תורת יואל - אידיש · Toras Yoel - Yiddish — וירא (2026-10-26)

די
שווארצע
בענדער
104
תסקסב
ס.פ .צןצכ :טץגנ
זגבא ץסגת אבז"פ
ץסגת תמסץ ק' שתמץךס ללגת (ס"ף ת).
דעס זעלבע זאגט דער מדרש ,ותתן לי מגן ישעך ,זה אברהם ,אברהם דער מדרש (בראשית רבה מח א ).טייטש אויס א פסוק אין תהילים
אבינו איז געווען דער ערשטער וואס האט זוכה געווען צו התגלות (קאפיטל י"ח) ותתן לי מגן ישעך :זה אברהם ,וענותך תרבני :און השי"ת
אלוקית אין זיין אייגענעם זכות ,במילא איז אברהם געווען דער ערשטער האט איהם פארמערט ענווה.
צו קענען זאגן ותתן לי -אין מייין אייגענעם זכות ,משא"כ נח האט
פרעגט דער מדרש מה ענוה הרבה הקב"ה לאברהם טייטש:
נישט געקאנט זאגן ותתן לי ,ווייל ער האט נאך געדארפט צו קומען צו
וואספארא ענוה האט הקב"ה צוגעגעבן פאר אברהם? ענטפערט דער
די זכותים פון זיינע קינדער ,כמבואר במדרש ,איז שוין פארשטענדליך
מדרש שהי' יושב והשכינה עומדת מיט דעם וואס הקב"ה איז געשטאנען
דער מדרש :ותתן לי מגן ישעך -זה אברהם.
בשעת אברהם איז געזיצן ,דאס האט פארמערט ענווה ביי אברהם.
די צווייטע קשי' ווערט פארענטפערט מיט א גמרא אין חולין (פט א ,).חז"ל
פרעגט דער רבי זי"ע ,ווי אזוי לערנט דער מדרש ארויס פון דעם דיוק
זאגן :שדרך הצדיקים כל זמן שמקבלים גדולה הם מקטינים עצמם ,טייטש:
ותתן לי זה אברהם ,נאך איז שווער דער צווייטע דרש ,וענותך תרבני:
ווען א צדיק באקומט א גרויסקייט ,איז גורם ער זאל זיך האלטן נאכמער
מה ענוה הרבה לאברהם ,לכאורה ווען הקב"ה שטייט און אברהם זיצט,
בענווה ווי פריער ,ונחשבים בעיני עצמם לכלום און דער צדיק באטראכט זיך
דאס איז נישט קיין ענין פון ענווה ,דאס ווייזט לכאורה אויף פארקערט
פאר גארנישט ,דהיינו ער פאר זיך איז נישט ווערט די גרויסקייט.
אין מדרש שטייט (בראשית רבה כט ה ).אמר רבי סימון :מנין שהקב"ה
במילא איז פארשטענדליך דער מדרש ,מה ענוה הרבה הקב"ה
עושה חסד עם הראשונים בזכות האחרונים ,פון וואו ווייסן מיר אז
לאברהם -שהי' יושב והשכינה עומדת ,ווייל מיט דעם וואס הקב"ה האט
השי"ת טוט חסד מיט א מענטש אין זכות פון זיינע שפעטער'דיגע
פארמערט כבוד און גדולה פאר אברהם אבינו ,מיט לאזן אברהם זיצן
דורות ,שנאמר :ונח מצא חן בעיני ד' ,באיזה זכות :בזכות תולדותיו ,אין
ווען כביכול שטייט ,האט אברהם מרבה -פארמערט ענוה ,ווי די גמרא
זכות פון זיינע קינדער ,זעהן מיר ,אז פון נח לערנט מען ארויס ,אז הקב"ה
איז מסביר ,אז א צדיק האלט זיך נאך קלענער ווען ער באקומט כבוד.
טוט א חסד מיט א מענטש ,אפי' ער אליינס איז נישט ראוי ,אבער ער
עס איז ידוע -באוואוסט -וואס דער בעל הטורים ברענגט פון חז"ל,
ווערט געהאלפן אין זכות פון זיינע קינדער און אייניקלעך.
אויפן פסוק אלה תולדות השמים והארץ בהבראם אותיות אברהם ,בזכות והנה ,אברהם אבינו איז געווען א גרויסער עניו ,און געהאלטען באמת
אברהם נבראו שמים וארץ :אין זכות פון אברהם איז באשאפן די וועלט,
אז דאס וואס דער באשעפער אנטפלעקט זיך פאר אים ,איז נאר אין זכות
ובזכותו אנו קיימים אין זיין זכות האט כלל ישראל א קיום ,און דער
הייליגער רבי ענדיגט וזכותו יעמוד לנו עד סוף כל הדורות אמן.
פון זיינע קינדער און שפעטערע דורות ,וועגן דעם קומט דער פסוק,
מודיע צו זיין :וירא אליו ד' ,אליו דוקא אין זיין אייגענעם זכות.
יענע תקופה ,האט דער רבי זי"ע ,שוין יא
הרב ר' עזריאל שעהר שליט"א -הרב מ'טשעהרין
רבי יושע שניידער האט דערלעבט ביז די
+מעשה דערצ יט
די מעשה האב איך געהערט פון מיין קרוב
געענטפערט פאר שואלים אז מען זאל זיך טאקע 100יאר ,ולא נס ליחו כברכת רביה"ק ,אזוי ווייט, הר"ר משה חיים ווידער הי"ו ,בשעת געבן
אהערציען ,און זייער אסאך היימישע משפחות אז דעם לעצטען יום הק' ,האט ער געזאגט: תיקון לע"נ זיין זיידע החסיד המפואר רבי יושע
האבן זיך געצויגען קיין אמעריקע יענעם יאר. איך לאז איבער דעם מחזור אין ביהמ"ד איך שניידער ז"ל ,פון לוגאנא ,שווייץ.
געברויכט דאס שוין נישט.
רבי יוסף יושע איז אבער געווען זייער רבי יושע איז געווען גאר א חשוב'ער איד,
באזארגט ,ער האט שוין געהאט א גרויסע *** וואס האט ממש אויפגעהאלטן אידישקייט אין
משפחה ,מיט גרויסע בחורים אין מיליטער לוגאנא ,און ווען דער רבי איז אנגעקומען קיין
נאך א מעשה וויל איך איבערגעבן ,די
יארגאנג ,און ווער ווייסט צו די מדינה וועט שווייץ נאכן באפרייאונג ,ווי באקאנט איז דער
מעשה האט פאסירט ביי מיין פעטער הרה"ח
ארויסלאזן ,און צו די אמעריקאנע באאמטע רבי געווען זייער שוואך ,דער רבי האט כמעט
יוסף יושע ווידער ז"ל מחשובי תלמידי מהרי"ץ
וועלן אריינלאזן ,אזוי א גאנטצע משפחה ,איז ער נישט געגעסן אין לאגער ,איז רבי יושע געשטאנען
דושינסקי זצ"ל.
אריין צום רבי'ן ,לשאול את דבר ד' ,האט דער צו הילף און כסדר געברענגט געזונטע עסן פארן
רבי געענטפערט ,וועסט האבן גרויס הצלחה, רבי יוסף יושע האט געוואוינט אין ירושלים, רבי'ן און פאר די שטוב ,אויף וואס דער רבי
און זייער שטארק אנגעוואונטשען. און פלעגט קומען כמעט יערליך צום רבי'ן אויף האט אים זייער מכיר טובה געווען.
די הייליגע טעג ,וויפיל מאל ער האט געפרעגט
ברכות צדיק עשה רושם ,ווי נאר ער איז און די ל' יארן איז ער געקומען קיין
דעם רבי'ן צו ער זאל זיך אהערציען ,האט דער
צוריק געפארן קיין א"י נאך די ימים טובים ,און אמעריקע ,און אריין צום רבי'ן ,דער רבי האט
רבי נישט געענטפערט ,ווי באקאנט האט דער
אנגעהויבן דעם פראצעדור ,אלעס איז געגאנגען זיך זייער געפרייט צו אים ,און אלס הכרת
רבי כמעט קיינמאל נישט געוואלט פסק'ענען די
געשמירט ,זיינע בחורים האבן באקומען דעם הטוב ,האט דער רבי געפרעגט רבי יושע מיט
סארט שאלות.
פטור ,אלע פאפירן זענען געווארן ארלעדיגט פיל וואס קאן איך אייך אנוואונטשען? האט ער
שנעלער ווי געווענליך ,און אויך אין אמעריקע תשל"ד ,איז געווען די מלחמה אין א"י ,דער געענטפערט "רבי ,איך בין דאך שוין אן אלטער
האט די משפחה באקומען די גרינע קארד'ס מצב אין הייליג לאנד איז געווען זייער אנגעצויגן, איד" (ער איז געווען דאן בערך 88יאר) זאגט
תיכף ומיד ,מען האט באשיינפערלעך געזעהן האט ער געפרעגט דעם רבי'ן ,וואס וועט זיין? דער רבי הויעך :אן אלטער איד? איר וועט נאך
ווי דער רבינ'ס ברכה באגלייט. איז שוין די צייט זעך אהערצו ציען? אי"ה זיין אן אלטער איד.
פאר כלל ישראל ,און זיין נאמען איז
געווען מכובד בכל ארצות הגולה ,און
געפיהרט דעם פאסטן קרוב צו 60
א קאפיטל היסטאריע
גאונים -ראשונים -בעלי התוספות
רבי דוד הנגיד
רבי דוד איז געווען א זוהן פון רבי
אברהם הנגיד ,וואס איז געווען א זוהן
יאר ,כולן שוה לטובה.
פונעם הייליגען רמב"ם.
אחרי פטירתו ,איז געווען גרויסע
על קברי הלל ושמאי ,אנטקעגן זיינע אויפגעשפילט אן התנגדות צום רבי דוד איז געבוירען אין קאהיר,
הספדים אין אלע שטעט ,ער האט
מלשינים ,ונפל ממנם רב. הייליגען ספר מורה נבוכים פון זיין מצרים ,און נאך די פטירה פון זיין
איבערגעלאזט צוויי זוהן ,רבי אברהם
זיידן הרמב"ם ,בראש פון די מתנגדים פאטער רבי אברהם ,בשנת תתקצ"ח
און רבי שלמה. בצר לו ,האט זיך רבי דוד
איז געשטאנען המקובל רבי שלמה איז רבי דוד נתמנה געווארן אלס נגיד
נשאר אחריו ספר דרושים על געוואנדען צום גרויסן פוסק הרשב"א, פטיש וואס האט אויך געוואוינט אויף אלע קהילות אין מצרים ,סוריא,
התורה והפטורה ,וואס מען פלעגט וואס האט זיך אריינגעלייגט בעובי אין עכו ,און רבי דוד האט מלחמה און ארץ ישראל ,ער איז געזיצן אויפן
לערנען יעדן שבת אחר מנחה ,ווי הקורה און געברענגט א שלום. געהאלטן און פארטיידיגט זיין זיידן'ס נגידות שטוהל 47יאר ברציפות,
אויך א פירוש אויף פרקי אבות ,ביידע נאך פינף יאר וואוינען אין עכו, ווערק ,ביידע צדדים האבן געהאט דערנאך האט ער פארלוירען דעם
חיבורים זענען געווען געשריבן אויף איז רבי דוד צוריק ארויף אויפן נגידות גרויסע רבנים און גאונים אויף זייער פאסטן ,און ער האט זיך געצויגן און
אראביש. שטוהל ,און מיט גרויס כבוד האט זייט. באזעצט אין שטאט עכו.
רבי דוד איז באערדיגט אין טבריא ער געטראגען די משרה אויף זיינע אין ספר יוחסין ווערט געברענגט פינף יאר האט ער געוואוינט
-יארצייט א' אלול שנת ה' ס"א. פלייצעס ,אויפגעטהון גדולות ונצורות אז רבי דוד איז געגאנגען מתפלל זיין אין עכו ,אין די צייט האט זיך
לזיכוי הרבים :די גליון ווערט פארשפרייט וועכענטליך אין אלע גרעסערע סאטמארע בתי מדרשים.
פאר הערות ,צו באקומען דעם גליון וועכענטליך רופט ,347.603.0383 :אדער שיקט אן אימעיל צוtoirasyoel@gmail.com :
