הליכות ושיחות קודש וויען - אידיש · Halichois V'sichois Koidesh Vien - Yiddish — וירא (2026-10-26)

פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק
דברי תורה שנאמרו בסעודה שלישית
פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק
געווען פאר דעם ,וואס אויף דעם האט דער אין די פרשה די וואך ,איז דא די פרשה פון עקידת
אייבערשטער מנסה געווען אברהם .ויהי אחר יצחק ,די לעצטע נסיון וואס דער אייבערשטער האט
הדברים האלה ,נאכדעם וואס עס איז געווען די מנסה געווען אברהם אבינו .עשרה נסיונות נתנסה
פריערדיגע ענינים ,והאלקים נסה את אברהם .רש"י אברהם אבינו ,ועמד בכולן (אבות ה-ג) .וואס דער
טייטשט ,יש מרבותינו אומרים ,אחר דבריו של שטן, אייבערשטער האט אלץ געפרואווט אברהם אבינו,
דער שטן האט מקטרג געווען ,און דאס האט איז ער אלץ בייגעשטאנען ,און די לעצטע נסיון איז
געברענגט דעם נסיון .א צווייטער פשט זאגט רש"י, געווען די נסיון פון די עקידה .יעדע נסיון פרואווט
אחר דבריו של ישמעאל ,וואס ער האט זיך גערימט מען דעם מענטש אין דעם מצב וואו ער איז .און ווען
אז אים האט מען גע'מל'ט ווען ער איז שוין געווען ער האט עומד געווען אין איין נסיון ,שטעלט מען
עלטער ,און יצחק האט געזאגט אז ער איז גרייט זיך אים אין א גרעסערע נסיון .ווען ער איז עומד אין די
אינגאנצן אוועקצוגעבן פארן אייבערשטן .אחר צווייטע נסיון ,שטעלט מען אים א דריטע נסיון .ווען
הדברים האלה ,האט דער אייבערשטער מנסה אברהם אבינו איז נתנסה געווארן עשרה נסיונות ,איז
געווען אברהם. דער טייטש ,אז יעדער נסיון איז געווען מיט א
מדרגה העכער פון די פריערדיגע נסיון .דו האסט
און מן הסתם איז ביידע אמת .דער פסוק זאגט נישט עומד געווען אין די פריערדיגע נסיון ,אפשר אין די
אחר 'הדבר הזה' ,אז עס איז געווען איין זאך וואס יעצטיגע וועסטו נישט קענען עומד זיין .עקידת
אויף דעם האט דער אייבערשטער מנסה געווען. יצחק איז געווען די צענטע נסיון ,דאס איז טייטש
נאר אחר 'הדברים האלה' ,עס איז געווען מערערע אז דאס איז געווען די העכסטע פון אלע נסיונות
זאכן וואס זענען אדורכגעגאנגען פאר דעם ,וואס וואס אברהם אבינו איז אדורך געגאנגען.
דאס האט צוגעברענגט צו והאלקים נסה את
*
אברהם .וואס זענען געווען די 'דברים האלה' וואס
איז געווען די הקדמה כדי מנסה צו זיין אברהם דער פסוק הייבט אן ,ויהי אחר הדברים האלה,
אבינו. והאלקים נסה את אברהם (בראשית כב-א) .עפעס איז
על הטוב יזכר על הטוב יזכר
ידידינו מוה"ר חיים ניסן טויבער הי"ו על הטוב יזכר ידידינו מוה"ר יעקב דוב גרינוואלד הי"ו
אשר כלכל חלק הוצאת הגליון לזכות הרבים
לרגל השמחה השרויה במעונו
ידידינו מוה"ר הלל פישמאן הי"ו אשר כלכל חלק הוצאת הגליון לזכות הרבים
לרגל השמחה השרויה במעונו
בנישואי בתו למזל טוב אשר כלכל הוצאת הגליון לזכות הרבים
בנישואי בנו למזל טוב
לרגל השמחה השרויה במעונו בנישואי בנו למזל טוב
לפ"קק
תשפו"ולפ"
ויראתשפ"
פרשתוירא
פרשת ~~אא~~ קודש--וויען
וויען ודברותקודש
שיחותודברות
שיחות
מען טון .ממילא איז פאר אונז נישט קיין חידוש אז עס איז דא א ספר בית רבי ,עס איז תולדות פונעם
מיר זאלן זיך מוסר נפש זיין פארן אייבערשטן .אבער הייליגן תניא זי"ע ,וואס איז געשריבן געווארן מיט
אברהם אבינו איז געווען א זון פון תרח ,און ער האט יארן צוריק .ברענגט ער דארט (דף קכב) ,אז דער רבי
זיך אליין אויפגעבויט ,און פון דעסטוועגן דאך איז ר' בער פון מעזריטש זי"ע האט געהאט זעכציג
ער גרייט געווען אוועקצוגעבן זיין קינד פארן תלמידים וואס זענען אלע געווען דערהויבענע
אייבערשטן ,האט די נסיון געהאט א חשיבות. יודען ,וואס מיט זיי האט ער עוסק געווען ,און
געלערנט עניני חסידות ,וואס ער האט מקבל געווען
האט דער צווייטער געזאגט ,ניין ,עס איז נאכנישט פונעם בעל שם טוב הק' .נאכדעם זענען געקומען
פארענטפערט .סוף כל סוף ,אברהם אבינו הכיר את אסאך תלמידים וואס האבן זיך געוואלט מדבק זיין
בוראו .און פון ווען ער איז הכיר את בוראו ,און מען צום מגיד ,און ער האט זיי אפגעווארפן .פאר א טייל
זאגט אים ,אז ער זאל ברענגען זיין קינד פאר די האט ער געזאגט ,דו ביסט נישט געשטעלט פאר
עקידה ,איז נישט קיין נסיון צו ברענגען א קינד פאר דעם ,און פאר א טייל האט ער געזאגט ,דו ביסט נאך
די עקידה .מען קען זאגן ,אז דער נסיון איז אז הכיר נישט אויסגעבויט פאר דעם ,און ער האט זיי
את בוראו ,אבער אז עס איז הכיר את בוראו ,איז שוין אוועקגעשיקט ,ער האט זיי נישט געוואלט אננעמען
נישט קיין קונץ צו ברענגען א קינד פאר די עקידה. פאר תלמידים .א גרויס חלק זענען אוועקגעגאנגען,
וואס דען איז געווען דער נסיון פון אברהם? ער אבער א חלק זענען געבליבן ווייטער דארט אין
מיינט ,אז דער נסיון איז געווען וישכם אברהם שטוב פונעם מגיד .זיי האבן געזאגט ,אפילו זיי זענען
בבוקר (בראשית כב-ג) .אן אנדערער וואלט אויך נישט זוכה צו זיין תלמידים פון דעם מגיד ,אבער עס
געברענגט זיין קינד אויף די עקידה ,אבער ער וואלט איז דא דארט א הייליגע חבריא ,און זיי ווילן באדינען
זיך נישט געיאגט ,עס מוז נישט זיין תיכף צופרי ,ער די חבריא וואס זענען דארט .און מען האט זיי
וויל זיך נאך אביסל משתעשע זיין מיט דעם קינד, גערופן די אויווען הייצערס .זיי זענען געווען די
עס קען זיין מיטאג ,עס קען זיין מארגן .אברהם שמשים פאר די תלמידים ,צוגרייטן אלע
אבינו האט זיך מזרז געווען ,ער איז אויפגעשטאנען, גשמיות'דיגע זאכן כדי די תלמידים זאלן זיך קענען
וישכם אברהם בבקר ,זריזים מקדימין למצוות, אפגעבן מיט עבודת ה' .האט דער תניא געזאגט ,אז
ברענגען א קינד אויף די עקידה. די אלע זענען אויך געווען דערהויבענע יודען ,נאר
וועגן א סיבה האט מען זיי נישט אנגענומען צווישן
רופט זיך אן דער דריטער ,דאס איז אויך נאכנישט די תלמידים פונעם מגיד.
קיין נסיון פאר אברהם אבינו ,אז דער אייבערשטער
הייסט טון א מצוה ,וישכם אברהם בבקר ,שטייט שרייבט ער דארט ,אז דער תניא האט פארציילט,
מען אויף צופרי .וואס דען איז געווען דער נסיון פון אז ער איז אמאל געלעגן אין בעט ,און ער האט
אברהם אבינו? ער מיינט אז דער נסיון איז געווען אז געהערט ווי די אויווען הייצערס האבן געשמועסט
נאכדעם וואס דער אייבערשטער האט אים געזאגט צווישן זיך .איינער האט געפרעגט דעם אנדערן,
אל תשלח ידך אל הנער (בראשית כב-יב) .האט ער אים וואס איז געווען דער נסיון פון אברהם אבינו ,צו
אראפ גענומען ,נישט ווייל ער האט געווינען יעצט ברענגען א קינד אויף די עקידה .ווער פון אונז וואלט
זיין קינד ,נאר ווייל דער אייבערשטער האט אים נישט געטון אזוי .ווען דער אייבערשטער זאגט אים,
געהייסן ,אל תשלח ידך אל הנער .עס איז נישט אז ער זאל ברענגען זיין קינד פאר אן עולה ,וואלט
געווען ביי אים א נפקא מינה ,ווען ער האט ער דען נישט געפאלגט ,און ער וואלט געברענגט
ארויפגעלייגט זיין קינד אויף די עקידה ,האט ער עס זיין קינד פאר אן עולה .אזוי האט איינער געפרעגט
געטון פארן רצון ה' ,און ווען ער האט אראפגענומען דעם אנדערן.
דאס קינד פון די עקידה ,האט ער עס אויך
אראפגענומען פארן רצון ה' .און דאס איז מדויק אין האט זיך איינער אנגערופן ,און ער האט געזאגט ,ער
פסוק (בראשית כב-טז) ,אז דער מלאך האט אים מיינט אז עס איז נישט דומה .אונז זעמיר קינדער פון
געזאגט ,כי עתה ידעתי כי ירא אלקים אתה ,ולא אברהם יצחק און יעקב ,אונז זעמיר שוין געבויט
חשכת את בנך את יחידך ממני .דאס וואס דו האסט אויף אמונת ה' ,אונז גלייב מיר אינעם אייבערשטן,
זיך צוריקגעהאלטן יעצט ,און דו האסט אים נישט אונז גלייב מיר אז וואס דער באשעפער זאגט ,דארף
פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק ~ב~ שיחות ודברות קודש -וויען
וואס איך האב צו טון ,איך ווייס נאכנישט פונקטליך, געשחט'ן ,איז נאר 'ממני' ,ווייל איך האב דיר געהייסן
השה ,אדער וועט מען ברענגען א שה ,אדער לעולה אז דו זאלסט עס נישט טון ,אבער נישט ווייל דו
בני ,אדער דיך .און יצחק ענטפערט גארנישט ,וילכו האסט געהאט אן אייגענעם רצון דערצו ,אז דו
שניהם יחדו ,ער גייט צוזאמען מיטן פאטער אויף זאלסט אים נישט שחט'ן.
איין דעה.
האט דער תניא געזאגט נאך דעם ,אז יעדער פון די
לאמיר זיך מצייר זיין ,עס זאל זיין ביי אונז .עס דריי ,האט גערעדט לויט זיין מדריגה ,וואו ער האט
קומט א שליחות פונעם אייבערשטן ,ער דארף געהאלטן .דאס איז טייטש ,ביים ערשטן איז געווען
ברענגען זיין קינד פאר אן עולה .וואלט מען א חשיבות ,דער חלק פון דער נסיון ,ווייל ער האט
געדארפט מסביר זיין פאר דעם קינד קודם ,זיך נישט געהאט פון וואו מקבל צו זיין .דער צווייטער
אראפזעצן מיט אים א פערטל שעה ,און זאגן ,דו האט געהאלטן אז דאס איז בכלל נישט קיין נסיון,
ווייסט אז עס איז דא א באשעפער ,און מען דארף סוף כל סוף איז מען מכיר את בוראו .אבער ער
פאלגן וואס דער אייבערשטער זאגט ,עס איז דא א וואלט זיך נישט געהאלטן ביי דעם אז ער זאל קענען
מצוה פון קידוש ה' ,און מען דארף זיך מקדש זיין. אויפשטיין צופרי און עס גיין טון ,דאס איז געווען די
און ארויסברענגען די געוואלדיגע מדרגה וואס נסיון .דער אנדערער האט געהאלטן ,אז אפילו דאס
מיינט אז א יוד גייט אויף קידוש ה' .און נאכדעם איז נישט קיין נסיון .נאר אראפנעמען ,און האבן די
זאגן ,דו ווייסט דער אייבערשטער האט דיך זעלבע כוונה ,אזוי ווי ווען ער האט אים
אויסגעקליבן פאר אן עולה .אברהם איז גארנישט ארויפגעלייגט ,דאס איז א מדריגה .יעדער האט
מסביר פאר יצחק .ער נעמט יצחק און ער זאגט ,איך געזאגט לפי מדרגתו.
ווייס נאך נישט פונקטליך וועמען מען גייט ברענגען
פאר א קרבן ,אדער דיך אדער דעם שה .און יצחק על כל פנים עס דארף האבן א ביאור ,וואס איז
נעמט עס אזוי אן ,גארנישט ,דיך אדער דעם שה .ווי געווען דער נסיון פון עקידת יצחק? דער
אזוי קען דאס זיין? אייבערשטער הייסט אים ,קח נא את בנך את יחידך,
יעדער יוד וואלט עס געטון .און די שאלה גייט נאך
שטייט אין מפרשים ,אז די פשט דערפון איז .אין ווייטער ,והאלקים נסה את 'אברהם' ,די נסיון איז
אברהם אבינו' ס שטוב איז נישט געווען קיין קונץ געווען פאר אברהם? די נסיון איז פונקט אזוי געווען
מסירת נפש פארן אייבערשטן .די לופט פון אברהם פאר יצחק .מען גייט דאך שחט'ן יצחק ,יצחק לאזט
אבינו'ס שטוב איז געווען ,אז עס איז דא א זיך שחט'ן פארן אייבערשטן .ער איז געווען זיבן און
באשעפער אויף די וועלט ,און אלעס אויף די וועלט דרייסיג יאר אלט ,ער קען זאגן ער גייט נישט ,ער
דארף מען אוועקגעבן פארן אייבערשטן .יצחק וויל נישט .און פון דעסטוועגן דאך איז ער געגאנגען,
האט דאס שוין געהערט אין שטוב פון אברהם ער האט זיך אונטערגעגעבן .פארוואס נאר והאלקים
אבינו הונדערטער מאל פאר דעם ,אז א מענטש ניסה את אברהם? עס איז געווען א נסיון פאר
דארף זיך מקריב זיין פארן אייבערשטן .די גמרא אברהם מיט יצחק.
(ברכות סא ).פארציילט ביי רבי עקיבא ,שהיו סורקין
את בשרו במסרקאות של ברזל ,און מען האט אים נאך מער מסביר זיין די קשיא .בפשטות קוקט אויס,
געפרעגט ,עד כאן ,ווי אזוי האלטסטו עס אויס. ווי דער נסיון פון יצחק איז געווען נאך א העכערער
האט ער געענטפערט ,כל ימי ווען איך האב געזאגט נסיון ווי דער נסיון פון אברהם .אברהם בלייבט דאך
'בכל לבבך ובכל נפשך' (דברים ו-ה) ,האב איך זיך לעבן ,און דעם זון האט ער געשחט'ן ,יצחק האט זיך
מצטער געווען ' מתי יבוא לידי ואקיימנו ,עכשיו געלאזט שחט'ן פארן אייבערשטן .מען גייט אויפן
שבא לידי ,לא אקיימנו?! א זאך וואס א מענטש וועג דריי טעג ,מען נעמט די עצים מיט די אש ,און
לעבט דערמיט ,דארף מען נישט מסביר זיין .יצחק מען רעדט נישט פון עקידת יצחק .ביום השלישי,
האט כל ימיו געלעבט אויף מסירת נפש ,און אז דעם דריטן טאג ,פרעגט יצחק פון אברהם ,וואס
דער טאטע זאגט אים יעצט ,עס איז געקומען די גייט דא פאר ,איה השה לעולה .זאגט אים אברהם,
צייט ,מען דארף דיך ברענגען פאר אן עולה ,וילכו אלקים יראה לו השה לעולה בני .טייטשט רש"י,
שניהם יחדיו. אלקים יראה לו ,דער אייבערשטער וועט אנווייזן
פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק ~ג~ שיחות ודברות קודש -וויען
אייבערשטער העלפט .שנאמר ,אזוי שטייט אין קומט דאך אויס ,אז דער נסיון פון יצחק ווייזט
פסוק (תהלים לז-לב) ,צופה רשע לצדיק ומבקש ארויס די געוואלדיגע קדושה פון יצחק .ער איז
להמיתו ,דער רשע ,וואס דאס גייט ארויף אויף דעם גרייט ,מען דארף אים גארנישט זאגן .מען זאגט אים
יצר הרע ,ער איז צופה אויף דעם צדיק ,ער וויל אים נאר ,אדער השה ,אדער בני ,און ער איז גרייט זיך
הרג'נען ,ה' לא יעזבנו בידו ,דער אייבערשטער מקריב זיין פארן אייבערשטן .עס איז דער
העלפט אים צו .אז א יוד וויל ,הבא ליטהר מסייעין העכסטער נסיון ,די גרעסטע דרגה ,וואס א יוד קען
אותו (שבת קד ,).העלפט דער אייבערשטער. צוקומען ,אז מען דארף אים אפילו נישט מסביר זיין
פאר דעם .והאלקים נסה את אברהם ,דער נסיון איז
יעדע מצוה האט אונז דער אייבערשטער געגעבן, געווען פאר אברהם ,נישט פאר יצחק.
כדי אונז זאל מיר עס מקיים זיין .אבער אונז קען מיר
*
עס נישט מקיים זיין ,אונז האב מיר נישט קיין כח
אקעגן דעם יצר הרע .אלמלא הקב"ה עוזרו ,לא היה די מפרשים שטעלן זיך ,עס דארף האבן א ביאור.
יכול לו ,ער מוז האבן דעם עזר אלקי ,אז ער זאל טון מען האט פריער געפרעגט ,אז נישט נאר יצחק ,נאר
די מצוה .יעדע דבר טוב וואס א יוד טוט ,האט ער יעדער יוד ,ווען דער אייבערשטער אליין זאגט אים,
עס נישט געטון אליין ,דער באשעפער האט אים דו זאלסט אוועקגעבן דיין קינד ,דו קענסט זיך דען
געהאלפן אז ער האט עס געקענט טון .דו האסט עס קריגן מיטן רבונו של עולם? און ווען ער זאגט פארן
געטון צוזאמען מיטן אייבערשטן .אויב אזוי ,קומט אייבערשטן ,ניין ,איך גיי אים נישט ברענגען פאר א
דאך אויס ,אז עס קומט זיך נישט קיין שכר אויף א קרבן ,קען אים נישט דער באשעפער צונעמען אין
מצוה וואס מען האט געטון .דו האסט עס געטון? איין רגע?! יצחק איז נישט דא ,אברהם איז אויך
עס איז שנים שעשאוהו (שבת צב ,):צוויי האבן עס נישט דא .מיט וועמען קריגט ער זיך? מיט וועמען
געטון ,דער רבונו של עולם האט מיטגעהאלפן אז דו דינגט ער זיך? אוודאי אז דער אייבערשטער האט
האסט עס געקענט טון .וואלט זיך לכאורה נישט געהייסן ער זאל ברענגען יצחק פאר א קרבן ,איז ער
געדארפט קומען קיין שכר אויף די מצוה .אבער דער מסכים.
אייבערשטער טוט א חסד ,סוף כל סוף ,דו האסט
דאך בוחר געווען אז דו ווילסט גיין אויפן ריכטיגן דער ענין דערפון איז .עס איז דא א פסוק אין תהלים
וועג ,און וועגן דעם האסטו באקומען דעם עזר (סב-יב) ,אחת דבר אלקים ,שתים זו שמעתי ,כי עוז
אלקי ,טוט דער אייבערשטער רעכענען כאילו דער לאלקים ,ולך ה' חסד ,כי אתה תשלם לאיש כמעשהו.
מענטש האט געטון די גאנצע מצוה ,און דער דער פסוק איז זייער א שווערער פסוק .אחת דבר
באשעפער גיט אים דערויף שכר. אלקים ,דער אייבערשטער האט גערעדט איינס,
שתים זו שמעתי ,איך האב געהערט צוויי .כי עוז
אחת דבר אלקים ,דער באשעפער האט גערעדט צו לאלקים ,עס איז דא אן עוז פארן אייבערשטן ,ולך ה'
יעדן איינעם ,ער זאל טון די מצוות פונעם חסד ,דער אייבערשטער טוט חסד ,כי אתה תשלם
אייבערשטן .אבער שתים זו שמעתי ,א מענטש קען לאיש כמעשהו ,און ער באצאלט פאר א מענטש .עס
עס נישט טון אליין .איך פארשטיי אז עס איז דא נאך קלעבט נישט די ווערטער איינס מיט דאס אנדערע.
איינער וואס העלפט צו ,אז מען זאל קענען טון די
מצוה .ווער העלפט אים צו ,כי עוז לאלקים ,ער די גמרא (סוכה נב ):זאגט ,יצרו של אדם מתגבר עליו
דארף האבן דעם עוז פונעם אייבערשטן ,כדי ער זאל בכל יום ,דער יצר הרע פון א מענטש איז זיך מתגבר
קענען טון די מצוה .קומט אויס אז דער אויף אים יעדן טאג ,ומבקש להמיתו ,און ער וויל
אייבערשטער הייסט טאקע פאר א מענטש צו טון הרג'ענען דעם מענטש ,ער וויל אים אראפפירן פון
די מצוה ,אבער ער קען עס נישט טון אליין .אויב ריכטיגן וועג .ואלמלא הקב"ה עוזרו ,לא היה יכול לו,
אזוי קומט זיך נישט קיין שכר פאר די מצוה .דו ווען עס וואלט נישט געווען קיין עזר פונעם
האסט עס נישט געטון אליין ,דו האסט עס געטון אייבערשטן ,איז נישט מעגליך ער זאל זיך קענען
מיט די סיוע פונעם אייבערשטן .ולך ה' חסד ,פון אקעגנשטעלן .אנא בשרא ואנת נורא (קידושין פא ,).א
דעסטוועגן דאך טוט דער אייבערשטער א חסד ,כי מלאך האט א כח המפתה ,און ער קען זיך נישט
אתה תשלם לאיש ,אז דער אייבערשטער באצאלט אקעגנשטעלן ,נאר מיט אן עזר אלקי ,וואס דער
פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק ~ד~ שיחות ודברות קודש -וויען
אייבערשטער האט אים געבענטשט בכל .און רש"י אים ,כמעשהו ,ווי ער וואלט געטון די גאנצע .קומט
לייגט אריין אין פשוטו של מקרא ,בכל עולה אויס ,א יוד קען נישט עומד זיין אין קיין נסיון ,אן
בגימטריא בן' ,בכל' באטרעפט ב"ן ,א זון .וה' ברך את דעם וואס ער האט אן עזר אלקי .אלע מצוות וואס
אברהם ,דער באשעפער האט געבענטשט אברהם, ער טוט ,איז נאר ווייל דער אייבערשטער העלפט
בכל ,מיט א בן ,ער האט געהאט א זון יצחק .און אים.
מאחר שהיה לו בן ,היה צריך להשיאו אשה ,האט ער
אים געדארפט חתונה מאכן ,האט ער גערופן עס שטייט אין חתם סופר (בתורת משה בפרשתנו סח:
אליעזר ,און די גאנצע פרשה שפעטער. ד"ה נסה) ,א נסיון איז דער טייטש ,אז דעמאלטס
נעמט דער אייבערשטער אוועק דער עזר אלקי וואס
די תורה הייבט יעצט אן ,אז אברהם אבינו האט ער גיט אויסצופירן די מצוות ה' ,און ער לאזט אים
געהאט א קינד? מען האלט דאך שוין נאך די פרשה אויף די אייגענע כוחות ,ער זאל עס טון אליינס .דאס
אויבן ,וואס מען האט גע'מל'ט דאס קינד ,עס איז ווערט אנגערופן א נסיון .דו ביסט אליינס ,איך העלף
שוין געווען א יום הגמל את יצחק ,מען האלט שוין דיר נישט ,לאמיר זעהן אין וואס פאר א מדרגה דו
נאך זיבן און דרייסיג יאר ,נאך עקידת יצחק .און האלטסט ,צו דו קענסט עומד זיין בנסיון .און דער
נאכדעם דערמאנט די תורה מיתת שרה .יעצט ווען חתם סופר גיט צו ,ווייל א צדיק אויף די עלטער ,איז
מען דארף א שידוך ,זאגט די תורה ואברהם זקן בא שוין לבו חלל בקרבו (תהלים קט-כב) ,ער האט שוין
בימים ,וה' ברך את אברהם בכל ,דער באשעפער אזויפיל געדינט דעם אייבערשטן ,אז ער קען זיך
האט אים געבענטשט מיט א זון .די תורה דארף דאס שוין אליינס שטעלן אויף די פיס ,און מען קען אים
פארציילן? אין די גאנצע פרשה האט מען דאך געבן אזא נסיון .די זעלבע איז געווען ביי אברהם
גערעדט אז ער האט א זון יצחק .ער וואלט אבינו ,דער אייבערשטער האט צוגענומען פון אים
געדארפט זאגן גלייך ,אז ער האט געשיקט אליעזר דעם עזר אלקי ,ער לאזט אים אליינס ,איך גיב דיר
זאל זוכן א שידוך .וואס איז די הקדמה ,וה' ברך את איבער די מצוה ,דו דארפסט זיך אליין פארען מיט
אברהם בכל. דיין יצר הרע ,מקיים צו זיין וואס דו דארפסט .און
אברהם האט עומד געווען בנסיון ,והאלקים נסה את
און אז מען וויל יא זאגן אז ער האט געהאט א זון אברהם ,ויאמר אליו 'אברהם' ,דו ביסט יעצט אברהם
יצחק .איז אזוי דער סדר ,אז מען זאגט א גימטריא, אליינס ,עס איז נישט דא קיין עזר אלקי ,עס איז
דער אייבערשטער האט אים געבענטשט 'בכל' ,איך נישט דא קיין צווייטער ,דו ביסט אליינס ,און קח נא
וועל דיר מרמז זיין ,אז ער האט געהאט א זון? די את בנך ,און ברענג אים פאר אן עולה .יצחק האט
גאנצע פרשה רעדט מען דאך אז ער האט געהאט א געהאט אן עזר אלקי ,ווי ביי יעדער מצוה וואס עס
זון .וואס איז דער וה' ברך את אברהם בכל ,ער האט איז דא א עזר פונעם אייבערשטן ,אים האט מען
אים געבענטשט מיט א זון ,און עס איז מרומז אין נישט אריינגעברענגט אינעם נסיון .אז מען ברענגט
'בכל'. נישט אריין א מענטש אין א נסיון ,האט ער אן עזר
אלקי ער זאל עס קענען אויספירן .יצחק וואס האט
די גמרא ( בבא בתרא טז ):זאגט ,שלשה הטעימן אויסגעפירט די מעשה העקידה ,פאר אים איז עס
הקדוש ברוך הוא בעולם הזה מעין עולם הבא .עס גרינגער אנגעקומען ,ער האט געהאט אן עזר פונעם
איז דא דריי וואס דער אייבערשטער האט זיי אייבערשטן .אברהם אבינו ,אים האט מען צוגענומען
געגעבן טועם זיין אויף דער וועלט ,מעין פון עולם דעם עזר אלקי ,והאלקים נסה את אברהם ,און מיט
הבא ,אברהם ,יצחק און יעקב ,וואס ביי אלע די אייגענע כוחות האט ער געמוזט אליין עומד זיין
שטייט דער לשון 'כל' .ביי אברהם שטייט וה' ברך בנסיון ,דאס ווערט אנגערופן א נסיון.
את אברהם 'בכל' ,ביי יצחק שטייט (בראשית כז-לג)
*
ואוכל 'מכל ,און יעקב האט געזאגט ( בראשית לג-יא)
יש לי 'כל'' .כל' דאס גייט ארויף אויף עולם הבא . עס קען זיין אז עס ליגט דערין נאך אן ענין .מען
וה' ברך את אברהם ,דער באשעפער האט אים זעהט אין די קומענדיגע פרשה (בראשית כד-א) ,זאגט
געבענטשט ,בכל ,ער האט טועם געווען דא מעין די תורה ,ואברהם זקן בא בימים ,וה' ברך את אברהם
עולם הבא. בכל .אברהם איז געווארן עלטער ,און דער
פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק ~ה~ שיחות ודברות קודש -וויען
דאס ווערט אנגערופן אז דער אייבערשטער האט עברי מיט טייטש .אונז האב מיר נישט קיין השגה
מטעים געווען פאר די אבות ,מעין עולם הבא .אז זיי וואס דער תענוג פון עולם הבא איז .יפה שעה אחת
האבן געהאט אזא תענוג ,זיי האבן געהאט אלעס, של קורת רוח בעולם הבא ,מכל חיי העולם הזה
עס האט נישט אויסגעפעלט מער אדער ווייניגער, (אבות ד-יז) .טועם זיין אויף דער וועלט ,האבן א מעין
'יש לי כל' האט יעקב געזאגט ,איך האב אלעס - .על פון א תענוג פון עולם הבא ,איז א געוואלדיגע הויכע
כל פנים ,תענוג עולם הבא ווערט אנגערופן 'כל' .און מדריגה .שלשה ,אינגאנצן דריי האט דער
דער אייבערשטער האט מטעים געווען פאר אברהם אייבערשטער מטעים געווען ,זיי האבן טועם געווען
אבינו 'בכל' ,מעין פון עולם הבא. דא אויף דער וועלט ,מעין פון דעם תענוג וואס איז
דא אין עולם הבא .עולמך תראה בחייך ,ווי די גמרא
די חשוב'סטע זאך ביי א מענטש ,איז זיין לעבן. (ברכות יז ).רופט עס אן ,אז מען קען אמאל זוכה זיין,
נאכדעם איז די חשוב'סטע זאך ,זיין פארמעגן וואס עולמך ,דיין עולם הבא ,תראה בחייך ,עס איז דא א
ער האט .דער אייבערשטער האט געזאגט פאר תענוג אויף דער וועלט.
אברהם אבינו אין די פאריגע פרשה ,אל תירא אברם,
אנכי מגן לך ,שכרך הרבה מאד ,דיין שכר איז זייער פארוואס ווערט עולם הבא אנגערופן 'כל'? דער
גרויס .האט אברהם אבינו געזאגט ,מה תתן לי ,וואס מהרש"א זאגט דארט ,אז די וועלט איז דאך א זאך
גיבסטו מיר ,ואנכי הולך ערירי .דו האסט מיר וואס עס גייט אדורך ,עס איז פארגענגליך .עולם
גארנישט געגעבן ,איך בין אומצופרידן .מיטן שכרך הבא איז א נצחי ,עולם הבא ווערט אנגערופן 'כל',
הרבה מאד בין איך אומצופרידן ,ווילאנג איך האב עס איז אלעס ,אלעס איז דא דארט ,וואס אויף דער
נישט קיין קינד וואס זאל ממשיך זיין מיין עבודה וועלט איז נישט דא אלעס .איך וועל עס אביסל מער
אויף דער וועלט ,האסטו מיר גארנישט געגעבן. מסביר זיין .א מענטש אויף דער וועלט האט קיינמאל
נישט אלעס וואס ער דארף צו האבן .וואס ער זאל
דאס איז טייטש ,דער באשעפער האט געזאגט פאר האבן ,איז ער אומצופרידן ,ער האט נישט אלעס .יש
אברהם אבינו שכרך הרבה מאד .האט אברהם אבינו לו מנה רוצה מאתים (קה"ר א-לד) ,ווען ער האט
געזאגט פארן אייבערשטן ,דו וועסט מיר צוזאגן ,אז מאתים ,דארף ער נאך מער .ער האט איין הויז ,דארף
דו וועסט מיר געבן אסאך געלט ,דאס איז ביי מיר ער צוויי .ער האט הונדערט ,דארף ער צוויי
גארנישט .דו וועסט מיר צוזאגן אריכת ימים ,דאס הונדערט .וויפיל דער מענטש זאל האבן ,וועט ער
איז ביי מיר גארנישט .אפילו ווען דער אייבערשטער קיינמאל נישט זיין צופרידן .אזוי האט דער
זאגט שכרך הרבה מאד ,וואס דאס מיינט דאך עולם אייבערשטער אריינגעלייגט אין טבע פון דעם
הבא ,שכר מצוה איז דאך בהאי עלמא ליכא (קידושין מענטש ,אז נישט וואלט די וועלט נישט געווען קיין
לט ,):און דער אייבערשטער זאגט שכרך הרבה מאד, וועלט ,קיינער וואלט נישט נאכגעגאנגען
דו האסט זייער א גרויסן שכר אויבן אויף יענער אויפצובויען ישוב העולם .א מענטש איז קיינמאל
וועלט .זאגט אברהם אבינו ,מה תתן לי ,עולם הבא נישט צופרידן מיט וואס ער האט.
איז ביי מיר גארנישט ,ואנכי הולך ערירי ,ווילאנג איך
האב נישט קיין קינד ,האסטו מיר גארנישט געגעבן. עולם הבא ,דארט איז דא א צופרידנהייט .יעדער
פארוואס? ווייל ביי א צדיק איז נישט די עבודה, האט אלעס וואס ער דארף .עס אינטערעסירט אים
עולם הבא .ער דארף נישט קיין עולם הבא .פאר א נישט אז דער צווייטער האט מער ,און ער האט
צדיק אינטערעסירט נישט דער שכר שפעטער אין ווייניגער ,ער דארף נישט מער .אויב דער מענטש
עולם הבא ,עולם הבא איז עולם השכר ,ער וויל דאס וואלט אויך געהאט דארט דעם געפיל פון יש לו מנה
לעבן אויף דער וועלט ,ער וויל טון דעם רצון פונעם רוצה מאתים ,האט ער נישט קיין עולם הבא ,ער
אייבערשטן ,ער וויל טון מצוות ומעשים טובים .ער האט נישט דעם תענוג .אזוי ווי אויף דער וועלט,
וויל אריכת ימים ,כדי ער זאל קענען נאך מער דינען וואס א מענטש איז נישט צופרידן מיט וויפיל ער
דעם אייבערשטן .דאס לעבן פון א מענטש איז דאך האט .עולם הבא איז 'כל' ,די תענוג פון עולם הבא
אבער פארגענגליך ,במתים חפשי (תהלים פח-ו) ,כיון איז ,אז וואס ער האט ,האט ער אלעס .ער דארף
שמת נעשה חפשי מן התורה ומן המצוות (שבת ל.). נישט מער ,ער דארף נישט ווייניגער ,ער איז צופרידן
וויל ער האבן קינדער ,וואס די קינדער זאלן ווייטער מיט וואס דער אייבערשטער האט אים געגעבן .און
פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק ~ו~ שיחות ודברות קודש -וויען
געווען א 'בכל'' .בכל' איז דאך עולם הבא ,דעמאלטס ממשיך זיין ,און עס זאל איבערבלייבן פון זיין עבודת
האט ער טועם געווען מעין עולם הבא .דער ה' .ברא מזכה אבא (סנהדרין קד ,).ווען די קינדער
אייבערשטער האט געגעבן פאר אברהם אבינו טועם טוען מצוות ,די אייניקלעך טוען מצוות ,ווערט עס
צו זיין מעין עולם הבא ,וואס איז דער מעין עולם אלעס גערעכנט אויפן זכות פון דעם טאטן וואס
הבא וואס ער קען האבן ,וה' ברך את אברהם בכל ,דו האט זיי געברענגט אויף דער וועלט .און דאס איז
האסט א קינד ,וואס דער קינד איז חשוב'ער ביי דיר דער עיקר תענוג וואס א צדיק האט.
ווי עולם הבא - .מען וויל ארויסברענגען ,נישט אז
אברהם אבינו האט געהאט א קינד .דאס ווייס איך דער באשעפער זאגט פאר אברהם אבינו ,שכרך
אז ער האט געהאט א קינד .אבער וואס פאר א קינד הרבה מאד ,דו האסט א גרויסן עולם הבא ,זאגט
האט ער געהאט ,ער האט געהאט א קינד ,אז דער אברהם אבינו ,מה תתן לי ,דו האסט מיר גארנישט
עולם הבא פון אברהם אבינו איז געווען דער בכל, געגעבן .איך וועל אפדינען דעם אייבערשטן ,איך
דעם בן וואס ער האט געהאט .קומט אויס ,אז ביי וועל שטארבן נאכדעם ,עס בלייבט גארנישט פון
אברהם אבינו איז נישט געווען חשוב ,נישט קיין מיר .ווי לאנג איך בין הולך ערירי ,האסטו מיר
גשמיות ,אפילו עולם הבא איז נישט געווען ביי אים גארנישט געגעבן .מיין תענוג איז ,אליין צו דינען
חשוב ,ער דארף א קינד וואס זאל דינען דעם דעם אייבערשטן ,און איבערלאזן דורות וואס דינען
אייבערשטן. דעם אייבערשטן.
*
דוד המלך זאגט (תהלים פד-ג) ,נכספה וגם כלתה נפשי
יעצט זאגט אים דער אייבערשטער ,קח נא את בנך לחצרות ה' ,לבי ובשרי ירננו אל קל חי .די וועלט
את יחידך אשר אהבת את יצחק ,והעלהו שם ווערט אנגערופן חצר ,אזוי זאגט די משנה (אבות ד-
לעולה .א מענטש דארף אוועקגעבן פארן טז) ,אז די וועלט איז כפרוזדור בפני הטרקלין ,די
אייבערשטן ,אלעס וואס ער האט .ואהבת את ה' וועלט איז דער חצר ,און יענע וועלט דאס איז דער
אלקיך בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאדך (דברים ו- בית ,און א מענטש איז משתוקק אויף עולם הבא.
ה) .די גמרא (ברכות סא ):דרש'נט ,בכל נפשך ,אפילו דוד המלך זאגט ,איך בין נישט משתוקק אויף עולם
נוטל את נפשך .ובכל מאדך ,אפילו נוטל את ממונך. הבא .נכספה וגם כלתה נפשי 'לחצרות' ה' ,איך גלוסט
אפילו דער באשעפער נעמט דיר צו דיין לעבן ,ער די חצרות ,איך גלוסט צו בלייבן אויף דער וועלט
נעמט דיר צו דיין געלט ,דארף ער ליב האבן דעם אינעם חצר .פארוואס ,וואס פארדין איך אינעם חצר,
אייבערשטן .אהבת ה' .פרעגט די גמרא ,פארוואס ווייל דא איז לבי ובשרי ירננו אל קל חי .דא האב איך
דארף שטיין ביידע ,בכל נפשך ובכל מאדך ,זאל ער א הארץ ,איך האב א גוף ,איך דין דעם אייבערשטן.
זאגן דאס חשוב'סטע ,און מען וועט וויסן אז די ווען מען גייט ארויס פונעם חצר ,הערט זיך אלעס
אנדערע דארף ער אוודאי אוועקגעבן .זאגט די אויף .ביי א צדיק איז דער עיקר ,דער נכספה וגם
גמרא ,יש לך אדם שגופו חביב עליו מממונו ,ויש לך כלתה נפשי איז ,צו דינען דעם אייבערשטן .און אזוי
אדם שממונו חביב עליו מגופו .עס איז דא צוויי ווי ער קען דאך נישט דינען דעם אייבערשטן
ערליי סארט יודען ,עס איז דא איינער וואס זיין שטענדיג ,וויל ער האבן א קינד ,וואס דער קינד זאל
נפש איז אים חשוב'ער ווי זיין ממון ,און עס איז דא ווייטער ממשיך זיין די דורות שפעטער .דאס האט
איינער וואס דער ממון איז אים חשוב'ער .זאגט די אברהם אבינו געוואלט.
תורה פאר יעדן איינעם ,געב אלעס אוועק .איז דיר
חשוב'ער די נפש ,איז דאס די חשוב'סטע .איז דיר ביי אברהם אבינו איז געווען א קינד מער ווי עולם
חשוב'ער דער ממון ,געב דאס אוועק .בכל לבבך הבא .ווייל אויף עולם הבא האט ער געזאגט ,מה
ובכל נפשך ובכל מאדך. תתן לי ואנכי הולך ערירי ,איך דארף האבן א קינד.
איז דאך טייטש ,אז א קינד איז געווען ביי אברהם
איך וועל מסביר זיין די גמרא .די גמרא זאגט ,יש לך אבינו חשוב'ער פון עולם הבא .ואברהם זקן בא
אדם שממונו חביב עליו יותר מגופו ,וואס איז דער בימים ,ווען אברהם איז געקומען אויף דער עלטער,
פשט אז ממונו חביב עליו יותר מגופו .עס איז אים וה' ברך את אברהם בכל .ווען דער אייבערשטער
גרינגער אוועקצוגעבן זיין גוף ,ווי אוועקצוגעבן זיין האט אים געבענטשט מיט א זון ,וואס דער זון איז
פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק ~ז~ שיחות ודברות קודש -וויען
אברהם אבינו ,וואס א קינד איז ביי אים מער ווי די געלט? וואס האט ער פון זיין ממון ,אז ער האט
'נפשך' ,און מער ווי די 'ממונך' ,און מער ווי זיין 'עולם נישט דעם גוף? ווען ער גיט אוועק זיין גוף ,וואס
הבא' .מה תתן לי ,עולם הבא איז ביי מיר גארנישט האט ער פון זיין געלט? דער ביאור דערפון איז,
ווערד אן א קינד .און יעצט זאגט מען אים ,געב געלט איז נישט חשוב'ער ווי דער גוף .יעדער
אוועק דיין קינד ,דאס איז די העכסטע סארט מסירת מענטש וויל לעבן ,און ער האט גארנישט פון געלט
נפש וואס אברהם אבינו האט געהאט .ער האט אויב ער לעבט נישט .א מענטש האט א נסיון ,אמאל
אוועקגעגעבן פארן אייבערשטן א זאך וואס איז אים דארף ער זיך מוסר נפש זיין ,אוועקגעבן זיין נפש,
חשוב'ער פון נפשך ,און פון מאדך ,און אפילו פון און ער איז גרייט דערויף .א יוד איז גרייט אויף
עולם הבא ,דאס האט ער אוועקגעגעבן פארן מסירות נפש .אמאל בעהט מען נישט זיין נפש,
אייבערשטן .דאס איז דער 'והאלקים נסה את אבער כדי דו זאלסט נישט נכשל ווערן אין איינע פון
אברהם' .ביי אזא מדרגה פון אברהם אבינו ,וואס א די דריי עבירות וואס מען דארף האבן מסירות נפש,
קינד איז נישט נאר סתם א קינד אויף דער וועלט, דארף ער אוועקגעבן זיין גאנץ פארמעגן .און אסאך
וואס ער זאל זיך מתענג זיין מיט א קינד ,ביי אברהם מאל איז עס שווער פאר א מענטש .ער איז אן עושר
אבינו איז א קינד 'בכל' ,דאס איז ביי אים זיין עולם אדיר ,ער האט אסאך געלט ,און ער לעבט מיט א
הבא ,און עס איז אים חשוב'ער ווי זיין עולם הבא, רחבות ,און מען נעמט אים צו דאס געלט ,און ער
דאס זאל ער דארפן אוועקגעבן פארן אייבערשטן, הייבט אן יעצט צו ווערן א עני ואביון ,פון מארגן
דאס איז א געוואלדיגע נסיון. ביסטו אן ארימאן ,וואס דו גייסט דארפן גיין בעטן א
שטיקל ברויט צו עסן .עס איז אים שווערער דאס
אחר הדברים האלה ,נאך די פריערדיגע פרשה ,וואס אדורך צו טראגן ,ווי אוועקצוגעבן זיין לעבן.
דער אייבערשטער האט געזאגט פאר אברהם אבינו אוועקצוגעבן זיין לעבן ,איז איין מינוט ,מען האט
שכרך הרבה מאד ,און אברהם אבינו זאגט ,מה תתן אוועק גענומען דאס לעבן ,עס איז דערנאך .ער איז
לי ואנכי הולך ערירי ,ביי מיר איז א קינד מער ווי געווען א עושר אדיר ,ער האט געהאט אלעס ,און
עולם הבא ,נאכדעם האט אים דער אייבערשטער מען האט אים אלעס צוגענומען ,און ער דארף יעצט
געזאגט ,קח נא את בנך ,נעם דיין קינד ,והעלהו שם לעבן ווי אן עני ואביון ,ער דארף אנהייבן יעצט פון
לעולה ,דאס איז דער אחר הדברים האלה ,והאלקים די א' ,גיין שנארן ,און גיין פארשאפן א שטיקל
נסה את אברהם .נאך די פריערדיגע פרשה וואס ברויט .דער צער איז אסאך מאל ביי א מענטש
אברהם אבינו האט ארויסגעברענגט וואס זיין שווערער ווי די נפשך .קומט אויס ,אז עס קען אמאל
תשוקה איז ,צו האבן א קינד אויף די וועלט ,אז עס זיין וואס ממונו איז חביב עליו מגופו .מען מיינט
איז ביי אים חשוב'ער ווי עולם הבא ,חשוב'ער פון די נישט אז דער ממון איז אים חביב מער פון דער גוף.
חשוב'סטע זאך וואס איז דא ביי א מענטש ,און ממונו מיינט ,ער זאל אוועקגעבן זיין גאנץ פארמעגן,
נאכדעם זאגט מען אים ברענג דאס קינד פאר א און פון יעצט אן זאל ער לעבן א לעבן פון יסורים,
קרבן ,דאס איז געווען דער נסיון פון אברהם אבינו. מאיגרא רמא לבירא עמיקתא ,דאס איז אים
שווערער ווי די נפשך.
***
עס שטעלט זיך נאך א קשיא .מען ווייסט ,אז צו נאכדעם איז דא א מענטש וואס דאס לעבן איז אים
ברענגען א קרבן איז דא הלכות .נישט יעדער איינער חשובער ,ער איז גרייט צו לעבן ,אפילו ער האט
קען מקריב זיין א קרבן ,און טון די עבודה פון א גארנישט .און עס איז דא א מענטש ,וואס ער האט
קרבן .ווי לאנג עס איז נישט אויפגעשטעלט געווארן געהאט אלעס ,און מען האט אים צוגענומען אלעס
דער בית המקדש ,האט מען מקריב געווען אויף א וואס ער האט ,און ער דארף יעצט אזוי לעבן מיט
במה .ביי א במה ,איז די הלכה (זבחים קטו ,):אז מען יסורים זיין גאנץ לעבן ,עס איז אים שווערער .זאגט
דארף נישט זיין קיין כהן מען זאל קענען מקריב זיין. די תורה דו דארפסט אוועקגעבן אלעס פארן
אמאל איז די עבודה געווען בבכורות ,די בכורים אייבערשטן .דאס מיינט אהבת ה' ,אוועקגעבן פארן
האבן געטון די עבודה .עס איז דא א שמועס ,צו אייבערשטן אלעס ,ממונך און נפשך .ווען ער זאל
יעדער זר האט געקענט טון די עבודה אויף א במה, קענען אוועקגעבן עולם הבא אויך ,וואלט ער
צו נאר א בכור האט געקענט טון .על כל פנים ,מען געדארפט אוועקגעבן עולם הבא אויך.
פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק ~ח~ שיחות ודברות קודש -וויען
זענען נישט געווען קיין כהנים ,מען האט עס דארף האבן א בכור ,אז מען זאל קענען טון די
צוגענומען ,און עס געגעבן פאר אברהם. עבודה .אברהם אבינו איז געווען א בכור ,ער איז
געווען דער עלטסטער קינד פון תרח (בראשית יא-כו).
דאס הייסט ,ווי לאנג מלכי צדק האט נישט געגעבן און דער באשעפער האט אים געזאגט והעלהו שם
די כהונה פאר אברהם אבינו ,האט אברהם אבינו לעולה ,ברענג דיין קינד פאר אן עולה ,ער איז כשר
נישט געקענט האבן דעם נסיון אז ער זאל ברענגען אים צו ברענגען פאר א קרבן.
זיין קינד פאר אן עולה ,ווייל ווען ער וועט אים
שחט'ן וועט ער ווערן אן אונן ,און ער קען נישט טון די הלכה איז אבער (זבחים טז ).אז אן אונן טאר
ווייטער די עבודה .אבער נאכדעם וואס מען האט נישט טון קיין עבודה אין בית המקדש .איינער
אים געגעבן כהונה גדולה ,איז ער דאך א כהן גדול, וואס עס איז אים געשטארבן איינער פון די זיבן
נאכדעם וואס ער איז געווארן א כהן גדול ,קען מען קרובים ,אין דעם טאג וואס עס האט פאסירט ,איז
אים געבן דעם נסיון פון ברענגען זיין קינד פאר אן ער אן אונן ,און ער קען נישט טון די עבודה אין
עולה .ויהי אחר הדברים האלה ,עס איז געווען נאך בית המקדש .אין די גמרא איז דא א מחלוקת ,צוויי
די פריערדיגע פרשה פון מלכי צדק וואס מען האט דעות ,צו א אונן האט געקענט מקריב זיין אויף א
איבערגעגעבן די כהונה גדולה פאר אברהם, במה .לויט די דעה אז א אונן האט נישט געקענט
והאלקים נסה את אברהם ,יעצט איז מען געווען מקריב זיין אויף א במה .אברהם אבינו נעמט זיין
גרייט צו געבן דעם נסיון. קינד און שחט אים ,א רגע שפעטער איז אברהם
אבינו אן אונן ,ער טאר נישט טון קיין עבודה
*
ווייטער .ער קען נישט מקבל זיין דעם דם ,ער קען
די הלכה איז ביי א אונן ,אז עס איז א חילוק צווישן א נישט זורק זיין דעם דם ,און די הלכות וואס קומען
כהן גדול ,און א כהן הדיוט .א כהן הדיוט טאר נישט שפעטער פון א קרבן .ער קען נאר טון איין חלק
טון די עבודה אלס אונן .אבער א כהן גדול איז א פונעם קרבן .ווי אזוי הייסט אים דער
מפורש'ע פסוק (ויקרא כא-יב) ומן המקדש לא יצא, אייבערשטער ,ברענג דיין זון פאר א קרבן ,והעלהו
אפילו עס האט פאסירט ביי אים אן אבילות ,גייט ער שם לעולה .ער וועט דאך נאכדעם ווערן תיכף אן
נישט ארויס פון בית המקדש .פון דארט לערנט מען אונן ,און א אונן קען נישט טון קיין עבודה.
אראפ ,אז נאר אויפן כהן גדול איז ומן המקדש לא
יצא ,אבער א כהן הדיוט דארף יא ארויסגיין מן אויף דעם איז דא א תירוץ .אז דאס אז א אונן קען
המקדש .וואס איז דער חילוק? פארוואס א כהן נישט טון קיין עבודה אין בית המקדש ,איז נאר ביי א
הדיוט טאר נישט טון די עבודה אלץ אונן ,און א כהן כהן הדיוט .אבער א כהן גדול האט געקענט טון די
גדול קען יא טון די עבודה אלץ אונן. עבודה אפילו באנינות אויך .אברהם אבינו ווערט
גערעכנט פאר א כהן גדול ,און א כהן גדול קען טון
עס קען זיין אז דער ענין דערפון איז .א כהן הדיוט די עבודה אלס אן אונן .האט דער אייבערשטער אים
טאר נישט טון די עבודה אלץ אונן ,ווייל עבודת ה' געזאגט ,אברהם אבינו ,דו ביסט א כהן גדול ,דו
דארף זיין בשמחה .עבדו את ה' בשמחה ,בואו לפניו קענסט טון די עבודה אלץ אונן ,ברענג אים פאר אן
ברננה (תהלים ק-ב) .ווען א יוד דינט דעם עולה.
אייבערשטן ,טאר עס נישט זיין נאכגעלאזטערהייט,
מיט א עצבות .אין עצבות לפני הקדוש ברוך הוא ווען איז אברהם אבינו געווארן א כהן גדול? שטייט
(חגיגה ה .).ווען ער טוט אן עבודה פארן אייבערשטן, אין די פריערדיגע פרשה ביי מלכי צדק מלך שלם,
דארף די עבודה זיין מיט א פרייליכקייט .תחת אשר והוא כהן לא-ל עליון (בראשית יד-יח) ,שם איז געווען
לא עבדת את ה' אלקיך בשמחה ובטוב לבב (דברים דער כהן גדול .עס שטייט אין די גמרא (נדרים לב ):אז
כח-מז) .אן אונן וואס האט דעם טאג פארלוירן איינע אזוי ווי ער האט מקדים געווען די ברכה פון אברהם
פון די ז' קרובים ,טאטע ,מאמע ,ברודער, אבינו ,פאר די ברכה פונעם אייבערשטן ,האט מען
שוועסטער ,זון ,טאכטער ,ווייב ,פעלט אים די צוגענומען די כהונה פון שם ,און מען האט עס
שמחה ,און ער קען נישט טון די עבודה אין בית געגעבן פאר אברהם אבינו .והוא כהן לא-ל עליון,
המקדש אלץ אונן. שם איז געווען א כהן ,אבער ולא זרעו ,זיינע קינדער
פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק ~ט~ שיחות ודברות קודש -וויען
זיין צו זיינע קרובים ,ווייל דער כהן גדול איז א פארוואס פעלט אים די שמחה ,עס איז דאך חייב
הימלישער מענטש .ער איז שוין בחייו געווען אדם לברך על הרעה כשם שמברך על הטובה (ברכות
אפגעשיידט פון זיין טאטע ,און פון זיין מאמע ,און נד ,).א יוד דארף מברך זיין על הרעה ,אזוי ווי ער איז
פון זיין ברודער ,און פון זיין שוועסטער ,און פון מברך על הטובה .און ווי די גמרא טייטשט,
זיינע קינדער .עס האט אים גארנישט געטון ווען זיי לקבלינהו בשמחה ,א מענטש דארף עס מקבל זיין
זענען געשטארבן .ער לעבט אין אן אנדערע וועלט, בשמחה .די פשט דערפון איז ,לקבלינהו בשמחה איז
ער לעבט אין א הימלישע וועלט ,וואו די אלע נאר שייך צו זאגן ,ביי א זאך וואס האט צו טון מיט
גשמיות'דיגע ענינים זענען שוין ביי אים לאנג געפילן .ער איז זיך מצער ,און ער איז עס מקבל מיט
אפגעהאקט געווארן ,נאך ווי לאנג זיי האבן געלעבט. א שמחה .אבער א זאך וואס איז א פיזישע ווייטאג
איז נישט דא קיין ענין אז יעצט ווען זיי זענען פאר א מענטש ,איז נישט שייך צו זאגן אז ער זאל עס
געשטארבן זאל איך מתיר זיין ,אז ער קען זיך מטמא מקבל זיין בשמחה .ער איז עס מקבל בשמחה ,אבער
זיין ,ווייל ער האט געפילן צו די ז' קרובים .א כהן עס טוט אים וויי ,מען שטעכט אים ,מען קען נישט
גדול האט נישט קיין געפילן צו די ז' קרובים ,ער איז אוועקנעמען די ווייטאג וואס ער האט .אן אונן ,אז
שוין אפגעטיילט געווארן פון די קרובים בחייו ,האט עס איז אים געשטארבן איינער פון די ז' קרובים ,איז
די תורה אים נישט מתיר געווען. דאס א ווייטאג ,און די ווייטאג קען מען נישט
אוועקנעמען .אפילו ער איז מקבל בשמחה די
קומט אויס ,זעהט מען דאך ביי טומאה ,אז דער כהן ווייטאג וואס ער גייט אדורך ,אבער די ווייטאג איז
גדול איז אין אזא הויכע מדרגה ,אז ער האט שוין געבליבן א ווייטאג ,עס טוט אים וויי .ווען א מענטש
נישט קיין שום קירבות צו זיין משפחה .און אז ער איז אין א הונגער ,און ער דארף עס מקבל זיין מתוך
האט נישט קיין שום קירבות צו זיין משפחה ,איז שמחה ,ער איז טאקע מקבל דעם רעב מתוך שמחה,
ווען ער איז אן אונן ,זאגט מען מן המקדש לא יצא. אבער ער איז נאך אלץ הונגעריג ,ער קען נישט ווערן
דו דארפסט נישט ארויסגיין פון בית המקדש ,ווייל נישט הונגעריג .ער איז זיך מצער פון דעם רעב וואס
דו קענסט נישט טון די עבודה בשמחה .דו ביסט א ער האט ,ער איז נאר מקבל דעם צער מתוך שמחה.
כהן גדול ,דו קענסט טון די עבודה בשמחה ,דו ביסט אן אונן איז זיך מצער ,און אז ער איז זיך מצער,
שוין לאנג אפגעהאקט געווארן פון די גשמיות'דיגע פעלט א געוויסע שמחה אין א מענטש ,וואס ער קען
געפילן צו די משפחה ,און דו קענסט טון די עבודה, נישט טון די עבודה.
עס שטערט נישט דיין שמחת החיים ווען דו טוסט
די עבודה. עס שטייט אין חינוך (מצוה רסד) ,א כהן טאר זיך
נישט מטמא זיין צו א מת ,אבער צו די שבעה
דאס איז געווען ביי אברהם אבינו .אברהם אבינו איז קרובים מעג ער זיך יא מטמא זיין .א כהן גדול טאר
זיין גאנץ לעבן געווען ,נאר צו טון דעם רצון פונעם זיך נישט מטמא זיין צו די שבעה קרובים אויך נישט.
אייבערשטן ,און די גשמיות'דיגע געפילן פון א טאטן וואס איז דער חילוק .איז דער חינוך מסביר ,ווען עס
צו א קינד ,פון אברהם צו יצחק ,האט אינגאנצן נישט שטארבט איינער פון די ז' קרובים ,איז זיך א מענטש
עקזיסטירט .אז ער איז א כהן גדול ,עקזיסטירט מצער .דער אייבערשטער האט געוואלט ,אז דער
נישט די געפילן וואס איז דא ,ער איז שוין נפרש מענטש זאל קענען ארויסגעבן די צער פון זיך .אויב
געווארן פון די גשמיות'דיגע געפילן בחייו ,קען ער ער קען נישט אריינגיין אין אהל המת זיך מטמא זיין,
טון די עבודה אלץ אונן אויך .ווייל דער גאנצער וועט עס בלייבן א ווייטאג .האט דער אייבערשטער
טעם וואס מען קען נישט טון די עבודה אלץ אונן מתיר געווען ,מען זאגט פאר דעם כהן ,גיי אריין אין
איז ,ווייל עס פעלט אים די שמחה .ביי אברהם אבינו אהל המת ,געב זיך ארויס דיינע געפילן ,וועט דיר
פעלט נישט קיין שמחה ווען ער גייט פארלירן זיין ווערן גרינגער אויפן הארץ .די תורה האט מתיר
קינד .ביי אברהם אבינו וועט זיין א שמחה אז ער געווען פארן כהן הדיוט ,ער זאל זיך קענען מטמא
האט געהאט דעם כח אוועקצוגעבן א קינד פארן זיין.
אייבערשטן ,און ברענגען זיין קינד פאר א קרבן .איז
אפילו בדרך כלל קען א כהן נישט טון קיין עבודה זאגט דער הייליגער חינוך ,פאר דעם כהן גדול האט
אלץ אונן ,אבער פאר אברהם אבינו ,האט דער די תורה נישט מתיר געווען אז ער זאל זיך מטמא
פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק ~י~ שיחות ודברות קודש -וויען
דאס איז דער ענין פון די עקידת יצחק וואס מיר אייבערשטער געזאגט ,קח נא את בנך את יחידך וגו',
געדענקען שטענדיג ,א יוד דארף זיך אפלערנען, והעלהו שם לעולה ,דו קענסט טון די גאנצע עבודה,
אוועקצוגעבן אלעס פארן רבונו של עולם ,אפילו די דו קענסט אים שחט'ן ,און דו קענסט נאכדעם טון
חשוב'סטע וואס ער האט .פאר אברהם אבינו איז זיין וואס מען דארף צו טון .אפילו דו וועסט ווערן אן
זון יצחק געווען די חשוב'סטע זאך אויף דער וועלט, אונן ,קענסטו ווייטער טון די עבודות ,ווייל דאס אז
און פון דעסטוועגן דאך האט ער נישט געקוקט, א אונן קען נישט טון די עבודה ,איז נאר ווייל עס
דער אייבערשטער האט געזאגט קח נא את בנך את פעלט אים די שמחה ,ביי דיר פעלט נישט קיין
יחידך ,איז ער געגאנגען און געברענגט יצחק אויף די שמחה.
עקידה.
און דאס איז דער חידוש פון והאלקים נסה את
די צווייטע נקודה איז ,אז יצחק אליין ,איין ווארט אברהם .מילא ווען א מענטש דארף זיך מוסר נפש זיין
מען זאגט אים ,אדער די שה ,אדער דו ,וילכו שניהם אליין ,האט ער אוועקגעגעבן זיין לעבן .די חידוש איז
יחדו ,ער גייט צו די עקידה פונקט אזוי ווי אברהם נישט וואס ער האט געברענגט זיין קינד אויף די
אבינו גייט .פארוואס ,ווייל די געשפרעכן ביי אברהם עקידה .די חידוש פון די עקידה איז ,אז דער
אבינו אין שטוב איז שטענדיג געווען ,אז מען דארף אייבערשטער האט אים געזאגט ,נאכדעם וואס דו
האבן מסירת נפש .ווען מען ווערט מיט דעם שחט'ס אים ,קענסטו נאך ווייטער טון די אלע
ערצויגן ,אז אלע עניני גשמיים איז גארנישט ,אונזער אנדערע עבודות וואס קומען נאך צו אן עולה.
תכלית איז נאר צו דינען דעם אייבערשטן .און די פארוואס קענסטו עס טון ,ווייל כאטש אן אונן קען
גרעסטע נחת רוח וואס א מענטש קען האבן איז, נישט טון די עבודה ,אבער דו ביסט דיך נישט מצער,
ווען ער קען טון דעם רצון ה' ,דאס דארף זיין ,זיין דו האסט א שמחה פון וואס האט פאסירט .דאס איז
שמחת החיים .עס איז נישט קיין נפקא מינה די דער חידוש פון והאלקים נסה את אברהם .און דאס
אומשטענדן וואו מען איז ,אייביג וויל ער דינען דעם איז נאר געווען ביי אברהם ,דאס איז נישט געווען ביי
אייבערשטן .ווען א קינד ווערט מיט דעם ערצויגן, יצחק .יצחק אבינו קען זיין האט זיך מצער געווען
איז פאר דעם קינד א קלייניגקייט שפעטער ,ווען בשעת מען האט אים געדארפט ברענגען פאר א
מען זאגט אים ,אדער די שה ,אדער ביסטו די עולה, עולה ,אונז האב מיר נישט קיין ראיה אז נישט .אבער
און ער גייט צו די עקידה ,וילכו שניהם יחדו. ביי אברהם ,וואס מען זאגט אים ,דו קענסט טון די
עבודה אלץ אונן ,דאס ווייזט אויף די מדרגה פון
זאל דער אייבערשטער געבן ,מען זאל זיך קענען אברהם אבינו .אין אנדערע ווערטער ,אברהם אבינו
אפלערנען פון די פרשה ,ווי אזוי מען דארף זיך צו וואלט דאך געדארפט זאגן פארן אייבערשטן ,איך זאל
פירן .ועקידת יצחק לזרעו היום ברחמים תזכור ,דער אים ברענגען אן עולה? איך גיי דאך ווערן אן אונן ,ווי
באשעפער זאל אונז געדענקען די עקידת יצחק ,און אזוי קען איך טון די עבודה שפעטער .און אברהם
מען זאל זוכה זיין צו אלע ברכות וואס איז אבינו פרעגט נישט די קשיא ,ווייל ער ווייסט אז
אויסגערעכנט אין די תורה ,נאכדעם וואס אברהם אפילו ער וועט זיין אן אונן ,וועט גארנישט פעלן פון
אבינו האט אראפגענומען יצחק פון די עקידה ,כי זיין שמחת החיים צו טון די עבודה פארן אייבערשטן.
ברך אברכך ,והרבה ארבה את זרעך ככוכבי השמים, דאס איז דער 'והאלקים נסה את אברהם' ,וואס דער
וכחול אשר על שפת הים .און מיר זאלן זוכה זיין, אייבערשטער האט מנסה געווען אברהם.
אינאיינעם אקעגן צו גיין משיח צדקנו ,במהרה
*
בימינו אמן.
קול מעדני מלך וויען – MechonMMVien@Gmail.com • 8174.7748817
הרוצה לנדב הוצאת הגליון יפנה להר"ר יואל ברא"ש פייערווערקער הי"ו 1.84..44.141
פרשת וירא תשפ"ו לפ"ק ~יא~ שיחות ודברות קודש -וויען
