מאמר מרדכי - אידיש · Ma'amar Mordechai - Yiddish — וירא (2026-10-26)

פרשת וירא
מאמר מרדכי
גליון
כחה של תפלה
שיעורי הרה”ג ר’ מרדכי הערש שפיטצער שליט”א
בס"ד
זען וויאזוי דאס קינד שטארבט‘ ,אל אראה במות הילד’. האמנתי כי אדבר
וועלן מיר אנהייבן די שיעור בעזרת השם פרשת וירא איך וויל נישט זען ווי דאס קינד גייט שטארבן.
באשר הוא שם און דער אמת איז ,אז מ’צונעמט די וואכעדיגע סדרות
אין די פרשת בראשית ,איז יעדע איינציגסטע סדרה ‘ותשב מנגד’ ,זי האט זיך אוועקגעזעצט ,הגר האט זיך
מלא ,אנגעפילט מיט אמונה ,ווי רש”י הקדוש הייבט אוועקגעזעצט קעגנאיבער‘ ,ותשא את קולה ותבך’ .זי
דאך אן פרשת בראשית ,אז באמת וואלט די תורה זיך האט אנגעהויבן וויינען.
שטייט אין פסוק‘ ,וישמע אלקים את קול הנער’ .דער געדארפט אנהייבן פון “החודש הזה לכם”.
לכאורה זעט עס אויס סתם ווי סיפורי מעשיות ,אויבערשטער האט צוגעהערט דעם קול הנער ,דעם
מ’פארציילט די גאנצע מעשה יעדע סדרה ,נאר ווען קול פון ישמעאל’ן‘ .ויקרא מלאך אלהים אל הגר מן
מ’קוקט אריין זעט מען יעדע ווארט ,יעדע שורה איז השמים ויאמר לה מה לך הגר אל תיראי ’.האב נישט
מלא אמונה ,און אן קיין אמונה איז גארנישט דא ,דאס מורא‘ .כי שמע אלהים אל קול הנער באשר הוא שם’
דער אויבערשטער האט געזאגט ,איך גיי אויסהערן דעם איז דער יסוד.
איז ממילא יעדער פסוק וואס מ’נעמט אן אין די תורה קול הנער.
וואס גייט דא פאר? אונז רעדן מיר פון אזא ישמעאל, קען מען ארויסנעמען א פרישע לימוד ,נאך א לימוד.
וועלן מיר בסייעתא דשמיא ,היינט רעדן אביסל די ענין א ישמעאל וואס הרג’עט ,די ישמעאלים ,די אראבער,
וואס האבן אזויפיל אידן געהארגעט באורך הדרך אזוי פון תפלה.
די אלע יארן.
נסיון ישמעאל
וואס האט געבאדערט אז דער קליינער ישמעאל
וואס איך וויל רעדן .זעען מיר די וואך אין די פרשה .שטארבט אפ? פארוואס האט דארף דער אויבערשטער
שטייט דארטן אין פסוק ,איינע פון די נסיונות וואס צוהערן די תפילה? וואס איז געווען די געוואלדיגע זאך
אברהם אבינו האט עומד געווען בנסיון איז דאך געווען פון צוהערן די תפילה?
יחודא עילאה
אז ער האט פארטריבן ישמעאל.
שרה אמנו האט געזאגט פאר אברהם אבינו אז מיר האבן שוין אמאל פארציילט אז ר’ העניך פון
מ’קען אים נישט האלטן .זי זעט אז דער ישמעאל ,אלעסק ,זכרונו לברכה ,איז געווען אן איידעם ביים הייליגן
דער איז א טשאבער גוי ,דער קען נישט בלייבן אזוי שר שלום.
געהעריג אינדערהיים .ס’איז געווען געוואלדיג ,דער הייליגער שר שלום איז דאך באקאנט אז ער האט
געבויט זיין בית המדרש ,ער איז אויפגעווען טויזנט מ’דארף אוועקטרייבן.
אברהם אבינו איז געווען א שווערע זאך ,חסד לאברהם ,נעכט ,ער האט אליין געבויט דעם בית המדרש ,ער
ער דארף דאס אוועקרוקן .שטייט אין פסוק אז דער האט מכוון געווען די אלע יחודים וואס איז דא פון בית
אויבערשטער האט געזאגט ,כל אשר תאמר אליך שרה המקדש של מעלה אין זיין בית המדרש.
שמע בקלה .וואס שרה זאגט דיר זאלסטו צוהערן ,שיק ער האט געזאגט אז אין דעם בית המדרש איז נישט דא
קיין איין תיפלה ,קיין איין צלם וואס גייט דורך פון זיין אוועק די אלע זאכן.
שטייט אין פסוק אז הגר איז אוועקגעגאנגען מיט בית המדרש ביזן מקום המקדש.
ישמעאל ,און די גאנצע זאך וואס איז צוגעגאנגען איז זיין איידעם ,ר’ העניך ,האט אויך געוואלט בויען
דארטן ווייטער‘ ,ותלך ותשב לה מנגד הרחק כמטחוי א בית המדרש אליינס ,און ער האט מכוון געווען אלע
קשת’ זי האט געזען אז ער האט נישט געהאט צו עסן יחודים מיט אלעס ווי דער הייליגער שווער זכרונו לברכה.
עלי יניח צדיק את ראשו און צו טרינקען.
שטייט אין פסוק ,ס’האט זיך געענדיגט די וואסער ווען ס’איז געקומען האט מען געמאכט א גרויסע
פונעם פאס’.ותשלך את הילד תחת אחד השיחם ’.זי האט מעמד פון הנחת אבן הפינה ,מען האט אויפגעגראבן א
געגעבן א ווארף אוועק דעם קינד ,זי האט נישט געוואלט ריזיגע גרוב ,דער גאנצער עולם איז געווען אינעווייניג,
“אפילו חרב חדה מונחת על צוארו של אדם אל ימנע מ’גייט מאכן אן אבן הפינה ,און דער הייליגער ר’ העניכל
עצמו מן הרחמים”. איז געווארן מורא’דיג פארדביקות.
דער אויבערשטער האט געהאלפן אזויפיל מענטשן ער איז אריין אין א דביקות ,און פלוצלינג האט ער
אין אזעלכע מצבים וואס מ’האט נישט זיך געקענט געהייסן יעדער זאל שוין ארויסגיין פון גרוב ,און מען איז
פארשטעלן .אבער די תפילה קומט באמת פון טיפעניש אריינגעגאנגען אין בית המדרש דאווענען מנחה ,דעם
פון הארץ ,ס’קומט א תפלה ,איז עס א לעכטיגע, קליינעם בית המדרש וואס איז געווען.
לעכטיגע זאך. דער עולם איז אריינגעגאנגען ,אינמיטן מנחה האט מען
אין לנו מלך אלא אתה געהערט א גרידער ,א זעץ ,און תיכף נאך מנחה האט רבי
דער מבי”ט ברענגט אין זיין ספר “בית אלקים” (שער התפלה העניכל געהייסן מ’זאל זיך אוועקזעצן.
פ”ו) דער ילקוט מעם לועז ברענגט עס נאך ,אז לכאורה האט ער געזאגט אזוי :איך בין געווען אונטן ביים בארג,
וועסטו פרעגן ,אונז ווייסן מיר אז מ’דארף מתפלל אונטן אין טאל ,פריער ווען מ’איז געזעסן איך האב
דאווענען שטיל ,פארוואס שטייט “ויזעקו”? געדארפט מאכן די אבן הפינה.
זאגט ער ,זאלסט וויסן אז די תפילות שמונה עשרה איך האב געהערט די קול פון א שטיין וואס וויינט צום
פון שחרית ,מנחה און מעריב דארף מען טאקע אויבערשטן און בעט זיך ,איך וויל זיין א חלק פון די
דאווענען שטיל. פונדעישאן פון דעם בית המדרש.
אבער אלע אנדערע תפילות וואס א איד דארף ,דארף האב איך פארשטאנען אז דער אויבערשטער גייט זיך
ער דאווענען הויך ,פון טיפעניש פון הארץ ,ווייל ס’איז אננעמען פאר די געוויין פון דעם שטיין.
דא א צרה. איך האב נישט געזען וויאזוי ס’גייט פאסירן ,אבער איך
האט איר שוין אמאל געזען ,חלילה ,איינער שטייט ביי האב געזאגט קודם זאל מען פון דא אוועקגיין.
אן עקסידענט און ער זאגט מיט א רואיגקייט “הצלה, עקירה לצורך הנחה
הצלה ...קיינער נישט. דער רבונו של עולם איז געגאנגען ,ער האט
ווען מ’שטייט ביי הצלה ,שרייט מען “הצלה!” קולי ארויסגערוקט דעם שטיין פון פלאץ ,און ער האט
קולות ,ס’קומט ארויף .פארוואס? דו ביסט אויף א מצב, עס אריינגערוקט אין דעם פונדעישאן פון דעם בית
און דו שרייסט “העלף מיך ,ראטעווע מיך ,דו מוזט המדרש ,ווייל א שטיין וואס האט געוויינט האט דער
מיר ראטעווען!” אויבערשטער צוגעהערט די תפלה פון דעם שטיין.
ווען א איד קומט צו באמת צו א הכרה אז מיין תפילה איז ממילא ,ווען ישמעאל הגר זענען געווען דארטן ,זיי
איז אזא מין זאך ,ס’מוז צוקומען“ ,רבונו של עולם, האבן געוויינט פון ענגשאפט ,נישט קיין חילוק וועלכע
קיינער קען מיך נישט ראטעווען ,נאר דו אליינס קענסטו מצב ס’זאל נאר זיין.
מיך ראטעווען” ,קומט די דאווענען ארויס מיט א אויב פון א דומם וואס וויינט האט דער אויבערשטער
געוואלדיגע שטורעם. צוגעהערט די בקשות ,איז דאך זיכער אז א יליד אשה
להוציא מלבם וואס וויינט ,נישט קיין חילוק וואסערע מצב זאל זיין ,ווי
אונז ווייס מיר ,אז די משכילים ,די ערשטע זאך וואס די גמרא דרש’נט באשר הוא שם ,אז דער אויבערשטער
זיי האבן געטון איז ,זיי האבן אפגעלאכט פון די הויך האט געפרעגט יעצט ,כרגע ,איז ער ערליך אדער נישט?
דאווענען ,פון דאווענען מיט א קאך“ .וואס שרייסטו? אבער אז מ’האט געוויינט ,אז הגר האט געוויינט,
זיי רואיג ,ווער רואיג ,בארואיג דיך ”.דאס איז געווען די האט דער אויבערשטער צוגעהערט די תפלה ,און דער
ערשטע זאך וואס זיי האבן געוואלט טון. אויבערשטער האט געהאלפן ישמעאל’ן.
ווען א מענטש ווייסט באמת“ ,איך בין יעצט אין א צרה מ’האט געטראפן א חמת מלא מים ,מ’האט געטראפן א
און איך דארף מתפלל זיין” ,איז קלאר אז דער רבונו של פאס פיל מיט וואסער און מ’האט געקענט גיין ווייטער.
עולם הערט אים צו זיין תפילות. כי אתה שומע תפלת כל פה
ס’שטייט טאקע “ויצעקו אל ה’” ,מ’דארף שרייען הכלל ,איז דאך מדה טובה מרובה טויזנט מאל מער,
צום אויבערשטן. על אחת כמה וכמה ,ווען א איד ,אן ערליכער איד ,גייט
מ’זעט ביי די מכה פון די צפרדעים שטייט “ויצעק משה צו צו א תפלה מיט א שטיקל התבוננות ,ער ווייסט אז
אל ה’” ,משה האט געשריגן ,דעמאלט איז די ישועה טאמער גיי איך מיך אויסנוויינען ביי מיין תפלה ,גייט
געהעריג געקומען. דער אויבערשטער הערן מיינע בקשות.
אונז קענען מיר אלעס בעטן .דער שטיין האט געקענט מ’ווערט דאך אסאך מאל צובראכן ,איך האב שוין
בעטן ,ס’איז ארויסגעקומען. אזויפיל מתפלל געווען ,איך האב אזויפיל געוויינט ,און
ישמעאל האט דער אויבערשטער געהערט ,אונז וועט איך בין נישט געהאלפן געווארן ,מ’געבט אויף .אדער
דער אויבערשטער נישט הערן? אויב גייט מען זיך באמת גלייבט מען נישט ,האלטסט באמת איך גיי געהאלפן
מעמיק זיין אביסל בתפילה. ווערן? ס’גייט באמת זיין אזא מין זאך?
שערי דמעות לא ננעלו אבער טאמער דער רבונו של עולם ,ס’איז דאך פול מיט
אונז ווייסן מיר דאך ,די גמרא זאגט אין מסכת בבא מעשיות איז דא ווי דער אויבערשטער האט געהאלפן.
מציעא (נט ).זאגט די גמרא אז רבי אלעזר זאגט מיום טרערן פון א באבע וואס האט געוויינט ביי די לעכט ,און
שנחרב בית המקדש ננעלו שערי תפילה .סתם שערי די אייניקלעך שניידן די פירות דערפון.
ס’איז א מורא’דיגע לימוד ,אז מ’טאר קיינמאל נישט תפילה איז געווארן פארמאכט.
“שנאמר” – שטייט א פסוק אין איכה – “גם כי אזעק אייביג אויפגעבן.
זאת נטיעתי בעניי ואשוע סתם תפלתי ”.דער אויבערשטער האט
בכלל אין חינוך איז דאס די שוועריגקייט ,דער חובת דאס פארמאכט.
אבער אפילו שערי תפילה איז געווארן פארמאכט ,התלמידים זאגט ,ווען איך זאל וויסן קלאר ,יא ,איך וויל
זאגט די גמרא“ ,שערי דמעות לא ננעלו ”.די שערי דמעות ליידיג מאכן די קאפ ,איך האב א פשוט’ע זאך ,איך גיס
איז נישט געווארן פארמאכט .ווייל ס’שטייט אין תהלים עס אריין אין איין גלעזל אין אנדערע גלעזל ,איך האב א
א פסוק“ ,שמעה תפלתי השם ,ושעותי האזינה אל ליידיגע גלעזל .איך זע תיכף די תוצאות.
דמעתי אל תחרש ”.דער אויבערשטער איז נישט שטיל ,ווען א מענטש וועט גיין איינפלאנצן א בוים וואס
דארף וואקסן אין פינף יאר ,ער קען ווערן זייער ווען ס’קומט א מענטש דאווענט געהעריג בתפילה.
אין ספר חסידים (סי’ ק”ל) שטייט אז ס’איז דא א מענטש צובראכן .ער האט גענומען א שיינעם קערל ,א שיינעם
וואס איז נישט זוכה אז זיין תפילה זאל מען מקבל זיין ,פרי ,ער איז געגאנגען אינדרויסן אין ערד ,ער האט עס
אבער טאמער וויינט ער ביים דאווענען ,נעמט דער אויפגעאקערט ,ער האט עס אריינגעלייגט.
אויב ער איז נישט קיין בר דעת ,ער האלט אז ס’דארף אויבערשטער אן זיין תפילה.
דער מקור פון דעם איז דא א מדרש תנחומא (סי’ א’) תיכף וואקסן .מארגן גייט ער ארויס און ער קוקט ,איין
רגע ,איין רגע ,ס’איז גארנישט דא. די וואך.
אפילו א מענטש איז נישט ווערד מ’זאל אים ענטפערן נאך מער ,פאר כעס גייט ער און הייבט אן גראבן,
ביי זיין תפילה ,אויב ער איז מרבה בתפילה ובתחנונים ,און ער קומט אן און ער זעט א צובראכן קערל ,א
איז דער אויבערשטער מקדים חסד פאר אמת ,ווייל צוטראסקעט קערל.
ס’שטייט אין תהלים“ ,כל אורחת השם חסד ואמת ”,און ער הייבט אן ....די פארריקטע קערל ,איך האב
אריינגעלייגט אזא געהעריגע נארמאלע פרי. דער אויבערשטער העלפט אים צו.
ער רעגט זיך ,ער שטויסט ,ער זעצט ,ער צוקנאקט עס, ומביא גואל לבני בניהם
הכלל ,דער חזון איש האט אמאל געזאגט אויף איינעם .ער שיסט עס ארויס.
אומרים לו המתן איך האב עס געהערט אמאל פון רבי’ן אויף א משפחה,
וואס דער טאטע איז געווען גאר אן ערליכער איד ,א מענטש א בר דעת פארשטייט ,איין רגע ,איין רגע,
א קריג ארויסקומער ,און ער האט געהאט קינדער ,איין רגע.
אזעלכע מיני פעטס האט ער געהאט קינדער ,און די איך האב גענומען א קערל ,איך האב עס אריינגעלייגט
אייניקלעך זענען עפעס ממש גאר חשוב’ע אידן ,דיינים ,אונטער די ערד.
פון דא און ווייטער דארף איך איין זאך טון ,איך דארף עפעס אויסטערליש.
האט מען געזאגט ,ר’ פייביל ווייס זכרונו לברכה האט עס שיין באוואסערן ,איך דארף שיין זיכער מאכן אז
מיר געזאגט אויף דעם איד ,און אויף’ן חזון איש האב ס’קומט צו לעכטיגקייט ,די זון שטראלן זאל צוקומען,
מתפלל זיין ,און לאז עס זיצן איין יאר ,צוויי יאר ,דריי איך געהערט די זעלבע זאך.
דער רבי האט געזאגט אמאל ,תפילות פון עלטערן ,יאר ,באדער נישט.
נישט אייביג ווירקט עס אויף די קינדער ,אבער אויף די צום סוף זעט ער ,ס’הייבט אן פלאנצן ,ס’הייבט
אן אויסוואקסן שיינע בלעטלעך ,א שיינע בוים ,א אייניקלעך ווירקט עס .האט דער רבי געזאגט.
דער רבי האט דאס געזאגט פאר די אייניקלעך האבן זיך שיינע פרי.
הוא ישן בין הסדרים אויסגעשפילט פאר אזעלכע חשוב’ע אידן.
דער איד איז געווען זייער ,ער האט געפלעגט וויינען יעצט ,חינוך איז די זעלבע זאך .ס’איז דא טאטעס
ביים רבי’ן זייער אסאך ,ווי ער איז ארויסגעקומען פון זענען געגאנגען צו עפעס א שיעור ,זיי האבן געהערט
א שיעור חינוך. קריג אויפגעשטעלט אזא שטוב מיט טשאבער-גאוס.
אדער ער האט אריינגעלייגט דעם קינד אין א פירותיהן עד סוף כל הדורות
האט דער רבי געזאגט ,ער איז געווען זייער זייער גוטע ישיבה ,ער עקספעקט אז זיין זון דארף מארגן
צובראכן געווען .האט דער רבי געזאגט ,און כך הוה ,אהיימקומען א דיין ,א תלמיד חכם.
קען זיין ס’איז געווען ברכתו של צדיק ,אבער מ’זעט עס ער גייט צו ,די ערשטע וואך ער קומט אהיים ,ער זעט
נישט קיין תלמיד חכם ,ער הייבט אן פראסקענען ,ער אסאך מאל.
דער חזון איש האט געזאגט אז מ’זעט עס אסאך מאל הייבט אן צו מזיק’ן ,ער הייבט אן גראבן ,ער הייבט אן
פון א קינד ,פון עפעס א צערודערטע שטוב קומט ארויס טאנצן ,אזוי זעסטו אויס!!.....
נאך מער .דער בחור קומט אהיים ,דער גוטער בחור עפעס א מורא’דיגע שיינע פרי.
האט דער הייליגער חזון איש געזאגט ,דאס קען זיין די וואס ער האפט קומט אהיים די ערשטע צוויי וואכן
פון ישיבה ,ס’קומט אהיים פרייטיג ,ס’קומט אהיים פון תפילתן של ישראל“ ,שומע תפילתן של ישראל” ,דער
אויבערשטער איז מתאווה לתפילתן. דארטמעטארי ,נאך פיר וואכן.
חמור לרכוב עליו און ער שלאפט דעם גאנצן נאכמיטאג ,ער שלאפט
הכלל ,מ’דארף וויסן נאך מער אפילו ,ווען מ’בעט א דעם גאנצן שבת.
תפילה מוז מען ארויסזאגן א תפילה געהעריג. מי בקש זאת מידכם רמוס חצרי
דער טאטע ,אויב ער איז נישט קיין בר דעת ,ער מ’האט שוין אמאל גערעדט ,ס’איז דא א מדרש אין
הייבט אן שרייען ,הזאת נעמי? פארדעם האט מען דיר מדרש אסתר אין מדרש אין מגילת אסתר.
געשיקט אין ישיבה ,דו גייסט נישט אויס וואקסן קיין זאגט דער מדרש ,ס’איז געווען אמאל א מענטש ,ער איז
לייט קיינמאל! ער צומזיק’ט אים ,ער צוטרעט אים ,ער געגאנגען אין מדבר ,ער איז געווען ארויסגעמוטשעט,
האט ער געבעטן אזוי“ ,באשעפער ,זאלסט מיר מזמין צושיסט אים.
איך מוז אייך זאגן ,איך ארבעט אין ישיבה ,די בחורים זיין אן אייזל”.
וואס קומען צוריק פון אינדערהיים ,צומזיק’ט ,צופליק’ט ,א שר איז דורכגעפארן ,דער שר איז געגאנגען ,ער האט
נאך יעדע מאל זיי גייען אהיים ,נאך יעדע מאל .וואס וויל געזאגט אז פונקט האט זיין אייזל געבוירן א פרישן אייזל.
“זיי מוחל ,דו ,נעם ארויף מיין אייזל ,אנשטאט מיין דער טאטע מאמע?
אז דער פרי זאל גראד ווערן א פרי ,און איין רגע האסטו אייזל זאל ווערן אויסגעמוטשעט ,נעם דו ארויף אויף
עס געמאכט? חינוך נעמט ,חינוך נעמט יארן יארן יארן .דיין אקסל ,און גיי אזוי ארויס דערמיט”.
אן אמונה ,ס’איז נישט דא אזא זאך .קיינער אין חינוך ער האט אנגעהויבן וויינען“ ,רבונו של עולם ,איך האב
זעט נישט גראד קיין תוצאות ,ס’איז נישט דא אזא זאך .מתפלל געווען פאר אן אייזל ,איך האב געוואלט רייטן
ס’נעמט זייער אסאך צייט ,מ’דארף גלייבן מיט געדולד ,אויף אן אייזל .איך האב דען מתפלל געווען אז איך דארף
טראגן אן אייזל אויף מיין אקסל”!?. מיט אהבה.
מתפלל זיין צום אויבערשטן ,האפן און בעטן ,טון די זאגט דער מדרש ,זעען מיר אז מ’דארף ארויסזאגן
געהעריג ,די תפילות מוז מען געהעריג ארויסזאגן. ריכטיגע זאך.
אמאל נעמט עס א האלבע יאר ,אמאל נעמט עס א ער האט געדארפט מתפלל זיין צום אויבערשטן,
יאר ,מ’הייבט אן צו זען ווי די באן רוקט זיך ,מ’זעט א “באשעפער ,שיק מיר אן אייזל איך זאל קענען דערויף
רייטן ”.די ווערטער זאג געהעריג ארויס. קליינע שיין.
שתוק בני כך אתה תראה את אשר אעשה
אבער באמת ,ס’איז דא נאך א נקודה וואס איך וויל און דאס אז א קינד קומט אהיים נאך פיר וואכן,
ארויסברענגען. ער שלאפט אינדערהיים ,ס’קען זיין דער בחור
איך האב שוין אמאל פארציילט די מעשה מיט דעם האט זייער פלייסיג געלערנט אין ישיבה ,ער איז
שתקן .איר קענט די מעשה מיט דעם שתקן? נתן עכט אויסגעמוטשעט.
דער שתקן. און דא אינדערהיים פילט ער ,אה ,ער נעמט זיין
ער איז געווען א איד נאכן צווייטן וועלט מלחמה ,ער וואקאציע ,ער גייט אן.
איז געווען אין ארץ ישראל ,אן עלנדער מענטש ,ער זאל מען אים אפלערנען אזוי ,לאמיר פארשטיין ,קאל
האט געהייסן נתן דער שתקן .פארוואס איז ער געווען דעם מגיד שיעור ,האסט א קשיא ,צעברעך נישט דיין
א שתקן? ער האט נישט ארויסגערעדט קיין מילה קינד ,צעמזיק אים נישט ,לאז אים גיין.
אחת ,א גאנץ יאר האט מען נישט געהערט פון אים קיין הכלל ,חינוך איז א זאך וואס איז זייער ענליך צו א בוים,
מילה אחת. כי האדם עץ השדה ,אזוי וואקסן מיר אונז אלע.
ער פלעגט אריינקומען אין בית המדרש ,געדאוונט, איז ממילא ,א תפלה וואס מ’בעט ,ווען עלטערן בעטן
געלערנט ,געטרונקען קאווע ,געפוצט די ברעקלעך, א תפלה ,אפילו מ’זעט נישט תיכף די תוצאות ,און אז
ווייטער ,ארויסגעגאנגען ,קיינער האט נישט געקענט ס’העלפט נישט ביים אייגענעם קינד.
קאנעקטן מיט אים ,ס’איז נישט געווען קיין שום וועג. אמאל איז דא עלטערן וואס האבן אזויפיל משקיע
ער פלעגט האבן איין אינטערעסאנטע מנהג האט ער געווען אין א קינד ,אזויפיל כוחות ,אזויפיל תפלות,
געהאט ,אז יעדעס מאל ראש השנה ווען ס’איז געקומען אזויפיל מתפלל געווען ,געגאנגען צו ערליכע אידן,
צום דאווענען ,ביי תפילה איז געקומען דארטן ביי דעם און ס’גייט נישט ,דער קינד גייט נישט ,דער קינד
פיוט ,מ’האט געהאט דארטן “אנא סלח נא פשע ועון די ברענגט נישט קיין נחת ,דער קינד איז אזא מין זאך,
אלע ,וכחך יגדל נא קדוש” ,פלעגט ער זיך נעמען שרייען, מ’ווערט צובראכן.
ער האט געהאט אזא מנהג“ ,קדוש אנא פשע ועון”. זאל מען וויסן ,דו קענסט נישט וויסן אז פון דעם
און ער פלעגט זיך אזוי ,אוי אוי ,צוריקזעצן אויפן קינד’ס קינדער קענסטו נאך זוכה זיין צו דיין שענסטן
בענקל .יעדעס יאר. דור קען נאך זיין פון דעם קינד’ס קינדער.
ער שטייט אז ס’איז געגאנגען נאכאמאל“ ,קדוש אנא געב נישט אויף קיין איינציגסטע תפילה לאז נישט
פשע ועון” .מ’האט נישט געקענט פארשטיין ...וואס אפ ,קיין איין תפילה .דער אויבערשטער הערט אויס
שרייסטו “קדוש”? ס’איז נישט דא אזא זאך“ ,קדוש אנא יעדעס יאר ווען ס’קומט ראש השנה האב איך אין זינען
געהאט ,ווען איך האב געשריגן ‘קדוש’ ,האב איך אין פשע ועון” ,לייג נישט אריין נאך זאכן.
זינען געהאט דער קדוש‘ .אנא פשע ועון’ ,זיי מיר מוחל. כי יתן מום -כן נתן לו
ויהי היום ,ער איז געגאנגען אויפ’ן גאס אין בני די אותיות ‘קדוש אנא פשע ועון’ איז קאפאו -ק’ א’ פ’ ו’.
ברק ,און לא עלינו ,א קאר איז דורכגעפארן און האט דאס האב איך אייביג אין זינען געהאט ווען איך
האב געשריגן ,איך האב געשריגן ‘קאפאו ,קדוש אים אראפגעהאקט.
ער האט אנגעהויבן פילן יסורים ,און איינער פון זיין אנא פשע ועון’ ”.אזוי האט ר’ נתן זיך צעוויינט און
בית המדרש וואו ער האט געדאוונט איז דורכגעוואקט .געגאנגען ווייטער.
ער האט געטראפן ר’ נתן דער שתקן ליגט דארטן אויף
על כל פנים ,מ’איז געגאנגען צום רב ,מ’האט געזען דער ערד צעמזיק’ט נעבעך.
ער איז מיטגעגאנגען מיט אים אין שפיטאל ,און ער וואס מ’קען טון.
ולמה לא הגדת לי האט זיך מטפל געווען מיט אים א גאנצע צייט.
דער אויבערשטער האט געהאלפן ,נאך אפאר וואכן,
נאך צוויי-דריי וואכן ,אזוי איז דער שתקן געווען וואס די לימוד פון דעם איז דאך ווייטער די מציאות,
אין שפיטאל א גאנצע צייט ,האט מען אים שוין זייער אסאך מאל מאכט א מענטש א חשבון ,ער רעדט
נישט געהעריג ,ער שמועסט זיך נישט אויס געהעריג. געקענט באפרייען.
פרעגט דער שתקן ,רופט ער זיך אן“ ,וואס קען איך דיר מ’האט יעצט געשמועסט ביי תפילה ,מ’דארף זיך
געהעריג אויסשמועסן. באצאלן?”
זאגט ער“ ,איר דארפט מיר גארנישט באצאלן ,ר’ נתן.
ווען דער איד ,דער ר’ נתן ,האט ווען חתונה ,ער בויט א
איין זאך בעט איך אייך ,באצאלטס מיר .זאגטס מיר,
בית נאמן ,ער גייט צו אן ערליכער איד גראד נאכן קריג,
וואס איז דער פשט פון שרייען ראש השנה ‘קדוש אנא
ער רעדט זיך אויס זיין שווער הארץ.
פשע ועון’?”
וואלט אים יענער געזאגט“ ,נתן טייערער ,האב חתונה, גרמא בעלמא
האט ער געענטפערט“ ,איך וועל דיר זאגן ,איך וועל דיר בוי א בית נאמן בישראל .ס’וועט געבוירן דעם ערשטן
ענטפערן ”.ער נעמט זיך אזוי וויינען ,ער קוקט אראפ ,קינד ,וועסטו א נאמען געבן נאך דעם קדוש וואס איז
זאגט ער“ ,לא עלינו ,ביים צווייטן וועלט מלחמה האט נסתלק געווארן ,דער וועט זיין א זכר לנשמת אים ,דו
וועסט ווייטער קענען אנגיין”. מען אים צוגעטיילט אז ער איז געווארן א קאפאו.
א קאפאו ווייסטו ,יעדער ווייסט ,ס’איז געווען א לכבוד דעם וואס ער האט נישט געהעריג גערעדט,
אידישע פאליציי .זאגט ער“ ,איך האב זייער אכטונג האט ער נעבעך געלעבט אין א פעין ,ער האט געלעבט
אין א ווייטאג ,אין א מיצר ,און נעבעך ער איז אנגעקומען געגעבן קיינמאל נישט צו שלאגן קיין איד ,קיינמאל.
זייער זיך אפגעגעבן מיט כבוד פאר א איד ,פאר מיינע נעבעך אן עלנדע ,עלנדע ,אויסגעשמיסענע לעבן.
ברידער.
דבר כי שומע עבדך איינמאל ”,זאגט ער“ ,ס’איז געווען ,מ’איז געשלאפן
וויפיל מאל זענען דא מענטשן ,מ’גייט מיט מצרים, עפעס שפעט.
איך בין אריינגעגאנגען ,איך האב געזאגט‘ ,וואס מ’גייט מיט ווייטאגן וואס מ’האט ,מ’רעדט נישט ,מ’איז
שלאפט מען דא? פארוואס שלאפסטו?’ איינער מחליט“ ,ס’איז בעסער איך גיי נישט רעדן ,ס’איז בעסער
איזגעשלאפן ,ער האט מורא געהאט אז די נאציס איך גיי אהער ,איך גיי אהין ”,און מ’ענדיגט א לעבן ,א
מיזערעבל לעבן ,א מיזערעבל צעשטערטן שלום בית ,א וועלן אריינגעקומען.
ער האט נישט באמערקט אז אונטער אים איז א נאצי צעשטערטע חינוך ,אלעס האט מען ווייל מ’רעדט נישט
געהעריג ,מ’שמועסט זיך נישט געהעריג אויס. געווען אריינגעקומען אין באראק.
אזוי ווי ער האט געשריגן‘ ,פארוואס שלאפסטו?’ איז
דער נאצי אהינגעקומען ,ער האט געהייסן דעם מענטש די זעלבע זאך תפילה ,תפילה מוז אויך זיין אויף א
ארויסגיין .ווען ער איז ארויסגעגאנגען האט דער נאצי וועג ,רעד דיך אויס ,רעד צום אויבערשטן ,זאג ארויס
אלע דיינע ווייטאגן ,אלע דיינע געברויכן ,דער רבונו של געשאסן דעם איד”.
עולם וועט דיר עס געבן געהעריג.דאס איז די ענין וואס
זאגט ער“ ,איך האב דאך גורם געווען מיתה ,מ’זאל
מ’דארף זיך לערנען פון די וואכעדיגע סדרה.
הרג’ענען דעם איד ”,דער ר’ נתן .זאגט ער“ ,ווי קען איך
זאלן מיר אלע געהאלפן ווערן מיט די גאולה שלימה האבן א כפרה אויף מיין מיתה?”
האט ער אפגעמאכט נאכן קריג“ ,איך האב נישט במהרה בימינו ,מיט אלע חסדים און השפעות ,און א
חתונה ,איך בוי נישט קיין שטוב ,איך גיי נישט רעדן .פרייליכן שבת.
צו הערן די שיעורים אויפן טעלעפאן \ צו לאזן א מעסעדזש \ צו ספאנסערן א גליון רופט 845-777-9987
