬ ‫❑ איינמאל‬ ‫❑ ברויט‬ ‫❑ צווימאל‬ ‫❑ וואסער‬ ‫❑ איך האב געוואלט‬ ‫❑ פרוכט‬ ‫טיפער געטראכט‬ ‫אוואו נאך ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א"יריד" ?‬ ‫ביי וועלכע מעשה ווערט דערמאנט א אינגאלע מיט א מיידאלע וואס זיי זענען האלט פיר יאר ?‬ ‫אלע בעטלערס האבן זיי געבענטש איי זיי זאלן זיין אזוי זיי – ביי וועלכע בעטלער האט דער‬ ‫רבי מפרט געווען וואס ער האט זיי געבענטש ?‬ ‫זיי זענען געגאנגן אויף אלע שמחות – וואסארא שמחות איז דער רבי מפרט ?‬ ‫וויפל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א "חתונה" ?‬ ‫תשובות אויף די מעשה פון די זיבן בעטלערס (‪)1‬‬ ‫ביי ועלעכע נאך מעשה דערציילט דער רבי אויף א מלך וואס האט געהאט א בן יחיד און האט אים אפ גיגעבין די מלוכה ?‬ ‫יהאט ַא ֶ ּבן‬ ‫מעשה ב' פון דער מלך און דער קיסר ‪ -‬וַ יְ ִהי ַהיּוֹ ם אוּן ֶעס ִאיז גִ יוֶ וען ַא ֶמ ֶל ְך‪ֶ .‬דער ֶמ ֶל ְך ָהאט גִ ַ‬ ‫עבין ִדי ְמלוּכָ ה‬ ‫יָ ִחיד‪ ...‬אוּן ָהאט ִאים ָא ּפ גִ יגֶ ִ ּ‬ ‫ביי ועלעכע נאך מעשה שטייט "ווי בין איך אין דער וועלט" ?‬ ‫מעשה א' פון אבידת בת מלך – דער משנה למלך האט דאס געפרעגט פאר דער משרת צוויי מאל‬