ויאמר אליהו - אידיש · Vayoimer Eliyahu - Yiddish — וירא (2026-10-26)

אין
ויאמר אליהו
אי
די
ש
ערב שב"ק פרשת דברי חיזוק
וירא באמונה ובטחון ועוד
על פרשיות השבוע
כ' חשון שנת תשפ"ז
מאת הרב אלי' מאיר סמיט שליט"א
ביהמ"ד תוס' יו"ט ירושלים ◆ 347-897-9968 ◆ 058-323-1459
בס”ד
ווען דער מענטש וויל וויאזוי עס גייט ,גייט עס ווי ער האט געוואלט ,ווייל ער פארשטייט אז
יעדער איינצעלהייט איז באשערט און באשטימט זיין ציל און דאס איז דאס בעסטע פאר איהם!!!
יהונתן דער זון פון שאול ,צו וויסן אויב שאול איז טאקע שטארק אויפגערעגט אויף ◆ וואס האט אברהם אויסגעלערנט די מלאכים??
איהם און וויל איהם דערווארגן ,איז די סימן געווען ,אז יהונתן ווערט ווארפן פיילן, שטייט אין דער וואכענדיגע פרשה (יח ,ה) 'ְוְ ַַס ֲֲעד ּּו ִלִ ְ�ְּבֶכֶ ם ַַא ַַחר ַ�ַּת ֲֲעֹבֹ ר ּּו �ִִּכי ַַעל �ֵֵּכן
און דערנאך וועט ער זיק דער יונגל צוזאמנעמען די פיילן ,און אויב וועט ער זאגן ֲֲע ַַב ְְר ֶ�ֶּתם ַַעל ַַע ְְבְּד�ְ ֶכֶ ם' וכו' ,דארף מען פארשטיין די ווערטער פון אברהם אבינו צו
פאר דער יונגל אז די פיילן זענען לעבן דיר ,וועט דוד פארשטיין פון דעם אז שאול די מלאכים �ִ'ִּכי ַַעל �ֵֵּכן ֲֲע ַַב ְְר ֶ�ֶּתם' ,איז דען ריכטיג צו זאגן אז צוליב דעם אז אברהם
איז נישט שטערבליך בייז אויף איהם ,אבער אויב וועט ער זאגן פאר דעם יונגל זאל זיי געבן צו עסן זענען זיי אריבער געגאנגען זיין געצעלט ,עס וואלט געדארפט
אז די פיילן זענען ווייט פון דיר ,וועט עס מיינען פאר דוד אז 'דער אייבערשטער שטיין ענדערש אז דעריבער וואס זיי זענען שוין דא אריבער ,דערפאר וויל ער זיי
פארשיקט איהם' ,ער מוז אנטלויפן ווי שנעלער ,ווייל שאול איז זייער בייז אויף געבן צו עסן און טרינקען( ,קוק אין רש"י זיין פשט).
איהם ,און ער זוכט איהם אומצוברענגן.
נאר שטייט אין ספר שם משמואל פון דער סאכאטשובער רבי זי"ע (תרע"ז
דארף מען דאך פארשטיין די לשון הפסוק ,וואס זאגט אז 'דער אייבערשטער
ד"ה כי) ,ווי ער געבט צו פארשטיין מיטן פסוק אין תהילים (לז ,כג) ֵ'ֵמה' ִִמְצְ ֲֲע ֵֵדי ֶגֶ ֶֶבר
פארשיקט איהם' ,עס וואלט געדארפט שטיין נאר ,אנטלויף ,ווייל שאול וויל דיר
ּכֹּוֹ ָָננּוּ' ,אז עס איז שוין אנגעגרייט אלע פיס טריט פון דער מענטש פון אייבערשטען
אומברענגען .נאר די ערקלערונג אין דעם איז ,ווייל אויך ווען עס זעהט אויס פאר
פאראויס .דאס מיינט ,אז דער אייבערשטער פירט דעם מענטש אויף יעדער טריט
א מענטש אז ער דארף אנטלויפן וועגן א געוויסע צוועק ,אזוי ווי פון איינער וואס
און שריט ווי ער גייט נאר ,אזוי אלעס זאל געשעהן אזוי ווי דער אייבערשטער האט
יאגט איהם נאך א .ד .ג ,.דארף ער געדענקן אז נישט דאס איז די ריכטיגע צוועק
אויספלאנירט און וואס זיין רצון איז געווען ,און אזוי אויך ווען עס דאכציך פאר
פון זיין אנטלויפן ,נאר דאס איז וויבאלד דער אייבערשטער טוהט איהם פארשיקן
דער מענטש אז ער גייט פאר עפעס א ציל וואס ער האט געטראכט ,זאל ער וויסן אז
פון יענעם פלאץ אלס א געוויסע פליכט וואס ער וויל אז די מענטש זאל אויפטוהן
ווירקליך איז די זאך שוין אויסגערעכנט פון אויבן אז ער זאל גיין צו דעם און דעם
אויף דעם אנדערן פלאץ ווי ער גייט ,דערפאר זאגט די פסוק 'אז דער אייבערשטער
פלאץ פאר די ציל וואס דער אייבערשטער וויל ,און יעדן טריט איז נאכגעקוקט
האט דיר פארשיקט פון דא'.
דורכן אייבערשטען מיט זיין ווילן ,נאר פאר דעם מענטש קוקט עס אויס אזוי ווי
די גמרא (אין סוכה נג ).פארציילט אז שלמה המלך האט געזעהן די מלאך המוות ער האט עס אליין אויסגעטראכט און געטוהן,
טרויערדיג ,האט איהם שלמה געפרעגט אויף די באדייט פון זיין טרויער ,האט איהם
און דאס איז די פשט פון דער פסוק ,אז אויך ווען עס זעהט אויס פארן מענטש
די מלאך המות געענטפערט ,ווייל עס איז נגזר געווארן פון הימל אז ער דארף גיין
אז ער וועלט זיך אויס זיין אייגענע וועג איז זיין וועג וואס ער האט געוואלט ,זאל ער
צונעמען דאס לעבן פון די צוויי שרייבערס פון מלך ,אליחרף מיט אחיה ,און איך
וויסן ,אז די וועג איז שוין אנגעגרייט און אויסגעוועלט פאר איהם פון אייבערשטען.
קען זיי נישט אומברענגען אויף דעם פלאץ ווי זיי געפונען זיך יעצט ,שטייט דארט
אז גלייך האט שלמה גערופן צו די שדים ,זיי זאלן גיין שנעל איז ארויסנעמען פון מיט דעם פארשטייט מען וואס אברהם אבינו האט געמיינט צו זאגן פאר די
שטאט די צוויי מענטשן ,און ברענגן צו די שטאט לוז ,וואס דארט קען די מלאך דריי מענטשן וואס האבן אויסגעזעהן ווי אראבער'ס ,ענק מיינען אז עטס זענען
המות נישט געוועלטיגן ,אזוי ווי די שדים זענען אנגעקומען מיט זיי צו די טויערן געגאנגען ביז דא אהער ווייל אזוי האבן ענק באשלאסען ,אבער די אמת איז ,אז
פונעם שטאט לוז ,זענען זיי ביידע געשטארבן. די גאנצע וועג ביז אהער איז שוין געווען באשטימט ביים אייבערשטען וואס ער
צומארגנס האט זיך דער מלאך המות ווידער באוויזן צו שלמה המלך און דאס גרייט אן אלע פיס טריט פון יעדער מענטש ווי ער זאל גיין ,אזוי אויך האט ער
מאל מיט א פרייליך פנים ,האט איהם שלמה געפרעגט ,וואס ביזטו אזוי פרייליך, ענק אריינגעלייגט א ווילן צו קומען ביז דא אהער צו מיר ,דעריבער וואס איך זאל
האט ער איהם געעטנטפערט ,אז וויסן זאלסטו אז פון הימל איז געאורטיילט קענען מקיים זיין די מצות הכנסת אורחים ,ווייל דער אייבערשטער האט געזעהן
געווארן אז זיי זאלן שטארבן אויף דעם פלאץ ווי די האסט זיי געשיקט ,און אזוי ווי מיין אויסטערלישע בענקשאפט און אויסגייענדיגע ליבשאפט צו די מצוה ,און מיין
זיי זענען אנגעקומען צום שטאט לוז האב איך צוגענומען זייערע נשמה. ווייטאג אויף דעם וואס עס אי זמיר נישט אונטערגעקומען קיין געסט ,לויט דעם
איז שוין פארשטענדליך די ווערטער פון די פסוקוואס אברהם אבינו האט געזאגט,
האט שלמה המלך זיך דאן אנגערופען' ,די פוס פון א מענטש זענען ערבים
'דערפאר זענט איר אריבער געגאנגען מיין געצעלט ,כדי איך זאל קענען מיט אייך
פארן מענטש ,אז צו דעם פלאץ וואס ער דארף דארט נפטר ווערן טוהן זיי איהם
מקיים זיין די מצוה פון הכנסת אורחים'.
פירן' זיך אז זיי זאלן דארט.
דאס האט אברהם אבינו געזאגט �ִ'ִּכי ַַעל �ֵֵּכן' ,און האט זיי אויסגעלערנט ,אז
פרעגן די מפרשים אויף די גמרא צוויי קשיות ,א) גאנץ גוט די ערשטע מאל
נישט אזוי ווי ענק מיינען אז ענק זענען פערצופאל אריבער דעם פלאץ ,נאר אלעס
האט זיך די מלאך המות באוויזן צו שלמה המלך ,צוליב דעם אז שלמה המלך זאל
איז שוין אויסגערעכנט דורך די אייבערשטען'ס ווילן ווי אהין און ווי אזוי זאל דער
זיי שיקן קיין לוז ,אבער פארוואס האט אויסגעפעלט אז די מלאך המות זאל זיך
מענטש גיין ,נאר פאר די מענטש קוקט עס אויס אזוי ווי ער האט געטראכט און
באווייזן די צווייטע מאל צו שלמה המלך ,ב) וואס איז די באדייט וואס שלמה המלך
געוואלט גיין דעם וועג ,עכ"ל.
האט געזאגט אז זייערע פוס זענען געווען ערבים און האבן זיי געפירט צום שטאט
לוז ,זיי זענען דאך נישט געגאנגען אליין ,נאר די שדים האבן זיי אויפגעהויבן און ◆ וואס איז די בעסטע מעדיצין קעגן מרה שחורה??
געטראגן צו לוז. אויף דעם וועג געבט צו פארשטיין דער טעלזער ראש הישיבה הרב
נאר די פשט איז ,אז די מלאך המות האט געוואלט רייצן מיט שלמה המלך אליהו מאיר בלאך זצוק"ל אז מען טרעפט אין נביא (שמואל א ,כ-כב) ווען דו המלך
און זאגן אז וועגן איהם זענען זיי געשטארבן ווייל ווען ער זאגט זיי אליין אז זיי איז אנטלויפן פון שאול המלך ,האט ער דאן געמאכט א סימן מיט זיין הארץ פריינד
{א}
מיט דעם ווערט אויך אויגעלויכטן די פשט פון די גמרא אויף א אנדער ארט זאלן גיין קיין לוז ,וואלטן זיי נישט געגאנגען ,אויב אזוי וואלט איך זיי נישט געקענט
(תענית כ"ד ):וואס דערציילט אז רבי חנינא בן דוסא איז געגאנגען אויפן וועג און עס דערמארדן ,און שלמה המלך האט פארשטאנען וואס די מלאך המות וויל איהם זאגן
האט אנגעהויבן שטארק צו רעגענען ,האט ער געזאגט ,רבש"ע ,די גאנצע וועלט מיט דעם,דערפאר האט ער גלייך זיך אנגערופען ,ניין ,נאר די פוס פונעם מענטש
זיצט אין א רואיגקייט אין חנינא איז בצער ,גלייך האט זיך אויפגעהערט די רעגן, זענען ערבים פארן מענטש און טראגן איהם ווי ער דארף שטארבן ,און אויב איך
זאגט רב יוסף ,קוקט די גרויסקייט פון רבי חנינא בן דוסא ,אז עס האט אויך נישט וואלט נישט געהייסן די שדים זיי טראגן קיין לוז ,וואלטן זיי אליין געגאנגען אהין.
געהאלפן די תפילה פון די כהן גדול אין קדשי קדשים יום כפור וואס האט געבעטן אזוי ווי די הייליגע ווערטער וואס שטייט אין ספר דברי ישראל פון מודזיץ
'שאל יכנסו לפניך תפילת עוברי דרכים' .קעגן די תפילה פון רבי חנינא בן דוסא, זי"ע (בשלח)" :ווען א מענטש גלייבט אז עס איז נישט פארהאן קיין שום צופאל און
ערקלערט דער בן יהוידע ,לויט ווי מיר רעדן איז זייער פארשטענדליך ,ווייל מקרה ,נאר אלעס איז אויסגערעכנט און באקוקט פון אויבן פונקטליך אויף יעדע
די תפילה פונעם כהן הגדול איז געווען אז עס זאל נישט ווערן אנגענומען דאס איינצעלהייט ,און אויך יעדע ריר אדער פוס טריט פון א מענטש איז דא א רעכענונג
געבעט פון די 'עוברי דרכים' ,די וואס טראכטן אז זיי באשטימן זאכן ווי אזוי עס זאל אויף דעם פון אויבן ,ווי א מענטש מאכט יעדן טאג דער ברכה פון ַ'ַה �ֵֵּמִכִ ין ִִמְצְ ֲֲע ֵֵדי
פאסירן און פלאנירן זייערע שריטן פונקטליך ווי אזוי עס זאל זיין ,דאס זאל נישט ָ �ָּג ֶֶבר' ,דורך די אמונה ווערט ער אפגעהיטן פון מרה שחורה און פון אלע טרויער און
אנגענומען ווערן ,אנדערש איז די געבעט פון רבי חנינא בן דוסא וואס איז געווען פיין ,ווייל ער ווייסט אז אלעס איז אפגעשריבן און אויסגערעכנט פון הימל ,קומט
אין די דרגה פון 'הולכי דרכים' זיין געבעט איז זיכער אנגענומען געווארן ,ווייל נישט ער נישט צו זיך אויפצורעגן און בייזערן און ער האט נישט קיין פאראיבל אויף וואס
אויף אזא סארט תפילה האט די כהן גדול געדאווענט. עס איז געשעהן צו איהם ,ווייל ער גלייבט אז עס האט געדארפט אזוי זיין" ,עכ"ל.
◆ איז יעקב אראפ קיין מצרים מיט זיין ווילן אדער געצווינגערהייט?? ◆ וועלכע תפילה איז אנגענומען געווארן פון כהן גדול יוה"כ אדער פון
ר"ח בן דוסא??
מיר טרעפן אויך ביי די נוסח פון הגדה של פסח וואס מיר
זאגן פסח ביינאכטַ'' ,וַ ֵּי ֶ�ֶּרד ִִמְצְ ַַרְיְ ָָמה' ָָ -אנּוּס ַַעל � ִּּפי ַַה �ִּדּּבּ ּוּר' ,פרעגט אין ספר בן יהוידע (ברכות ג ):טוהט ער שיין ערקלערן דאס
דער שפת אמת פון גור זצ"ל אין פסוק שטייט דאך א אנדער טעם, וואס די גמרא דערציילט" :אז רבי יוסי זאגט ,איינמאל בין איך געווען
אז יעקב אבינו איז ארטאפ זיך צו באגעגענען מיט זיין זון יוסף געגאנגען אויפן וועג ,און איך בין אריינגעגאנגען אין איינער פון די
הצדיק ,און ווי אזוי זאגט מען אז מען איז אראפ געצווינגענעהייט ַ'ַעל חורבות ירושלים ,איז געקומען אליהו זכור לטוב און מיר אפגעהיטן
� ִּּפי ַַה �ִּדּּבּ ּוּר' ,וואס דער אייבערשטער האט עס געזאגט ערשט נאכדעם "...די גרופע פון ביי די טיר פונעם חורבה אין זאל נישט געשעדיגט ווערן ,האט ער
וואס יעקב האט זיך געטראפן מיט יוסף ,ענטפערט די בריסקער מיר געזאגט ,מיין קינד ,פארוואס ביזטו אריין אין די חורבה ,האב איך
די הולכי דרכים וואס
ראש ישיבה רבי משולם דוד הלוי סאלאווייציק זצוק"ל בדרך געעטנטפערט ,צו דאווענען ,האט ער מיר געזאגט האסא געדארפט
גלייבן אז דאס גיין איז
מוסר ,יעדער זאך וואס א מענטש טוהט אין זיין טאג טעגליכן לעבן, דאווענען אויפן וועג ,האב איך איהם געזאגט ,איך האב מורא געהאט
אויך א געוויסע ציל
איז נישט ווייל ער האט אזוי געוואלט טוהן אדער געטראכט ,נאר טאמער וועלן די פארביי גייערס מיר שטערן דאס דאווענען".
פון הימל ,זיי וועלן זיך
אזוי פירט מען איהם צו טוהן פין הימל ,כדי אויסצופירן דאס ווילן קיינמאל נישט בייזערן שטעלט זיך דער בן יהוידע אויף די אויסשפראך פון ר' יוסי,
פון אייבערשטען ,אויב אזוי איז עס אזוי ווי געצווינגען אז די מענטש אויף יעדער אפהאלט פארוואס האט ער געזאגט פונקט 'עוברי דרכים' און נישט 'הולכי
זאל עס טוהן ,און דאס קומט אונז די מסדר ההגדה לאזן הערן ,אויך אינמיטן וועג ,אנדערש דרכים' ,אזוי ווי ער האט אנגעהויבן אויף זיך מיטן לשון הייתי 'מהלך'
ווען עס זעהט אויס אז יעקב אבינו וויל אראפגיין קיין מצרים מיט זיין בדרך.
איז די גרופע פון די
אייגענע ווילן צוליב זיך צו טרעפן מיט זיין באליבטן זון יוסף וואס עוברי דרכים ,זיי וועלן טוהט ערקלערן דער בן יהוידע ,אז עס זענען פארהאן צוויי
ער בענקט זיך שוין נאך איהם אזויפיל יארן ,דארף מען וויסן אז מיט זיך רעגן און בייזערן סארטן מענטשן וואס גייען אויף א וועג ,עס איז דא מענטשן וואס
דעם אלעם ,איז יעקב אבינו אראפגעגאנגען געצווינגענעהייט ווייל ווערן אנגערופן 'הולכי דרכים' וואס ווייזט אז זיי האבן א ציל מיט
אויף יעדער שטערונג
אזוי איז געווען באשערט פון אויבן ווי מען האט עס טאקע שפעטער זייערע וועג ווי זיי גייען ,נישט נאר די ציל ווי ער וויל אנקומען ,נאר
וואס איז נישט ווי
געזעהן ווען דער אייבערשטער האט געזאגט פאר יעקב וויסן אויך ביים גייען אליין גלייבן זיי אז עס איז באשטימט און אפגעשריבן
געפלאנט ,האלטנדיג אז
זאלסטו אז דיינע קינדער וועלן דארפן גיין אין גלות קיין מצרים, פון הימל ,פונקטליך די טריטן און דורך ווי און ווי אזוי צוגיין ,אויף
דערפאר זאגט מען ָ'ָאנּוּס ַַעל � ִּּפי ַַה �ִּדּּבּ ּוּר'.
אזוי פארלירן זיי די ציל
אלעס איז דא א חשבון ,אבער ווייטער איז דא מענטשן וואס ווערן
וואס זיי האבן געפלאנט,
עס ווערט דערציילט אז די גרויסע גאון און פוסק רבי משה אנגערופן 'עוברי דרכים' וואס ווייזט אויף אזעלכע סארט מענטשן
און פארשטייען נישט אז
פיינשטיין זצ"ל האט פארציילט אמאל פאר דער גאון רבי יעקב וואס פעלט זי די אמונה און קלארקייט אז די וועג וואס זיי גיין איז
אלעס איז באשערט און
שורקין ז"ל ,אז איינמאל האט דער רוסישע רעגירונג געמאלדן אויך באשערט און באשטימט פונקליך אויף א געוויסע ציל ,און
באשטימט ווי אזוי עס דערפאר וועלן זיי זיך יאגן און לויפן כאפן זאכן מיט א שנעלקייט,
אז עס גייט זיין איין טאג וואס מען וועט געבן די ערלויבעניש דארף צוגיין ביזן תכלית
ארויסצונעמען א וויזא פאר יעדער וואס וויל צו קענען ארויספארן צוליב אריינצוכאפן וואס מער און ווי שנעלער ,און גלייבן נישט אז
אויך"... דער וועג אנצוקומען צום ציל ,איז אויך באשערט און באשטימט
פונעם לאנד ,אין יענעם טאג דערציילט ר' משה האט ער זיך
צוגעאיילט און אויפגעשטאנען גאר פרי און געגאנגען צו דעם פלאץ פונקטליך ווי אזוי עס זאל זיין ,און וועט נישט העלפען צוצאיילן די
ווי מען האט געמאכט די וויזא ,אבער אזוי ווי ער קומט אן ,זעהט ער וועג.
פאר זיך א לאנגע רייע פון מענטשן וואס ווארטן שוין ארויסצונעמען דער אונטערשיד צווישן די צוויי מענטשן וועט זיין ווי פארשטענדליך ,דאס
א וויזא ,אזוי האב איך געווארט אויפן פיס א גאנצן טאג פון פינף רעאגירן אויף יעדער אפהאלט און שטרויכלונג אויפן וועג וואס איז נישט לויט זיין
אזייגער אינדערפרי ביז עלף ביינאכט אין די געפרוירענע רוסישע פלאן ,די גרופע פון די הולכי דרכים וואס גלייבן אז דאס גיין איז אויך א געוויסע
ווינטער טעג ,און אזוי ווי עס איז שוין אנגעקומען די רייע פון צוויי ציל פון הימל ,זיי וועלן זיך קיינמאל נישט בייזערן אויף יעדער אפהאלט אינמיטן
מענטשן פאר מיר ,האט זיך פלוצלונג צוגעמאכט די טיר פון דער וועג ,אנדערש איז די גרופע פון די עוברי דרכים ,זיי וועלן זיך רעגן און בייזערן
אפיס און מען האט שוין נישט ארויסגעגעבן קיין וויזא'ס ,אבער צוויי אויף יעדער שטערונג וואס איז נישט ווי געפלאנט ,האלטנדיג אז אזוי פארלירן זיי
טעג שפעטער איז ארויסגעקומען די ביטערע נייעס ,אז די רעגירונג די ציל וואס זיי האבן געפלאנט ,און פארשטייען נישט אז אלעס איז באשערט און
האט געגעבן א באפעל צו פארשיקן אלע מענטשן וואס האבן באשטימט ווי אזוי עס דארף צוגיין ביזן תכלית אויך.
אונטערגעשריבן אויף א ביטע פאר א וויזא קיין סיביר ,און אזוי איז ווען ר' יוסי האט געענטפערט פאר אליהו הנביא אז ער דאווענט אויפן וועג
ער רבי משה געראטעוועט געווארן פון די רוסישע נעגל. אויס מורא פון די עוברי דרכים וואס וועלן איהם אפהאלטן ,מיינט ער טאקע די
דאס איז נאך א לערענונג פאר אונז אז יעדע טריט און שריט איז פאשריבן מענטשן וואס ווערן אנגערופן 'עוברי דרכים' ,די וואס גלייבן נישט אז יעדער טריט
אויבן פונקטליך ווער עס זאל אנקומען צו די רייע צו באקומען א וויזא און ווער פון א מענטש אויס אויסגערעכענט פון אייבערשטען פונקטליך ווי און ווען און
נישט ,נאר דער וואס לעבט מיט אמונה און שטארק זיך אין השגחה פרטית ,דער וויפיל ער זאל גיין ,פון זיי דארף מען מורא האבן אז זיי וועלן זיך בייזערן אויף איהם
בייזערט זיך נישט און נעמט אויף אלעס מיט פארשטאנד און רואיגקייט ,אז דאס פארוואס ער האלט זיף אויף אויפן וועג ,מען דארף דאך כאפן די ציל וואס מען האט
איז דער בעסטע וועג פאר איהם. פלאנירט און עס א שאד יעדע סעקונדע.
{ב}
