דעם רבי'נס ליכט - אידיש · Dem Rabines Lecht - Yiddish — וירא (2026-10-26)

דעם רבינ'ס תשפ"ז
בראשיתתשפ"ז
וירא
בס"ד
בס"ד
יע ַזיין
מֹוד ַ
אלט ִאיר ִ
יטאן (שיהר"ן ר"ט)
יערע ִקינְ ֶדער ָז ְַאיֶ ֶ
ָוואס ָּדא ָהאט ִזיְך ִּג ָ
ליכט ֶעלְֹחוטֹת
3303
גליון 00
גליון
ריינער קוואל
אלְא ּ ְפטצֵן ִמיילְ ןיטָד ַאלֶאסעגכּ ו
ַה ָ
דער
עקעס ֶצענְ ְד ִליגֶ ע ארן ַלאנְ גֶ ע ׁ ְש ְט ֶר ֶ ְמ ִסירוּת נֶ ֶפ ׁש צ ּו ָפ ְ ייטת
צ ַ ּב ַע
ייט,פו ִּןדי ַא ְ ַר
יביןענֶ ַאע יְ ִ ַרציד
הוֹ ִ ֶ ּ
א ערחר
אל ַא ַא ֶדסוֹ ְ ֵ
א ָמאר
ועןין ַ גָ
עוֶן ִא
ייע
יז גֶ ֶ
ש ֵט
ִמ ֶעירס ׁ ְ ִא
עדן 'איז ַא וֶ ועג ַפאר יֶ ְ תוֹ ָרה ִאיז פוּן ָל ׁשוֹ ן הוֹ ָר ָאה – ְס ִ
עבן
יסגֶ עגֶ ְ ּ ּ ׁ ָשעוֹ ת אוּן ֶטעג ,כּ וֹ חוֹ ת ַה ֶ ּנ ֶפ ׁש אוּן ּגוּף אוּן אוֹ ְ חןר.
ואר
ען גֶערעוָ סוֹ ְ ֵ
עלוּנְענֶגֶ ענֶ
אר י ַא ִמגֶיר זֶ
ויאזוֹ
וען גָ ַ
יילט וִ
אר ֵצגֶ עוְֶ
ואס ַפ ִא ְיז
יםּ ,תוָוֹ ָרה
ואסינִ ִדי
וָ ַה ּ ִמ
ויאזוֹ י צ ּו ִדינֶ ען ֶדעם עדן ַמ ָ ּצב אוּן ֶע ְל ֶטער וִ ַ ִאיד ִאין יֶ ְ
אפעל. אר'ן ֶר ִ ּבי'נְ ס ַ ּב ֶ על ֶטער ַפ ְ גֶ ְ עלּןט אסען גֶ פ ְו אמ
ש ַט ָד ֶיילְן
ואס ְׁ
שוֹ וָין ֵצאל ׁק,
עגְ ט ְ
ער ֶל ָפ
ענֶ ְפ יבער א ִזל ֶ ּ ֶעק
וייט ְ ַ יסגֶ
אוֹ ְער י וַ ֶד ַאזוֹ
ער ׁ ְש ְטן. יב ְ אוֹ ֶ ּ
גְ ַל ְ אבן זִ ְ
עהאט ִדי ֲעשֶׂ ֶרת יְ ֵמי אבן ִמיר גֶ ַ ייך ֶדערוֹ יף ָה ְ ּ ערןס אנְ ְְציליךע ִאקוֹינְ גַ ֶ
יפ יל ְ
ע ּ ִפ ֶ ואס ִפ ָה ֶעסוּן וָ ִדי
ייד פ עט יס ַא ְער ֶ ּזֵב ֶ רוֹי ֶ
יטן גְ ִד עלמֶכ ְע ַאזֶ ִאינְ ְ ִ
(תוֹ ָרה מ"ח חלק ערנְ ט אוּנְ ז אוֹ יס ּ ייליגֶ ער ֶר ִ ּבי ֶל ְ ֶדער ֵה ִ עבן נָ אר ַפאר ֵאיין זַ ְ
וישןֶ ,דער ְּת ׁשו ָּבה ,יוֹ ם ַה ָּקדוֹ ׁשִ ,די ִפיר ֶטעג ִאינְ ְצוִ ׁ ְ ל ,צ ּוצ ּו אך, יש עשל ַט ְ ּאנֶ ען ַארוּם זַ יין ִט ׁ ְ ייער ׁ ְ ֶ
ען ֶגֶ ענֶ זֵעבן
עגֶ זֶ ְ ּועק ֶגֶכע
ַאוֶוֶ ְ ְ
ועל
ער ׁ ְש ְטן, יב ְ ב') ַאז וֶ וען ַא ֶמענְ ְט ׁש וִ ויל ִדינֶ ען ֶדעם אוֹ ֶ ּ
ייליגֶ ער יוֹ ם טוֹ ב ֻסכּ וֹ ת ,שִׂ ְמ ַחת ֵ ּבית ַה ּׁשוֹ ֵא ָבהַ ,א ְר ַ ּבע ֵה ִ ערר
אט ֶעה ֶד
יף
א.א.וו.ען ַאזוֹאוֹי ָ
אמ
'ס נָ ֶ
סנְים
ד ְִּט ה ְַש
ער ׁ
יבים ְ ֲ
אוֹ ִב ֶ ּ
עםלו ָּל
רוֹ גִ ֶדים,
סןם ֶאזַ ְתיין
קוֹ ְר ְֵ
יפ ְמ ַפ
ער גֵ יין ערנָ ְ יב
ּ ֶ ר ִ א
ַ ים אִ יף אוֹ ף ארְ ד ַ ס ע ֶ זא ַ ןויס
ְ וִ ר ע ֶ ף אר ַד ְ
אך ֶדער אר ַצייטֶ ,ד ְ ִמינִ ים ,הוֹ ׁ ַש ְענוֹ תֶ ,דעם ֶר ִ ּבי'נְ ס יָ ְ ארן ִאין זַ יין אל ְאפ ֶירענֶ ע ָד ַ אך ּ ַפ ּ ִ ט .אוּן נָ ְ אךועל ְ אקוֶט נָ ְ ער
עפ ְ גַ גֶאנְ ֶ ּ ַצ
ארן ֶמענְ ְט ׁש ַאז ֶמען יך ַפ ְ אכט זִ ְ אך נִ ְסיוֹ נוֹ תֶ ,עס ַד ְ ַא ַס ְ
יוֹ ם טוֹ ב ׁ ְש ִמינִ י ֲע ֶצ ֶרת – שִׂ ְמ ַחת ּתוֹ ָרה וֶ וען ַא ֶלע ִא ְידן הר
אטש ֶע
ערה ְּ ָקהדוֹ ׁ ָ
יב ַ א ִר ֶ ּ תוֹ ָיזר ַה
ערזְ ל! וֶ וען ֶדער יוֹ ם טוֹ ִבדיֻסכּ וֹ ת ִּא
ֶ ּב ְ
ערן וייט ֶ ערוַ ֶ וִ ויל ִאים ֶד ְ
אבן ַ ּבאקו ֶּמען עפ ֵרייט ִמיט ִדי ּתוֹ ָרהַ ,א ֶלע ָה ְ ּ יך גֶ ְ אבן זִ ְ ָה ְ ּ ואסר
ואס ֶע ארוָ
טפ וָ ְעל ַ
עךאגֶוּנְ ז ְייל ֶלט ְעקפצ ְ ְ
ערּ ֶ ֵ
יילן ֶ ִדדי ְ
עצט ֵצ ְ
ועקגֶ עזֶ ְ זִ ְ
יך ַאוֶ ְ
ימלֶ ,מען וִ ויל ִאים פוּן ִה ְ
ַאן ֲע ִל ָּיה ְל ּתוֹ ָרה. ער ׁ ְש ֶטער ָהאט
יב ְ
ֶדער אוֹ ֶ ּ אר ִדינְ ט.
ָהאט ַפ ְ
ישט ַא ַריינְ ָלאזְ ן צ ּו ִדינֶ ען נִ ׁ ְ
עק ֶל ְ
עך עןי ִ ַדאי ֶל ַצעייט צ ּו ֶע ֶפענֶ ען ִדי ּ ֶפ ְ עהאט ַא ְב ָר ָהם ַאזוֹ י ִליבּ גֶ ַ
ּמ ִד
עקטו ֶן,ער ׁ ְש ְיביז ְגֶעצטאוֹ ִא ֶ ּ ד ְ
עם ֶ יֶ ייען
עצט וֶ וען ִמיר ׁ ְש ֵט ֶ ָדאס ִאיז ַא ׁ ֵשיינֶ ע ָמ ׁ ָשל .יֶ ְ
אבן זִ ְ ָא ִבינוִּ .אין ִדי ּ ַפ ְר ׁ ֶשה ׁ ְש ֵטייט:
יבן ִאין עק ִל ְ ּ אמגֶ ְ יך ַצ ְ ירן ָה ְ ּ יק ִמ ְ
ייט ואס ַ ִ ּב ְפלובּּןו ִ ִּלדייםאוֹא ְוצּןרוֹ ׁ ְשתוֶ וָ ִ
וער יסגֵ ייןּ ְ ,ב ֵצאתוֹ ִמן ַהקוֹ ֶד ׁש פוּן ֶדער ׁשוֹ ין ַ ּביים ַארוֹ ְ
"וְ ַא ְב ָר ָהם ָהי ּו יִ ְהיֶ ה ְלגוֹ י..
עדע ער ׁ ְש ְטן ַפאר יֶ ֶ יב ְלעם אוֹ ֶ ּ אקינְן גְ ֶד
ואס ַדַאאנְ ִ ְ ש ,וָ אוּן עם ְסיוֹח ֶנוֹֹד ׁת אודּן נִ ֶ יבט ייליגֶ ער ח ֶֹד ׁש ִּת ׁ ְש ֵריֶ ,דער יֶ ַרח ָה ֵא ָתנִ ים .גֶ עלוֹ ְ ּ ֵה ִ
ִּכי יְ ַד ְע ִּתיו ְל ַמ ַען ֲא ׁ ֶשר יְ ַצ ֶּוה
יכע ִמינוּטעדן ָטאג ֶע ְט ִל ֶ
ין יֶ ְ
עמ ִאעןאסערִ ,א נֶיז ֶ אט,ה ַצּב ּואז ָודּנְ ֶד ָה ַמ ָּתנָ עפער וָ ואס ֶמען ָהאט זוֹ ֶכה גֶ עוֶ וען ִאין אש ֶ ֶדער ַ ּב ׁ ֶ
ֵח ֶאדוּןר,זִ וֶ ְ ֶאת ָ ּבנָ יו וְ ֶאת ֵ ּביתוֹ ַא ֲח ָריו
ייליגְ ן
אכבןח וְ הוֹ ָד ָאה ַפאר ֶדעם ֵה ִ
מ ֶש ְַ
עריט ַ ׁ
עבֶןד ִמ
וען ּ ְפגֶ ִקינְ ְ ּ
יך ָא ֹאש ַה ׁ ָשנָ הֶ ,עס ִאיז גֶ עוֶ וען ייליגְ ן ח ֶֹד ׁשַ ,א ר ׁ ֶדעם ֵה ִ
וְ ׁ ָש ְמר ּו ֶ ּד ֶר ְך ה' ַל ֲעשׂ וֹ ת
עכ ִטיגֶ ע ח ֶֹד ׁש אקו ֶּמעןַ ,אזַ א ֶל ְ אבאן ֶד ַ ּבער ה ְּ ָ יר ָ
ים, ואסּן ִמ ִא ק" וָ פו "ח ֶֹזֶֹד ׁש ישט
יךאץ :נִ ִא ׁ ְ ְ
ַ ּביים ֶר ִ ּבי'ן ,וֶ וען ֵקיינֶ ער ָהאט
יפן ּ ְפ ַל
ִקבּ וּץ ַאזַ א
ְצ ָד ָקה ו ִּמ ׁ ְש ּ ָפט" זָ אגְ ט ַר ׁ ִש"י ַה ָּקדוֹ ׁש אוֹ ְ
עקזִענְ ְ
יךט אט גֶ ַ ּביי ֶ
עןא ָ ָרה ּ
אפ אל ֶמ
ט ַ לוֹתם וְאׁ ַושּן ְלוָ ַפהְ ,
ש ַע ער ְ ַּבה ׁ ַ ָ ּד יב
חא ִלר ׁ ֶ ּ
ישוּת עאריז ֲ ַ
ואס ֶ ִ
האט ָ וָ ע'חלוֹ ְמ'ט ַאז ָדאס יָ אר וֶ ועט זַ יין גֶ ָ
שוֹזִ ָפ ְ ייער עלט זֵ ֶ אפ ְ ארק ִליבּ וַ וייל ֶער ַ ּב ֶ ייער ׁ ְש ַט ְ ָהאבּ ִאים זֵ ֶ
יךר, ערּבן ְיר ׁט
הר ְו ִ ּ
אל ּ ְֶפ
יל ָמאוּן
יפוּל
שוֹ ִיןא ַיןאזוֹ ׁ ִ
ש אט ׁ
יין ַא ֵליין ,וַ וייל ֶער ָה גֵ אמלוּנְ ג ַ ּביים ארזַ ְ ַאזַ א ֵשיינֶ ער ַפ ְ
"היט אוּן גֵ ייט אוֹ יף ִדי וֶ ועגְ ן פוּן ּתוֹ ָרה אוּן ִקינְ ֶדערִ :
ישט ,וַ וייל ֶדער יֵ ֶצר ָה ָרע
ייען אוּן ְס'גֵ ייט ִאים נִ ׁ ְ
צ ּו ַ ּבאנֵ ֶ אכט עמ ְ אבן גֶ ַ ֶר ִ ּבי'ןִ ,א ְידן ָה ְ ּ
ישט גֶ עוֶ וען ַאזוֹ י ִמ ְצווֹ ת"ַ .פאר ַא ְב ָר ָהם ָא ִבינ ּו ִאיז נִ ׁ ְ
אכ ַא ְלץ זַ יין ַח ֶבר.
ִאיז נָ ְ
גְ ִרינְ ג צ ּו גֵ יין ִאין ִדי וֶ ועגְ ן פוּן ּתוֹ ָרה אוּן ִמ ְצווֹ תֶ ,ער
אל ְטן זָ אגְ ט ֶדער ֶר ִ ּבי ַאז ֶדער ֶמענְ ְט ׁש זָ אל זִ ְ
יך ַה ְ
וערע נִ ְסיוֹ נוֹ ת ִ ּביז ֶער ִאיז ָאנְ גֶ עקו ֶּמען
יבער ׁ ְשוֶ ֶ
ִאיז ַא ִר ֶ ּ
ישט קו ְּקן אוֹ יף ִדי ֲח ִל ׁישוּת
ִמיט ַא ֶלע כּ וֹ חוֹ ת ,אוּן נִ ׁ ְ
צ ּו זַ יין ַמ ְד ֵרגָ ה.
אל ְט ַקייט וָ ואס ֶדער ַ ּב ַעל ָ ּד ָבר וִ ויל ִאים
ַה ַ ּד ַעת אוּן ַק ְ
ויסן ַאז ִדי ּתוֹ ָרה ִאיז
ארף וִ ְ
ייע ֶרע ִקינְ ֶדער ֶמען ַד ְ
ַט ֶ
ויסןַ ,אז ֲא ִפיל ּו
ארף ָא ֶ ּבער גוּט וִ ְ
ואר ְפןֶ .מען ַד ְ
אפוַ ְ
ַא ָר ּ ְ
אוֹ יבּ ַא ִאיד ִגיט זִ ְ יכ ֶטעס,
עש ְ
אס ֶטע ַמ ֲעשִׂ יּוֹ ת ִמיט גֶ ׁ ִ
ישט ְס ַּתם ּ ְפ ָר ְ
נִ ׁ ְ
עלע ִריר ִאין ֲעבוֹ ַדת יצ ֶק ֶ
יך נָ אר ַא ּ ִפ ְ
מוהר"ן
ליקוטימוהר"ן
שו"תעלעלליקוטי
נצח,שו"ת
פנינינצח,
הק'פניני
ספרוהק'
לאורספרו
להוציאלאור
בקרובלהוציא
שנזכהבקרוב
לזכותשנזכה
לייב,לזכות
שמחהלייב,
ירוחםשמחה
ז"לבןבןר'ר'ירוחם
יוסףז"ל
משהיוסף
נשמתר'ר'משה
לעילוינשמת
נתנדבלעילוי
נתנדב
ִאיד ִאיז ְמ ֻח ָּיב צ ּו זָ אגְ ן ,וֶ וען וֶ ועט ַמיינֶ ע ַמ ֲעשִׂ ים ער ׁ ְש ְטן.
יב ְ
ייער ָח ׁשוּב ַ ּביים אוֹ ֶ ּ
ה' ִאיז ָדאס זֵ ֶ
ָאנְ קו ֶּמען צ ּו ִדי ַמ ֲעשִׂ ים פוּן ִדי ָאבוֹ ת. אלן
על ְפן ַאז ַא ֶלע ִא ְידן זָ ְ
ער ׁ ְש ֶטער זָ אל ֶה ְ
יב ְ
ֶדער אוֹ ֶ ּ
ער ַמאנְ ט
ִדי זְ כוּת פוּן ִדי ָאבוֹ ת ַה ְּקדוֹ ׁ ִשים וָ ואס ֶמען ֶד ְ גֵ יין ִאין ִדי וֶ ועגְ ן פוּן ַא ְב ָר ָהם ָא ִבינוִּ ,די וֶ ועג פוּן
עדן ְּת ִפ ָּלה ,זָ אל אוּנְ ז
זֵ יי ְד ֵריי ָמאל ַא ָטאג ַ ּביי יֶ ְ עטן ֶדעם ֱאמוּנָ ה אוּן ְקדו ׁ ָּשהִ ,די וֶ ועג פוּן ׁ ְש ֶטענְ ִדיג ֶ ּב ְ
וערן ִמיט
אל ְפן וֶ ְ
עה ְ
אלן גֶ ָ
ייש ֵטיין ַאז ַא ֶלע ִא ְידן זָ ְ
ֵ ּב ׁ ְ עדע ְק ֵליינֶ ע זַ ְ
אך .אוּן ִאין ער ׁ ְש ְטן ֲא ִפיל ּו אוֹ יף יֶ ֶ
יב ְ
אוֹ ֶ ּ
ַא ֶלעם גו ְּטןַ ,סיי ְ ּברו ָּחנִ ּיוּת אוּן ַסיי ְ ּבגַ ׁ ְש ִמ ּיוּת ָא ֵמן ואכן וֶ וען ֶמען ֵליינְ ט ִאין ּתוֹ ָרה ִדי וֶ ועג פוּן ִדי
ִדי וָ ְ
ַא גוּט ׁ ַש ָ ּבת
וְ ָא ֵמן. ויאזוֹ י צ ּו
ערנֶ ען וִ ַ יך ַא ַס ְ
אך ֶל ְ ייליגֶ ע ָאבוֹ ת ֶקען ֶמען זִ ְ
ֵה ִ
"חיָ יב ָּכל
ער ׁ ְש ְטןַ ,אזוֹ י וִ וי ֲחזַ "ל זָ אגְ ן ַ
יב ְ
ִדינֶ ען ֶדעם אוֹ ֶ ּ
ָא ָדם לוֹ ַמר ָמ ַתי יַ ִ ּגיע ּו ַמ ֲעשֵׂ י ְל ַמ ֲעשֵׂ י ֲאבוֹ ַתי" יֶ ֶ
עדער
יסע ֵעצֹות אּון ּתֹורֹותָ ,א ֶּבער
ייליגְ ן ֶר ִּבי'נְ ס זִ ֶ
ֶדעם ֵה ִ
מיין
מעשה'לע
עדט ִדי גַ אנְ ֶצע זַ אְך
ער ְ
יׁשט גֶ ֶ
אכנִ ְ
צּו ִמיר ָהאט ֶעס נָ ְ
צּופ ִר ְידן פּון ַמיין
ייער ְ
עווען זֵ ֶ
פּון ְּב ֶר ְס ֶלבִ .איְך ִּבין גֶ ֶ
ואלט
עו ְיׁשט גֶ ָ
ֵח ֶדר אּון ַמיינֶ ע ֲח ֵב ִריםִ ,איְך ָהאּב נִ ְ
עלן.
עפ ְ
ערׁש פּון זֵ יי ,נָ אר זֵ יי גֶ ֶ
זַ יין ַאנְ ֶד ְ
ֶה ְער ׁ ְשל וָ ואס ַמאכְ ְסטוּ?
עקּומען ֶּפ ַסח אּון ִאיְך ָהאּב
ֶ ֶווען ֶעס ִאיז גֶ
ער ְׁש ֶטער ַפאר ַא ֶלע ֲח ָס ִדים.
אֹויּב ְ
ֶ עלֹויּבט ֶדער
ְ גֶ
רּודער
יקֹומן פּון ַמיין ְּב ֶ
אּפט ֶדעם ֲא ִפ ָ
עכ ְ
רֹויסגֶ ַ
ַא ְ
ארף? ָהאּב ִאיְך
עפ ֶרעגְ ט ָוואס ִאיְך ַד ְ
ָהאט ֶער ִמיר גֶ ְ אמען ִמיט ַדיין
יסט ְמ ַפ ְר ֵסם ֶדעם ֶר ִּבי'נְ ס נָ ֶ
דּו ִּב ְ
רּודער
ֹויקער!ָ ..א ֶּבער ַמיין ְּב ֶ
עטן פּון ִאים ַא ּפ ֶ
עּב ְ
גֶ ֶ רֹויסן ִקּדּוׁש ה'.
ְ אכ ְסט ַא גְ
ייכל ,דּו ַמ ְ
ְׁש ֵמ ְ
עבו ְֹירן ַא ְלס ַא ישט גֶ ּ ֶה ְער ׁ ְשל ִדי ִּב ְיסט ָד ְ
אך נִ ׁ ְ
עּבן ַא
ע'ע ְק ְׁשנְ 'ט ,נֵ יין! ִאיְך ִוויל ִדיר גֶ ְ
ָהאט זִ יְך גֶ ַ
אּומאןָ ...א ֶּבער ִאיְך
ַ ארן ַקיין
יקעט צּו ֶקענֶ ען ָפ ְ
ִט ֶ אסט ּו ָדאס עֶ ְר ׁ ְש ֶטע ָמאל גֶ עעֶ פְ נְ ט
ְּב ֶר ְס ֶל ֶב'ער ,וֶ וען ָה ְ
ֹויקער!!
ארף ַא ּפ ֶ
אלט זִ יְך ַּביי ָדאס ֵמיינִ יגֶ עִ ,איְך ַד ְ
ַה ְ ַא ְּב ֶר ְס ֶל ֶבער ֵספֶ ר?
צּוריקֶ ,ווען
ּכּוח ַא ִהין אּון ִ
ַאזֹוי ִאיז גֶ עגַ אנְ גֶ ען ַא ִו ַ ערן ,אּון
אצן ַמיין ְׁש ֶט ְ
יסל ְק ַר ְ
ארף זִ יְך ַא ִּב ְ
ִאיְך ַד ְ
ייכ ְלט זִ יְך אּונְ ֶטערַ ,ווייל ַמיין
אטע ְׁש ֵמ ְ
ַמיין ַט ֶ עדענְ ק
צּוריק ָאנְ טּון ִדי ִׁשיְך פּון ֵח ֶדר ,אֹויּב ִאיְך גֶ ֶ
ִ
עלע
יס ֶ
עהֹויּבן ַא ִּב ֶ
ְ אטע ָהאט ׁשֹוין ַדאן אֹויְך ָאנְ גֶ
ַט ֶ עווען ִאין ִּכ ָּתה ח'.
גּוט ִאיז ֶעס גֶ ֶ
גּוטן ֵוויין.
זּוכן פּון ֶדעם ְ
אר ְ ַפ ְ יסל ֵס ֶדר ִאין ָקאּפִ .איְך ָהאּב
אכן ַא ִּב ְ
אמיר ַמ ְ
ָל ִ
עפ ְירט ַאז ִאיְך
ער ְׁש ֶטער גֶ ִ
אֹויּב ְ
ֶ עטער ָהאט ֶדער
ְׁש ֶּפ ֶ יׁשט ַקיין ְּב ְר ְס ֶל ֶב'ע
ערנְ ט ִאין ַא ֵח ֶדר פּון נִ ְ
על ְ
גֶ ֶ
ּתֹורה,
ערע ַּת ְלמּוד ָ
ערנֶ ען ִאין ַאן ַאנְ ֶד ֶ
יּבער ֶל ְ
ִּבין ַא ִר ֶ אל ְטן ִמיט ִדי
עה ְ
יטגֶ ַ
ֲח ִסידּות ִווי ִאיְך ָהאּב ִמ ְ
אר ִּבינְ ְדן ִמיט ַא
יעל ַפ ְ
עצ ֶ
עווען ְס ֶּפ ִ
יׁשט גֶ ֶ
ָוואס ִאיז נִ ְ ערט
אר ִטיגֶ ע ֲח ִסידּותִ ,איְך ָהאּב זִ יְך ַאיינְ גֶ עגְ ִל ֶיד ְ
ָד ְ
טֹויער צּו
ֶ עע ְפנְ ט ַפאר ִמיר ַא
ֲח ִסידּותָ ,האט זִ יְך גֶ ֶ עהאט.
ייער ֲהנָ ָאה גֶ ַ
ארט אּון זֵ ֶ
ָד ְ
אטע
וערן ֶמען נֶ ענְ ֶטער צּום ֶר ִּבי'ןַ .מיין ַט ֶ
ֶקענֶ ען ֶו ְ רּודער ָוואס ָהאט ׁשֹוין
עהאט ַא ְּב ֶ
ִאיְך ָהאּב גֶ ַ
אּומאן ,אּון ָהאט
ארן יֶ ענֶ ע יָ אר ַקיין ַ
עפ ְ
ִאיז ׁשֹוין גֶ ָ יׁשע ֵוויין –
ער ֶ
אס ְטן פּון ִדי אּונְ גֶ ִ
עהֹויּבן צּו ָק ְ
ְ ָאנְ גֶ
2
אלאך פּון ְּב ִריזְ ל"
עמיינְ ט ַּביי ִמיר ָ"ראגַ ַ
ָהאט נָ אְך גֶ ֵ עווען ַא יָ אר ַפאר ַמיין
ענּומעןָ .דאס ִאיז גֶ ֶ
ֶ יטגֶ
ִמיר ִמ ְ
עׁש ִּפ ְירט ַא
גּוטע ֲח ֵב ִריםִ ..איְך ָהאּב גֶ ְ
עפן ֶאּון ְט ֶר ְ עהאט ַקיין ַאנּונְ ג
יׁשט גֶ ַ
ַּבר ִמ ְצ ָוהָ ,א ֶּבער ִאיְך ָהאּב נִ ְ
ּבּורה (זֶ עט אֹויס ַמיין
רּוקנְ ַקייט צּו ִדי גַ אנְ ֶצע ַח ָ
ְט ְ אּומאן ֲא ִפילּו ִאיְך ָהאּב
ַ ארט ִאין
ָוואס ֶמען טּוט ָד ְ
הֹויכע
ֶ עווען אֹויף ַא
אלט גֶ ֶ
עמ ְ
גַ ֲא ָוה ִאיז נָ אְך ֶד ָ ער ֵהייט ֶדעם ִּתיקּון ַה ְּכ ָל ִלי,
אל ֶט ְ
אקע גֶ עזָ אגְ ט ַק ְ
ַט ֶ
אּפל)..
ְׁש ַט ְ "ע ְסן ַּביי ַׁשיינֶ ער"
עמיינְ ט ַפאר ִמיר ֶ
אּומאן גֶ ֵ
ָהאט ַ
יעים אּון
ערע ַמ ְׁש ִּפ ִ
זּוכן ַאנְ ֶד ֶ
עהֹויּבן ְ
ְ ִאיְך ָהאּב ָאנְ גֶ עקּומען
ֶ יימגֶ
"ּפּוׁש ִקינֶ א גַ אס" א.ד.גֶ .ווען ִאיְך ִּבין ַא ֵה ְ
ְ
אפן ֶע ֶּפעס
עט ָר ְ
ערע ֲח ִסידּות אּון גֶ ְ
יׁשן פּון ַאנְ ֶד ֶ
ִט ְ עווען ִמיט ִחּפּוׂש אּון
יׁשט ַמ ְמ ִׁשיְך גֶ ֶ
ָהאּב ִאיְך נִ ְ
אצ ְירן
ער ֵוויילִ .איְך ְפ ֶלעג ְׁש ַּפ ִ
אר ְטן אֹויף ִּביזְ ֶד ְ
ִחיּות ָד ְ על ְפן
זּוכן ַּביים ֶר ִּבי'ן ֶע ֶּפעס ָוואס ֶקען ֶה ְ
ַּב ָּק ָׁשה צּו ְ
אר ָטאגְ ס,
עקּומען ַׁש ָּבת ַפ ְ
ֶ יימגֶ
יׁשן אּון ַא ֵה ְ
צּו ִדי ִט ְ ַמיין נְ ָׁש ָמה.
לּופט ַפאר ַמיינֶ ע
עּבן ֶע ֶּפעס ְ
אּון ָדאס ָהאט ִמיר גֶ עגֶ ְ עהאט ַא ַח ֶבר ִאין ֵח ֶדר ָוואס
אלט גֶ ַ
עמ ְ
ִאיְך ָהאּב ֶד ָ
רּוקן
רּוקענֶ ע לּונְ גֶ ען ָוואס ִאיז ְט ְ
ְט ֶ ערנֶ ען ֵס ֶפר
עווען ַא ְּב ֶר ְס ֶל ֶב'ערֶ ,ער ְפ ֶלעגְ ט ֶל ְ
ִאיז גֶ ֶ
זּוכן...
זֹויפיל ְ
וארן פּון ַא ִ
עו ְ
גֶ ָ רּותא ַא
עהאט ַא ַח ְב ָ
ִׁש ְב ֵחי ָה ַר"ןֶ ,ער ָהאט גֶ ַ
ַעד ָמ ַתי ַא ֶּתם ּפ ְֹס ִחים ַעל ְׁש ֵּתי ָהאט ָוואס ער ַמאן
ִאינְ גֶ ְ
ַה ְּס ִע ִּפים ִאים ִמיט ערנְ ט
על ְ
גֶ ֶ
ִאין יֶ ענֶ ע ַצייט ָהאט ִאיְך ֶדעם ֵס ֶפרִ ,איְך ָהאּב
ערנֶ ען
עהֹויּבן ֶל ְ
ְ צּוריק ָאנְ גֶ
ִ ערט
עה ְ
ערגֶ ֶ
אּונְ ֶט ְ זִ יְך
אּון נֶ ֶפׁש יבת
ְמ ִׁש ַ ֵס ֶפר ערנֶ ען אּון ָדאס
ִווי זֵ יי ֶל ְ
ִׂשיחֹות ָה ַר"ן ָוואס ָהאט ייער ָאנְ גֶ עצּונְ ְדן
ָהאט ִמיר זֵ ֶ
צּוריק ַּבאנַ ייט ַמיין
ִמיר ִ ַמיין נְ ָׁש ָמהָ ,האט ִאיְך אֹויְך
ארט
ֶק ֶׁשר צּום ֶר ִּבי'ןָ .ד ְ ערנֶ ען ִדי ֶע ְר ְׁש ֶטע
עהֹויּבן ֶל ְ
ְ ָאנְ גֶ
יבה ְק ַטּנָ ה ָהאּב
ִאין יְ ִׁש ָ ֵח ֶלק פּון ִׁש ְב ֵחי ָה ַר"ןִ ,איְך ָהאּב
עהאט ַא ַח ֶבר ָוואס ָהאט
ִאיְך גֶ ַ ע'חזֶ ְר'טָ ,א ֶּבער ִאיְך
ָדאס גּוט גֶ ַ
אכן ָוואס ִאיְך זּוך ִאין
עהֹויּבן ְמׁשּוגָ ע ַמ ְ
ְ ִמיר ָאנְ גֶ עווען ַווייט פּון
ִּבין נָ אְך ַא ְלס גֶ ֶ
אר ֶקע
אכט גַ אנְ ץ ְׁש ַט ְ
עמ ְ
ְּב ֶר ְס ֶלבֶ ,ער ָהאט ִמיר גֶ ַ ְמ ַקיֵ ים זַ יין ֶדעם ֶר ִּבי'נְ ס ֵעצֹות.
עהאט
יׁשט גֶ ַ
ְמנִ יעֹות ַווייל פּון ֵאיין זַ ייט ָהאט ִאיְך נִ ְ יבה ְק ַטּנָ ה,
עטער ִּבין ִאיְך ַא ַריין ִאין יְ ִׁש ָ
ַא יָ אר ְׁש ֶּפ ֶ
עׁש ַמאק ַּביי ִדי ְּב ְר ְס ֶל ֶב'ע ֲחבּורֹות
ערע גֶ ְ
ַאן ֶע ְק ְס ֶט ֶ ּבּורה פּון
אל ֶטענֶ ע ַח ָ
אה ְ
עווען ַא ַּב ַ
ארט ִאיז גֶ ֶ
ָד ְ
עמיינְ ט ַפאר
ארט ָהאט ָדאס גֶ ֵ
ֶווען ִאיְך ְפ ֶלעג גֵ יין ָד ְ (א סֹוד ַפאר גַ אנְ ץ ְּב ָראדִ )..די
חּוריםַ ,
ְּב ֶר ְס ֶל ֶב'ער ַּב ִ
ארן אֹויף נְ ִסיעֹות א.ד.ג ָא ֶּבער ִאיְך ָהאּב
ִמיר נָ אר ָפ ְ אל ְטן ִאין
אה ְ
עווען ַּב ַ
ְּב ְר ְס ֶל ֶב'ע ְס ָפ ִרים ִאיז אֹויְך גֶ ֶ
יכ ִטיגְ ֵקייט פּון
ענּומען ָדאס ֶע ֶצם ִל ְ
ֶ רֹויסגֶ
יׁשט ַא ְ
נִ ְ אלט ָהאּב
עמ ְ
(עד ָמ ַתי ֻעּזְ ָך ַב ֶּׁש ִביֶ )...ד ָ
יבהַ ,
יֶ ענֶ ע יְ ִׁש ָ
עדיג
עּב ִ
אכט ֶל ֶ
עמ ְ
יׁשן ָהאט ִמיר גֶ ַ
ארטָ ,א ֶּבער ִדי ִט ְ
ָד ְ ארט
וערןִ ,איְך ִּבין ָד ְ
עהֹויּבן ֶמער נֶ ענְ ֶטער ֶו ְ
ְ ִאיְך ָאנְ גֶ
ִמיט ַא ְּב ֶרען א.א .וו. עווען
צּוליּב ֶדעם ָוואס ִאיְך ִּבין גֶ ֶ
ִ גֶ עגַ אנְ גֶ ען ֶמער
ענּומען ִאין
ֶ רּותא ָהאט ִמיר ַא ִפיר גֶ
ֶווען ַמיין ַח ְב ָ ויׁשן
עוואּוסט ְצ ִו ְ
ְ יׁשט גֶ
אּומאן ָא ֶּבער ִאיְך ָהאּב נִ ְ
ִאין ַ
"ּוב ַח ְר ָּת ַּב ַחּיִ ים" דּו
ַא זַ ייט אּון ְׁש ְט ֶרענְ ג גֶ עזָ אגְ טָ : ויאזֹוי ִאיְך נּוץ ֶדעם ֶר ִּבי'נְ ס
עכ ְטסִ ,ו ַ
ִלינְ ְקס אּון ֶר ְ
וייסט ַאז דּו
ערט? דּו ֵו ְ
אר ֶק ְ
עּבן ָא ֶדער ַפ ְ
ויל ְסט ֶל ְ
ִו ְ עּבן.
יכן ֶל ְ
ֵעצֹות אֹויף ַמיין ָטאג ֶטעגְ ִל ְ
עווען ִמיט ִדי ֲחבּורֹות ָוואס
ַאזֹוי ָהאּב ִאיְך ַמ ְמ ִׁשיְך גֶ ֶ
המשך אויף זייט 4
3
יילט ַפאר ִדי ַּת ְל ִמ ִידים ַאז
אר ֵצ ְ
ֶווען ר' ִּפנְ ָחס ָהאט ַפ ְ ייסט צּו
אכ ְסט זִ יְך ַּכ ְליָ א אֹויף ּדֹורֹות אֹויּב דּו גֵ ְ
ַמ ְ
עּברֹויזְ ט אֹויף ִאים,
אֹויפגֶ ְ
ְ ייע ֶרע זֶ ענֶ ען
ערן זֵ ֶ
ִדי ֶע ְל ֶט ְ טּותים
עדט נָ אְך ְׁש ִ
ער ְ
ִדי ְּב ְר ְס ֶל ֶב'ע? ַאזֹוי ָהאט ֶער גֶ ֶ
"קינְ ֶדער ִאיְך גֶ עּב ַאייְך ִדי
ָהאט ֶער זֵ יי גֶ עזָ אגְ טִ : יׁשטֶ .דער ַח ֶבר
עדענְ ְקט ׁשֹוין ֲא ִפילּו נִ ְ
ָוואס ִאיְך גֶ ֶ
ייּבן
וייטער ְּב ַל ְ
וילן ֶקענֶ ען ֶענְ ק ַו ֶ
ְּב ִח ָירה אֹויּב ֶענְ ק ִו ְ אר ְד ֵרייט ַמיין ָקאּפ ַאז ִאיְך ָהאּב,
ָהאט ִמיר ַאזֹוי גּוט ַפ ְ
ייליגְ ן ֶר ִּבי'ן
אקּומען ֶדעם ֵה ִ
ֶ ַּביי ִמיר ִאין ֵח ֶדר אּון ַּב אקן
צּוה ְ
עּפ ַלאנְ ט ִאינְ גַ אנְ ְצן ָא ְּפ ַ
יׂשי גֶ ְ
יֶ ענֶ עם ֵליל ִׂש ִ
ועלט אּון
על ְפן אֹויף ֶדער ֶו ְ
ֵעצֹותָ ,וואס ֶוועט ַאייְך ֶה ְ ערן צּו גֵ יין צּו ִדי
אֹויפ ֶה ְ
ְ יידער) אּון
(ל ֶ
ִמיט ְּב ֶר ְס ֶלב ַ
ועלט ְלנֶ ַצח נְ ָצ ִחיםָ ,א ֶּבער ֶווער ֶעס
אֹויף יֶ ענֶ ער ֶו ְ עכ ֶטע ַה ְׁש ָּפ ָעה ָוואס
צּוליּב ִדי ְׁש ֶל ְ
ִ ַחּבּורֹות ַא ֶלעס
ייׁש ֵטיין ֶדעם נִ ָּסיֹוןֶ ,קען
יׁשט ַּב ְ
ְׁש ִּפ ְירט ַאז ֶער ֶקען נִ ְ עלאזְ ט אֹויף ִמיר.
רּותא ָהאט גֶ ָ
ֶדער ַח ְב ָ
ערער ְמ ַל ֵּמד.
זּוכן ַאן ַאנְ ֶד ֶ
יימגֵ יין אּון ְ
ַא ֵה ְ ויׁשן
ואק ְלט ְצ ִו ְ
עו ְ
אכט ֶווען ִאיְך ָהאּב ִמיְך גֶ ַ
יֶ ענֶ ע נַ ְ
עהאט
אּבן גֶ ַ
עלעך ָוואס ָה ְ
אקע ִדי ַא ֶלע ִאינְ גֶ ֶ
אּון ַט ֶ אמיר
אכט צּו ִמיר ָל ִ
עט ַר ְ
יָ א אּון נֵ ייןָ ,האּב ִאיְך גֶ ְ
יידערָ ...א ֶּבער ִדי ַא ֶלע ָוואס ָהאּב
ְס ֵפיקֹות זֶ ענֶ ען ַל ֶ גֵ יין צּו ִדי ַחּבּורֹות נָ אְך ֵאיין ָמאל ַפאר ִאיְך גֶ עּב
עׁש ִּפ ְירט ַאז ָדא ִאיז ַמיין ְּפ ַלאץ,
עווען אּון גֶ ְ
ַמ ְס ִּכים גֶ ֶ ִאינְ גַ אנְ ְצן אֹויף...
יח
ייער ֵׁשיין ַמ ְצ ִל ַ
אּבן זֵ ֶ
עּבן! ָה ְ
ּפֹה ֵא ֵׁשבָ ,דא ִאיז ַמיין ֶל ְ עווען ַאז ֵאיינְ ָמאל ִאין
ִדי ֵס ֶדר ַּביי ִדי ַחּבּורֹות ִאיז גֶ ֶ
וארן צּום ֱא ֶמ ֶת'ן אֹור.
עו ְ
עווען אּון נִ ְת ָק ֵרב גֶ ָ
גֶ ֶ ארן
ּבּורה צּו ָפ ְ
עדע ַח ָ
עקּומען ַפאר יֶ ֶ
ֶ אֹויסגֶ
ְ ח ֶֹדׁש ִאיז
עפ ְירט ִאינֶ עם
אֹויסגֶ ִ
ְ בּורה
ַאזֹוי ָהאט ֶדער רֹאׁש ַה ֲח ָ ּבֹודד זַ יין חּוץ ְליִ ּׁשּוב,
עלד ,זִ יְך ֶקענֶ ען ִמ ְת ֵ
ִאין ֶפ ְ
חּורים!
ייע ֶרע ָּב ִ
"ט ֶועל ְד'לַ :
רּוׁש ַליִ ֶמ'ער ֶו ְ
טּונְ ְקל יְ ָ עלעך וואּו ֶדער ֶׁש ֶקר פּון
יימער אּון גְ ֶרעזֶ ֶ
ויׁשן ִדי ֵּב ֶ
ְצ ִו ְ
ערנֶ ען
ייּבן ַּביים ֶר ִּבי'ן? ֶווער ִוויל ֶל ְ
ֶווער ִוויל ְּב ַל ְ עפט
יׁשט ַאזֹוי ְׁשנֶ על ָאן אּון ְט ֶר ְ
קּומט נִ ְ
ועלט ְ
ֶדער ֶו ְ
עוועט
ּבּוד ֶׁש ֶ
ְ ֶדעם ֶר ִּבי'נְ ס ֵעצֹות ְט ָראץ ָוואס ֶעס אכט ָהאט ַמיין
אֹויבנְ ָאן ,יֶ ענֶ עם נַ ְ
ְ ארט ַקיין
יׁשט ָד ְ
נִ ְ
אכט ַהיינְ ט ָאּפ ַאז ָדא
ּומחּוץֶ ,ווער ַמ ְ
ְמנִ יעֹות ִמ ֵּבית ִ עלד ִמיט ַא ֶטענְ ֶדער,
ארן ִאין ֶפ ְ
אר ְפט ָפ ְ
עד ְ
ּבּורה גֶ ַ
ַח ָ
ייּבט ֶער ַא ַּת ְל ִמיד?!"
ַּביים ֶר ִּבי'ן ְּב ֵל ְ עווען
יׂשי גֶ ֶ
בּורה ִאיז יֶ ענֶ עם ֵליל ִׂש ִ
ַמיין רֹאׁש ַה ֲח ָ
וער ֶטער ָוואס ֶדער
על ֶּבע ֶו ְ
ָדאס זֶ ענֶ ען ּפּונְ ְקט ִדי זֶ ְ עקּומעןָ ,האט ֶמען
ֶ יׁשט ָאנְ גֶ
אֹויף ַא ֲחתּונָ ה ִאיז ֶער נִ ְ
ער ֶטער ֶוועגִ .איְך
אר ֶק ְ
ַח ֶבר ָהאט גֶ עזָ אגְ ט אֹויף ֶדער ַפ ְ ּבּורה פּון
ערן ַח ָ
ּבּורה ִמיט ַאן ַאנְ ֶד ְ
עלט ִדי ַח ָ
עׁש ֶט ְ
אמגֶ ְ
ַצ ְ
עדט ַא ַריין צּו
בּואה ֶר ְ
עׁש ִּפ ְירט ַאזֹוי ִווי ִּד ְב ֵרי נְ ָ
ָהאּב גֶ ְ עווען ֶדער רֹאׁש
ארט ִאיז גֶ ֶ
ערן ִׁשיעּור ָ -ד ְ
ָאן ַאנְ ֶד ְ
יח!
ּומ ִּד ַ
ארץ אּון נְ ָׁש ָמהַ .מיין ַח ֶבר ִאיז ַא ַמ ִּסית ַ
ַמיין ַה ְ ימע
ואר ֶ
קּוקן אֹויף זַ יין ַו ִ
בּורהַ ,א ִאיד ָוואס נָ אר ְ
ַה ֲח ָ
ייליגֶ ער ֶר ִּבי ִאיְך ְּב ֵלייּב וואֹוינֶ ען
יָ א! ּפֹה ֵא ֵׁשבֵ ,ה ִ אסן אּון ֶעס ִרינְ ט גְ ַלייְך
וערט ִדי נְ ָׁש ָמה צּוגָ ְ
ייכל ֶו ְ
ְׁש ֵמ ְ
יׁשט ַקיין ִחילּוק וואּו
ִאין ַדיין ֵח ֶדרִ ,אין ַדיין ׁשּול ,נִ ְ אּבן ִדי ְצ ֵוויי
ער ְש ְׁטן ָ -ה ְ
אֹויּב ְ
ֶ יּבּורים צּום
ַארֹויס ִד ִ
עפינֶ ען ,יָ א ֲח ֵב ִרים
ועלט ִאיְך ֶוועל זִ יְך גֶ ִ
אֹויף ֶדער ֶו ְ ארן ִאינְ ֵאיינֶ עם
עפ ְ
עלט אּון גֶ ָ
עׁש ֶט ְ
אמגֶ ְ
ֲחבּורֹות זִ יְך ַצ ְ
ארץ,
יבה ִאין ַמיין ַה ְ
יׁשט ֲח ֵב ִריםִ ,איְך ּבֹוי אֹויף ַא יְ ִׁש ָ
נִ ְ ייליגְ ן ֶר ִּבי'נְ ס ֵע ָצה.
ְמ ַקיֵ ים זַ יין ֶדעם ֵה ִ
ארט גֵ ייט ֶדער ֶר ִּבי וואֹוינֶ ען ...אּון ַאזֹוי ִּבין ִאיְך
ָד ְ יילן ִדי
אר ַצ ְ
עהֹויּבן ַפ ְ
ְ בּורה ָהאט ָאנְ גֶ
ֶדער רֹאׁש ַה ֲח ָ
אצט
עּפ ַל ְ
אֹויסגֶ ְ
ְ יימער אּון
ויׁשן ִדי ֵּב ֶ
אפן ְצ ִו ְ
על ְ
ַא ַריינְ גֶ ָ יט ְשׁער ָע ָליו ַה ָּׁשלֹום,
יּב ִל ְ
ַמ ֲע ֶׂשה פּון ר' ִּפנְ ָחס ִק ְ
אפענּונְ גָ ,דאס ִאיז ָדאס! ֶעס
עוויין פּון ָה ֶ
ִאין ַא גֶ ֵ יטׁש
יּב ִל ְ
יכער ְמ ַל ֵּמד פּון ִק ְ
גּוטער ֶע ְר ִל ֶ
ֶדער גָ אר ֶ
ּופט
אר ְ(ער ַפ ְ
יׁשט ַמיין ַח ֶברֶ ,
עס ְירט ִמיר נִ ְ
ער ִ
ִאינְ ֶט ֶ עטן ַּביי ִאים
עּב ְ
אּבן זִ יְך גֶ ֶ
ערן ָה ְ
ָוואס ַא ֶלע ֶע ְל ֶט ְ
ער ְׁש ֶטער ָהאט ִמיר
אֹויּב ְ
ֶ זִ יְך גָ אר ַמיין ַח ֶברֶ )...דער ייע ֶרע ִקינְ ֶדער ִאין זַ יין ִּכ ָּתהָ ,א ֶּבער
עמען זֵ ֶ
ַא ַריינְ צּונֶ ֶ
ׁשּובה אֹויף ַא ֶלע ַמיינֶ ע ְׁש ֵאלֹות.
עּבן ַא ְּת ָ
ְק ָלאר גֶ עגֶ ְ וארן ַאז ֶדער
עו ְ
וארן גֶ ָ
עו ְ
עטער ֶווען זֵ יי זֶ ענֶ ען גֶ ָ
ְׁש ֶּפ ֶ
"דא ְּב ֵלייּב ִאיְך!
ער ְש ְׁטןָ :
אֹויּב ְ
ֶ עׁש ִריגְ ן צּום
ִאיְך ָהאּב גֶ ְ ייכנְ ֶטער ְמ ַל ֵּמד ִאיז גָ אר ַא ְּב ֶר ְס ֶל ֶב'ער...
עצ ְאֹויסגֶ ֵ
ְ
ייליגֶ ער ֶר ִּבי ִאיז ַמיין ֶר ִּבי ָלנֶ ַצח ִלנְ ָצ ִחים!!"
ֶדער ֵה ִ ואלט
עו ְערן ִאים גֶ ָ
יכע ֶע ְל ֶט ְ
יידער ֶע ְט ִל ֶ
אּבן ַל ֶ
ָה ְ
אּומ ְּב ֶרענְ ...
ְ
ַּביי ֶר ִּבי נָתָ נְ'ס נְסִ יעוֹת #56 אונטערוועגנס
געלעבט .נאך רבי נתנ'ס פטירה האט רבי נפתלי דאס אין קורצן פון פריער:
איבערגעגעבן בעל פה צו רבי אהרן ליפוועצקער ז"ל, דעם רבינ'ס הייליג קינד איז ליידער נפטר געווארן.
און ער האט דאס איבערגעגעבן פאר רבי אברהם דער רבי איז זייער בצער .ער זאגט אז משיח וועט
ב"ר נחמן חזן .פאר זיין פטירה איז ער געווארן נישט שוין נישט קומען יעצט .דער רבי פארט קיין
געזונט און ער האט פארלוירן דעם דיבור ,דערפאר מעדוועדיווקע און טשערין ווי יעדעס יאר זומער.
איז נישט באקאנט צי ער האט דאס איבערגעגעבן דער רבי רעדט גרויסע סודות פון ביאת המשיח.
פאר א צווייטן אדער נישט.
רבי נתן האט פארגעסן פיל פון די זאכן וואס דער
רבי אליהו חיים ראזען ז"ל ,תלמיד מובהק פון רבי רבי האט דאן גערעדט .און די פאר נקודות וואס ער
אברהם חזן פלעגט זאגן" ,דער וואס ווייסט זאגט האט נאך יא געדענקט ,האט ער אפגעשריבן ברמז
נישט און דער וואס זאגט ווייסט נישט"... מיט ראשי תיבות .דער כתב יד איז באוואוסט געווען
אצינד ליינט ווייטער: אלס "מגילת סתרים".
אין די פריערדיגע קאפיטל איז נישט קלאר געשריבן
געווארן וואס איז געווארן מיט די כתבים .אצינד
דער רבי אנטפלעקט די וועלן מיר ברענגען די ריכטיגע מקור:
ערשטע מעשה דער עורך פון ימי מוהרנ"ת שרייבט אז עטליכע
ווי געשריבן אין פריערדיגע קאפיטל ,האט דער רבי איבערגעשריבענע בלעטער פון די רמזים פון
זיך ארויסגעלאזט אין וועג צו באזוכן זיינע חסידים דער מגילת סתרים זענען געווען אין באזיץ ביי
אין מעדוועדיווקע און טשערין ,ווי זיין שטייגער יעדן די ברסלב'ער חסידים ,אבער קורץ נאך רבי נתנ'ס
זומער .רבי נתן האט אים באגלייט א שטיק וועג הסתלקות זענען די כתבי ידות פארלוירן געגאנגען.
וואס דאן האט דער רבי אנטפעלקט די סודות איבער ער שרייבט דארט אז דער רבי האט מגלה געווען
ביאת המשיח .דערנאך איז דער רבי ווייטער געפארן די הויכע סודות פאר רבי נתן און רבי נפתלי מיט
אין וועג מיט זיינע חסידים .ביי יענע נסיעה האט א תנאי אז זיי וועלן דאס איבערגעבן נאר פאר
דער רבי אנטפלעקט די ערשטע מעשה פון סיפורי איינעם פון יעדן דור .רבי נתן האט דאס פאר קיינעם
מעשיות. נישט איבערגעגעבן ווייל דאן האט רבי נפתלי נאך
5
אונטערוועגנס
סיי וועלכע פון די מעשיות .איינער וואס האט אן מיר האבן נישט קיין פונקטליכע פרטים וועלכע
אויסגערייניגטע הארץ פון תאוות און שלעכטע חסידים עס זענען דארט געווען און פונקטליך
מידות און קען זיך אויס מיט קבלה ,וועט קענען וואו אין וועג עס איז געווען ,צי ס'איז געווען פאר
פארשטיין עפעס פון די רמזים פון די מעשיות .מען טשערין אדער נאך ,דאס ווייסט מען יא ,אז ס'איז
קען זיך ארויסלערנען א מוסר השכל אויף גוטע געווען ערגעץ אינמיטן וועג קיין מעדוועדיווקע.
מידות און זיי פארמאגן דעם כח צו ערוועקן דאס דאס איז געווען א נייע אנטפלעקונג פאר די חסידים.
הארץ צום אויבערשטן". דער רבי האט זיך אויסגעדרוקט" :מיינע תורות און
דער רבי האט אויך געזאגט" :וואס קענען שוין שמועסן זענען נישט גענוג אייך צוריקצוברענגען
מענטשן האבן קריטיק אויף די מעשיות? נאך אלעם צום אויבערשטן ,דערפאר וועל איך אנהייבן צו
זענען זיי שיינע מעשיות... דערציילן מעשיות ".דאן האט דער רבי אנגעהויבן
צו דערציילן די מעשה פון די פארלוירענע בת
ראש השנה תקס"ז מלכה...
עטליכע וואכן שפעטער ,יענעם ראש השנה ,האט
רבי נתן איז שוין נישט געווען מיט'ן רבי'ן דאן,
דער רבי געזאגט א תורה וואו ער ערקלערט דעם
ער האט אים באגלייט נאר א שטיקל וועג .אבער
כח פון די מעשיות צו ערוועקן מענטשן צו דינען
ווען דער רבי איז אהיימגעקומען האט ער אים
דעם אויבערשטן מיט א חיות .דער רבי זאגט אין די
איבער דערציילט די מעשה .שפעטער האט רבי נתן
תורה צווישן אנדערע" :עס זענען פאראן מענטשן
צאמגענומען אלע מעשיות און געמאכט דערפון א
וועלכע דאווענען און לערנען טאקע אבער זיי טוען
חיבור וואס מיר קענען היינט זייער גוט ,דאס איז
דאס אלעס אן קיין חיות און דערפאר פארשאפן זיי
אונזער באקאנטע סיפורי מעשיות.
נישט די ריכטיגע נחת רוח פאר'ן אויבערשטן מיט
רבי נתן האט געשריבן אין די הקדמה אז דעם
זייער עבודה".
רבי'נס מעשיות זענען גענצליך נייע מעשיות וואס
דער רבי איז מסביר אז ווי טיפער א איד'ס רוחניות
זענען נאך קיינמאל נישט דערציילט געווארן .דער
שלאפט ,אלץ א העכערע דרגה פון סודות התורה
רבי האט דאס אלעס משיג געווען דורך זייער
פעלט אויס אים צו זאגן אז ער זאל זיך אויפפוועקן
הויכע השגות .דער רבי האט גענומען גרויסע און
פון שלאף .אבער כדי אריינצוברענגען די הויכע
געוואלדיגע הויכע סודות און דאס באקליידעט אין
סודות התורה אין דעם איד ,דארף מען דאס
א מעשה!
באקליידן אין א מעשה אז ער זאל קענען פארנעמען
דער רבי האט געזאגט אויף די מעשיות" :די מעשיות
אזעלכע אורות.
ענטהאלטן גאר טיפע און באהאלטענע סודות!
אזעלכע מעשיות ווערן אנגערופן" ,מעשיות פון
זיי זענען פאסיג צו ווערן גע'דרשנ'ט ברבים .א
שנים קדמונים – געשיכטעס פון גאר פריערדיגע
מענטש קען זיך אויפשטעלן אין שול און דערציילן
יארן".
6
אונטערן יאך פון די קאמענסיטישע רעגירונג.
במשך לאנגע יארן פלעגט ער שיקן פעקלעך וואס
האבן אנטהאלטן געלט ,עסנווארג ,קליידער און חפצי
פון די בהמות א גרוס
וואס האט געזוכט דער ברסלב'ער חסיד אין די
קדושה .א דאנק זיין שטיצע האבן אונזערע ברסלב'ע
לייט אין די שטעט אומאן ,טולטשין ,בארדיטשוב און בהמות פארעמס אין די ווייטע אמעריקע?
טעפליק זיך געקענט האלטן און האבן א קיום סיי
וואס האט אים ר' נאשקע איבערגעזאגט א הערילכע
ברוחניות און סיי בגשמיות.
רבי משה לייב האט אויך געזארגט צו שיקן פאר רבי
פשט פון ר' נתן?
נאשקע טולשינער שמן-זית און קנויטלעך צו צינדן וויאזוי שטיצט מען א ושל פון רבי'ן אין בארא פארק?
דעם נר-תמיד ביים ציון פון הייליגן רבי'ן .אויפן באפעל
פון זיין טאטן האט רבי משה לייב ווייטער געשיקט כ"א חשון פאלט אויס די יארצייט פון הגה"ח רבי
געלט -נאך זיין טאטעס פטירה -צו רבי נאשקע ער משה אריה הערשאנאוו זצ"ל פון אנשי שלומינו
זאל דאס אויסטיילן פאר די ארימע אנשי שלומינו חסידי ברסלב אין ארה"ב ,וועלכער איז נפטר
חסידי ברסלב אין אוקריינע .ער פלעגט טאקע גאר געווארן אין יאר בשנת תשל"ו
שטארק שטיצן רבי נאשקע אין אלע זיינע חשוב'ע רבי משה לייב זצ"ל איז געבוירן געווארן צו זיין
אויפטוען. פאטער הגה"ח רבי אהרן יוסף הערשאנאוו זצ"ל פון
אין א בריוו וואס ר' נאשקע האט אים געשיקט שרייבט די גאר חשוב'ע אנשי שלומינו פון שטאט טעפליק
מיט דעם לשון " :אויב גיבט איר צדקה לטובת נשמת און א גאר גוטער פריינד פון רבי נאשקע טולטשינער
פון אייער פאטער ,טוט איר טאקע ריכטיג די רצון זצ"ל אייניקל פון רבי נתן זיע"א.
פון אייער פאטער ז"ל… ווייל דיין פאטער האט זיך רבי משה לייב ,איז דער וועלכער האט איבערגעשריבן
פאררעכנט אלס איינער פון מיינע גאר נאנטע און און צוגעגרייט צו דרוק די באוואוסטע ספרים
האט געוולאט מיין טובה ,אין זיין לעבן פלעגט ער מיר "השתפכות הנפש " – און "משיבת נפש" וואס איז
שעטנדיג טון גאר גרויסע טובות מיט א ספעציעלע געווארן צאמגעשטעלט דורך הגה"ח רבי אלתר
פריינדשאפט און ובהצנע לכת .אשרי לו ואשרי חלקו, טעפליקער זצ"ל.
ער האט עוסק געווען אין דעם ענין פון 'משכיל אל רבי משה לייב האט פארשיינליך געוואוינט אין
דל' מיטן גאנצן לב ונפש באהאלטענערהייט ,ושמעו שטאט אומאן און צווישן די ערשטע און צווייטע
הולך על כל הסביבות ,בכל מיני צדקות וטובות שעשה וועלט קריג איז ער אריבער פון אוקריינע קיין
להרבה אנשים". מאנטריאל ,קאנאדא און שפעטער האט ער זיך
רבי משה לייב זצ"ל איז נפטר געווארן כ"א חשון תשל"ו ווייטער געצויגן קיין מאנסי ,אמעריקע .און האט
ווען ער איז אלט געווען 76יאר ,ווי פריערדערמאנט, ליידער נישט איבערגעלאזט קין קינדער.
האט ער נישט איבערגעלאזט קיין זרע של קיימא.
ער איז באערדיגט געווארן אין בית החיים פון
איש החסד
קהילת פאפא אין ניו דשזערסי ,אמעריקע ,אין דעם כאטש ער איז נישט געווען קיין עושר ,האט
בית החיים ליגן באערדיגט נאך גרויס צדיקים. ער געהאלטן פאר א חוב קדוש ארויסצוהעלפן
זיינע ברידער ,און ער האט מיט א ברייטע האנט
בעז"ה קומענדיגע וואך וועלן מיר בער באריכת שרייבן וועגן
געשטיצט אונזערע לייט וועלכע האבן געקרעכצט
7רבי משה לייב .תהא נשמתו צרורה בצרור החיים אמן
ואלד
אר ֹלו ְירן ִא ֶינעם ַו ְ
ַפ ְ א שטיקל פון ליקוטי תפלות (כ"ח)
אויף די וואכעדיגע פרשה
"הכנסת אורחים"
המשך פון זייט 12
עצייכְ נְ ֶטער ַּתלְ ִמידאֹויסגֶ ֵ
ְ ִאין ּכִ ָּתה ִאיז ֲע ִק ָיבא גֶ עוֶ וען ַאן
ערנְ ט ִמיט ַא גֶ עוַ ואלְ ִדיגֶ ע ִחּיּותֶ .ער ְפלֶ עגְ ט אּון ָהאט גֶ עלֶ ְ
וער ֶטער פּון ִדי ּגְ ָמ ָרא ִמיט זַ יין ִפינְ גֶ ער, ייטלֶ ען אֹויף ִדי וֶ ְ ֵט ְ
יגער עמ ִד ֶ אר ְ ער ַ ּב ֶ
ִר ּבוֹ נוֹ ׁ ֶשל עוֹ ָלם ֶד ְ
אר ְׁשט צּו ר' יְ ֶחזְ ֵקאל ֶדער ְמלַ ֵּמד. ערנְ ִדיג ִמיט ָד ְ צּוה ְ
זִ יְך ֶ
אטערֵ ,זיי ִמיר ְמ ַז ֶּכה יגער ָפ ֶ אד ֶ און ֶגענַ ִּ
עׁש ֶטעלְ ט ַאז ָאט ִדי ארגֶ ְ יׁשט ָפ ְ ֶער ָהאט זִ יְך ֲא ִפילּו נִ ְ נות ִא ְ
יך ָזאל ִמיט ַדיין ְגרוֹ יס ַר ֲח ָמ ּ
אס ִטיגְ ן
קּומען צּו ַא ַה ְ לּוצלִ ינְ ג ֶ גַ אנְ ֶצע ַה ְצלָ ָחה גֵ ייט ְּפ ְ
יגע ִמ ַּדת ַה ֶח ֶסד, ייל ֶ
זוֹ ֶכה ַזיין ִדי ִדי ֵה ִ
ָא ְּפ ְׁש ֶטעל. יך ָזאל זוֹ ֶכה ַזיין ִז ְ ִא ְ
און
אפן ּ צו ַכ ּ ְ
יך ָאנְ ּ
מֹוד ַיע גֶ עוֶ ועןַ ,אזאטע ִאים ִ חֹודׁש נִ ְיסןָ ,האט זַ יין ַט ֶ ַפאר ֶ פון ַא ְב ָר ָהם עפ ְטן ִמיט ִדי ִמ ָּדה ּ אה ְַ ּב ֶ
רּוׁשלַ יִ םֲ .ע ִק ָיבא
ִדי ִמ ְׁש ָּפ ָחה גֵ ייט ַא ִר ֶיּבער וואֹוינֶ ען ַקיין יְ ָ ועל ֶכע ָהאט ינו ָע ָליו ַה ּ ׁ ָשלוֹ םֶ ,ו ְ ָא ִב ּ
לּוצלִ ינְ ג גֶ עפּונֶ ען ִאין ַא ּכִ ָּתה ִמיט גַ אנְ ֶצע ָהאט זִ יְך ְּפ ְ
עטון ֶח ֶסד ַא ֶלע ַזיינֶ ע ֶטעג. ֶג ּ
אׁש ַטאנֶ ען
עצט ִאיז זַ יין גַ אנְ ֶצע ּכִ ָּתה ַּב ְ ִ 32קינְ ֶדער! ִּביז יֶ ְ
אונְ ז ְמ ַז ֶּכה ִמיט ַדיין ְגרוֹ יס ּ ֵזיי
עדן ֶעלְ ֶטער פּון ְּבלֹויז ַאכְ ט ִאינְ גְ לֶ עְך .נָ אְך ֶמערַ ,פאר יֶ ְ
יגע אס ֶ
צו ְ ּב ֶרענְ ֶגען ּ ַפ ִ
נות ַא ַריינְ ּ ַר ֲח ָמ ּ
אראלֶ על ּכִ ּתֹות! ֲע ִק ָיבא ִאיז גֶ עוֶ וען זֶ ענֶ ען גֶ עוֶ וען ְד ַריי ַּפ ַ
טו ּבַ ,מיין הוֹ יז עסט ִאין ַמיין ׁ ְש ּ ֶג ְ
יׁשט גֶ עוֶ וען צּוגֶ עוואֹוינְ ט צּו לֹוירןֶ .ער ִאיז נִ ְאר ְ ִאינְ גַ אנְ ְצן ַפ ְ
ייען אּון זִ יְך
לֹויפןְׁ ,ש ַר ֶ
ְ ער ֶטער ִקינְ ֶדער ְׁש ִּפילְ ן, זֶ ען הּונְ ֶד ְ
לונְ ג הוֹ יז ַפאר אמ ּ אר ַז ְ
ָזאל ַזיין ַא ַפ ְ
יך ָזאל זוֹ ֶכה ַזיין ִדי ֲח ָכ ִמיםִ ,א ְ
אסן ִאיז גֶ עוֶ וען אּבּוסן אֹויף ִדי גַ ְ אֹויט ְ ָ ַט ֲענָ ה'ןֲ .א ִפילּו ִדי
יׁשט גֶ עזֶ עןֲ .ע ִק ָיבא ֶע ֶּפעס וָ ואס ֶער ָהאט נָ אְך ֵקיינְ ָמאל נִ ְ ַּת ְל ִמ ֵידי עסט ֶג ְ צו ְ ּב ֶרענְ ֶגען
ַא ַריינְ ּ
עמּוט ֶׁשעטּ ,פּונְ ְקט וִ וי ִדי ִקינְ ֶדער ְ ארק גֶ ָהאט זִ יְך ְׁש ַט ְ יקים ִאין ַמיין און ֱא ֶמ ֶת'ע ַצ ִּד ִ
ֲח ָכ ִמים ּ
וארן ִאינֶ עם וַ ואלְ ד. לֹוירן גֶ עוָ ְ
אר ְ וָ ואס זֶ ענֶ ען ַפ ְ טו ּב.
ׁ ְש ּ
עמען צונֶ ֶיפ ּ
צו אוֹ ְ יך ָזאל זוֹ ֶכה ַזיין ּ ִא ְ
עׁש ִּפ ְירט ַאז ֶעס ִאיז ְׁשוֶ וער ר' נַ ְח ָמןֶ ,דער ְמלַ ֵּמדָ ,האט גֶ ְ
לֹוירן .נָ אכְ ן
אר ְ ַפאר ֲע ִק ָיבא ,אּון ֶער ִפילְ ט זִ יְך ִאינְ גַ אנְ ְצן ַפ ְ יסע אפט ִמיט ַא ְגרוֹ ֶ יב ׁ ַש ְ ִמיט ְגרוֹ יס ִל ְ ּ
אבן ִדי ְז ִכ ָ ּיה ּ
צו יך ָזאל ָה ְ ּ ְפ ֵריידִ ,א ְ
עצט ִמיט ִאים אּון ִאים אּפגֶ עזֶ ְערנֶ עןָ ,האט ֶער זִ יְך ַא ָר ְ לֶ ְ
לֹוירן
אר ְ ער ֵציילְ ט ִדי ַמ ֲע ֶׂשה פּון ִדי ִקינְ ֶדער וָ ואס זֶ ענֶ ען ַפ ְ ֶד ְ און
אדינֶ ען ּ און ֵזיי ַ ּב ִׁ ְש ֵטיין ַפאר ֵזיי ּ
ויסןָ ",האט ֶער ִאים וארן ִאינֶ עם וַ ואלְ ד" .זָ אלְ ְסט וִ ְ גֶ עוָ ְ אר ְטןַא ֵליין ְמ ׁ ַש ֵּמ ׁש ַזיין ִמיט ַא ֶלע ָס ְ
עמאל ָזאל ִא ְ
יך און ַא ֶל ָ ינונְ ֶגען ּ אד ַּ ּב ִ
עּבןִ ,איז ְׁש ֶטענְ ִדיג וערן ַמ ָּצב ִאין לֶ ְ עדן ְׁשוֶ ְ "אין יֶ ְגֶ עזָ אגְ טִ ,
אֹויסגִ ְיסן ִמיטְ עס ֶטע ֵע ָצה זִ יְך – ָא ֶּבער ְׁש ֶטענְ ִדיג – ִדי ֶּב ְ אונְ ֶטער ִדי ַהאנְ ט יגן ּ עבוֹ ְ
ער ֶג ּ אונְ ֶט ְ
ַזיין ּ
עטן פּון ִאים פּון עפער אּון ֶּב ְ אׁש ֶַא גֶ עוֵ ויין צּום ֵהיילִ יגְ ן ַּב ֶ און ִדי ֱא ֶמ ֶת'ע פון ִדי ַּת ְל ִמ ֵידי ֲח ָכ ִמים ּ ּ
אּבןארץּ .פּונְ ְקט וִ וי ִדי ִקינְ ֶדער וָ ואס ָה ְ יפענִ יׁש פּון ַה ְִדי ִט ֶ אדינֶ ען און ׁ ְש ֶטענְ ִדיג ֵזיי ַ ּב ִ יקים ּ ַצדִּ ִ
וערן נִ ְכ ָלל
צו ֶו ְ יך ֶוועל זוֹ ֶכה ַזיין ּ ִ ּביז ִא ְ
יטן וַ ואלְ ד, ער ְׁש ְטן ִאינְ ִמ ְ אֹויּב ְ
ֶ עׁש ִריגְ ן אּון גֶ עוֵ ויינְ ט צּום
גֶ ְ
עהאלְ ְפן אּון זֵ יי עפער ָהאט זֵ יי גְ לַ ייְך גֶ ָ אׁש ֶאּון ֶדער ַּב ֶ ינו ָע ָליו
פון ַא ְב ָר ָהם ָא ִב ּ ִאין ִדי ִמ ָּדה ּ
ייער ָצ ָרה". יטן זֵ ֶ עטלֶ ער ַמ ָּמׁש ִאינְ ִמ ְ עׁש ְיקט ֶדעם ֶּב ְגֶ ִ פוןצו ַזיין ַגאנְ ץ ִאין ִדי ִמ ָּדה ּ ַה ּ ׁ ָשלוֹ ם ּ
8 ֶח ֶסד ֶ ּב ֱא ֶמת.
מַ עֲ ֶשׂה יג'
ִדי זִ ְּיבן ֶּבעטְ לֶ ְערס'
צ ּו גֵ יין. יחה ַ
[אנְ ְטלוֹ יפוּנְ ג] ַויְ ִהי ַה ּיוֹ ם ,אוּן ְס'גֶ ֶ
עווען ַא ְ ּב ִר ָ
(אוּן צוּם ֶא ֶמתִ ,איז ָדאס ַא ֵליין ַא ִחידו ּׁשָ ,וואס ִדי וארן.
עו ְ
אפן גֶ ָ
ִאין ַא ְמ ִדינָ ה ,זֶ ענֶ ען זֵ יי ַא ֶלע צו ָּל ְ
וארן זֵ יי זֶ ענֶ ען זִ ְ
יך עוועןָ ,ו ְ
ִקינְ ֶדער ִאיז ָדאס ָק ׁ ֶשה גֶ ֶ וארן ,זֶ ענֶ ען זֵ ייעו ְ
אפן גֶ ָ
ִווי זֵ יי זֶ ענֶ ען ַאנְ ְט ָל ְ
עווען – לו ׁ ְּש ִמיר [נָ אר] זֵ יי זֶ ענֶ ען
ְק ֵליינֶ ע ִקינְ ֶדער גֶ ֶ
ארט אבן זֵ יי ָד ְ
ואלד – ָה ְ ּגֶ עגַ אנְ גֶ ען דו ְּר ְך ַא ַו ְ
ער ֶדעם [צו ִּליבּ ֶדעם] ִאיז
יב ְ
עווען ְקלוּגֶ ע ִקינְ ֶדערִ ,א ֶ ּ
גֶ ֶ
ארלוֹ ְירן ְצ ֵוויי ִקינְ ֶדערַ ,א זָ ָכר אוּן ַא נְ ֵק ָבה
ַפ ְ
עווען).
ָדאס ַ ּביי זֵ יי ַא ִחידו ּׁש גֶ ֶ
ארלוֹ ְירן ַא זָ ָכר ,אוּן ֵאיינֶ ער – ֵאיינֶ ער ָהאט ַפ ְ
עבענְ ְט ׁ ְשט ֶ(דער ְ ּ
'ב ִלינְ ֶדער־ ָהאט ֶער זֵ יי גֶ ֶ ּ ארלוֹ ְירן ַא נְ ֵק ָבה – אוּן זֵ יי זֶ ענֶ ען נָ ְ
אך ָהאט ַפ ְ
י־ווי ִא ְ
יךִ ,איר אלט זַ יין ַאזוֹ ִ"איר זָ ְ עט ֶלער')ִ : ֶ ּב ְ אהר.
יר־פינֶ עף יָ ְ
עווען ְק ֵליינֶ ע ִקינְ ֶדער ,פוּן ִפ ִ
גֶ ֶ
אלט זַ יין ַאזוֹ י ַא ְלט ִווי ִא ְ
יך". זָ ְ
עהאט ָוואס צ ּו
ישט גֶ ַ
אבן נִ ׁ ְ ער ֶל ְ
עך ָה ְ ּ ִדי ִקינְ ֶד ְ
עלאזְ ט נָ ְ
אך ְ ּברוֹ יט, ערגֶ ָ יב ְ
אוּן ֶער ָהאט זֵ יי ִא ֶ ּ וארן זֵ יי
עוויינְ טָ ,ו ְ
עש ִריגְ ן אוּן גֶ ֵ
אבן זֵ יי גֶ ׁ ְ
ֶע ְסןָ ,ה ְ ּ
אבן ִדיועקגֶ עגַ אנְ גֶ עןָ .ה ְ ּ
יך ַא ֶו ְאוּן ֶער ִאיז זִ ְ
עהאט ָוואס צ ּו ֶע ְסן.
ישט גֶ ַ
אבן נִ ׁ ְ
ָה ְ ּ
אר ׁ ְש ַטאנֶ עןַ ,אז ַה ֵּׁשם־יִ ְת ָ ּב ַר ְך ָהאט
ִקינְ ֶדער ַפ ְ
עט ֶלער',
'ב ְ
ער ַווייל ִאיז צ ּו זֵ יי ָאנְ גֶ עקו ֶּמען ַא ֶ ּ
ֶד ְ
עהאט ,אוּן ֶער ָהאט זֵ יי
אוֹ יף זֵ יי ַה ׁ ְשגָ ָחה גֶ ַ
אבן
אר ֶ ּבעס [זֶ עק]ָ .ה ְ ּ ֶער ִאיז גֶ עגַ אנְ גֶ ען ִמיט ִדי ָט ְ
עט ֶלער'ֶ ,ער
ן־ב ְ
'ב ִלינְ ְד ֶ ּ
יקט ַא ֶהער ַא ְ ּ
עש ְ
צוּגֶ ׁ ִ עפן זִ ְ
וערן]יך [נָ אנְ ט ֶו ְ יבן ְט ׁ ֶש ּ ְ
ִדי ִקינְ ֶדער ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ
עבן ֶע ְסן.
זָ אל זֵ יי גֶ ְ ּ צ ּו ִאים ,אוּן צ ּו טו ְּלן זִ ְ
עפן] צ ּו ִאים. יך [נָ ְ
אכ ׁ ְש ֶל ּ ְ
יסגֶ עגַ אנְ גֶ ען ָדאס ְ ּברוֹ יט ערנָ ְ
אךִ ,איז ַ ּביי זֵ יי אוֹ ְ ֶד ְ
עסן.
אבן זֵ יי גֶ עגֶ ְ
עבן ְ ּברוֹ יטָ ,ה ְ ּ
ָהאט ֶער זֵ יי גֶ עגֶ ְ ּ
ייען ַ
[אז זֵ יי יבן צ ּו ׁ ְש ַר ֶ
וידער ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ
אבן זֵ יי ִו ֶ
– ָה ְ ּ
עפ ֶרעגְ ט" :פוּן ַוואנֶ עט קו ְּמט
ָהאט ֶער זֵ יי גֶ ְ
'ע ְסן'.
אר ְפן] ֶ
ַד ְ
"מיר
ערטִ :
עענְ ְט ֶפ ְ
אבן זֵ יי ִאים גֶ ֶ
ִאיר ַא ֶהער"? ָה ְ ּ
ארט
אבן זֵ יי ָד ְ
אכטָ ,ה ְ ּ
וארן נַ ְ
עו ְ ערנָ ְ
אך ִאיז גֶ ָ ֶד ְ
עווען ְק ֵליינֶ ע
וארן זֵ יי זֶ ענֶ ען גֶ ֶ
ישט"ָ ,ו ְ
וייסן נִ ׁ ְ
ֵו ְ
אבן זֵ יי
ער ְפ ִריָ ,ה ְ ּ
עכ ִטיגְ טִ .אינְ ֶד ְ
ערגֶ ענֶ ְ
יב ְ
ִא ֶ ּ
ִקינְ ֶדער.
אבן זֵ יי
עהאט צ ּו ֶע ְסן – ָה ְ ּ
ישט גֶ ַ
וייטער נִ ׁ ְ
ַו ֶ
ועקצוּגֵ יין פוּן זֵ יי –
יבן ַא ֶו ְ
ָהאט ֶער ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ
עוויינְ ט.
עש ִריגְ ן אוּן גֶ ֵ
גֶ ׁ ְ
עמען
"אז ֶער זָ אל זֵ יי נֶ ֶ
עטןַ : עב ְ
אבן זֵ יי ִאים גֶ ֶ ּ
ָה ְ ּ
ַא ָאנְ גֶ עקו ֶּמען וידער
ִו ֶ ִאיז ער ַווייל,
ֶד ְ ִמיט זִ ְ
"דאס ִוויליך" – ָהאט ֶער זֵ יי גֶ עזָ אגְ טָ :
יבער',
עווען ַא 'טוֹ ֶ ּ
עט ֶלער'ָ ,וואס ֶער ִאיז גֶ ֶ
'ב ְ
ֶּ ִא ְ
אלט גֵ יין ִמיט ִמיר".
ישטַ ,אז ִאיר זָ ְ
יך נִ ׁ ְ
עדן – ַווייזְ ט יבן צ ּו ִאים צ ּו ֶר ְ
אבן זֵ יי ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ
ָה ְ ּ
"א ְ עטאןִ ,איז ֶדער
אבן זֵ יי ַא קוּק גֶ ָ
ער ַווייל ָה ְ ּ
ֶד ְ
יך ֶער זֵ יי ִמיט ִדי ֶהענְ ט ,אוּן זָ אגְ ט צ ּו זֵ ייִ :
'ב ִלינְ ד' – ִאיז ַ ּביי זֵ יי ַא ִחידו ּׁש
עט ֶלער' ְ ּ
'ב ְ
ֶּ
ישט".
ארנִ ׁ ְ
ֶהער גָ ְ
וייסט ֶער
ויאזוֹ י ֵו ְ
'ב ִלינְ ד'ִ ,ו ַ
עוועןַ ,אז ֶער ִאיז ְ ּ
גֶ ֶ
עבן עט ֶלער' ָהאט זֵ יי אוֹ ְ
יך גֶ עגֶ ְ ּ 'ב ְ
אוּן ֶדער ֶ ּ
9 9
ערס'",
עט ֶל ְ
'ב ְ
י־ווי יֶ ענֶ ע ֶ ּ
ִווי ֶער ,גָ אר ַאזוֹ ִ יבן
ְ ּברוֹ יט צ ּו ֶע ְסן – אוּן ָהאט ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ
ַּכ ַנּ"ל. ואלט,עו ְיך גֶ ָ אבן זֵ יי אוֹ ְ
ועקצוּגֵ יין פוּן זֵ ייָ .ה ְ ּ
ַא ֶו ְ
ערנָ ְ עמען ִמיט זִ ְ
יך – ָהאט ֶער ַאז ֶער זָ אל זֵ יי נֶ ֶ
וייטער ָדאס ְ ּברוֹ יט
אךִ ,איז ַ ּביי זֵ יי ַו ֶ ֶד ְ
יבן צ ּו גֵ יין
אבן זֵ יי ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ
יסגֶ עגַ אנְ גֶ ען – ָה ְ ּ
אוֹ ְ ואלט.
עו ְישט גֶ ָ
נִ ׁ ְ
ִאין יִ ׁשוּב ַא ַרייןּ ִ ,ביז זֵ יי זֶ ענֶ ען גֶ עקו ֶּמען צ ּו "אז
עבענְ ְט ׁ ְשטַ : אוּן ֶער ָהאט זֵ יי אוֹ ְ
יך גֶ ֶ ּ
ַא ֶוועג. יך" – אוּן ָהאט י־ווי ִא ְ
אלט זַ יין ַאזוֹ ִ
ִאיר זָ ְ
עלאזְ ט ְ ּברוֹ יט – אוּן ִאיז זִ ְ
יך יך גֶ ָ זֵ יי אוֹ ְ
זֶ ענֶ ען זֵ יי גֶ עגַ אנְ גֶ ען ִמיט ֶדעם ֶוועגּ ִ ,ביז זֵ יי
ערנָ ְ
אךִ ,איז ַ ּביי זֵ יי ָדאס ועקגֶ עגַ אנְ גֶ עןֶ .ד ְ
ַא ֶו ְ
ארף – זֶ ענֶ ען ִדי
זֶ ענֶ ען גֶ עקו ֶּמען צ ּו ַא ָד ְ
וידער
אבן זֵ יי ִו ֶ
יסגֶ עגַ אנְ גֶ עןָ ,ה ְ ּ ְ ּברוֹ יט אוֹ ְ
יך אוֹ ְ
ִקינְ ֶדער ַא ַריינְ גֶ עגַ אנְ גֶ ען ִאין ַא ׁ ְשטוּבּ ַא ַריין,
עהאט ,אוּן
ָהאט ֶמען אוֹ יף זֵ יי ַר ֲח ָמנוּת גֶ ַ עש ִריגְ ן ַּכ ַנּ"ל.
גֶ ׁ ְ
עבן ְ ּברוֹ יט.
'האט זֵ יי גֶ עגֶ ְ ּ
ְמ ָ עט ֶלער',
'ב ְ
וידער גֶ עקו ֶּמען צ ּו זֵ יי ַא ֶ ּ
ִאיז ִו ֶ
ׁ ְשטוּבּ ַא ִאין וייטער
ַו ֶ זֵ יי זֶ ענֶ ען ד־פה' ְּ
(כלוֹ ַמרֶ :ער 'כ ַב ּ ֶ
עווען ַא ְּ
ָוואס ֶער ִאיז גֶ ֶ
ארט אוֹ ְ
יך ַא ַריינְ גֶ עגַ אנְ גֶ עןָ ,האט ֶמען זֵ יי ָד ְ אבן זֵ יי
אמ ְּפ ְלט ִמיט ֶדעם מוֹ יל) – ָה ְ ּ
עש ַט ְ
ָהאט גֶ ׁ ְ
עבן ְ ּברוֹ יטְ .פ ֶלעגְ ן זֵ יי גֵ יין ִאין ִדי ַהייזֶ ער
גֶ עגֶ ְ ּ יבן ִמיט ִאים צ ּו ׁ ְשמו ֶּע ְסןָ ,האט ֶער
ָאנְ גֶ עהוֹ ְ ּ
יבט זֵ יי ְ ּברוֹ יט.
עהן ְס'גוּטְ ,מ'גִ ְ ּ
אבן זֵ יי גֶ עזֶ ְ
– ָה ְ ּ ישט
אבן זֵ יי נִ ׁ ְ
אמ ְּפ ְלט זַ יינֶ ע ֵרייד – ָה ְ ּ
עש ַט ְ
גֶ ׁ ְ
עדט ,אוּן ֶער ָהאט יָ א
גֶ עוואו ְּסט ָוואס ֶער ֶר ְ
אכטַ ,אז זֵ יי
עמ ְ וישן זִ ְ
יך גֶ ַ אבן ִדי ִקינְ ֶדער ְצ ִו ׁ ְ
ָה ְ ּ
אבן
עדן – נָ אר זֵ יי ָה ְ ּ
גֶ עוואו ְּסט ָוואס זֵ יי ֶר ְ
[ש ֶטענְ ִדיג] זַ יין ִאינְ ֵאיינֶ עם – אוּן
אלן ָּת ִמיד ׁ ְזָ ְ
וארן ֶער
עדטָ ,ו ְ
ישט גֶ עוואו ְּסט ָוואס ֶער ֶר ְ
נִ ׁ ְ
אר ֶ ּבעס',
'ט ְ
יסע ָ אכט גְ רוֹ ֶ
עמ ְ יך גֶ ַאבן זִ ְ
זֵ יי ָה ְ ּ
אמ ְּפ ְלט.
עש ַט ְ
ָהאט גֶ ׁ ְ
'הייזֶ ער' – אוּן
אוּן זֶ ענֶ ען גֶ עגַ אנְ גֶ ען ִאין ִדי ַ
עבן ְ ּברוֹ יט עט ֶלער' זֵ יי אוֹ ְ
יך גֶ עגֶ ְ ּ 'ב ְָהאט ֶדער ֶ ּ
'ש ְמחוֹ ת' ,אוֹ יף
זֶ ענֶ ען גֶ עגַ אנְ גֶ ען אוֹ יף ַא ֶלע ִ ׂ
ועקגֶ עגַ אנְ גֶ ען
יך ַא ֶו ְ יך אוֹ ְצ ּו ֶע ְסן ,אוּן ִאיז זִ ְ
'חתוּנוֹ ת'.
ית'ן' ,אוּן אוֹ יף ֲ
'ב ִר ְ
ְּ
"אזעבענְ ְט ׁ ְשטַ : – אוּן ָהאט זֵ יי אוֹ ְ
יך גֶ ֶ ּ
וייטער ,אוּן זֶ ענֶ ען
אוּן זֵ יי זֶ ענֶ ען גֶ עגַ אנְ גֶ ען ַו ֶ י־ווי ֶער" – אוּן ִאיז זִ ְ
יך אלן זַ יין ַאזוֹ ִ
זֵ יי זָ ְ
'ש ֶטעט' ַא ַריין ,אוּן זֶ ענֶ ען
גֶ עגַ אנְ גֶ ען ִאין ׁ ְ
ועקגֶ עגַ אנְ גֶ ען ַּכ ַנּ"ל.
ַא ֶו ְ
'הייזֶ ער' ,אוּן זֶ ענֶ ען
גֶ עגַ אנְ גֶ ען ִאין ִדי ַ
עט ֶלער',
'ב ְ
וידער גֶ עקו ֶּמען ַא ֶ ּ ערנָ ְ
אךִ ,איז ִו ֶ ֶד ְ
יצן
ידים' .אוּן ְפ ֶלעגְ ן זִ ְ
גֶ עגַ אנְ גֶ ען אוֹ יף ִדי 'יְ ִר ִ
יצן
י־ווי זֵ יי זִ ְ
ערס'ַ ,אזוֹ ִ
עט ֶל ְ
'ב ְ
וישן ִדי ֶ ּ
ְצ ִו ׁ ְ אלז',
ען־ה ְ
ַ 'קרו ֶּמ
עהאט ַא ְ ָוואס ֶער ָהאט גֶ ַ
ערנָ ְ
אךִ ,איז עווען ַּכ ַנּ"לֶ .ד ְ ִאיז אוֹ ְ
יך ַאזוֹ י גֶ ֶ
ערנֶ ע ֶ ּבענְ ק], 'פ ִריזְ ֶ ּבעס' ׁ ְ
[ש ֵטיינֶ ְ ארט אוֹ יף ִדי ּ ְ
ָד ְ
ערין].
עלט ֶד ִ עלער' [צ ּו זַ ְ
אמ ְלן גֶ ְ 'ט ֶ
ִמיט ִדי ֶ יקער'.
עט ֶלער' ַא 'הוֹ ֶ 'ב ְוידער גֶ עקו ֶּמען ַא ֶ ִּו ֶ
עט ֶלער
'ב ְ
וידער גֶ עקו ֶּמען ַא ֶ ּ ערנָ ְ
אךִ ,איז ִו ֶ ֶד ְ
עווען ְמפו ְּר ָס ִמים
ִ ּביז ִדי ִקינְ ֶדער זֶ ענֶ ען ׁשוֹ ין גֶ ֶ ערנָ ְ
אךִ ,איז גֶ עקו ֶּמען ַא ן־הענְ ט'ֶ .ד ְ
'א ֶ
ָ
אבן זֵ יי
וארן ַא ֶלע ָה ְ ּ
ערס' – ָו ְ
עט ֶל ְ
'ב ְ
ַ ּביי ַא ֶלע ֶ ּ
ן־פיס'.
'א ִעט ֶלער' ָ
'ב ְ
ֶּ
אבן פוּן זֵ יי גֶ עוואו ְּסטַ ,אזעקענְ ט ,אוּן ָה ְ ּ גֶ ֶ
ער ֶל ְ
עך ָוואס זֵ יי זֶ ענֶ ען ָדאס זֶ ענֶ ען ִדי ִקינְ ֶד ְ עבן ְ ּברוֹ יט ,אוּן
עכער ָהאט זֵ יי גֶ עגֶ ְ ּ
יט ֶל ֶ
אוּן ִא ְ
ואלד ַּכ ַנּ"ל.
וארן ִאין ַו ְ
עו ְ
אלן גֶ ָ
אר ַפ ְ
ַפ ְ אלן זַ יין ַאזוֹ י־
"אז זֵ יי זָ ְ
עבענְ ְט ׁ ְשטַ :
ָהאט זֵ יי גֶ ֶ ּ
10
לאמיר זיך
פארהערן
( )2 די דרייצנסטע מעשה -די זיבן בעטלערס
ה .וואס איז געווען דער פערדער בעטלער? וואו זענען די קינדער פארלוירן געווארן ? א.
❑ א הויקער ❑ אין א שטאט
❑ א קרומער האלדז ❑ אין א מדבר
❑ אן הענט ❑ אין א וואלד
ו .שאלת זכות :וואס איז דער סדר פון די בעטלערס? וואס איז געווען דער ערשטער בעטלער? ב.
❑ א טויבער ,א בלינדער ,א כבד פה ,א הויקר ,א קרומער ❑ א בלינדער
האלדז ,אן הענט ,אן פיס. ❑ א טויבער
❑ א בלינדער ,א טויבער ,א כבד פה ,א קרומער האלדז ,א ❑ א כבד פה
הויקר ,אן הענט ,אן פיס וואס האט זיי דער בעטלער געוואונטשן ג.
❑ א טויבער ,א כבד פה ,א בלינדער ,א הויקר ,א קרומער ❑ גרויסע עשירות
האלדז ,אן הענט ,אן פיס. ❑ זיי זאלן טרעפן זייער עלטערן
❑ זיי זאלן זיין אזוי אלט וואו אים
ז .האסטו געלערנט די מעשה פון די וואך? וואס האט זיי דער בעטלער איבערגעלאזט ד.
❑ איינמאל ❑ ברויט
❑ צוויימאל ❑ וואסער
❑ איך האב געוואלט ❑ פרוכט
טיפער געטראכט
וואו נאך ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א"יריד" ?
ביי וועלכע מעשה ווערט דערמאנט א אינגעלע מיט א מיידעלע וואס זיי זענען אלט פיר יאר ?
אלע בעטלערס האבן זיי געבענטש זיי זאלן זיין אזוי זוי – ביי וועלכע בעטלער האט דער רבי מפרט
געווען וואס ער האט זיי געבענטש ?
זיי זענען געגאנגען אויף אלע שמחות – וואספארא שמחות איז דער רבי מפרט ?
וויפיל מאל ווערט דערמאנט אין ספורי מעשיות א "חתונה" ?
תשובות אויף די מעשה פון די זיבן בעטלערס ()1
וועלכע מעשה נאך דערציילט דער רבי אויף א מלך וואס האט געהאט א בן יחיד און האט אים אפ גיגעבין די מלוכה ?
יהאט ַא ֶ ּבןמעשה ב' פון דער מלך און דער קיסר -וַ יְ ִהי ַהיּוֹ ם אוּן ֶעס ִאיז גִ יוֶ וען ַא ֶמ ֶל ְךֶ .דער ֶמ ֶל ְך ָהאט גִ ַ
עבין ִדי ְמל ּוכָ ה
יָ ִחיד ...אוּן ָהאט ִאים ָא ּפ גִ יגֶ ִ ּ
אין וועלכע מעשה שטייט "ווי בין איך אין דער וועלט" ?
מעשה א' פון אבידת בת מלך – דער משנה למלך האט דאס געפרעגט פאר דער משרת צוויי מאל
צו ענטפערן די בחינות ,רופט
02-5-3333-72
11
ואלד
אר ֹלו ְירן ִא ֶינעם ַו ְ
ַפ ְ
עראל! ֶער עפער ַא ֵליין ,וָ ואס גֶ עפּונְ ט זִ יְך ִא ֶיּב ָ אׁש ֶ ֶדער ַּב ֶ רּוּב ְירן זִ יְך
אּפט ַא ַּפ ַחד אּון ַא ְׁש ֶרעק וֶ וען ִמיר ְּפ ִ ֶעס כַ ְ
ארץ ,אּון צּוּב ָראכְ ן ַה ְייער ְ ערט זִ יְך צּו ִדי גֶ עוֵ ויין פּון זֵ ֶ ֶה ְ עלן ִדי ְס ֶצענֶ עְ :צוֵ ויי ְק ֵליינֶ ע ִקינְ ֶדערֵ ,איינֶ ער צּוׁש ֶט ְ
אר ְ ָפ ְ
עפ ְילט ִמיט גְ ֶרענִ ְיצ ָלאזֶ ע ַר ֲח ָמנּות. וערט ּכִ ְביָ כֹול ָאנְ גֶ ִֶער וֶ ְ וייטער פּון ִפינְ ף יָ אר ַא ְלט, פּון ְּבלֹויז ִפיר אּון ֶדער ְצוֵ ֶ
עׁש ִריגְ ן צּום אֹויסגֶ ְ
אּבן ְ אּון ָאטִ ,אין ִדי ֶרגַ ע וָ ואס זֵ יי ָה ְ ערן. ייע ֶרע ֶע ְל ֶט ְ וארן פּון זֵ ֶ ער ְיסן גֶ עוָ ְועקגֶ ִ זֶ ענֶ ען ַאוֶ ְ
ּגֹורלָ ,האט ערן ָ ייער ִּב ֶיט ְער ְׁש ְטן אּון גֶ עוֵ ויינְ ט אֹויף זֵ ֶ אֹויּב ְ
ֶ אמע ,זֶ ענֶ ען זֵ יי ַא ֵליין יׁשט ֵקיין ַמ ֶ אטע ,נִ ְ יׁשט ֵקיין ַט ֶ נִ ְ
עּבן זֵ יי
ארט נֶ ְ קּומעןַ .ה ְ עטיגְ ט צּו ֶ עׁש ֶּפ ִ
יׁשט גֶ ְ ׁשּועה נִ ְ
ִדי יְ ָ ואלדָ ,אן עדיגְ ן וַ ְ עק ִרֹויסןְׁ ,ש ֶר ֶ
עׁש ְט ַראנְ ֶדעט ִאין ַא גְ ְ גֶ ְ
עט ֶלערְ ,ט ָראגְ נְ ִדיג ִמיט זִ יְך ְּברֹויט... ָהאט זִ יְך ַּבאוִ ויזְ ן ַא ֶּב ְ יׁש ָטא וֶ וער ֶעס ֵקיין ׁשּום ִה ְילף ָא ֶדער ְׁש ִט ֶיצעֶ .עס ִאיז נִ ְ
ארגְ ןצּוׁש ַטאנְ דָ ,א ֶדער זִ יְך זָ ְ
ייער ְ זָ אל זִ יְך נָ אכְ ְפ ֶרעגְ ן אֹויף זֵ ֶ
רּואיגאקעִ , עׁש ַמ ֶעּבט ַא גֶ ְ ֲע ִק ָיבא ָהאט זִ יְך גֶ עלֶ ְ
לֹוירן.
אר ְ יׁשן .זֵ יי זֶ ענֶ ען ָּפׁשּוט ַפ ְ
ער ֶפענִ ְאד ְ ייע ֶרע ַּב ֶ
ַפאר זֵ ֶ
ּתֹורה זֶ ענֶ ען ַסְך ַהּכֹל גֶ עוֶ וען עּבןִ .אין זַ יין ַּתלְ מּוד ָ לֶ ְ
ִ 42קינְ ֶדער ,אּון ָדאס ִאיז גֶ עוֶ וען ֶדער וָ ואס טּוט ַא ֶמענְ ְטׁש וֶ וען ֶער ִפ ְילט זִ יְך ִאינְ גַ אנְ ְצן
ִאינֶ עם ֵח ֶדר ֵאיינְ ִציגְ ְס ֶטער לֹוירן?
אר ְ ַפ ְ
עטל וואּו ֶער ָהאט גַ אנְ ְצן ְׁש ֶט ְ זֵ יי זֶ ענֶ ען ְד ִרינְ גֶ ענְ ד ָאנְ גֶ עוִ ויזְ ן
גֶ עוואֹוינְ טֲ .ע ִק ָיבא ְפלֶ עגְ ט ׁשּועה. אל ִדיגֶ ע יְ ָ אֹויף ַא ַּב ְ
ער ְפ ִרי זִ יְך ִאינְ ֶד ְ עדן
יֶ ְ זֵ יי ֶלעכְ ְצן נָ אְך ַא ִּב ְיסל
אצ ְירןיטלִ יְך ְׁש ַּפ ִ עמ ְ גֶ ִ ייסט ,נָ אְך ֶע ֶּפעס צּו ְט ֵר ְ
ַא ַריין, ֵח ֶדר ִאין ֶע ְסן – ַסיי וָ ואסַ ,א ִּבי צּו
קּוקנְ ִדיג ִמיט ֲהנָ ָאה ְ ֶקענֶ ען אֹויף ֶע ֶּפעס ַמאכְ ן
אֹויף ִדי נִ ְיד ִריגֶ ע ַהייזֶ ער עמען ַא ְּב ָרכָ ה אּון ַא ַריינְ נֶ ֶ
אֹויפן
ְ מילך ְ
הֹויפן ייטע האבן ֶ וועלווי וויל וואוסן וויאזוי -מיר
אּון ְּב ֵר עמעןאמנֶ ֶ ִאין מֹוילּ ,כְ ֵדי צּו ֶקענֶ ען צּוזַ ְ
ערזִ ינְ גֶ ען ִדי נִ יגּונִ ים פּון ִדי וֶ ועגֶ .ער ְפלֶ עגְ ט זִ יְך אּונְ ֶט ְ עּבן ֶדעם ָטאג.
ער ֶל ְ
יׁשע ּכֹוחֹות ָאנְ צּוגֵ יין אּון ִא ֶיּב ְ ְפ ִר ֶ
אֹויסנְ וֵ ויינִ יג.
ְ עקענְ ט אֹויף ִמ ְׁשנַ יֹות וָ ואס ֶער ָהאט גֶ ֶ
ועמען ֶקענֶ ען זֵ יי
ועמען ֶקענֶ ען זֵ יי זִ יְך וֶ וענְ ְדן? פּון וֶ ֶ
צּו וֶ ֶ
קּוקן אֹויף זַ יין זֵ ייגֶ ער אּון זֶ ען ַאז ֶער ֶער ְפלֶ עגְ ט ְ
עטן ִה ְילף?
ֶּב ְ
ייּבטָהאט נָ אְך גַ אנְ ֶצע ְצוָ ואנְ ִציג ִמינּוט ַפאר ֶמען ֵה ְ
ערנֶ ען.ָאן צּו לֶ ְ עׁש ִריגְ ן אּון גֶ עוֵ ויינְ ט!" ָדאס ִאיז גֶ עוֶ וען אּבן גֶ ְ
"אּון זֵ יי ָה ְ
עקענְ ט טּון ִאין ַאזַ א אּבן גֶ ֶ
ָדאס ֵאיינְ ִציגְ ְס ֶטע וָ ואס זֵ יי ָה ְ
אֹויפן וֶ ועג ְפלֶ עגְ ט ֶער זִ יְך ָא ְּפ ְׁש ֶטעלְ ן ַּביי ַא ְ
ייען! וֵ ויינֶ ען! עק ִליכֶ ע ַמ ָּצבְׁ :ש ַר ֶ לֹוירענֶ ע אּון ְׁש ֶר ְ אר ֶ ַפ ְ
אט ַראכְ ְטן ִמיט הֹויף פּול ִמיט ִהינֶ ער ,אּון זֵ יי ַּב ְ
עפער אׁש ֶ ארץ צּום ֵאיינְ ִציגְ ן ַּב ֶ אֹויסגִ ְיסן ָדאס גַ אנְ ֶצע ַה ְ ְ
אּבן
עסעֶ .ער ְפלֶ עגְ ט אֹויְך לִ יּב ָה ְ ער ֶגְ רֹויס ִאינְ ֶט ֶ
ויׁשן ִדי ֶענְ ְד ָלאזֶ ע
ייען ֲא ִפילּו פּון ְצוִ ְעׁש ַר ֶ
ערט ִדי גֶ ְ וָ ואס ֶה ְ
צּומאל ְפלֶ עגְ ט ֶער רֹויסע ִק ֶיעןָ .צּופאלְ גְ ן ִדי גְ ֶנָ אכְ ָ
עֹולםִ ,איְך ִּבין ואלד"ִ .רּבֹונֹו ֶׁשל ָ עדיכְ ְטן וַ ְ יימער ִאין גֶ ִ ֵּב ֶ
זֹוימען נָ אְך ֵח ֶדר ַפאר ַא לַ אנְ גֶ ע אר ֶ ארט ַפ ְ זִ יְך ָד ְ
לֹוירן!"
אר ְ ַפ ְ
ערנְ ט אֹויסגֶ עלֶ ְ
ְ ַצייטִ ,מיט ֶדער ַצייט ָהאט ֶער זִ יְך
ייע ֶרע קֹולֹות.
צּומאכְ ן זֵ ֶ
ּפּונְ ְק ְטלִ יְך נָ אכְ ַ ואלד?
ייען פּונֶ עם וַ ְ
עׁש ַר ֶ
ערט אֹויס ִדי גֶ ְ
אּון וֶ וער ֶה ְ
המשך אויף זייט 9
