פנים מאירות - אידיש · Punim Me'irois - Yiddish — וירא (2026-10-26)

בעזרת השם יתברך
אמונה
געוואלדיגע שמועס בענין
וטה פש
בתמימות
א שטארקע קלארקייט למעשה ווי אזוי צו לעבן
אן דאגת נאר בשמחה
די שמועס איז געגעבן געווארן ווארטענדיג אויף א
ישועה מאפילה לאור גדול תיכף ממש נאכן שיעור איז
געווארן אן אור ברוך הוי' ברוך הוא
מצוה לפרסם
געזאגט געווארן דורך
כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א
יצא לאור ע"י
מערכת פנים מאירות דסיקסא
פנימי בלתי מוגה
Page 1 of 18
אין מצרים .זיי האבן עס געהערט פון משה רבינו און אהרן בסיעתא דשמיא ,מיט גרויס שמחה ,גייען מיר איצט געבן א
הכהן ,האבן זיי דאך מקיים געווען די מצוה מיט א געוואלדיגע שיעור איבער דעם ענין פון אמונה פשוטה .עס איז א
תמימות און אמונת חכמים .אבער משה רבינו און אהרן הכהן געוואלדיגע שמחה צו לעבן מיט אמונה פשוטה ,בסיעתא
האבן עס געהערט פונעם הייליגן באשעפער אליין ,האט זיי דשמיא.
דעריבער געפעלט די בחינה פון תמימות'דיגע אמונת חכמים.
די אמונה פון משה און אהרן אין מצרים
אבער ווען משה רבינו און אהרן הכהן האבן געזען דעם ביטול
אין פרשת בא ,זענען משה רבינו און אהרן הכהן געגאנגען צו
וואס די אידישע קינדער האבן ,די תמימות און די אמונה
די אידישע קינדער און איבערגעגעבן וואס דער הייליגער
פשוטה צו פאלגן זייערע חכמים און מנהיגים ,האבן זיי פשוט
באשעפער האט באפוילן" :החודש הזה לכם" ,און די הלכות
געוואלט זיין א חלק פון דער תמימות'דיגער עבודה ,פון דער
פון מקריב זיין דעם קרבן פסח דארט אין מצרים .עס שטייט
עבודה פון אמונה פשוטה.
אין פסוק" :וילכו ויעשו בני ישראל כאשר צוה ה' את משה
זאגט די תורה עדות" :כן עשו" – משה רבינו און אהרן הכהן ואהרן כן עשו" .רש"י פרעגט גלייך :וואס באדייט דאס
האבן זיך געשטעלט אין דעם זעלבן פלאץ ווי כלל ישראל ,און צווייטע מאל "כן עשו"? זאגט רש"י הקדוש :דאס קומט
האבן אויך מקיים געווען די מצוה אין דער מדרגה פון אמונה לערנען אז משה און אהרן האבן אויך אזוי געטון .לכאורה
פשוטה און תמימות. דארף מען פארשטיין ,וואס איז די הוה אמינא אז משה רבינו
לכאורה דארף מען פארשטיין :סוף כל סוף האבן זיי דאך און אהרן הכהן זאלן עס נישט טון ,אז די תורה מוז ספעציעל
נישט געהאט די מצוה פון אמונת חכמים .וואס איז דער פשט שרייבן "כן עשו" ,אז זיי האבן עס אויך געטון?
אז זיי האבן זיך משתתף געווען אין א זאך וואס זיי קענען עס איז דא אויף דעם א תירוץ פונעם הייליגן בעלזער רב ,רבי
לכאורה נישט טון ,וויבאלד זיי האבן נישט געהאט קיין שום יששכר דוב זכר צדיק וקדוש לברכה .ער זאגט אזוי :אמאל
חכם אין וועמען זיי האבן געדארפט האבן אמונה? איז דער הייליגער רבי ר' אלימלך אנגעקומען אין א שטאט .די
נאר דער פשט דערפון איז ,אז זיי האבן זיך אריינגעשטעלט שטאטס-לייט האבן זיך זייער געפרייט אז דער הייליגער רבי
אין א מצב פון התבטלות און תמימות ,אין א בחינה פון ר' אלימלך איז געקומען צו זיי ,זענען זיי געגאנגען און
"מחשבה טובה הקדוש ברוך הוא מצרפה למעשה" .זיי זענען אויסגעשפאנט די פערד פונעם וואגן ,און אנגעהויבן שטופען
געווען גרייט און האבן זיך אוועקגעשטעלט אין א פלאץ וואו דעם וואגן מיט די אייגענע הענט.
זיי קענען זיך מכניע זיין מיט דער הכנעה און דעם ביטול צו פלוצלינג האבן זיי באמערקט אז דער וואגן איז ליידיג .מען
אמונת חכמים ,אויב עס וואלט אויסגעפעלט. האט ארומגעזוכט דעם הייליגן רבי ר' אלימלך ,און מען האט
דאס איז דער פשט פון וואס עס שטייט אין פסוק "וילכו ויעשו געזען אז דער רבי ר' אלימלך אליין שטופט אויך דעם וואגן.
בני ישראל" .די אידישע קינדער האבן עס געטון ,און רש"י האט מען אים געפרעגט" :מען שטופט דאך דעם רבי'ן!
זאגט אז זיי האבן עס נאכנישט געטון יעצט ,נאר זיי גייען עס פארוואס איז דער רבי אראפ פונעם וואגן און שטופט אויך?"
ערשט טון פסח .די גאנצע שיעור וואס משה רבינו און אהרן האט ער געענטפערט :ער האט געזען ווי אידישע קינדער
הכהן האבן געגעבן אין מצרים איז שוין געווען ראש חודש, שטארקן זיך מיט אזא התלהבות ,מיט אזא שמחה און
"החודש הזה לכם" .אבער וויבאלד זיי האבן עס מקבל געווען השתוקקות צו טון די מצוה ,האט ער זיך געוואלט משתתף
צו טון מיט שמחה ,זאגט רש"י אז עס איז כאילו זיי האבן עס זיין מיט זיי .ער האט געוואלט זיין א חלק פון דעם
שוין געטון .די זעלבע זאך ביי משה רבינו און אהרן הכהן :אזוי השתוקקות ,פון דער שמחה און התלהבות מיט וואס מען טוט
ווי זיי האבן מקבל געווען אויף זיך די תמימות און אמונה א מצוה .ער האט זיך געוואלט משתתף זיין צוזאמען מיט
פשוטה ,איז עס כאילו זיי האבן עס שוין געטון. אנדערע אידן ,דעריבער איז ער אראפ פונעם וואגן און אליין
מיר זעען פון דעם אז משה רבינו און אהרן הכהן ,וועלכע האבן מיטגעשטופט ,כדי צו זיין א חלק דערפון.
זוכה געווען צו הערן די תורה פונעם הייליגן באשעפער די זעלבע זאך איז דא אויך .דער חילוק צווישן די אידישע
כביכול ,האבן דאך מקנא געווען די תמימות און די אמונה קינדער און משה מיט אהרן איז געווען ,אז די אידישע קינדער
פשוטה פון די פשוט'ע אידן .די אידן אין מצרים – די האבן נישט געהערט די מצוה דירעקט פונעם הייליגן
צובראכענע ,צוקלאפטע און פארפלאגטע אידן – זייער באשעפער – עס איז דאך נאך געווען פאר קבלת התורה ,דארט
Page 1 of 18
נישט .דער אייבערשטער הייסט? אזוי שטייט אין דער תמימות און אמונה פשוטה ,דאס האבן משה רבינו און אהרן
תורה? דאס איז דער רצון השם? דאן גייט מען ווייטער אן הכהן מקנא געווען .אין דעם האבן זיי געוואלט האבן א חלק,
קיין שום חשבונות. און זיי האבן זיך משתתף געווען אין דעם ,אמווייניגסטנס זיך
אריינצוברענגען אין אזא מדרגה אין מחשבה.
ועמד בכולם – אמונה וואס מוטשעט נישט אפ
מיר זעען פון דעם די געוואלדיגע דערהויבענקייט און
נאך מער פון דעם שטייט" :ועמד בכולם" .וואס מיינט דאס לויטערקייט פון דער מדרגה פון אמונה פשוטה ,פון פשוט
לשון "ועמד בכולם"? גלייבן אינעם הייליגן באשעפער.
עס שטייט אין די ספרים הקדושים אז זייער אסאך מאל ווען
די נסיונות פון אברהם אבינו – אמונה אן קיין קשיות
א מענטש האט א נסיון און ער איז עומד בנסיון — ער
שטארקט זיך ,ער פאלט נישט אונטער ,ער האלט זיך שטארק אין דער משנה אין אבות שטייט :צען נסיונות האט דער
מיט אמונה ,תורה ,עבודה און יראת שמים — אבער ער ווערט הייליגער באשעפער געפרואווט אברהם אבינו ,ועמד בכולם.
אפגעשוואכט .ער ווערט איבערגעשטרענגט ,ער ווערט מיד, די מפרשים פרעגן :איינע פון די נסיונות פון אברהם אבינו איז
צוקלאפט און אויסגעשעפט .שווערע נסיונות זענען דאך געווען צו שעכטן יצחק אבינו אויפ'ן מזבח .אבער כלל ישראל
שווער. שעכט זיך דאך כסדר פאר'ן הייליגן באשעפער! אידן אין אלע
אבער אברהם אבינו האט עס נישט גערירט פון פלאץ; ער דורות האבן אויסגעשטרעקט דעם האלדז כדי צו קענען
האט נישט געהאט קיין שום נפילה ,נישט אין זיין שמחה און בלייבן מיט דער אמונה און בלייבן געטריי צום אייבערשטער
נישט אין זיין עבודה .ער איז נישט געווארן אויסגעשעפט און צו דער תורה .וואס איז דאס אזא גרויסע יחוס פאר
אדער צוקלאפט ,נאר ער האט עס גענומען נאטורליך" .ועמד" אברהם אבינו ,אז אלע אידן אין אלע דורות גייען אדורך די
— ער איז געבליבן שטיין אין זיינע מדרגות און אפילו נסיונות און שטארקן זיך?
געוואקסן אין זיי ,אבער ער איז נישט געפאלן און נישט שרייבן די מפרשים :אברהם אבינו האט געגלייבט מיט אמונה
אויסגעשעפט געווארן .ער איז געבליבן א "עומד", פשוטה ,און ער האט בכלל נישט געטראכט קיין קשיות .ווען
שטייענדיג גראד מיט אלע זיינע מדרגות. מען טראכט און מען שטארקט זיך ,איז דאס שוין א צווייטע
דאס קען מען נאר פארשטיין ווען מען לעבט מיט אמונה מדרגה .די מדרגה פון אברהם אבינו איז געווען אז ער טראכט
פשוטה ,אן קיין חקירות ,קשיות אדער שאלות .אן דעם וואס נישט .אברהם אבינו האט נישט געטראכט :דער אייבערשטער
מען זאל האבן שכל'דיגע מחשבות און זוכן קלארקייטן און איז דאך א רחום וחנון ,ווי קען זיין אז ער הייסט שעכטן א
זיך ערשט נאכדעם מתגבר זיין ,ווייל דאס אליין שעפט אויס זון? ער האט אויך נישט געטראכט אז דער אייבערשטער האט
דעם מענטש .ווען א מענטש טראכט און מאכט חשבונות ,און דאך פריער געזאגט "כי ביצחק יקרא לך זרע" ,נו ,וויאזוי קען
די חשבונות שטימען נישט און ער מוז זיך שטארקן ,דאס זיין אז ער הייסט אים יעצט שעכטן? אברהם אבינו האט דאס
מאטערט אים אויס .אבער א תמימות'דיגע אמונה — "תמים אלעס נישט געטראכט .זיין ביישטיין דעם נסיון איז געווען אז
תהיה עם ה' אלקיך" — דאס שעפט נישט אויס דעם מענטש ער וויל נישט טראכטן ,ער וויל זיך האלטן בתמימות.
און נעמט אים נישט אוועק פון קיין שום מדרגה. דער אייבערשטער האט אים געזאגט "כי ביצחק יקרא לך
ווען א מענטש האלט זיך דערמיט ,קען ער דורכמאכן די זרע" ,דער אייבערשטער איז א רחום וחנון ,און דער
שווערסטע נסיונות אן צו שפירן אפגעמוטשעט אדער אייבערשטער הייסט אים שעכטן יצחק – אלעס שטימט און
איבערגעשטרענגט .ער לייגט אוועק זיין "כחי ועצם ידי" ,ער אלעס קלאפט ,כאטש איך פארשטיי גארנישט.
לייגט אוועק זיין שכל און אלעס ארום; עס עקזיסטירט די אמונה פשוטה ,דאס איז געווען א נסיון וואס אברהם אבינו
גארנישט אויף דער וועלט נאר דער אייבערשטער ,אחד יחיד איז בייגעקומען דאס ערשטע מאל אויף דער וועלט .מיר טוען
ומיוחד ,היה הוה ויהיה ,אין עוד מלבדו .ער טוט אלעס וואס איצט נאך די עבודת הקודש פון אברהם אבינו; מיר האבן
דער באשעפער וויל בתמימות ,וואס דאס נעמט אריין אלעס באקומען דעם כח פון אברהם אבינו אז מיר זאלן עס אויך
וואס שטייט אין די תורה ,די מנהגים און די מסורה ,און אויך קענען טון .אברהם אבינו האט אונז אויסגעלערנט אז דאס
לויט די מצבים וואס מאכן זיך. איז דער עיקר עמידה בנסיון .נישט נאר אז מען טראכט און
ווען דער אייבערשטער שטעלט א מענטש אין א מצב ,צי עס מען שטארקט זיך ,ווייל דאס איז שוין שלב ב' ,א צווייטע
זענען יסורים אין געזונט ,אין פרנסה ,אין נחת פון די קינדער, מדרגה .די העכסטע מדרגה פון אמונה איז אז מען טראכט
Page 2 of 18
אראפקומען צום חבר און פארציילן וואס עס איז געווען מיט אדער אין סיי וועלכע חלק פון זיין גוף און זיין נשמה — דאס
זיין משפט אויבן אין הימל. איז א סימן אז דאס איז דער רצון ה' .מען דארף גיין דערמיט
ווען איינער פון די חברים איז נפטר געווארן ואתם הדבקים אן טראכטן און אן מאכן חשבונות .מען זאל זיך נישט
בה' אלוקיכם חיים כלכם היום ,איז ער נאך א שטיק צייט באשולדיגן און נישט זוכן קיין שאלות אדער תירוצים .מען
אראפגעקומען צו זיין חבר און געהאלטן זיין ווארט. דארף פשוט תשובה טון ,זאגן "סלח לנו" און "אשמנו" אזוי
ווי נארמאל ,און אלעס זאל אנגיין ווייטער כאילו לא היה.
ער האט אים פארציילט אז מ'האט אים דן געווען אינעם בית
דאס איז תמימות'דיגע אמונה פשוטה .דעמאלטס ווערט מען
דין של מעלה ,און מ'האט געטראפן אז ער איז געווען אן
נישט אויסגעשעפט ,מען באקומט נישט קיין קאפ-וויי ,קיין
אויסגעהאלטענער איד אן קיין עבירות .אבער איין עבירה
מאגן-וויי און קיין הארץ-וויי .מען איז "עומד בכולם"! מען
האט מען יא געטראפן :איינמאל האט איינער פון די בעלי
בלייבט געזונט ברוחניות ובגשמיות ,פרייליך און לעכטיג .דאס
דינים אריינגעלייגט שוחד-געלט אין זיין טאש ,און ער האט
איז די מדרגה און די רווחה פון אמונה פשוטה.
זיך נישט וויסנדיג געמאכט .דאס איז א הארבע עבירה ,און
מ'האט גע'פסק'נט אז ער דארף גיין אין גיהנם .ער האט דער כח אדורכצוגיין דעם ים הגדול
אנגעהויבן וויינען און שרייען ,און זיך אויסגעבעטן מ'זאל אים דער תולדות אהרן רבי זכר צדיק וקדוש לברכה פלעגט
געבן אן אנדערע שטראף. שטענדיג איבערזאגן וואס דער הייליגער לעכאוויטשער האט
האט מען גע'פסק'נט אן אנדערע שטראף :מ'האט אים געגעבן געזאגט ,וואס ער האט מקבל געווען פון די זקנים" :אן אמונה
א קליינעם האמער און אים געטראגן צו א ריזיגן ,שטארקן קען מען דעם שוועל נישט אדורכגיין ,אבער מיט אמונה קען
בנין געבויט פון שטארקע ציגל .מ'האט אים געזאגט אז ער זאל מען דעם ים הגדול אדורכגיין".
מיט דעם קליינעם האמער צונעמען דעם גאנצן בנין ,און אמונה האט נישט קיין גבול און נישט קיין שיעור; אמונה
נאכדעם וועט ער האבן זיין תיקון און קענען גיין אין גן עדן. האט כוחות למעלה מן הטבע .אמונה פשוטה אינעם
ערשט האט ער געטראכט אז עס איז נישט מעגליך מיט אזא אייבערשטן איז עד אין סוף ,עס ענדיגט זיך נישט און מען
קליינעם האמער צו צוברעכן אזא גרויסן בנין ,און אפילו יא, ווערט נישט אפגעמוטשעט דערפון .יעדע טריליאנסטעל
וועט עס דאך נעמען יארן לאנג; ווען וועט ער שוין אנקומען סעקונדע און יעדע מינוט איז עס א פרישער כח פון אמונה .מען
אין עולם הבא? לעבט ,מען טראכט ,מען רעדט און מען קאכט זיך אין אמונה,
אבער תיכף דערנאך האט ער זיך באטראכט :פארוואס האט און מען ווערט נישט איבערגעשטרענגט .אזוי קען מען דעם ים
ער מקיים געווען תורה ומצוות זיין גאנץ לעבן? ווייל דער הגדול דורכגיין.
אייבערשטער האט געהייסן און ער האט געוואלט טון א נחת ווייל מיט אמונה פשוטה און תמימות געבט דער אייבערשטער
רוח פארן באשעפער .אויב אזוי ,וואס וויל ער יעצט אין עולם סייעתא דשמיא און כוחות .וויבאלד מען שפירט זיך "כגמול
העליון? אויך נאר טון א נחת רוח פארן אייבערשטן .אז דער עלי אמו" ,אינגאנצן אין די הענט פונעם אייבערשטן ,ווערט
באשעפער האט גע'פסק'נט אז ער זאל דאס יעצט טון ,איז דער מענטש בטל ומבוטל .ער שפירט" :איך בין גארנישט ,איך
דאס זיין נחת רוח ,און ער וועט עס טון .ער וועט נעמען דעם קען גארנישט און איך דארף גארנישט טון" ,אלעס מיט א
האמער און קלאפן .ווער זאגט ער דארף יעצט אנקומען אין געוואלדיגע רואיגקייט און פרייליכקייט .דאס אליין געבט
זיין מקום אין עולם הבא ,אז זיין גאנצע ציל איז נאר צו טון פארן מענטש משונה'דיגע כוחות .עס מאכט זיך אמאל אז דער
דעם רצון הבורא? אזוי האט ער בתמימות געטראכט ביי זיך. יצר הרע לאזט א מענטש האבן אמונה ,אבער ער וויל אים
און אזוי ווי ער האט עס געענדיגט טראכטן ,האט ער גענומען שטארק אויסמוטשענען .אבער אמונה פשוטה בתמימות איז
דעם האמער – אזוי פארציילט די נשמה – און ער האט א מדרגה וואס מוטשעט נישט אפ דעם מענטש.
אנגעהויבן קלאפן אויפ'ן בנין .ער האט נאר געגעבן איין קלאפ,
און דער גאנצער בנין איז צוזאמגעפאלן .אזוי איז ער פטור דער כח פון תמימות און רצון הבורא
געווארן פונעם דין און ער האט געקענט אנקומען צו זיין חלק אין ספר מאמר מרדכי ברענגט ער פון רבי מרדכי חיים
אין עולם הבא .אזוי האט ער דערציילט פאר זיין חבר. סלאנימער זכר צדיק לברכה א מעשה :עס זענען געווען צוויי
וואס זעען מיר פון דא? אפילו א נשמה וואס געפינט זיך שוין גוטע פריינד ,ביידע רבנים און דיינים וואס האבן געענטפערט
אויף יענע וועלט ,ווען מ'קען שוין נישט מקיים זיין קיין תורה שאלות און געפירט דין תורות .זיי האבן זיך אויסגענומען
צווישן זיך ,אז ווער עס וועט נסתלק ווערן פריער ,זאל
Page 3 of 18
נשמה .קיינער פארשטייט עס נישט; דו זעסט נישט די נשמה און מצוות און מ'לעבט שוין אין אן אנדערע העכערע וועלט –
און דו שפירסט זי נישט ,נאר וואס דען? דו גלייבסט .דו האסט וואס איז נישט די עולם הזה'דיגע וועלט פון תורה ומצוות מיט
א גוף וואס איז אנגעשפירט מיט א נשמה וואס מאכט עס שכר – דאך האט אים דער זכות פון אמונה פשוטה
לעבעדיג ,אבער צום סוף מוזטו אנקומען צו אן אמונה פשוטה געראטעוועט פון דארפן דורכגיין דעם שווערן עונש פאר לאנגע
אז עס עקזיסטירט אזא רוחניות'דיגע זאך ווי א נשמה אינעם יארן .דער גאנצער בנין איז תיכף צופאלן.
גוף. וויאזוי האט ער זוכה געווען צו דעם? ס'מוז זיין אז ער האט
"מבשרי אחזה אלקה" – פון מיין פלייש און מיינע אברים געלעבט דא אויף דער וועלט מיט אן אמונה פשוטה און מיט א
קומט ארויס אז איך זע און פארשטיי אז עס איז דא א תמימות'דיגע אמונה .אבער על כל פנים זעען מיר דא זייער
באשעפער ,אבער איך דארף נאך אלץ האבן אמונה דערצו. קלאר :א תמימות'דיגע אמונה ברעכט דורך אלע
"וירא ישראל את היד הגדולה" – זיי האבן געזען און מרגיש שוועריגקייטן.
געווען די ניסים ,אבער דאך "ויאמינו בה'" – זיי האבן ווען דער הייליגער באשעפער זעט אז א איד האט אן ערליכע
געגלייבט מיט אמונה אז עס איז דא א כח וואס איז העכער פון אמונה פשוטה אינעם אייבערשטן ,און זיין גאנצער תכלית איז
אונזער שכל ,העכער פון אונזערע חקירות און העכער פון נאר לעשות נחת רוח להבורא יתברך שמו ,ער מבטל זיין דעת
אונזער פארשטאנד. פאר'ן דעת פונעם אייבערשטן – "איך האב נישט קיין אייגענע
אפילו ווען מ'זעט עס מיט די אויגן ,זאגט דער זוואלינר בשם דעת' ,אתה חונן לאדם דעת' ,דער אייבערשטער איז דער וואס
דעם קאזמירער ,דארף א מענטש אויך צולייגן די געוואלדיגע גיבט דעת" – ער איז מבטל זיין רצון ,זיינע תאוות ,מחשבות,
עבודה פון אמונה פשוטה און תמימות. מעשים און דיבורים ,אלעס פאר'ן הייליגן באשעפער ,בטל
ומבוטל נאר צו טון דעם רצון ה' .ער ניצט אלע זיינע אברים
איך זע א גוף ,איך פארשטיי און אנערקען אז דארט איז דא א
נאר פאר'ן רצון ה' ,נישט פאר אייגענע תאוות אדער געברויכן.
נשמה ,אבער סוף כל סוף מוז איך גלייבן דערין.
ער ניצט אפילו נישט זיין חכמה ,בינה און דעת פאר 'כחי ועוצם
די זעלבע זאך איז ביי "וירא ישראל את היד הגדולה"; זיי ידי' ,ווייל ער ווייסט אז ס'איז נישטא קיין שום חכמה בינה
האבן טאקע געזען די "יד הגדולה אשר עשה ה'" וואס דער ודעת נאר ביים אייבערשטן ,ווי מיר זאגן" :אתה חונן לאדם
אייבערשטער האט געטון אין מצרים ,אבער צום סוף זענען זיי דעת ומלמד לאנוש בינה".
צוגעקומען צו די אמונה פשוטה פון "ויאמינו בה'" ,אז עס איז
דער כח פון אמונה פשוטה און דער כח פון תמימות ברעכט
דא א כח העכער פון אונזער שכל וואס מיר קענען נישט משיג
אייזן .עס ברענגט ישועות ,עס הייבט אויף דעם מענטש ,עס
זיין.
ברענגט אים נאנט צום אייבערשטן ,און מ'קומט אן דארט
דאס איז די בחינה ,ברענגט ער ,אז אברהם אבינו האט שוין וואו מ'דארף אנקומען.
ביי די דריי יאר "הכיר את בוראו" .דאך שטייט שפעטער
"והאמין בה'" ,און עס איז נישט קיין סתירה .נאכדעם וואס ויאמינו בה' – אמונה העכער פונעם שכל
ער איז דורך חקירות צוגעקומען צו פארשטיין אז עס איז דא דער זוואלינר רבי האט געזאגט :עס שטייט אין די תורה
א באשעפער אויף די וועלט ,האט ער משיג געווען אז עס איז הקדושה ביי קריעת ים סוף" ,וירא ישראל את היד הגדולה
דא א כח נאך העכער פונעם שכל וואס מ'דארף גלייבן מיט ויאמינו בה' ובמשה עבדו" .לכאורה דארף מען פארשטיין,
אמונה פשוטה און בתמימות – "והאמין בה'" .און דאס איז אויב "וירא ישראל" – אז זיי האבן געזען – וויאזוי קען זיין
"ויחשבה לו צדקה" – דער הייליגער באשעפער האט דאס "ויאמינו בה'"? אז מ'זעט עפעס מיט די אויגן ,איז דאך נישט
גערעכנט פאר אברהם אבינו אלס א געוואלדיגן זכות ,אז שייך קיין אמונה ,ווייל אמונה מיינט דאך גלייבן אין עפעס
נאכדעם וואס ער האט שוין אליין דערקענט דעם באשעפער, וואס מ'זעט נישט?
איז ער צוגעקומען צו די נאך גרעסערע מדרגה פון גלייבן מיט
נאר וואס דען ,ענטפערט דער און ער ברענגט עס נאך פונעם
אמונה העכער'ן שכל.
הייליגן קאזמירער :דוד המלך זאגט אין תהלים "ומבשרי
השגחה פרטית און מנוחת הנפש אחזה אלקה" .מ'זעט א מענטש ,פון וואו האט ער זיין חיות?
פון די נשמה .וואו גיבט די נשמה חיות? אינעם גאנצן גוף ,אין
יעדע זאך וואס פאסירט אויף דער וועלט ,יעדע קליינע תנועה,
אלע אברים און גידים .דער גאנצער מענטש איז אנגעפילט
יעדע פוסטריט ,יעדע קנייטש מיט א פינגער אדער מיט א
מיט חיות ,אבער קיינער איז נישט משיג דעם מהות פון די
Page 4 of 18
דער קאזשניצער מגיד שטעלט זיך אויפ'ן פסוק "כי ממך הכל האנט ,אלעס איז השגחה פרטית" .המכין מצעדי גבר" – אלעס
ומידך נתנו לך" :וואס איז דער פשט פון דעם דאפלטן לשון? איז צוגעגרייט פונעם אייבערשטן ,דער רבונו של עולם רעכנט
"כי ממך הכל ומידך נתנו לך" – אלעס איז פון דיר ,און פון דאס אויס .און מיר מאכן דערויף א ברכה מיט שם ומלכות,
דיינע הענט באקומען מיר אלעס; עס איז לכאורה א און עס איז נישט קיין ברכה לבטלה ווייל מיר גלייבן דערין
געדאפלטער לשון. באמונה שלימה.
נאר די תשובה אויף דעם איז ,אז אפילו נאכדעם וואס איך שרייבט דער זוואלינר :דורך אמונה פשוטה און תמימות
אנערקען שוין און איך ווייס אז "ממך הכל" ,גלייב איך אז די ווערט א מענטש געראטעוועט פון מרה שחורה און פון עגמת
דאזיגע ידיעה אליין איז אויך "מידך נתנו לך" .אז די ידיעה, נפש .ווייל ער גלייבט אז עס איז נישטא קיין שום זאך בעולם
דאס וואס איך ווייס אז אלעס קומט פונעם אייבערשטן, וואס פאסירט דורך דעם רצון פון א מענטש ,נאר אלעס קומט
קומט אויך פונעם אייבערשטן .איך ווייס גארנישט ,איך קען דורך השגחה פרטית מן השמים.
אפילו נישט וויסן מצד עצמי; מיינע ידיעות אין אמונה קומען דער רצון פון א מענטש – נישט איך און נישט אנדערע מענטשן
אויך פונעם באשעפער .דאס איז דער פשט" :כי ממך הכל" – קען גארנישט אויפטון אויף דער וועלט .אלעס ווערט געפירט
– און איך גלייב אז די השגה ,דאס וואס איך גלייב אז אלעס דורך א העכערן כח .אפילו נאכדעם וואס איך זע א מענטש,
איז פון דיר ,איז אויך "מידך נתנו לך" .דאס איז די עבודת איך זע די טבע און די וועלט ,דאך גלייב איך "ויאמינו בה'" אז
הקודש פון אמונה פשוטה ,וואס א איד דארף לעבן מיט א עס איז דא א העכערע כח אינדערמיט .קומט אויס אז א
פשוט'ע תמימות'דיגע אמונה אינעם אייבערשטן. מענטש קען קיינמאל נישט ווערן אין כעס ,אויפגערעגט אדער
זאגט דער זוואלינר ווייטער :דאגות שטיפן אוועק פרנסה. בייז ,און ער וועט נישט האבן קיין טענות – נישט אויף זיך,
אפילו א פרנסה וואס דו האסט שוין ,קען דורך דאגות חלילה נישט אויף אנדערע מענטשן ,און אוודאי נישט אויף דעם
אוועקגעשטיפט ווערן .עס איז אזוי ווי א שיף וואס שטייט ביי אייבערשטנ'ס הנהגת העולם.
די בארטנס; מיט א קליינעם שטיפ קען די שיף נעלם ווערן, ביי אברהם אבינו פאר די עקידה שטייט "כי ביצחק יקרא לך
זיך דערווייטערן ,אוועקפארן און פארשווינדן .ער זאגט ,אז א זרע" ,און גלייך נאכדעם האט אים דער באשעפער געזאגט
מענטש קען האבן פרנסה ,אבער אויב ער לעבט אין דאגות, "והעלהו לי לעולה" .אברהם אבינו האט נישט געפרעגט קיין
קען ער עס חלילה פארלירן .דאגה און מרה שחורה מאכן אז קשיות; ער האט געגלייבט אז נעכטן איז דאס געווען דער רצון
א מענטש זאל פארלירן זיין פרנסה. ה' און היינט איז דאס דער רצון ה' ,און איך בין דא נאר צו
ער ברענגט בשם דעם הייליגן קוזמירער :מענטשן טוען פונקט דינען דעם אייבערשטן .איך ווייס גארנישט ,איך פארשטיי
פארקערט ווי זיי דארפן טון .זיי זארגן פארן אייבערשטן און גארנישט און איך טראכט נישט קיין חשבונות.
נישט פאר זיך .פרנסה באלאנגט דאך פארן אייבערשטן – דער א מענטש זעט ווי א צווייטער טשעפעט אים ,שרייט אויף
אייבערשטער איז זן ומפרנס – און דוקא אויף דעם זארגן די אים ,איז אים מבזה ,נעמט אים צו זאכן אדער ווארפט אויף
מענטשן .אבער יראת שמים ,וואס אויף דעם שטייט "הכל אים זאכן – דאס איז "וירא ישראל" ,דו זעסט א גוף און
בידי שמים חוץ מיראת שמים" ,אויף דעם זארגט מען נישט. אברים וואס טוען דיר שלעכט .אבער אויב דו גלייבסט אז עס
עס דארף זיין פונקט פארקערט :זארגן דארף מען אויף יראת איז דא א נשמה און א העכערע כח וואס פירט דעם מענטש,
שמים ,אויף תורה און אויף דביקות הבורא .אבער אויף אין יענע רגע וואס דו האסט די תמימות'דיגע אמונה ,גייט
פרנסה און אויף אלע גוטע זאכן וואס א מענטש וויל אויף דער אוועק דאס גאנצע כעס און אלע אויפרעגענישן.
וועלט ,סיי בין אדם למקום און סיי בין אדם לחבירו ,אויף
ווייל דו ווייסט אז א בשר ודם קען גארנישט טון אליין ,און
דעם דארף ער נישט זארגן .דאס דארף מען איבערלאזן פארן
גארנישט אויף דער וועלט פאסירט נישט אן דעם רצון הבורא.
אייבערשטן ,ווייל דער אייבערשטער גיט עס סיי ווי ,און דיינע
נאר דער אייבערשטער פירט עס אויס .און ממילא ,אז דו
זארגן גייען דיר גארנישט העלפן ,נאר חלילה קאליע מאכן.
האסט די אמונה פשוטה ,איז נישטא קיין עצבות ,נישטא קיין
דעריבער ,לעב מיט אמונה פשוטה ,לעב רואיג ,און טראכט
מרה שחורה ,נישטא קיין כעס ,נישטא קיין גאוה און נישטא
נישט צו פיל אריין.
קיין רוגזה .אזוי זאגט דער הייליגער זוואלינר .דאס איז דער
אבער וויאזוי קען זיין אז דאס זאל ברענגען פרנסה? וויאזוי כח פון "ויאמינו בה'" – די אמונה פשוטה.
קען מען דעקן די וואך ,דעם חודש ,אדער דאס יאר? וויאזוי
קען מען חתונה מאכן קינדער? אויב דו טראכסט שוין און דו
Page 5 of 18
ברוחניות און סיי בגשמיות .אין יעדן מקום און אין יעדן זמן, פרעגסט שוין ,איז דאס דאך נישט קיין תמימות'דיגע אמונה.
אויב מען דארף ארויסגיין פון א שוועריגקייט ,וועט דער די תמימות'דיגע אמונה איז ,אז דו טוסט יעדן טאג וואס דו
אייבערשטער אונז ארויסנעמען .מען דארף זיין רואיג; דער דארפסט טון :מען דאווענט ,מען לערנט ,מען טוט די נויטיגע
הייליגער באשעפער וועט אונז ארויסנעמען פון וואו מען השתדלות פאר פרנסה ,מען געבוירט קינדער און מען
דארף .די אמונה פשוטה און די שמחה'דיגע מחשבה זענען דער פראוועט שמחות ,מען צאלט שכר לימוד און שכירות אדער
וועגווייזער פאר א מענטש; דעמאלטס פאלט מען נישט אריין דירה-געלט ,און מען מאכט חתונה די קינדער .דער
אין עצבות אדער מרה שחורה ,און מען קען ביישטיין אלע אייבערשטער האט אונז דאס אלעס געהייסן טון ,אבער מיר
נסיונות. טראגן נישט די דאגה .אונזער דאגה דארף נאר זיין דער
דער תולדות אהרן רבי זכרונו לברכה פלעגט שטענדיג שיקן שולחן ערוך ,די מסורה און אונזערע מנהגים .דאס איז אונזער
זיינע חסידים און קינדער הערן פון ר' מענדל וועג ,וואס ער זארג :תורה ,עבודה ,יראת שמים ,מדת השמחה ,אמונה
פלעגט איבערזאגן פון די פארצייטישע צדיקים. שלמה און בטחון .דאס איז אונזער עבודת הקודש.
איינמאל האט דער תולדות אהרן רבי געשיקט זיינע תלמידים יציאת מצרים און די ליבשאפט פון אייבערשטן
צו ר' מענדל וועג .ווען זיי זענען אריינגעקומען ,האבן זיי
עס שטייט ,און מיר זאגן עס אין די הגדה" :ויוציאנו ה'
דערציילט אז דער רבי האט זיי געשיקט הערן תורה .האט ר'
ממצרים לא על ידי מלאך" .עס שטייט אין פסוק" :אני ה'
מענדל געפרעגט" :וואס ווילט איר הערן?" האבן זיי
המוציא אתכם מארץ מצרים" .זאגט דער זוואלינר :אסאך
געענטפערט" :לעכאוויטשער תורות".
מאל הייבט א איד אן אריינצוטראכטן :וואס טוט זיך מיט
האט ער געזאגט אז דער לעכאוויטשער האט געזאגט" :ווען מיר? וואס גייט פאר? וואו האלט איך אויף דער וועלט? וואס
דער מינדעסטער איד וואלט געוואוסט ווי גליקליך ער איז אז האב איך געטון און וואס גיי איך טון? ער הייבט אן חרטה צו
ער איז א איד ,וואלט ער צושמאלצן געווארן פאר שמחה". האבן און ווערט צובראכן .דער בעל דבר קומט פלוצלינג און
דאס איז אויך אמונה פשוטה און תמימות'דיגע אמונה :דער לייגט אים אריין אין עצבות ,און הייבט אים אן אויפצוווייזן
אייבערשטער האט ליב יעדן איד. אז ער איז א פארלוירענער" :זעסטו ,דו ביסט דורכגעפאלן;
קוק וואס איז געווען אין עבר און וואס עס האט זיך
ער האט ווייטער געזאגט בשם דעם לעכאוויטשער ,אז אפילו
אויסגעלאזט פון אלע זאכן וואס דו האסט געטון".
אויב א איד טרעפט גארנישט וואס זאל אים משמח זיין ,איז
דאס אליין וואס דער אייבערשטער האט געזאגט פאר זאגט אויף דעם די תורה הקדושה" :אני ה' המוציא אתכם
אידישע קינדער "אהבתי אתכם" – איך האב אייך ליב – שוין מארץ מצרים" .אין מצרים זענען די אידן געווען אין דער
איבער גענוג כדי ער זאל קענען זיין בשמחה זיין גאנץ לעבן. נידריגסטער מדרגה ,אינעם נידריגסטן פלאץ אין דער וועלט –
אזוי האט ר' מענדל וועג איבערגעזאגט בשם דעם הייליגן אין מ"ט שערי טומאה – און דאך "ויוציאנו ה' ממצרים לא
לעכאוויטשער. על ידי מלאך" .דער אייבערשטער אליין האט אונז
ארויסגענומען ,נישט דורך א מלאך און נישט דורך א שליח.
דאס איז אמונה פשוטה און תמימות'דיגע אמונה" :איך בין א
איד" ,דאס איז מיין שמחה. דעריבער דארף א מענטש זיך שטענדיג מחזק זיין .טאקע
פאר דעם האט אונז דער באשעפער געגעבן די מצוה פון זכירת
דער אייבערשטער האט אונז ליב אין יעדן פלאץ און אין יעדן
יציאת מצרים יעדן טאג ,כדי מען זאל געדענקען אז עס איז
מצב; עס מאכט נישט אויס ווער איך בין ,וואס איך האב
נישטא אזא זאך ווי א מענטש וואס איז דורכגעפאלן אדער
געטון ,אויף וועלכע מדרגה איך האלט ,אדער וועלכע עבירות
מיואש און עס איז שוין נישטא וואס צו טון.
מען האט חלילה עובר געווען .עס איז נישטא קיין שום נפקא
מינה .ביסט א איד? ביסט א בן אחר בן פון א איד ,אדער א גר? א מענטש האט גארנישט מיט'ן עבר .אויב מען דארף תשובה
ביסט א איד! דו ווערסט גערופן א בן מלך – "בנים אתם לה' טון ,דארף מען אוודאי תשובה טון ,אבער דער עבר טאר נישט
אלקיכם" – דו ביסט פונעם עם סגולה" .אהבתי אתכם" זאגט אראפקלאפן ,ווייל ווען די אידישע קינדער אין מצרים וואלטן
דער אייבערשטער; ער האט אונז ליב אן קיין שום תנאים געטראכט פונעם עבר נאך אזויפיל יאר דארט ,וואלטן זיי
אדער יוצא מן הכלל .דער אייבערשטער זאגט עס בכללות: געווען מיואש .אבער יציאת מצרים האט אונז געוויזן אז צום
"אהבתי אתכם" – איך האב אייך אלע ליב. סוף "ויוציאנו ה' ממצרים" ,און דאס איז געווען "לא על ידי
מלאך" .דאס איז די אמונה פשוטה אין יעדן מצב ,סיי
Page 6 of 18
געלאזט משה רבינו מיטנעמען קיין ארץ ישראל און זיי מקרב אז מען לעבט מיט די דאזיגע אמונה פשוטה ,די ריינע און
זיין .אפילו ער איז א רשע ,איז מען אים מקרב ,ווייל דער תמימות'דיגע אמונה ,וויאזוי קען א מענטש בכלל ווערן
אייבערשטער וויל נישט דערווייטערן ,נאר מקרב זיין. צובראכן? וויאזוי קען א מענטש טראכטן אז עס איז דא רע
ביים חכם מאכט מען נאר קידוש ,קורץ און שארף ,ווייל ער בעולם? ווער מאכט דען רע? עס איז נישטא קיין רע! און אויב
דארף נישט מער ,ער גלייבט .אבער דעם רשע דארף מען מקרב דו זעסט עס אסאך מאל נישט מיט די אויגן? דאס טאקע
זיין ,דעריבער זאגט מען די גאנצע הגדה; מען פרובירט אים הייסט תמימות'דיגע אמונה .דאס לערנען מיר זיך פון די אבות
מקרב צו זיין און מען זאגט און זאגט ,האפנדיג אז ער וועט הקדושים :תמימות אן קיין איבעריגע מחשבות.
נתקרב ווערן ,ווייל מען טאר קיינעם נישט דערווייטערן. דער חכם און דער רשע אין דער הגדה
דער דריטער כוס איז קעגן דעם תם .דארט איז אויך נאר דא מען זעט אין דער הגדה אז עס איז דא א רשע ,א תם ,און אן
בענטשן ,קורץ און שארף ,ווייל ער איז ענלעך צום חכם און אינו יודע לשאול .פאר יעדן איינעם פון די דריי — דער רשע,
מען זאגט נישט קיין סאך. דער תם ,און דער שאינו יודע לשאול — ענטפערט מען א פסוק
דער שאינו יודע לשאול ,זאגט דער בית אברהם ,וואס איז שוין פון דער תורה .אבער פארן חכם ענטפערט מען נישט קיין פסוק
מער נוטה חלילה צו א רשע ,זאגט מען ווייטער אסאך ווערטער פון דער תורה ,נאר "ואף אתה אמור לו כהלכות הפסח".
און מען זאגט הלל ,כדי אים מיט דעם מקרב צו זיין צום פארוואס זאגט מען אים טאקע נישט קיין פסוק פון דער
אייבערשטן. תורה?
אויף יעדן פאל ,ברענגט דער בית אברהם מסלאנים ארויס די תשובה אויף דעם איז ,אזוי ווי עס ווערט געברענגט בשם
זייער שטארק אז מען דארף יעדן מקרב זיין און מען טאר דעם "בית אברהם" מסלאנים ,אז א חכם גלייבט און ער דארף
גארנישט אויפגעבן; חז"ל ,די תורה הקדושה ,און כביכול דער נישט קיין ראיות פון דער תורה .דער בעל שם טוב הקדוש
הייליגער באשעפער אליין זענען יעדן מקרב. האט געזאגט ,אז נאך אלע השגות לעבט ער מיט אמונה
אבער וואס איז א חכם? ווער ווערט גערופן א חכם ,וואס מען פשוטה און גלייבט מיט א תמימות.
דארף אים נישט זאגן אסאך ווערטער? אמונה! תמימות'דיגע דער רשע פרעגט" :מה העבודה הזאת לכם?" וואס איז דער
אמונה .ער פרעגט נישט קיין סאך ,ער גראבט נישט און ער איז שכר? וואס איז די הנאה? וואס האסטו פון דעם וואס דו טוסט
נישט חוקר צו פיל" .איך גלייב ,איך גלייב ,איך גלייב ".איך די עבודה? וואס איז די תועלת? מיט די שאלה האט ער זיך
לעב מיט אמונה פשוטה און איך טו אלעס וואס איך דארף טון ארויסגענומען פונעם כלל .דאס ווערט גערופן א שאלת רשע.
מיט מיין תמימות'דיגע אמונה .דאס איז א חכם ,דאס איז די פארוואס? ווייל מיט אזעלכע סארט שאלות קומט מען אן צו
ריכטיגע מדרגה פון אמונה פשוטה אינעם אייבערשטן. ווערן א רשע .ממילא פאר די אלע האט מען געדארפט ענטפערן
דער לעכאוויטשער האט געטייטשט "וכל מעשיהו באמונה" א פסוק פון דער תורה.
— אלע מעשים וואס דער אייבערשטער טוט מיט א מענטש אבער דער חכם גייט פונקט פארקערט פונעם רשע .דער חכם
זענען לויט די אמונה פונעם מענטש .ווי מער אמונה ,ווי טיפער פרעגט א שאלה ,און מיר ענטפערן אים מיט תמימות" :אין
און תמימות'דיגער די אמונה איז ,אלס מער קומט דער מפטירין אחר הפסח אפיקומן ".איך דארף דיר נישט געבן קיין
אייבערשטער אקעגן דעם מענטש. פסוקים און איך דארף דיר נישט ברענגען קיין ראיות .לעב
מיט אמונה פשוטה ,גלייב אין דער מסורת אבות ,גלייב אין
תפילה און דביקות דורך אמונה דער תורה און אין די ספרים הקדושים וואס דו לערנסט ,און
דער לעכאוויטשער האט געזאגט ,עס שטייט אין פסוק" :בצר טו עס מיט תמימות .אזוי וועסטו אנקומען פיל ווייטער ווי די
לי אקרא ה' ,ישמע מהיכלו קולי ושועתי לפניו תבא באזניו". אלע וואס זוכן ראיות .דאס איז א חכם.
ער זאגט ,א מענטש דארף גלייבן ווען עס איז אים ענג ,אז אויב די ד' כוסות זענען כנגד די ד' בנים .קומט אויס אז דער
דו וועסט רופן צום אייבערשטן" :אקרא ה' ,ישמע מהיכלו ערשטער כוס איז קעגן דעם חכם.
קולי" .גלייב מיט אמונה פשוטה אז דער אייבערשטער הערט
דער צווייטער כוס ,וואס מען זאגט דערויף פילע זאכן )"שעונין
צו אלע תפילות .אין דעם ענין זענען אויך דא פילע נסיונות,
עליו דברים הרבה"( ,איז קעגן דעם רשע .די גאנצע הגדה זאגט
ווייל מען הייבט אן טראכטן :האט דער אייבערשטער יא
מען קעגן דעם רשע ,ווייל דער אייבערשטער וויל אז "לא ידח
צוגעהערט אדער נישט? ער האט מיר אזויפיל געגעבן און
ממנו נדח" .אפילו דעם ערב רב האט דער הייליגער באשעפער
Page 7 of 18
טעם .מה ראה קרח לחלוק על משה? פרה אדומה .וואס הייסט אזויפיל נישט געגעבן .מען הייבט ווייטער אן מיט חקירות און
עס איז דא א מצוה וואס מיר פארשטייען נישט דעם טעם? חשבונות ,אבער נישט אזוי לעבט מען מיט אמונה אינעם
מען דארף יא וויסן דעם טעם! אבער משה רבינו האט מנצח אייבערשטן.
געווען ,ווייל דער אייבערשטער וויל מיר זאלן טון די תורה, דער אייבערשטער הערט צו מיינע תפילות ,דער אייבערשטער
מצוות ומעשים טובים ,סיי בין אדם לחבירו און סיי בין אדם איז דא" ,קרוב ה' לכל קוראיו לכל אשר יקראהו באמת".
למקום ,פונקטליך וואס עס שטייט אין דער תורה אן "ושועתי לפניו תבא באזניו" — דער אייבערשטער הערט
פארשטיין ,נאר מיט תמימות. כביכול אונזערע תפילות ,און מיט דער אמונה פשוטה ווערט א
דער אייבערשטער וויל איך זאל מוחל זיין פאר אלע אידן — מענטש געהאלפן.
דעריבער בין איך מוחל .איך זאל נישט האבן קיין שווער הארץ דער הייליגער לעכאוויטשער האט אויך געזאגט" :סתרו
— האב איך נישט .איך זאל נישט רעדן לשון הרע — רעד איך יושר עצתו אמונה" .ווען דער יושר איז בסתר ,ווען דו זעסט
נישט .איך זאל נישט טשעפען אנדערע אידן — טשעפע איך נישט דעם יושר און די ריכטיגקייט פון דער וועלט ,דו
נישט .איך זאל מלמד זכות זיין — בין איך מלמד זכות .מען פארשטייסט נישט וואס עס טוט זיך און פארוואס עס טוט
זאל מליץ יושר זיין — בין איך מליץ יושר .דן זיין לכף זכות זיך — "עצתו אמונה" ,די עצה איז אמונה פשוטה.
— בין איך דן לכף זכות .מען פרעגט נישט וויאזוי און מען
דורך אמונה פשוטה קען א מענטש משיג זיין מדרגות וואס
פרעגט נישט קיין קשיות ,מען טוט פשוט וואס דער
אייבערשטער הייסט .סובל זיין אידן? סובל זיין אידן! אנדערע בעלי מדרגה קענען נישט משיג זיין אויף קיין שום
אנדערן אופן .אמונה פשוטה ברענגט די גרעסטע מדרגות פאר
לעבן רואיג מיט מצוות שבין אדם לחבירו א מענטש ,אפילו פאר איינעם וואס איז עס נישט ראוי.
אז מען לעבט מיט אן אמונה פשוטה ,לעבט מען נאנט צום
משה קעגן קרח – תמימות קעגן חקירה
אייבערשטן ,מען איז מקיים די גאנצע תורה אן קיין שום
חכמות ,און מען ווערט נישט אפגעמוטשעט. עס איז דא א מדרש פליאה :וואס עפעס האט זיך קרח
געקריגט אויף משה רבינו? וואס האט קרח געזען? ער האט
ווען א מענטש איז מוחל יענעם ,ווען א מענטש איז מוותר
געזען פרה אדומה.
אדער סובל ,און ווען א מענטש היט אפ אלע מצוות התורה פון
בין אדם לחבירו ,ווערט ער נישט פארשעמט ,ער ווערט נישט עס איז דא א געוואלדיגער פשט אויף דעם וואס די ספרים
צוקלאפט און ער ווערט נישט איבערגעשטרענגט .ער שפירט הקדושים ברענגען ארויס .משה רבינו און קרח האבן זיך
זיך גוט ,ער טוט דעם רצון השם בתמימות ,ווייל אזוי וויל דער טאקע ארומגעקריגט איבער דעם ענין פון תמימות .משה רבינו
באשעפער. האט געזאגט פאר אידישע קינדער אז מען דארף מקיים זיין
די תורה מיט תמימות און אמונה פשוטה; מען דארף זיך
אבער אז מען הייבט אן אריינצוטראכטן מיט פילאזאפיע,
מכניע זיין פארן אייבערשטן ,נישט מאכן קיין חשבונות און
ווערט מען אפגעמוטשעט; מען הייבט אן טראכטן צי מען קען
נישט פרעגן קיין קשיות .קרח האט אבער געהאלטן אז מען
אדער מען קען נישט ,און מען קען חלילה קראנק ווערן דערפון.
דארף פארשטיין יעדע זאך.
מען קען אמאל ווערן א חולה ממש פון די ענינים פון בין אדם
לחבירו און בין אדם למקום. א טלית וואס איז כולו תכלת ,פארוואס איז עס מחויב
בציצית? און אזוי ווייטער .ער האט געהאלטן אז מען דארף
אבער אז מען לעבט בתמימות ,זעט מען אז ניין ,דער
עס מפרש זיין און זיך אריינטראכטן ,ווייל דער אייבערשטער
אייבערשטער האט באשאפן א זייער גוטע וועלט .איך טו דעם
האט אונז געגעבן חכמה ,בינה און דעת .קרח האט געמיינט אז
רצון השם בתמימות ,דעריבער בין איך נישט
אזוי וועט מען זיין נענטער צום אייבערשטן ,מען וועט אים
איבערגעשטרענגט ,איך ווער נישט קראנק ,איך ווער נישט
מער פארשטיין און צוקומען צו מער דביקות הבורא ,אבער ער
צובראכן און איך ווער נישט פארווייטאגט .מען טוט אלעס
האט זיך טועה געווען.
בתמימות ווייל דאס איז דער רצון השם; מיר זענען דא אויף
דער וועלט כדי צו מאכן א נחת רוח פארן בורא יתברך שמו. "תמים תהיה עם ה' אלקיך" — דאס איז דער וועג וואס משה
רבינו האט אונז אויסגעלערנט .און די פרשה פון קרח לערנט
מען קען נעמען א קליינעם האמער און דערמיט קענען גאנצע
אונז אויס דעם ענין פון פרה אדומה .נישט אזוי ווי קרח וואס
בנינים אויפגעבויט אדער חרוב געווארן ,אלעס ווענדט זיך
האט געוואלט פארשטיין ,נאר פרה אדומה איז א חוק אן א
Page 8 of 18
באשעפער" .שמע ישראל השם אלקינו השם אחד ,ואהבת לויט וואס דער אויבערשטער וויל עס זאל געשען .מיר דארפן
את השם אלקיך בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאדך". אלעס מקבל זיין מיט א פשוט'ע תמימות.
אונזער לעבן אין אזא סארט וועג איז גליקליך ,רואיג ,צופרידן
די אמת'ע עניוות און דער כח הנשמה
און פרייליך ,און דער אייבערשטער קומט אקעגן מיט גרויסע
ישועות און ברכות .מען שפירט אזא דביקות און נאנטקייט ווען דו וועסט צוגיין צו א איד און אים זאגן" :מיין טייערער
צום באשעפער ,מען שפירט גוט פארוואס מען איז דא אויף איד" – לאמיר אים רופן ברוך – "ברוך טייערער ,דו ווייסט אז
דער וועלט ,מען האט א סיפוק דא צו זיין ,און מען פארשטייט דו קענסט ווערן א צדיק? דו קענסט ווערן ממש אזוי ווי דער
וואס איז דער תפקיד און וואס איז די תכלית. רמב"ם!" וועט ער ענטפערן" :וואס?! פלוצלינג רעדסטו
אזעלכע שפראכן? דו ווייסט דאך ווי ווייט איך בין פון דעם?
ס'איז נישט מעגליך .ווי קום איך אן צו דעם? פארוואס
זאגסטו דאס?" אבער גיי צו צום זעלבן ברוך און זאג אים:
די אמת'ע נכסים פון א מענטש
"ברוך ,דו ווייסט ,דו האסט גוטע טאלאנטן און גוטע
אין ספר 'חלקת יהושע' פון ביאלא אויף פרשת אמור ברענגט כשרונות ,דו קענסט ווערן א מיליאנער! קום ,איך וועל דיר
ער א ווארט פונעם בעל שם טוב הקדוש אויפן "כל העוסק ווייזן וויאזוי מען ווערט א מיליאנער ".ער וועט אים נישט
בתורה נכסיו מצליחין לו" .ווער עס איז א עוסק בתורה ,זענען ענטפערן" :וואס פלוצלינג? וואס רעדסטו נארישקייטן?" נאר
זיינע נכסים מצליח ביי אים; ער זעט הצלחה מיט זיינע ער וועט זאגן" :יא?! לאמיר הערן!"
פארמעגנס .זאגט דער בעל שם טוב הקדוש אויף דעם :די עיקר
וואס איז דא געשען? דער תירוץ איז אז דא ליגט דער יצר הרע.
נכסים פון א מענטש זענען זיין מוח ,זיין הארץ ,און זיינע
ווען עס קומט צו זאגן אז דו קענסט ווערן א צדיק ווי דער
מידות .עס שטייט "עוסק בתורה" און נישט "לומד תורה",
רמב"ם ,קומט ער פלוצלינג מיט א מאסקע פון עניוות .אבער
ווייל עוסק בתורה מיינט תמימות און אמונה פשוטה ,און
אז מען זאגט דיר אז דו קענסט ווערן א מיליאנער ,דא ביסטו
דעמאלטס איז מען מצליח.
שוין נישט קיין עניו.
אזוי ווי מיר זעען ביי אברהם אבינו ,וואס דער אייבערשטער
באמת דארף עס זיין פונקט פארקערט .אונזער תפקיד איז אז
האט אים זייער ליב געהאט .אבער עס שטייט נישט אז דאס
ווען איינער זאגט דיר אז דו קענסט ווערן א צדיק ,דארפסטו
איז געווען ווייל ער איז געווען א למדן אדער א ירא שמים; עס
גלייבן בתמימות אז "אלקי נשמה שנתת בי טהורה היא ,אתה
שטייט "ומצאת את לבבו נאמן לפניך" .אזוי זאגן מיר יעדן
בראתה ,אתה יצרתה ,אתה נפחתה בי ,ואתה משמרה
טאג ביים דאווענען עס איז א פסוק אין נחמיה ,און א דאנק
בקרבי" .איך האב א הייליגע נשמה וואס האט נישט קיין פגם,
דעם האט ער זוכה געווען צו "וכרות עמו הברית" – דער
און איך קען אנקומען צו די העכסטע און שענסטע מדרגות אין
אייבערשטער האט כורת ברית געווען מיט אים.
אמונה ,תורה ,עבודה ,חסידות און יראת שמים.
אמונה פשוטה מיינט אן קיין נגיעות ,לשם ה' בלתי לה' לבדו.
אבער ווען עס קומט צו געלט און פרנסה ,דארפסטו זאגן:
"ומצאת את לבבו" – אזוי ווי א מציאה; א מציאה מיינט א
"איך ווייס נישט ,עס ווענדט זיך וואס דער אייבערשטער
זאך וואס א מענטש ווייסט נישט פאראויס אז ער גייט עס
וויל; דאס איז בידו של הקדוש ברוך הוא .השלך על השם
טרעפן ,עס קומט מיט היסח הדעת ,אזוי ווי די גמרא זאגט אין
יהבך והוא יכלכלך – עס האט גארנישט מיט מיר ,איך ווייס
סנהדרין )דף צ"ז(" .ומצאת את לבבו נאמן לפניך" מיינט אז
נישט וואס דו זאגסט".
עס איז געקומען אן קיין נגיעות ,אן קיין הכנות ,און אן קיין
פניות .פשוט ,אזוי ווי א מענטש וואס טרעפט עפעס אן וויסן סיכום און התחזוקה
דערפון פריער .אברהם אבינו איז צוגעגאנגען צום הייליגן
אזוי דארף א איד לעבן ,דאס איז די אמונה פשוטה פון א איד.
באשעפער מיט אמונה פשוטה ,אן קיין שום חשבונות.
לאמיר זיך מחזק זיין און זיך שטארקן ,לאמיר צאמנעמען
און דאס איז איינגעווארצלט אין יעדן אידיש קינד ,אין זיין אונזערע כוחות מיט א געוואלדיגע שטארקייט און זיך מחזק
נשמה ,נפש ,רוח ,חיה און יחידה. זיין אין א תמימות'דיגע אמונה פשוטה .גלייבן אין דער תורה,
עס שטייט אין שיר השירים "תשורי מראש אמנה" .אין מדרש גלייבן אינעם אייבערשטן ,גלייבן אין "אין עוד מלבדו" – עס
שטייט אז דאס גייט ארויף אויף אברהם אבינו ,וואס ער איז איז נישטא קיין שום כח בעולם אויסער דער הייליגער
Page 9 of 18
"ראשית" .דער הייליגער באשעפער זאגט :איך האב באשאפן געווען דער ראש המאמינים .ער איז געווען דער אנהייב ,דער
די וועלט בראשית בשביל התורה ובשביל ישראל ,וואס ביידע ראש ,דער שפיץ ,און נאך אים קומען מיר ,זיינע קינדער.
ווערן אנגערופן "ראשית" .און דעמאלטס זענען "נכסיו כדי מסביר צו זיין די ווערטער וואס דער הייליגער ביאלער רבי
מצליחים לו" ,ווייל דער הייליגער באשעפער איז כורת ברית זאגט דא ,קען מען עס מסביר זיין אזוי :דאס וואס שטייט ביי
מיט אים. אברהם אבינו "מצאת את לבבו נאמן" – נאמן מיינט
די יסוד פון אמונה פשוטה האבן מיר אלס ירושה פון די אבות געטריישאפט .ווען דו ביסט געטריי צו א מענטש ,מיינט דאס
הקדושים און פונעם ראש המאמינים .שלמה המלך זאגט אין אז דו ביסט יענעם געטריי און נישט זיך אליין .דאס מיינט אז
שיר השירים" :תשורי מראש אמנה" .מיר קענען שוין זינגען עס זענען נישט דא קיין פניות אדער אייגענע חשבונות.
און מיר האבן וואו ארויפצוקוקן ,ווייל מיר האבן אברהם, אמונה פשוטה מיינט נישט אז איך האב עפעס הנאה דערפון,
יצחק און יעקב ,משה און אהרן ,יוסף און דוד ,און אלע נישט אז איך פארשטיי אדער שפיר אדער באקום עפעס;
אונזערע מנהיגים וואס האבן אוועקגעשטעלט פאר אונז דורך אמונה פשוטה מיינט אינגאנצן פארן אייבערשטן .מען איז
דעם ראש המאמינים ,אברהם אבינו ,א מהלך פון אמונה זיך מבטל – איך עקזיסטיר נישט; מיין גאנצע וועזן ,מיין
פשוטה .מיר האבן די אנערקענונג און די כוחות אין אונזערע גאנצע עקזיסטענץ ,מיינע מחשבה ,דיבור ומעשה ,אלעס איז
מוחות; עס איז אריינגעקריצט אין יעדן אבר און יעדן אדער. איבערגעגעבן געטרייערהייט צום הייליגן באשעפער.
יעדע טראפ בלוט וואס דרייט זיך אין א איד איז אנגעלאדנט
דעמאלטס האט אברהם אבינו זוכה געווען צו "וכרות עמו
מיט כוחות פון אמונה פשוטה אינעם הייליגן באשעפער ,אן
הברית" .דו קענסט מאכן א בונד און זיך מקשר זיין מיט א
קיין שום חשבונות.
מענטש נאר ווען דו האסט טראסט אין אים און דו גלייבסט
ליידער ,און נישט חס ושלום ווייל אידישע קינדער ווילן טון אז ער איז דיר געטריי.
שלעכטס ,נאר פשוט ווייל עס פעלט א ידיעה ,זענען דא
דער הייליגער באשעפער האט געזען אז אברהם אבינו האט
מענטשן היינט וואס זאגן אז דער אייבערשטער האט זיי
זיך אינגאנצן געלייגט אין א זייט – אלע זיינע אייגענע פניות,
כביכול פיינט – חלילה ,קלאפן אויפן מויל .איך וויל עס אפילו
גאות ,אינטערעסן ,כבוד און תאוות האט ער אן א זייט
נישט איבערזאגן ,אבער אזוי ווי מיר הערן עס זייער אפט,
געלייגט .האט דער אייבערשטער געזאגט :יעצט קען מען מיט
ווילן מיר עס יא ארויסברענגען .עס זענען דא מענטשן וואס
אים מאכן א ברית און א בונד .מען קען זיך מיט אים מקשר
זאגן אז זיי זענען פארלוירן ,דער אייבערשטער קימערט זיך
זיין ,ווייל ער איז דא באמת ,אן קיין שום זייטיגע חשבונות,
נישט מיט זיי אדער דארף זיי נישט .דאס זענען אלע מיני
נאר כדי צו דינען דעם אייבערשטן באמת.
ווערטער פון זיך מרחק זיין פון אמונה פשוטה.
דאס הייסט אמונה פשוטה .א איד וואס וויל גיין אין די וועגן
דער פשט פון דעם איז ,ווייל דו לעבסט מיט אייגענע חשבונות.
פון אברהם אבינו – און יעדער איד וויל און דארף דאס –וויסן
דו טראכטסט פון זיך ,פון דיינע רצונות ,תאוות ,גלוסטענישן
אז אברהם אבינו איז געווען אונזער וועגווייזער און ער האט
און אינטערעסן; פון די חלומות וואס דו האסט אנגעחלומ'ט
אונז מיטגעגעבן די כוחות דערצו .ער האט שוין פארארבעט
וויאזוי דיין לעבן זאל גיין .אלעס דרייט זיך ארום דעם "איך".
מעשים ביזן סוף פון אלע דורות אז מיר זאלן האבן די כוחות.
וואס מער א מענטש איז אריינגעטון אין זיך אליין – נישט אין
"אנכי ה' אלקיך" ,נאר אין די אייגענע "אנכי'ות" – אלס מער דאס מיינט :מאך נישט קיין שום חשבונות .מאך נישט קיין
איז מען דערווייטערט פון אמונה. חשבון צי דו פארדינסט צי דו פארלירסט ,צי דו האסט עס
ליב צי נישט .זאלסט האבן בלויז איין חשבון :איך בין בטל
אמונה פשוטה מיינט גלייבן אינעם הייליגן באשעפער אז
ומבוטל צום הייליגן באשעפער; אלעס וואס דער
אלעס וואס דער אייבערשטער טוט איז גוט .איך האב א
אייבערשטער טוט איז גוט ,און וואס דער אייבערשטער וויל
תמימות'דיגע אמונה .תמימות'דיגע אמונה מיינט :איך
פון מיר ,דאס איז וואס איך וויל ,און איך וויל גארנישט
פארשטיי נישט ,איך ווייס נישט ,איך וויל נישט פארשטיין
אנדערש.
און איך וויל נישט וויסן .איך גלייב אז אלעס וואס דער
אייבערשטער טוט איז טוב; וואס ער טוט מיט מיר איז גוט און דאס איז דער פשט פון "כל העוסק בתורה" .ער איז עוסק
פאר מיר ,אזוי דארף עס צו זיין ,דאס איז גוט פאר מיין גוף, און באשעפטיגט אין די תורה .דאס מיינט נישט בלויז לערנען
פאר מיין נשמה ,און פאר מיינע דורות .דאס איז גוט פאר מיין אדער פארשטיין די תורה ,נאר אז זיין גאנצע באשעפטיגונג
עולם הזה און פאר מיין עולם הבא. און אלע זיינע געשעפטן זענען תורה .אלע זיינע ענינים זענען
Page 10 of 18
רחמנא ליצלן .אפילו אויב עס זענען שוועריגקייטן וואו "תשורי מראש אמנה" – אידישע קינדער זאגן שירה.
מענטשן האבן אונז צוקלאפט ,צוטרעטן אדער מבזה געווען – פארוואס זאגן זיי שירה? ווייל מיר האבן זוכה געווען צו האבן
וואס עס זאל נאר זיין ,פון דאס ארגסטע ביז דאס לייכטסטע, אזא "ראש" וואס האט אין אונז אריינגעברענגט אזא אמונה
סיי ברוחניות און סיי בגשמיות – אלעס איז רצון השם .אן – אברהם אבינו וואס האט אונז מנחיל געווען די אמונה .וואס
דעם רצון השם און דעם כח פונעם אייבערשטן קען קיין זאגט א איד שירה? "מראש אמנה" – די אמונה פשוטה וואס
מענטש גארנישט טון ,און גארנישט קען נישט געשען. מיר האבן באקומען פון אברהם אבינו ,דאס ברענגט אונז צו
זאגן שירה .עס איז אריינגעקריצט אין אונזער הארץ און אין
התחדשות :נעכטן האט גארנישט מיט היינט אונזער מוח; מיר דארפן נאר גלייבן און עס ארויסברענגען
דער נעכטן האט גארנישט מיט היינט – דאס איז אונזער מכח אל הפועל.
תמימות'דיגע אמונה פשוטה. א איד דארף וויסן ,אז ווען מען טראכט אסאך מאל אריין
די זון איז היינט נישט ארויסגעקומען נאר ווייל זי איז נעכטן אינעם עבר )וואס איז געווען( אדער אינעם הוה )וואס איז
ארויסגעקומען ,אדער ווייל זי איז באשאפן געווארן מששת יעצט( ,און מען מאכט חשבונות אויפן עתיד )וואס עס גייט
ימי בראשית .זי איז היינט ארויסגעקומען ווייל "המחדש זיין( ,קען א מענטש ווערן צוקלאפט און צובראכן .אבער ווען
בטובו בכל יום תמיד מעשה בראשית" – דער אייבערשטער א מענטש גלייבט אינעם אייבערשטן מיט א תמימות'דיגע
האט איר היינט פונדאסניי באשאפן און ארויסגעשיקט .די אמונה פשוטה ,ווייסט ער :דעם עבר האט דער אייבערשטער
לבנה קומט ארויס יעדן טאג ווייל דער אייבערשטער באשאפט געטון ,נישט דו; דאס יעצט טוט דער אייבערשטער ,און וואס
איר היינט פריש. עס גייט זיין וועט אויך דער אייבערשטער טון.
יעדן טאג איז דא אן התחדשות אין די בריאה ,אין יעדע שעה מיט דיינע זארגן ,פחדים ,אנגעצויגנקייט ,יאוש ,און מיט דיין
און יעדע רגע .פונקט ווי די וועלט גייט אן יעדן טאג מיט א טראכטן נאר פון זיך אליין ,לייגסטו קאליע דיינע השפעות
פרישע התחדשות ,אוודאי און אוודאי איז דאס אזוי ביי א טובות און דיין קשר מיט דעם הייליגן באשעפער ,חלילה
אידישע נשמה און א אידישן גוף .א איד האט אן התחדשות וחלילה .דו לעבסט דאן פונקט פארקערט פון אמונה פשוטה
יעדן טאג .אויב נעכטן בין איך געווען צוקלאפט ,קען איך און תמימות.
היינט דינען דעם אייבערשטן בשמחה; דער נעכטן האט דער אייבערשטער זאגט" :תמים תהיה עם ה' אלקיך" ,און עס
נישט קיין שום השפעה אויף היינט. שטייט" :והאמין בה' ויחשבה לו צדקה" .אברהם אבינו האט
עס ווערט נישט געברענגט אין קיין שום ספר ,און אין ערגעץ אוועקגעשטעלט די יסודות פון אמונה פשוטה ,וואס מיינט
נישט אין די גאנצע תורה אדער אין דעם טבע הבריאה ,אז נישט אריינטראכטן ,נאר גלייבן און גלייבן.
נעכטן דארף משפיע זיין אויף היינט – דאס זאגן נאר די דער אייבערשטער זאגט "אהבתי אתכם" – איך האב אייך
כופרים .אפילו לויטן שכל אין דעם טבע הבריאה :ווען א ליב; ער האט ליב יעדן איד אויף דער גאנצער וועלט ,אין יעדן
מענטש פאסט זונטאג ,איז ער נישט הונגעריג דינסטאג ,און פלאץ און אין יעדע צייט ,אן שום יוצא מן הכלל .יעדן איינעם!
באמת מאנטאג אויך נישט; ער קען אפשר זיין אביסל אפילו ווען דו האלטסט אז דו האסט זיך פארזינדיגט אדער
אפגעשוואכט מאנטאג ,אבער נישט הונגעריג. נישט געטון ריכטיג ,האט דער אייבערשטער נישט געשריבן
אויב א מענטש שלאפט נישט זונטאג ביינאכט ,איז ער קיין שום תנאי אינעם פסוק פון "אהבתי אתכם" .דאס איז
מיטוואך נישט מיד ,און אוודאי נישט נאך עטליכע וואכן אן אהבה בלי שום תנאי וואס דער באשעפער האט צו יעדן
אדער יארן שפעטער .קיינער גייט נישט זאגן ביי די פינף און איד.
צוואנציג יאר אז ער איז געפערליך מיד ווייל ביי די דריי יאר מיר זאגן יעדן אינדערפרי" :אלהי נשמה שנתת בי טהורה" –
האט ער עטליכע נעכט נישט געקענט שלאפן צוליב דאס איז א מציאות; יעדער איד האט א ריינע נשמה ,דער
ציינדלעך .קיינער זאגט עס נישט ,ווייל דער טבע איז אייבערשטער האט אונז ליב ,און מיר דארפן אים צוריק ליב
"המחדש בטובו בכל יום תמיד מעשה בראשית". האבן.
דער כח פונעם אויפבוי ביי די לאגער אידן אויב מיר זענען אדורכגעגאנגען שוועריגקייטן ,איז דאס פאר
אונזער טובה .אפילו אויב עס זענען שוועריגקייטן אין
מיר האבן געלעבט אינעם דור פון די אידן וואס האבן
רוחניות ,אדער אויב מען איז אדורכגעפאלן אין עבירות,
איבערגעלעבט די קריג; מיר זענען מיט זיי אויפגעוואקסן.
Page 11 of 18
גערודפט ,דער האט מיך אביוזד ,אדער יענער האט מיך אונזערע מלמדים האבן נישט גערעדט פון די קריג .די
געבוליט .ווי קומט עס אבער אריין יעצט? איינציגסטע זאך וואס זיי פלעגן זאגן איז :אין קריג איז נישט
דעמאלטס האסטו זיך געדארפט ספראווען דערמיט ,אבער געווען וואס צו עסן ,מען האט נישט געקענט שלאפן ,אבער מען
"המחדש בטובו בכל יום תמיד" – ס'קומט נישט אריין יעצט, האט געלערנט ,געדאווענט און געדינט דעם אייבערשטן מיט
ס'האט גארנישט מיט יעצט .יעצט האסטו א פראבלעם אז דו אמונה! דאס איז וואס זיי האבן גערעדט.
האסט נישט קיין אמונה .יעצט האסטו א פראבלעם אז דו יארן שפעטער ,ווען מען האט געזען אז מענטשן הייבן אן צו
לעבסט נישט מיט תמימות ,מיט "התהלך עמו בתמימות" ,צו לייקענען די קריג און די רציחה פון די דייטשן ימח שמם ,האט
וויסן אז אזוי האט געדארפט זיין און דאס איז געווען דער מען אנגעהויבן בעטן די עלטערע אידן זיי זאלן פארציילן
רצון השם .יעצט דארף איך זיין מוח שליט על הלב און זען "למען יעמדו לדורות עולם".
וויאזוי איך קען ווייטער טון דעם רצון השם. אבער אין מיינע צייטן האט קיינער נישט גערעדט דערפון.
ווען א מענטש האט חתונה ,אויב מ'לעבט מיט תמימות און דאס זענען געווען געלונגענע מענטשן וואס האבן אויפגעבויט
מיט אמונה פשוטה ,גלייבט מען אז די ערשטע זאך איז :פאר אידישקייט און שטיבער ,און אוועקגעשטעלט יסודות אין
א מאן איז זיין ווייב א חפצא של מצוה ,און פאר א פרוי איז אמעריקע ,ענגלאנד ,ארץ ישראל ,אויסטראליע ,ארגענטינע
איר מאן א חפצא של מצוה. און אין יעדן עק וועלט .די לאגער אידן ,די צובראכענע
דער אייבערשטער האט אויסגערופן "בת פלוני לפלוני" .דער מענטשן ,האבן אוועקגעשטעלט א גאנצע וועלט ברוחניות
אייבערשטער האט שוין מששת ימי בראשית צאמגעשטעלט ובגשמיות – יסודות אין חינוך ,אין אויפשטעלן אידישע
ענקערע נשמות און עס געמאכט פאר איינס .ער האט ענק שטיבער און אין געשעפטן.
געגעבן ענקערע נאטורן און ענקערע פארקערטע נאטורן, אלעס איז אוועקגעשטעלט געווארן דורך די לאגער אידן ,ווייל
ענקערע כאראקטערן און ענקערע פארקערטע כאראקטערן. איין טאג נאכן לאגער האבן זיי שוין חתונה געהאט,
דער אייבערשטער האט ענק צאמגעשטעלט ווען ס'איז אויפגעשטעלט שטיבער ,געארבעט פאר פרנסה ,און זיך
געקומען די צייט צו מאכן דעם שידוך – נישט דער שדכן און געזעצט לערנען .זיי האבן אויפגעשטעלט ישיבות ,כוללים,
נישט ענקערע עלטערן. דיינים ,מורה הוראות ,משפיעים און עסקנים ,און אלעס
אסאך מאל מאכט זיך שווערע און ביטערע נסיונות .פונקט וואס פעלט זיך אויס כדי אנגיין אין דער וועלט לאורך ימים
אזוי ווי דו פארשטייסט אז ס'שטייט אין די תורה אז מ'טאר ושנים טובים ביז צו ביאת הגואל.
נישט רעדן לשון הרע ,און מיר האבן שרעקליכע נסיונות און נעכטן האט גארנישט מיט היינט .האסט זיך נעכטן
פאלן אמאל אדורך מיט רעדן לשון הרע ,פארשטייסטו דאך געמוטשעט? הודו לו ברוך הוא וברוך שמו ,יישר כח
אז דאס מיינט נישט אז דער אייבערשטער וויל דו זאלסט רעדן אייבערשטער ,ס'איז גוט .איז עס אוועקגעגאנגען? מזמור
לשון הרע .אבער דער אייבערשטער וויל אויך נישט דו זאלסט לתודה הריעו לה' כל הארץ ,וכל החיים יודוך סלה ,און מ'גייט
גיין אין א וואלד און זיך נישט טרעפן מיט קיין מענטשן. ווייטער.
דער אייבערשטער איז דער וואס שיקט די נסיונות ,און דער אויב דו קענסט היינט עפעס נישט טון ,דו קענסט נישט
אייבערשטער גיט דיר א בחירה :פלאג דיך ,מוטשע דיך ,און פונקציאנירן ברוחניות אדער בגשמיות ,צי במחשבה ,בדיבור,
ארבעט שווער .דאס איז די תמימות'דיגע אמונה. אדער במעשה – אויף וואסארא אופן עס זאל נאר זיין – איז
ווי דער הייליגער בעל התניא שרייבט אין פרק י"ב ,אפילו עס היינט; ס'איז נישט נעכטן .ס'פעלט דיר פשוט'ע אמונה,
טויזנט מאל מען פאלט אדורך ,איז דאס דער רצון ה' ,און דאס ס'פעלט דיר אמונה און גלייבן אינעם אייבערשטן.
איז דער תענוג און נחת רוח פונעם אייבערשטן – ווי א איד
אמונה און תמימות אין שלום בית
פלאגט זיך צו טון געטריי זיין תפקיד .אפילו מען פלאגט זיך
טויזנט מאל ,אויב דאס איז דער תפקיד ,בין איך פאר דעם לאמיר נעמען א משל .זייער אסאך מענטשן מוטשענען זיך מיט
באשאפן געווארן ,און דאס וויל דער אייבערשטער פון מיר. שלום בית ,זיי מוטשענען זיך אין שלום בית ווייל אלס קינד
האב איך זיך געמוטשעט מיט מיינע מחנכים ,ווייל אלס קינד
דער מאן און די פרוי אלס א 'חפצא של מצוה' האב איך זיך געמוטשעט מיט מיר אליין ,אדער מיט מיינע
עלטערן; ווייל יענער האט מיך געטשעפעט ,יענער האט מיך
Page 12 of 18
המדרש ,און איבעראל וואו אידישע קינדער קומען זיך מיין מאן אדער מיין ווייב איז נישט דאס זעלבע ווי מיר און
צוזאמען און טרעפן זיך. טראכט נישט דאס זעלבע ווי מיר .אסאך מאל קען מען שפירן:
"איך האב אים נישט ליב"" ,איך האב איר נישט ליב" ,אדער
זוכן דעם אייבערשטן 'משם' – פון דארט וואו מען איז "איך עקל מיך" .מען קען זיך אבער נישט עקלען .איר ווייסט
דער חידושי הרי"ם אין ליקוטי הרי"ם פרשת ואתחנן ,אויפן פארוואס?
פסוק "ובקשתם משם את ה' אלקיך ומצאת" ,פרעגט :וואס מען לייגט תפילין יעדן טאג .איר ווייסט פון וואו תפילין
באדייט "ובקשתם משם"? וואס איז דאס "פון דארט"? קומט? פון די הויט פון א בהמה .די תפילין האבן נישט קיין
זאגט דער חידושי הרי"ם :א מענטש טאר נישט האבן קיין גוטן גשמיות'דיגן ריח ,און תפילין האבן גארנישט וואס א
רצון אפילו צו זיין "גוט" אדער צו זיין אין א הויכע מדרגה. מענטש זאל דערפון גשמיות'דיג הנאה האבן אדער שפירן גוט
"ובקשתם" – איר זאלט זוכן דעם אייבערשטן "משם" ,פון ביים לייגן .ס'איז גארנישט גוט בגשמיות ,ס'איז ריין רוחני.
דארט וואו דו ביסט יעצט .צי דו ביסט אין א מצב שפלות ,א איר ווייסט פארוואס מ'האט עס ליב? ווייל דער אייבערשטער
מצב בינוני ,אדער אין א הויכע מדרגה – אין וועלכע מדרגה דו האט עס ליב! און דער אייבערשטער האט געמאכט פון דעם
געפינסט זיך נאר ,פון דארט זאלסטו זוכן דעם אייבערשטן. פעל ,פון דעם הויט ,אזא הייליגע און טייערע מצוה .דאס איז
וואס מיר האבן ליב.
זאגט דער חידושי הרי"ם :ווייל אין די רגע וואס דו זוכסט
עפעס אנדערש ,דינסטו זיך אליין און נישט דעם אייבערשטן. איך האב ליב מיין מאן ווייל ער איז א חפצא של מצוה ,ער איז
דעם אייבערשטנ'ס א מתנה פאר מיר .דער אייבערשטער וויל
מיר זוכן צו טון דעם רצון ה' ,מיר זוכן צו טון אונזער תפקיד
איך זאל אים ליב האבן ,איך זאל אים שעצן ,איך זאל אים
אויף דער וועלט פאר וואס דער אייבערשטער האט אונז
סובל זיין און אים פארטראגן .די זעלבע זאך איז מיט דער
אראפגעשיקט .מיר זוכן צו זיין געטריי צום אייבערשטן ,צו
ווייב.
מאכן א נחת רוח פאר אים ,און זיך אליין ארויסצוריקן .דאס
איז אמונה פשוטה. ממילא ווען די פרוי מאכט נאכטמאל ,וואשט די וועש ,און
ראמט אויף דאס הויז ,טוט מען עס פארן אייבערשטן .מען
"ובקשתם משם" – פון דארט וואו דו ביסט זאלסטו זוכן "את
דארף שפירן פונקט ווי מען לייגט תפילין ,פונקט ווי מען
ה' אלקיך" ,און די תורה זאגט" :ומצאת" – דו וועסט עס
צינדט ליכט לכבוד שבת ,מען נעמט חלה ,אדער מען איז
טרעפן.
מקיים די מצוה פון שופר ,צדקה ,סוכה ,און אלע מצוות
טאמער דו האסט אייגענע נגיעות ,אייגענע ווילנס ,רצונות און התורה – ס'איז א חפצא של מצוה .די זעלבע זאך איז דער
פלענער ,דעמאלטס ווילסטו דינען זיך אליין ,און דעמאלטס מאן מיט די פרוי.
ווייס איך נישט צי דו וועסט טרעפן דעם אייבערשטן .אפשר
ווען מען טראכט אזוי ,טוט יעדער זיין התחייבות מיט
וועסטו זיך אליין טרעפן ,אבער מן הסתם נישט .אבער דעם
ליבשאפט צום אייבערשטן ,מיט אמונה פשוטה און מיט
אייבערשטן קען מען איבעראל טרעפן:
תמימות" :דאס דארף איך טון" .פונקט אזוי ווי ווען חלילה א
ביי יעדע שלום בית פראבלעם ,ביי יעדע חינוך ענין ,אין יעדע מענטש פאלט אראפ און די ביינער טוען אים זייער וויי ,וועט
מוסד ,און וואו אימער א איד געפינט זיך מיט נאך אידן. ער דאך נישט זאגן" :ס'איז זייער פארווייטאגט ,איך קען
"משם" – אויב דו טראכטסט נישט פון "איך ,מיך ,זיך" ,נאר יעצט נישט היטן שבת ווייל איך האב נישט קיין געפיל צום
מיט אמונה פשוטה אז דאס איז דער רצון השם ,דא דארפן שבת צוליב מיינע שערצן אין די הענט און פיס" – חלילה אזוי
מיר זיין ,דאס איז אונזער חבורה ,אונזער תפקיד און אונזער צו רעדן .פונקט אזוי קענסטו נישט זאגן א מאן אויף זיין ווייב
לעבן ,און איך דין דעם אייבערשטן מיט אמונה פשוטה – אדער א ווייב אויף איר מאן .ס'איז דא א בחירה וויאזוי צו
דעמאלטס "ומצאת" ,דו וועסט טרעפן דעם אייבערשטן ,דו קוקן דערויף און וויאזוי צו טראכטן .אוודאי מעג מען ארבעטן
וועסט זען רחמים און חסדים ,און דו וועסט שפירן גוט. דערויף און טון געוויסע השתדלותן אויף א רואיגן און
דער הייליגער רבי פון לובלין זאגט אויפ'ן פסוק "ואהבת את נארמאלן אופן.
ה' אלקיך" ,אז דו דארפסט ליב האבן דעם אייבערשטן "בכל דאס איז דער טייטש פון תמימות'דיגע אמונה פשוטה אינעם
לבבך ובכל נפשך" .ווייסטו וואס "ובכל נפשך" מיינט? אז אייבערשטן .און אזוי איז עס מיט מיינע קינדער ,מיט מיין
אפילו אויב דו דארפסט אריינגיין אין גיהנום פאר'ן קהילה ,מיט מיין שכנה ,אין מיין ארבעט ,אין מיין בית
אייבערשטן ,זאלסטו זיין גרייט דאס צו טון.
Page 13 of 18
שבעל פה ,שולחן ערוך ,מוסר ,חסידות ,דביקות הבורא ,און מיר זענען נישט דא אויף דער וועלט כדי צו דינען דעם
"בכל דרכיך דעהו" .דאס איז די גאנצע תכלית פארוואס דו אייבערשטן און זיך מאכן באקוועם; מיר זענען דא כדי צו
ביסט דא ,און פאר גארנישט אנדערש .טו עס בתמימות ,מיט מאכן כביכול באקוועם פאר'ן אייבערשטן.
דיין גאנצן הארץ און מיט פולער געטריישאפט ,אן קיין שום מיר קרעכצן נישט ,מיר האבן נישט קיין טענות ,קיין קשיות
חשבונות. אדער שאלות .מיר פאלגן געטרייערהייט אן טראכטן און אן
אויב עס איז דיר באשערט פונעם הימל און דאס איז דער רצון פרעגן .דאס איז וואס דער אייבערשטער וויל ,און פאר דעם
השם ,וועלן די מדרגות ,גילוי אליהו און רוח הקודש שוין בין איך דא אויף דער וועלט" .טאטע ,איך בין דיר געטריי,
אליין אנקומען ,ווייל דאס ליגט אין די תורה .אבער דאס איז 'אין עוד מלבדו' ,עס איז נישטא קיין שום כח בעולם אויסער
נישט דער ציל פון די תורה ,און עס איז נישט די עבודה צו דיר צו דינען ".און דעמאלטס קומט דער אייבערשטער אקעגן
ארבעטן אויף דעם .מיר האבן נישט אזא סארט עבודה ,עס דעם מענטש און גיט אים א זיסקייט און א געשמאק,
ווערט אין ערגעץ נישט געברענגט .א מענטש קען נישט מחדש אזוי ווי דער אייבערשטער האט געטון מיט די אבות הקדושים
זיין אייגענע עבודות ,ווייל דעמאלטס דינט ער זיך אליין און נאך פאר מתן תורה.
נישט דעם אייבערשטן.
דינען דעם באשעפער אן זוכן הויכע מדרגות
דער "נועם מגדים" אין פרשת כי תשא אויפ'ן פסוק "אך את
שבתותי תשמורו" ,ברענגט פונעם רבי'ן פון לובלין אויפ'ן דער "אור המאיר" ברענגט אין פרשת שמות אויפ'ן פסוק
פסוק "לא תעשון כן לה' אלקיכם" .ער זאגט אז עס זענען דא "וילך איש מבית לוי" ,ווען עמרם האט חתונה געהאט מיט
מענטשן וואס מאכן זיך קביעות'דיגע הנהגות :ער פאסט יוכבד :זאגט דער הייליגער אור המאיר ,אז עס זענען דא
בקביעות געוויסע טעג אדער גייט אזויפיל מאל אין מקוה ,און אסאך מענטשן וואס מאכן סיגופים ,זיי פייניגן זיך מיט
אויב ער טוט נישט די אלע זאכן ,שפירט ער ממש ווי די וועלט תעניתים ,גייען אסאך אין מקוה ,דאווענען און לערנען ,אבער
ענדיגט זיך .ער מיינט אז נאר דאס ברענגט אים יראת שמים זייער גאנצער ציל אין לעבן איז נאר ווייל זיי ווילן זוכה זיין
און קדושה ,און אן דעם קען ער נישט עקזיסטירן .מיר האבן צו רוח הקודש ,גילוי אליהו ,אדער זיין א "בעל מדרגה".
דאס אויך אין גשמיות; מענטשן שפירן אז אן א קאווע קענען זאגט דער אור המאיר ,אז ער האט געהערט אז אין די צייטן
זיי נישט דאווענען ,אדער אן טון א געוויסע זאך קענען זיי פונעם בעל שם טוב הקדוש איז געווען אזא מענטש ,און דער
נישט אנגיין דורכאויס דעם טאג. בעל שם טוב האט אים געזאגט בזה הלשון" :אין די
זאגט דער נועם מגדים בשם דעם רבי'ן פון לובלין :דאס מיינט אויבערשטע וועלטן ,דארט וואו מען פארשטייט די זאכן
דער פסוק "לא תעשון כן לה' אלקיכם" – מיר טוען גארנישט בעסער ,לאכט מען פון אזא מענטש".
אויף אן אופן פון "כן" ,אז נאר "אזוי" מוז עס זיין .א מענטש זאגט דער אור המאיר :לאמיך דיר עס געבן צו פארשטיין,
דארף דינען דעם אייבערשטן אויף אלע אופנים און אויף אלע וואס לויפסטו נאך די זאכן? ביסטו דען באשאפן געווארן פאר
וועגן .עס איז א מורא'דיגע זאך צו פאסטן תעניתים ,צו גיין דעם? ווער האט דיר געזאגט אז דו ביסט באשאפן געווארן צו
אין מקוה און לערנען ברציפות; אלעס איז זייער גוט ,אבער האבן רוח הקודש ,צו זיין א בעל שם טוב ,צו זען אליהו הנביא,
נאר אויב עס שטימט מיט'ן מצב .אסאך מאל ,זאגט דער נועם אדער בכלל צו הייסן א בעל מדרגה? וואו קומט דאס אריין?
מגדים ,איז עסן און טרינקען בעסער ,און אסאך מאל איז ווער האט דיר דאס אלעס געזאגט?
שלאפן בעסער.
נאר וואס דען? דו ביסט באשאפן געווארן בלויז צו דינען דעם
יעדער מענטש האט זיין אייגענע עבודה לויט זיין תכונת הנפש, אייבערשטן .עס זענען דא געוויסע עבודות און מדרגות וואס א
זיין נאטור און זיין תפקיד ,און מיר קענען נישט מלחמה מענטש איז זוכה ווען ער טוט דעם רצון השם ,ווען ער
האלטן מיט דעם .אויב דער רבונו של עולם פירט דיך אז דיינע דאווענט ,לערנט און ווערט נענטער צום אייבערשטן ,וואס
קבלות און הנהגות טובות שטימען – זייער גוט .אבער דו דורך דעם קומט מען אן צו השגות פון רוח הקודש ,גילוי
דארפסט זיין גרייט אז אויב עס שטימט נישט ,דעמאלטס איז אליהו און הויכע מדרגות.
נישט .צו זאגן "איך קען נאר דינען דעם אייבערשטן אויב איך
אבער דו קענסט גארנישט טון דערצו ,און דו דארפסט אויך
האב א קאווע ,א מקוה ,תהלים ,א חברותא אדער גוטע
נישט און טארסט נישט ארבעטן דערויף .דיין תכלית פארוואס
וועטער" – אויף דעם זאגט דער לובלינער רבי אז דער
דער אייבערשטער האט דיך באשאפן איז תורה שבכתב ,תורה
באשעפער ווארנט אונז אין די תורה "לא תעשון כן" :מאך
Page 14 of 18
צרכי" ,איך מאך א ברכה "המכין מצעדי גבר" און איך גלייב נישט קיין "כן" ,אז נאר אזוי דארף עס צו זיין .דו זאלסט זיך
עס .דער אייבערשטער גרייט אלעס צו ,איך האב אלעס וואס צושטעלן צו דעם וויאזוי און וואס דער הייליגער באשעפער
איך דארף ,און וואס איך האב נישט דארף איך נישט. שטעלט פאר דיר אוועק אין יענעם מאמענט.
די טייערקייט פון אמונה ביי די קאנטאניסטן אוודאי דארף א מענטש מאכן קבלות טובות ,אבער מען דארף
האבן א ברייטן און אפענעם מוח מיט שכל ,חכמה ,בינה און
עס איז באקאנט אז דער צמח צדק פון ליובאוויטש זכר צדיק
דעת .דינען דעם אייבערשטן – דאס איז דער תכלית ,נישט דער
וקדוש לברכה האט אסאך עוסק געווען בענין הקאנטאניסטן.
"כן" .דינען דעם באשעפער בכל מקום ,בכל זמן ,בכל אופן,
איינמאל איז געקומען א חבורה קאנטאניסטן צום הייליגן
ובכל רגע ובכל מצב .דאס איז דער יסוד ,און דאס איז
צמח צדק און זיי האבן אים געזאגט אז זיי זענען נעבעך בעלי
תמימות'דיגע אמונה פשוטה אינעם אייבערשטן.
מומין ,צוקאליעטשטע און צוקלאפטע מענטשן .זיי קענען
נישט לערנען ,קענען קוים דאווענען ,זיי קענען נישט קיין אמונה און בטחון אין עניני פרנסה
אידישקייט און קענען אפילו נישט בענטשן .אפילו די ביסל
אין די כתבים פון ר' משה מונדער ,פון די זקני חסידי סלאנים,
תהלים וואס זיי זאגן פארשטייען זיי נישט קיין ווארט ,אבער
ברענגט ער אז א חסיד איז אמאל אריינגעגאנגען צום "יסוד
זיי האבן אמונה אינעם הייליגן באשעפער.
העבודה" פון סלאנים און זיך אפגערעדט אז ער האט נישט
האט דער הייליגער צמח צדק געזאגט מורא'דיגע ווערטער :א קיין פרנסה .האט אים דער הייליגער יסוד העבודה געזאגט
איד וואס גלייבט אינעם אייבערשטן ,וואס גלייבט אז דער אזוי :דער לעכאוויטשער זאגט אויף דעם וואס די גמרא
באשעפער האט באשאפן די וועלט און באשאפט עס יעדע רגע ברענגט אין מסכת סוטה )דף מ"ח ע"ב( ,אז ווער עס האט "פת
מיט א חיות בהשגחה פרטית ,א איד וואס גלייבט אז דער בסלו" )ברויט אין קוישן( און פרעגט "וואס וועל איך עסן
אייבערשטער האט אונז געגעבן תורה ומצוות – אפילו אויב מארגן?" ,דער איז "מקטני אמנה" – ער האט זייער ווייניג
ער פארשטייט נישט די ווערטער פון דאווענען ,בענטשן אדער אמונה .האט דער לעכאוויטשער מסביר געווען :ווער עס
תהלים ,אבער ער פארשטייט אמונה און השגחה פרטית ,ער זארגט זיך אויף מארגן ,איז א סימן אז ער איז "מקטני
פארשטייט אז ער רעדט יעצט צום אייבערשטן און אז די אמנה" ,דאס הייסט אז ער האט זיך זייער ווייניג באשעפטיגט
ווערטער זענען הייליג ,ער איז א שטארקער און געזונטער מיט'ן ענין פון אמונה.
איד! ער איז נישט קיין בעל חסרון און נישט קיין פגום .אזוי
ווייל א מענטש וואס לעבט מיט אמונה דאגה'ט נישט און ער
האט דער צמח צדק געזאגט :אזא שטארקער ,געזונטער איד!
זארגט נישט .ער טוט השתדלות ווייל אזוי שטייט אין די
זיי האבן זיך זייער מחזק געווען און זענען ארויסגעגאנגען.
תורה ,אבער ער גלייבט .זארגן האט גארנישט מיט השתדלות;
ווען זיי זענען ארויס ,האט זיך דער צמח צדק אנגערופן" :די השתדלות מיינט צו טון וואס דו קענסט ,ווען דו קענסט און
גזירה פון די קאנטאניסטן איז אזוי ווי די מלחמה מיט די וויאזוי דו קענסט ,אבער זארגן מיינט בלבול הדעת און
יוונים; עס איז א רוחניות'דיגע מלחמה .מען קען נישט משער פארלירן די אמונה .עס זענען צוויי אנדערע פעולות און צוויי
זיין די טייערקייט און די דערהויבנקייט פון יעדע תפילה און אנדערע זאכן.
מצוה וואס די קאנטאניסטן טוען פארן אייבערשטן מיט
דאס זאגט דער לעכאוויטשער" :כל מי שיש לו פת בסלו ואומר
מסירות נפש און אמונה פשוטה .עס איז נישט משיג צו זיין
מה אוכל למחר?" אויב ער פרעגט וואס ער וועט עסן ווייל ער
וואס עס טוט זיך אפ אויבן אין הימל און ווי חשוב דאס איז
טראכט וועלכע השתדלות ער גייט טון ,איז פיין .אבער אז ער
אנגענומען .עס וועט קומען א צייט ווען משיח וועט קומען ,אז
פרעגט דאס ווייל ער איז פארדאגה'ט און באזארגט ,דאס איז
גרויסע בעלי מוחות וועלן מקנא זיין די קאנטאניסטן".
נישט קיין השתדלות פאר פרנסה ,נאר דאס איז קטני אמונה;
האט זיך אויפגעשטעלט איינער פון די מקורבים ,א גרויסער דא פעלט אמונה.
למדן וואס האט געקענט ש"ס בעל פה ,און געפרעגט מיט
א איד טאר קיינמאל נישט זיין באזארגט .דאס איז בכלל
התרגשות" :וויאזוי קען א איד ווי מיר זוכה זיין צו אזא
נישט זיין תפקיד ,דער אייבערשטער וויל עס נישט און דארף
מסירות נפש און תמימות? איך וויל אויך זוכה זיין צו דעם!"
עס נישט ,און עס טוט גארנישט אויף חוץ פון ברענגען א
איר הערט וואס דא טוט זיך? א ש"ס איד ,א למדן וואס האט בלבול המוח און אוועקנעמען די אמונה.
אלעס געקענט ,וויל ווערן אזא איד וואס גרויסע מוחות גייען
אמונה פשוטה בתמימות מיינט אז אלעס איז דא און אלעס
מקנא זיין לעתיד לבוא.
איז גוט .איך מאך א ברכה מיט שם ומלכות "שעשה לי כל
Page 15 of 18
אים נישט נאכצוגעבן זיין ווילן; ער זאל נישט מצליח זיין האט אים דער צמח צדק געענטפערט" :די עצה איז קבלת
אוועקצוגיין פון דער וועלט מיט מסירות נפש פאר עול ".ווען א מענטש איז מקבל אויף זיך עול מלכות שמים ווי
אידישקייט ,זאגנדיג "שמע ישראל ה' אלקינו ה' אחד". א פשוט'ער עבד ,דערקענט מען אויף אים אפילו ווען ער
דא זעט מען א געוואלדיגע און טיפע זאך .מען זעט אסאך שלאפט אז ער איז א עבד נאמן.
נקודות ,אבער איין נקודה וואס מיר ווילן ארויסברענגען איז: דו ביסט א למדן און דו דינסט מיט דיין מוח ,אבער די מעלה
די אמונה פשוטה און די תמימות'דיגע אמונה פונעם הייליגן פון א ערליכער איד איז צו מקבל זיין עול מלכות שמים
צמח צדק ,צו גיין מיט תכריכים צו אזא אסיפה און זיין גרייט בתמימות און מיט מסירות נפש אן קיין חשבונות ,פיר און
מיט מסירות נפש פאר דער אמונה ,פאר דער תורה ,און פאר צוואנציג שעה א טאג .עס איז נישט קיין חילוק צי מען איז א
דעם אידישקייט פון כלל ישראל .די אמונה פשוטה איז טאקע ש"ס איד אדער א קאנטאניסט ,דאס איז די תכלית און דער
דאס וואס האט אים געראטעוועט .דער גוי האט אים נישט עיקר פון עבודת השם :צו דינען דעם אייבערשטן ווי א עבד
פארגינט דעם מסירות נפש ,אבער מיר ווייסן אז דאס איז פשוט.
געווען מן השמים מיט השגחה פרטית ,ווייל דער אייבערשטער דאס זענען מורא'דיגע ווערטער .דאס איז וואס דער
וויל ,האפט און בענקט כביכול נאך אונזער אמונה פשוטה, אייבערשטער וויל פון אונז ,און דאס זענען אונזערע נסיונות,
נאך אונזער מסירות נפש און נאך אונזער תמימות'דיגע בפרט אין דעם שווערן גלות .מיר האלטן יעצט אין יאר תשפ"ה
אמונה .דערנאך זאגט דער אייבערשטער" :דא האסטו דיין )תשפ"ז( ,און די נסיונות אין אמונה און צו גלייבן אין די תורה
גרויסע ישועה" .ער האט מצליח געווען סיי ביי דער אסיפה אין און אין אונזער אייגענער קדושה זענען זייער גרויס .די עצה
רוחניות און סיי אין גשמיות .ער איז ארויסגעקומען געווינער, דערצו איז אמונה פשוטה בתמימות.
ער האט מנצח געווען דעם סטרא אחרא ,און דאס אלעס נאר
דער הייליגער צמח צדק האט געפירט גרויסע מלחמות קעגן
מיט אמונה פשוטה בתמימות.
די משכילים .דער ריי"צ האט פארציילט אז אין שנת תר"ג
'תמים תהיה' – הערט אויף פארשן דעם עבר און עתיד האבן די משכילים פארלייגט כוחות אז די רעגירונג זאל שולט
זיין אויף אידישקייט .די צארישע ממשלה האט דעמאלטס
ווען מען טראכט אריין ,זאגט רש"י" :תתהלך עמו בתמימות
איינגעלאדנט פיר גדולי ישראל קיין פעטערבורג דורכצוטון די
ותצפה לו" ,האף צו אים און פארש נישט נאך דעם עתיד ,נאר
נייע תקנות און גזירות וואס די משכילים האבן געוואלט
אלעס וואס קומט אויף דיר ,זאלסטו מקבל זיין בתמימות.
איינפירן ,בעיקר בנוגע חינוך .דער צמח צדק איז געווען איינער
טראכט נישט צוריק און באשולדיג קיינעם נישט ,און
פון די פיר גדולים .דאס האט גענומען וואכן און חדשים,
דעמאלטס וועסטו זיין "עמו ולחלקו" .דאס איז א יסוד און
דער פונדאמענט פון א איד אויף דער וועלט. איינמאל האט זיך דער צמח צדק אויפגעשטעלט און געזאגט
שארפע ווערטער ,אז מען וועט זיך נישט לאזן פוגם זיין אין
עס זענען דא היינט מענטשן – נעכטן איז אריינקומען צו אונז
אונזער מסורה און תורה'דיגן חינוך .מען האט אים אפילו
א פרוי און דערציילט ,אז זי קען נישט האבן קיין געהעריגן
איינגעשפארט אין תפיסה אלס עונש פארן מוחה זיין קעגן די
שלום בית ,זי קען נישט געהעריג מחנך זיין די קינדער און זי
רעגירונג ,אבער למעשה האט ער מנצח געווען.
קען נישט האבן א רואיג און גליקליך לעבן ,ווייל אלס קינד
האט זי מיטגעמאכט גרויסע יסורים ,אביוז און בוליאינג; עס מען דערציילט ,אז ווען דער צמח צדק איז דעמאלטס געפארן
איז געווען א זייער שווערע צייט .די פרוי האט געזאגט אזוי: קיין פעטערבורג ,האט ער מיטגענומען זיינע תכריכים .ער
"בעצם האב איך קיינמאל נישט געטראכט דערפון ,איך האב האט פארשטאנען אז וויבאלד ער גייט זיך קעגנשטעלן ,ער
עס אפילו נישט געוואוסט אדער באמערקט ,ביי מיר איז עס גייט זיך מתחצף זיין און זיך ארויסשטעלן קעגן די רעגירונג,
בכלל נישט געווען אזא שווערע דורכגאנג .איך בין נאר קען זיין אז ער וועט עס נישט איבערלעבן .ער איז געווען גרייט
געגאנגען צו א טעראפיסט ,און דער טעראפיסט האט מיך אויף מסירות נפש ,כדי אונזער אמונה פשוטה זאל ביי כלל
'אויפגעקלערט' .ער האט מסביר געווען וויאזוי מען דארף זיך ישראל נישט נעלם ווערן אדער פגם ווערן.
מקשר זיין ,זיך אריינפלאנטערן און זיך אריינקאכן אין דעם ר' מרדכי חיים סלאנים דערציילט א וואונדערליכע זאך :די
עבר". צארישע רעגירונג איז געווארן געוואויר אז דער צמח צדק
מיר האבן געזאגט פאר דער פרוי בערך דעם שיעור וואס מיר האט מיטגעברענגט זיינע תכריכים און ער איז גרייט אויף
האבן יעצט געזאגט ביז אהער .די פרוי איז ארויסגעגאנגען מסירות נפש ,האבן זיי אים דוקא נישט געוואלט הרגענען ,כדי
Page 16 of 18
קיין גוטן פרישטאג ,איך האב בכלל נישט געגעסן .איך דארף בשמחה ,פרייליך ,רואיג און הייליג ,מיט אן אהבה צום מאן,
זיך לערנען וויאזוי צו עסן פרישטאג ,איך דארף ארויסנעמען צו די קינדער ,צום באשעפער און צו דער תורה .זי איז ארויס
יענע טראומא און יענע שוועריגקייטן כדי איך זאל קענען עסן מיט שבח והודאה פארן אייבערשטן און מיט כוחות ווייטער
פרישטאג ,איך וועל ענדערש פאסטן צען טעג"? צו פירן א גליקליך און לעכטיג לעבן .דאס אלעס האט נישט
הייליגע לעכטיגע קינדער ,עס איז נישטא אזא זאך .קיינער גענומען קיין גאנצע דרייסיג מינוט.
האט נישט אזא דאגה .קיינער האט נישט קיין פראבלעם יעצט הייליגע לעכטיגע אידישע קינדער ,די תורה זאגט "ולא
זאט צו ווערן פון פרישטאג ווייל ער ווייסט נישט פון וואו ער תחקור" .נישט נאר אויף צוריק זאלסטו נישט פארשן ,נאר
וועט מארגן האבן צו עסן .די זעלבע רואיגקייט דארף א אפילו אויפן עתיד זאלסטו נישט זיין באזארגט .לעב מיטן
מענטש האבן שטענדיג .דאס איז דער פשט פון "כגמול עלי אייבערשטן" .תהיה עמו ולחלקו" – ווייסטו וואס עס מיינט
אמו" – אן קיין זארגן ,אן טראכטן און אן חשבונות .דין דעם צו זיין מיטן אייבערשטן אין זיין חלק? ביים אייבערשטן איז
אייבערשטן יעצט מיט דיין תפקיד וואס דו דארפסט טון אין "עוז וחדוה במקומו" ,דארט איז נאר דא גוטס .ווען מיר זענען
דעם מאמענט ,און דו וועסט זען "אם לא שויתי ודוממתי נפשי זיך מקשר צום אייבערשטן ,זענען מיר אין א פלאץ וואו עס
כגמול עלי אמו"" .השלך על ה' יהבך והוא יכלכלך" – דו איז נאר דא טוב .וואס מער מיר זארגן זיך ,אלס מער
וועסט זען אז דער אייבערשטער וועט דיך שפייזן און טון פאר דערווייטערן מיר זיך פונעם אייבערשטן און מיר גייען אריין
דיר אלעס וואס דו דארפסט .אלע דיינע דאגות וועלן אין "רע" .שלעכטס עקזיסטירט נאר ווען מען איז נישט דבוק
פארשווינדן ,און דו וועסט זען ווי עס וועט נתקיים ווערן דער אינעם אייבערשטן .ביים אייבערשטן איז נישטא קיין רע,
פסוק "אז ימלא שחוק פינו ולשוננו רנה" .ווייל ווען מען קיין דאגות ,קיין טרויער און קיין ייאוש ,נאר שטארקייט און
פארלאזט זיך אינגאנצן אויפן אייבערשטן ,און וואס דער פרייליכקייט" ,ששון ושמחה ישיגון".
אייבערשטער טוט און וויל איז דאס וואס איך וויל און וואס דאס זאגט די גמרא אין מסכת מכות" :בא חבקוק והעמידן
איך האב ליב ,דעמאלטס "אז ימלא שחוק פינו" – דו וועסט על אחת" .חבקוק האט געזאגט אז עס איז דא א גאנצע תורה,
לאכן ,טאנצן ,זיך פרייען ,שמייכלען און זיך שפירן גליקליך. עבודה ,הלכות און תרי"ג מצוות ,אבער געדענק דעם יסוד און
דער חפץ חיים שרייבט :א מענטש גלייבט און ווייסט אז איך פונדאמענט" :וצדיק באמונתו יחיה" .דו ווילסט לעבן? דו
האב זייער ווייניג שכל ,איך קען נישט פארשטיין די הנהגה ווילסט שפירן א טעם אין לעבן און באמת זיין א פרייליכער
פונעם אייבערשטן ,איך זוך עס נישט צו פארשטיין און איך איד און א פרייליכער מענטש? "באמונתו יחיה" – נאר מיט
זוך עס נישט צו טוישן; איך זוך נישט צו זאגן פארן אמונה פשוטה וועט עס גיין.
אייבערשטן וואס צו טון .איך דאווען ווייל דער אייבערשטער דער "דברי ישראל" אנפאנג פרשת ויקרא זאגט אזוי:רש"י
הייסט דאווענען ,אבער נישט ווייל איך וויל עפעס טוישן .איך הקדוש זאגט דא :הער אויף דאגה'נען ,הער אויף פארשן און
לעב מיט אמונה און איך גלייב ,זאגט דער חפץ חיים ,אן קיין הער אויף זוכן עצות .תמימות וועט דיר אויפהייבן און דיר
שום ספק ,אז צום סוף וועט דער אייבערשטער מאכן אז עס ברענגען העכער פון אלע עצות ,דאגות און ווייטאגן .פון דעם
זאל נתגלה ווערן דער טוב וחסד ,און דו וועסט עס זען .אזוי הויכן פלאץ וועסטו האבן פרנסה ,געזונט ,רפואות ,ישועות און
ווי מען זעט אין גמרא ברכות )דף ס'( ביי די מעשה פון רבי נחת .אלעס וועסטו האבן פון דארט.
עקיבא ,וועסטו עס זען.
דו וועסט האבן פיל מער ,ווייל דארט איז א פלאץ וואס איז
אויב דו זעסט עס נאכנישט ,איז עס ווייל דו גלייבסט עס פיל העכער פון דער השגה פון א מענטש .ממילא" ,דאגה בלב
נאכנישט גענוג .גלייב עס גוט ,גלייב עס שטארק מיט תמימות, איש" – אויב דו האסט דאגות" ,ישיחנה" – זיי מסיח דעת
אן קיין זארגן ,אן קיין פארשן ,אן קיין נאכגיין און אן קיין דערפון און ריק עס אוועק.
נאכטראכטן .קוק זיך אן ווי א חפצא של מצוה ,און קוק אן
אלע אידן מיט וועמען דו האנדלסט ווי חפצים של מצוה און לעבן א גליקליך לעבן דורך אמונה
תשמישי קדושה.
ברוך השם יום יום.
מיר זענען אלע געטרייע עבדים פונעם אייבערשטן .דער
הייליגע לעכטיגע אידישע קינדער ,איך וועל אייך פרעגן א
אייבערשטער האט מיך ליב ,איך האב אים ליב ,און איך לייג
שאלה :האט איר אמאל געענדיגט פרישטאג און געזאגט "איך
אלעס אין א זייט כדי צו קענען מיטגיין מיטן אייבערשטן.
קען נישט זאט ווערן ווייל איך בין אזוי צובראכן און
דעמאלטס וועסטו זען אז עס עקזיסטירט נישט קיין היץ און
צוקלאפט; צוועלף יאר צוריק האב איך דריי טעג נישט געהאט
Page 17 of 18
נישט קיין קעלט ,נישט קיין פינסטערניש און נישט קיין
ליכטיגקייט ,נישט קיין עשירות און נישט קיין עניות ,נישט
קיין געזונט און נישט קיין קראנקייט .אלעס שפירט מען מיט
דעם זעלבן טעם ,די זעלבע רואיגקייט ,הרחבת הדעת ,מנוחת
הנפש און שלוות הנפש .גארנישט נעמט נישט אוועק אונזער
שמחת החיים ,אויב מען לעבט דעם פשוט'ן און תמימות'דיגן
וועג פון לעבן און טראכטן וואס מיר האבן שוין מברר געווען
מפי ספרים וסופרים ביים צווייטן שיעור און מיר וועלן
ווייטער ממשיך זיין.
אזוי דארף א איד לעבן און אזוי קען א איד לעבן .יעדער איד
האט די כוחות און די מוחות; עס רינט אין דיר דאס בלוט ,עס
ליגט אריינגעקריצט אין אלע דיינע אברים ,אין אלע דיינע
מחשבות און אין דיין גאנצן הארץ .איבעראל וואו א מענטש
גייט און שטייט ,אלעס וואס האט א שייכות מיט א איד איז
אנגעפילט מיט דעם .עס איז א פשיטא ,מיר דארפן עס נאר
ארויסברענגען ווייל אזוי וויל דער אייבערשטער.
דער אייבערשטער וויל אז מיר זאלן האבן נסיונות און מיר
זאלן האבן א בחירה .ווען א מענטש טראכט" :פארוואס
מאכט דער אייבערשטער אז איך זאל טראכטן אנדערש?" איז
עס דער זעלבער טעם פארוואס דער אייבערשטער מאכט אז א
מענטש זאל האבן א יצר הרע צו רעדן לשון הרע .מיר זענען
נישט דא אויף דער וועלט צו זיין מלאכים; מיר זענען נישט דא
אז מיר זאלן האבן נגיעות נאר צום גוטן און גארנישט צום
שלעכטן ,ווייל דעמאלטס וואלטן מיר אראפגעקומען פאר
גארנישט און מיר וואלטן געקענט בלייבן אין יענע וועלט.
דערפאר זענען מיר אראפגעקומען אויף דער וועלט ,עס זאל
אויסקוקן כאילו איך קען נישט ,אדער כאילו דאס און יענס
איז פאר מיר דאס שענסטע און דאס בעסטע .און מיר זאלן
מיט אמונה פשוטה זאגן" :ניין ,איך גלייב נישט אז דאס איז
דאס שענסטע און דאס בעסטע; נישט דאס וויל איך טון און
נישט דאס גיי איך טון ".איך גיי לעבן מיט תמימות ,זיך מוסר
נפש זיין ,זיך איבערגעבן און זיין אינגאנצן אין די הענט פונעם
אייבערשטן .איך האב גארנישט קיין אייגענע רצונות ,איך זוך
נאר תורה ,עבודה ,יראת שמים ,מוסר און חסידות; צו זיין
געטריי צום אייבערשטן ,סיי בין אדם למקום און סיי בין אדם
לחבירו ,ביז איך וועל זוכה זיין צו זען די לעכטיגקייט .הצלחה
וברכה און סיעתא דשמיא.
