gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

תורת יואל - אידיש · Toras Yoel - Yiddish — וירא (2026-10-26)

מוציא לאור: תורת יואל - אידיש · Toras Yoel - Yiddish

שבוע: וירא (2026-10-26)

תורת יואל - אידיש · Toras Yoel - Yiddish — וירא (2026-10-26)

פתח את ה-PDF הורדה

‫די‬ ‫שווארצע‬ ‫בענדער‬ ‫‪104‬‬ ‫תסקסב‬ ‫ס‪.‬פ‪ .‬צןצכ‪ :‬טץגנ‬ ‫זגבא ץסגת אבז"פ‬ ‫ץסגת תמסץ ק' שתמץךס ללגת (ס"ף ת‪).‬‬ ‫דעס זעלבע זאגט דער מדרש‪ ,‬ותתן לי מגן ישעך‪ ,‬זה אברהם‪ ,‬אברהם‬ ‫דער מדרש (בראשית רבה מח א‪ ).‬טייטש אויס א פסוק אין תהילים‬ ‫אבינו איז געווען דער ערשטער וואס האט זוכה געווען צו התגלות‬ ‫(קאפיטל י"ח) ותתן לי מגן ישעך‪ :‬זה אברהם‪ ,‬וענותך תרבני‪ :‬און השי"ת‬ ‫אלוקית אין זיין אייגענעם זכות‪ ,‬במילא איז אברהם געווען דער ערשטער‬ ‫האט איהם פארמערט ענווה‪.‬‬ ‫צו קענען זאגן ותתן לי ‪ -‬אין מייין אייגענעם זכות‪ ,‬משא"כ נח האט‬ ‫פרעגט דער מדרש מה ענוה הרבה הקב"ה לאברהם טייטש‪:‬‬ ‫נישט געקאנט זאגן ותתן לי‪ ,‬ווייל ער האט נאך געדארפט צו קומען צו‬ ‫וואספארא ענוה האט הקב"ה צוגעגעבן פאר אברהם? ענטפערט דער‬ ‫די זכותים פון זיינע קינדער‪ ,‬כמבואר במדרש‪ ,‬איז שוין פארשטענדליך‬ ‫מדרש שהי' יושב והשכינה עומדת מיט דעם וואס הקב"ה איז געשטאנען‬ ‫דער מדרש‪ :‬ותתן לי מגן ישעך ‪ -‬זה אברהם‪.‬‬ ‫בשעת אברהם איז געזיצן‪ ,‬דאס האט פארמערט ענווה ביי אברהם‪.‬‬ ‫די צווייטע קשי' ווערט פארענטפערט מיט א גמרא אין חולין (פט א‪ ,).‬חז"ל‬ ‫פרעגט דער רבי זי"ע‪ ,‬ווי אזוי לערנט דער מדרש ארויס פון דעם דיוק‬ ‫זאגן‪ :‬שדרך הצדיקים כל זמן שמקבלים גדולה הם מקטינים עצמם‪ ,‬טייטש‪:‬‬ ‫ותתן לי זה אברהם‪ ,‬נאך איז שווער דער צווייטע דרש‪ ,‬וענותך תרבני‪:‬‬ ‫ווען א צדיק באקומט א גרויסקייט‪ ,‬איז גורם ער זאל זיך האלטן נאכמער‬ ‫מה ענוה הרבה לאברהם‪ ,‬לכאורה ווען הקב"ה שטייט און אברהם זיצט‪,‬‬ ‫בענווה ווי פריער‪ ,‬ונחשבים בעיני עצמם לכלום און דער צדיק באטראכט זיך‬ ‫דאס איז נישט קיין ענין פון ענווה‪ ,‬דאס ווייזט לכאורה אויף פארקערט‬ ‫פאר גארנישט‪ ,‬דהיינו ער פאר זיך איז נישט ווערט די גרויסקייט‪.‬‬ ‫אין מדרש שטייט (בראשית רבה כט ה‪ ).‬אמר רבי סימון‪ :‬מנין שהקב"ה‬ ‫במילא איז פארשטענדליך דער מדרש‪ ,‬מה ענוה הרבה הקב"ה‬ ‫עושה חסד עם הראשונים בזכות האחרונים‪ ,‬פון וואו ווייסן מיר אז‬ ‫לאברהם ‪ -‬שהי' יושב והשכינה עומדת‪ ,‬ווייל מיט דעם וואס הקב"ה האט‬ ‫השי"ת טוט חסד מיט א מענטש אין זכות פון זיינע שפעטער'דיגע‬ ‫פארמערט כבוד און גדולה פאר אברהם אבינו‪ ,‬מיט לאזן אברהם זיצן‬ ‫דורות‪ ,‬שנאמר‪ :‬ונח מצא חן בעיני ד'‪ ,‬באיזה זכות‪ :‬בזכות תולדותיו‪ ,‬אין‬ ‫ווען כביכול שטייט‪ ,‬האט אברהם מרבה ‪ -‬פארמערט ענוה‪ ,‬ווי די גמרא‬ ‫זכות פון זיינע קינדער‪ ,‬זעהן מיר‪ ,‬אז פון נח לערנט מען ארויס‪ ,‬אז הקב"ה‬ ‫איז מסביר‪ ,‬אז א צדיק האלט זיך נאך קלענער ווען ער באקומט כבוד‪.‬‬ ‫טוט א חסד מיט א מענטש‪ ,‬אפי' ער אליינס איז נישט ראוי‪ ,‬אבער ער‬ ‫עס איז ידוע ‪ -‬באוואוסט ‪ -‬וואס דער בעל הטורים ברענגט פון חז"ל‪,‬‬ ‫ווערט געהאלפן אין זכות פון זיינע קינדער און אייניקלעך‪.‬‬ ‫אויפן פסוק אלה תולדות השמים והארץ בהבראם אותיות אברהם‪ ,‬בזכות‬ ‫והנה‪ ,‬אברהם אבינו איז געווען א גרויסער עניו‪ ,‬און געהאלטען באמת‬ ‫אברהם נבראו שמים וארץ‪ :‬אין זכות פון אברהם איז באשאפן די וועלט‪,‬‬ ‫אז דאס וואס דער באשעפער אנטפלעקט זיך פאר אים‪ ,‬איז נאר אין זכות‬ ‫ובזכותו אנו קיימים אין זיין זכות האט כלל ישראל א קיום‪ ,‬און דער‬ ‫הייליגער רבי ענדיגט וזכותו יעמוד לנו עד סוף כל הדורות אמן‪.‬‬ ‫פון זיינע קינדער און שפעטערע דורות‪ ,‬וועגן דעם קומט דער פסוק‪,‬‬ ‫מודיע צו זיין‪ :‬וירא אליו ד'‪ ,‬אליו דוקא אין זיין אייגענעם זכות‪.‬‬ ‫יענע תקופה‪ ,‬האט דער רבי זי"ע‪ ,‬שוין יא‬ ‫הרב ר' עזריאל שעהר שליט"א ‪ -‬הרב מ'טשעהרין‬ ‫רבי יושע שניידער האט דערלעבט ביז די‬ ‫‪+‬מעשה דערצ י󠀨ט‬ ‫די מעשה האב איך געהערט פון מיין קרוב‬ ‫געענטפערט פאר שואלים אז מען זאל זיך טאקע‬ ‫‪ 100‬יאר‪ ,‬ולא נס ליחו כברכת רביה"ק‪ ,‬אזוי ווייט‪,‬‬ ‫הר"ר משה חיים ווידער הי"ו‪ ,‬בשעת געבן‬ ‫אהערציען‪ ,‬און זייער אסאך היימישע משפחות‬ ‫אז דעם לעצטען יום הק'‪ ,‬האט ער געזאגט‪:‬‬ ‫תיקון לע"נ זיין זיידע החסיד המפואר רבי יושע‬ ‫האבן זיך געצויגען קיין אמעריקע יענעם יאר‪.‬‬ ‫איך לאז איבער דעם מחזור אין ביהמ"ד איך‬ ‫שניידער ז"ל‪ ,‬פון לוגאנא‪ ,‬שווייץ‪.‬‬ ‫געברויכט דאס שוין נישט‪.‬‬ ‫רבי יוסף יושע איז אבער געווען זייער‬ ‫רבי יושע איז געווען גאר א חשוב'ער איד‪,‬‬ ‫באזארגט‪ ,‬ער האט שוין געהאט א גרויסע‬ ‫***‬ ‫וואס האט ממש אויפגעהאלטן אידישקייט אין‬ ‫משפחה‪ ,‬מיט גרויסע בחורים אין מיליטער‬ ‫לוגאנא‪ ,‬און ווען דער רבי איז אנגעקומען קיין‬ ‫נאך א מעשה וויל איך איבערגעבן‪ ,‬די‬ ‫יארגאנג‪ ,‬און ווער ווייסט צו די מדינה וועט‬ ‫שווייץ נאכן באפרייאונג‪ ,‬ווי באקאנט איז דער‬ ‫מעשה האט פאסירט ביי מיין פעטער הרה"ח‬ ‫ארויסלאזן‪ ,‬און צו די אמעריקאנע באאמטע‬ ‫רבי געווען זייער שוואך‪ ,‬דער רבי האט כמעט‬ ‫יוסף יושע ווידער ז"ל מחשובי תלמידי מהרי"ץ‬ ‫וועלן אריינלאזן‪ ,‬אזוי א גאנטצע משפחה‪ ,‬איז ער‬ ‫נישט געגעסן אין לאגער‪ ,‬איז רבי יושע געשטאנען‬ ‫דושינסקי זצ"ל‪.‬‬ ‫אריין צום רבי'ן‪ ,‬לשאול את דבר ד'‪ ,‬האט דער‬ ‫צו הילף און כסדר געברענגט געזונטע עסן פארן‬ ‫רבי געענטפערט‪ ,‬וועסט האבן גרויס הצלחה‪,‬‬ ‫רבי יוסף יושע האט געוואוינט אין ירושלים‪,‬‬ ‫רבי'ן און פאר די שטוב‪ ,‬אויף וואס דער רבי‬ ‫און זייער שטארק אנגעוואונטשען‪.‬‬ ‫און פלעגט קומען כמעט יערליך צום רבי'ן אויף‬ ‫האט אים זייער מכיר טובה געווען‪.‬‬ ‫די הייליגע טעג‪ ,‬וויפיל מאל ער האט געפרעגט‬ ‫ברכות צדיק עשה רושם‪ ,‬ווי נאר ער איז‬ ‫און די ל' יארן איז ער געקומען קיין‬ ‫דעם רבי'ן צו ער זאל זיך אהערציען‪ ,‬האט דער‬ ‫צוריק געפארן קיין א"י נאך די ימים טובים‪ ,‬און‬ ‫אמעריקע‪ ,‬און אריין צום רבי'ן‪ ,‬דער רבי האט‬ ‫רבי נישט געענטפערט‪ ,‬ווי באקאנט האט דער‬ ‫אנגעהויבן דעם פראצעדור‪ ,‬אלעס איז געגאנגען‬ ‫זיך זייער געפרייט צו אים‪ ,‬און אלס הכרת‬ ‫רבי כמעט קיינמאל נישט געוואלט פסק'ענען די‬ ‫געשמירט‪ ,‬זיינע בחורים האבן באקומען דעם‬ ‫הטוב‪ ,‬האט דער רבי געפרעגט רבי יושע מיט‬ ‫סארט שאלות‪.‬‬ ‫פטור‪ ,‬אלע פאפירן זענען געווארן ארלעדיגט פיל‬ ‫וואס קאן איך אייך אנוואונטשען? האט ער‬ ‫שנעלער ווי געווענליך‪ ,‬און אויך אין אמעריקע‬ ‫תשל"ד‪ ,‬איז געווען די מלחמה אין א"י‪ ,‬דער‬ ‫געענטפערט "רבי‪ ,‬איך בין דאך שוין אן אלטער‬ ‫האט די משפחה באקומען די גרינע קארד'ס‬ ‫מצב אין הייליג לאנד איז געווען זייער אנגעצויגן‪,‬‬ ‫איד" (ער איז געווען דאן בערך ‪ 88‬יאר) זאגט‬ ‫תיכף ומיד‪ ,‬מען האט באשיינפערלעך געזעהן‬ ‫האט ער געפרעגט דעם רבי'ן‪ ,‬וואס וועט זיין?‬ ‫דער רבי הויעך‪ :‬אן אלטער איד? איר וועט נאך‬ ‫ווי דער רבינ'ס ברכה באגלייט‪.‬‬ ‫איז שוין די צייט זעך אהערצו ציען?‬ ‫אי"ה זיין אן אלטער איד‪.‬‬ ‫פאר כלל ישראל‪ ,‬און זיין נאמען איז‬ ‫געווען מכובד בכל ארצות הגולה‪ ,‬און‬ ‫געפיהרט דעם פאסטן קרוב צו ‪60‬‬ ‫א קאפיטל היסטאריע‬ ‫גאונים ‪ -‬ראשונים ‪ -‬בעלי התוספות‬ ‫רבי דוד הנגיד‬ ‫רבי דוד איז געווען א זוהן פון רבי‬ ‫אברהם הנגיד‪ ,‬וואס איז געווען א זוהן‬ ‫יאר‪ ,‬כולן שוה לטובה‪.‬‬ ‫פונעם הייליגען רמב"ם‪.‬‬ ‫אחרי פטירתו‪ ,‬איז געווען גרויסע‬ ‫על קברי הלל ושמאי‪ ,‬אנטקעגן זיינע‬ ‫אויפגעשפילט אן התנגדות צום‬ ‫רבי דוד איז געבוירען אין קאהיר‪,‬‬ ‫הספדים אין אלע שטעט‪ ,‬ער האט‬ ‫מלשינים‪ ,‬ונפל ממנם רב‪.‬‬ ‫הייליגען ספר מורה נבוכים פון זיין‬ ‫מצרים‪ ,‬און נאך די פטירה פון זיין‬ ‫איבערגעלאזט צוויי זוהן‪ ,‬רבי אברהם‬ ‫זיידן הרמב"ם‪ ,‬בראש פון די מתנגדים‬ ‫פאטער רבי אברהם‪ ,‬בשנת תתקצ"ח‬ ‫און רבי שלמה‪.‬‬ ‫בצר לו‪ ,‬האט זיך רבי דוד‬ ‫איז געשטאנען המקובל רבי שלמה‬ ‫איז רבי דוד נתמנה געווארן אלס נגיד‬ ‫נשאר אחריו ספר דרושים על‬ ‫געוואנדען צום גרויסן פוסק הרשב"א‪,‬‬ ‫פטיש וואס האט אויך געוואוינט‬ ‫אויף אלע קהילות אין מצרים‪ ,‬סוריא‪,‬‬ ‫התורה והפטורה‪ ,‬וואס מען פלעגט‬ ‫וואס האט זיך אריינגעלייגט בעובי‬ ‫אין עכו‪ ,‬און רבי דוד האט מלחמה‬ ‫און ארץ ישראל‪ ,‬ער איז געזיצן אויפן‬ ‫לערנען יעדן שבת אחר מנחה‪ ,‬ווי‬ ‫הקורה און געברענגט א שלום‪.‬‬ ‫געהאלטן און פארטיידיגט זיין זיידן'ס‬ ‫נגידות שטוהל ‪ 47‬יאר ברציפות‪,‬‬ ‫אויך א פירוש אויף פרקי אבות‪ ,‬ביידע‬ ‫נאך פינף יאר וואוינען אין עכו‪,‬‬ ‫ווערק‪ ,‬ביידע צדדים האבן געהאט‬ ‫דערנאך האט ער פארלוירען דעם‬ ‫חיבורים זענען געווען געשריבן אויף‬ ‫איז רבי דוד צוריק ארויף אויפן נגידות‬ ‫גרויסע רבנים און גאונים אויף זייער‬ ‫פאסטן‪ ,‬און ער האט זיך געצויגן און‬ ‫אראביש‪.‬‬ ‫שטוהל‪ ,‬און מיט גרויס כבוד האט‬ ‫זייט‪.‬‬ ‫באזעצט אין שטאט עכו‪.‬‬ ‫רבי דוד איז באערדיגט אין טבריא‬ ‫ער געטראגען די משרה אויף זיינע‬ ‫אין ספר יוחסין ווערט געברענגט‬ ‫פינף יאר האט ער געוואוינט‬ ‫‪ -‬יארצייט א' אלול שנת ה' ס"א‪.‬‬ ‫פלייצעס‪ ,‬אויפגעטהון גדולות ונצורות‬ ‫אז רבי דוד איז געגאנגען מתפלל זיין‬ ‫אין עכו‪ ,‬אין די צייט האט זיך‬ ‫לזיכוי הרבים‪ :‬די גליון ווערט פארשפרייט וועכענטליך אין אלע גרעסערע סאטמארע בתי מדרשים‪.‬‬ ‫פאר הערות‪ ,‬צו באקומען דעם גליון וועכענטליך רופט‪ ,347.603.0383 :‬אדער שיקט אן אימעיל צו‪toirasyoel@gmail.com :‬‬