gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish — וירא (2026-10-26)

מוציא לאור: מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish

שבוע: וירא (2026-10-26)

מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish — וירא (2026-10-26)

פתח את ה-PDF הורדה

‫פרשת וירא‬ ‫מאמר מרדכי‬ ‫גליון‬ ‫כחה של תפלה‬ ‫שיעורי הרה”ג ר’ מרדכי הערש שפיטצער שליט”א‬ ‫בס"ד‬ ‫זען וויאזוי דאס קינד שטארבט‪‘ ,‬אל אראה במות הילד‪’.‬‬ ‫האמנתי כי אדבר‬ ‫וועלן מיר אנהייבן די שיעור בעזרת השם פרשת וירא איך וויל נישט זען ווי דאס קינד גייט שטארבן‪.‬‬ ‫באשר הוא שם‬ ‫און דער אמת איז‪ ,‬אז מ’צונעמט די וואכעדיגע סדרות‬ ‫אין די פרשת בראשית‪ ,‬איז יעדע איינציגסטע סדרה ‘ותשב מנגד’‪ ,‬זי האט זיך אוועקגעזעצט‪ ,‬הגר האט זיך‬ ‫מלא‪ ,‬אנגעפילט מיט אמונה‪ ,‬ווי רש”י הקדוש הייבט אוועקגעזעצט קעגנאיבער‪‘ ,‬ותשא את קולה ותבך’‪ .‬זי‬ ‫דאך אן פרשת בראשית‪ ,‬אז באמת וואלט די תורה זיך האט אנגעהויבן וויינען‪.‬‬ ‫שטייט אין פסוק‪‘ ,‬וישמע אלקים את קול הנער’‪ .‬דער‬ ‫געדארפט אנהייבן פון “החודש הזה לכם”‪.‬‬ ‫לכאורה זעט עס אויס סתם ווי סיפורי מעשיות‪ ,‬אויבערשטער האט צוגעהערט דעם קול הנער‪ ,‬דעם‬ ‫מ’פארציילט די גאנצע מעשה יעדע סדרה‪ ,‬נאר ווען קול פון ישמעאל’ן‪‘ .‬ויקרא מלאך אלהים אל הגר מן‬ ‫מ’קוקט אריין זעט מען יעדע ווארט‪ ,‬יעדע שורה איז השמים ויאמר לה מה לך הגר אל תיראי‪ ’.‬האב נישט‬ ‫מלא אמונה‪ ,‬און אן קיין אמונה איז גארנישט דא‪ ,‬דאס מורא‪‘ .‬כי שמע אלהים אל קול הנער באשר הוא שם’‬ ‫דער אויבערשטער האט געזאגט‪ ,‬איך גיי אויסהערן דעם‬ ‫איז דער יסוד‪.‬‬ ‫איז ממילא יעדער פסוק וואס מ’נעמט אן אין די תורה קול הנער‪.‬‬ ‫וואס גייט דא פאר? אונז רעדן מיר פון אזא ישמעאל‪,‬‬ ‫קען מען ארויסנעמען א פרישע לימוד‪ ,‬נאך א לימוד‪.‬‬ ‫וועלן מיר בסייעתא דשמיא‪ ,‬היינט רעדן אביסל די ענין א ישמעאל וואס הרג’עט‪ ,‬די ישמעאלים‪ ,‬די אראבער‪,‬‬ ‫וואס האבן אזויפיל אידן געהארגעט באורך הדרך אזוי‬ ‫פון תפלה‪.‬‬ ‫די אלע יארן‪.‬‬ ‫נסיון ישמעאל‬ ‫וואס האט געבאדערט אז דער קליינער ישמעאל‬ ‫וואס איך וויל רעדן‪ .‬זעען מיר די וואך אין די פרשה‪ .‬שטארבט אפ? פארוואס האט דארף דער אויבערשטער‬ ‫שטייט דארטן אין פסוק‪ ,‬איינע פון די נסיונות וואס צוהערן די תפילה? וואס איז געווען די געוואלדיגע זאך‬ ‫אברהם אבינו האט עומד געווען בנסיון איז דאך געווען פון צוהערן די תפילה?‬ ‫יחודא עילאה‬ ‫אז ער האט פארטריבן ישמעאל‪.‬‬ ‫שרה אמנו האט געזאגט פאר אברהם אבינו אז מיר האבן שוין אמאל פארציילט אז ר’ העניך פון‬ ‫מ’קען אים נישט האלטן‪ .‬זי זעט אז דער ישמעאל‪ ,‬אלעסק‪ ,‬זכרונו לברכה‪ ,‬איז געווען אן איידעם ביים הייליגן‬ ‫דער איז א טשאבער גוי‪ ,‬דער קען נישט בלייבן אזוי שר שלום‪.‬‬ ‫געהעריג אינדערהיים‪ .‬ס’איז געווען געוואלדיג‪ ,‬דער הייליגער שר שלום איז דאך באקאנט אז ער האט‬ ‫געבויט זיין בית המדרש‪ ,‬ער איז אויפגעווען טויזנט‬ ‫מ’דארף אוועקטרייבן‪.‬‬ ‫אברהם אבינו איז געווען א שווערע זאך‪ ,‬חסד לאברהם‪ ,‬נעכט‪ ,‬ער האט אליין געבויט דעם בית המדרש‪ ,‬ער‬ ‫ער דארף דאס אוועקרוקן‪ .‬שטייט אין פסוק אז דער האט מכוון געווען די אלע יחודים וואס איז דא פון בית‬ ‫אויבערשטער האט געזאגט‪ ,‬כל אשר תאמר אליך שרה המקדש של מעלה אין זיין בית המדרש‪.‬‬ ‫שמע בקלה‪ .‬וואס שרה זאגט דיר זאלסטו צוהערן‪ ,‬שיק ער האט געזאגט אז אין דעם בית המדרש איז נישט דא‬ ‫קיין איין תיפלה‪ ,‬קיין איין צלם וואס גייט דורך פון זיין‬ ‫אוועק די אלע זאכן‪.‬‬ ‫שטייט אין פסוק אז הגר איז אוועקגעגאנגען מיט בית המדרש ביזן מקום המקדש‪.‬‬ ‫ישמעאל‪ ,‬און די גאנצע זאך וואס איז צוגעגאנגען איז זיין איידעם‪ ,‬ר’ העניך‪ ,‬האט אויך געוואלט בויען‬ ‫דארטן ווייטער‪‘ ,‬ותלך ותשב לה מנגד הרחק כמטחוי א בית המדרש אליינס‪ ,‬און ער האט מכוון געווען אלע‬ ‫קשת’ זי האט געזען אז ער האט נישט געהאט צו עסן יחודים מיט אלעס ווי דער הייליגער שווער זכרונו לברכה‪.‬‬ ‫עלי יניח צדיק את ראשו‬ ‫און צו טרינקען‪.‬‬ ‫שטייט אין פסוק‪ ,‬ס’האט זיך געענדיגט די וואסער ווען ס’איז געקומען האט מען געמאכט א גרויסע‬ ‫פונעם פאס‪’.‬ותשלך את הילד תחת אחד השיחם‪ ’.‬זי האט מעמד פון הנחת אבן הפינה‪ ,‬מען האט אויפגעגראבן א‬ ‫געגעבן א ווארף אוועק דעם קינד‪ ,‬זי האט נישט געוואלט ריזיגע גרוב‪ ,‬דער גאנצער עולם איז געווען אינעווייניג‪,‬‬ ‫“אפילו חרב חדה מונחת על צוארו של אדם אל ימנע‬ ‫מ’גייט מאכן אן אבן הפינה‪ ,‬און דער הייליגער ר’ העניכל‬ ‫עצמו מן הרחמים”‪.‬‬ ‫איז געווארן מורא’דיג פארדביקות‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער האט געהאלפן אזויפיל מענטשן‬ ‫ער איז אריין אין א דביקות‪ ,‬און פלוצלינג האט ער‬ ‫אין אזעלכע מצבים וואס מ’האט נישט זיך געקענט‬ ‫געהייסן יעדער זאל שוין ארויסגיין פון גרוב‪ ,‬און מען איז‬ ‫פארשטעלן‪ .‬אבער די תפילה קומט באמת פון טיפעניש‬ ‫אריינגעגאנגען אין בית המדרש דאווענען מנחה‪ ,‬דעם‬ ‫פון הארץ‪ ,‬ס’קומט א תפלה‪ ,‬איז עס א לעכטיגע‪,‬‬ ‫קליינעם בית המדרש וואס איז געווען‪.‬‬ ‫לעכטיגע זאך‪.‬‬ ‫דער עולם איז אריינגעגאנגען‪ ,‬אינמיטן מנחה האט מען‬ ‫אין לנו מלך אלא אתה‬ ‫געהערט א גרידער‪ ,‬א זעץ‪ ,‬און תיכף נאך מנחה האט רבי‬ ‫דער מבי”ט ברענגט אין זיין ספר “בית אלקים” (שער התפלה‬ ‫העניכל געהייסן מ’זאל זיך אוועקזעצן‪.‬‬ ‫פ”ו) דער ילקוט מעם לועז ברענגט עס נאך‪ ,‬אז לכאורה‬ ‫האט ער געזאגט אזוי‪ :‬איך בין געווען אונטן ביים בארג‪,‬‬ ‫וועסטו פרעגן‪ ,‬אונז ווייסן מיר אז מ’דארף מתפלל‬ ‫אונטן אין טאל‪ ,‬פריער ווען מ’איז געזעסן איך האב‬ ‫דאווענען שטיל‪ ,‬פארוואס שטייט “ויזעקו”?‬ ‫געדארפט מאכן די אבן הפינה‪.‬‬ ‫זאגט ער‪ ,‬זאלסט וויסן אז די תפילות שמונה עשרה‬ ‫איך האב געהערט די קול פון א שטיין וואס וויינט צום‬ ‫פון שחרית‪ ,‬מנחה און מעריב דארף מען טאקע‬ ‫אויבערשטן און בעט זיך‪ ,‬איך וויל זיין א חלק פון די‬ ‫דאווענען שטיל‪.‬‬ ‫פונדעישאן פון דעם בית המדרש‪.‬‬ ‫אבער אלע אנדערע תפילות וואס א איד דארף‪ ,‬דארף‬ ‫האב איך פארשטאנען אז דער אויבערשטער גייט זיך‬ ‫ער דאווענען הויך‪ ,‬פון טיפעניש פון הארץ‪ ,‬ווייל ס’איז‬ ‫אננעמען פאר די געוויין פון דעם שטיין‪.‬‬ ‫דא א צרה‪.‬‬ ‫איך האב נישט געזען וויאזוי ס’גייט פאסירן‪ ,‬אבער איך‬ ‫האט איר שוין אמאל געזען‪ ,‬חלילה‪ ,‬איינער שטייט ביי‬ ‫האב געזאגט קודם זאל מען פון דא אוועקגיין‪.‬‬ ‫אן עקסידענט און ער זאגט מיט א רואיגקייט “הצלה‪,‬‬ ‫עקירה לצורך הנחה‬ ‫הצלה‪ ...‬קיינער נישט‪.‬‬ ‫דער רבונו של עולם איז געגאנגען‪ ,‬ער האט‬ ‫ווען מ’שטייט ביי הצלה‪ ,‬שרייט מען “הצלה!” קולי‬ ‫ארויסגערוקט דעם שטיין פון פלאץ‪ ,‬און ער האט‬ ‫קולות‪ ,‬ס’קומט ארויף‪ .‬פארוואס? דו ביסט אויף א מצב‪,‬‬ ‫עס אריינגערוקט אין דעם פונדעישאן פון דעם בית‬ ‫און דו שרייסט “העלף מיך‪ ,‬ראטעווע מיך‪ ,‬דו מוזט‬ ‫המדרש‪ ,‬ווייל א שטיין וואס האט געוויינט האט דער‬ ‫מיר ראטעווען!”‬ ‫אויבערשטער צוגעהערט די תפלה פון דעם שטיין‪.‬‬ ‫ווען א איד קומט צו באמת צו א הכרה אז מיין תפילה‬ ‫איז ממילא‪ ,‬ווען ישמעאל הגר זענען געווען דארטן‪ ,‬זיי‬ ‫איז אזא מין זאך‪ ,‬ס’מוז צוקומען‪“ ,‬רבונו של עולם‪,‬‬ ‫האבן געוויינט פון ענגשאפט‪ ,‬נישט קיין חילוק וועלכע‬ ‫קיינער קען מיך נישט ראטעווען‪ ,‬נאר דו אליינס קענסטו‬ ‫מצב ס’זאל נאר זיין‪.‬‬ ‫מיך ראטעווען”‪ ,‬קומט די דאווענען ארויס מיט א‬ ‫אויב פון א דומם וואס וויינט האט דער אויבערשטער‬ ‫געוואלדיגע שטורעם‪.‬‬ ‫צוגעהערט די בקשות‪ ,‬איז דאך זיכער אז א יליד אשה‬ ‫להוציא מלבם‬ ‫וואס וויינט‪ ,‬נישט קיין חילוק וואסערע מצב זאל זיין‪ ,‬ווי‬ ‫אונז ווייס מיר‪ ,‬אז די משכילים‪ ,‬די ערשטע זאך וואס‬ ‫די גמרא דרש’נט באשר הוא שם‪ ,‬אז דער אויבערשטער‬ ‫זיי האבן געטון איז‪ ,‬זיי האבן אפגעלאכט פון די הויך‬ ‫האט געפרעגט יעצט‪ ,‬כרגע‪ ,‬איז ער ערליך אדער נישט?‬ ‫דאווענען‪ ,‬פון דאווענען מיט א קאך‪“ .‬וואס שרייסטו?‬ ‫אבער אז מ’האט געוויינט‪ ,‬אז הגר האט געוויינט‪,‬‬ ‫זיי רואיג‪ ,‬ווער רואיג‪ ,‬בארואיג דיך‪ ”.‬דאס איז געווען די‬ ‫האט דער אויבערשטער צוגעהערט די תפלה‪ ,‬און דער‬ ‫ערשטע זאך וואס זיי האבן געוואלט טון‪.‬‬ ‫אויבערשטער האט געהאלפן ישמעאל’ן‪.‬‬ ‫ווען א מענטש ווייסט באמת‪“ ,‬איך בין יעצט אין א צרה‬ ‫מ’האט געטראפן א חמת מלא מים‪ ,‬מ’האט געטראפן א‬ ‫און איך דארף מתפלל זיין”‪ ,‬איז קלאר אז דער רבונו של‬ ‫פאס פיל מיט וואסער און מ’האט געקענט גיין ווייטער‪.‬‬ ‫עולם הערט אים צו זיין תפילות‪.‬‬ ‫כי אתה שומע תפלת כל פה‬ ‫ס’שטייט טאקע “ויצעקו אל ה’”‪ ,‬מ’דארף שרייען‬ ‫הכלל‪ ,‬איז דאך מדה טובה מרובה טויזנט מאל מער‪,‬‬ ‫צום אויבערשטן‪.‬‬ ‫על אחת כמה וכמה‪ ,‬ווען א איד‪ ,‬אן ערליכער איד‪ ,‬גייט‬ ‫מ’זעט ביי די מכה פון די צפרדעים שטייט “ויצעק משה‬ ‫צו צו א תפלה מיט א שטיקל התבוננות‪ ,‬ער ווייסט אז‬ ‫אל ה’”‪ ,‬משה האט געשריגן‪ ,‬דעמאלט איז די ישועה‬ ‫טאמער גיי איך מיך אויסנוויינען ביי מיין תפלה‪ ,‬גייט‬ ‫געהעריג געקומען‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער הערן מיינע בקשות‪.‬‬ ‫אונז קענען מיר אלעס בעטן‪ .‬דער שטיין האט געקענט‬ ‫מ’ווערט דאך אסאך מאל צובראכן‪ ,‬איך האב שוין‬ ‫בעטן‪ ,‬ס’איז ארויסגעקומען‪.‬‬ ‫אזויפיל מתפלל געווען‪ ,‬איך האב אזויפיל געוויינט‪ ,‬און‬ ‫ישמעאל האט דער אויבערשטער געהערט‪ ,‬אונז וועט‬ ‫איך בין נישט געהאלפן געווארן‪ ,‬מ’געבט אויף‪ .‬אדער‬ ‫דער אויבערשטער נישט הערן? אויב גייט מען זיך באמת‬ ‫גלייבט מען נישט‪ ,‬האלטסט באמת איך גיי געהאלפן‬ ‫מעמיק זיין אביסל בתפילה‪.‬‬ ‫ווערן? ס’גייט באמת זיין אזא מין זאך?‬ ‫שערי דמעות לא ננעלו‬ ‫אבער טאמער דער רבונו של עולם‪ ,‬ס’איז דאך פול מיט‬ ‫אונז ווייסן מיר דאך‪ ,‬די גמרא זאגט אין מסכת בבא‬ ‫מעשיות איז דא ווי דער אויבערשטער האט געהאלפן‪.‬‬ ‫מציעא (נט‪ ).‬זאגט די גמרא אז רבי אלעזר זאגט מיום טרערן פון א באבע וואס האט געוויינט ביי די לעכט‪ ,‬און‬ ‫שנחרב בית המקדש ננעלו שערי תפילה‪ .‬סתם שערי די אייניקלעך שניידן די פירות דערפון‪.‬‬ ‫ס’איז א מורא’דיגע לימוד‪ ,‬אז מ’טאר קיינמאל נישט‬ ‫תפילה איז געווארן פארמאכט‪.‬‬ ‫“שנאמר” – שטייט א פסוק אין איכה – “גם כי אזעק אייביג אויפגעבן‪.‬‬ ‫זאת נטיעתי בעניי‬ ‫ואשוע סתם תפלתי‪ ”.‬דער אויבערשטער האט‬ ‫בכלל אין חינוך איז דאס די שוועריגקייט‪ ,‬דער חובת‬ ‫דאס פארמאכט‪.‬‬ ‫אבער אפילו שערי תפילה איז געווארן פארמאכט‪ ,‬התלמידים זאגט‪ ,‬ווען איך זאל וויסן קלאר‪ ,‬יא‪ ,‬איך וויל‬ ‫זאגט די גמרא‪“ ,‬שערי דמעות לא ננעלו‪ ”.‬די שערי דמעות ליידיג מאכן די קאפ‪ ,‬איך האב א פשוט’ע זאך‪ ,‬איך גיס‬ ‫איז נישט געווארן פארמאכט‪ .‬ווייל ס’שטייט אין תהלים עס אריין אין איין גלעזל אין אנדערע גלעזל‪ ,‬איך האב א‬ ‫א פסוק‪“ ,‬שמעה תפלתי השם‪ ,‬ושעותי האזינה אל ליידיגע גלעזל‪ .‬איך זע תיכף די תוצאות‪.‬‬ ‫דמעתי אל תחרש‪ ”.‬דער אויבערשטער איז נישט שטיל‪ ,‬ווען א מענטש וועט גיין איינפלאנצן א בוים וואס‬ ‫דארף וואקסן אין פינף יאר‪ ,‬ער קען ווערן זייער‬ ‫ווען ס’קומט א מענטש דאווענט געהעריג בתפילה‪.‬‬ ‫אין ספר חסידים (סי’ ק”ל) שטייט אז ס’איז דא א מענטש צובראכן‪ .‬ער האט גענומען א שיינעם קערל‪ ,‬א שיינעם‬ ‫וואס איז נישט זוכה אז זיין תפילה זאל מען מקבל זיין‪ ,‬פרי‪ ,‬ער איז געגאנגען אינדרויסן אין ערד‪ ,‬ער האט עס‬ ‫אבער טאמער וויינט ער ביים דאווענען‪ ,‬נעמט דער אויפגעאקערט‪ ,‬ער האט עס אריינגעלייגט‪.‬‬ ‫אויב ער איז נישט קיין בר דעת‪ ,‬ער האלט אז ס’דארף‬ ‫אויבערשטער אן זיין תפילה‪.‬‬ ‫דער מקור פון דעם איז דא א מדרש תנחומא (סי’ א’) תיכף וואקסן‪ .‬מארגן גייט ער ארויס און ער קוקט‪ ,‬איין‬ ‫רגע‪ ,‬איין רגע‪ ,‬ס’איז גארנישט דא‪.‬‬ ‫די וואך‪.‬‬ ‫אפילו א מענטש איז נישט ווערד מ’זאל אים ענטפערן נאך מער‪ ,‬פאר כעס גייט ער און הייבט אן גראבן‪,‬‬ ‫ביי זיין תפילה‪ ,‬אויב ער איז מרבה בתפילה ובתחנונים‪ ,‬און ער קומט אן און ער זעט א צובראכן קערל‪ ,‬א‬ ‫איז דער אויבערשטער מקדים חסד פאר אמת‪ ,‬ווייל צוטראסקעט קערל‪.‬‬ ‫ס’שטייט אין תהלים‪“ ,‬כל אורחת השם חסד ואמת‪ ”,‬און ער הייבט אן‪ ....‬די פארריקטע קערל‪ ,‬איך האב‬ ‫אריינגעלייגט אזא געהעריגע נארמאלע פרי‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער העלפט אים צו‪.‬‬ ‫ער רעגט זיך‪ ,‬ער שטויסט‪ ,‬ער זעצט‪ ,‬ער צוקנאקט עס‪,‬‬ ‫ומביא גואל לבני בניהם‬ ‫הכלל‪ ,‬דער חזון איש האט אמאל געזאגט אויף איינעם‪ .‬ער שיסט עס ארויס‪.‬‬ ‫אומרים לו המתן‬ ‫איך האב עס געהערט אמאל פון רבי’ן אויף א משפחה‪,‬‬ ‫וואס דער טאטע איז געווען גאר אן ערליכער איד‪ ,‬א מענטש א בר דעת פארשטייט‪ ,‬איין רגע‪ ,‬איין רגע‪,‬‬ ‫א קריג ארויסקומער‪ ,‬און ער האט געהאט קינדער‪ ,‬איין רגע‪.‬‬ ‫אזעלכע מיני פעטס האט ער געהאט קינדער‪ ,‬און די איך האב גענומען א קערל‪ ,‬איך האב עס אריינגעלייגט‬ ‫אייניקלעך זענען עפעס ממש גאר חשוב’ע אידן‪ ,‬דיינים‪ ,‬אונטער די ערד‪.‬‬ ‫פון דא און ווייטער דארף איך איין זאך טון‪ ,‬איך דארף‬ ‫עפעס אויסטערליש‪.‬‬ ‫האט מען געזאגט‪ ,‬ר’ פייביל ווייס זכרונו לברכה האט עס שיין באוואסערן‪ ,‬איך דארף שיין זיכער מאכן אז‬ ‫מיר געזאגט אויף דעם איד‪ ,‬און אויף’ן חזון איש האב ס’קומט צו לעכטיגקייט‪ ,‬די זון שטראלן זאל צוקומען‪,‬‬ ‫מתפלל זיין‪ ,‬און לאז עס זיצן איין יאר‪ ,‬צוויי יאר‪ ,‬דריי‬ ‫איך געהערט די זעלבע זאך‪.‬‬ ‫דער רבי האט געזאגט אמאל‪ ,‬תפילות פון עלטערן‪ ,‬יאר‪ ,‬באדער נישט‪.‬‬ ‫נישט אייביג ווירקט עס אויף די קינדער‪ ,‬אבער אויף די צום סוף זעט ער‪ ,‬ס’הייבט אן פלאנצן‪ ,‬ס’הייבט‬ ‫אן אויסוואקסן שיינע בלעטלעך‪ ,‬א שיינע בוים‪ ,‬א‬ ‫אייניקלעך ווירקט עס‪ .‬האט דער רבי געזאגט‪.‬‬ ‫דער רבי האט דאס געזאגט פאר די אייניקלעך האבן זיך שיינע פרי‪.‬‬ ‫הוא ישן בין הסדרים‬ ‫אויסגעשפילט פאר אזעלכע חשוב’ע אידן‪.‬‬ ‫דער איד איז געווען זייער‪ ,‬ער האט געפלעגט וויינען יעצט‪ ,‬חינוך איז די זעלבע זאך‪ .‬ס’איז דא טאטעס‬ ‫ביים רבי’ן זייער אסאך‪ ,‬ווי ער איז ארויסגעקומען פון זענען געגאנגען צו עפעס א שיעור‪ ,‬זיי האבן געהערט‬ ‫א שיעור חינוך‪.‬‬ ‫קריג אויפגעשטעלט אזא שטוב מיט טשאבער‪-‬גאוס‪.‬‬ ‫אדער ער האט אריינגעלייגט דעם קינד אין א‬ ‫פירותיהן עד סוף כל הדורות‬ ‫האט דער רבי געזאגט‪ ,‬ער איז געווען זייער זייער גוטע ישיבה‪ ,‬ער עקספעקט אז זיין זון דארף מארגן‬ ‫צובראכן געווען‪ .‬האט דער רבי געזאגט‪ ,‬און כך הוה‪ ,‬אהיימקומען א דיין‪ ,‬א תלמיד חכם‪.‬‬ ‫קען זיין ס’איז געווען ברכתו של צדיק‪ ,‬אבער מ’זעט עס ער גייט צו‪ ,‬די ערשטע וואך ער קומט אהיים‪ ,‬ער זעט‬ ‫נישט קיין תלמיד חכם‪ ,‬ער הייבט אן פראסקענען‪ ,‬ער‬ ‫אסאך מאל‪.‬‬ ‫דער חזון איש האט געזאגט אז מ’זעט עס אסאך מאל הייבט אן צו מזיק’ן‪ ,‬ער הייבט אן גראבן‪ ,‬ער הייבט אן‬ ‫פון א קינד‪ ,‬פון עפעס א צערודערטע שטוב קומט ארויס טאנצן‪ ,‬אזוי זעסטו אויס‪!!.....‬‬ ‫נאך מער‪ .‬דער בחור קומט אהיים‪ ,‬דער גוטער בחור‬ ‫עפעס א מורא’דיגע שיינע פרי‪.‬‬ ‫האט דער הייליגער חזון איש געזאגט‪ ,‬דאס קען זיין די וואס ער האפט קומט אהיים די ערשטע צוויי וואכן‬ ‫פון ישיבה‪ ,‬ס’קומט אהיים פרייטיג‪ ,‬ס’קומט אהיים פון תפילתן של ישראל‪“ ,‬שומע תפילתן של ישראל”‪ ,‬דער‬ ‫אויבערשטער איז מתאווה לתפילתן‪.‬‬ ‫דארטמעטארי‪ ,‬נאך פיר וואכן‪.‬‬ ‫חמור לרכוב עליו‬ ‫און ער שלאפט דעם גאנצן נאכמיטאג‪ ,‬ער שלאפט‬ ‫הכלל‪ ,‬מ’דארף וויסן נאך מער אפילו‪ ,‬ווען מ’בעט א‬ ‫דעם גאנצן שבת‪.‬‬ ‫תפילה מוז מען ארויסזאגן א תפילה געהעריג‪.‬‬ ‫מי בקש זאת מידכם רמוס חצרי‬ ‫דער טאטע‪ ,‬אויב ער איז נישט קיין בר דעת‪ ,‬ער מ’האט שוין אמאל גערעדט‪ ,‬ס’איז דא א מדרש אין‬ ‫הייבט אן שרייען‪ ,‬הזאת נעמי? פארדעם האט מען דיר מדרש אסתר אין מדרש אין מגילת אסתר‪.‬‬ ‫געשיקט אין ישיבה‪ ,‬דו גייסט נישט אויס וואקסן קיין זאגט דער מדרש‪ ,‬ס’איז געווען אמאל א מענטש‪ ,‬ער איז‬ ‫לייט קיינמאל! ער צומזיק’ט אים‪ ,‬ער צוטרעט אים‪ ,‬ער געגאנגען אין מדבר‪ ,‬ער איז געווען ארויסגעמוטשעט‪,‬‬ ‫האט ער געבעטן אזוי‪“ ,‬באשעפער‪ ,‬זאלסט מיר מזמין‬ ‫צושיסט אים‪.‬‬ ‫איך מוז אייך זאגן‪ ,‬איך ארבעט אין ישיבה‪ ,‬די בחורים זיין אן אייזל‪”.‬‬ ‫וואס קומען צוריק פון אינדערהיים‪ ,‬צומזיק’ט‪ ,‬צופליק’ט‪ ,‬א שר איז דורכגעפארן‪ ,‬דער שר איז געגאנגען‪ ,‬ער האט‬ ‫נאך יעדע מאל זיי גייען אהיים‪ ,‬נאך יעדע מאל‪ .‬וואס וויל געזאגט אז פונקט האט זיין אייזל געבוירן א פרישן אייזל‪.‬‬ ‫“זיי מוחל‪ ,‬דו‪ ,‬נעם ארויף מיין אייזל‪ ,‬אנשטאט מיין‬ ‫דער טאטע מאמע?‬ ‫אז דער פרי זאל גראד ווערן א פרי‪ ,‬און איין רגע האסטו אייזל זאל ווערן אויסגעמוטשעט‪ ,‬נעם דו ארויף אויף‬ ‫עס געמאכט? חינוך נעמט‪ ,‬חינוך נעמט יארן יארן יארן‪ .‬דיין אקסל‪ ,‬און גיי אזוי ארויס דערמיט‪”.‬‬ ‫אן אמונה‪ ,‬ס’איז נישט דא אזא זאך‪ .‬קיינער אין חינוך ער האט אנגעהויבן וויינען‪“ ,‬רבונו של עולם‪ ,‬איך האב‬ ‫זעט נישט גראד קיין תוצאות‪ ,‬ס’איז נישט דא אזא זאך‪ .‬מתפלל געווען פאר אן אייזל‪ ,‬איך האב געוואלט רייטן‬ ‫ס’נעמט זייער אסאך צייט‪ ,‬מ’דארף גלייבן מיט געדולד‪ ,‬אויף אן אייזל‪ .‬איך האב דען מתפלל געווען אז איך דארף‬ ‫טראגן אן אייזל אויף מיין אקסל‪”!?.‬‬ ‫מיט אהבה‪.‬‬ ‫מתפלל זיין צום אויבערשטן‪ ,‬האפן און בעטן‪ ,‬טון די זאגט דער מדרש‪ ,‬זעען מיר אז מ’דארף ארויסזאגן‬ ‫געהעריג‪ ,‬די תפילות מוז מען געהעריג ארויסזאגן‪.‬‬ ‫ריכטיגע זאך‪.‬‬ ‫אמאל נעמט עס א האלבע יאר‪ ,‬אמאל נעמט עס א ער האט געדארפט מתפלל זיין צום אויבערשטן‪,‬‬ ‫יאר‪ ,‬מ’הייבט אן צו זען ווי די באן רוקט זיך‪ ,‬מ’זעט א “באשעפער‪ ,‬שיק מיר אן אייזל איך זאל קענען דערויף‬ ‫רייטן‪ ”.‬די ווערטער זאג געהעריג ארויס‪.‬‬ ‫קליינע שיין‪.‬‬ ‫שתוק בני כך‬ ‫אתה תראה את אשר אעשה‬ ‫אבער באמת‪ ,‬ס’איז דא נאך א נקודה וואס איך וויל‬ ‫און דאס אז א קינד קומט אהיים נאך פיר וואכן‪,‬‬ ‫ארויסברענגען‪.‬‬ ‫ער שלאפט אינדערהיים‪ ,‬ס’קען זיין דער בחור‬ ‫איך האב שוין אמאל פארציילט די מעשה מיט דעם‬ ‫האט זייער פלייסיג געלערנט אין ישיבה‪ ,‬ער איז‬ ‫שתקן‪ .‬איר קענט די מעשה מיט דעם שתקן? נתן‬ ‫עכט אויסגעמוטשעט‪.‬‬ ‫דער שתקן‪.‬‬ ‫און דא אינדערהיים פילט ער‪ ,‬אה‪ ,‬ער נעמט זיין‬ ‫ער איז געווען א איד נאכן צווייטן וועלט מלחמה‪ ,‬ער‬ ‫וואקאציע‪ ,‬ער גייט אן‪.‬‬ ‫איז געווען אין ארץ ישראל‪ ,‬אן עלנדער מענטש‪ ,‬ער‬ ‫זאל מען אים אפלערנען אזוי‪ ,‬לאמיר פארשטיין‪ ,‬קאל‬ ‫האט געהייסן נתן דער שתקן‪ .‬פארוואס איז ער געווען‬ ‫דעם מגיד שיעור‪ ,‬האסט א קשיא‪ ,‬צעברעך נישט דיין‬ ‫א שתקן? ער האט נישט ארויסגערעדט קיין מילה‬ ‫קינד‪ ,‬צעמזיק אים נישט‪ ,‬לאז אים גיין‪.‬‬ ‫אחת‪ ,‬א גאנץ יאר האט מען נישט געהערט פון אים קיין‬ ‫הכלל‪ ,‬חינוך איז א זאך וואס איז זייער ענליך צו א בוים‪,‬‬ ‫מילה אחת‪.‬‬ ‫כי האדם עץ השדה‪ ,‬אזוי וואקסן מיר אונז אלע‪.‬‬ ‫ער פלעגט אריינקומען אין בית המדרש‪ ,‬געדאוונט‪,‬‬ ‫איז ממילא‪ ,‬א תפלה וואס מ’בעט‪ ,‬ווען עלטערן בעטן‬ ‫געלערנט‪ ,‬געטרונקען קאווע‪ ,‬געפוצט די ברעקלעך‪,‬‬ ‫א תפלה‪ ,‬אפילו מ’זעט נישט תיכף די תוצאות‪ ,‬און אז‬ ‫ווייטער‪ ,‬ארויסגעגאנגען‪ ,‬קיינער האט נישט געקענט‬ ‫ס’העלפט נישט ביים אייגענעם קינד‪.‬‬ ‫קאנעקטן מיט אים‪ ,‬ס’איז נישט געווען קיין שום וועג‪.‬‬ ‫אמאל איז דא עלטערן וואס האבן אזויפיל משקיע‬ ‫ער פלעגט האבן איין אינטערעסאנטע מנהג האט ער‬ ‫געווען אין א קינד‪ ,‬אזויפיל כוחות‪ ,‬אזויפיל תפלות‪,‬‬ ‫געהאט‪ ,‬אז יעדעס מאל ראש השנה ווען ס’איז געקומען‬ ‫אזויפיל מתפלל געווען‪ ,‬געגאנגען צו ערליכע אידן‪,‬‬ ‫צום דאווענען‪ ,‬ביי תפילה איז געקומען דארטן ביי דעם‬ ‫און ס’גייט נישט‪ ,‬דער קינד גייט נישט‪ ,‬דער קינד‬ ‫פיוט‪ ,‬מ’האט געהאט דארטן “אנא סלח נא פשע ועון די‬ ‫ברענגט נישט קיין נחת‪ ,‬דער קינד איז אזא מין זאך‪,‬‬ ‫אלע‪ ,‬וכחך יגדל נא קדוש”‪ ,‬פלעגט ער זיך נעמען שרייען‪,‬‬ ‫מ’ווערט צובראכן‪.‬‬ ‫ער האט געהאט אזא מנהג‪“ ,‬קדוש אנא פשע ועון”‪.‬‬ ‫זאל מען וויסן‪ ,‬דו קענסט נישט וויסן אז פון דעם‬ ‫און ער פלעגט זיך אזוי‪ ,‬אוי אוי‪ ,‬צוריקזעצן אויפן‬ ‫קינד’ס קינדער קענסטו נאך זוכה זיין צו דיין שענסטן‬ ‫בענקל‪ .‬יעדעס יאר‪.‬‬ ‫דור קען נאך זיין פון דעם קינד’ס קינדער‪.‬‬ ‫ער שטייט אז ס’איז געגאנגען נאכאמאל‪“ ,‬קדוש אנא‬ ‫געב נישט אויף קיין איינציגסטע תפילה לאז נישט‬ ‫פשע ועון”‪ .‬מ’האט נישט געקענט פארשטיין‪ ...‬וואס‬ ‫אפ‪ ,‬קיין איין תפילה‪ .‬דער אויבערשטער הערט אויס‬ ‫שרייסטו “קדוש”? ס’איז נישט דא אזא זאך‪“ ,‬קדוש אנא יעדעס יאר ווען ס’קומט ראש השנה האב איך אין זינען‬ ‫געהאט‪ ,‬ווען איך האב געשריגן ‘קדוש’‪ ,‬האב איך אין‬ ‫פשע ועון”‪ ,‬לייג נישט אריין נאך זאכן‪.‬‬ ‫זינען געהאט דער קדוש‪‘ .‬אנא פשע ועון’‪ ,‬זיי מיר מוחל‪.‬‬ ‫כי יתן מום ‪ -‬כן נתן לו‬ ‫ויהי היום‪ ,‬ער איז געגאנגען אויפ’ן גאס אין בני די אותיות ‘קדוש אנא פשע ועון’ איז קאפאו ‪ -‬ק’ א’ פ’ ו’‪.‬‬ ‫ברק‪ ,‬און לא עלינו‪ ,‬א קאר איז דורכגעפארן און האט דאס האב איך אייביג אין זינען געהאט ווען איך‬ ‫האב געשריגן‪ ,‬איך האב געשריגן ‘קאפאו‪ ,‬קדוש‬ ‫אים אראפגעהאקט‪.‬‬ ‫ער האט אנגעהויבן פילן יסורים‪ ,‬און איינער פון זיין אנא פשע ועון’‪ ”.‬אזוי האט ר’ נתן זיך צעוויינט און‬ ‫בית המדרש וואו ער האט געדאוונט איז דורכגעוואקט‪ .‬געגאנגען ווייטער‪.‬‬ ‫ער האט געטראפן ר’ נתן דער שתקן ליגט דארטן אויף‬ ‫על כל פנים‪ ,‬מ’איז געגאנגען צום רב‪ ,‬מ’האט געזען‬ ‫דער ערד צעמזיק’ט נעבעך‪.‬‬ ‫ער איז מיטגעגאנגען מיט אים אין שפיטאל‪ ,‬און ער וואס מ’קען טון‪.‬‬ ‫ולמה לא הגדת לי‬ ‫האט זיך מטפל געווען מיט אים א גאנצע צייט‪.‬‬ ‫דער אויבערשטער האט געהאלפן‪ ,‬נאך אפאר וואכן‪,‬‬ ‫נאך צוויי‪-‬דריי וואכן‪ ,‬אזוי איז דער שתקן געווען וואס די לימוד פון דעם איז דאך ווייטער די מציאות‪,‬‬ ‫אין שפיטאל א גאנצע צייט‪ ,‬האט מען אים שוין זייער אסאך מאל מאכט א מענטש א חשבון‪ ,‬ער רעדט‬ ‫נישט געהעריג‪ ,‬ער שמועסט זיך נישט אויס געהעריג‪.‬‬ ‫געקענט באפרייען‪.‬‬ ‫פרעגט דער שתקן‪ ,‬רופט ער זיך אן‪“ ,‬וואס קען איך דיר מ’האט יעצט געשמועסט ביי תפילה‪ ,‬מ’דארף זיך‬ ‫געהעריג אויסשמועסן‪.‬‬ ‫באצאלן?”‬ ‫זאגט ער‪“ ,‬איר דארפט מיר גארנישט באצאלן‪ ,‬ר’ נתן‪.‬‬ ‫ווען דער איד‪ ,‬דער ר’ נתן‪ ,‬האט ווען חתונה‪ ,‬ער בויט א‬ ‫איין זאך בעט איך אייך‪ ,‬באצאלטס מיר‪ .‬זאגטס מיר‪,‬‬ ‫בית נאמן‪ ,‬ער גייט צו אן ערליכער איד גראד נאכן קריג‪,‬‬ ‫וואס איז דער פשט פון שרייען ראש השנה ‘קדוש אנא‬ ‫ער רעדט זיך אויס זיין שווער הארץ‪.‬‬ ‫פשע ועון’?”‬ ‫וואלט אים יענער געזאגט‪“ ,‬נתן טייערער‪ ,‬האב חתונה‪,‬‬ ‫גרמא בעלמא‬ ‫האט ער געענטפערט‪“ ,‬איך וועל דיר זאגן‪ ,‬איך וועל דיר בוי א בית נאמן בישראל‪ .‬ס’וועט געבוירן דעם ערשטן‬ ‫ענטפערן‪ ”.‬ער נעמט זיך אזוי וויינען‪ ,‬ער קוקט אראפ‪ ,‬קינד‪ ,‬וועסטו א נאמען געבן נאך דעם קדוש וואס איז‬ ‫זאגט ער‪“ ,‬לא עלינו‪ ,‬ביים צווייטן וועלט מלחמה האט נסתלק געווארן‪ ,‬דער וועט זיין א זכר לנשמת אים‪ ,‬דו‬ ‫וועסט ווייטער קענען אנגיין‪”.‬‬ ‫מען אים צוגעטיילט אז ער איז געווארן א קאפאו‪.‬‬ ‫א קאפאו ווייסטו‪ ,‬יעדער ווייסט‪ ,‬ס’איז געווען א לכבוד דעם וואס ער האט נישט געהעריג גערעדט‪,‬‬ ‫אידישע פאליציי‪ .‬זאגט ער‪“ ,‬איך האב זייער אכטונג האט ער נעבעך געלעבט אין א פעין‪ ,‬ער האט געלעבט‬ ‫אין א ווייטאג‪ ,‬אין א מיצר‪ ,‬און נעבעך ער איז אנגעקומען‬ ‫געגעבן קיינמאל נישט צו שלאגן קיין איד‪ ,‬קיינמאל‪.‬‬ ‫זייער זיך אפגעגעבן מיט כבוד פאר א איד‪ ,‬פאר מיינע נעבעך אן עלנדע‪ ,‬עלנדע‪ ,‬אויסגעשמיסענע לעבן‪.‬‬ ‫ברידער‪.‬‬ ‫דבר כי שומע עבדך‬ ‫איינמאל‪ ”,‬זאגט ער‪“ ,‬ס’איז געווען‪ ,‬מ’איז געשלאפן‬ ‫וויפיל מאל זענען דא מענטשן‪ ,‬מ’גייט מיט מצרים‪,‬‬ ‫עפעס שפעט‪.‬‬ ‫איך בין אריינגעגאנגען‪ ,‬איך האב געזאגט‪‘ ,‬וואס מ’גייט מיט ווייטאגן וואס מ’האט‪ ,‬מ’רעדט נישט‪ ,‬מ’איז‬ ‫שלאפט מען דא? פארוואס שלאפסטו?’ איינער מחליט‪“ ,‬ס’איז בעסער איך גיי נישט רעדן‪ ,‬ס’איז בעסער‬ ‫איזגעשלאפן‪ ,‬ער האט מורא געהאט אז די נאציס איך גיי אהער‪ ,‬איך גיי אהין‪ ”,‬און מ’ענדיגט א לעבן‪ ,‬א‬ ‫מיזערעבל לעבן‪ ,‬א מיזערעבל צעשטערטן שלום בית‪ ,‬א‬ ‫וועלן אריינגעקומען‪.‬‬ ‫ער האט נישט באמערקט אז אונטער אים איז א נאצי צעשטערטע חינוך‪ ,‬אלעס האט מען ווייל מ’רעדט נישט‬ ‫געהעריג‪ ,‬מ’שמועסט זיך נישט געהעריג אויס‪.‬‬ ‫געווען אריינגעקומען אין באראק‪.‬‬ ‫אזוי ווי ער האט געשריגן‪‘ ,‬פארוואס שלאפסטו?’ איז‬ ‫דער נאצי אהינגעקומען‪ ,‬ער האט געהייסן דעם מענטש די זעלבע זאך תפילה‪ ,‬תפילה מוז אויך זיין אויף א‬ ‫ארויסגיין‪ .‬ווען ער איז ארויסגעגאנגען האט דער נאצי וועג‪ ,‬רעד דיך אויס‪ ,‬רעד צום אויבערשטן‪ ,‬זאג ארויס‬ ‫אלע דיינע ווייטאגן‪ ,‬אלע דיינע געברויכן‪ ,‬דער רבונו של‬ ‫געשאסן דעם איד‪”.‬‬ ‫עולם וועט דיר עס געבן געהעריג‪.‬דאס איז די ענין וואס‬ ‫זאגט ער‪“ ,‬איך האב דאך גורם געווען מיתה‪ ,‬מ’זאל‬ ‫מ’דארף זיך לערנען פון די וואכעדיגע סדרה‪.‬‬ ‫הרג’ענען דעם איד‪ ”,‬דער ר’ נתן‪ .‬זאגט ער‪“ ,‬ווי קען איך‬ ‫זאלן מיר אלע געהאלפן ווערן מיט די גאולה שלימה‬ ‫האבן א כפרה אויף מיין מיתה?”‬ ‫האט ער אפגעמאכט נאכן קריג‪“ ,‬איך האב נישט במהרה בימינו‪ ,‬מיט אלע חסדים און השפעות‪ ,‬און א‬ ‫חתונה‪ ,‬איך בוי נישט קיין שטוב‪ ,‬איך גיי נישט רעדן‪ .‬פרייליכן שבת‪.‬‬ ‫צו הערן די שיעורים אויפן טעלעפאן \ צו לאזן א מעסעדזש \ צו ספאנסערן א גליון רופט ‪845-777-9987‬‬