gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

דעם רבי'נס ליכט - אידיש · Dem Rabines Lecht - Yiddish — וירא (2026-10-26)

מוציא לאור: דעם רבי'נס ליכט - אידיש · Dem Rabines Lecht - Yiddish

שבוע: וירא (2026-10-26)

דעם רבי'נס ליכט - אידיש · Dem Rabines Lecht - Yiddish — וירא (2026-10-26)

פתח את ה-PDF הורדה

‫דעם רבינ'ס‬ ‫תשפ"ז‬ ‫בראשיתתשפ"ז‬ ‫וירא‬ ‫בס"ד‬ ‫בס"ד‬ ‫יע ַזיין‬ ‫מֹוד ַ‬ ‫אלט ִאיר ִ‬ ‫יטאן (שיהר"ן ר"ט)‬ ‫יערע ִקינְ ֶדער ָז ְ‬‫ַאיֶ ֶ‬ ‫ָוואס ָּדא ָהאט ִזיְך ִּג ָ‬ ‫ליכט‬ ‫ֶעלְֹחוטֹת‬ ‫‪3‬‬‫‪303‬‬ ‫גליון ‪00‬‬ ‫גליון‬ ‫ריינער קוואל‬ ‫אלְא ּ ְפטצֵן ִמיילְ ןיטָד ַאלֶאסעגכּ ו‬ ‫ַה ָ‬ ‫דער‬ ‫עקעס ֶצענְ ְד ִליגֶ ע‬ ‫ארן ַלאנְ גֶ ע ׁ ְש ְט ֶר ֶ‬ ‫ְמ ִסירוּת נֶ ֶפ ׁש צ ּו ָפ ְ‬ ‫ייטת‬ ‫צ ַ ּב ַע‬ ‫ייט‪,‬פו ִּןדי ַא ְ ַר‬ ‫יביןענֶ ַאע יְ ִ ַרציד‬ ‫הוֹ ִ ֶ ּ‬ ‫א‬ ‫ערחר‬ ‫אל ַא ַא ֶדסוֹ ְ ֵ‬ ‫א ָמאר‬ ‫ועןין ַ גָ‬ ‫עוֶן ִא‬ ‫ייע‬ ‫יז גֶ ֶ‬ ‫ש ֵט‬ ‫ִמ ֶעירס ׁ ְ ִא‬ ‫עדן‬ ‫'איז ַא וֶ ועג ַפאר יֶ ְ‬ ‫תוֹ ָרה ִאיז פוּן ָל ׁשוֹ ן הוֹ ָר ָאה – ְס ִ‬ ‫עבן‬ ‫יסגֶ עגֶ ְ ּ‬ ‫ּ ׁ ָשעוֹ ת אוּן ֶטעג‪ ,‬כּ וֹ חוֹ ת ַה ֶ ּנ ֶפ ׁש אוּן ּגוּף אוּן אוֹ ְ‬ ‫חןר‪.‬‬ ‫ואר‬ ‫ען גֶערעוָ סוֹ ְ ֵ‬ ‫עלוּנְענֶגֶ ענֶ‬ ‫אר י ַא ִמגֶיר זֶ‬ ‫ויאזוֹ‬ ‫וען גָ ַ‬ ‫יילט וִ‬ ‫אר ֵצגֶ עוְֶ‬ ‫ואס ַפ ִא ְיז‬ ‫ים‪ּ ,‬תוָוֹ ָרה‬ ‫ואסינִ ִדי‬ ‫וָ ַה ּ ִמ‬ ‫ויאזוֹ י צ ּו ִדינֶ ען ֶדעם‬ ‫עדן ַמ ָ ּצב אוּן ֶע ְל ֶטער וִ ַ‬ ‫ִאיד ִאין יֶ ְ‬ ‫אפעל‪.‬‬ ‫אר'ן ֶר ִ ּבי'נְ ס ַ ּב ֶ‬ ‫על ֶטער ַפ ְ‬ ‫גֶ ְ‬ ‫עלּןט‬ ‫אסען גֶ פ ְו‬ ‫אמ‬ ‫ש ַט ָד ֶ‬‫יילְן‬ ‫ואס ְׁ‬ ‫שוֹ וָין ֵצ‬‫אל ׁק‪,‬‬ ‫עגְ ט ְ‬ ‫ער ֶל ָפ‬ ‫ענֶ ְפ‬ ‫יבער‬ ‫א ִזל ֶ ּ ֶ‬‫עק‬ ‫וייט ְ ַ‬ ‫יסגֶ‬ ‫אוֹ ְ‬‫ער י וַ‬ ‫ֶד ַאזוֹ‬ ‫ער ׁ ְש ְטן‪.‬‬ ‫יב ְ‬ ‫אוֹ ֶ ּ‬ ‫גְ ַל ְ‬ ‫אבן זִ ְ‬ ‫עהאט ִדי ֲעשֶׂ ֶרת יְ ֵמי‬ ‫אבן ִמיר גֶ ַ‬ ‫ייך ֶדערוֹ יף ָה ְ ּ‬ ‫ערןס‬ ‫אנְ ְְצ‬‫יליךע ִאקוֹינְ גַ ֶ‬ ‫יפ‬ ‫יל ְ‬ ‫ע ּ ִפ ֶ‬ ‫ואס ִפ ָה ֶ‬‫עסוּן וָ ִדי‬ ‫ייד פ‬ ‫עט‬ ‫יס ַא ְער ֶ ּזֵב ֶ‬ ‫רוֹי ֶ‬ ‫יטן גְ ִד‬ ‫עלמֶכ ְע‬ ‫ַאזֶ ִאינְ ְ ִ‬ ‫(תוֹ ָרה מ"ח חלק‬ ‫ערנְ ט אוּנְ ז אוֹ יס ּ‬ ‫ייליגֶ ער ֶר ִ ּבי ֶל ְ‬ ‫ֶדער ֵה ִ‬ ‫עבן נָ אר ַפאר ֵאיין זַ ְ‬ ‫וישן‪ֶ ,‬דער‬ ‫ְּת ׁשו ָּבה‪ ,‬יוֹ ם ַה ָּקדוֹ ׁש‪ִ ,‬די ִפיר ֶטעג ִאינְ ְצוִ ׁ ְ‬ ‫ל‪ ,‬צ ּוצ ּו‬ ‫אך‪,‬‬ ‫יש‬ ‫עשל ַט ְ ּאנֶ ען ַארוּם זַ יין ִט ׁ ְ‬ ‫ייער ׁ ְ ֶ‬ ‫ען ֶגֶ‬ ‫ענֶ זֵ‬‫עבן‬ ‫עגֶ זֶ ְ ּ‬‫ועק ֶגֶכע‬ ‫ַאוֶוֶ ְ ְ‬ ‫ועל‬ ‫ער ׁ ְש ְטן‪,‬‬ ‫יב ְ‬ ‫ב') ַאז וֶ וען ַא ֶמענְ ְט ׁש וִ ויל ִדינֶ ען ֶדעם אוֹ ֶ ּ‬ ‫ייליגֶ ער יוֹ ם טוֹ ב ֻסכּ וֹ ת‪ ,‬שִׂ ְמ ַחת ֵ ּבית ַה ּׁשוֹ ֵא ָבה‪ַ ,‬א ְר ַ ּבע‬ ‫ֵה ִ‬ ‫ערר‬ ‫אט ֶע‬‫ה ֶד‬ ‫יף‬ ‫א‪.‬א‪.‬וו‪.‬ען ַאזוֹאוֹי ָ‬ ‫אמ‬ ‫'ס נָ ֶ‬ ‫סנְים‬ ‫ד ְִּט‬ ‫ה ְַש‬ ‫ער ׁ‬ ‫יבים ְ ֲ‬ ‫אוֹ ִב ֶ ּ‬ ‫עםלו ָּל‬ ‫רוֹ גִ ֶדים‪,‬‬ ‫סןם ֶאזַ ְתיין‬ ‫קוֹ ְר ְֵ‬ ‫יפ‬ ‫ְמ ַפ‬ ‫ער גֵ יין‬ ‫ערנָ ְ‬ ‫יב‬ ‫ּ‬ ‫ֶ‬ ‫ר‬ ‫ִ‬ ‫א‬ ‫ַ‬ ‫ים‬ ‫א‬‫ִ‬ ‫יף‬ ‫אוֹ‬ ‫ף‬ ‫אר‬‫ְ‬ ‫ד‬ ‫ַ‬ ‫ס‬ ‫ע‬ ‫ֶ‬ ‫ז‬‫א‬ ‫ַ‬ ‫ן‬‫ויס‬ ‫ְ‬ ‫וִ‬ ‫ר‬ ‫ע‬ ‫ֶ‬ ‫ף‬ ‫אר‬ ‫ַד ְ‬ ‫אך ֶדער‬ ‫אר ַצייט‪ֶ ,‬ד ְ‬ ‫ִמינִ ים‪ ,‬הוֹ ׁ ַש ְענוֹ ת‪ֶ ,‬דעם ֶר ִ ּבי'נְ ס יָ ְ‬ ‫ארן ִאין זַ יין‬ ‫אל ְ‬‫אפ ֶירענֶ ע ָד ַ‬ ‫אך ּ ַפ ּ ִ‬ ‫ט‪ .‬אוּן נָ ְ‬ ‫אך‬‫ועל ְ‬ ‫אקוֶט נָ ְ‬ ‫ער‬ ‫עפ ְ‬ ‫גַ גֶאנְ ֶ ּ ַצ‬ ‫ארן ֶמענְ ְט ׁש ַאז ֶמען‬ ‫יך ַפ ְ‬ ‫אכט זִ ְ‬ ‫אך נִ ְסיוֹ נוֹ ת‪ֶ ,‬עס ַד ְ‬ ‫ַא ַס ְ‬ ‫יוֹ ם טוֹ ב ׁ ְש ִמינִ י ֲע ֶצ ֶרת – שִׂ ְמ ַחת ּתוֹ ָרה וֶ וען ַא ֶלע ִא ְידן‬ ‫הר‬ ‫אטש ֶע‬ ‫ערה ְּ ָקהדוֹ ׁ ָ‬ ‫יב ַ‬ ‫א ִר ֶ ּ‬ ‫תוֹ ָיזר ַה‬ ‫ערזְ ל! וֶ וען ֶדער יוֹ ם טוֹ ִבדיֻסכּ וֹ ת ִּא‬ ‫ֶ ּב ְ‬ ‫ערן‬ ‫וייט ֶ‬ ‫ערוַ ֶ‬ ‫וִ ויל ִאים ֶד ְ‬ ‫אבן ַ ּבאקו ֶּמען‬ ‫עפ ֵרייט ִמיט ִדי ּתוֹ ָרה‪ַ ,‬א ֶלע ָה ְ ּ‬ ‫יך גֶ ְ‬ ‫אבן זִ ְ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫ואסר‬ ‫ואס ֶע‬ ‫ארוָ‬ ‫טפ וָ ְ‬‫על ַ‬ ‫עךאגֶוּנְ ז ְ‬‫ייל ֶלט ְ‬‫עק‬‫פצ ְ ְ‬ ‫ערּ ֶ ֵ‬ ‫יילן ֶ ִדדי ְ‬ ‫עצט ֵצ ְ‬ ‫ועקגֶ עזֶ ְ‬ ‫זִ ְ‬ ‫יך ַאוֶ ְ‬ ‫ימל‪ֶ ,‬מען וִ ויל ִאים‬ ‫פוּן ִה ְ‬ ‫ַאן ֲע ִל ָּיה ְל ּתוֹ ָרה‪.‬‬ ‫ער ׁ ְש ֶטער ָהאט‬ ‫יב ְ‬ ‫ֶדער אוֹ ֶ ּ‬ ‫אר ִדינְ ט‪.‬‬ ‫ָהאט ַפ ְ‬ ‫ישט ַא ַריינְ ָלאזְ ן צ ּו ִדינֶ ען‬ ‫נִ ׁ ְ‬ ‫עק ֶל ְ‬ ‫עך‬ ‫עןי ִ ַדאי ֶל ַצעייט צ ּו ֶע ֶפענֶ ען ִדי ּ ֶפ ְ‬ ‫עהאט ַא ְב ָר ָהם‬ ‫ַאזוֹ י ִליבּ גֶ ַ‬ ‫ּמ ִד‬ ‫עקטו ֶן‪,‬‬‫ער ׁ ְש ְ‬‫יביז ְגֶ‬‫עצטאוֹ ִא ֶ ּ‬ ‫ד ְ‬ ‫עם‬ ‫ֶ יֶ‬ ‫ייען‬ ‫עצט וֶ וען ִמיר ׁ ְש ֵט ֶ‬ ‫ָדאס ִאיז ַא ׁ ֵשיינֶ ע ָמ ׁ ָשל‪ .‬יֶ ְ‬ ‫אבן זִ ְ‬ ‫ָא ִבינוּ‪ִ .‬אין ִדי ּ ַפ ְר ׁ ֶשה ׁ ְש ֵטייט‪:‬‬ ‫יבן ִאין‬ ‫עק ִל ְ ּ‬ ‫אמגֶ ְ‬ ‫יך ַצ ְ‬ ‫ירן ָה ְ ּ‬ ‫יק ִמ ְ‬ ‫ייט‬ ‫ואס ַ‬ ‫ִ ּב ְפלובּּןו ִ ִּלדייםאוֹא ְוצּןרוֹ ׁ ְשתוֶ וָ ִ‬ ‫וער‬ ‫יסגֵ יין‪ּ ְ ,‬ב ֵצאתוֹ ִמן ַהקוֹ ֶד ׁש פוּן ֶדער‬ ‫ׁשוֹ ין ַ ּביים ַארוֹ ְ‬ ‫"וְ ַא ְב ָר ָהם ָהי ּו יִ ְהיֶ ה ְלגוֹ י‪..‬‬ ‫עדע‬ ‫ער ׁ ְש ְטן ַפאר יֶ ֶ‬ ‫יב ְ‬‫לעם אוֹ ֶ ּ‬ ‫אקינְן גְ ֶד‬ ‫ואס ַדַאאנְ ִ ְ‬ ‫ש‪ ,‬וָ אוּן‬ ‫עם ְסיוֹח ֶנוֹֹד ׁת‬ ‫אודּן נִ‬ ‫ֶ‬ ‫יבט‬ ‫ייליגֶ ער ח ֶֹד ׁש ִּת ׁ ְש ֵרי‪ֶ ,‬דער יֶ ַרח ָה ֵא ָתנִ ים‪ .‬גֶ עלוֹ ְ ּ‬ ‫ֵה ִ‬ ‫ִּכי יְ ַד ְע ִּתיו ְל ַמ ַען ֲא ׁ ֶשר יְ ַצ ֶּוה‬ ‫יכע ִמינוּט‬‫עדן ָטאג ֶע ְט ִל ֶ‬ ‫ין יֶ ְ‬ ‫עמ ִאען‬‫אסער‪ִ ,‬א נֶיז ֶ‬ ‫אט‪,‬ה ַצּב ּואז ָודּנְ ֶד‬ ‫ָה ַמ ָּתנָ‬ ‫עפער וָ ואס ֶמען ָהאט זוֹ ֶכה גֶ עוֶ וען ִאין‬ ‫אש ֶ‬ ‫ֶדער ַ ּב ׁ ֶ‬ ‫ֵח ֶאדוּןר‪,‬זִ וֶ ְ‬ ‫ֶאת ָ ּבנָ יו וְ ֶאת ֵ ּביתוֹ ַא ֲח ָריו‬ ‫ייליגְ ן‬ ‫אכבןח וְ הוֹ ָד ָאה ַפאר ֶדעם ֵה ִ‬ ‫מ ֶש ְַ‬ ‫עריט ַ ׁ‬ ‫עבֶןד ִמ‬ ‫וען ּ ְפגֶ ִקינְ ְ ּ‬ ‫יך ָא‬ ‫ֹאש ַה ׁ ָשנָ ה‪ֶ ,‬עס ִאיז גֶ עוֶ וען‬ ‫ייליגְ ן ח ֶֹד ׁש‪ַ ,‬א ר ׁ‬ ‫ֶדעם ֵה ִ‬ ‫וְ ׁ ָש ְמר ּו ֶ ּד ֶר ְך ה' ַל ֲעשׂ וֹ ת‬ ‫עכ ִטיגֶ ע ח ֶֹד ׁש‬ ‫אקו ֶּמען‪ַ ,‬אזַ א ֶל ְ‬ ‫אבאן ֶד ַ ּבער‬ ‫ה ְּ ָ‬ ‫יר ָ‬ ‫ים‪,‬‬ ‫ואסּן ִמ ִא‬ ‫ק" וָ פו‬ ‫"ח ֶֹזֶֹד ׁש‬ ‫ישט‬ ‫יך‬‫אץ‪ :‬נִ ִא ׁ ְ ְ‬ ‫ַ ּביים ֶר ִ ּבי'ן‪ ,‬וֶ וען ֵקיינֶ ער ָהאט‬ ‫יפן ּ ְפ ַל‬ ‫ִקבּ וּץ‬ ‫ַאזַ א‬ ‫ְצ ָד ָקה ו ִּמ ׁ ְש ּ ָפט" זָ אגְ ט ַר ׁ ִש"י ַה ָּקדוֹ ׁש אוֹ ְ‬ ‫עקזִענְ ְ‬ ‫יךט‬ ‫אט גֶ ַ ּביי ֶ‬ ‫עןא ָ ָרה ּ‬ ‫אפ‬ ‫אל ֶמ‬ ‫ט ַ‬ ‫לוֹתם וְאׁ ַושּן ְלוָ ַפה‪ְ ,‬‬ ‫ש ַע‬ ‫ער ְ ַּבה ׁ ַ ָ ּד‬ ‫יב‬ ‫חא ִלר ׁ ֶ ּ‬ ‫ישוּת‬ ‫עאריז ֲ ַ‬ ‫ואס ֶ ִ‬ ‫האט‬ ‫ָ וָ‬ ‫ע'חלוֹ ְמ'ט ַאז ָדאס יָ אר וֶ ועט זַ יין‬ ‫גֶ ָ‬ ‫שוֹזִ ָפ ְ‬ ‫ייער‬ ‫עלט זֵ ֶ‬ ‫אפ ְ‬ ‫ארק ִליבּ וַ וייל ֶער ַ ּב ֶ‬ ‫ייער ׁ ְש ַט ְ‬ ‫ָהאבּ ִאים זֵ ֶ‬ ‫יךר‪,‬‬ ‫ערּבן ְיר ׁט‬ ‫הר ְו ִ ּ‬ ‫אל ּ ְֶפ‬ ‫יל ָמאוּן‬ ‫יפוּל‬ ‫שוֹ ִיןא ַיןאזוֹ ׁ ִ‬ ‫ש‬ ‫אט ׁ‬ ‫יין‬ ‫ַא ֵליין‪ ,‬וַ וייל ֶער ָה גֵ‬ ‫אמלוּנְ ג ַ ּביים‬ ‫ארזַ ְ‬ ‫ַאזַ א ֵשיינֶ ער ַפ ְ‬ ‫"היט אוּן גֵ ייט אוֹ יף ִדי וֶ ועגְ ן פוּן ּתוֹ ָרה אוּן‬ ‫ִקינְ ֶדער‪ִ :‬‬ ‫ישט‪ ,‬וַ וייל ֶדער יֵ ֶצר ָה ָרע‬ ‫ייען אוּן ְס'גֵ ייט ִאים נִ ׁ ְ‬ ‫צ ּו ַ ּבאנֵ ֶ‬ ‫אכט‬ ‫עמ ְ‬ ‫אבן גֶ ַ‬ ‫ֶר ִ ּבי'ן‪ִ ,‬א ְידן ָה ְ ּ‬ ‫ישט גֶ עוֶ וען ַאזוֹ י‬ ‫ִמ ְצווֹ ת"‪ַ .‬פאר ַא ְב ָר ָהם ָא ִבינ ּו ִאיז נִ ׁ ְ‬ ‫אכ ַא ְלץ זַ יין ַח ֶבר‪.‬‬ ‫ִאיז נָ ְ‬ ‫גְ ִרינְ ג צ ּו גֵ יין ִאין ִדי וֶ ועגְ ן פוּן ּתוֹ ָרה אוּן ִמ ְצווֹ ת‪ֶ ,‬ער‬ ‫אל ְטן‬ ‫זָ אגְ ט ֶדער ֶר ִ ּבי ַאז ֶדער ֶמענְ ְט ׁש זָ אל זִ ְ‬ ‫יך ַה ְ‬ ‫וערע נִ ְסיוֹ נוֹ ת ִ ּביז ֶער ִאיז ָאנְ גֶ עקו ֶּמען‬ ‫יבער ׁ ְשוֶ ֶ‬ ‫ִאיז ַא ִר ֶ ּ‬ ‫ישט קו ְּקן אוֹ יף ִדי ֲח ִל ׁישוּת‬ ‫ִמיט ַא ֶלע כּ וֹ חוֹ ת‪ ,‬אוּן נִ ׁ ְ‬ ‫צ ּו זַ יין ַמ ְד ֵרגָ ה‪.‬‬ ‫אל ְט ַקייט וָ ואס ֶדער ַ ּב ַעל ָ ּד ָבר וִ ויל ִאים‬ ‫ַה ַ ּד ַעת אוּן ַק ְ‬ ‫ויסן ַאז ִדי ּתוֹ ָרה ִאיז‬ ‫ארף וִ ְ‬ ‫ייע ֶרע ִקינְ ֶדער ֶמען ַד ְ‬ ‫ַט ֶ‬ ‫ויסן‪ַ ,‬אז ֲא ִפיל ּו‬ ‫ארף ָא ֶ ּבער גוּט וִ ְ‬ ‫ואר ְפן‪ֶ .‬מען ַד ְ‬ ‫אפוַ ְ‬ ‫ַא ָר ּ ְ‬ ‫אוֹ יבּ ַא ִאיד ִגיט זִ ְ‬ ‫יכ ֶטעס‪,‬‬ ‫עש ְ‬ ‫אס ֶטע ַמ ֲעשִׂ יּוֹ ת ִמיט גֶ ׁ ִ‬ ‫ישט ְס ַּתם ּ ְפ ָר ְ‬ ‫נִ ׁ ְ‬ ‫עלע ִריר ִאין ֲעבוֹ ַדת‬ ‫יצ ֶק ֶ‬ ‫יך נָ אר ַא ּ ִפ ְ‬ ‫מוהר"ן‬ ‫ליקוטימוהר"ן‬ ‫שו"תעלעלליקוטי‬ ‫נצח‪,‬שו"ת‬ ‫פנינינצח‪,‬‬ ‫הק'פניני‬ ‫ספרוהק'‬ ‫לאורספרו‬ ‫להוציאלאור‬ ‫בקרובלהוציא‬ ‫שנזכהבקרוב‬ ‫לזכותשנזכה‬ ‫לייב‪,‬לזכות‬ ‫שמחהלייב‪,‬‬ ‫ירוחםשמחה‬ ‫ז"לבןבןר'ר'ירוחם‬ ‫יוסףז"ל‬ ‫משהיוסף‬ ‫נשמתר'ר'משה‬ ‫לעילוינשמת‬ ‫נתנדבלעילוי‬ ‫נתנדב‬ ‫ִאיד ִאיז ְמ ֻח ָּיב צ ּו זָ אגְ ן‪ ,‬וֶ וען וֶ ועט ַמיינֶ ע ַמ ֲעשִׂ ים‬ ‫ער ׁ ְש ְטן‪.‬‬ ‫יב ְ‬ ‫ייער ָח ׁשוּב ַ ּביים אוֹ ֶ ּ‬ ‫ה' ִאיז ָדאס זֵ ֶ‬ ‫ָאנְ קו ֶּמען צ ּו ִדי ַמ ֲעשִׂ ים פוּן ִדי ָאבוֹ ת‪.‬‬ ‫אלן‬ ‫על ְפן ַאז ַא ֶלע ִא ְידן זָ ְ‬ ‫ער ׁ ְש ֶטער זָ אל ֶה ְ‬ ‫יב ְ‬ ‫ֶדער אוֹ ֶ ּ‬ ‫ער ַמאנְ ט‬ ‫ִדי זְ כוּת פוּן ִדי ָאבוֹ ת ַה ְּקדוֹ ׁ ִשים וָ ואס ֶמען ֶד ְ‬ ‫גֵ יין ִאין ִדי וֶ ועגְ ן פוּן ַא ְב ָר ָהם ָא ִבינוּ‪ִ ,‬די וֶ ועג פוּן‬ ‫עדן ְּת ִפ ָּלה‪ ,‬זָ אל אוּנְ ז‬ ‫זֵ יי ְד ֵריי ָמאל ַא ָטאג ַ ּביי יֶ ְ‬ ‫עטן ֶדעם‬ ‫ֱאמוּנָ ה אוּן ְקדו ׁ ָּשה‪ִ ,‬די וֶ ועג פוּן ׁ ְש ֶטענְ ִדיג ֶ ּב ְ‬ ‫וערן ִמיט‬ ‫אל ְפן וֶ ְ‬ ‫עה ְ‬ ‫אלן גֶ ָ‬ ‫ייש ֵטיין ַאז ַא ֶלע ִא ְידן זָ ְ‬ ‫ֵ ּב ׁ ְ‬ ‫עדע ְק ֵליינֶ ע זַ ְ‬ ‫אך‪ .‬אוּן ִאין‬ ‫ער ׁ ְש ְטן ֲא ִפיל ּו אוֹ יף יֶ ֶ‬ ‫יב ְ‬ ‫אוֹ ֶ ּ‬ ‫ַא ֶלעם גו ְּטן‪ַ ,‬סיי ְ ּברו ָּחנִ ּיוּת אוּן ַסיי ְ ּבגַ ׁ ְש ִמ ּיוּת ָא ֵמן‬ ‫ואכן וֶ וען ֶמען ֵליינְ ט ִאין ּתוֹ ָרה ִדי וֶ ועג פוּן ִדי‬ ‫ִדי וָ ְ‬ ‫ַא גוּט ׁ ַש ָ ּבת‬ ‫ ‬ ‫וְ ָא ֵמן‪.‬‬ ‫ויאזוֹ י צ ּו‬ ‫ערנֶ ען וִ ַ‬ ‫יך ַא ַס ְ‬ ‫אך ֶל ְ‬ ‫ייליגֶ ע ָאבוֹ ת ֶקען ֶמען זִ ְ‬ ‫ֵה ִ‬ ‫"חיָ יב ָּכל‬ ‫ער ׁ ְש ְטן‪ַ ,‬אזוֹ י וִ וי ֲחזַ "ל זָ אגְ ן ַ‬ ‫יב ְ‬ ‫ִדינֶ ען ֶדעם אוֹ ֶ ּ‬ ‫ָא ָדם לוֹ ַמר ָמ ַתי יַ ִ ּגיע ּו ַמ ֲעשֵׂ י ְל ַמ ֲעשֵׂ י ֲאבוֹ ַתי" יֶ ֶ‬ ‫עדער‬ ‫יסע ֵעצֹות אּון ּתֹורֹות‪ָ ,‬א ֶּבער‬ ‫ייליגְ ן ֶר ִּבי'נְ ס זִ ֶ‬ ‫ֶדעם ֵה ִ‬ ‫מיין‬ ‫מעשה'לע‬ ‫עדט ִדי גַ אנְ ֶצע זַ אְך‬ ‫ער ְ‬ ‫יׁשט גֶ ֶ‬ ‫אכנִ ְ‬ ‫צּו ִמיר ָהאט ֶעס נָ ְ‬ ‫צּופ ִר ְידן פּון ַמיין‬ ‫ייער ְ‬ ‫עווען זֵ ֶ‬ ‫פּון ְּב ֶר ְס ֶלב‪ִ .‬איְך ִּבין גֶ ֶ‬ ‫ואלט‬ ‫עו ְ‬‫יׁשט גֶ ָ‬ ‫ֵח ֶדר אּון ַמיינֶ ע ֲח ֵב ִרים‪ִ ,‬איְך ָהאּב נִ ְ‬ ‫עלן‪.‬‬ ‫עפ ְ‬ ‫ערׁש פּון זֵ יי‪ ,‬נָ אר זֵ יי גֶ ֶ‬ ‫זַ יין ַאנְ ֶד ְ‬ ‫ֶה ְער ׁ ְשל וָ ואס ַמאכְ ְסטוּ?‬ ‫עקּומען ֶּפ ַסח אּון ִאיְך ָהאּב‬ ‫ֶ‬ ‫ֶווען ֶעס ִאיז גֶ‬ ‫ער ְׁש ֶטער ַפאר ַא ֶלע ֲח ָס ִדים‪.‬‬ ‫אֹויּב ְ‬ ‫ֶ‬ ‫עלֹויּבט ֶדער‬ ‫ְ‬ ‫גֶ‬ ‫רּודער‬ ‫יקֹומן פּון ַמיין ְּב ֶ‬ ‫אּפט ֶדעם ֲא ִפ ָ‬ ‫עכ ְ‬ ‫רֹויסגֶ ַ‬ ‫ַא ְ‬ ‫ארף? ָהאּב ִאיְך‬ ‫עפ ֶרעגְ ט ָוואס ִאיְך ַד ְ‬ ‫ָהאט ֶער ִמיר גֶ ְ‬ ‫אמען ִמיט ַדיין‬ ‫יסט ְמ ַפ ְר ֵסם ֶדעם ֶר ִּבי'נְ ס נָ ֶ‬ ‫דּו ִּב ְ‬ ‫רּודער‬ ‫ֹויקער!‪ָ ..‬א ֶּבער ַמיין ְּב ֶ‬ ‫עטן פּון ִאים ַא ּפ ֶ‬ ‫עּב ְ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫רֹויסן ִקּדּוׁש ה'‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫אכ ְסט ַא גְ‬ ‫ייכל‪ ,‬דּו ַמ ְ‬ ‫ְׁש ֵמ ְ‬ ‫עבו ְֹירן ַא ְלס ַא‬ ‫ישט גֶ ּ‬ ‫ֶה ְער ׁ ְשל ִדי ִּב ְיסט ָד ְ‬ ‫אך נִ ׁ ְ‬ ‫עּבן ַא‬ ‫ע'ע ְק ְׁשנְ 'ט‪ ,‬נֵ יין! ִאיְך ִוויל ִדיר גֶ ְ‬ ‫ָהאט זִ יְך גֶ ַ‬ ‫אּומאן‪ָ ...‬א ֶּבער ִאיְך‬ ‫ַ‬ ‫ארן ַקיין‬ ‫יקעט צּו ֶקענֶ ען ָפ ְ‬ ‫ִט ֶ‬ ‫אסט ּו ָדאס עֶ ְר ׁ ְש ֶטע ָמאל גֶ עעֶ פְ נְ ט‬ ‫ְּב ֶר ְס ֶל ֶב'ער‪ ,‬וֶ וען ָה ְ‬ ‫ֹויקער!!‬ ‫ארף ַא ּפ ֶ‬ ‫אלט זִ יְך ַּביי ָדאס ֵמיינִ יגֶ ע‪ִ ,‬איְך ַד ְ‬ ‫ַה ְ‬ ‫ַא ְּב ֶר ְס ֶל ֶבער ֵספֶ ר?‬ ‫צּוריק‪ֶ ,‬ווען‬ ‫ּכּוח ַא ִהין אּון ִ‬ ‫ַאזֹוי ִאיז גֶ עגַ אנְ גֶ ען ַא ִו ַ‬ ‫ערן‪ ,‬אּון‬ ‫אצן ַמיין ְׁש ֶט ְ‬ ‫יסל ְק ַר ְ‬ ‫ארף זִ יְך ַא ִּב ְ‬ ‫ִאיְך ַד ְ‬ ‫ייכ ְלט זִ יְך אּונְ ֶטער‪ַ ,‬ווייל ַמיין‬ ‫אטע ְׁש ֵמ ְ‬ ‫ַמיין ַט ֶ‬ ‫עדענְ ק‬ ‫צּוריק ָאנְ טּון ִדי ִׁשיְך פּון ֵח ֶדר‪ ,‬אֹויּב ִאיְך גֶ ֶ‬ ‫ִ‬ ‫עלע‬ ‫יס ֶ‬ ‫עהֹויּבן ַא ִּב ֶ‬ ‫ְ‬ ‫אטע ָהאט ׁשֹוין ַדאן אֹויְך ָאנְ גֶ‬ ‫ַט ֶ‬ ‫עווען ִאין ִּכ ָּתה ח'‪.‬‬ ‫גּוט ִאיז ֶעס גֶ ֶ‬ ‫גּוטן ֵוויין‪.‬‬ ‫זּוכן פּון ֶדעם ְ‬ ‫אר ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫יסל ֵס ֶדר ִאין ָקאּפ‪ִ .‬איְך ָהאּב‬ ‫אכן ַא ִּב ְ‬ ‫אמיר ַמ ְ‬ ‫ָל ִ‬ ‫עפ ְירט ַאז ִאיְך‬ ‫ער ְׁש ֶטער גֶ ִ‬ ‫אֹויּב ְ‬ ‫ֶ‬ ‫עטער ָהאט ֶדער‬ ‫ְׁש ֶּפ ֶ‬ ‫יׁשט ַקיין ְּב ְר ְס ֶל ֶב'ע‬ ‫ערנְ ט ִאין ַא ֵח ֶדר פּון נִ ְ‬ ‫על ְ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫ּתֹורה‪,‬‬ ‫ערע ַּת ְלמּוד ָ‬ ‫ערנֶ ען ִאין ַאן ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫יּבער ֶל ְ‬ ‫ִּבין ַא ִר ֶ‬ ‫אל ְטן ִמיט ִדי‬ ‫עה ְ‬ ‫יטגֶ ַ‬ ‫ֲח ִסידּות ִווי ִאיְך ָהאּב ִמ ְ‬ ‫אר ִּבינְ ְדן ִמיט ַא‬ ‫יעל ַפ ְ‬ ‫עצ ֶ‬ ‫עווען ְס ֶּפ ִ‬ ‫יׁשט גֶ ֶ‬ ‫ָוואס ִאיז נִ ְ‬ ‫ערט‬ ‫אר ִטיגֶ ע ֲח ִסידּות‪ִ ,‬איְך ָהאּב זִ יְך ַאיינְ גֶ עגְ ִל ֶיד ְ‬ ‫ָד ְ‬ ‫טֹויער צּו‬ ‫ֶ‬ ‫עע ְפנְ ט ַפאר ִמיר ַא‬ ‫ֲח ִסידּות‪ָ ,‬האט זִ יְך גֶ ֶ‬ ‫עהאט‪.‬‬ ‫ייער ֲהנָ ָאה גֶ ַ‬ ‫ארט אּון זֵ ֶ‬ ‫ָד ְ‬ ‫אטע‬ ‫וערן ֶמען נֶ ענְ ֶטער צּום ֶר ִּבי'ן‪ַ .‬מיין ַט ֶ‬ ‫ֶקענֶ ען ֶו ְ‬ ‫רּודער ָוואס ָהאט ׁשֹוין‬ ‫עהאט ַא ְּב ֶ‬ ‫ִאיְך ָהאּב גֶ ַ‬ ‫אּומאן‪ ,‬אּון ָהאט‬ ‫ארן יֶ ענֶ ע יָ אר ַקיין ַ‬ ‫עפ ְ‬ ‫ִאיז ׁשֹוין גֶ ָ‬ ‫יׁשע ֵוויין –‬ ‫ער ֶ‬ ‫אס ְטן פּון ִדי אּונְ גֶ ִ‬ ‫עהֹויּבן צּו ָק ְ‬ ‫ְ‬ ‫ָאנְ גֶ‬ ‫‪2‬‬ ‫אלאך פּון ְּב ִריזְ ל"‬ ‫עמיינְ ט ַּביי ִמיר ָ"ראגַ ַ‬ ‫ָהאט נָ אְך גֶ ֵ‬ ‫עווען ַא יָ אר ַפאר ַמיין‬ ‫ענּומען‪ָ .‬דאס ִאיז גֶ ֶ‬ ‫ֶ‬ ‫יטגֶ‬ ‫ִמיר ִמ ְ‬ ‫עׁש ִּפ ְירט ַא‬ ‫גּוטע ֲח ֵב ִרים‪ִ ..‬איְך ָהאּב גֶ ְ‬ ‫עפן ֶ‬‫אּון ְט ֶר ְ‬ ‫עהאט ַקיין ַאנּונְ ג‬ ‫יׁשט גֶ ַ‬ ‫ַּבר ִמ ְצ ָוה‪ָ ,‬א ֶּבער ִאיְך ָהאּב נִ ְ‬ ‫ּבּורה (זֶ עט אֹויס ַמיין‬ ‫רּוקנְ ַקייט צּו ִדי גַ אנְ ֶצע ַח ָ‬ ‫ְט ְ‬ ‫אּומאן ֲא ִפילּו ִאיְך ָהאּב‬ ‫ַ‬ ‫ארט ִאין‬ ‫ָוואס ֶמען טּוט ָד ְ‬ ‫הֹויכע‬ ‫ֶ‬ ‫עווען אֹויף ַא‬ ‫אלט גֶ ֶ‬ ‫עמ ְ‬ ‫גַ ֲא ָוה ִאיז נָ אְך ֶד ָ‬ ‫ער ֵהייט ֶדעם ִּתיקּון ַה ְּכ ָל ִלי‪,‬‬ ‫אל ֶט ְ‬ ‫אקע גֶ עזָ אגְ ט ַק ְ‬ ‫ַט ֶ‬ ‫אּפל‪)..‬‬ ‫ְׁש ַט ְ‬ ‫"ע ְסן ַּביי ַׁשיינֶ ער"‬ ‫עמיינְ ט ַפאר ִמיר ֶ‬ ‫אּומאן גֶ ֵ‬ ‫ָהאט ַ‬ ‫יעים אּון‬ ‫ערע ַמ ְׁש ִּפ ִ‬ ‫זּוכן ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫עהֹויּבן ְ‬ ‫ְ‬ ‫ִאיְך ָהאּב ָאנְ גֶ‬ ‫עקּומען‬ ‫ֶ‬ ‫יימגֶ‬ ‫"ּפּוׁש ִקינֶ א גַ אס" א‪.‬ד‪.‬ג‪ֶ .‬ווען ִאיְך ִּבין ַא ֵה ְ‬ ‫ְ‬ ‫אפן ֶע ֶּפעס‬ ‫עט ָר ְ‬ ‫ערע ֲח ִסידּות אּון גֶ ְ‬ ‫יׁשן פּון ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫ִט ְ‬ ‫עווען ִמיט ִחּפּוׂש אּון‬ ‫יׁשט ַמ ְמ ִׁשיְך גֶ ֶ‬ ‫ָהאּב ִאיְך נִ ְ‬ ‫אצ ְירן‬ ‫ער ֵווייל‪ִ .‬איְך ְפ ֶלעג ְׁש ַּפ ִ‬ ‫אר ְטן אֹויף ִּביזְ ֶד ְ‬ ‫ִחיּות ָד ְ‬ ‫על ְפן‬ ‫זּוכן ַּביים ֶר ִּבי'ן ֶע ֶּפעס ָוואס ֶקען ֶה ְ‬ ‫ַּב ָּק ָׁשה צּו ְ‬ ‫אר ָטאגְ ס‪,‬‬ ‫עקּומען ַׁש ָּבת ַפ ְ‬ ‫ֶ‬ ‫יימגֶ‬ ‫יׁשן אּון ַא ֵה ְ‬ ‫צּו ִדי ִט ְ‬ ‫ַמיין נְ ָׁש ָמה‪.‬‬ ‫לּופט ַפאר ַמיינֶ ע‬ ‫עּבן ֶע ֶּפעס ְ‬ ‫אּון ָדאס ָהאט ִמיר גֶ עגֶ ְ‬ ‫עהאט ַא ַח ֶבר ִאין ֵח ֶדר ָוואס‬ ‫אלט גֶ ַ‬ ‫עמ ְ‬ ‫ִאיְך ָהאּב ֶד ָ‬ ‫רּוקן‬ ‫רּוקענֶ ע לּונְ גֶ ען ָוואס ִאיז ְט ְ‬ ‫ְט ֶ‬ ‫ערנֶ ען ֵס ֶפר‬ ‫עווען ַא ְּב ֶר ְס ֶל ֶב'ער‪ֶ ,‬ער ְפ ֶלעגְ ט ֶל ְ‬ ‫ִאיז גֶ ֶ‬ ‫זּוכן‪...‬‬ ‫זֹויפיל ְ‬ ‫וארן פּון ַא ִ‬ ‫עו ְ‬ ‫גֶ ָ‬ ‫רּותא ַא‬ ‫עהאט ַא ַח ְב ָ‬ ‫ִׁש ְב ֵחי ָה ַר"ן‪ֶ ,‬ער ָהאט גֶ ַ‬ ‫ַעד ָמ ַתי ַא ֶּתם ּפ ְֹס ִחים ַעל ְׁש ֵּתי‬ ‫ָהאט‬ ‫ָוואס‬ ‫ער ַמאן‬ ‫ִאינְ גֶ ְ‬ ‫ַה ְּס ִע ִּפים‬ ‫ִאים‬ ‫ִמיט‬ ‫ערנְ ט‬ ‫על ְ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫ִאין יֶ ענֶ ע ַצייט ָהאט ִאיְך‬ ‫ֶדעם ֵס ֶפר‪ִ ,‬איְך ָהאּב‬ ‫ערנֶ ען‬ ‫עהֹויּבן ֶל ְ‬ ‫ְ‬ ‫צּוריק ָאנְ גֶ‬ ‫ִ‬ ‫ערט‬ ‫עה ְ‬ ‫ערגֶ ֶ‬ ‫אּונְ ֶט ְ‬ ‫זִ יְך‬ ‫אּון‬ ‫נֶ ֶפׁש‬ ‫יבת‬ ‫ְמ ִׁש ַ‬ ‫ֵס ֶפר‬ ‫ערנֶ ען אּון ָדאס‬ ‫ִווי זֵ יי ֶל ְ‬ ‫ִׂשיחֹות ָה ַר"ן ָוואס ָהאט‬ ‫ייער ָאנְ גֶ עצּונְ ְדן‬ ‫ָהאט ִמיר זֵ ֶ‬ ‫צּוריק ַּבאנַ ייט ַמיין‬ ‫ִמיר ִ‬ ‫ַמיין נְ ָׁש ָמה‪ָ ,‬האט ִאיְך אֹויְך‬ ‫ארט‬ ‫ֶק ֶׁשר צּום ֶר ִּבי'ן‪ָ .‬ד ְ‬ ‫ערנֶ ען ִדי ֶע ְר ְׁש ֶטע‬ ‫עהֹויּבן ֶל ְ‬ ‫ְ‬ ‫ָאנְ גֶ‬ ‫יבה ְק ַטּנָ ה ָהאּב‬ ‫ִאין יְ ִׁש ָ‬ ‫ֵח ֶלק פּון ִׁש ְב ֵחי ָה ַר"ן‪ִ ,‬איְך ָהאּב‬ ‫עהאט ַא ַח ֶבר ָוואס ָהאט‬ ‫ִאיְך גֶ ַ‬ ‫ע'חזֶ ְר'ט‪ָ ,‬א ֶּבער ִאיְך‬ ‫ָדאס גּוט גֶ ַ‬ ‫אכן ָוואס ִאיְך זּוך ִאין‬ ‫עהֹויּבן ְמׁשּוגָ ע ַמ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ִמיר ָאנְ גֶ‬ ‫עווען ַווייט פּון‬ ‫ִּבין נָ אְך ַא ְלס גֶ ֶ‬ ‫אר ֶקע‬ ‫אכט גַ אנְ ץ ְׁש ַט ְ‬ ‫עמ ְ‬ ‫ְּב ֶר ְס ֶלב‪ֶ ,‬ער ָהאט ִמיר גֶ ַ‬ ‫ְמ ַקיֵ ים זַ יין ֶדעם ֶר ִּבי'נְ ס ֵעצֹות‪.‬‬ ‫עהאט‬ ‫יׁשט גֶ ַ‬ ‫ְמנִ יעֹות ַווייל פּון ֵאיין זַ ייט ָהאט ִאיְך נִ ְ‬ ‫יבה ְק ַטּנָ ה‪,‬‬ ‫עטער ִּבין ִאיְך ַא ַריין ִאין יְ ִׁש ָ‬ ‫ַא יָ אר ְׁש ֶּפ ֶ‬ ‫עׁש ַמאק ַּביי ִדי ְּב ְר ְס ֶל ֶב'ע ֲחבּורֹות‬ ‫ערע גֶ ְ‬ ‫ַאן ֶע ְק ְס ֶט ֶ‬ ‫ּבּורה פּון‬ ‫אל ֶטענֶ ע ַח ָ‬ ‫אה ְ‬ ‫עווען ַא ַּב ַ‬ ‫ארט ִאיז גֶ ֶ‬ ‫ָד ְ‬ ‫עמיינְ ט ַפאר‬ ‫ארט ָהאט ָדאס גֶ ֵ‬ ‫ֶווען ִאיְך ְפ ֶלעג גֵ יין ָד ְ‬ ‫(א סֹוד ַפאר גַ אנְ ץ ְּב ָראד‪ִ )..‬די‬ ‫חּורים‪ַ ,‬‬ ‫ְּב ֶר ְס ֶל ֶב'ער ַּב ִ‬ ‫ארן אֹויף נְ ִסיעֹות א‪.‬ד‪.‬ג ָא ֶּבער ִאיְך ָהאּב‬ ‫ִמיר נָ אר ָפ ְ‬ ‫אל ְטן ִאין‬ ‫אה ְ‬ ‫עווען ַּב ַ‬ ‫ְּב ְר ְס ֶל ֶב'ע ְס ָפ ִרים ִאיז אֹויְך גֶ ֶ‬ ‫יכ ִטיגְ ֵקייט פּון‬ ‫ענּומען ָדאס ֶע ֶצם ִל ְ‬ ‫ֶ‬ ‫רֹויסגֶ‬ ‫יׁשט ַא ְ‬ ‫נִ ְ‬ ‫אלט ָהאּב‬ ‫עמ ְ‬ ‫(עד ָמ ַתי ֻעּזְ ָך ַב ֶּׁש ִבי‪ֶ )...‬ד ָ‬ ‫יבה‪ַ ,‬‬ ‫יֶ ענֶ ע יְ ִׁש ָ‬ ‫עדיג‬ ‫עּב ִ‬ ‫אכט ֶל ֶ‬ ‫עמ ְ‬ ‫יׁשן ָהאט ִמיר גֶ ַ‬ ‫ארט‪ָ ,‬א ֶּבער ִדי ִט ְ‬ ‫ָד ְ‬ ‫ארט‬ ‫וערן‪ִ ,‬איְך ִּבין ָד ְ‬ ‫עהֹויּבן ֶמער נֶ ענְ ֶטער ֶו ְ‬ ‫ְ‬ ‫ִאיְך ָאנְ גֶ‬ ‫ִמיט ַא ְּב ֶרען א‪.‬א‪ .‬וו‪.‬‬ ‫עווען‬ ‫צּוליּב ֶדעם ָוואס ִאיְך ִּבין גֶ ֶ‬ ‫ִ‬ ‫גֶ עגַ אנְ גֶ ען ֶמער‬ ‫ענּומען ִאין‬ ‫ֶ‬ ‫רּותא ָהאט ִמיר ַא ִפיר גֶ‬ ‫ֶווען ַמיין ַח ְב ָ‬ ‫ויׁשן‬ ‫עוואּוסט ְצ ִו ְ‬ ‫ְ‬ ‫יׁשט גֶ‬ ‫אּומאן ָא ֶּבער ִאיְך ָהאּב נִ ְ‬ ‫ִאין ַ‬ ‫"ּוב ַח ְר ָּת ַּב ַחּיִ ים" דּו‬ ‫ַא זַ ייט אּון ְׁש ְט ֶרענְ ג גֶ עזָ אגְ ט‪ָ :‬‬ ‫ויאזֹוי ִאיְך נּוץ ֶדעם ֶר ִּבי'נְ ס‬ ‫עכ ְטס‪ִ ,‬ו ַ‬ ‫ִלינְ ְקס אּון ֶר ְ‬ ‫וייסט ַאז דּו‬ ‫ערט? דּו ֵו ְ‬ ‫אר ֶק ְ‬ ‫עּבן ָא ֶדער ַפ ְ‬ ‫ויל ְסט ֶל ְ‬ ‫ִו ְ‬ ‫עּבן‪.‬‬ ‫יכן ֶל ְ‬ ‫ֵעצֹות אֹויף ַמיין ָטאג ֶטעגְ ִל ְ‬ ‫עווען ִמיט ִדי ֲחבּורֹות ָוואס‬ ‫ַאזֹוי ָהאּב ִאיְך ַמ ְמ ִׁשיְך גֶ ֶ‬ ‫המשך אויף זייט ‪4‬‬ ‫‪3‬‬ ‫יילט ַפאר ִדי ַּת ְל ִמ ִידים ַאז‬ ‫אר ֵצ ְ‬ ‫ֶווען ר' ִּפנְ ָחס ָהאט ַפ ְ‬ ‫ייסט צּו‬ ‫אכ ְסט זִ יְך ַּכ ְליָ א אֹויף ּדֹורֹות אֹויּב דּו גֵ ְ‬ ‫ַמ ְ‬ ‫עּברֹויזְ ט אֹויף ִאים‪,‬‬ ‫אֹויפגֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ייע ֶרע זֶ ענֶ ען‬ ‫ערן זֵ ֶ‬ ‫ִדי ֶע ְל ֶט ְ‬ ‫טּותים‬ ‫עדט נָ אְך ְׁש ִ‬ ‫ער ְ‬ ‫ִדי ְּב ְר ְס ֶל ֶב'ע? ַאזֹוי ָהאט ֶער גֶ ֶ‬ ‫"קינְ ֶדער ִאיְך גֶ עּב ַאייְך ִדי‬ ‫ָהאט ֶער זֵ יי גֶ עזָ אגְ ט‪ִ :‬‬ ‫יׁשט‪ֶ .‬דער ַח ֶבר‬ ‫עדענְ ְקט ׁשֹוין ֲא ִפילּו נִ ְ‬ ‫ָוואס ִאיְך גֶ ֶ‬ ‫ייּבן‬ ‫וייטער ְּב ַל ְ‬ ‫וילן ֶקענֶ ען ֶענְ ק ַו ֶ‬ ‫ְּב ִח ָירה אֹויּב ֶענְ ק ִו ְ‬ ‫אר ְד ֵרייט ַמיין ָקאּפ ַאז ִאיְך ָהאּב‪,‬‬ ‫ָהאט ִמיר ַאזֹוי גּוט ַפ ְ‬ ‫ייליגְ ן ֶר ִּבי'ן‬ ‫אקּומען ֶדעם ֵה ִ‬ ‫ֶ‬ ‫ַּביי ִמיר ִאין ֵח ֶדר אּון ַּב‬ ‫אקן‬ ‫צּוה ְ‬ ‫עּפ ַלאנְ ט ִאינְ גַ אנְ ְצן ָא ְּפ ַ‬ ‫יׂשי גֶ ְ‬ ‫יֶ ענֶ עם ֵליל ִׂש ִ‬ ‫ועלט אּון‬ ‫על ְפן אֹויף ֶדער ֶו ְ‬ ‫ֵעצֹות‪ָ ,‬וואס ֶוועט ַאייְך ֶה ְ‬ ‫ערן צּו גֵ יין צּו ִדי‬ ‫אֹויפ ֶה ְ‬ ‫ְ‬ ‫יידער) אּון‬ ‫(ל ֶ‬ ‫ִמיט ְּב ֶר ְס ֶלב ַ‬ ‫ועלט ְלנֶ ַצח נְ ָצ ִחים‪ָ ,‬א ֶּבער ֶווער ֶעס‬ ‫אֹויף יֶ ענֶ ער ֶו ְ‬ ‫עכ ֶטע ַה ְׁש ָּפ ָעה ָוואס‬ ‫צּוליּב ִדי ְׁש ֶל ְ‬ ‫ִ‬ ‫ַחּבּורֹות ַא ֶלעס‬ ‫ייׁש ֵטיין ֶדעם נִ ָּסיֹון‪ֶ ,‬קען‬ ‫יׁשט ַּב ְ‬ ‫ְׁש ִּפ ְירט ַאז ֶער ֶקען נִ ְ‬ ‫עלאזְ ט אֹויף ִמיר‪.‬‬ ‫רּותא ָהאט גֶ ָ‬ ‫ֶדער ַח ְב ָ‬ ‫ערער ְמ ַל ֵּמד‪.‬‬ ‫זּוכן ַאן ַאנְ ֶד ֶ‬ ‫יימגֵ יין אּון ְ‬ ‫ַא ֵה ְ‬ ‫ויׁשן‬ ‫ואק ְלט ְצ ִו ְ‬ ‫עו ְ‬ ‫אכט ֶווען ִאיְך ָהאּב ִמיְך גֶ ַ‬ ‫יֶ ענֶ ע נַ ְ‬ ‫עהאט‬ ‫אּבן גֶ ַ‬ ‫עלעך ָוואס ָה ְ‬ ‫אקע ִדי ַא ֶלע ִאינְ גֶ ֶ‬ ‫אּון ַט ֶ‬ ‫אמיר‬ ‫אכט צּו ִמיר ָל ִ‬ ‫עט ַר ְ‬ ‫יָ א אּון נֵ יין‪ָ ,‬האּב ִאיְך גֶ ְ‬ ‫יידער‪ָ ...‬א ֶּבער ִדי ַא ֶלע ָוואס ָהאּב‬ ‫ְס ֵפיקֹות זֶ ענֶ ען ַל ֶ‬ ‫גֵ יין צּו ִדי ַחּבּורֹות נָ אְך ֵאיין ָמאל ַפאר ִאיְך גֶ עּב‬ ‫עׁש ִּפ ְירט ַאז ָדא ִאיז ַמיין ְּפ ַלאץ‪,‬‬ ‫עווען אּון גֶ ְ‬ ‫ַמ ְס ִּכים גֶ ֶ‬ ‫ִאינְ גַ אנְ ְצן אֹויף‪...‬‬ ‫יח‬ ‫ייער ֵׁשיין ַמ ְצ ִל ַ‬ ‫אּבן זֵ ֶ‬ ‫עּבן! ָה ְ‬ ‫ּפֹה ֵא ֵׁשב‪ָ ,‬דא ִאיז ַמיין ֶל ְ‬ ‫עווען ַאז ֵאיינְ ָמאל ִאין‬ ‫ִדי ֵס ֶדר ַּביי ִדי ַחּבּורֹות ִאיז גֶ ֶ‬ ‫וארן צּום ֱא ֶמ ֶת'ן אֹור‪.‬‬ ‫עו ְ‬ ‫עווען אּון נִ ְת ָק ֵרב גֶ ָ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫ארן‬ ‫ּבּורה צּו ָפ ְ‬ ‫עדע ַח ָ‬ ‫עקּומען ַפאר יֶ ֶ‬ ‫ֶ‬ ‫אֹויסגֶ‬ ‫ְ‬ ‫ח ֶֹדׁש ִאיז‬ ‫עפ ְירט ִאינֶ עם‬ ‫אֹויסגֶ ִ‬ ‫ְ‬ ‫בּורה‬ ‫ַאזֹוי ָהאט ֶדער רֹאׁש ַה ֲח ָ‬ ‫ּבֹודד זַ יין חּוץ ְליִ ּׁשּוב‪,‬‬ ‫עלד‪ ,‬זִ יְך ֶקענֶ ען ִמ ְת ֵ‬ ‫ִאין ֶפ ְ‬ ‫חּורים!‬ ‫ייע ֶרע ָּב ִ‬ ‫"ט ֶ‬‫ועל ְד'ל‪ַ :‬‬ ‫רּוׁש ַליִ ֶמ'ער ֶו ְ‬ ‫טּונְ ְקל יְ ָ‬ ‫עלעך וואּו ֶדער ֶׁש ֶקר פּון‬ ‫יימער אּון גְ ֶרעזֶ ֶ‬ ‫ויׁשן ִדי ֵּב ֶ‬ ‫ְצ ִו ְ‬ ‫ערנֶ ען‬ ‫ייּבן ַּביים ֶר ִּבי'ן? ֶווער ִוויל ֶל ְ‬ ‫ֶווער ִוויל ְּב ַל ְ‬ ‫עפט‬ ‫יׁשט ַאזֹוי ְׁשנֶ על ָאן אּון ְט ֶר ְ‬ ‫קּומט נִ ְ‬ ‫ועלט ְ‬ ‫ֶדער ֶו ְ‬ ‫עוועט‬ ‫ּבּוד ֶׁש ֶ‬ ‫ְ‬ ‫ֶדעם ֶר ִּבי'נְ ס ֵעצֹות ְט ָראץ ָוואס ֶעס‬ ‫אכט ָהאט ַמיין‬ ‫אֹויבנְ ָאן‪ ,‬יֶ ענֶ עם נַ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ארט ַקיין‬ ‫יׁשט ָד ְ‬ ‫נִ ְ‬ ‫אכט ַהיינְ ט ָאּפ ַאז ָדא‬ ‫ּומחּוץ‪ֶ ,‬ווער ַמ ְ‬ ‫ְמנִ יעֹות ִמ ֵּבית ִ‬ ‫עלד ִמיט ַא ֶטענְ ֶדער‪,‬‬ ‫ארן ִאין ֶפ ְ‬ ‫אר ְפט ָפ ְ‬ ‫עד ְ‬ ‫ּבּורה גֶ ַ‬ ‫ַח ָ‬ ‫ייּבט ֶער ַא ַּת ְל ִמיד?!"‬ ‫ַּביים ֶר ִּבי'ן ְּב ֵל ְ‬ ‫עווען‬ ‫יׂשי גֶ ֶ‬ ‫בּורה ִאיז יֶ ענֶ עם ֵליל ִׂש ִ‬ ‫ַמיין רֹאׁש ַה ֲח ָ‬ ‫וער ֶטער ָוואס ֶדער‬ ‫על ֶּבע ֶו ְ‬ ‫ָדאס זֶ ענֶ ען ּפּונְ ְקט ִדי זֶ ְ‬ ‫עקּומען‪ָ ,‬האט ֶמען‬ ‫ֶ‬ ‫יׁשט ָאנְ גֶ‬ ‫אֹויף ַא ֲחתּונָ ה ִאיז ֶער נִ ְ‬ ‫ער ֶטער ֶוועג‪ִ .‬איְך‬ ‫אר ֶק ְ‬ ‫ַח ֶבר ָהאט גֶ עזָ אגְ ט אֹויף ֶדער ַפ ְ‬ ‫ּבּורה פּון‬ ‫ערן ַח ָ‬ ‫ּבּורה ִמיט ַאן ַאנְ ֶד ְ‬ ‫עלט ִדי ַח ָ‬ ‫עׁש ֶט ְ‬ ‫אמגֶ ְ‬ ‫ַצ ְ‬ ‫עדט ַא ַריין צּו‬ ‫בּואה ֶר ְ‬ ‫עׁש ִּפ ְירט ַאזֹוי ִווי ִּד ְב ֵרי נְ ָ‬ ‫ָהאּב גֶ ְ‬ ‫עווען ֶדער רֹאׁש‬ ‫ארט ִאיז גֶ ֶ‬ ‫ערן ִׁשיעּור ‪ָ -‬ד ְ‬ ‫ָאן ַאנְ ֶד ְ‬ ‫יח!‬ ‫ּומ ִּד ַ‬ ‫ארץ אּון נְ ָׁש ָמה‪ַ .‬מיין ַח ֶבר ִאיז ַא ַמ ִּסית ַ‬ ‫ַמיין ַה ְ‬ ‫ימע‬ ‫ואר ֶ‬ ‫קּוקן אֹויף זַ יין ַו ִ‬ ‫בּורה‪ַ ,‬א ִאיד ָוואס נָ אר ְ‬ ‫ַה ֲח ָ‬ ‫ייליגֶ ער ֶר ִּבי ִאיְך ְּב ֵלייּב וואֹוינֶ ען‬ ‫יָ א! ּפֹה ֵא ֵׁשב‪ֵ ,‬ה ִ‬ ‫אסן אּון ֶעס ִרינְ ט גְ ַלייְך‬ ‫וערט ִדי נְ ָׁש ָמה צּוגָ ְ‬ ‫ייכל ֶו ְ‬ ‫ְׁש ֵמ ְ‬ ‫יׁשט ַקיין ִחילּוק וואּו‬ ‫ִאין ַדיין ֵח ֶדר‪ִ ,‬אין ַדיין ׁשּול‪ ,‬נִ ְ‬ ‫אּבן ִדי ְצ ֵוויי‬ ‫ער ְש ְׁטן ‪ָ -‬ה ְ‬ ‫אֹויּב ְ‬ ‫ֶ‬ ‫יּבּורים צּום‬ ‫ַארֹויס ִד ִ‬ ‫עפינֶ ען‪ ,‬יָ א ֲח ֵב ִרים‬ ‫ועלט ִאיְך ֶוועל זִ יְך גֶ ִ‬ ‫אֹויף ֶדער ֶו ְ‬ ‫ארן ִאינְ ֵאיינֶ עם‬ ‫עפ ְ‬ ‫עלט אּון גֶ ָ‬ ‫עׁש ֶט ְ‬ ‫אמגֶ ְ‬ ‫ֲחבּורֹות זִ יְך ַצ ְ‬ ‫ארץ‪,‬‬ ‫יבה ִאין ַמיין ַה ְ‬ ‫יׁשט ֲח ֵב ִרים‪ִ ,‬איְך ּבֹוי אֹויף ַא יְ ִׁש ָ‬ ‫נִ ְ‬ ‫ייליגְ ן ֶר ִּבי'נְ ס ֵע ָצה‪.‬‬ ‫ְמ ַקיֵ ים זַ יין ֶדעם ֵה ִ‬ ‫ארט גֵ ייט ֶדער ֶר ִּבי וואֹוינֶ ען‪ ...‬אּון ַאזֹוי ִּבין ִאיְך‬ ‫ָד ְ‬ ‫יילן ִדי‬ ‫אר ַצ ְ‬ ‫עהֹויּבן ַפ ְ‬ ‫ְ‬ ‫בּורה ָהאט ָאנְ גֶ‬ ‫ֶדער רֹאׁש ַה ֲח ָ‬ ‫אצט‬ ‫עּפ ַל ְ‬ ‫אֹויסגֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫יימער אּון‬ ‫ויׁשן ִדי ֵּב ֶ‬ ‫אפן ְצ ִו ְ‬ ‫על ְ‬ ‫ַא ַריינְ גֶ ָ‬ ‫יט ְשׁער ָע ָליו ַה ָּׁשלֹום‪,‬‬ ‫יּב ִל ְ‬ ‫ַמ ֲע ֶׂשה פּון ר' ִּפנְ ָחס ִק ְ‬ ‫אפענּונְ ג‪ָ ,‬דאס ִאיז ָדאס! ֶעס‬ ‫עוויין פּון ָה ֶ‬ ‫ִאין ַא גֶ ֵ‬ ‫יטׁש‬ ‫יּב ִל ְ‬ ‫יכער ְמ ַל ֵּמד פּון ִק ְ‬ ‫גּוטער ֶע ְר ִל ֶ‬ ‫ֶדער גָ אר ֶ‬ ‫ּופט‬ ‫אר ְ‬‫(ער ַפ ְ‬ ‫יׁשט ַמיין ַח ֶבר‪ֶ ,‬‬ ‫עס ְירט ִמיר נִ ְ‬ ‫ער ִ‬ ‫ִאינְ ֶט ֶ‬ ‫עטן ַּביי ִאים‬ ‫עּב ְ‬ ‫אּבן זִ יְך גֶ ֶ‬ ‫ערן ָה ְ‬ ‫ָוואס ַא ֶלע ֶע ְל ֶט ְ‬ ‫ער ְׁש ֶטער ָהאט ִמיר‬ ‫אֹויּב ְ‬ ‫ֶ‬ ‫זִ יְך גָ אר ַמיין ַח ֶבר‪ֶ )...‬דער‬ ‫ייע ֶרע ִקינְ ֶדער ִאין זַ יין ִּכ ָּתה‪ָ ,‬א ֶּבער‬ ‫עמען זֵ ֶ‬ ‫ַא ַריינְ צּונֶ ֶ‬ ‫ׁשּובה אֹויף ַא ֶלע ַמיינֶ ע ְׁש ֵאלֹות‪.‬‬ ‫עּבן ַא ְּת ָ‬ ‫ְק ָלאר גֶ עגֶ ְ‬ ‫וארן ַאז ֶדער‬ ‫עו ְ‬ ‫וארן גֶ ָ‬ ‫עו ְ‬ ‫עטער ֶווען זֵ יי זֶ ענֶ ען גֶ ָ‬ ‫ְׁש ֶּפ ֶ‬ ‫"דא ְּב ֵלייּב ִאיְך!‬ ‫ער ְש ְׁטן‪ָ :‬‬ ‫אֹויּב ְ‬ ‫ֶ‬ ‫עׁש ִריגְ ן צּום‬ ‫ִאיְך ָהאּב גֶ ְ‬ ‫ייכנְ ֶטער ְמ ַל ֵּמד ִאיז גָ אר ַא ְּב ֶר ְס ֶל ֶב'ער‪...‬‬ ‫עצ ְ‬‫אֹויסגֶ ֵ‬ ‫ְ‬ ‫ייליגֶ ער ֶר ִּבי ִאיז ַמיין ֶר ִּבי ָלנֶ ַצח ִלנְ ָצ ִחים!!"‬ ‫ֶדער ֵה ִ‬ ‫ואלט‬ ‫עו ְ‬‫ערן ִאים גֶ ָ‬ ‫יכע ֶע ְל ֶט ְ‬ ‫יידער ֶע ְט ִל ֶ‬ ‫אּבן ַל ֶ‬ ‫ָה ְ‬ ‫אּומ ְּב ֶרענְ ‪...‬‬ ‫ְ‬ ‫ַּביי ֶר ִּבי נָתָ נְ'ס נְסִ יעוֹת‬ ‫‪#56‬‬ ‫אונטערוועגנס‬ ‫געלעבט‪ .‬נאך רבי נתנ'ס פטירה האט רבי נפתלי דאס‬ ‫אין קורצן פון פריער‪:‬‬ ‫איבערגעגעבן בעל פה צו רבי אהרן ליפוועצקער ז"ל‪,‬‬ ‫דעם רבינ'ס הייליג קינד איז ליידער נפטר געווארן‪.‬‬ ‫און ער האט דאס איבערגעגעבן פאר רבי אברהם‬ ‫דער רבי איז זייער בצער‪ .‬ער זאגט אז משיח וועט‬ ‫ב"ר נחמן חזן‪ .‬פאר זיין פטירה איז ער געווארן נישט‬ ‫שוין נישט קומען יעצט‪ .‬דער רבי פארט קיין‬ ‫געזונט און ער האט פארלוירן דעם דיבור‪ ,‬דערפאר‬ ‫מעדוועדיווקע און טשערין ווי יעדעס יאר זומער‪.‬‬ ‫איז נישט באקאנט צי ער האט דאס איבערגעגעבן‬ ‫דער רבי רעדט גרויסע סודות פון ביאת המשיח‪.‬‬ ‫פאר א צווייטן אדער נישט‪.‬‬ ‫רבי נתן האט פארגעסן פיל פון די זאכן וואס דער‬ ‫רבי אליהו חיים ראזען ז"ל‪ ,‬תלמיד מובהק פון רבי‬ ‫רבי האט דאן גערעדט‪ .‬און די פאר נקודות וואס ער‬ ‫אברהם חזן פלעגט זאגן‪" ,‬דער וואס ווייסט זאגט‬ ‫האט נאך יא געדענקט‪ ,‬האט ער אפגעשריבן ברמז‬ ‫נישט און דער וואס זאגט ווייסט נישט‪"...‬‬ ‫מיט ראשי תיבות‪ .‬דער כתב יד איז באוואוסט געווען‬ ‫אצינד ליינט ווייטער‪:‬‬ ‫אלס "מגילת סתרים"‪.‬‬ ‫אין די פריערדיגע קאפיטל איז נישט קלאר געשריבן‬ ‫געווארן וואס איז געווארן מיט די כתבים‪ .‬אצינד‬ ‫דער רבי אנטפלעקט די‬ ‫וועלן מיר ברענגען די ריכטיגע מקור‪:‬‬ ‫ערשטע מעשה‬ ‫דער עורך פון ימי מוהרנ"ת שרייבט אז עטליכע‬ ‫ווי געשריבן אין פריערדיגע קאפיטל‪ ,‬האט דער רבי‬ ‫איבערגעשריבענע בלעטער פון די רמזים פון‬ ‫זיך ארויסגעלאזט אין וועג צו באזוכן זיינע חסידים‬ ‫דער מגילת סתרים זענען געווען אין באזיץ ביי‬ ‫אין מעדוועדיווקע און טשערין‪ ,‬ווי זיין שטייגער יעדן‬ ‫די ברסלב'ער חסידים‪ ,‬אבער קורץ נאך רבי נתנ'ס‬ ‫זומער‪ .‬רבי נתן האט אים באגלייט א שטיק וועג‬ ‫הסתלקות זענען די כתבי ידות פארלוירן געגאנגען‪.‬‬ ‫וואס דאן האט דער רבי אנטפעלקט די סודות איבער‬ ‫ער שרייבט דארט אז דער רבי האט מגלה געווען‬ ‫ביאת המשיח‪ .‬דערנאך איז דער רבי ווייטער געפארן‬ ‫די הויכע סודות פאר רבי נתן און רבי נפתלי מיט‬ ‫אין וועג מיט זיינע חסידים‪ .‬ביי יענע נסיעה האט‬ ‫א תנאי אז זיי וועלן דאס איבערגעבן נאר פאר‬ ‫דער רבי אנטפלעקט די ערשטע מעשה פון סיפורי‬ ‫איינעם פון יעדן דור‪ .‬רבי נתן האט דאס פאר קיינעם‬ ‫מעשיות‪.‬‬ ‫נישט איבערגעגעבן ווייל דאן האט רבי נפתלי נאך‬ ‫‪5‬‬ ‫אונטערוועגנס‬ ‫סיי וועלכע פון די מעשיות‪ .‬איינער וואס האט אן‬ ‫מיר האבן נישט קיין פונקטליכע פרטים וועלכע‬ ‫אויסגערייניגטע הארץ פון תאוות און שלעכטע‬ ‫חסידים עס זענען דארט געווען און פונקטליך‬ ‫מידות און קען זיך אויס מיט קבלה‪ ,‬וועט קענען‬ ‫וואו אין וועג עס איז געווען‪ ,‬צי ס'איז געווען פאר‬ ‫פארשטיין עפעס פון די רמזים פון די מעשיות‪ .‬מען‬ ‫טשערין אדער נאך‪ ,‬דאס ווייסט מען יא‪ ,‬אז ס'איז‬ ‫קען זיך ארויסלערנען א מוסר השכל אויף גוטע‬ ‫געווען ערגעץ אינמיטן וועג קיין מעדוועדיווקע‪.‬‬ ‫מידות און זיי פארמאגן דעם כח צו ערוועקן דאס‬ ‫דאס איז געווען א נייע אנטפלעקונג פאר די חסידים‪.‬‬ ‫הארץ צום אויבערשטן‪".‬‬ ‫דער רבי האט זיך אויסגעדרוקט‪" :‬מיינע תורות און‬ ‫דער רבי האט אויך געזאגט‪" :‬וואס קענען שוין‬ ‫שמועסן זענען נישט גענוג אייך צוריקצוברענגען‬ ‫מענטשן האבן קריטיק אויף די מעשיות? נאך אלעם‬ ‫צום אויבערשטן‪ ,‬דערפאר וועל איך אנהייבן צו‬ ‫זענען זיי שיינע מעשיות‪...‬‬ ‫דערציילן מעשיות‪ ".‬דאן האט דער רבי אנגעהויבן‬ ‫צו דערציילן די מעשה פון די פארלוירענע בת‬ ‫ראש השנה תקס"ז‬ ‫מלכה‪...‬‬ ‫עטליכע וואכן שפעטער‪ ,‬יענעם ראש השנה‪ ,‬האט‬ ‫רבי נתן איז שוין נישט געווען מיט'ן רבי'ן דאן‪,‬‬ ‫דער רבי געזאגט א תורה וואו ער ערקלערט דעם‬ ‫ער האט אים באגלייט נאר א שטיקל וועג‪ .‬אבער‬ ‫כח פון די מעשיות צו ערוועקן מענטשן צו דינען‬ ‫ווען דער רבי איז אהיימגעקומען האט ער אים‬ ‫דעם אויבערשטן מיט א חיות‪ .‬דער רבי זאגט אין די‬ ‫איבער דערציילט די מעשה‪ .‬שפעטער האט רבי נתן‬ ‫תורה צווישן אנדערע‪" :‬עס זענען פאראן מענטשן‬ ‫צאמגענומען אלע מעשיות און געמאכט דערפון א‬ ‫וועלכע דאווענען און לערנען טאקע אבער זיי טוען‬ ‫חיבור וואס מיר קענען היינט זייער גוט‪ ,‬דאס איז‬ ‫דאס אלעס אן קיין חיות און דערפאר פארשאפן זיי‬ ‫אונזער באקאנטע סיפורי מעשיות‪.‬‬ ‫נישט די ריכטיגע נחת רוח פאר'ן אויבערשטן מיט‬ ‫רבי נתן האט געשריבן אין די הקדמה אז דעם‬ ‫זייער עבודה‪".‬‬ ‫רבי'נס מעשיות זענען גענצליך נייע מעשיות וואס‬ ‫דער רבי איז מסביר אז ווי טיפער א איד'ס רוחניות‬ ‫זענען נאך קיינמאל נישט דערציילט געווארן‪ .‬דער‬ ‫שלאפט‪ ,‬אלץ א העכערע דרגה פון סודות התורה‬ ‫רבי האט דאס אלעס משיג געווען דורך זייער‬ ‫פעלט אויס אים צו זאגן אז ער זאל זיך אויפפוועקן‬ ‫הויכע השגות‪ .‬דער רבי האט גענומען גרויסע און‬ ‫פון שלאף‪ .‬אבער כדי אריינצוברענגען די הויכע‬ ‫געוואלדיגע הויכע סודות און דאס באקליידעט אין‬ ‫סודות התורה אין דעם איד‪ ,‬דארף מען דאס‬ ‫א מעשה!‬ ‫באקליידן אין א מעשה אז ער זאל קענען פארנעמען‬ ‫דער רבי האט געזאגט אויף די מעשיות‪" :‬די מעשיות‬ ‫אזעלכע אורות‪.‬‬ ‫ענטהאלטן גאר טיפע און באהאלטענע סודות!‬ ‫אזעלכע מעשיות ווערן אנגערופן‪" ,‬מעשיות פון‬ ‫זיי זענען פאסיג צו ווערן גע'דרשנ'ט ברבים‪ .‬א‬ ‫שנים קדמונים – געשיכטעס פון גאר פריערדיגע‬ ‫מענטש קען זיך אויפשטעלן אין שול און דערציילן‬ ‫יארן‪".‬‬ ‫‪6‬‬ ‫אונטערן יאך פון די קאמענסיטישע רעגירונג‪.‬‬ ‫במשך לאנגע יארן פלעגט ער שיקן פעקלעך וואס‬ ‫האבן אנטהאלטן געלט‪ ,‬עסנווארג‪ ,‬קליידער און חפצי‬ ‫פון די בהמות‬ ‫א גרוס‬ ‫וואס האט געזוכט דער ברסלב'ער חסיד אין די‬ ‫קדושה‪ .‬א דאנק זיין שטיצע האבן אונזערע ברסלב'ע‬ ‫לייט אין די שטעט אומאן‪ ,‬טולטשין‪ ,‬בארדיטשוב און‬ ‫בהמות פארעמס אין די ווייטע אמעריקע?‬ ‫טעפליק זיך געקענט האלטן און האבן א קיום סיי‬ ‫וואס האט אים ר' נאשקע איבערגעזאגט א הערילכע‬ ‫ברוחניות און סיי בגשמיות‪.‬‬ ‫רבי משה לייב האט אויך געזארגט צו שיקן פאר רבי‬ ‫פשט פון ר' נתן?‬ ‫נאשקע טולשינער שמן‪-‬זית און קנויטלעך צו צינדן‬ ‫וויאזוי שטיצט מען א ושל פון רבי'ן אין בארא פארק?‬ ‫דעם נר‪-‬תמיד ביים ציון פון הייליגן רבי'ן‪ .‬אויפן באפעל‬ ‫פון זיין טאטן האט רבי משה לייב ווייטער געשיקט‬ ‫כ"א חשון פאלט אויס די יארצייט פון הגה"ח רבי‬ ‫געלט ‪ -‬נאך זיין טאטעס פטירה ‪ -‬צו רבי נאשקע ער‬ ‫משה אריה הערשאנאוו זצ"ל פון אנשי שלומינו‬ ‫זאל דאס אויסטיילן פאר די ארימע אנשי שלומינו‬ ‫חסידי ברסלב אין ארה"ב‪ ,‬וועלכער איז נפטר‬ ‫חסידי ברסלב אין אוקריינע‪ .‬ער פלעגט טאקע גאר‬ ‫געווארן אין יאר בשנת תשל"ו‬ ‫שטארק שטיצן רבי נאשקע אין אלע זיינע חשוב'ע‬ ‫רבי משה לייב זצ"ל איז געבוירן געווארן צו זיין‬ ‫אויפטוען‪.‬‬ ‫פאטער הגה"ח רבי אהרן יוסף הערשאנאוו זצ"ל פון‬ ‫אין א בריוו וואס ר' נאשקע האט אים געשיקט שרייבט‬ ‫די גאר חשוב'ע אנשי שלומינו פון שטאט טעפליק‬ ‫מיט דעם לשון‪ " :‬אויב גיבט איר צדקה לטובת נשמת‬ ‫און א גאר גוטער פריינד פון רבי נאשקע טולטשינער‬ ‫פון אייער פאטער‪ ,‬טוט איר טאקע ריכטיג די רצון‬ ‫זצ"ל אייניקל פון רבי נתן זיע"א‪.‬‬ ‫פון אייער פאטער ז"ל… ווייל דיין פאטער האט זיך‬ ‫רבי משה לייב‪ ,‬איז דער וועלכער האט איבערגעשריבן‬ ‫פאררעכנט אלס איינער פון מיינע גאר נאנטע און‬ ‫און צוגעגרייט צו דרוק די באוואוסטע ספרים‬ ‫האט געוולאט מיין טובה‪ ,‬אין זיין לעבן פלעגט ער מיר‬ ‫"השתפכות הנפש " – און "משיבת נפש" וואס איז‬ ‫שעטנדיג טון גאר גרויסע טובות מיט א ספעציעלע‬ ‫געווארן צאמגעשטעלט דורך הגה"ח רבי אלתר‬ ‫פריינדשאפט און ובהצנע לכת‪ .‬אשרי לו ואשרי חלקו‪,‬‬ ‫טעפליקער זצ"ל‪.‬‬ ‫ער האט עוסק געווען אין דעם ענין פון 'משכיל אל‬ ‫רבי משה לייב האט פארשיינליך געוואוינט אין‬ ‫דל' מיטן גאנצן לב ונפש באהאלטענערהייט‪ ,‬ושמעו‬ ‫שטאט אומאן און צווישן די ערשטע און צווייטע‬ ‫הולך על כל הסביבות‪ ,‬בכל מיני צדקות וטובות שעשה‬ ‫וועלט קריג איז ער אריבער פון אוקריינע קיין‬ ‫להרבה אנשים"‪.‬‬ ‫מאנטריאל‪ ,‬קאנאדא און שפעטער האט ער זיך‬ ‫רבי משה לייב זצ"ל איז נפטר געווארן כ"א חשון תשל"ו‬ ‫ווייטער געצויגן קיין מאנסי‪ ,‬אמעריקע‪ .‬און האט‬ ‫ווען ער איז אלט געווען ‪ 76‬יאר‪ ,‬ווי פריערדערמאנט‪,‬‬ ‫ליידער נישט איבערגעלאזט קין קינדער‪.‬‬ ‫האט ער נישט איבערגעלאזט קיין זרע של קיימא‪.‬‬ ‫ער איז באערדיגט געווארן אין בית החיים פון‬ ‫איש החסד‬ ‫קהילת פאפא אין ניו דשזערסי‪ ,‬אמעריקע‪ ,‬אין דעם‬ ‫כאטש ער איז נישט געווען קיין עושר‪ ,‬האט‬ ‫בית החיים ליגן באערדיגט נאך גרויס צדיקים‪.‬‬ ‫ער געהאלטן פאר א חוב קדוש ארויסצוהעלפן‬ ‫זיינע ברידער‪ ,‬און ער האט מיט א ברייטע האנט‬ ‫בעז"ה קומענדיגע וואך וועלן מיר בער באריכת שרייבן וועגן‬ ‫געשטיצט אונזערע לייט וועלכע האבן געקרעכצט‬ ‫‪ 7‬רבי משה לייב‪ .‬תהא נשמתו צרורה בצרור החיים אמן‬ ‫ואלד‬ ‫אר ֹלו ְירן ִא ֶינעם ַו ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫א שטיקל פון ליקוטי תפלות (כ"ח)‬ ‫אויף די וואכעדיגע פרשה‬ ‫"הכנסת אורחים"‬ ‫המשך פון זייט ‪12‬‬ ‫עצייכְ נְ ֶטער ַּתלְ ִמיד‬‫אֹויסגֶ ֵ‬ ‫ְ‬ ‫ִאין ּכִ ָּתה ִאיז ֲע ִק ָיבא גֶ עוֶ וען ַאן‬ ‫ערנְ ט ִמיט ַא גֶ עוַ ואלְ ִדיגֶ ע ִחּיּות‪ֶ .‬ער ְפלֶ עגְ ט‬ ‫אּון ָהאט גֶ עלֶ ְ‬ ‫וער ֶטער פּון ִדי ּגְ ָמ ָרא ִמיט זַ יין ִפינְ גֶ ער‪,‬‬ ‫ייטלֶ ען אֹויף ִדי וֶ ְ‬ ‫ֵט ְ‬ ‫יגער‬ ‫עמ ִד ֶ‬ ‫אר ְ‬ ‫ער ַ ּב ֶ‬ ‫ִר ּבוֹ נוֹ ׁ ֶשל עוֹ ָלם ֶד ְ‬ ‫אר ְׁשט צּו ר' יְ ֶחזְ ֵקאל ֶדער ְמלַ ֵּמד‪.‬‬ ‫ערנְ ִדיג ִמיט ָד ְ‬ ‫צּוה ְ‬ ‫זִ יְך ֶ‬ ‫אטער‪ֵ ,‬זיי ִמיר ְמ ַז ֶּכה‬ ‫יגער ָפ ֶ‬ ‫אד ֶ‬ ‫און ֶגענַ ִ‬‫ּ‬ ‫עׁש ֶטעלְ ט ַאז ָאט ִדי‬ ‫ארגֶ ְ‬ ‫יׁשט ָפ ְ‬ ‫ֶער ָהאט זִ יְך ֲא ִפילּו נִ ְ‬ ‫נות ִא ְ‬ ‫יך ָזאל‬ ‫ִמיט ַדיין ְגרוֹ יס ַר ֲח ָמ ּ‬ ‫אס ִטיגְ ן‬ ‫קּומען צּו ַא ַה ְ‬ ‫לּוצלִ ינְ ג ֶ‬ ‫גַ אנְ ֶצע ַה ְצלָ ָחה גֵ ייט ְּפ ְ‬ ‫יגע ִמ ַּדת ַה ֶח ֶסד‪,‬‬ ‫ייל ֶ‬ ‫זוֹ ֶכה ַזיין ִדי ִדי ֵה ִ‬ ‫ָא ְּפ ְׁש ֶטעל‪.‬‬ ‫יך ָזאל זוֹ ֶכה ַזיין ִז ְ‬ ‫ִא ְ‬ ‫און‬ ‫אפן ּ‬ ‫צו ַכ ּ ְ‬ ‫יך ָאנְ ּ‬ ‫מֹוד ַיע גֶ עוֶ וען‪ַ ,‬אז‬‫אטע ִאים ִ‬ ‫חֹודׁש נִ ְיסן‪ָ ,‬האט זַ יין ַט ֶ‬ ‫ַפאר ֶ‬ ‫פון ַא ְב ָר ָהם‬ ‫עפ ְטן ִמיט ִדי ִמ ָּדה ּ‬ ‫אה ְ‬‫ַ ּב ֶ‬ ‫רּוׁשלַ יִ ם‪ֲ .‬ע ִק ָיבא‬ ‫ִדי ִמ ְׁש ָּפ ָחה גֵ ייט ַא ִר ֶיּבער וואֹוינֶ ען ַקיין יְ ָ‬ ‫ועל ֶכע ָהאט‬ ‫ינו ָע ָליו ַה ּ ׁ ָשלוֹ ם‪ֶ ,‬ו ְ‬ ‫ָא ִב ּ‬ ‫לּוצלִ ינְ ג גֶ עפּונֶ ען ִאין ַא ּכִ ָּתה ִמיט גַ אנְ ֶצע‬ ‫ָהאט זִ יְך ְּפ ְ‬ ‫עטון ֶח ֶסד ַא ֶלע ַזיינֶ ע ֶטעג‪.‬‬ ‫ֶג ּ‬ ‫אׁש ַטאנֶ ען‬ ‫עצט ִאיז זַ יין גַ אנְ ֶצע ּכִ ָּתה ַּב ְ‬ ‫‪ִ 32‬קינְ ֶדער! ִּביז יֶ ְ‬ ‫אונְ ז ְמ ַז ֶּכה ִמיט ַדיין ְגרוֹ יס‬ ‫ּ‬ ‫ֵזיי‬ ‫עדן ֶעלְ ֶטער‬ ‫פּון ְּבלֹויז ַאכְ ט ִאינְ גְ לֶ עְך‪ .‬נָ אְך ֶמער‪ַ ,‬פאר יֶ ְ‬ ‫יגע‬ ‫אס ֶ‬ ‫צו ְ ּב ֶרענְ ֶגען ּ ַפ ִ‬ ‫נות ַא ַריינְ ּ‬ ‫ַר ֲח ָמ ּ‬ ‫אראלֶ על ּכִ ּתֹות! ֲע ִק ָיבא ִאיז גֶ עוֶ וען‬ ‫זֶ ענֶ ען גֶ עוֶ וען ְד ַריי ַּפ ַ‬ ‫טו ּב‪ַ ,‬מיין הוֹ יז‬ ‫עסט ִאין ַמיין ׁ ְש ּ‬ ‫ֶג ְ‬ ‫יׁשט גֶ עוֶ וען צּוגֶ עוואֹוינְ ט צּו‬ ‫לֹוירן‪ֶ .‬ער ִאיז נִ ְ‬‫אר ְ‬ ‫ִאינְ גַ אנְ ְצן ַפ ְ‬ ‫ייען אּון זִ יְך‬ ‫לֹויפן‪ְׁ ,‬ש ַר ֶ‬ ‫ְ‬ ‫ער ֶטער ִקינְ ֶדער ְׁש ִּפילְ ן‪,‬‬ ‫זֶ ען הּונְ ֶד ְ‬ ‫לונְ ג הוֹ יז ַפאר‬ ‫אמ ּ‬ ‫אר ַז ְ‬ ‫ָזאל ַזיין ַא ַפ ְ‬ ‫יך ָזאל זוֹ ֶכה ַזיין‬ ‫ִדי ֲח ָכ ִמים‪ִ ,‬א ְ‬ ‫אסן ִאיז גֶ עוֶ וען‬ ‫אּבּוסן אֹויף ִדי גַ ְ‬ ‫אֹויט ְ‬ ‫ָ‬ ‫ַט ֲענָ ה'ן‪ֲ .‬א ִפילּו ִדי‬ ‫יׁשט גֶ עזֶ ען‪ֲ .‬ע ִק ָיבא‬ ‫ֶע ֶּפעס וָ ואס ֶער ָהאט נָ אְך ֵקיינְ ָמאל נִ ְ‬ ‫ַּת ְל ִמ ֵידי‬ ‫עסט‬ ‫ֶג ְ‬ ‫צו ְ ּב ֶרענְ ֶגען‬ ‫ַא ַריינְ ּ‬ ‫עמּוט ֶׁשעט‪ּ ,‬פּונְ ְקט וִ וי ִדי ִקינְ ֶדער‬ ‫ְ‬ ‫ארק גֶ‬ ‫ָהאט זִ יְך ְׁש ַט ְ‬ ‫יקים ִאין ַמיין‬ ‫און ֱא ֶמ ֶת'ע ַצ ִּד ִ‬ ‫ֲח ָכ ִמים ּ‬ ‫וארן ִאינֶ עם וַ ואלְ ד‪.‬‬ ‫לֹוירן גֶ עוָ ְ‬ ‫אר ְ‬ ‫וָ ואס זֶ ענֶ ען ַפ ְ‬ ‫טו ּב‪.‬‬ ‫ׁ ְש ּ‬ ‫עמען‬ ‫צונֶ ֶ‬‫יפ ּ‬ ‫צו אוֹ ְ‬ ‫יך ָזאל זוֹ ֶכה ַזיין ּ‬ ‫ִא ְ‬ ‫עׁש ִּפ ְירט ַאז ֶעס ִאיז ְׁשוֶ וער‬ ‫ר' נַ ְח ָמן‪ֶ ,‬דער ְמלַ ֵּמד‪ָ ,‬האט גֶ ְ‬ ‫לֹוירן‪ .‬נָ אכְ ן‬ ‫אר ְ‬ ‫ַפאר ֲע ִק ָיבא‪ ,‬אּון ֶער ִפילְ ט זִ יְך ִאינְ גַ אנְ ְצן ַפ ְ‬ ‫יסע‬ ‫אפט ִמיט ַא ְגרוֹ ֶ‬ ‫יב ׁ ַש ְ‬ ‫ִמיט ְגרוֹ יס ִל ְ ּ‬ ‫אבן ִדי ְז ִכ ָ ּיה ּ‬ ‫צו‬ ‫יך ָזאל ָה ְ ּ‬ ‫ְפ ֵרייד‪ִ ,‬א ְ‬ ‫עצט ִמיט ִאים אּון ִאים‬ ‫אּפגֶ עזֶ ְ‬‫ערנֶ ען‪ָ ,‬האט ֶער זִ יְך ַא ָר ְ‬ ‫לֶ ְ‬ ‫לֹוירן‬ ‫אר ְ‬ ‫ער ֵציילְ ט ִדי ַמ ֲע ֶׂשה פּון ִדי ִקינְ ֶדער וָ ואס זֶ ענֶ ען ַפ ְ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫און‬ ‫אדינֶ ען ּ‬ ‫און ֵזיי ַ ּב ִ‬‫ׁ ְש ֵטיין ַפאר ֵזיי ּ‬ ‫ויסן‪ָ ",‬האט ֶער ִאים‬ ‫וארן ִאינֶ עם וַ ואלְ ד‪" .‬זָ אלְ ְסט וִ ְ‬ ‫גֶ עוָ ְ‬ ‫אר ְטן‬‫ַא ֵליין ְמ ׁ ַש ֵּמ ׁש ַזיין ִמיט ַא ֶלע ָס ְ‬ ‫עמאל ָזאל ִא ְ‬ ‫יך‬ ‫און ַא ֶל ָ‬ ‫ינונְ ֶגען ּ‬ ‫אד ּ‬‫ַ ּב ִ‬ ‫עּבן‪ִ ,‬איז ְׁש ֶטענְ ִדיג‬ ‫וערן ַמ ָּצב ִאין לֶ ְ‬ ‫עדן ְׁשוֶ ְ‬ ‫"אין יֶ ְ‬‫גֶ עזָ אגְ ט‪ִ ,‬‬ ‫אֹויסגִ ְיסן ִמיט‬‫ְ‬ ‫עס ֶטע ֵע ָצה זִ יְך‬ ‫– ָא ֶּבער ְׁש ֶטענְ ִדיג – ִדי ֶּב ְ‬ ‫אונְ ֶטער ִדי ַהאנְ ט‬ ‫יגן ּ‬ ‫עבוֹ ְ‬ ‫ער ֶג ּ‬ ‫אונְ ֶט ְ‬ ‫ַזיין ּ‬ ‫עטן פּון ִאים פּון‬ ‫עפער אּון ֶּב ְ‬ ‫אׁש ֶ‬‫ַא גֶ עוֵ ויין צּום ֵהיילִ יגְ ן ַּב ֶ‬ ‫און ִדי ֱא ֶמ ֶת'ע‬ ‫פון ִדי ַּת ְל ִמ ֵידי ֲח ָכ ִמים ּ‬ ‫ּ‬ ‫אּבן‬‫ארץ‪ּ .‬פּונְ ְקט וִ וי ִדי ִקינְ ֶדער וָ ואס ָה ְ‬ ‫יפענִ יׁש פּון ַה ְ‬‫ִדי ִט ֶ‬ ‫אדינֶ ען‬ ‫און ׁ ְש ֶטענְ ִדיג ֵזיי ַ ּב ִ‬ ‫יקים ּ‬ ‫ַצדִּ ִ‬ ‫וערן נִ ְכ ָלל‬ ‫צו ֶו ְ‬ ‫יך ֶוועל זוֹ ֶכה ַזיין ּ‬ ‫ִ ּביז ִא ְ‬ ‫יטן וַ ואלְ ד‪,‬‬ ‫ער ְׁש ְטן ִאינְ ִמ ְ‬ ‫אֹויּב ְ‬ ‫ֶ‬ ‫עׁש ִריגְ ן אּון גֶ עוֵ ויינְ ט צּום‬ ‫גֶ ְ‬ ‫עהאלְ ְפן אּון זֵ יי‬ ‫עפער ָהאט זֵ יי גְ לַ ייְך גֶ ָ‬ ‫אׁש ֶ‬‫אּון ֶדער ַּב ֶ‬ ‫ינו ָע ָליו‬ ‫פון ַא ְב ָר ָהם ָא ִב ּ‬ ‫ִאין ִדי ִמ ָּדה ּ‬ ‫ייער ָצ ָרה‪".‬‬ ‫יטן זֵ ֶ‬ ‫עטלֶ ער ַמ ָּמׁש ִאינְ ִמ ְ‬ ‫עׁש ְיקט ֶדעם ֶּב ְ‬‫גֶ ִ‬ ‫פון‬‫צו ַזיין ַגאנְ ץ ִאין ִדי ִמ ָּדה ּ‬ ‫ַה ּ ׁ ָשלוֹ ם ּ‬ ‫‪8‬‬ ‫ֶח ֶסד ֶ ּב ֱא ֶמת‪.‬‬ ‫מַ עֲ ֶשׂה יג'‬ ‫ִדי זִ ְּיבן ֶּבעטְ לֶ ְערס'‬ ‫צ ּו גֵ יין‪.‬‬ ‫יחה ַ‬ ‫[אנְ ְטלוֹ יפוּנְ ג]‬ ‫ַויְ ִהי ַה ּיוֹ ם‪ ,‬אוּן ְס'גֶ ֶ‬ ‫עווען ַא ְ ּב ִר ָ‬ ‫(אוּן צוּם ֶא ֶמת‪ִ ,‬איז ָדאס ַא ֵליין ַא ִחידו ּׁש‪ָ ,‬וואס ִדי‬ ‫וארן‪.‬‬ ‫עו ְ‬ ‫אפן גֶ ָ‬ ‫ִאין ַא ְמ ִדינָ ה‪ ,‬זֶ ענֶ ען זֵ יי ַא ֶלע צו ָּל ְ‬ ‫וארן זֵ יי זֶ ענֶ ען זִ ְ‬ ‫יך‬ ‫עווען‪ָ ,‬ו ְ‬ ‫ִקינְ ֶדער ִאיז ָדאס ָק ׁ ֶשה גֶ ֶ‬ ‫וארן‪ ,‬זֶ ענֶ ען זֵ יי‬‫עו ְ‬ ‫אפן גֶ ָ‬ ‫ִווי זֵ יי זֶ ענֶ ען ַאנְ ְט ָל ְ‬ ‫עווען – לו ׁ ְּש ִמיר [נָ אר] זֵ יי זֶ ענֶ ען‬ ‫ְק ֵליינֶ ע ִקינְ ֶדער גֶ ֶ‬ ‫ארט‬ ‫אבן זֵ יי ָד ְ‬ ‫ואלד – ָה ְ ּ‬‫גֶ עגַ אנְ גֶ ען דו ְּר ְך ַא ַו ְ‬ ‫ער ֶדעם [צו ִּליבּ ֶדעם] ִאיז‬ ‫יב ְ‬ ‫עווען ְקלוּגֶ ע ִקינְ ֶדער‪ִ ,‬א ֶ ּ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫ארלוֹ ְירן ְצ ֵוויי ִקינְ ֶדער‪ַ ,‬א זָ ָכר אוּן ַא נְ ֵק ָבה‬ ‫ַפ ְ‬ ‫עווען)‪.‬‬ ‫ָדאס ַ ּביי זֵ יי ַא ִחידו ּׁש גֶ ֶ‬ ‫ארלוֹ ְירן ַא זָ ָכר‪ ,‬אוּן ֵאיינֶ ער‬ ‫– ֵאיינֶ ער ָהאט ַפ ְ‬ ‫עבענְ ְט ׁ ְשט ֶ(דער ְ ּ‬ ‫'ב ִלינְ ֶדער־‬ ‫ָהאט ֶער זֵ יי גֶ ֶ ּ‬ ‫ארלוֹ ְירן ַא נְ ֵק ָבה – אוּן זֵ יי זֶ ענֶ ען נָ ְ‬ ‫אך‬ ‫ָהאט ַפ ְ‬ ‫י־ווי ִא ְ‬ ‫יך‪ִ ,‬איר‬ ‫אלט זַ יין ַאזוֹ ִ‬‫"איר זָ ְ‬ ‫עט ֶלער')‪ִ :‬‬ ‫ֶ ּב ְ‬ ‫אהר‪.‬‬ ‫יר־פינֶ עף יָ ְ‬ ‫עווען ְק ֵליינֶ ע ִקינְ ֶדער‪ ,‬פוּן ִפ ִ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫אלט זַ יין ַאזוֹ י ַא ְלט ִווי ִא ְ‬ ‫יך"‪.‬‬ ‫זָ ְ‬ ‫עהאט ָוואס צ ּו‬ ‫ישט גֶ ַ‬ ‫אבן נִ ׁ ְ‬ ‫ער ֶל ְ‬ ‫עך ָה ְ ּ‬ ‫ִדי ִקינְ ֶד ְ‬ ‫עלאזְ ט נָ ְ‬ ‫אך ְ ּברוֹ יט‪,‬‬ ‫ערגֶ ָ‬ ‫יב ְ‬ ‫אוּן ֶער ָהאט זֵ יי ִא ֶ ּ‬ ‫וארן זֵ יי‬ ‫עוויינְ ט‪ָ ,‬ו ְ‬ ‫עש ִריגְ ן אוּן גֶ ֵ‬ ‫אבן זֵ יי גֶ ׁ ְ‬ ‫ֶע ְסן‪ָ ,‬ה ְ ּ‬ ‫אבן ִדי‬‫ועקגֶ עגַ אנְ גֶ ען‪ָ .‬ה ְ ּ‬ ‫יך ַא ֶו ְ‬‫אוּן ֶער ִאיז זִ ְ‬ ‫עהאט ָוואס צ ּו ֶע ְסן‪.‬‬ ‫ישט גֶ ַ‬ ‫אבן נִ ׁ ְ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫אר ׁ ְש ַטאנֶ ען‪ַ ,‬אז ַה ֵּׁשם־יִ ְת ָ ּב ַר ְך ָהאט‬ ‫ִקינְ ֶדער ַפ ְ‬ ‫עט ֶלער'‪,‬‬ ‫'ב ְ‬ ‫ער ַווייל ִאיז צ ּו זֵ יי ָאנְ גֶ עקו ֶּמען ַא ֶ ּ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫עהאט‪ ,‬אוּן ֶער ָהאט זֵ יי‬ ‫אוֹ יף זֵ יי ַה ׁ ְשגָ ָחה גֶ ַ‬ ‫אבן‬ ‫אר ֶ ּבעס [זֶ עק]‪ָ .‬ה ְ ּ‬ ‫ֶער ִאיז גֶ עגַ אנְ גֶ ען ִמיט ִדי ָט ְ‬ ‫עט ֶלער'‪ֶ ,‬ער‬ ‫ן־ב ְ‬ ‫'ב ִלינְ ְד ֶ ּ‬ ‫יקט ַא ֶהער ַא ְ ּ‬ ‫עש ְ‬ ‫צוּגֶ ׁ ִ‬ ‫עפן זִ ְ‬ ‫וערן]‬‫יך [נָ אנְ ט ֶו ְ‬ ‫יבן ְט ׁ ֶש ּ ְ‬ ‫ִדי ִקינְ ֶדער ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ‬ ‫עבן ֶע ְסן‪.‬‬ ‫זָ אל זֵ יי גֶ ְ ּ‬ ‫צ ּו ִאים‪ ,‬אוּן צ ּו טו ְּלן זִ ְ‬ ‫עפן] צ ּו ִאים‪.‬‬ ‫יך [נָ ְ‬ ‫אכ ׁ ְש ֶל ּ ְ‬ ‫יסגֶ עגַ אנְ גֶ ען ָדאס ְ ּברוֹ יט‬ ‫ערנָ ְ‬ ‫אך‪ִ ,‬איז ַ ּביי זֵ יי אוֹ ְ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫עסן‪.‬‬ ‫אבן זֵ יי גֶ עגֶ ְ‬ ‫עבן ְ ּברוֹ יט‪ָ ,‬ה ְ ּ‬ ‫ָהאט ֶער זֵ יי גֶ עגֶ ְ ּ‬ ‫ייען ַ‬ ‫[אז זֵ יי‬ ‫יבן צ ּו ׁ ְש ַר ֶ‬ ‫וידער ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ‬ ‫אבן זֵ יי ִו ֶ‬ ‫– ָה ְ ּ‬ ‫עפ ֶרעגְ ט‪" :‬פוּן ַוואנֶ עט קו ְּמט‬ ‫ָהאט ֶער זֵ יי גֶ ְ‬ ‫'ע ְסן'‪.‬‬ ‫אר ְפן] ֶ‬ ‫ַד ְ‬ ‫"מיר‬ ‫ערט‪ִ :‬‬ ‫עענְ ְט ֶפ ְ‬ ‫אבן זֵ יי ִאים גֶ ֶ‬ ‫ִאיר ַא ֶהער"? ָה ְ ּ‬ ‫ארט‬ ‫אבן זֵ יי ָד ְ‬ ‫אכט‪ָ ,‬ה ְ ּ‬ ‫וארן נַ ְ‬ ‫עו ְ‬ ‫ערנָ ְ‬ ‫אך ִאיז גֶ ָ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫עווען ְק ֵליינֶ ע‬ ‫וארן זֵ יי זֶ ענֶ ען גֶ ֶ‬ ‫ישט"‪ָ ,‬ו ְ‬ ‫וייסן נִ ׁ ְ‬ ‫ֵו ְ‬ ‫אבן זֵ יי‬ ‫ער ְפ ִרי‪ָ ,‬ה ְ ּ‬ ‫עכ ִטיגְ ט‪ִ .‬אינְ ֶד ְ‬ ‫ערגֶ ענֶ ְ‬ ‫יב ְ‬ ‫ִא ֶ ּ‬ ‫ִקינְ ֶדער‪.‬‬ ‫אבן זֵ יי‬ ‫עהאט צ ּו ֶע ְסן – ָה ְ ּ‬ ‫ישט גֶ ַ‬ ‫וייטער נִ ׁ ְ‬ ‫ַו ֶ‬ ‫ועקצוּגֵ יין פוּן זֵ יי –‬ ‫יבן ַא ֶו ְ‬ ‫ָהאט ֶער ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ‬ ‫עוויינְ ט‪.‬‬ ‫עש ִריגְ ן אוּן גֶ ֵ‬ ‫גֶ ׁ ְ‬ ‫עמען‬ ‫"אז ֶער זָ אל זֵ יי נֶ ֶ‬ ‫עטן‪ַ :‬‬ ‫עב ְ‬ ‫אבן זֵ יי ִאים גֶ ֶ ּ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫ַא‬ ‫ָאנְ גֶ עקו ֶּמען‬ ‫וידער‬ ‫ִו ֶ‬ ‫ִאיז‬ ‫ער ַווייל‪,‬‬ ‫ֶד ְ‬ ‫ִמיט זִ ְ‬ ‫"דאס ִוויל‬‫יך" – ָהאט ֶער זֵ יי גֶ עזָ אגְ ט‪ָ :‬‬ ‫יבער'‪,‬‬ ‫עווען ַא 'טוֹ ֶ ּ‬ ‫עט ֶלער'‪ָ ,‬וואס ֶער ִאיז גֶ ֶ‬ ‫'ב ְ‬ ‫ֶּ‬ ‫ִא ְ‬ ‫אלט גֵ יין ִמיט ִמיר"‪.‬‬ ‫ישט‪ַ ,‬אז ִאיר זָ ְ‬ ‫יך נִ ׁ ְ‬ ‫עדן – ַווייזְ ט‬ ‫יבן צ ּו ִאים צ ּו ֶר ְ‬ ‫אבן זֵ יי ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫"א ְ‬ ‫עטאן‪ִ ,‬איז ֶדער‬ ‫אבן זֵ יי ַא קוּק גֶ ָ‬ ‫ער ַווייל ָה ְ ּ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫יך‬ ‫ֶער זֵ יי ִמיט ִדי ֶהענְ ט‪ ,‬אוּן זָ אגְ ט צ ּו זֵ יי‪ִ :‬‬ ‫'ב ִלינְ ד' – ִאיז ַ ּביי זֵ יי ַא ִחידו ּׁש‬ ‫עט ֶלער' ְ ּ‬ ‫'ב ְ‬ ‫ֶּ‬ ‫ישט"‪.‬‬ ‫ארנִ ׁ ְ‬ ‫ֶהער גָ ְ‬ ‫וייסט ֶער‬ ‫ויאזוֹ י ֵו ְ‬ ‫'ב ִלינְ ד'‪ִ ,‬ו ַ‬ ‫עווען‪ַ ,‬אז ֶער ִאיז ְ ּ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫עבן‬ ‫עט ֶלער' ָהאט זֵ יי אוֹ ְ‬ ‫יך גֶ עגֶ ְ ּ‬ ‫'ב ְ‬ ‫אוּן ֶדער ֶ ּ‬ ‫‪9 9‬‬ ‫ערס'"‪,‬‬ ‫עט ֶל ְ‬ ‫'ב ְ‬ ‫י־ווי יֶ ענֶ ע ֶ ּ‬ ‫ִווי ֶער‪ ,‬גָ אר ַאזוֹ ִ‬ ‫יבן‬ ‫ְ ּברוֹ יט צ ּו ֶע ְסן – אוּן ָהאט ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ‬ ‫ַּכ ַנּ"ל‪.‬‬ ‫ואלט‪,‬‬‫עו ְ‬‫יך גֶ ָ‬ ‫אבן זֵ יי אוֹ ְ‬ ‫ועקצוּגֵ יין פוּן זֵ יי‪ָ .‬ה ְ ּ‬ ‫ַא ֶו ְ‬ ‫ערנָ ְ‬ ‫עמען ִמיט זִ ְ‬ ‫יך – ָהאט ֶער‬ ‫ַאז ֶער זָ אל זֵ יי נֶ ֶ‬ ‫וייטער ָדאס ְ ּברוֹ יט‬ ‫אך‪ִ ,‬איז ַ ּביי זֵ יי ַו ֶ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫יבן צ ּו גֵ יין‬ ‫אבן זֵ יי ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ‬ ‫יסגֶ עגַ אנְ גֶ ען – ָה ְ ּ‬ ‫אוֹ ְ‬ ‫ואלט‪.‬‬ ‫עו ְ‬‫ישט גֶ ָ‬ ‫נִ ׁ ְ‬ ‫ִאין יִ ׁשוּב ַא ַריין‪ּ ִ ,‬ביז זֵ יי זֶ ענֶ ען גֶ עקו ֶּמען צ ּו‬ ‫"אז‬ ‫עבענְ ְט ׁ ְשט‪ַ :‬‬ ‫אוּן ֶער ָהאט זֵ יי אוֹ ְ‬ ‫יך גֶ ֶ ּ‬ ‫ַא ֶוועג‪.‬‬ ‫יך" – אוּן ָהאט‬ ‫י־ווי ִא ְ‬ ‫אלט זַ יין ַאזוֹ ִ‬ ‫ִאיר זָ ְ‬ ‫עלאזְ ט ְ ּברוֹ יט – אוּן ִאיז זִ ְ‬ ‫יך‬ ‫יך גֶ ָ‬ ‫זֵ יי אוֹ ְ‬ ‫זֶ ענֶ ען זֵ יי גֶ עגַ אנְ גֶ ען ִמיט ֶדעם ֶוועג‪ּ ִ ,‬ביז זֵ יי‬ ‫ערנָ ְ‬ ‫אך‪ִ ,‬איז ַ ּביי זֵ יי ָדאס‬ ‫ועקגֶ עגַ אנְ גֶ ען‪ֶ .‬ד ְ‬ ‫ַא ֶו ְ‬ ‫ארף – זֶ ענֶ ען ִדי‬ ‫זֶ ענֶ ען גֶ עקו ֶּמען צ ּו ַא ָד ְ‬ ‫וידער‬ ‫אבן זֵ יי ִו ֶ‬ ‫יסגֶ עגַ אנְ גֶ ען‪ָ ,‬ה ְ ּ‬ ‫ְ ּברוֹ יט אוֹ ְ‬ ‫יך אוֹ ְ‬ ‫ִקינְ ֶדער ַא ַריינְ גֶ עגַ אנְ גֶ ען ִאין ַא ׁ ְשטוּבּ ַא ַריין‪,‬‬ ‫עהאט‪ ,‬אוּן‬ ‫ָהאט ֶמען אוֹ יף זֵ יי ַר ֲח ָמנוּת גֶ ַ‬ ‫עש ִריגְ ן ַּכ ַנּ"ל‪.‬‬ ‫גֶ ׁ ְ‬ ‫עבן ְ ּברוֹ יט‪.‬‬ ‫'האט זֵ יי גֶ עגֶ ְ ּ‬ ‫ְמ ָ‬ ‫עט ֶלער'‪,‬‬ ‫'ב ְ‬ ‫וידער גֶ עקו ֶּמען צ ּו זֵ יי ַא ֶ ּ‬ ‫ִאיז ִו ֶ‬ ‫ׁ ְשטוּבּ‬ ‫ַא‬ ‫ִאין‬ ‫וייטער‬ ‫ַו ֶ‬ ‫זֵ יי‬ ‫זֶ ענֶ ען‬ ‫ד־פה' ְּ‬ ‫(כלוֹ ַמר‪ֶ :‬ער‬ ‫'כ ַב ּ ֶ‬ ‫עווען ַא ְּ‬ ‫ָוואס ֶער ִאיז גֶ ֶ‬ ‫ארט אוֹ ְ‬ ‫יך‬ ‫ַא ַריינְ גֶ עגַ אנְ גֶ ען‪ָ ,‬האט ֶמען זֵ יי ָד ְ‬ ‫אבן זֵ יי‬ ‫אמ ְּפ ְלט ִמיט ֶדעם מוֹ יל) – ָה ְ ּ‬ ‫עש ַט ְ‬ ‫ָהאט גֶ ׁ ְ‬ ‫עבן ְ ּברוֹ יט‪ְ .‬פ ֶלעגְ ן זֵ יי גֵ יין ִאין ִדי ַהייזֶ ער‬ ‫גֶ עגֶ ְ ּ‬ ‫יבן ִמיט ִאים צ ּו ׁ ְשמו ֶּע ְסן‪ָ ,‬האט ֶער‬ ‫ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ‬ ‫יבט זֵ יי ְ ּברוֹ יט‪.‬‬ ‫עהן ְס'גוּט‪ְ ,‬מ'גִ ְ ּ‬ ‫אבן זֵ יי גֶ עזֶ ְ‬ ‫– ָה ְ ּ‬ ‫ישט‬ ‫אבן זֵ יי נִ ׁ ְ‬ ‫אמ ְּפ ְלט זַ יינֶ ע ֵרייד – ָה ְ ּ‬ ‫עש ַט ְ‬ ‫גֶ ׁ ְ‬ ‫עדט‪ ,‬אוּן ֶער ָהאט יָ א‬ ‫גֶ עוואו ְּסט ָוואס ֶער ֶר ְ‬ ‫אכט‪ַ ,‬אז זֵ יי‬ ‫עמ ְ‬ ‫וישן זִ ְ‬ ‫יך גֶ ַ‬ ‫אבן ִדי ִקינְ ֶדער ְצ ִו ׁ ְ‬ ‫ָה ְ ּ‬ ‫אבן‬ ‫עדן – נָ אר זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫גֶ עוואו ְּסט ָוואס זֵ יי ֶר ְ‬ ‫[ש ֶטענְ ִדיג] זַ יין ִאינְ ֵאיינֶ עם – אוּן‬ ‫אלן ָּת ִמיד ׁ ְ‬‫זָ ְ‬ ‫וארן ֶער‬ ‫עדט‪ָ ,‬ו ְ‬ ‫ישט גֶ עוואו ְּסט ָוואס ֶער ֶר ְ‬ ‫נִ ׁ ְ‬ ‫אר ֶ ּבעס'‪,‬‬ ‫'ט ְ‬ ‫יסע ָ‬ ‫אכט גְ רוֹ ֶ‬ ‫עמ ְ‬ ‫יך גֶ ַ‬‫אבן זִ ְ‬ ‫זֵ יי ָה ְ ּ‬ ‫אמ ְּפ ְלט‪.‬‬ ‫עש ַט ְ‬ ‫ָהאט גֶ ׁ ְ‬ ‫'הייזֶ ער' – אוּן‬ ‫אוּן זֶ ענֶ ען גֶ עגַ אנְ גֶ ען ִאין ִדי ַ‬ ‫עבן ְ ּברוֹ יט‬ ‫עט ֶלער' זֵ יי אוֹ ְ‬ ‫יך גֶ עגֶ ְ ּ‬ ‫'ב ְ‬‫ָהאט ֶדער ֶ ּ‬ ‫'ש ְמחוֹ ת'‪ ,‬אוֹ יף‬ ‫זֶ ענֶ ען גֶ עגַ אנְ גֶ ען אוֹ יף ַא ֶלע ִ ׂ‬ ‫ועקגֶ עגַ אנְ גֶ ען‬ ‫יך ַא ֶו ְ‬ ‫יך אוֹ ְ‬‫צ ּו ֶע ְסן‪ ,‬אוּן ִאיז זִ ְ‬ ‫'חתוּנוֹ ת'‪.‬‬ ‫ית'ן'‪ ,‬אוּן אוֹ יף ֲ‬ ‫'ב ִר ְ‬ ‫ְּ‬ ‫"אז‬‫עבענְ ְט ׁ ְשט‪ַ :‬‬ ‫– אוּן ָהאט זֵ יי אוֹ ְ‬ ‫יך גֶ ֶ ּ‬ ‫וייטער‪ ,‬אוּן זֶ ענֶ ען‬ ‫אוּן זֵ יי זֶ ענֶ ען גֶ עגַ אנְ גֶ ען ַו ֶ‬ ‫י־ווי ֶער" – אוּן ִאיז זִ ְ‬ ‫יך‬ ‫אלן זַ יין ַאזוֹ ִ‬ ‫זֵ יי זָ ְ‬ ‫'ש ֶטעט' ַא ַריין‪ ,‬אוּן זֶ ענֶ ען‬ ‫גֶ עגַ אנְ גֶ ען ִאין ׁ ְ‬ ‫ועקגֶ עגַ אנְ גֶ ען ַּכ ַנּ"ל‪.‬‬ ‫ַא ֶו ְ‬ ‫'הייזֶ ער'‪ ,‬אוּן זֶ ענֶ ען‬ ‫גֶ עגַ אנְ גֶ ען ִאין ִדי ַ‬ ‫עט ֶלער'‪,‬‬ ‫'ב ְ‬ ‫וידער גֶ עקו ֶּמען ַא ֶ ּ‬ ‫ערנָ ְ‬ ‫אך‪ִ ,‬איז ִו ֶ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫יצן‬ ‫ידים'‪ .‬אוּן ְפ ֶלעגְ ן זִ ְ‬ ‫גֶ עגַ אנְ גֶ ען אוֹ יף ִדי 'יְ ִר ִ‬ ‫יצן‬ ‫י־ווי זֵ יי זִ ְ‬ ‫ערס'‪ַ ,‬אזוֹ ִ‬ ‫עט ֶל ְ‬ ‫'ב ְ‬ ‫וישן ִדי ֶ ּ‬ ‫ְצ ִו ׁ ְ‬ ‫אלז'‪,‬‬ ‫ען־ה ְ‬ ‫ַ‬ ‫'קרו ֶּמ‬ ‫עהאט ַא ְ‬ ‫ָוואס ֶער ָהאט גֶ ַ‬ ‫ערנָ ְ‬ ‫אך‪ִ ,‬איז‬ ‫עווען ַּכ ַנּ"ל‪ֶ .‬ד ְ‬ ‫ִאיז אוֹ ְ‬ ‫יך ַאזוֹ י גֶ ֶ‬ ‫ערנֶ ע ֶ ּבענְ ק]‪,‬‬ ‫'פ ִריזְ ֶ ּבעס' ׁ ְ‬ ‫[ש ֵטיינֶ ְ‬ ‫ארט אוֹ יף ִדי ּ ְ‬ ‫ָד ְ‬ ‫ערין]‪.‬‬ ‫עלט ֶד ִ‬ ‫עלער' [צ ּו זַ ְ‬ ‫אמ ְלן גֶ ְ‬ ‫'ט ֶ‬ ‫ִמיט ִדי ֶ‬ ‫יקער'‪.‬‬ ‫עט ֶלער' ַא 'הוֹ ֶ‬ ‫'ב ְ‬‫וידער גֶ עקו ֶּמען ַא ֶ ּ‬‫ִו ֶ‬ ‫עט ֶלער‬ ‫'ב ְ‬ ‫וידער גֶ עקו ֶּמען ַא ֶ ּ‬ ‫ערנָ ְ‬ ‫אך‪ִ ,‬איז ִו ֶ‬ ‫ֶד ְ‬ ‫עווען ְמפו ְּר ָס ִמים‬ ‫ִ ּביז ִדי ִקינְ ֶדער זֶ ענֶ ען ׁשוֹ ין גֶ ֶ‬ ‫ערנָ ְ‬ ‫אך‪ִ ,‬איז גֶ עקו ֶּמען ַא‬ ‫ן־הענְ ט'‪ֶ .‬ד ְ‬ ‫'א ֶ‬ ‫ָ‬ ‫אבן זֵ יי‬ ‫וארן ַא ֶלע ָה ְ ּ‬ ‫ערס' – ָו ְ‬ ‫עט ֶל ְ‬ ‫'ב ְ‬ ‫ַ ּביי ַא ֶלע ֶ ּ‬ ‫ן־פיס'‪.‬‬ ‫'א ִ‬‫עט ֶלער' ָ‬ ‫'ב ְ‬ ‫ֶּ‬ ‫אבן פוּן זֵ יי גֶ עוואו ְּסט‪ַ ,‬אז‬‫עקענְ ט‪ ,‬אוּן ָה ְ ּ‬ ‫גֶ ֶ‬ ‫ער ֶל ְ‬ ‫עך ָוואס זֵ יי זֶ ענֶ ען‬ ‫ָדאס זֶ ענֶ ען ִדי ִקינְ ֶד ְ‬ ‫עבן ְ ּברוֹ יט‪ ,‬אוּן‬ ‫עכער ָהאט זֵ יי גֶ עגֶ ְ ּ‬ ‫יט ֶל ֶ‬ ‫אוּן ִא ְ‬ ‫ואלד ַּכ ַנּ"ל‪.‬‬ ‫וארן ִאין ַו ְ‬ ‫עו ְ‬ ‫אלן גֶ ָ‬ ‫אר ַפ ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫אלן זַ יין ַאזוֹ י־‬ ‫"אז זֵ יי זָ ְ‬ ‫עבענְ ְט ׁ ְשט‪ַ :‬‬ ‫ָהאט זֵ יי גֶ ֶ ּ‬ ‫‪10‬‬ ‫לאמיר זיך‬ ‫פארהערן‬ ‫( ‪)2‬‬ ‫די דרייצנסטע מעשה ‪ -‬די זיבן בעטלערס‬ ‫ה‪ .‬וואס איז געווען דער פערדער בעטלער?‬ ‫וואו זענען די קינדער פארלוירן געווארן ?‬ ‫א‪.‬‬ ‫❑ א הויקער‬ ‫❑ אין א שטאט‬ ‫❑ א קרומער האלדז‬ ‫❑ אין א מדבר‬ ‫❑ אן הענט‬ ‫❑ אין א וואלד‬ ‫ו‪ .‬שאלת זכות‪ :‬וואס איז דער סדר פון די בעטלערס?‬ ‫וואס איז געווען דער ערשטער בעטלער?‬ ‫ב‪.‬‬ ‫❑ א טויבער‪ ,‬א בלינדער‪ ,‬א כבד פה‪ ,‬א הויקר‪ ,‬א קרומער‬ ‫❑ א בלינדער‬ ‫האלדז‪ ,‬אן הענט‪ ,‬אן פיס‪.‬‬ ‫❑ א טויבער‬ ‫❑ א בלינדער‪ ,‬א טויבער‪ ,‬א כבד פה‪ ,‬א קרומער האלדז‪ ,‬א‬ ‫❑ א כבד פה‬ ‫הויקר‪ ,‬אן הענט‪ ,‬אן פיס‬ ‫וואס האט זיי דער בעטלער געוואונטשן‬ ‫ג‪.‬‬ ‫❑ א טויבער‪ ,‬א כבד פה‪ ,‬א בלינדער‪ ,‬א הויקר‪ ,‬א קרומער‬ ‫❑ גרויסע עשירות‬ ‫האלדז‪ ,‬אן הענט‪ ,‬אן פיס‪.‬‬ ‫❑ זיי זאלן טרעפן זייער עלטערן‬ ‫❑ זיי זאלן זיין אזוי אלט וואו אים‬ ‫ז‪ .‬האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך?‬ ‫וואס האט זיי דער בעטלער איבערגעלאזט‬ ‫ד‪.‬‬ ‫❑ איינמאל‬ ‫❑ ברויט‬ ‫❑ צוויימאל‬ ‫❑ וואסער‬ ‫❑ איך האב געוואלט‬ ‫❑ פרוכט‬ ‫טיפער געטראכט‬ ‫וואו נאך ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א"יריד" ?‬ ‫ביי וועלכע מעשה ווערט דערמאנט א אינגעלע מיט א מיידעלע וואס זיי זענען אלט פיר יאר ?‬ ‫אלע בעטלערס האבן זיי געבענטש זיי זאלן זיין אזוי זוי – ביי וועלכע בעטלער האט דער רבי מפרט‬ ‫געווען וואס ער האט זיי געבענטש ?‬ ‫זיי זענען געגאנגען אויף אלע שמחות – וואספארא שמחות איז דער רבי מפרט ?‬ ‫וויפיל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א "חתונה" ?‬ ‫תשובות אויף די מעשה פון די זיבן בעטלערס (‪)1‬‬ ‫וועלכע מעשה נאך דערציילט דער רבי אויף א מלך וואס האט געהאט א בן יחיד און האט אים אפ גיגעבין די מלוכה ?‬ ‫יהאט ַא ֶ ּבן‬‫מעשה ב' פון דער מלך און דער קיסר ‪ -‬וַ יְ ִהי ַהיּוֹ ם אוּן ֶעס ִאיז גִ יוֶ וען ַא ֶמ ֶל ְך‪ֶ .‬דער ֶמ ֶל ְך ָהאט גִ ַ‬ ‫עבין ִדי ְמל ּוכָ ה‬ ‫יָ ִחיד‪ ...‬אוּן ָהאט ִאים ָא ּפ גִ יגֶ ִ ּ‬ ‫אין וועלכע מעשה שטייט "ווי בין איך אין דער וועלט" ?‬ ‫מעשה א' פון אבידת בת מלך – דער משנה למלך האט דאס געפרעגט פאר דער משרת צוויי מאל‬ ‫צו ענטפערן די בחינות‪ ,‬רופט‬ ‫‪02-5-3333-72‬‬ ‫‪11‬‬ ‫ואלד‬ ‫אר ֹלו ְירן ִא ֶינעם ַו ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫עראל! ֶער‬ ‫עפער ַא ֵליין‪ ,‬וָ ואס גֶ עפּונְ ט זִ יְך ִא ֶיּב ָ‬ ‫אׁש ֶ‬ ‫ֶדער ַּב ֶ‬ ‫רּוּב ְירן זִ יְך‬ ‫אּפט ַא ַּפ ַחד אּון ַא ְׁש ֶרעק וֶ וען ִמיר ְּפ ִ‬ ‫ֶעס כַ ְ‬ ‫ארץ‪ ,‬אּון‬ ‫צּוּב ָראכְ ן ַה ְ‬‫ייער ְ‬ ‫ערט זִ יְך צּו ִדי גֶ עוֵ ויין פּון זֵ ֶ‬ ‫ֶה ְ‬ ‫עלן ִדי ְס ֶצענֶ ע‪ְ :‬צוֵ ויי ְק ֵליינֶ ע ִקינְ ֶדער‪ֵ ,‬איינֶ ער‬ ‫צּוׁש ֶט ְ‬ ‫אר ְ‬ ‫ָפ ְ‬ ‫עפ ְילט ִמיט גְ ֶרענִ ְיצ ָלאזֶ ע ַר ֲח ָמנּות‪.‬‬ ‫וערט ּכִ ְביָ כֹול ָאנְ גֶ ִ‬‫ֶער וֶ ְ‬ ‫וייטער פּון ִפינְ ף יָ אר ַא ְלט‪,‬‬ ‫פּון ְּבלֹויז ִפיר אּון ֶדער ְצוֵ ֶ‬ ‫עׁש ִריגְ ן צּום‬ ‫אֹויסגֶ ְ‬ ‫אּבן ְ‬ ‫אּון ָאט‪ִ ,‬אין ִדי ֶרגַ ע וָ ואס זֵ יי ָה ְ‬ ‫ערן‪.‬‬ ‫ייע ֶרע ֶע ְל ֶט ְ‬ ‫וארן פּון זֵ ֶ‬ ‫ער ְיסן גֶ עוָ ְ‬‫ועקגֶ ִ‬ ‫זֶ ענֶ ען ַאוֶ ְ‬ ‫ּגֹורל‪ָ ,‬האט‬ ‫ערן ָ‬ ‫ייער ִּב ֶיט ְ‬‫ער ְׁש ְטן אּון גֶ עוֵ ויינְ ט אֹויף זֵ ֶ‬ ‫אֹויּב ְ‬ ‫ֶ‬ ‫אמע‪ ,‬זֶ ענֶ ען זֵ יי ַא ֵליין‬ ‫יׁשט ֵקיין ַמ ֶ‬ ‫אטע‪ ,‬נִ ְ‬ ‫יׁשט ֵקיין ַט ֶ‬ ‫נִ ְ‬ ‫עּבן זֵ יי‬ ‫ארט נֶ ְ‬ ‫קּומען‪ַ .‬ה ְ‬ ‫עטיגְ ט צּו ֶ‬ ‫עׁש ֶּפ ִ‬ ‫יׁשט גֶ ְ‬ ‫ׁשּועה נִ ְ‬ ‫ִדי יְ ָ‬ ‫ואלד‪ָ ,‬אן‬ ‫עדיגְ ן וַ ְ‬ ‫עק ִ‬‫רֹויסן‪ְׁ ,‬ש ֶר ֶ‬ ‫עׁש ְט ַראנְ ֶדעט ִאין ַא גְ ְ‬ ‫גֶ ְ‬ ‫עט ֶלער‪ְ ,‬ט ָראגְ נְ ִדיג ִמיט זִ יְך ְּברֹויט‪...‬‬ ‫ָהאט זִ יְך ַּבאוִ ויזְ ן ַא ֶּב ְ‬ ‫יׁש ָטא וֶ וער ֶעס‬ ‫ֵקיין ׁשּום ִה ְילף ָא ֶדער ְׁש ִט ֶיצע‪ֶ .‬עס ִאיז נִ ְ‬ ‫ארגְ ן‬‫צּוׁש ַטאנְ ד‪ָ ,‬א ֶדער זִ יְך זָ ְ‬ ‫ייער ְ‬ ‫זָ אל זִ יְך נָ אכְ ְפ ֶרעגְ ן אֹויף זֵ ֶ‬ ‫רּואיג‬‫אקע‪ִ ,‬‬ ‫עׁש ַמ ֶ‬‫עּבט ַא גֶ ְ‬ ‫ֲע ִק ָיבא ָהאט זִ יְך גֶ עלֶ ְ‬ ‫לֹוירן‪.‬‬ ‫אר ְ‬ ‫יׁשן‪ .‬זֵ יי זֶ ענֶ ען ָּפׁשּוט ַפ ְ‬ ‫ער ֶפענִ ְ‬‫אד ְ‬ ‫ייע ֶרע ַּב ֶ‬ ‫ַפאר זֵ ֶ‬ ‫ּתֹורה זֶ ענֶ ען ַסְך ַהּכֹל גֶ עוֶ וען‬ ‫עּבן‪ִ .‬אין זַ יין ַּתלְ מּוד ָ‬ ‫לֶ ְ‬ ‫‪ִ 42‬קינְ ֶדער‪ ,‬אּון ָדאס ִאיז גֶ עוֶ וען ֶדער‬ ‫וָ ואס טּוט ַא ֶמענְ ְטׁש וֶ וען ֶער ִפ ְילט זִ יְך ִאינְ גַ אנְ ְצן‬ ‫ִאינֶ עם‬ ‫ֵח ֶדר‬ ‫ֵאיינְ ִציגְ ְס ֶטער‬ ‫לֹוירן?‬ ‫אר ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫עטל וואּו ֶער ָהאט‬ ‫גַ אנְ ְצן ְׁש ֶט ְ‬ ‫זֵ יי זֶ ענֶ ען ְד ִרינְ גֶ ענְ ד ָאנְ גֶ עוִ ויזְ ן‬ ‫גֶ עוואֹוינְ ט‪ֲ .‬ע ִק ָיבא ְפלֶ עגְ ט‬ ‫ׁשּועה‪.‬‬ ‫אל ִדיגֶ ע יְ ָ‬ ‫אֹויף ַא ַּב ְ‬ ‫ער ְפ ִרי זִ יְך‬ ‫ִאינְ ֶד ְ‬ ‫עדן‬ ‫יֶ ְ‬ ‫זֵ יי ֶלעכְ ְצן נָ אְך ַא ִּב ְיסל‬ ‫אצ ְירן‬‫יטלִ יְך ְׁש ַּפ ִ‬ ‫עמ ְ‬ ‫גֶ ִ‬ ‫ייסט‪ ,‬נָ אְך ֶע ֶּפעס צּו‬ ‫ְט ֵר ְ‬ ‫ַא ַריין‪,‬‬ ‫ֵח ֶדר‬ ‫ִאין‬ ‫ֶע ְסן – ַסיי וָ ואס‪ַ ,‬א ִּבי צּו‬ ‫קּוקנְ ִדיג ִמיט ֲהנָ ָאה‬ ‫ְ‬ ‫ֶקענֶ ען אֹויף ֶע ֶּפעס ַמאכְ ן‬ ‫אֹויף ִדי נִ ְיד ִריגֶ ע ַהייזֶ ער‬ ‫עמען‬ ‫ַא ְּב ָרכָ ה אּון ַא ַריינְ נֶ ֶ‬ ‫אֹויפן‬ ‫ְ‬ ‫מילך ְ‬ ‫הֹויפן‬ ‫ייטע‬ ‫האבן ֶ‬ ‫וועלווי וויל וואוסן וויאזוי ‪ -‬מיר‬ ‫אּון ְּב ֵר‬ ‫עמען‬‫אמנֶ ֶ‬ ‫ִאין מֹויל‪ּ ,‬כְ ֵדי צּו ֶקענֶ ען צּוזַ ְ‬ ‫ערזִ ינְ גֶ ען ִדי נִ יגּונִ ים פּון ִדי‬ ‫וֶ ועג‪ֶ .‬ער ְפלֶ עגְ ט זִ יְך אּונְ ֶט ְ‬ ‫עּבן ֶדעם ָטאג‪.‬‬ ‫ער ֶל ְ‬ ‫יׁשע ּכֹוחֹות ָאנְ צּוגֵ יין אּון ִא ֶיּב ְ‬ ‫ְפ ִר ֶ‬ ‫אֹויסנְ וֵ ויינִ יג‪.‬‬ ‫ְ‬ ‫עקענְ ט אֹויף‬ ‫ִמ ְׁשנַ יֹות וָ ואס ֶער ָהאט גֶ ֶ‬ ‫ועמען ֶקענֶ ען זֵ יי‬ ‫ועמען ֶקענֶ ען זֵ יי זִ יְך וֶ וענְ ְדן? פּון וֶ ֶ‬ ‫צּו וֶ ֶ‬ ‫קּוקן אֹויף זַ יין זֵ ייגֶ ער אּון זֶ ען ַאז ֶער‬ ‫ֶער ְפלֶ עגְ ט ְ‬ ‫עטן ִה ְילף?‬ ‫ֶּב ְ‬ ‫ייּבט‬‫ָהאט נָ אְך גַ אנְ ֶצע ְצוָ ואנְ ִציג ִמינּוט ַפאר ֶמען ֵה ְ‬ ‫ערנֶ ען‪.‬‬‫ָאן צּו לֶ ְ‬ ‫עׁש ִריגְ ן אּון גֶ עוֵ ויינְ ט!" ָדאס ִאיז גֶ עוֶ וען‬ ‫אּבן גֶ ְ‬ ‫"אּון זֵ יי ָה ְ‬ ‫עקענְ ט טּון ִאין ַאזַ א‬ ‫אּבן גֶ ֶ‬ ‫ָדאס ֵאיינְ ִציגְ ְס ֶטע וָ ואס זֵ יי ָה ְ‬ ‫אֹויפן וֶ ועג ְפלֶ עגְ ט ֶער זִ יְך ָא ְּפ ְׁש ֶטעלְ ן ַּביי ַא‬ ‫ְ‬ ‫ייען! וֵ ויינֶ ען!‬ ‫עק ִליכֶ ע ַמ ָּצב‪ְׁ :‬ש ַר ֶ‬ ‫לֹוירענֶ ע אּון ְׁש ֶר ְ‬ ‫אר ֶ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫אט ַראכְ ְטן ִמיט‬ ‫הֹויף פּול ִמיט ִהינֶ ער‪ ,‬אּון זֵ יי ַּב ְ‬ ‫עפער‬ ‫אׁש ֶ‬ ‫ארץ צּום ֵאיינְ ִציגְ ן ַּב ֶ‬ ‫אֹויסגִ ְיסן ָדאס גַ אנְ ֶצע ַה ְ‬ ‫ְ‬ ‫אּבן‬ ‫עסע‪ֶ .‬ער ְפלֶ עגְ ט אֹויְך לִ יּב ָה ְ‬ ‫ער ֶ‬‫גְ רֹויס ִאינְ ֶט ֶ‬ ‫ויׁשן ִדי ֶענְ ְד ָלאזֶ ע‬ ‫ייען ֲא ִפילּו פּון ְצוִ ְ‬‫עׁש ַר ֶ‬ ‫ערט ִדי גֶ ְ‬ ‫וָ ואס ֶה ְ‬ ‫צּומאל ְפלֶ עגְ ט ֶער‬ ‫רֹויסע ִק ֶיען‪ָ .‬‬‫צּופאלְ גְ ן ִדי גְ ֶ‬‫נָ אכְ ָ‬ ‫עֹולם‪ִ ,‬איְך ִּבין‬ ‫ואלד‪"ִ .‬רּבֹונֹו ֶׁשל ָ‬ ‫עדיכְ ְטן וַ ְ‬ ‫יימער ִאין גֶ ִ‬ ‫ֵּב ֶ‬ ‫זֹוימען נָ אְך ֵח ֶדר ַפאר ַא לַ אנְ גֶ ע‬ ‫אר ֶ‬ ‫ארט ַפ ְ‬ ‫זִ יְך ָד ְ‬ ‫לֹוירן!"‬ ‫אר ְ‬ ‫ַפ ְ‬ ‫ערנְ ט‬ ‫אֹויסגֶ עלֶ ְ‬ ‫ְ‬ ‫ַצייט‪ִ ,‬מיט ֶדער ַצייט ָהאט ֶער זִ יְך‬ ‫ייע ֶרע קֹולֹות‪.‬‬ ‫צּומאכְ ן זֵ ֶ‬ ‫ּפּונְ ְק ְטלִ יְך נָ אכְ ַ‬ ‫ואלד?‬ ‫ייען פּונֶ עם וַ ְ‬ ‫עׁש ַר ֶ‬ ‫ערט אֹויס ִדי גֶ ְ‬ ‫אּון וֶ וער ֶה ְ‬ ‫המשך אויף זייט ‪9‬‬