gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish — וירא (2026-10-26)

מוציא לאור: הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish

שבוע: וירא (2026-10-26)

הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish — וירא (2026-10-26)

פתח את ה-PDF הורדה

‫פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫דברי תורה שנאמרו בסעודה שלישית‬ ‫פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫געווען פאר דעם‪ ,‬וואס אויף דעם האט דער‬ ‫אין די פרשה די וואך‪ ,‬איז דא די פרשה פון עקידת‬ ‫אייבערשטער מנסה געווען אברהם‪ .‬ויהי אחר‬ ‫יצחק‪ ,‬די לעצטע נסיון וואס דער אייבערשטער האט‬ ‫הדברים האלה‪ ,‬נאכדעם וואס עס איז געווען די‬ ‫מנסה געווען אברהם אבינו‪ .‬עשרה נסיונות נתנסה‬ ‫פריערדיגע ענינים‪ ,‬והאלקים נסה את אברהם‪ .‬רש"י‬ ‫אברהם אבינו‪ ,‬ועמד בכולן (אבות ה‪-‬ג)‪ .‬וואס דער‬ ‫טייטשט‪ ,‬יש מרבותינו אומרים‪ ,‬אחר דבריו של שטן‪,‬‬ ‫אייבערשטער האט אלץ געפרואווט אברהם אבינו‪,‬‬ ‫דער שטן האט מקטרג געווען‪ ,‬און דאס האט‬ ‫איז ער אלץ בייגעשטאנען‪ ,‬און די לעצטע נסיון איז‬ ‫געברענגט דעם נסיון‪ .‬א צווייטער פשט זאגט רש"י‪,‬‬ ‫געווען די נסיון פון די עקידה‪ .‬יעדע נסיון פרואווט‬ ‫אחר דבריו של ישמעאל‪ ,‬וואס ער האט זיך גערימט‬ ‫מען דעם מענטש אין דעם מצב וואו ער איז‪ .‬און ווען‬ ‫אז אים האט מען גע'מל'ט ווען ער איז שוין געווען‬ ‫ער האט עומד געווען אין איין נסיון‪ ,‬שטעלט מען‬ ‫עלטער‪ ,‬און יצחק האט געזאגט אז ער איז גרייט זיך‬ ‫אים אין א גרעסערע נסיון‪ .‬ווען ער איז עומד אין די‬ ‫אינגאנצן אוועקצוגעבן פארן אייבערשטן‪ .‬אחר‬ ‫צווייטע נסיון‪ ,‬שטעלט מען אים א דריטע נסיון‪ .‬ווען‬ ‫הדברים האלה‪ ,‬האט דער אייבערשטער מנסה‬ ‫אברהם אבינו איז נתנסה געווארן עשרה נסיונות‪ ,‬איז‬ ‫געווען אברהם‪.‬‬ ‫דער טייטש‪ ,‬אז יעדער נסיון איז געווען מיט א‬ ‫מדרגה העכער פון די פריערדיגע נסיון‪ .‬דו האסט‬ ‫און מן הסתם איז ביידע אמת‪ .‬דער פסוק זאגט נישט‬ ‫עומד געווען אין די פריערדיגע נסיון‪ ,‬אפשר אין די‬ ‫אחר 'הדבר הזה'‪ ,‬אז עס איז געווען איין זאך וואס‬ ‫יעצטיגע וועסטו נישט קענען עומד זיין‪ .‬עקידת‬ ‫אויף דעם האט דער אייבערשטער מנסה געווען‪.‬‬ ‫יצחק איז געווען די צענטע נסיון‪ ,‬דאס איז טייטש‬ ‫נאר אחר 'הדברים האלה'‪ ,‬עס איז געווען מערערע‬ ‫אז דאס איז געווען די העכסטע פון אלע נסיונות‬ ‫זאכן וואס זענען אדורכגעגאנגען פאר דעם‪ ,‬וואס‬ ‫וואס אברהם אבינו איז אדורך געגאנגען‪.‬‬ ‫דאס האט צוגעברענגט צו והאלקים נסה את‬ ‫*‬ ‫אברהם‪ .‬וואס זענען געווען די 'דברים האלה' וואס‬ ‫איז געווען די הקדמה כדי מנסה צו זיין אברהם‬ ‫דער פסוק הייבט אן‪ ,‬ויהי אחר הדברים האלה‪,‬‬ ‫אבינו‪.‬‬ ‫והאלקים נסה את אברהם (בראשית כב‪-‬א)‪ .‬עפעס איז‬ ‫על הטוב יזכר‬ ‫על הטוב יזכר‬ ‫ידידינו מוה"ר חיים ניסן טויבער הי"ו‬ ‫על הטוב יזכר‬ ‫ידידינו מוה"ר יעקב דוב גרינוואלד הי"ו‬ ‫אשר כלכל חלק הוצאת הגליון לזכות הרבים‬ ‫לרגל השמחה השרויה במעונו‬ ‫ידידינו מוה"ר הלל פישמאן הי"ו‬ ‫אשר כלכל חלק הוצאת הגליון לזכות הרבים‬ ‫לרגל השמחה השרויה במעונו‬ ‫בנישואי בתו למזל טוב‬ ‫אשר כלכל הוצאת הגליון לזכות הרבים‬ ‫בנישואי בנו למזל טוב‬ ‫לרגל השמחה השרויה במעונו בנישואי בנו למזל טוב‬ ‫לפ"קק‬ ‫תשפו"ולפ"‬ ‫ויראתשפ"‬ ‫פרשתוירא‬ ‫פרשת‬ ‫~~אא~~‬ ‫קודש‪--‬וויען‬ ‫וויען‬ ‫ודברותקודש‬ ‫שיחותודברות‬ ‫שיחות‬ ‫מען טון‪ .‬ממילא איז פאר אונז נישט קיין חידוש אז‬ ‫עס איז דא א ספר בית רבי‪ ,‬עס איז תולדות פונעם‬ ‫מיר זאלן זיך מוסר נפש זיין פארן אייבערשטן‪ .‬אבער‬ ‫הייליגן תניא זי"ע‪ ,‬וואס איז געשריבן געווארן מיט‬ ‫אברהם אבינו איז געווען א זון פון תרח‪ ,‬און ער האט‬ ‫יארן צוריק‪ .‬ברענגט ער דארט (דף קכב)‪ ,‬אז דער רבי‬ ‫זיך אליין אויפגעבויט‪ ,‬און פון דעסטוועגן דאך איז‬ ‫ר' בער פון מעזריטש זי"ע האט געהאט זעכציג‬ ‫ער גרייט געווען אוועקצוגעבן זיין קינד פארן‬ ‫תלמידים וואס זענען אלע געווען דערהויבענע‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬האט די נסיון געהאט א חשיבות‪.‬‬ ‫יודען‪ ,‬וואס מיט זיי האט ער עוסק געווען‪ ,‬און‬ ‫געלערנט עניני חסידות‪ ,‬וואס ער האט מקבל געווען‬ ‫האט דער צווייטער געזאגט‪ ,‬ניין‪ ,‬עס איז נאכנישט‬ ‫פונעם בעל שם טוב הק'‪ .‬נאכדעם זענען געקומען‬ ‫פארענטפערט‪ .‬סוף כל סוף‪ ,‬אברהם אבינו הכיר את‬ ‫אסאך תלמידים וואס האבן זיך געוואלט מדבק זיין‬ ‫בוראו‪ .‬און פון ווען ער איז הכיר את בוראו‪ ,‬און מען‬ ‫צום מגיד‪ ,‬און ער האט זיי אפגעווארפן‪ .‬פאר א טייל‬ ‫זאגט אים‪ ,‬אז ער זאל ברענגען זיין קינד פאר די‬ ‫האט ער געזאגט‪ ,‬דו ביסט נישט געשטעלט פאר‬ ‫עקידה‪ ,‬איז נישט קיין נסיון צו ברענגען א קינד פאר‬ ‫דעם‪ ,‬און פאר א טייל האט ער געזאגט‪ ,‬דו ביסט נאך‬ ‫די עקידה‪ .‬מען קען זאגן‪ ,‬אז דער נסיון איז אז הכיר‬ ‫נישט אויסגעבויט פאר דעם‪ ,‬און ער האט זיי‬ ‫את בוראו‪ ,‬אבער אז עס איז הכיר את בוראו‪ ,‬איז שוין‬ ‫אוועקגעשיקט‪ ,‬ער האט זיי נישט געוואלט אננעמען‬ ‫נישט קיין קונץ צו ברענגען א קינד פאר די עקידה‪.‬‬ ‫פאר תלמידים‪ .‬א גרויס חלק זענען אוועקגעגאנגען‪,‬‬ ‫וואס דען איז געווען דער נסיון פון אברהם? ער‬ ‫אבער א חלק זענען געבליבן ווייטער דארט אין‬ ‫מיינט‪ ,‬אז דער נסיון איז געווען וישכם אברהם‬ ‫שטוב פונעם מגיד‪ .‬זיי האבן געזאגט‪ ,‬אפילו זיי זענען‬ ‫בבוקר (בראשית כב‪-‬ג)‪ .‬אן אנדערער וואלט אויך‬ ‫נישט זוכה צו זיין תלמידים פון דעם מגיד‪ ,‬אבער עס‬ ‫געברענגט זיין קינד אויף די עקידה‪ ,‬אבער ער וואלט‬ ‫איז דא דארט א הייליגע חבריא‪ ,‬און זיי ווילן באדינען‬ ‫זיך נישט געיאגט‪ ,‬עס מוז נישט זיין תיכף צופרי‪ ,‬ער‬ ‫די חבריא וואס זענען דארט‪ .‬און מען האט זיי‬ ‫וויל זיך נאך אביסל משתעשע זיין מיט דעם קינד‪,‬‬ ‫גערופן די אויווען הייצערס‪ .‬זיי זענען געווען די‬ ‫עס קען זיין מיטאג‪ ,‬עס קען זיין מארגן‪ .‬אברהם‬ ‫שמשים פאר די תלמידים‪ ,‬צוגרייטן אלע‬ ‫אבינו האט זיך מזרז געווען‪ ,‬ער איז אויפגעשטאנען‪,‬‬ ‫גשמיות'דיגע זאכן כדי די תלמידים זאלן זיך קענען‬ ‫וישכם אברהם בבקר‪ ,‬זריזים מקדימין למצוות‪,‬‬ ‫אפגעבן מיט עבודת ה'‪ .‬האט דער תניא געזאגט‪ ,‬אז‬ ‫ברענגען א קינד אויף די עקידה‪.‬‬ ‫די אלע זענען אויך געווען דערהויבענע יודען‪ ,‬נאר‬ ‫וועגן א סיבה האט מען זיי נישט אנגענומען צווישן‬ ‫רופט זיך אן דער דריטער‪ ,‬דאס איז אויך נאכנישט‬ ‫די תלמידים פונעם מגיד‪.‬‬ ‫קיין נסיון פאר אברהם אבינו‪ ,‬אז דער אייבערשטער‬ ‫הייסט טון א מצוה‪ ,‬וישכם אברהם בבקר‪ ,‬שטייט‬ ‫שרייבט ער דארט‪ ,‬אז דער תניא האט פארציילט‪,‬‬ ‫מען אויף צופרי‪ .‬וואס דען איז געווען דער נסיון פון‬ ‫אז ער איז אמאל געלעגן אין בעט‪ ,‬און ער האט‬ ‫אברהם אבינו? ער מיינט אז דער נסיון איז געווען אז‬ ‫געהערט ווי די אויווען הייצערס האבן געשמועסט‬ ‫נאכדעם וואס דער אייבערשטער האט אים געזאגט‬ ‫צווישן זיך‪ .‬איינער האט געפרעגט דעם אנדערן‪,‬‬ ‫אל תשלח ידך אל הנער (בראשית כב‪-‬יב)‪ .‬האט ער אים‬ ‫וואס איז געווען דער נסיון פון אברהם אבינו‪ ,‬צו‬ ‫אראפ גענומען‪ ,‬נישט ווייל ער האט געווינען יעצט‬ ‫ברענגען א קינד אויף די עקידה‪ .‬ווער פון אונז וואלט‬ ‫זיין קינד‪ ,‬נאר ווייל דער אייבערשטער האט אים‬ ‫נישט געטון אזוי‪ .‬ווען דער אייבערשטער זאגט אים‪,‬‬ ‫געהייסן‪ ,‬אל תשלח ידך אל הנער‪ .‬עס איז נישט‬ ‫אז ער זאל ברענגען זיין קינד פאר אן עולה‪ ,‬וואלט‬ ‫געווען ביי אים א נפקא מינה‪ ,‬ווען ער האט‬ ‫ער דען נישט געפאלגט‪ ,‬און ער וואלט געברענגט‬ ‫ארויפגעלייגט זיין קינד אויף די עקידה‪ ,‬האט ער עס‬ ‫זיין קינד פאר אן עולה‪ .‬אזוי האט איינער געפרעגט‬ ‫געטון פארן רצון ה'‪ ,‬און ווען ער האט אראפגענומען‬ ‫דעם אנדערן‪.‬‬ ‫דאס קינד פון די עקידה‪ ,‬האט ער עס אויך‬ ‫אראפגענומען פארן רצון ה'‪ .‬און דאס איז מדויק אין‬ ‫האט זיך איינער אנגערופן‪ ,‬און ער האט געזאגט‪ ,‬ער‬ ‫פסוק (בראשית כב‪-‬טז)‪ ,‬אז דער מלאך האט אים‬ ‫מיינט אז עס איז נישט דומה‪ .‬אונז זעמיר קינדער פון‬ ‫געזאגט‪ ,‬כי עתה ידעתי כי ירא אלקים אתה‪ ,‬ולא‬ ‫אברהם יצחק און יעקב‪ ,‬אונז זעמיר שוין געבויט‬ ‫חשכת את בנך את יחידך ממני‪ .‬דאס וואס דו האסט‬ ‫אויף אמונת ה'‪ ,‬אונז גלייב מיר אינעם אייבערשטן‪,‬‬ ‫זיך צוריקגעהאלטן יעצט‪ ,‬און דו האסט אים נישט‬ ‫אונז גלייב מיר אז וואס דער באשעפער זאגט‪ ,‬דארף‬ ‫פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ב~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫וואס איך האב צו טון‪ ,‬איך ווייס נאכנישט פונקטליך‪,‬‬ ‫געשחט'ן‪ ,‬איז נאר 'ממני'‪ ,‬ווייל איך האב דיר געהייסן‬ ‫השה‪ ,‬אדער וועט מען ברענגען א שה‪ ,‬אדער לעולה‬ ‫אז דו זאלסט עס נישט טון‪ ,‬אבער נישט ווייל דו‬ ‫בני‪ ,‬אדער דיך‪ .‬און יצחק ענטפערט גארנישט‪ ,‬וילכו‬ ‫האסט געהאט אן אייגענעם רצון דערצו‪ ,‬אז דו‬ ‫שניהם יחדו‪ ,‬ער גייט צוזאמען מיטן פאטער אויף‬ ‫זאלסט אים נישט שחט'ן‪.‬‬ ‫איין דעה‪.‬‬ ‫האט דער תניא געזאגט נאך דעם‪ ,‬אז יעדער פון די‬ ‫לאמיר זיך מצייר זיין‪ ,‬עס זאל זיין ביי אונז‪ .‬עס‬ ‫דריי‪ ,‬האט גערעדט לויט זיין מדריגה‪ ,‬וואו ער האט‬ ‫קומט א שליחות פונעם אייבערשטן‪ ,‬ער דארף‬ ‫געהאלטן‪ .‬דאס איז טייטש‪ ,‬ביים ערשטן איז געווען‬ ‫ברענגען זיין קינד פאר אן עולה‪ .‬וואלט מען‬ ‫א חשיבות‪ ,‬דער חלק פון דער נסיון‪ ,‬ווייל ער האט‬ ‫געדארפט מסביר זיין פאר דעם קינד קודם‪ ,‬זיך‬ ‫נישט געהאט פון וואו מקבל צו זיין‪ .‬דער צווייטער‬ ‫אראפזעצן מיט אים א פערטל שעה‪ ,‬און זאגן‪ ,‬דו‬ ‫האט געהאלטן אז דאס איז בכלל נישט קיין נסיון‪,‬‬ ‫ווייסט אז עס איז דא א באשעפער‪ ,‬און מען דארף‬ ‫סוף כל סוף איז מען מכיר את בוראו‪ .‬אבער ער‬ ‫פאלגן וואס דער אייבערשטער זאגט‪ ,‬עס איז דא א‬ ‫וואלט זיך נישט געהאלטן ביי דעם אז ער זאל קענען‬ ‫מצוה פון קידוש ה'‪ ,‬און מען דארף זיך מקדש זיין‪.‬‬ ‫אויפשטיין צופרי און עס גיין טון‪ ,‬דאס איז געווען די‬ ‫און ארויסברענגען די געוואלדיגע מדרגה וואס‬ ‫נסיון‪ .‬דער אנדערער האט געהאלטן‪ ,‬אז אפילו דאס‬ ‫מיינט אז א יוד גייט אויף קידוש ה'‪ .‬און נאכדעם‬ ‫איז נישט קיין נסיון‪ .‬נאר אראפנעמען‪ ,‬און האבן די‬ ‫זאגן‪ ,‬דו ווייסט דער אייבערשטער האט דיך‬ ‫זעלבע כוונה‪ ,‬אזוי ווי ווען ער האט אים‬ ‫אויסגעקליבן פאר אן עולה‪ .‬אברהם איז גארנישט‬ ‫ארויפגעלייגט‪ ,‬דאס איז א מדריגה‪ .‬יעדער האט‬ ‫מסביר פאר יצחק‪ .‬ער נעמט יצחק און ער זאגט‪ ,‬איך‬ ‫געזאגט לפי מדרגתו‪.‬‬ ‫ווייס נאך נישט פונקטליך וועמען מען גייט ברענגען‬ ‫פאר א קרבן‪ ,‬אדער דיך אדער דעם שה‪ .‬און יצחק‬ ‫על כל פנים עס דארף האבן א ביאור‪ ,‬וואס איז‬ ‫נעמט עס אזוי אן‪ ,‬גארנישט‪ ,‬דיך אדער דעם שה‪ .‬ווי‬ ‫געווען דער נסיון פון עקידת יצחק? דער‬ ‫אזוי קען דאס זיין?‬ ‫אייבערשטער הייסט אים‪ ,‬קח נא את בנך את יחידך‪,‬‬ ‫יעדער יוד וואלט עס געטון‪ .‬און די שאלה גייט נאך‬ ‫שטייט אין מפרשים‪ ,‬אז די פשט דערפון איז‪ .‬אין‬ ‫ווייטער‪ ,‬והאלקים נסה את 'אברהם'‪ ,‬די נסיון איז‬ ‫אברהם אבינו' ס שטוב איז נישט געווען קיין קונץ‬ ‫געווען פאר אברהם? די נסיון איז פונקט אזוי געווען‬ ‫מסירת נפש פארן אייבערשטן‪ .‬די לופט פון אברהם‬ ‫פאר יצחק‪ .‬מען גייט דאך שחט'ן יצחק‪ ,‬יצחק לאזט‬ ‫אבינו'ס שטוב איז געווען‪ ,‬אז עס איז דא א‬ ‫זיך שחט'ן פארן אייבערשטן‪ .‬ער איז געווען זיבן און‬ ‫באשעפער אויף די וועלט‪ ,‬און אלעס אויף די וועלט‬ ‫דרייסיג יאר אלט‪ ,‬ער קען זאגן ער גייט נישט‪ ,‬ער‬ ‫דארף מען אוועקגעבן פארן אייבערשטן‪ .‬יצחק‬ ‫וויל נישט‪ .‬און פון דעסטוועגן דאך איז ער געגאנגען‪,‬‬ ‫האט דאס שוין געהערט אין שטוב פון אברהם‬ ‫ער האט זיך אונטערגעגעבן‪ .‬פארוואס נאר והאלקים‬ ‫אבינו הונדערטער מאל פאר דעם‪ ,‬אז א מענטש‬ ‫ניסה את אברהם? עס איז געווען א נסיון פאר‬ ‫דארף זיך מקריב זיין פארן אייבערשטן‪ .‬די גמרא‬ ‫אברהם מיט יצחק‪.‬‬ ‫(ברכות סא‪ ).‬פארציילט ביי רבי עקיבא‪ ,‬שהיו סורקין‬ ‫את בשרו במסרקאות של ברזל‪ ,‬און מען האט אים‬ ‫נאך מער מסביר זיין די קשיא‪ .‬בפשטות קוקט אויס‪,‬‬ ‫געפרעגט‪ ,‬עד כאן‪ ,‬ווי אזוי האלטסטו עס אויס‪.‬‬ ‫ווי דער נסיון פון יצחק איז געווען נאך א העכערער‬ ‫האט ער געענטפערט‪ ,‬כל ימי ווען איך האב געזאגט‬ ‫נסיון ווי דער נסיון פון אברהם‪ .‬אברהם בלייבט דאך‬ ‫'בכל לבבך ובכל נפשך' (דברים ו‪-‬ה)‪ ,‬האב איך זיך‬ ‫לעבן‪ ,‬און דעם זון האט ער געשחט'ן‪ ,‬יצחק האט זיך‬ ‫מצטער געווען ' מתי יבוא לידי ואקיימנו‪ ,‬עכשיו‬ ‫געלאזט שחט'ן פארן אייבערשטן‪ .‬מען גייט אויפן‬ ‫שבא לידי‪ ,‬לא אקיימנו?! א זאך וואס א מענטש‬ ‫וועג דריי טעג‪ ,‬מען נעמט די עצים מיט די אש‪ ,‬און‬ ‫לעבט דערמיט‪ ,‬דארף מען נישט מסביר זיין‪ .‬יצחק‬ ‫מען רעדט נישט פון עקידת יצחק‪ .‬ביום השלישי‪,‬‬ ‫האט כל ימיו געלעבט אויף מסירת נפש‪ ,‬און אז‬ ‫דעם דריטן טאג‪ ,‬פרעגט יצחק פון אברהם‪ ,‬וואס‬ ‫דער טאטע זאגט אים יעצט‪ ,‬עס איז געקומען די‬ ‫גייט דא פאר‪ ,‬איה השה לעולה‪ .‬זאגט אים אברהם‪,‬‬ ‫צייט‪ ,‬מען דארף דיך ברענגען פאר אן עולה‪ ,‬וילכו‬ ‫אלקים יראה לו השה לעולה בני‪ .‬טייטשט רש"י‪,‬‬ ‫שניהם יחדיו‪.‬‬ ‫אלקים יראה לו‪ ,‬דער אייבערשטער וועט אנווייזן‬ ‫פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ג~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫אייבערשטער העלפט‪ .‬שנאמר‪ ,‬אזוי שטייט אין‬ ‫קומט דאך אויס‪ ,‬אז דער נסיון פון יצחק ווייזט‬ ‫פסוק (תהלים לז‪-‬לב)‪ ,‬צופה רשע לצדיק ומבקש‬ ‫ארויס די געוואלדיגע קדושה פון יצחק‪ .‬ער איז‬ ‫להמיתו‪ ,‬דער רשע‪ ,‬וואס דאס גייט ארויף אויף דעם‬ ‫גרייט‪ ,‬מען דארף אים גארנישט זאגן‪ .‬מען זאגט אים‬ ‫יצר הרע‪ ,‬ער איז צופה אויף דעם צדיק‪ ,‬ער וויל אים‬ ‫נאר‪ ,‬אדער השה‪ ,‬אדער בני‪ ,‬און ער איז גרייט זיך‬ ‫הרג'נען‪ ,‬ה' לא יעזבנו בידו‪ ,‬דער אייבערשטער‬ ‫מקריב זיין פארן אייבערשטן‪ .‬עס איז דער‬ ‫העלפט אים צו‪ .‬אז א יוד וויל‪ ,‬הבא ליטהר מסייעין‬ ‫העכסטער נסיון‪ ,‬די גרעסטע דרגה‪ ,‬וואס א יוד קען‬ ‫אותו (שבת קד‪ ,).‬העלפט דער אייבערשטער‪.‬‬ ‫צוקומען‪ ,‬אז מען דארף אים אפילו נישט מסביר זיין‬ ‫פאר דעם‪ .‬והאלקים נסה את אברהם‪ ,‬דער נסיון איז‬ ‫יעדע מצוה האט אונז דער אייבערשטער געגעבן‪,‬‬ ‫געווען פאר אברהם‪ ,‬נישט פאר יצחק‪.‬‬ ‫כדי אונז זאל מיר עס מקיים זיין‪ .‬אבער אונז קען מיר‬ ‫*‬ ‫עס נישט מקיים זיין‪ ,‬אונז האב מיר נישט קיין כח‬ ‫אקעגן דעם יצר הרע‪ .‬אלמלא הקב"ה עוזרו‪ ,‬לא היה‬ ‫די מפרשים שטעלן זיך‪ ,‬עס דארף האבן א ביאור‪.‬‬ ‫יכול לו‪ ,‬ער מוז האבן דעם עזר אלקי‪ ,‬אז ער זאל טון‬ ‫מען האט פריער געפרעגט‪ ,‬אז נישט נאר יצחק‪ ,‬נאר‬ ‫די מצוה‪ .‬יעדע דבר טוב וואס א יוד טוט‪ ,‬האט ער‬ ‫יעדער יוד‪ ,‬ווען דער אייבערשטער אליין זאגט אים‪,‬‬ ‫עס נישט געטון אליין‪ ,‬דער באשעפער האט אים‬ ‫דו זאלסט אוועקגעבן דיין קינד‪ ,‬דו קענסט זיך דען‬ ‫געהאלפן אז ער האט עס געקענט טון‪ .‬דו האסט עס‬ ‫קריגן מיטן רבונו של עולם? און ווען ער זאגט פארן‬ ‫געטון צוזאמען מיטן אייבערשטן‪ .‬אויב אזוי‪ ,‬קומט‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬ניין‪ ,‬איך גיי אים נישט ברענגען פאר א‬ ‫דאך אויס‪ ,‬אז עס קומט זיך נישט קיין שכר אויף א‬ ‫קרבן‪ ,‬קען אים נישט דער באשעפער צונעמען אין‬ ‫מצוה וואס מען האט געטון‪ .‬דו האסט עס געטון?‬ ‫איין רגע?! יצחק איז נישט דא‪ ,‬אברהם איז אויך‬ ‫עס איז שנים שעשאוהו (שבת צב‪ ,):‬צוויי האבן עס‬ ‫נישט דא‪ .‬מיט וועמען קריגט ער זיך? מיט וועמען‬ ‫געטון‪ ,‬דער רבונו של עולם האט מיטגעהאלפן אז דו‬ ‫דינגט ער זיך? אוודאי אז דער אייבערשטער האט‬ ‫האסט עס געקענט טון‪ .‬וואלט זיך לכאורה נישט‬ ‫געהייסן ער זאל ברענגען יצחק פאר א קרבן‪ ,‬איז ער‬ ‫געדארפט קומען קיין שכר אויף די מצוה‪ .‬אבער דער‬ ‫מסכים‪.‬‬ ‫אייבערשטער טוט א חסד‪ ,‬סוף כל סוף‪ ,‬דו האסט‬ ‫דאך בוחר געווען אז דו ווילסט גיין אויפן ריכטיגן‬ ‫דער ענין דערפון איז‪ .‬עס איז דא א פסוק אין תהלים‬ ‫וועג‪ ,‬און וועגן דעם האסטו באקומען דעם עזר‬ ‫(סב‪-‬יב)‪ ,‬אחת דבר אלקים‪ ,‬שתים זו שמעתי‪ ,‬כי עוז‬ ‫אלקי‪ ,‬טוט דער אייבערשטער רעכענען כאילו דער‬ ‫לאלקים‪ ,‬ולך ה' חסד‪ ,‬כי אתה תשלם לאיש כמעשהו‪.‬‬ ‫מענטש האט געטון די גאנצע מצוה‪ ,‬און דער‬ ‫דער פסוק איז זייער א שווערער פסוק‪ .‬אחת דבר‬ ‫באשעפער גיט אים דערויף שכר‪.‬‬ ‫אלקים‪ ,‬דער אייבערשטער האט גערעדט איינס‪,‬‬ ‫שתים זו שמעתי‪ ,‬איך האב געהערט צוויי‪ .‬כי עוז‬ ‫אחת דבר אלקים‪ ,‬דער באשעפער האט גערעדט צו‬ ‫לאלקים‪ ,‬עס איז דא אן עוז פארן אייבערשטן‪ ,‬ולך ה'‬ ‫יעדן איינעם‪ ,‬ער זאל טון די מצוות פונעם‬ ‫חסד‪ ,‬דער אייבערשטער טוט חסד‪ ,‬כי אתה תשלם‬ ‫אייבערשטן‪ .‬אבער שתים זו שמעתי‪ ,‬א מענטש קען‬ ‫לאיש כמעשהו‪ ,‬און ער באצאלט פאר א מענטש‪ .‬עס‬ ‫עס נישט טון אליין‪ .‬איך פארשטיי אז עס איז דא נאך‬ ‫קלעבט נישט די ווערטער איינס מיט דאס אנדערע‪.‬‬ ‫איינער וואס העלפט צו‪ ,‬אז מען זאל קענען טון די‬ ‫מצוה‪ .‬ווער העלפט אים צו‪ ,‬כי עוז לאלקים‪ ,‬ער‬ ‫די גמרא (סוכה נב‪ ):‬זאגט‪ ,‬יצרו של אדם מתגבר עליו‬ ‫דארף האבן דעם עוז פונעם אייבערשטן‪ ,‬כדי ער זאל‬ ‫בכל יום‪ ,‬דער יצר הרע פון א מענטש איז זיך מתגבר‬ ‫קענען טון די מצוה‪ .‬קומט אויס אז דער‬ ‫אויף אים יעדן טאג‪ ,‬ומבקש להמיתו‪ ,‬און ער וויל‬ ‫אייבערשטער הייסט טאקע פאר א מענטש צו טון‬ ‫הרג'ענען דעם מענטש‪ ,‬ער וויל אים אראפפירן פון‬ ‫די מצוה‪ ,‬אבער ער קען עס נישט טון אליין‪ .‬אויב‬ ‫ריכטיגן וועג‪ .‬ואלמלא הקב"ה עוזרו‪ ,‬לא היה יכול לו‪,‬‬ ‫אזוי קומט זיך נישט קיין שכר פאר די מצוה‪ .‬דו‬ ‫ווען עס וואלט נישט געווען קיין עזר פונעם‬ ‫האסט עס נישט געטון אליין‪ ,‬דו האסט עס געטון‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬איז נישט מעגליך ער זאל זיך קענען‬ ‫מיט די סיוע פונעם אייבערשטן‪ .‬ולך ה' חסד‪ ,‬פון‬ ‫אקעגנשטעלן‪ .‬אנא בשרא ואנת נורא (קידושין פא‪ ,).‬א‬ ‫דעסטוועגן דאך טוט דער אייבערשטער א חסד‪ ,‬כי‬ ‫מלאך האט א כח המפתה‪ ,‬און ער קען זיך נישט‬ ‫אתה תשלם לאיש‪ ,‬אז דער אייבערשטער באצאלט‬ ‫אקעגנשטעלן‪ ,‬נאר מיט אן עזר אלקי‪ ,‬וואס דער‬ ‫פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ד~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫אייבערשטער האט אים געבענטשט בכל‪ .‬און רש"י‬ ‫אים‪ ,‬כמעשהו‪ ,‬ווי ער וואלט געטון די גאנצע‪ .‬קומט‬ ‫לייגט אריין אין פשוטו של מקרא‪ ,‬בכל עולה‬ ‫אויס‪ ,‬א יוד קען נישט עומד זיין אין קיין נסיון‪ ,‬אן‬ ‫בגימטריא בן‪' ,‬בכל' באטרעפט ב"ן‪ ,‬א זון‪ .‬וה' ברך את‬ ‫דעם וואס ער האט אן עזר אלקי‪ .‬אלע מצוות וואס‬ ‫אברהם‪ ,‬דער באשעפער האט געבענטשט אברהם‪,‬‬ ‫ער טוט‪ ,‬איז נאר ווייל דער אייבערשטער העלפט‬ ‫בכל‪ ,‬מיט א בן‪ ,‬ער האט געהאט א זון יצחק‪ .‬און‬ ‫אים‪.‬‬ ‫מאחר שהיה לו בן‪ ,‬היה צריך להשיאו אשה‪ ,‬האט ער‬ ‫אים געדארפט חתונה מאכן‪ ,‬האט ער גערופן‬ ‫עס שטייט אין חתם סופר (בתורת משה בפרשתנו סח‪:‬‬ ‫אליעזר‪ ,‬און די גאנצע פרשה שפעטער‪.‬‬ ‫ד"ה נסה)‪ ,‬א נסיון איז דער טייטש‪ ,‬אז דעמאלטס‬ ‫נעמט דער אייבערשטער אוועק דער עזר אלקי וואס‬ ‫די תורה הייבט יעצט אן‪ ,‬אז אברהם אבינו האט‬ ‫ער גיט אויסצופירן די מצוות ה'‪ ,‬און ער לאזט אים‬ ‫געהאט א קינד? מען האלט דאך שוין נאך די פרשה‬ ‫אויף די אייגענע כוחות‪ ,‬ער זאל עס טון אליינס‪ .‬דאס‬ ‫אויבן‪ ,‬וואס מען האט גע'מל'ט דאס קינד‪ ,‬עס איז‬ ‫ווערט אנגערופן א נסיון‪ .‬דו ביסט אליינס‪ ,‬איך העלף‬ ‫שוין געווען א יום הגמל את יצחק‪ ,‬מען האלט שוין‬ ‫דיר נישט‪ ,‬לאמיר זעהן אין וואס פאר א מדרגה דו‬ ‫נאך זיבן און דרייסיג יאר‪ ,‬נאך עקידת יצחק‪ .‬און‬ ‫האלטסט‪ ,‬צו דו קענסט עומד זיין בנסיון‪ .‬און דער‬ ‫נאכדעם דערמאנט די תורה מיתת שרה‪ .‬יעצט ווען‬ ‫חתם סופר גיט צו‪ ,‬ווייל א צדיק אויף די עלטער‪ ,‬איז‬ ‫מען דארף א שידוך‪ ,‬זאגט די תורה ואברהם זקן בא‬ ‫שוין לבו חלל בקרבו (תהלים קט‪-‬כב)‪ ,‬ער האט שוין‬ ‫בימים‪ ,‬וה' ברך את אברהם בכל‪ ,‬דער באשעפער‬ ‫אזויפיל געדינט דעם אייבערשטן‪ ,‬אז ער קען זיך‬ ‫האט אים געבענטשט מיט א זון‪ .‬די תורה דארף דאס‬ ‫שוין אליינס שטעלן אויף די פיס‪ ,‬און מען קען אים‬ ‫פארציילן? אין די גאנצע פרשה האט מען דאך‬ ‫געבן אזא נסיון‪ .‬די זעלבע איז געווען ביי אברהם‬ ‫גערעדט אז ער האט א זון יצחק‪ .‬ער וואלט‬ ‫אבינו‪ ,‬דער אייבערשטער האט צוגענומען פון אים‬ ‫געדארפט זאגן גלייך‪ ,‬אז ער האט געשיקט אליעזר‬ ‫דעם עזר אלקי‪ ,‬ער לאזט אים אליינס‪ ,‬איך גיב דיר‬ ‫זאל זוכן א שידוך‪ .‬וואס איז די הקדמה‪ ,‬וה' ברך את‬ ‫איבער די מצוה‪ ,‬דו דארפסט זיך אליין פארען מיט‬ ‫אברהם בכל‪.‬‬ ‫דיין יצר הרע‪ ,‬מקיים צו זיין וואס דו דארפסט‪ .‬און‬ ‫אברהם האט עומד געווען בנסיון‪ ,‬והאלקים נסה את‬ ‫און אז מען וויל יא זאגן אז ער האט געהאט א זון‬ ‫אברהם‪ ,‬ויאמר אליו 'אברהם'‪ ,‬דו ביסט יעצט אברהם‬ ‫יצחק‪ .‬איז אזוי דער סדר‪ ,‬אז מען זאגט א גימטריא‪,‬‬ ‫אליינס‪ ,‬עס איז נישט דא קיין עזר אלקי‪ ,‬עס איז‬ ‫דער אייבערשטער האט אים געבענטשט 'בכל'‪ ,‬איך‬ ‫נישט דא קיין צווייטער‪ ,‬דו ביסט אליינס‪ ,‬און קח נא‬ ‫וועל דיר מרמז זיין‪ ,‬אז ער האט געהאט א זון? די‬ ‫את בנך‪ ,‬און ברענג אים פאר אן עולה‪ .‬יצחק האט‬ ‫גאנצע פרשה רעדט מען דאך אז ער האט געהאט א‬ ‫געהאט אן עזר אלקי‪ ,‬ווי ביי יעדער מצוה וואס עס‬ ‫זון‪ .‬וואס איז דער וה' ברך את אברהם בכל‪ ,‬ער האט‬ ‫איז דא א עזר פונעם אייבערשטן‪ ,‬אים האט מען‬ ‫אים געבענטשט מיט א זון‪ ,‬און עס איז מרומז אין‬ ‫נישט אריינגעברענגט אינעם נסיון‪ .‬אז מען ברענגט‬ ‫'בכל'‪.‬‬ ‫נישט אריין א מענטש אין א נסיון‪ ,‬האט ער אן עזר‬ ‫אלקי ער זאל עס קענען אויספירן‪ .‬יצחק וואס האט‬ ‫די גמרא ( בבא בתרא טז‪ ):‬זאגט‪ ,‬שלשה הטעימן‬ ‫אויסגעפירט די מעשה העקידה‪ ,‬פאר אים איז עס‬ ‫הקדוש ברוך הוא בעולם הזה מעין עולם הבא‪ .‬עס‬ ‫גרינגער אנגעקומען‪ ,‬ער האט געהאט אן עזר פונעם‬ ‫איז דא דריי וואס דער אייבערשטער האט זיי‬ ‫אייבערשטן‪ .‬אברהם אבינו‪ ,‬אים האט מען צוגענומען‬ ‫געגעבן טועם זיין אויף דער וועלט‪ ,‬מעין פון עולם‬ ‫דעם עזר אלקי‪ ,‬והאלקים נסה את אברהם‪ ,‬און מיט‬ ‫הבא‪ ,‬אברהם‪ ,‬יצחק און יעקב‪ ,‬וואס ביי אלע‬ ‫די אייגענע כוחות האט ער געמוזט אליין עומד זיין‬ ‫שטייט דער לשון 'כל'‪ .‬ביי אברהם שטייט וה' ברך‬ ‫בנסיון‪ ,‬דאס ווערט אנגערופן א נסיון‪.‬‬ ‫את אברהם 'בכל'‪ ,‬ביי יצחק שטייט (בראשית כז‪-‬לג)‬ ‫*‬ ‫ואוכל 'מכל‪ ,‬און יעקב האט געזאגט ( בראשית לג‪-‬יא)‬ ‫יש לי 'כל'‪' .‬כל' דאס גייט ארויף אויף עולם הבא ‪.‬‬ ‫עס קען זיין אז עס ליגט דערין נאך אן ענין‪ .‬מען‬ ‫וה' ברך את אברהם‪ ,‬דער באשעפער האט אים‬ ‫זעהט אין די קומענדיגע פרשה (בראשית כד‪-‬א)‪ ,‬זאגט‬ ‫געבענטשט‪ ,‬בכל‪ ,‬ער האט טועם געווען דא מעין‬ ‫די תורה‪ ,‬ואברהם זקן בא בימים‪ ,‬וה' ברך את אברהם‬ ‫עולם הבא‪.‬‬ ‫בכל‪ .‬אברהם איז געווארן עלטער‪ ,‬און דער‬ ‫פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ה~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫דאס ווערט אנגערופן אז דער אייבערשטער האט‬ ‫עברי מיט טייטש‪ .‬אונז האב מיר נישט קיין השגה‬ ‫מטעים געווען פאר די אבות‪ ,‬מעין עולם הבא‪ .‬אז זיי‬ ‫וואס דער תענוג פון עולם הבא איז‪ .‬יפה שעה אחת‬ ‫האבן געהאט אזא תענוג‪ ,‬זיי האבן געהאט אלעס‪,‬‬ ‫של קורת רוח בעולם הבא‪ ,‬מכל חיי העולם הזה‬ ‫עס האט נישט אויסגעפעלט מער אדער ווייניגער‪,‬‬ ‫(אבות ד‪-‬יז)‪ .‬טועם זיין אויף דער וועלט‪ ,‬האבן א מעין‬ ‫'יש לי כל' האט יעקב געזאגט‪ ,‬איך האב אלעס‪ - .‬על‬ ‫פון א תענוג פון עולם הבא‪ ,‬איז א געוואלדיגע הויכע‬ ‫כל פנים‪ ,‬תענוג עולם הבא ווערט אנגערופן 'כל'‪ .‬און‬ ‫מדריגה‪ .‬שלשה‪ ,‬אינגאנצן דריי האט דער‬ ‫דער אייבערשטער האט מטעים געווען פאר אברהם‬ ‫אייבערשטער מטעים געווען‪ ,‬זיי האבן טועם געווען‬ ‫אבינו 'בכל'‪ ,‬מעין פון עולם הבא‪.‬‬ ‫דא אויף דער וועלט‪ ,‬מעין פון דעם תענוג וואס איז‬ ‫דא אין עולם הבא‪ .‬עולמך תראה בחייך‪ ,‬ווי די גמרא‬ ‫די חשוב'סטע זאך ביי א מענטש‪ ,‬איז זיין לעבן‪.‬‬ ‫(ברכות יז‪ ).‬רופט עס אן‪ ,‬אז מען קען אמאל זוכה זיין‪,‬‬ ‫נאכדעם איז די חשוב'סטע זאך‪ ,‬זיין פארמעגן וואס‬ ‫עולמך‪ ,‬דיין עולם הבא‪ ,‬תראה בחייך‪ ,‬עס איז דא א‬ ‫ער האט‪ .‬דער אייבערשטער האט געזאגט פאר‬ ‫תענוג אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫אברהם אבינו אין די פאריגע פרשה‪ ,‬אל תירא אברם‪,‬‬ ‫אנכי מגן לך‪ ,‬שכרך הרבה מאד‪ ,‬דיין שכר איז זייער‬ ‫פארוואס ווערט עולם הבא אנגערופן 'כל'? דער‬ ‫גרויס‪ .‬האט אברהם אבינו געזאגט‪ ,‬מה תתן לי‪ ,‬וואס‬ ‫מהרש"א זאגט דארט‪ ,‬אז די וועלט איז דאך א זאך‬ ‫גיבסטו מיר‪ ,‬ואנכי הולך ערירי‪ .‬דו האסט מיר‬ ‫וואס עס גייט אדורך‪ ,‬עס איז פארגענגליך‪ .‬עולם‬ ‫גארנישט געגעבן‪ ,‬איך בין אומצופרידן‪ .‬מיטן שכרך‬ ‫הבא איז א נצחי‪ ,‬עולם הבא ווערט אנגערופן 'כל'‪,‬‬ ‫הרבה מאד בין איך אומצופרידן‪ ,‬ווילאנג איך האב‬ ‫עס איז אלעס‪ ,‬אלעס איז דא דארט‪ ,‬וואס אויף דער‬ ‫נישט קיין קינד וואס זאל ממשיך זיין מיין עבודה‬ ‫וועלט איז נישט דא אלעס‪ .‬איך וועל עס אביסל מער‬ ‫אויף דער וועלט‪ ,‬האסטו מיר גארנישט געגעבן‪.‬‬ ‫מסביר זיין‪ .‬א מענטש אויף דער וועלט האט קיינמאל‬ ‫נישט אלעס וואס ער דארף צו האבן‪ .‬וואס ער זאל‬ ‫דאס איז טייטש‪ ,‬דער באשעפער האט געזאגט פאר‬ ‫האבן‪ ,‬איז ער אומצופרידן‪ ,‬ער האט נישט אלעס‪ .‬יש‬ ‫אברהם אבינו שכרך הרבה מאד‪ .‬האט אברהם אבינו‬ ‫לו מנה רוצה מאתים (קה"ר א‪-‬לד)‪ ,‬ווען ער האט‬ ‫געזאגט פארן אייבערשטן‪ ,‬דו וועסט מיר צוזאגן‪ ,‬אז‬ ‫מאתים‪ ,‬דארף ער נאך מער‪ .‬ער האט איין הויז‪ ,‬דארף‬ ‫דו וועסט מיר געבן אסאך געלט‪ ,‬דאס איז ביי מיר‬ ‫ער צוויי‪ .‬ער האט הונדערט‪ ,‬דארף ער צוויי‬ ‫גארנישט‪ .‬דו וועסט מיר צוזאגן אריכת ימים‪ ,‬דאס‬ ‫הונדערט‪ .‬וויפיל דער מענטש זאל האבן‪ ,‬וועט ער‬ ‫איז ביי מיר גארנישט‪ .‬אפילו ווען דער אייבערשטער‬ ‫קיינמאל נישט זיין צופרידן‪ .‬אזוי האט דער‬ ‫זאגט שכרך הרבה מאד‪ ,‬וואס דאס מיינט דאך עולם‬ ‫אייבערשטער אריינגעלייגט אין טבע פון דעם‬ ‫הבא‪ ,‬שכר מצוה איז דאך בהאי עלמא ליכא (קידושין‬ ‫מענטש‪ ,‬אז נישט וואלט די וועלט נישט געווען קיין‬ ‫לט‪ ,):‬און דער אייבערשטער זאגט שכרך הרבה מאד‪,‬‬ ‫וועלט‪ ,‬קיינער וואלט נישט נאכגעגאנגען‬ ‫דו האסט זייער א גרויסן שכר אויבן אויף יענער‬ ‫אויפצובויען ישוב העולם‪ .‬א מענטש איז קיינמאל‬ ‫וועלט‪ .‬זאגט אברהם אבינו‪ ,‬מה תתן לי‪ ,‬עולם הבא‬ ‫נישט צופרידן מיט וואס ער האט‪.‬‬ ‫איז ביי מיר גארנישט‪ ,‬ואנכי הולך ערירי‪ ,‬ווילאנג איך‬ ‫האב נישט קיין קינד‪ ,‬האסטו מיר גארנישט געגעבן‪.‬‬ ‫עולם הבא‪ ,‬דארט איז דא א צופרידנהייט‪ .‬יעדער‬ ‫פארוואס? ווייל ביי א צדיק איז נישט די עבודה‪,‬‬ ‫האט אלעס וואס ער דארף‪ .‬עס אינטערעסירט אים‬ ‫עולם הבא‪ .‬ער דארף נישט קיין עולם הבא‪ .‬פאר א‬ ‫נישט אז דער צווייטער האט מער‪ ,‬און ער האט‬ ‫צדיק אינטערעסירט נישט דער שכר שפעטער אין‬ ‫ווייניגער‪ ,‬ער דארף נישט מער‪ .‬אויב דער מענטש‬ ‫עולם הבא‪ ,‬עולם הבא איז עולם השכר‪ ,‬ער וויל דאס‬ ‫וואלט אויך געהאט דארט דעם געפיל פון יש לו מנה‬ ‫לעבן אויף דער וועלט‪ ,‬ער וויל טון דעם רצון פונעם‬ ‫רוצה מאתים‪ ,‬האט ער נישט קיין עולם הבא‪ ,‬ער‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬ער וויל טון מצוות ומעשים טובים‪ .‬ער‬ ‫האט נישט דעם תענוג‪ .‬אזוי ווי אויף דער וועלט‪,‬‬ ‫וויל אריכת ימים‪ ,‬כדי ער זאל קענען נאך מער דינען‬ ‫וואס א מענטש איז נישט צופרידן מיט וויפיל ער‬ ‫דעם אייבערשטן‪ .‬דאס לעבן פון א מענטש איז דאך‬ ‫האט‪ .‬עולם הבא איז 'כל'‪ ,‬די תענוג פון עולם הבא‬ ‫אבער פארגענגליך‪ ,‬במתים חפשי (תהלים פח‪-‬ו)‪ ,‬כיון‬ ‫איז‪ ,‬אז וואס ער האט‪ ,‬האט ער אלעס‪ .‬ער דארף‬ ‫שמת נעשה חפשי מן התורה ומן המצוות (שבת ל‪.).‬‬ ‫נישט מער‪ ,‬ער דארף נישט ווייניגער‪ ,‬ער איז צופרידן‬ ‫וויל ער האבן קינדער‪ ,‬וואס די קינדער זאלן ווייטער‬ ‫מיט וואס דער אייבערשטער האט אים געגעבן‪ .‬און‬ ‫פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ו~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫געווען א 'בכל'‪' .‬בכל' איז דאך עולם הבא‪ ,‬דעמאלטס‬ ‫ממשיך זיין‪ ,‬און עס זאל איבערבלייבן פון זיין עבודת‬ ‫האט ער טועם געווען מעין עולם הבא‪ .‬דער‬ ‫ה'‪ .‬ברא מזכה אבא (סנהדרין קד‪ ,).‬ווען די קינדער‬ ‫אייבערשטער האט געגעבן פאר אברהם אבינו טועם‬ ‫טוען מצוות‪ ,‬די אייניקלעך טוען מצוות‪ ,‬ווערט עס‬ ‫צו זיין מעין עולם הבא‪ ,‬וואס איז דער מעין עולם‬ ‫אלעס גערעכנט אויפן זכות פון דעם טאטן וואס‬ ‫הבא וואס ער קען האבן‪ ,‬וה' ברך את אברהם בכל‪ ,‬דו‬ ‫האט זיי געברענגט אויף דער וועלט‪ .‬און דאס איז‬ ‫האסט א קינד‪ ,‬וואס דער קינד איז חשוב'ער ביי דיר‬ ‫דער עיקר תענוג וואס א צדיק האט‪.‬‬ ‫ווי עולם הבא‪ - .‬מען וויל ארויסברענגען‪ ,‬נישט אז‬ ‫אברהם אבינו האט געהאט א קינד‪ .‬דאס ווייס איך‬ ‫דער באשעפער זאגט פאר אברהם אבינו‪ ,‬שכרך‬ ‫אז ער האט געהאט א קינד‪ .‬אבער וואס פאר א קינד‬ ‫הרבה מאד‪ ,‬דו האסט א גרויסן עולם הבא‪ ,‬זאגט‬ ‫האט ער געהאט‪ ,‬ער האט געהאט א קינד‪ ,‬אז דער‬ ‫אברהם אבינו‪ ,‬מה תתן לי‪ ,‬דו האסט מיר גארנישט‬ ‫עולם הבא פון אברהם אבינו איז געווען דער בכל‪,‬‬ ‫געגעבן‪ .‬איך וועל אפדינען דעם אייבערשטן‪ ,‬איך‬ ‫דעם בן וואס ער האט געהאט‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז ביי‬ ‫וועל שטארבן נאכדעם‪ ,‬עס בלייבט גארנישט פון‬ ‫אברהם אבינו איז נישט געווען חשוב‪ ,‬נישט קיין‬ ‫מיר‪ .‬ווי לאנג איך בין הולך ערירי‪ ,‬האסטו מיר‬ ‫גשמיות‪ ,‬אפילו עולם הבא איז נישט געווען ביי אים‬ ‫גארנישט געגעבן‪ .‬מיין תענוג איז‪ ,‬אליין צו דינען‬ ‫חשוב‪ ,‬ער דארף א קינד וואס זאל דינען דעם‬ ‫דעם אייבערשטן‪ ,‬און איבערלאזן דורות וואס דינען‬ ‫אייבערשטן‪.‬‬ ‫דעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫*‬ ‫דוד המלך זאגט (תהלים פד‪-‬ג)‪ ,‬נכספה וגם כלתה נפשי‬ ‫יעצט זאגט אים דער אייבערשטער‪ ,‬קח נא את בנך‬ ‫לחצרות ה'‪ ,‬לבי ובשרי ירננו אל קל חי‪ .‬די וועלט‬ ‫את יחידך אשר אהבת את יצחק‪ ,‬והעלהו שם‬ ‫ווערט אנגערופן חצר‪ ,‬אזוי זאגט די משנה (אבות ד‪-‬‬ ‫לעולה‪ .‬א מענטש דארף אוועקגעבן פארן‬ ‫טז)‪ ,‬אז די וועלט איז כפרוזדור בפני הטרקלין‪ ,‬די‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬אלעס וואס ער האט‪ .‬ואהבת את ה'‬ ‫וועלט איז דער חצר‪ ,‬און יענע וועלט דאס איז דער‬ ‫אלקיך בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאדך (דברים ו‪-‬‬ ‫בית‪ ,‬און א מענטש איז משתוקק אויף עולם הבא‪.‬‬ ‫ה)‪ .‬די גמרא (ברכות סא‪ ):‬דרש'נט‪ ,‬בכל נפשך‪ ,‬אפילו‬ ‫דוד המלך זאגט‪ ,‬איך בין נישט משתוקק אויף עולם‬ ‫נוטל את נפשך‪ .‬ובכל מאדך‪ ,‬אפילו נוטל את ממונך‪.‬‬ ‫הבא‪ .‬נכספה וגם כלתה נפשי 'לחצרות' ה'‪ ,‬איך גלוסט‬ ‫אפילו דער באשעפער נעמט דיר צו דיין לעבן‪ ,‬ער‬ ‫די חצרות‪ ,‬איך גלוסט צו בלייבן אויף דער וועלט‬ ‫נעמט דיר צו דיין געלט‪ ,‬דארף ער ליב האבן דעם‬ ‫אינעם חצר‪ .‬פארוואס‪ ,‬וואס פארדין איך אינעם חצר‪,‬‬ ‫אייבערשטן‪ .‬אהבת ה'‪ .‬פרעגט די גמרא‪ ,‬פארוואס‬ ‫ווייל דא איז לבי ובשרי ירננו אל קל חי‪ .‬דא האב איך‬ ‫דארף שטיין ביידע‪ ,‬בכל נפשך ובכל מאדך‪ ,‬זאל ער‬ ‫א הארץ‪ ,‬איך האב א גוף‪ ,‬איך דין דעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫זאגן דאס חשוב'סטע‪ ,‬און מען וועט וויסן אז די‬ ‫ווען מען גייט ארויס פונעם חצר‪ ,‬הערט זיך אלעס‬ ‫אנדערע דארף ער אוודאי אוועקגעבן‪ .‬זאגט די‬ ‫אויף‪ .‬ביי א צדיק איז דער עיקר‪ ,‬דער נכספה וגם‬ ‫גמרא‪ ,‬יש לך אדם שגופו חביב עליו מממונו‪ ,‬ויש לך‬ ‫כלתה נפשי איז‪ ,‬צו דינען דעם אייבערשטן‪ .‬און אזוי‬ ‫אדם שממונו חביב עליו מגופו‪ .‬עס איז דא צוויי‬ ‫ווי ער קען דאך נישט דינען דעם אייבערשטן‬ ‫ערליי סארט יודען‪ ,‬עס איז דא איינער וואס זיין‬ ‫שטענדיג‪ ,‬וויל ער האבן א קינד‪ ,‬וואס דער קינד זאל‬ ‫נפש איז אים חשוב'ער ווי זיין ממון‪ ,‬און עס איז דא‬ ‫ווייטער ממשיך זיין די דורות שפעטער‪ .‬דאס האט‬ ‫איינער וואס דער ממון איז אים חשוב'ער‪ .‬זאגט די‬ ‫אברהם אבינו געוואלט‪.‬‬ ‫תורה פאר יעדן איינעם‪ ,‬געב אלעס אוועק‪ .‬איז דיר‬ ‫חשוב'ער די נפש‪ ,‬איז דאס די חשוב'סטע‪ .‬איז דיר‬ ‫ביי אברהם אבינו איז געווען א קינד מער ווי עולם‬ ‫חשוב'ער דער ממון‪ ,‬געב דאס אוועק‪ .‬בכל לבבך‬ ‫הבא‪ .‬ווייל אויף עולם הבא האט ער געזאגט‪ ,‬מה‬ ‫ובכל נפשך ובכל מאדך‪.‬‬ ‫תתן לי ואנכי הולך ערירי‪ ,‬איך דארף האבן א קינד‪.‬‬ ‫איז דאך טייטש‪ ,‬אז א קינד איז געווען ביי אברהם‬ ‫איך וועל מסביר זיין די גמרא‪ .‬די גמרא זאגט‪ ,‬יש לך‬ ‫אבינו חשוב'ער פון עולם הבא‪ .‬ואברהם זקן בא‬ ‫אדם שממונו חביב עליו יותר מגופו‪ ,‬וואס איז דער‬ ‫בימים‪ ,‬ווען אברהם איז געקומען אויף דער עלטער‪,‬‬ ‫פשט אז ממונו חביב עליו יותר מגופו‪ .‬עס איז אים‬ ‫וה' ברך את אברהם בכל‪ .‬ווען דער אייבערשטער‬ ‫גרינגער אוועקצוגעבן זיין גוף‪ ,‬ווי אוועקצוגעבן זיין‬ ‫האט אים געבענטשט מיט א זון‪ ,‬וואס דער זון איז‬ ‫פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ז~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫אברהם אבינו‪ ,‬וואס א קינד איז ביי אים מער ווי די‬ ‫געלט? וואס האט ער פון זיין ממון‪ ,‬אז ער האט‬ ‫'נפשך'‪ ,‬און מער ווי די 'ממונך'‪ ,‬און מער ווי זיין 'עולם‬ ‫נישט דעם גוף? ווען ער גיט אוועק זיין גוף‪ ,‬וואס‬ ‫הבא'‪ .‬מה תתן לי‪ ,‬עולם הבא איז ביי מיר גארנישט‬ ‫האט ער פון זיין געלט? דער ביאור דערפון איז‪,‬‬ ‫ווערד אן א קינד‪ .‬און יעצט זאגט מען אים‪ ,‬געב‬ ‫געלט איז נישט חשוב'ער ווי דער גוף‪ .‬יעדער‬ ‫אוועק דיין קינד‪ ,‬דאס איז די העכסטע סארט מסירת‬ ‫מענטש וויל לעבן‪ ,‬און ער האט גארנישט פון געלט‬ ‫נפש וואס אברהם אבינו האט געהאט‪ .‬ער האט‬ ‫אויב ער לעבט נישט‪ .‬א מענטש האט א נסיון‪ ,‬אמאל‬ ‫אוועקגעגעבן פארן אייבערשטן א זאך וואס איז אים‬ ‫דארף ער זיך מוסר נפש זיין‪ ,‬אוועקגעבן זיין נפש‪,‬‬ ‫חשוב'ער פון נפשך‪ ,‬און פון מאדך‪ ,‬און אפילו פון‬ ‫און ער איז גרייט דערויף‪ .‬א יוד איז גרייט אויף‬ ‫עולם הבא‪ ,‬דאס האט ער אוועקגעגעבן פארן‬ ‫מסירות נפש‪ .‬אמאל בעהט מען נישט זיין נפש‪,‬‬ ‫אייבערשטן‪ .‬דאס איז דער 'והאלקים נסה את‬ ‫אבער כדי דו זאלסט נישט נכשל ווערן אין איינע פון‬ ‫אברהם'‪ .‬ביי אזא מדרגה פון אברהם אבינו‪ ,‬וואס א‬ ‫די דריי עבירות וואס מען דארף האבן מסירות נפש‪,‬‬ ‫קינד איז נישט נאר סתם א קינד אויף דער וועלט‪,‬‬ ‫דארף ער אוועקגעבן זיין גאנץ פארמעגן‪ .‬און אסאך‬ ‫וואס ער זאל זיך מתענג זיין מיט א קינד‪ ,‬ביי אברהם‬ ‫מאל איז עס שווער פאר א מענטש‪ .‬ער איז אן עושר‬ ‫אבינו איז א קינד 'בכל'‪ ,‬דאס איז ביי אים זיין עולם‬ ‫אדיר‪ ,‬ער האט אסאך געלט‪ ,‬און ער לעבט מיט א‬ ‫הבא‪ ,‬און עס איז אים חשוב'ער ווי זיין עולם הבא‪,‬‬ ‫רחבות‪ ,‬און מען נעמט אים צו דאס געלט‪ ,‬און ער‬ ‫דאס זאל ער דארפן אוועקגעבן פארן אייבערשטן‪,‬‬ ‫הייבט אן יעצט צו ווערן א עני ואביון‪ ,‬פון מארגן‬ ‫דאס איז א געוואלדיגע נסיון‪.‬‬ ‫ביסטו אן ארימאן‪ ,‬וואס דו גייסט דארפן גיין בעטן א‬ ‫שטיקל ברויט צו עסן‪ .‬עס איז אים שווערער דאס‬ ‫אחר הדברים האלה‪ ,‬נאך די פריערדיגע פרשה‪ ,‬וואס‬ ‫אדורך צו טראגן‪ ,‬ווי אוועקצוגעבן זיין לעבן‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער האט געזאגט פאר אברהם אבינו‬ ‫אוועקצוגעבן זיין לעבן‪ ,‬איז איין מינוט‪ ,‬מען האט‬ ‫שכרך הרבה מאד‪ ,‬און אברהם אבינו זאגט‪ ,‬מה תתן‬ ‫אוועק גענומען דאס לעבן‪ ,‬עס איז דערנאך‪ .‬ער איז‬ ‫לי ואנכי הולך ערירי‪ ,‬ביי מיר איז א קינד מער ווי‬ ‫געווען א עושר אדיר‪ ,‬ער האט געהאט אלעס‪ ,‬און‬ ‫עולם הבא‪ ,‬נאכדעם האט אים דער אייבערשטער‬ ‫מען האט אים אלעס צוגענומען‪ ,‬און ער דארף יעצט‬ ‫געזאגט‪ ,‬קח נא את בנך‪ ,‬נעם דיין קינד‪ ,‬והעלהו שם‬ ‫לעבן ווי אן עני ואביון‪ ,‬ער דארף אנהייבן יעצט פון‬ ‫לעולה‪ ,‬דאס איז דער אחר הדברים האלה‪ ,‬והאלקים‬ ‫די א'‪ ,‬גיין שנארן‪ ,‬און גיין פארשאפן א שטיקל‬ ‫נסה את אברהם‪ .‬נאך די פריערדיגע פרשה וואס‬ ‫ברויט‪ .‬דער צער איז אסאך מאל ביי א מענטש‬ ‫אברהם אבינו האט ארויסגעברענגט וואס זיין‬ ‫שווערער ווי די נפשך‪ .‬קומט אויס‪ ,‬אז עס קען אמאל‬ ‫תשוקה איז‪ ,‬צו האבן א קינד אויף די וועלט‪ ,‬אז עס‬ ‫זיין וואס ממונו איז חביב עליו מגופו‪ .‬מען מיינט‬ ‫איז ביי אים חשוב'ער ווי עולם הבא‪ ,‬חשוב'ער פון די‬ ‫נישט אז דער ממון איז אים חביב מער פון דער גוף‪.‬‬ ‫חשוב'סטע זאך וואס איז דא ביי א מענטש‪ ,‬און‬ ‫ממונו מיינט‪ ,‬ער זאל אוועקגעבן זיין גאנץ פארמעגן‪,‬‬ ‫נאכדעם זאגט מען אים ברענג דאס קינד פאר א‬ ‫און פון יעצט אן זאל ער לעבן א לעבן פון יסורים‪,‬‬ ‫קרבן‪ ,‬דאס איז געווען דער נסיון פון אברהם אבינו‪.‬‬ ‫מאיגרא רמא לבירא עמיקתא‪ ,‬דאס איז אים‬ ‫שווערער ווי די נפשך‪.‬‬ ‫***‬ ‫עס שטעלט זיך נאך א קשיא‪ .‬מען ווייסט‪ ,‬אז צו‬ ‫נאכדעם איז דא א מענטש וואס דאס לעבן איז אים‬ ‫ברענגען א קרבן איז דא הלכות‪ .‬נישט יעדער איינער‬ ‫חשובער‪ ,‬ער איז גרייט צו לעבן‪ ,‬אפילו ער האט‬ ‫קען מקריב זיין א קרבן‪ ,‬און טון די עבודה פון א‬ ‫גארנישט‪ .‬און עס איז דא א מענטש‪ ,‬וואס ער האט‬ ‫קרבן‪ .‬ווי לאנג עס איז נישט אויפגעשטעלט געווארן‬ ‫געהאט אלעס‪ ,‬און מען האט אים צוגענומען אלעס‬ ‫דער בית המקדש‪ ,‬האט מען מקריב געווען אויף א‬ ‫וואס ער האט‪ ,‬און ער דארף יעצט אזוי לעבן מיט‬ ‫במה‪ .‬ביי א במה‪ ,‬איז די הלכה (זבחים קטו‪ ,):‬אז מען‬ ‫יסורים זיין גאנץ לעבן‪ ,‬עס איז אים שווערער‪ .‬זאגט‬ ‫דארף נישט זיין קיין כהן מען זאל קענען מקריב זיין‪.‬‬ ‫די תורה דו דארפסט אוועקגעבן אלעס פארן‬ ‫אמאל איז די עבודה געווען בבכורות‪ ,‬די בכורים‬ ‫אייבערשטן‪ .‬דאס מיינט אהבת ה'‪ ,‬אוועקגעבן פארן‬ ‫האבן געטון די עבודה‪ .‬עס איז דא א שמועס‪ ,‬צו‬ ‫אייבערשטן אלעס‪ ,‬ממונך און נפשך‪ .‬ווען ער זאל‬ ‫יעדער זר האט געקענט טון די עבודה אויף א במה‪,‬‬ ‫קענען אוועקגעבן עולם הבא אויך‪ ,‬וואלט ער‬ ‫צו נאר א בכור האט געקענט טון‪ .‬על כל פנים‪ ,‬מען‬ ‫געדארפט אוועקגעבן עולם הבא אויך‪.‬‬ ‫פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ח~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫זענען נישט געווען קיין כהנים‪ ,‬מען האט עס‬ ‫דארף האבן א בכור‪ ,‬אז מען זאל קענען טון די‬ ‫צוגענומען‪ ,‬און עס געגעבן פאר אברהם‪.‬‬ ‫עבודה‪ .‬אברהם אבינו איז געווען א בכור‪ ,‬ער איז‬ ‫געווען דער עלטסטער קינד פון תרח (בראשית יא‪-‬כו)‪.‬‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬ווי לאנג מלכי צדק האט נישט געגעבן‬ ‫און דער באשעפער האט אים געזאגט והעלהו שם‬ ‫די כהונה פאר אברהם אבינו‪ ,‬האט אברהם אבינו‬ ‫לעולה‪ ,‬ברענג דיין קינד פאר אן עולה‪ ,‬ער איז כשר‬ ‫נישט געקענט האבן דעם נסיון אז ער זאל ברענגען‬ ‫אים צו ברענגען פאר א קרבן‪.‬‬ ‫זיין קינד פאר אן עולה‪ ,‬ווייל ווען ער וועט אים‬ ‫שחט'ן וועט ער ווערן אן אונן‪ ,‬און ער קען נישט טון‬ ‫די הלכה איז אבער (זבחים טז‪ ).‬אז אן אונן טאר‬ ‫ווייטער די עבודה‪ .‬אבער נאכדעם וואס מען האט‬ ‫נישט טון קיין עבודה אין בית המקדש‪ .‬איינער‬ ‫אים געגעבן כהונה גדולה‪ ,‬איז ער דאך א כהן גדול‪,‬‬ ‫וואס עס איז אים געשטארבן איינער פון די זיבן‬ ‫נאכדעם וואס ער איז געווארן א כהן גדול‪ ,‬קען מען‬ ‫קרובים‪ ,‬אין דעם טאג וואס עס האט פאסירט‪ ,‬איז‬ ‫אים געבן דעם נסיון פון ברענגען זיין קינד פאר אן‬ ‫ער אן אונן‪ ,‬און ער קען נישט טון די עבודה אין‬ ‫עולה‪ .‬ויהי אחר הדברים האלה‪ ,‬עס איז געווען נאך‬ ‫בית המקדש‪ .‬אין די גמרא איז דא א מחלוקת‪ ,‬צוויי‬ ‫די פריערדיגע פרשה פון מלכי צדק וואס מען האט‬ ‫דעות‪ ,‬צו א אונן האט געקענט מקריב זיין אויף א‬ ‫איבערגעגעבן די כהונה גדולה פאר אברהם‪,‬‬ ‫במה‪ .‬לויט די דעה אז א אונן האט נישט געקענט‬ ‫והאלקים נסה את אברהם‪ ,‬יעצט איז מען געווען‬ ‫מקריב זיין אויף א במה‪ .‬אברהם אבינו נעמט זיין‬ ‫גרייט צו געבן דעם נסיון‪.‬‬ ‫קינד און שחט אים‪ ,‬א רגע שפעטער איז אברהם‬ ‫אבינו אן אונן‪ ,‬ער טאר נישט טון קיין עבודה‬ ‫*‬ ‫ווייטער‪ .‬ער קען נישט מקבל זיין דעם דם‪ ,‬ער קען‬ ‫די הלכה איז ביי א אונן‪ ,‬אז עס איז א חילוק צווישן א‬ ‫נישט זורק זיין דעם דם‪ ,‬און די הלכות וואס קומען‬ ‫כהן גדול‪ ,‬און א כהן הדיוט‪ .‬א כהן הדיוט טאר נישט‬ ‫שפעטער פון א קרבן‪ .‬ער קען נאר טון איין חלק‬ ‫טון די עבודה אלס אונן‪ .‬אבער א כהן גדול איז א‬ ‫פונעם קרבן‪ .‬ווי אזוי הייסט אים דער‬ ‫מפורש'ע פסוק (ויקרא כא‪-‬יב) ומן המקדש לא יצא‪,‬‬ ‫אייבערשטער‪ ,‬ברענג דיין זון פאר א קרבן‪ ,‬והעלהו‬ ‫אפילו עס האט פאסירט ביי אים אן אבילות‪ ,‬גייט ער‬ ‫שם לעולה‪ .‬ער וועט דאך נאכדעם ווערן תיכף אן‬ ‫נישט ארויס פון בית המקדש‪ .‬פון דארט לערנט מען‬ ‫אונן‪ ,‬און א אונן קען נישט טון קיין עבודה‪.‬‬ ‫אראפ‪ ,‬אז נאר אויפן כהן גדול איז ומן המקדש לא‬ ‫יצא‪ ,‬אבער א כהן הדיוט דארף יא ארויסגיין מן‬ ‫אויף דעם איז דא א תירוץ‪ .‬אז דאס אז א אונן קען‬ ‫המקדש‪ .‬וואס איז דער חילוק? פארוואס א כהן‬ ‫נישט טון קיין עבודה אין בית המקדש‪ ,‬איז נאר ביי א‬ ‫הדיוט טאר נישט טון די עבודה אלץ אונן‪ ,‬און א כהן‬ ‫כהן הדיוט‪ .‬אבער א כהן גדול האט געקענט טון די‬ ‫גדול קען יא טון די עבודה אלץ אונן‪.‬‬ ‫עבודה אפילו באנינות אויך‪ .‬אברהם אבינו ווערט‬ ‫גערעכנט פאר א כהן גדול‪ ,‬און א כהן גדול קען טון‬ ‫עס קען זיין אז דער ענין דערפון איז‪ .‬א כהן הדיוט‬ ‫די עבודה אלס אן אונן‪ .‬האט דער אייבערשטער אים‬ ‫טאר נישט טון די עבודה אלץ אונן‪ ,‬ווייל עבודת ה'‬ ‫געזאגט‪ ,‬אברהם אבינו‪ ,‬דו ביסט א כהן גדול‪ ,‬דו‬ ‫דארף זיין בשמחה‪ .‬עבדו את ה' בשמחה‪ ,‬בואו לפניו‬ ‫קענסט טון די עבודה אלץ אונן‪ ,‬ברענג אים פאר אן‬ ‫ברננה (תהלים ק‪-‬ב)‪ .‬ווען א יוד דינט דעם‬ ‫עולה‪.‬‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬טאר עס נישט זיין נאכגעלאזטערהייט‪,‬‬ ‫מיט א עצבות‪ .‬אין עצבות לפני הקדוש ברוך הוא‬ ‫ווען איז אברהם אבינו געווארן א כהן גדול? שטייט‬ ‫(חגיגה ה‪ .).‬ווען ער טוט אן עבודה פארן אייבערשטן‪,‬‬ ‫אין די פריערדיגע פרשה ביי מלכי צדק מלך שלם‪,‬‬ ‫דארף די עבודה זיין מיט א פרייליכקייט‪ .‬תחת אשר‬ ‫והוא כהן לא‪-‬ל עליון (בראשית יד‪-‬יח)‪ ,‬שם איז געווען‬ ‫לא עבדת את ה' אלקיך בשמחה ובטוב לבב (דברים‬ ‫דער כהן גדול‪ .‬עס שטייט אין די גמרא (נדרים לב‪ ):‬אז‬ ‫כח‪-‬מז)‪ .‬אן אונן וואס האט דעם טאג פארלוירן איינע‬ ‫אזוי ווי ער האט מקדים געווען די ברכה פון אברהם‬ ‫פון די ז' קרובים‪ ,‬טאטע‪ ,‬מאמע‪ ,‬ברודער‪,‬‬ ‫אבינו‪ ,‬פאר די ברכה פונעם אייבערשטן‪ ,‬האט מען‬ ‫שוועסטער‪ ,‬זון‪ ,‬טאכטער‪ ,‬ווייב‪ ,‬פעלט אים די‬ ‫צוגענומען די כהונה פון שם‪ ,‬און מען האט עס‬ ‫שמחה‪ ,‬און ער קען נישט טון די עבודה אין בית‬ ‫געגעבן פאר אברהם אבינו‪ .‬והוא כהן לא‪-‬ל עליון‪,‬‬ ‫המקדש אלץ אונן‪.‬‬ ‫שם איז געווען א כהן‪ ,‬אבער ולא זרעו‪ ,‬זיינע קינדער‬ ‫פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~ט~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫זיין צו זיינע קרובים‪ ,‬ווייל דער כהן גדול איז א‬ ‫פארוואס פעלט אים די שמחה‪ ,‬עס איז דאך חייב‬ ‫הימלישער מענטש‪ .‬ער איז שוין בחייו געווען‬ ‫אדם לברך על הרעה כשם שמברך על הטובה (ברכות‬ ‫אפגעשיידט פון זיין טאטע‪ ,‬און פון זיין מאמע‪ ,‬און‬ ‫נד‪ ,).‬א יוד דארף מברך זיין על הרעה‪ ,‬אזוי ווי ער איז‬ ‫פון זיין ברודער‪ ,‬און פון זיין שוועסטער‪ ,‬און פון‬ ‫מברך על הטובה‪ .‬און ווי די גמרא טייטשט‪,‬‬ ‫זיינע קינדער‪ .‬עס האט אים גארנישט געטון ווען זיי‬ ‫לקבלינהו בשמחה‪ ,‬א מענטש דארף עס מקבל זיין‬ ‫זענען געשטארבן‪ .‬ער לעבט אין אן אנדערע וועלט‪,‬‬ ‫בשמחה‪ .‬די פשט דערפון איז‪ ,‬לקבלינהו בשמחה איז‬ ‫ער לעבט אין א הימלישע וועלט‪ ,‬וואו די אלע‬ ‫נאר שייך צו זאגן‪ ,‬ביי א זאך וואס האט צו טון מיט‬ ‫גשמיות'דיגע ענינים זענען שוין ביי אים לאנג‬ ‫געפילן‪ .‬ער איז זיך מצער‪ ,‬און ער איז עס מקבל מיט‬ ‫אפגעהאקט געווארן‪ ,‬נאך ווי לאנג זיי האבן געלעבט‪.‬‬ ‫א שמחה‪ .‬אבער א זאך וואס איז א פיזישע ווייטאג‬ ‫איז נישט דא קיין ענין אז יעצט ווען זיי זענען‬ ‫פאר א מענטש‪ ,‬איז נישט שייך צו זאגן אז ער זאל עס‬ ‫געשטארבן זאל איך מתיר זיין‪ ,‬אז ער קען זיך מטמא‬ ‫מקבל זיין בשמחה‪ .‬ער איז עס מקבל בשמחה‪ ,‬אבער‬ ‫זיין‪ ,‬ווייל ער האט געפילן צו די ז' קרובים‪ .‬א כהן‬ ‫עס טוט אים וויי‪ ,‬מען שטעכט אים‪ ,‬מען קען נישט‬ ‫גדול האט נישט קיין געפילן צו די ז' קרובים‪ ,‬ער איז‬ ‫אוועקנעמען די ווייטאג וואס ער האט‪ .‬אן אונן‪ ,‬אז‬ ‫שוין אפגעטיילט געווארן פון די קרובים בחייו‪ ,‬האט‬ ‫עס איז אים געשטארבן איינער פון די ז' קרובים‪ ,‬איז‬ ‫די תורה אים נישט מתיר געווען‪.‬‬ ‫דאס א ווייטאג‪ ,‬און די ווייטאג קען מען נישט‬ ‫אוועקנעמען‪ .‬אפילו ער איז מקבל בשמחה די‬ ‫קומט אויס‪ ,‬זעהט מען דאך ביי טומאה‪ ,‬אז דער כהן‬ ‫ווייטאג וואס ער גייט אדורך‪ ,‬אבער די ווייטאג איז‬ ‫גדול איז אין אזא הויכע מדרגה‪ ,‬אז ער האט שוין‬ ‫געבליבן א ווייטאג‪ ,‬עס טוט אים וויי‪ .‬ווען א מענטש‬ ‫נישט קיין שום קירבות צו זיין משפחה‪ .‬און אז ער‬ ‫איז אין א הונגער‪ ,‬און ער דארף עס מקבל זיין מתוך‬ ‫האט נישט קיין שום קירבות צו זיין משפחה‪ ,‬איז‬ ‫שמחה‪ ,‬ער איז טאקע מקבל דעם רעב מתוך שמחה‪,‬‬ ‫ווען ער איז אן אונן‪ ,‬זאגט מען מן המקדש לא יצא‪.‬‬ ‫אבער ער איז נאך אלץ הונגעריג‪ ,‬ער קען נישט ווערן‬ ‫דו דארפסט נישט ארויסגיין פון בית המקדש‪ ,‬ווייל‬ ‫נישט הונגעריג‪ .‬ער איז זיך מצער פון דעם רעב וואס‬ ‫דו קענסט נישט טון די עבודה בשמחה‪ .‬דו ביסט א‬ ‫ער האט‪ ,‬ער איז נאר מקבל דעם צער מתוך שמחה‪.‬‬ ‫כהן גדול‪ ,‬דו קענסט טון די עבודה בשמחה‪ ,‬דו ביסט‬ ‫אן אונן איז זיך מצער‪ ,‬און אז ער איז זיך מצער‪,‬‬ ‫שוין לאנג אפגעהאקט געווארן פון די גשמיות'דיגע‬ ‫פעלט א געוויסע שמחה אין א מענטש‪ ,‬וואס ער קען‬ ‫געפילן צו די משפחה‪ ,‬און דו קענסט טון די עבודה‪,‬‬ ‫נישט טון די עבודה‪.‬‬ ‫עס שטערט נישט דיין שמחת החיים ווען דו טוסט‬ ‫די עבודה‪.‬‬ ‫עס שטייט אין חינוך (מצוה רסד)‪ ,‬א כהן טאר זיך‬ ‫נישט מטמא זיין צו א מת‪ ,‬אבער צו די שבעה‬ ‫דאס איז געווען ביי אברהם אבינו‪ .‬אברהם אבינו איז‬ ‫קרובים מעג ער זיך יא מטמא זיין‪ .‬א כהן גדול טאר‬ ‫זיין גאנץ לעבן געווען‪ ,‬נאר צו טון דעם רצון פונעם‬ ‫זיך נישט מטמא זיין צו די שבעה קרובים אויך נישט‪.‬‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬און די גשמיות'דיגע געפילן פון א טאטן‬ ‫וואס איז דער חילוק‪ .‬איז דער חינוך מסביר‪ ,‬ווען עס‬ ‫צו א קינד‪ ,‬פון אברהם צו יצחק‪ ,‬האט אינגאנצן נישט‬ ‫שטארבט איינער פון די ז' קרובים‪ ,‬איז זיך א מענטש‬ ‫עקזיסטירט‪ .‬אז ער איז א כהן גדול‪ ,‬עקזיסטירט‬ ‫מצער‪ .‬דער אייבערשטער האט געוואלט‪ ,‬אז דער‬ ‫נישט די געפילן וואס איז דא‪ ,‬ער איז שוין נפרש‬ ‫מענטש זאל קענען ארויסגעבן די צער פון זיך‪ .‬אויב‬ ‫געווארן פון די גשמיות'דיגע געפילן בחייו‪ ,‬קען ער‬ ‫ער קען נישט אריינגיין אין אהל המת זיך מטמא זיין‪,‬‬ ‫טון די עבודה אלץ אונן אויך‪ .‬ווייל דער גאנצער‬ ‫וועט עס בלייבן א ווייטאג‪ .‬האט דער אייבערשטער‬ ‫טעם וואס מען קען נישט טון די עבודה אלץ אונן‬ ‫מתיר געווען‪ ,‬מען זאגט פאר דעם כהן‪ ,‬גיי אריין אין‬ ‫איז‪ ,‬ווייל עס פעלט אים די שמחה‪ .‬ביי אברהם אבינו‬ ‫אהל המת‪ ,‬געב זיך ארויס דיינע געפילן‪ ,‬וועט דיר‬ ‫פעלט נישט קיין שמחה ווען ער גייט פארלירן זיין‬ ‫ווערן גרינגער אויפן הארץ‪ .‬די תורה האט מתיר‬ ‫קינד‪ .‬ביי אברהם אבינו וועט זיין א שמחה אז ער‬ ‫געווען פארן כהן הדיוט‪ ,‬ער זאל זיך קענען מטמא‬ ‫האט געהאט דעם כח אוועקצוגעבן א קינד פארן‬ ‫זיין‪.‬‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬און ברענגען זיין קינד פאר א קרבן‪ .‬איז‬ ‫אפילו בדרך כלל קען א כהן נישט טון קיין עבודה‬ ‫זאגט דער הייליגער חינוך‪ ,‬פאר דעם כהן גדול האט‬ ‫אלץ אונן‪ ,‬אבער פאר אברהם אבינו‪ ,‬האט דער‬ ‫די תורה נישט מתיר געווען אז ער זאל זיך מטמא‬ ‫פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~י~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬ ‫דאס איז דער ענין פון די עקידת יצחק וואס מיר‬ ‫אייבערשטער געזאגט‪ ,‬קח נא את בנך את יחידך וגו'‪,‬‬ ‫געדענקען שטענדיג‪ ,‬א יוד דארף זיך אפלערנען‪,‬‬ ‫והעלהו שם לעולה‪ ,‬דו קענסט טון די גאנצע עבודה‪,‬‬ ‫אוועקצוגעבן אלעס פארן רבונו של עולם‪ ,‬אפילו די‬ ‫דו קענסט אים שחט'ן‪ ,‬און דו קענסט נאכדעם טון‬ ‫חשוב'סטע וואס ער האט‪ .‬פאר אברהם אבינו איז זיין‬ ‫וואס מען דארף צו טון‪ .‬אפילו דו וועסט ווערן אן‬ ‫זון יצחק געווען די חשוב'סטע זאך אויף דער וועלט‪,‬‬ ‫אונן‪ ,‬קענסטו ווייטער טון די עבודות‪ ,‬ווייל דאס אז‬ ‫און פון דעסטוועגן דאך האט ער נישט געקוקט‪,‬‬ ‫א אונן קען נישט טון די עבודה‪ ,‬איז נאר ווייל עס‬ ‫דער אייבערשטער האט געזאגט קח נא את בנך את‬ ‫פעלט אים די שמחה‪ ,‬ביי דיר פעלט נישט קיין‬ ‫יחידך‪ ,‬איז ער געגאנגען און געברענגט יצחק אויף די‬ ‫שמחה‪.‬‬ ‫עקידה‪.‬‬ ‫און דאס איז דער חידוש פון והאלקים נסה את‬ ‫די צווייטע נקודה איז‪ ,‬אז יצחק אליין‪ ,‬איין ווארט‬ ‫אברהם‪ .‬מילא ווען א מענטש דארף זיך מוסר נפש זיין‬ ‫מען זאגט אים‪ ,‬אדער די שה‪ ,‬אדער דו‪ ,‬וילכו שניהם‬ ‫אליין‪ ,‬האט ער אוועקגעגעבן זיין לעבן‪ .‬די חידוש איז‬ ‫יחדו‪ ,‬ער גייט צו די עקידה פונקט אזוי ווי אברהם‬ ‫נישט וואס ער האט געברענגט זיין קינד אויף די‬ ‫אבינו גייט‪ .‬פארוואס‪ ,‬ווייל די געשפרעכן ביי אברהם‬ ‫עקידה‪ .‬די חידוש פון די עקידה איז‪ ,‬אז דער‬ ‫אבינו אין שטוב איז שטענדיג געווען‪ ,‬אז מען דארף‬ ‫אייבערשטער האט אים געזאגט‪ ,‬נאכדעם וואס דו‬ ‫האבן מסירת נפש‪ .‬ווען מען ווערט מיט דעם‬ ‫שחט'ס אים‪ ,‬קענסטו נאך ווייטער טון די אלע‬ ‫ערצויגן‪ ,‬אז אלע עניני גשמיים איז גארנישט‪ ,‬אונזער‬ ‫אנדערע עבודות וואס קומען נאך צו אן עולה‪.‬‬ ‫תכלית איז נאר צו דינען דעם אייבערשטן‪ .‬און די‬ ‫פארוואס קענסטו עס טון‪ ,‬ווייל כאטש אן אונן קען‬ ‫גרעסטע נחת רוח וואס א מענטש קען האבן איז‪,‬‬ ‫נישט טון די עבודה‪ ,‬אבער דו ביסט דיך נישט מצער‪,‬‬ ‫ווען ער קען טון דעם רצון ה'‪ ,‬דאס דארף זיין‪ ,‬זיין‬ ‫דו האסט א שמחה פון וואס האט פאסירט‪ .‬דאס איז‬ ‫שמחת החיים‪ .‬עס איז נישט קיין נפקא מינה די‬ ‫דער חידוש פון והאלקים נסה את אברהם‪ .‬און דאס‬ ‫אומשטענדן וואו מען איז‪ ,‬אייביג וויל ער דינען דעם‬ ‫איז נאר געווען ביי אברהם‪ ,‬דאס איז נישט געווען ביי‬ ‫אייבערשטן‪ .‬ווען א קינד ווערט מיט דעם ערצויגן‪,‬‬ ‫יצחק‪ .‬יצחק אבינו קען זיין האט זיך מצער געווען‬ ‫איז פאר דעם קינד א קלייניגקייט שפעטער‪ ,‬ווען‬ ‫בשעת מען האט אים געדארפט ברענגען פאר א‬ ‫מען זאגט אים‪ ,‬אדער די שה‪ ,‬אדער ביסטו די עולה‪,‬‬ ‫עולה‪ ,‬אונז האב מיר נישט קיין ראיה אז נישט‪ .‬אבער‬ ‫און ער גייט צו די עקידה‪ ,‬וילכו שניהם יחדו‪.‬‬ ‫ביי אברהם‪ ,‬וואס מען זאגט אים‪ ,‬דו קענסט טון די‬ ‫עבודה אלץ אונן‪ ,‬דאס ווייזט אויף די מדרגה פון‬ ‫זאל דער אייבערשטער געבן‪ ,‬מען זאל זיך קענען‬ ‫אברהם אבינו‪ .‬אין אנדערע ווערטער‪ ,‬אברהם אבינו‬ ‫אפלערנען פון די פרשה‪ ,‬ווי אזוי מען דארף זיך צו‬ ‫וואלט דאך געדארפט זאגן פארן אייבערשטן‪ ,‬איך זאל‬ ‫פירן‪ .‬ועקידת יצחק לזרעו היום ברחמים תזכור‪ ,‬דער‬ ‫אים ברענגען אן עולה? איך גיי דאך ווערן אן אונן‪ ,‬ווי‬ ‫באשעפער זאל אונז געדענקען די עקידת יצחק‪ ,‬און‬ ‫אזוי קען איך טון די עבודה שפעטער‪ .‬און אברהם‬ ‫מען זאל זוכה זיין צו אלע ברכות וואס איז‬ ‫אבינו פרעגט נישט די קשיא‪ ,‬ווייל ער ווייסט אז‬ ‫אויסגערעכנט אין די תורה‪ ,‬נאכדעם וואס אברהם‬ ‫אפילו ער וועט זיין אן אונן‪ ,‬וועט גארנישט פעלן פון‬ ‫אבינו האט אראפגענומען יצחק פון די עקידה‪ ,‬כי‬ ‫זיין שמחת החיים צו טון די עבודה פארן אייבערשטן‪.‬‬ ‫ברך אברכך‪ ,‬והרבה ארבה את זרעך ככוכבי השמים‪,‬‬ ‫דאס איז דער 'והאלקים נסה את אברהם'‪ ,‬וואס דער‬ ‫וכחול אשר על שפת הים‪ .‬און מיר זאלן זוכה זיין‪,‬‬ ‫אייבערשטער האט מנסה געווען אברהם‪.‬‬ ‫אינאיינעם אקעגן צו גיין משיח צדקנו‪ ,‬במהרה‬ ‫*‬ ‫בימינו אמן‪.‬‬ ‫קול מעדני מלך וויען – ‪MechonMMVien@Gmail.com • 8174.7748817‬‬ ‫הרוצה לנדב הוצאת הגליון יפנה להר"ר יואל ברא"ש פייערווערקער הי"ו ‪1.84..44.141‬‬ ‫פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק‬ ‫~יא~‬ ‫שיחות ודברות קודש ‪ -‬וויען‬