gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

פנים מאירות - אידיש · Punim Me'irois - Yiddish — וירא (2026-10-26)

מוציא לאור: פנים מאירות - אידיש · Punim Me'irois - Yiddish

שבוע: וירא (2026-10-26)

פנים מאירות - אידיש · Punim Me'irois - Yiddish — וירא (2026-10-26)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בעזרת השם יתברך‬ ‫אמונה‬ ‫געוואלדיגע שמועס בענין‬ ‫וטה‬ ‫פש‬ ‫בתמימות‬ ‫א שטארקע קלארקייט למעשה ווי אזוי צו לעבן‬ ‫אן דאגת נאר בשמחה‬ ‫די שמועס איז געגעבן געווארן ווארטענדיג אויף א‬ ‫ישועה מאפילה לאור גדול תיכף ממש נאכן שיעור איז‬ ‫געווארן אן אור ברוך הוי' ברוך הוא‬ ‫מצוה לפרסם‬ ‫געזאגט געווארן דורך‬ ‫כ"ק מרן אדמו"ר שליט"א‬ ‫יצא לאור ע"י‬ ‫מערכת פנים מאירות דסיקסא‬ ‫פנימי בלתי מוגה‬ ‫‪Page 1 of 18‬‬ ‫אין מצרים‪ .‬זיי האבן עס געהערט פון משה רבינו און אהרן‬ ‫בסיעתא דשמיא‪ ,‬מיט גרויס שמחה‪ ,‬גייען מיר איצט געבן א‬ ‫הכהן‪ ,‬האבן זיי דאך מקיים געווען די מצוה מיט א געוואלדיגע‬ ‫שיעור איבער דעם ענין פון אמונה פשוטה‪ .‬עס איז א‬ ‫תמימות און אמונת חכמים‪ .‬אבער משה רבינו און אהרן הכהן‬ ‫געוואלדיגע שמחה צו לעבן מיט אמונה פשוטה‪ ,‬בסיעתא‬ ‫האבן עס געהערט פונעם הייליגן באשעפער אליין‪ ,‬האט זיי‬ ‫דשמיא‪.‬‬ ‫דעריבער געפעלט די בחינה פון תמימות'דיגע אמונת חכמים‪.‬‬ ‫די אמונה פון משה און אהרן אין מצרים‬ ‫אבער ווען משה רבינו און אהרן הכהן האבן געזען דעם ביטול‬ ‫אין פרשת בא‪ ,‬זענען משה רבינו און אהרן הכהן געגאנגען צו‬ ‫וואס די אידישע קינדער האבן‪ ,‬די תמימות און די אמונה‬ ‫די אידישע קינדער און איבערגעגעבן וואס דער הייליגער‬ ‫פשוטה צו פאלגן זייערע חכמים און מנהיגים‪ ,‬האבן זיי פשוט‬ ‫באשעפער האט באפוילן‪" :‬החודש הזה לכם"‪ ,‬און די הלכות‬ ‫געוואלט זיין א חלק פון דער תמימות'דיגער עבודה‪ ,‬פון דער‬ ‫פון מקריב זיין דעם קרבן פסח דארט אין מצרים‪ .‬עס שטייט‬ ‫עבודה פון אמונה פשוטה‪.‬‬ ‫אין פסוק‪" :‬וילכו ויעשו בני ישראל כאשר צוה ה' את משה‬ ‫זאגט די תורה עדות‪" :‬כן עשו" – משה רבינו און אהרן הכהן‬ ‫ואהרן כן עשו"‪ .‬רש"י פרעגט גלייך‪ :‬וואס באדייט דאס‬ ‫האבן זיך געשטעלט אין דעם זעלבן פלאץ ווי כלל ישראל‪ ,‬און‬ ‫צווייטע מאל "כן עשו"? זאגט רש"י הקדוש‪ :‬דאס קומט‬ ‫האבן אויך מקיים געווען די מצוה אין דער מדרגה פון אמונה‬ ‫לערנען אז משה און אהרן האבן אויך אזוי געטון‪ .‬לכאורה‬ ‫פשוטה און תמימות‪.‬‬ ‫דארף מען פארשטיין‪ ,‬וואס איז די הוה אמינא אז משה רבינו‬ ‫לכאורה דארף מען פארשטיין‪ :‬סוף כל סוף האבן זיי דאך‬ ‫און אהרן הכהן זאלן עס נישט טון‪ ,‬אז די תורה מוז ספעציעל‬ ‫נישט געהאט די מצוה פון אמונת חכמים‪ .‬וואס איז דער פשט‬ ‫שרייבן "כן עשו"‪ ,‬אז זיי האבן עס אויך געטון?‬ ‫אז זיי האבן זיך משתתף געווען אין א זאך וואס זיי קענען‬ ‫עס איז דא אויף דעם א תירוץ פונעם הייליגן בעלזער רב‪ ,‬רבי‬ ‫לכאורה נישט טון‪ ,‬וויבאלד זיי האבן נישט געהאט קיין שום‬ ‫יששכר דוב זכר צדיק וקדוש לברכה‪ .‬ער זאגט אזוי‪ :‬אמאל‬ ‫חכם אין וועמען זיי האבן געדארפט האבן אמונה?‬ ‫איז דער הייליגער רבי ר' אלימלך אנגעקומען אין א שטאט‪ .‬די‬ ‫נאר דער פשט דערפון איז‪ ,‬אז זיי האבן זיך אריינגעשטעלט‬ ‫שטאטס‪-‬לייט האבן זיך זייער געפרייט אז דער הייליגער רבי‬ ‫אין א מצב פון התבטלות און תמימות‪ ,‬אין א בחינה פון‬ ‫ר' אלימלך איז געקומען צו זיי‪ ,‬זענען זיי געגאנגען און‬ ‫"מחשבה טובה הקדוש ברוך הוא מצרפה למעשה"‪ .‬זיי זענען‬ ‫אויסגעשפאנט די פערד פונעם וואגן‪ ,‬און אנגעהויבן שטופען‬ ‫געווען גרייט און האבן זיך אוועקגעשטעלט אין א פלאץ וואו‬ ‫דעם וואגן מיט די אייגענע הענט‪.‬‬ ‫זיי קענען זיך מכניע זיין מיט דער הכנעה און דעם ביטול צו‬ ‫פלוצלינג האבן זיי באמערקט אז דער וואגן איז ליידיג‪ .‬מען‬ ‫אמונת חכמים‪ ,‬אויב עס וואלט אויסגעפעלט‪.‬‬ ‫האט ארומגעזוכט דעם הייליגן רבי ר' אלימלך‪ ,‬און מען האט‬ ‫דאס איז דער פשט פון וואס עס שטייט אין פסוק "וילכו ויעשו‬ ‫געזען אז דער רבי ר' אלימלך אליין שטופט אויך דעם וואגן‪.‬‬ ‫בני ישראל"‪ .‬די אידישע קינדער האבן עס געטון‪ ,‬און רש"י‬ ‫האט מען אים געפרעגט‪" :‬מען שטופט דאך דעם רבי'ן!‬ ‫זאגט אז זיי האבן עס נאכנישט געטון יעצט‪ ,‬נאר זיי גייען עס‬ ‫פארוואס איז דער רבי אראפ פונעם וואגן און שטופט אויך?"‬ ‫ערשט טון פסח‪ .‬די גאנצע שיעור וואס משה רבינו און אהרן‬ ‫האט ער געענטפערט‪ :‬ער האט געזען ווי אידישע קינדער‬ ‫הכהן האבן געגעבן אין מצרים איז שוין געווען ראש חודש‪,‬‬ ‫שטארקן זיך מיט אזא התלהבות‪ ,‬מיט אזא שמחה און‬ ‫"החודש הזה לכם"‪ .‬אבער וויבאלד זיי האבן עס מקבל געווען‬ ‫השתוקקות צו טון די מצוה‪ ,‬האט ער זיך געוואלט משתתף‬ ‫צו טון מיט שמחה‪ ,‬זאגט רש"י אז עס איז כאילו זיי האבן עס‬ ‫זיין מיט זיי‪ .‬ער האט געוואלט זיין א חלק פון דעם‬ ‫שוין געטון‪ .‬די זעלבע זאך ביי משה רבינו און אהרן הכהן‪ :‬אזוי‬ ‫השתוקקות‪ ,‬פון דער שמחה און התלהבות מיט וואס מען טוט‬ ‫ווי זיי האבן מקבל געווען אויף זיך די תמימות און אמונה‬ ‫א מצוה‪ .‬ער האט זיך געוואלט משתתף זיין צוזאמען מיט‬ ‫פשוטה‪ ,‬איז עס כאילו זיי האבן עס שוין געטון‪.‬‬ ‫אנדערע אידן‪ ,‬דעריבער איז ער אראפ פונעם וואגן און אליין‬ ‫מיר זעען פון דעם אז משה רבינו און אהרן הכהן‪ ,‬וועלכע האבן‬ ‫מיטגעשטופט‪ ,‬כדי צו זיין א חלק דערפון‪.‬‬ ‫זוכה געווען צו הערן די תורה פונעם הייליגן באשעפער‬ ‫די זעלבע זאך איז דא אויך‪ .‬דער חילוק צווישן די אידישע‬ ‫כביכול‪ ,‬האבן דאך מקנא געווען די תמימות און די אמונה‬ ‫קינדער און משה מיט אהרן איז געווען‪ ,‬אז די אידישע קינדער‬ ‫פשוטה פון די פשוט'ע אידן‪ .‬די אידן אין מצרים – די‬ ‫האבן נישט געהערט די מצוה דירעקט פונעם הייליגן‬ ‫צובראכענע‪ ,‬צוקלאפטע און פארפלאגטע אידן – זייער‬ ‫באשעפער – עס איז דאך נאך געווען פאר קבלת התורה‪ ,‬דארט‬ ‫‪Page 1 of 18‬‬ ‫נישט‪ .‬דער אייבערשטער הייסט? אזוי שטייט אין דער‬ ‫תמימות און אמונה פשוטה‪ ,‬דאס האבן משה רבינו און אהרן‬ ‫תורה? דאס איז דער רצון השם? דאן גייט מען ווייטער אן‬ ‫הכהן מקנא געווען‪ .‬אין דעם האבן זיי געוואלט האבן א חלק‪,‬‬ ‫קיין שום חשבונות‪.‬‬ ‫און זיי האבן זיך משתתף געווען אין דעם‪ ,‬אמווייניגסטנס זיך‬ ‫אריינצוברענגען אין אזא מדרגה אין מחשבה‪.‬‬ ‫ועמד בכולם – אמונה וואס מוטשעט נישט אפ‬ ‫מיר זעען פון דעם די געוואלדיגע דערהויבענקייט און‬ ‫נאך מער פון דעם שטייט‪" :‬ועמד בכולם"‪ .‬וואס מיינט דאס‬ ‫לויטערקייט פון דער מדרגה פון אמונה פשוטה‪ ,‬פון פשוט‬ ‫לשון "ועמד בכולם"?‬ ‫גלייבן אינעם הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫עס שטייט אין די ספרים הקדושים אז זייער אסאך מאל ווען‬ ‫די נסיונות פון אברהם אבינו – אמונה אן קיין קשיות‬ ‫א מענטש האט א נסיון און ער איז עומד בנסיון — ער‬ ‫שטארקט זיך‪ ,‬ער פאלט נישט אונטער‪ ,‬ער האלט זיך שטארק‬ ‫אין דער משנה אין אבות שטייט‪ :‬צען נסיונות האט דער‬ ‫מיט אמונה‪ ,‬תורה‪ ,‬עבודה און יראת שמים — אבער ער ווערט‬ ‫הייליגער באשעפער געפרואווט אברהם אבינו‪ ,‬ועמד בכולם‪.‬‬ ‫אפגעשוואכט‪ .‬ער ווערט איבערגעשטרענגט‪ ,‬ער ווערט מיד‪,‬‬ ‫די מפרשים פרעגן‪ :‬איינע פון די נסיונות פון אברהם אבינו איז‬ ‫צוקלאפט און אויסגעשעפט‪ .‬שווערע נסיונות זענען דאך‬ ‫געווען צו שעכטן יצחק אבינו אויפ'ן מזבח‪ .‬אבער כלל ישראל‬ ‫שווער‪.‬‬ ‫שעכט זיך דאך כסדר פאר'ן הייליגן באשעפער! אידן אין אלע‬ ‫אבער אברהם אבינו האט עס נישט גערירט פון פלאץ; ער‬ ‫דורות האבן אויסגעשטרעקט דעם האלדז כדי צו קענען‬ ‫האט נישט געהאט קיין שום נפילה‪ ,‬נישט אין זיין שמחה און‬ ‫בלייבן מיט דער אמונה און בלייבן געטריי צום אייבערשטער‬ ‫נישט אין זיין עבודה‪ .‬ער איז נישט געווארן אויסגעשעפט‬ ‫און צו דער תורה‪ .‬וואס איז דאס אזא גרויסע יחוס פאר‬ ‫אדער צוקלאפט‪ ,‬נאר ער האט עס גענומען נאטורליך‪" .‬ועמד"‬ ‫אברהם אבינו‪ ,‬אז אלע אידן אין אלע דורות גייען אדורך די‬ ‫— ער איז געבליבן שטיין אין זיינע מדרגות און אפילו‬ ‫נסיונות און שטארקן זיך?‬ ‫געוואקסן אין זיי‪ ,‬אבער ער איז נישט געפאלן און נישט‬ ‫שרייבן די מפרשים‪ :‬אברהם אבינו האט געגלייבט מיט אמונה‬ ‫אויסגעשעפט געווארן‪ .‬ער איז געבליבן א "עומד"‪,‬‬ ‫פשוטה‪ ,‬און ער האט בכלל נישט געטראכט קיין קשיות‪ .‬ווען‬ ‫שטייענדיג גראד מיט אלע זיינע מדרגות‪.‬‬ ‫מען טראכט און מען שטארקט זיך‪ ,‬איז דאס שוין א צווייטע‬ ‫דאס קען מען נאר פארשטיין ווען מען לעבט מיט אמונה‬ ‫מדרגה‪ .‬די מדרגה פון אברהם אבינו איז געווען אז ער טראכט‬ ‫פשוטה‪ ,‬אן קיין חקירות‪ ,‬קשיות אדער שאלות‪ .‬אן דעם וואס‬ ‫נישט‪ .‬אברהם אבינו האט נישט געטראכט‪ :‬דער אייבערשטער‬ ‫מען זאל האבן שכל'דיגע מחשבות און זוכן קלארקייטן און‬ ‫איז דאך א רחום וחנון‪ ,‬ווי קען זיין אז ער הייסט שעכטן א‬ ‫זיך ערשט נאכדעם מתגבר זיין‪ ,‬ווייל דאס אליין שעפט אויס‬ ‫זון? ער האט אויך נישט געטראכט אז דער אייבערשטער האט‬ ‫דעם מענטש‪ .‬ווען א מענטש טראכט און מאכט חשבונות‪ ,‬און‬ ‫דאך פריער געזאגט "כי ביצחק יקרא לך זרע"‪ ,‬נו‪ ,‬וויאזוי קען‬ ‫די חשבונות שטימען נישט און ער מוז זיך שטארקן‪ ,‬דאס‬ ‫זיין אז ער הייסט אים יעצט שעכטן? אברהם אבינו האט דאס‬ ‫מאטערט אים אויס‪ .‬אבער א תמימות'דיגע אמונה — "תמים‬ ‫אלעס נישט געטראכט‪ .‬זיין ביישטיין דעם נסיון איז געווען אז‬ ‫תהיה עם ה' אלקיך" — דאס שעפט נישט אויס דעם מענטש‬ ‫ער וויל נישט טראכטן‪ ,‬ער וויל זיך האלטן בתמימות‪.‬‬ ‫און נעמט אים נישט אוועק פון קיין שום מדרגה‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער האט אים געזאגט "כי ביצחק יקרא לך‬ ‫ווען א מענטש האלט זיך דערמיט‪ ,‬קען ער דורכמאכן די‬ ‫זרע"‪ ,‬דער אייבערשטער איז א רחום וחנון‪ ,‬און דער‬ ‫שווערסטע נסיונות אן צו שפירן אפגעמוטשעט אדער‬ ‫אייבערשטער הייסט אים שעכטן יצחק – אלעס שטימט און‬ ‫איבערגעשטרענגט‪ .‬ער לייגט אוועק זיין "כחי ועצם ידי"‪ ,‬ער‬ ‫אלעס קלאפט‪ ,‬כאטש איך פארשטיי גארנישט‪.‬‬ ‫לייגט אוועק זיין שכל און אלעס ארום; עס עקזיסטירט‬ ‫די אמונה פשוטה‪ ,‬דאס איז געווען א נסיון וואס אברהם אבינו‬ ‫גארנישט אויף דער וועלט נאר דער אייבערשטער‪ ,‬אחד יחיד‬ ‫איז בייגעקומען דאס ערשטע מאל אויף דער וועלט‪ .‬מיר טוען‬ ‫ומיוחד‪ ,‬היה הוה ויהיה‪ ,‬אין עוד מלבדו‪ .‬ער טוט אלעס וואס‬ ‫איצט נאך די עבודת הקודש פון אברהם אבינו; מיר האבן‬ ‫דער באשעפער וויל בתמימות‪ ,‬וואס דאס נעמט אריין אלעס‬ ‫באקומען דעם כח פון אברהם אבינו אז מיר זאלן עס אויך‬ ‫וואס שטייט אין די תורה‪ ,‬די מנהגים און די מסורה‪ ,‬און אויך‬ ‫קענען טון‪ .‬אברהם אבינו האט אונז אויסגעלערנט אז דאס‬ ‫לויט די מצבים וואס מאכן זיך‪.‬‬ ‫איז דער עיקר עמידה בנסיון‪ .‬נישט נאר אז מען טראכט און‬ ‫ווען דער אייבערשטער שטעלט א מענטש אין א מצב‪ ,‬צי עס‬ ‫מען שטארקט זיך‪ ,‬ווייל דאס איז שוין שלב ב'‪ ,‬א צווייטע‬ ‫זענען יסורים אין געזונט‪ ,‬אין פרנסה‪ ,‬אין נחת פון די קינדער‪,‬‬ ‫מדרגה‪ .‬די העכסטע מדרגה פון אמונה איז אז מען טראכט‬ ‫‪Page 2 of 18‬‬ ‫אראפקומען צום חבר און פארציילן וואס עס איז געווען מיט‬ ‫אדער אין סיי וועלכע חלק פון זיין גוף און זיין נשמה — דאס‬ ‫זיין משפט אויבן אין הימל‪.‬‬ ‫איז א סימן אז דאס איז דער רצון ה'‪ .‬מען דארף גיין דערמיט‬ ‫ווען איינער פון די חברים איז נפטר געווארן ואתם הדבקים‬ ‫אן טראכטן און אן מאכן חשבונות‪ .‬מען זאל זיך נישט‬ ‫בה' אלוקיכם חיים כלכם היום‪ ,‬איז ער נאך א שטיק צייט‬ ‫באשולדיגן און נישט זוכן קיין שאלות אדער תירוצים‪ .‬מען‬ ‫אראפגעקומען צו זיין חבר און געהאלטן זיין ווארט‪.‬‬ ‫דארף פשוט תשובה טון‪ ,‬זאגן "סלח לנו" און "אשמנו" אזוי‬ ‫ווי נארמאל‪ ,‬און אלעס זאל אנגיין ווייטער כאילו לא היה‪.‬‬ ‫ער האט אים פארציילט אז מ'האט אים דן געווען אינעם בית‬ ‫דאס איז תמימות'דיגע אמונה פשוטה‪ .‬דעמאלטס ווערט מען‬ ‫דין של מעלה‪ ,‬און מ'האט געטראפן אז ער איז געווען אן‬ ‫נישט אויסגעשעפט‪ ,‬מען באקומט נישט קיין קאפ‪-‬וויי‪ ,‬קיין‬ ‫אויסגעהאלטענער איד אן קיין עבירות‪ .‬אבער איין עבירה‬ ‫מאגן‪-‬וויי און קיין הארץ‪-‬וויי‪ .‬מען איז "עומד בכולם"! מען‬ ‫האט מען יא געטראפן‪ :‬איינמאל האט איינער פון די בעלי‬ ‫בלייבט געזונט ברוחניות ובגשמיות‪ ,‬פרייליך און לעכטיג‪ .‬דאס‬ ‫דינים אריינגעלייגט שוחד‪-‬געלט אין זיין טאש‪ ,‬און ער האט‬ ‫איז די מדרגה און די רווחה פון אמונה פשוטה‪.‬‬ ‫זיך נישט וויסנדיג געמאכט‪ .‬דאס איז א הארבע עבירה‪ ,‬און‬ ‫מ'האט גע'פסק'נט אז ער דארף גיין אין גיהנם‪ .‬ער האט‬ ‫דער כח אדורכצוגיין דעם ים הגדול‬ ‫אנגעהויבן וויינען און שרייען‪ ,‬און זיך אויסגעבעטן מ'זאל אים‬ ‫דער תולדות אהרן רבי זכר צדיק וקדוש לברכה פלעגט‬ ‫געבן אן אנדערע שטראף‪.‬‬ ‫שטענדיג איבערזאגן וואס דער הייליגער לעכאוויטשער האט‬ ‫האט מען גע'פסק'נט אן אנדערע שטראף‪ :‬מ'האט אים געגעבן‬ ‫געזאגט‪ ,‬וואס ער האט מקבל געווען פון די זקנים‪" :‬אן אמונה‬ ‫א קליינעם האמער און אים געטראגן צו א ריזיגן‪ ,‬שטארקן‬ ‫קען מען דעם שוועל נישט אדורכגיין‪ ,‬אבער מיט אמונה קען‬ ‫בנין געבויט פון שטארקע ציגל‪ .‬מ'האט אים געזאגט אז ער זאל‬ ‫מען דעם ים הגדול אדורכגיין‪".‬‬ ‫מיט דעם קליינעם האמער צונעמען דעם גאנצן בנין‪ ,‬און‬ ‫אמונה האט נישט קיין גבול און נישט קיין שיעור; אמונה‬ ‫נאכדעם וועט ער האבן זיין תיקון און קענען גיין אין גן עדן‪.‬‬ ‫האט כוחות למעלה מן הטבע‪ .‬אמונה פשוטה אינעם‬ ‫ערשט האט ער געטראכט אז עס איז נישט מעגליך מיט אזא‬ ‫אייבערשטן איז עד אין סוף‪ ,‬עס ענדיגט זיך נישט און מען‬ ‫קליינעם האמער צו צוברעכן אזא גרויסן בנין‪ ,‬און אפילו יא‪,‬‬ ‫ווערט נישט אפגעמוטשעט דערפון‪ .‬יעדע טריליאנסטעל‬ ‫וועט עס דאך נעמען יארן לאנג; ווען וועט ער שוין אנקומען‬ ‫סעקונדע און יעדע מינוט איז עס א פרישער כח פון אמונה‪ .‬מען‬ ‫אין עולם הבא?‬ ‫לעבט‪ ,‬מען טראכט‪ ,‬מען רעדט און מען קאכט זיך אין אמונה‪,‬‬ ‫אבער תיכף דערנאך האט ער זיך באטראכט‪ :‬פארוואס האט‬ ‫און מען ווערט נישט איבערגעשטרענגט‪ .‬אזוי קען מען דעם ים‬ ‫ער מקיים געווען תורה ומצוות זיין גאנץ לעבן? ווייל דער‬ ‫הגדול דורכגיין‪.‬‬ ‫אייבערשטער האט געהייסן און ער האט געוואלט טון א נחת‬ ‫ווייל מיט אמונה פשוטה און תמימות געבט דער אייבערשטער‬ ‫רוח פארן באשעפער‪ .‬אויב אזוי‪ ,‬וואס וויל ער יעצט אין עולם‬ ‫סייעתא דשמיא און כוחות‪ .‬וויבאלד מען שפירט זיך "כגמול‬ ‫העליון? אויך נאר טון א נחת רוח פארן אייבערשטן‪ .‬אז דער‬ ‫עלי אמו"‪ ,‬אינגאנצן אין די הענט פונעם אייבערשטן‪ ,‬ווערט‬ ‫באשעפער האט גע'פסק'נט אז ער זאל דאס יעצט טון‪ ,‬איז‬ ‫דער מענטש בטל ומבוטל‪ .‬ער שפירט‪" :‬איך בין גארנישט‪ ,‬איך‬ ‫דאס זיין נחת רוח‪ ,‬און ער וועט עס טון‪ .‬ער וועט נעמען דעם‬ ‫קען גארנישט און איך דארף גארנישט טון"‪ ,‬אלעס מיט א‬ ‫האמער און קלאפן‪ .‬ווער זאגט ער דארף יעצט אנקומען אין‬ ‫געוואלדיגע רואיגקייט און פרייליכקייט‪ .‬דאס אליין געבט‬ ‫זיין מקום אין עולם הבא‪ ,‬אז זיין גאנצע ציל איז נאר צו טון‬ ‫פארן מענטש משונה'דיגע כוחות‪ .‬עס מאכט זיך אמאל אז דער‬ ‫דעם רצון הבורא? אזוי האט ער בתמימות געטראכט ביי זיך‪.‬‬ ‫יצר הרע לאזט א מענטש האבן אמונה‪ ,‬אבער ער וויל אים‬ ‫און אזוי ווי ער האט עס געענדיגט טראכטן‪ ,‬האט ער גענומען‬ ‫שטארק אויסמוטשענען‪ .‬אבער אמונה פשוטה בתמימות איז‬ ‫דעם האמער – אזוי פארציילט די נשמה – און ער האט‬ ‫א מדרגה וואס מוטשעט נישט אפ דעם מענטש‪.‬‬ ‫אנגעהויבן קלאפן אויפ'ן בנין‪ .‬ער האט נאר געגעבן איין קלאפ‪,‬‬ ‫און דער גאנצער בנין איז צוזאמגעפאלן‪ .‬אזוי איז ער פטור‬ ‫דער כח פון תמימות און רצון הבורא‬ ‫געווארן פונעם דין און ער האט געקענט אנקומען צו זיין חלק‬ ‫אין ספר מאמר מרדכי ברענגט ער פון רבי מרדכי חיים‬ ‫אין עולם הבא‪ .‬אזוי האט ער דערציילט פאר זיין חבר‪.‬‬ ‫סלאנימער זכר צדיק לברכה א מעשה‪ :‬עס זענען געווען צוויי‬ ‫וואס זעען מיר פון דא? אפילו א נשמה וואס געפינט זיך שוין‬ ‫גוטע פריינד‪ ,‬ביידע רבנים און דיינים וואס האבן געענטפערט‬ ‫אויף יענע וועלט‪ ,‬ווען מ'קען שוין נישט מקיים זיין קיין תורה‬ ‫שאלות און געפירט דין תורות‪ .‬זיי האבן זיך אויסגענומען‬ ‫צווישן זיך‪ ,‬אז ווער עס וועט נסתלק ווערן פריער‪ ,‬זאל‬ ‫‪Page 3 of 18‬‬ ‫נשמה‪ .‬קיינער פארשטייט עס נישט; דו זעסט נישט די נשמה‬ ‫און מצוות און מ'לעבט שוין אין אן אנדערע העכערע וועלט –‬ ‫און דו שפירסט זי נישט‪ ,‬נאר וואס דען? דו גלייבסט‪ .‬דו האסט‬ ‫וואס איז נישט די עולם הזה'דיגע וועלט פון תורה ומצוות מיט‬ ‫א גוף וואס איז אנגעשפירט מיט א נשמה וואס מאכט עס‬ ‫שכר – דאך האט אים דער זכות פון אמונה פשוטה‬ ‫לעבעדיג‪ ,‬אבער צום סוף מוזטו אנקומען צו אן אמונה פשוטה‬ ‫געראטעוועט פון דארפן דורכגיין דעם שווערן עונש פאר לאנגע‬ ‫אז עס עקזיסטירט אזא רוחניות'דיגע זאך ווי א נשמה אינעם‬ ‫יארן‪ .‬דער גאנצער בנין איז תיכף צופאלן‪.‬‬ ‫גוף‪.‬‬ ‫וויאזוי האט ער זוכה געווען צו דעם? ס'מוז זיין אז ער האט‬ ‫"מבשרי אחזה אלקה" – פון מיין פלייש און מיינע אברים‬ ‫געלעבט דא אויף דער וועלט מיט אן אמונה פשוטה און מיט א‬ ‫קומט ארויס אז איך זע און פארשטיי אז עס איז דא א‬ ‫תמימות'דיגע אמונה‪ .‬אבער על כל פנים זעען מיר דא זייער‬ ‫באשעפער‪ ,‬אבער איך דארף נאך אלץ האבן אמונה דערצו‪.‬‬ ‫קלאר‪ :‬א תמימות'דיגע אמונה ברעכט דורך אלע‬ ‫"וירא ישראל את היד הגדולה" – זיי האבן געזען און מרגיש‬ ‫שוועריגקייטן‪.‬‬ ‫געווען די ניסים‪ ,‬אבער דאך "ויאמינו בה'" – זיי האבן‬ ‫ווען דער הייליגער באשעפער זעט אז א איד האט אן ערליכע‬ ‫געגלייבט מיט אמונה אז עס איז דא א כח וואס איז העכער פון‬ ‫אמונה פשוטה אינעם אייבערשטן‪ ,‬און זיין גאנצער תכלית איז‬ ‫אונזער שכל‪ ,‬העכער פון אונזערע חקירות און העכער פון‬ ‫נאר לעשות נחת רוח להבורא יתברך שמו‪ ,‬ער מבטל זיין דעת‬ ‫אונזער פארשטאנד‪.‬‬ ‫פאר'ן דעת פונעם אייבערשטן – "איך האב נישט קיין אייגענע‬ ‫אפילו ווען מ'זעט עס מיט די אויגן‪ ,‬זאגט דער זוואלינר בשם‬ ‫דעת‪' ,‬אתה חונן לאדם דעת'‪ ,‬דער אייבערשטער איז דער וואס‬ ‫דעם קאזמירער‪ ,‬דארף א מענטש אויך צולייגן די געוואלדיגע‬ ‫גיבט דעת" – ער איז מבטל זיין רצון‪ ,‬זיינע תאוות‪ ,‬מחשבות‪,‬‬ ‫עבודה פון אמונה פשוטה און תמימות‪.‬‬ ‫מעשים און דיבורים‪ ,‬אלעס פאר'ן הייליגן באשעפער‪ ,‬בטל‬ ‫ומבוטל נאר צו טון דעם רצון ה'‪ .‬ער ניצט אלע זיינע אברים‬ ‫איך זע א גוף‪ ,‬איך פארשטיי און אנערקען אז דארט איז דא א‬ ‫נאר פאר'ן רצון ה'‪ ,‬נישט פאר אייגענע תאוות אדער געברויכן‪.‬‬ ‫נשמה‪ ,‬אבער סוף כל סוף מוז איך גלייבן דערין‪.‬‬ ‫ער ניצט אפילו נישט זיין חכמה‪ ,‬בינה און דעת פאר 'כחי ועוצם‬ ‫די זעלבע זאך איז ביי "וירא ישראל את היד הגדולה"; זיי‬ ‫ידי'‪ ,‬ווייל ער ווייסט אז ס'איז נישטא קיין שום חכמה בינה‬ ‫האבן טאקע געזען די "יד הגדולה אשר עשה ה'" וואס דער‬ ‫ודעת נאר ביים אייבערשטן‪ ,‬ווי מיר זאגן‪" :‬אתה חונן לאדם‬ ‫אייבערשטער האט געטון אין מצרים‪ ,‬אבער צום סוף זענען זיי‬ ‫דעת ומלמד לאנוש בינה"‪.‬‬ ‫צוגעקומען צו די אמונה פשוטה פון "ויאמינו בה'"‪ ,‬אז עס איז‬ ‫דער כח פון אמונה פשוטה און דער כח פון תמימות ברעכט‬ ‫דא א כח העכער פון אונזער שכל וואס מיר קענען נישט משיג‬ ‫אייזן‪ .‬עס ברענגט ישועות‪ ,‬עס הייבט אויף דעם מענטש‪ ,‬עס‬ ‫זיין‪.‬‬ ‫ברענגט אים נאנט צום אייבערשטן‪ ,‬און מ'קומט אן דארט‬ ‫דאס איז די בחינה‪ ,‬ברענגט ער‪ ,‬אז אברהם אבינו האט שוין‬ ‫וואו מ'דארף אנקומען‪.‬‬ ‫ביי די דריי יאר "הכיר את בוראו"‪ .‬דאך שטייט שפעטער‬ ‫"והאמין בה'"‪ ,‬און עס איז נישט קיין סתירה‪ .‬נאכדעם וואס‬ ‫ויאמינו בה' – אמונה העכער פונעם שכל‬ ‫ער איז דורך חקירות צוגעקומען צו פארשטיין אז עס איז דא‬ ‫דער זוואלינר רבי האט געזאגט‪ :‬עס שטייט אין די תורה‬ ‫א באשעפער אויף די וועלט‪ ,‬האט ער משיג געווען אז עס איז‬ ‫הקדושה ביי קריעת ים סוף‪" ,‬וירא ישראל את היד הגדולה‬ ‫דא א כח נאך העכער פונעם שכל וואס מ'דארף גלייבן מיט‬ ‫ויאמינו בה' ובמשה עבדו"‪ .‬לכאורה דארף מען פארשטיין‪,‬‬ ‫אמונה פשוטה און בתמימות – "והאמין בה'"‪ .‬און דאס איז‬ ‫אויב "וירא ישראל" – אז זיי האבן געזען – וויאזוי קען זיין‬ ‫"ויחשבה לו צדקה" – דער הייליגער באשעפער האט דאס‬ ‫"ויאמינו בה'"? אז מ'זעט עפעס מיט די אויגן‪ ,‬איז דאך נישט‬ ‫גערעכנט פאר אברהם אבינו אלס א געוואלדיגן זכות‪ ,‬אז‬ ‫שייך קיין אמונה‪ ,‬ווייל אמונה מיינט דאך גלייבן אין עפעס‬ ‫נאכדעם וואס ער האט שוין אליין דערקענט דעם באשעפער‪,‬‬ ‫וואס מ'זעט נישט?‬ ‫איז ער צוגעקומען צו די נאך גרעסערע מדרגה פון גלייבן מיט‬ ‫נאר וואס דען‪ ,‬ענטפערט דער און ער ברענגט עס נאך פונעם‬ ‫אמונה העכער'ן שכל‪.‬‬ ‫הייליגן קאזמירער‪ :‬דוד המלך זאגט אין תהלים "ומבשרי‬ ‫השגחה פרטית און מנוחת הנפש‬ ‫אחזה אלקה"‪ .‬מ'זעט א מענטש‪ ,‬פון וואו האט ער זיין חיות?‬ ‫פון די נשמה‪ .‬וואו גיבט די נשמה חיות? אינעם גאנצן גוף‪ ,‬אין‬ ‫יעדע זאך וואס פאסירט אויף דער וועלט‪ ,‬יעדע קליינע תנועה‪,‬‬ ‫אלע אברים און גידים‪ .‬דער גאנצער מענטש איז אנגעפילט‬ ‫יעדע פוסטריט‪ ,‬יעדע קנייטש מיט א פינגער אדער מיט א‬ ‫מיט חיות‪ ,‬אבער קיינער איז נישט משיג דעם מהות פון די‬ ‫‪Page 4 of 18‬‬ ‫דער קאזשניצער מגיד שטעלט זיך אויפ'ן פסוק "כי ממך הכל‬ ‫האנט‪ ,‬אלעס איז השגחה פרטית‪" .‬המכין מצעדי גבר" – אלעס‬ ‫ומידך נתנו לך"‪ :‬וואס איז דער פשט פון דעם דאפלטן לשון?‬ ‫איז צוגעגרייט פונעם אייבערשטן‪ ,‬דער רבונו של עולם רעכנט‬ ‫"כי ממך הכל ומידך נתנו לך" – אלעס איז פון דיר‪ ,‬און פון‬ ‫דאס אויס‪ .‬און מיר מאכן דערויף א ברכה מיט שם ומלכות‪,‬‬ ‫דיינע הענט באקומען מיר אלעס; עס איז לכאורה א‬ ‫און עס איז נישט קיין ברכה לבטלה ווייל מיר גלייבן דערין‬ ‫געדאפלטער לשון‪.‬‬ ‫באמונה שלימה‪.‬‬ ‫נאר די תשובה אויף דעם איז‪ ,‬אז אפילו נאכדעם וואס איך‬ ‫שרייבט דער זוואלינר‪ :‬דורך אמונה פשוטה און תמימות‬ ‫אנערקען שוין און איך ווייס אז "ממך הכל"‪ ,‬גלייב איך אז די‬ ‫ווערט א מענטש געראטעוועט פון מרה שחורה און פון עגמת‬ ‫דאזיגע ידיעה אליין איז אויך "מידך נתנו לך"‪ .‬אז די ידיעה‪,‬‬ ‫נפש‪ .‬ווייל ער גלייבט אז עס איז נישטא קיין שום זאך בעולם‬ ‫דאס וואס איך ווייס אז אלעס קומט פונעם אייבערשטן‪,‬‬ ‫וואס פאסירט דורך דעם רצון פון א מענטש‪ ,‬נאר אלעס קומט‬ ‫קומט אויך פונעם אייבערשטן‪ .‬איך ווייס גארנישט‪ ,‬איך קען‬ ‫דורך השגחה פרטית מן השמים‪.‬‬ ‫אפילו נישט וויסן מצד עצמי; מיינע ידיעות אין אמונה קומען‬ ‫דער רצון פון א מענטש – נישט איך און נישט אנדערע מענטשן‬ ‫אויך פונעם באשעפער‪ .‬דאס איז דער פשט‪" :‬כי ממך הכל"‬ ‫– קען גארנישט אויפטון אויף דער וועלט‪ .‬אלעס ווערט געפירט‬ ‫– און איך גלייב אז די השגה‪ ,‬דאס וואס איך גלייב אז אלעס‬ ‫דורך א העכערן כח‪ .‬אפילו נאכדעם וואס איך זע א מענטש‪,‬‬ ‫איז פון דיר‪ ,‬איז אויך "מידך נתנו לך"‪ .‬דאס איז די עבודת‬ ‫איך זע די טבע און די וועלט‪ ,‬דאך גלייב איך "ויאמינו בה'" אז‬ ‫הקודש פון אמונה פשוטה‪ ,‬וואס א איד דארף לעבן מיט א‬ ‫עס איז דא א העכערע כח אינדערמיט‪ .‬קומט אויס אז א‬ ‫פשוט'ע תמימות'דיגע אמונה אינעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫מענטש קען קיינמאל נישט ווערן אין כעס‪ ,‬אויפגערעגט אדער‬ ‫זאגט דער זוואלינר ווייטער‪ :‬דאגות שטיפן אוועק פרנסה‪.‬‬ ‫בייז‪ ,‬און ער וועט נישט האבן קיין טענות – נישט אויף זיך‪,‬‬ ‫אפילו א פרנסה וואס דו האסט שוין‪ ,‬קען דורך דאגות חלילה‬ ‫נישט אויף אנדערע מענטשן‪ ,‬און אוודאי נישט אויף דעם‬ ‫אוועקגעשטיפט ווערן‪ .‬עס איז אזוי ווי א שיף וואס שטייט ביי‬ ‫אייבערשטנ'ס הנהגת העולם‪.‬‬ ‫די בארטנס; מיט א קליינעם שטיפ קען די שיף נעלם ווערן‪,‬‬ ‫ביי אברהם אבינו פאר די עקידה שטייט "כי ביצחק יקרא לך‬ ‫זיך דערווייטערן‪ ,‬אוועקפארן און פארשווינדן‪ .‬ער זאגט‪ ,‬אז א‬ ‫זרע"‪ ,‬און גלייך נאכדעם האט אים דער באשעפער געזאגט‬ ‫מענטש קען האבן פרנסה‪ ,‬אבער אויב ער לעבט אין דאגות‪,‬‬ ‫"והעלהו לי לעולה"‪ .‬אברהם אבינו האט נישט געפרעגט קיין‬ ‫קען ער עס חלילה פארלירן‪ .‬דאגה און מרה שחורה מאכן אז‬ ‫קשיות; ער האט געגלייבט אז נעכטן איז דאס געווען דער רצון‬ ‫א מענטש זאל פארלירן זיין פרנסה‪.‬‬ ‫ה' און היינט איז דאס דער רצון ה'‪ ,‬און איך בין דא נאר צו‬ ‫ער ברענגט בשם דעם הייליגן קוזמירער‪ :‬מענטשן טוען פונקט‬ ‫דינען דעם אייבערשטן‪ .‬איך ווייס גארנישט‪ ,‬איך פארשטיי‬ ‫פארקערט ווי זיי דארפן טון‪ .‬זיי זארגן פארן אייבערשטן און‬ ‫גארנישט און איך טראכט נישט קיין חשבונות‪.‬‬ ‫נישט פאר זיך‪ .‬פרנסה באלאנגט דאך פארן אייבערשטן – דער‬ ‫א מענטש זעט ווי א צווייטער טשעפעט אים‪ ,‬שרייט אויף‬ ‫אייבערשטער איז זן ומפרנס – און דוקא אויף דעם זארגן די‬ ‫אים‪ ,‬איז אים מבזה‪ ,‬נעמט אים צו זאכן אדער ווארפט אויף‬ ‫מענטשן‪ .‬אבער יראת שמים‪ ,‬וואס אויף דעם שטייט "הכל‬ ‫אים זאכן – דאס איז "וירא ישראל"‪ ,‬דו זעסט א גוף און‬ ‫בידי שמים חוץ מיראת שמים"‪ ,‬אויף דעם זארגט מען נישט‪.‬‬ ‫אברים וואס טוען דיר שלעכט‪ .‬אבער אויב דו גלייבסט אז עס‬ ‫עס דארף זיין פונקט פארקערט‪ :‬זארגן דארף מען אויף יראת‬ ‫איז דא א נשמה און א העכערע כח וואס פירט דעם מענטש‪,‬‬ ‫שמים‪ ,‬אויף תורה און אויף דביקות הבורא‪ .‬אבער אויף‬ ‫אין יענע רגע וואס דו האסט די תמימות'דיגע אמונה‪ ,‬גייט‬ ‫פרנסה און אויף אלע גוטע זאכן וואס א מענטש וויל אויף דער‬ ‫אוועק דאס גאנצע כעס און אלע אויפרעגענישן‪.‬‬ ‫וועלט‪ ,‬סיי בין אדם למקום און סיי בין אדם לחבירו‪ ,‬אויף‬ ‫ווייל דו ווייסט אז א בשר ודם קען גארנישט טון אליין‪ ,‬און‬ ‫דעם דארף ער נישט זארגן‪ .‬דאס דארף מען איבערלאזן פארן‬ ‫גארנישט אויף דער וועלט פאסירט נישט אן דעם רצון הבורא‪.‬‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬ווייל דער אייבערשטער גיט עס סיי ווי‪ ,‬און דיינע‬ ‫נאר דער אייבערשטער פירט עס אויס‪ .‬און ממילא‪ ,‬אז דו‬ ‫זארגן גייען דיר גארנישט העלפן‪ ,‬נאר חלילה קאליע מאכן‪.‬‬ ‫האסט די אמונה פשוטה‪ ,‬איז נישטא קיין עצבות‪ ,‬נישטא קיין‬ ‫דעריבער‪ ,‬לעב מיט אמונה פשוטה‪ ,‬לעב רואיג‪ ,‬און טראכט‬ ‫מרה שחורה‪ ,‬נישטא קיין כעס‪ ,‬נישטא קיין גאוה און נישטא‬ ‫נישט צו פיל אריין‪.‬‬ ‫קיין רוגזה‪ .‬אזוי זאגט דער הייליגער זוואלינר‪ .‬דאס איז דער‬ ‫אבער וויאזוי קען זיין אז דאס זאל ברענגען פרנסה? וויאזוי‬ ‫כח פון "ויאמינו בה'" – די אמונה פשוטה‪.‬‬ ‫קען מען דעקן די וואך‪ ,‬דעם חודש‪ ,‬אדער דאס יאר? וויאזוי‬ ‫קען מען חתונה מאכן קינדער? אויב דו טראכסט שוין און דו‬ ‫‪Page 5 of 18‬‬ ‫ברוחניות און סיי בגשמיות‪ .‬אין יעדן מקום און אין יעדן זמן‪,‬‬ ‫פרעגסט שוין‪ ,‬איז דאס דאך נישט קיין תמימות'דיגע אמונה‪.‬‬ ‫אויב מען דארף ארויסגיין פון א שוועריגקייט‪ ,‬וועט דער‬ ‫די תמימות'דיגע אמונה איז‪ ,‬אז דו טוסט יעדן טאג וואס דו‬ ‫אייבערשטער אונז ארויסנעמען‪ .‬מען דארף זיין רואיג; דער‬ ‫דארפסט טון‪ :‬מען דאווענט‪ ,‬מען לערנט‪ ,‬מען טוט די נויטיגע‬ ‫הייליגער באשעפער וועט אונז ארויסנעמען פון וואו מען‬ ‫השתדלות פאר פרנסה‪ ,‬מען געבוירט קינדער און מען‬ ‫דארף‪ .‬די אמונה פשוטה און די שמחה'דיגע מחשבה זענען דער‬ ‫פראוועט שמחות‪ ,‬מען צאלט שכר לימוד און שכירות אדער‬ ‫וועגווייזער פאר א מענטש; דעמאלטס פאלט מען נישט אריין‬ ‫דירה‪-‬געלט‪ ,‬און מען מאכט חתונה די קינדער‪ .‬דער‬ ‫אין עצבות אדער מרה שחורה‪ ,‬און מען קען ביישטיין אלע‬ ‫אייבערשטער האט אונז דאס אלעס געהייסן טון‪ ,‬אבער מיר‬ ‫נסיונות‪.‬‬ ‫טראגן נישט די דאגה‪ .‬אונזער דאגה דארף נאר זיין דער‬ ‫דער תולדות אהרן רבי זכרונו לברכה פלעגט שטענדיג שיקן‬ ‫שולחן ערוך‪ ,‬די מסורה און אונזערע מנהגים‪ .‬דאס איז אונזער‬ ‫זיינע חסידים און קינדער הערן פון ר' מענדל וועג‪ ,‬וואס ער‬ ‫זארג‪ :‬תורה‪ ,‬עבודה‪ ,‬יראת שמים‪ ,‬מדת השמחה‪ ,‬אמונה‬ ‫פלעגט איבערזאגן פון די פארצייטישע צדיקים‪.‬‬ ‫שלמה און בטחון‪ .‬דאס איז אונזער עבודת הקודש‪.‬‬ ‫איינמאל האט דער תולדות אהרן רבי געשיקט זיינע תלמידים‬ ‫יציאת מצרים און די ליבשאפט פון אייבערשטן‬ ‫צו ר' מענדל וועג‪ .‬ווען זיי זענען אריינגעקומען‪ ,‬האבן זיי‬ ‫עס שטייט‪ ,‬און מיר זאגן עס אין די הגדה‪" :‬ויוציאנו ה'‬ ‫דערציילט אז דער רבי האט זיי געשיקט הערן תורה‪ .‬האט ר'‬ ‫ממצרים לא על ידי מלאך"‪ .‬עס שטייט אין פסוק‪" :‬אני ה'‬ ‫מענדל געפרעגט‪" :‬וואס ווילט איר הערן?" האבן זיי‬ ‫המוציא אתכם מארץ מצרים"‪ .‬זאגט דער זוואלינר‪ :‬אסאך‬ ‫געענטפערט‪" :‬לעכאוויטשער תורות"‪.‬‬ ‫מאל הייבט א איד אן אריינצוטראכטן‪ :‬וואס טוט זיך מיט‬ ‫האט ער געזאגט אז דער לעכאוויטשער האט געזאגט‪" :‬ווען‬ ‫מיר? וואס גייט פאר? וואו האלט איך אויף דער וועלט? וואס‬ ‫דער מינדעסטער איד וואלט געוואוסט ווי גליקליך ער איז אז‬ ‫האב איך געטון און וואס גיי איך טון? ער הייבט אן חרטה צו‬ ‫ער איז א איד‪ ,‬וואלט ער צושמאלצן געווארן פאר שמחה"‪.‬‬ ‫האבן און ווערט צובראכן‪ .‬דער בעל דבר קומט פלוצלינג און‬ ‫דאס איז אויך אמונה פשוטה און תמימות'דיגע אמונה‪ :‬דער‬ ‫לייגט אים אריין אין עצבות‪ ,‬און הייבט אים אן אויפצוווייזן‬ ‫אייבערשטער האט ליב יעדן איד‪.‬‬ ‫אז ער איז א פארלוירענער‪" :‬זעסטו‪ ,‬דו ביסט דורכגעפאלן;‬ ‫קוק וואס איז געווען אין עבר און וואס עס האט זיך‬ ‫ער האט ווייטער געזאגט בשם דעם לעכאוויטשער‪ ,‬אז אפילו‬ ‫אויסגעלאזט פון אלע זאכן וואס דו האסט געטון"‪.‬‬ ‫אויב א איד טרעפט גארנישט וואס זאל אים משמח זיין‪ ,‬איז‬ ‫דאס אליין וואס דער אייבערשטער האט געזאגט פאר‬ ‫זאגט אויף דעם די תורה הקדושה‪" :‬אני ה' המוציא אתכם‬ ‫אידישע קינדער "אהבתי אתכם" – איך האב אייך ליב – שוין‬ ‫מארץ מצרים"‪ .‬אין מצרים זענען די אידן געווען אין דער‬ ‫איבער גענוג כדי ער זאל קענען זיין בשמחה זיין גאנץ לעבן‪.‬‬ ‫נידריגסטער מדרגה‪ ,‬אינעם נידריגסטן פלאץ אין דער וועלט –‬ ‫אזוי האט ר' מענדל וועג איבערגעזאגט בשם דעם הייליגן‬ ‫אין מ"ט שערי טומאה – און דאך "ויוציאנו ה' ממצרים לא‬ ‫לעכאוויטשער‪.‬‬ ‫על ידי מלאך"‪ .‬דער אייבערשטער אליין האט אונז‬ ‫ארויסגענומען‪ ,‬נישט דורך א מלאך און נישט דורך א שליח‪.‬‬ ‫דאס איז אמונה פשוטה און תמימות'דיגע אמונה‪" :‬איך בין א‬ ‫איד"‪ ,‬דאס איז מיין שמחה‪.‬‬ ‫דעריבער דארף א מענטש זיך שטענדיג מחזק זיין‪ .‬טאקע‬ ‫פאר דעם האט אונז דער באשעפער געגעבן די מצוה פון זכירת‬ ‫דער אייבערשטער האט אונז ליב אין יעדן פלאץ און אין יעדן‬ ‫יציאת מצרים יעדן טאג‪ ,‬כדי מען זאל געדענקען אז עס איז‬ ‫מצב; עס מאכט נישט אויס ווער איך בין‪ ,‬וואס איך האב‬ ‫נישטא אזא זאך ווי א מענטש וואס איז דורכגעפאלן אדער‬ ‫געטון‪ ,‬אויף וועלכע מדרגה איך האלט‪ ,‬אדער וועלכע עבירות‬ ‫מיואש און עס איז שוין נישטא וואס צו טון‪.‬‬ ‫מען האט חלילה עובר געווען‪ .‬עס איז נישטא קיין שום נפקא‬ ‫מינה‪ .‬ביסט א איד? ביסט א בן אחר בן פון א איד‪ ,‬אדער א גר?‬ ‫א מענטש האט גארנישט מיט'ן עבר‪ .‬אויב מען דארף תשובה‬ ‫ביסט א איד! דו ווערסט גערופן א בן מלך – "בנים אתם לה'‬ ‫טון‪ ,‬דארף מען אוודאי תשובה טון‪ ,‬אבער דער עבר טאר נישט‬ ‫אלקיכם" – דו ביסט פונעם עם סגולה‪" .‬אהבתי אתכם" זאגט‬ ‫אראפקלאפן‪ ,‬ווייל ווען די אידישע קינדער אין מצרים וואלטן‬ ‫דער אייבערשטער; ער האט אונז ליב אן קיין שום תנאים‬ ‫געטראכט פונעם עבר נאך אזויפיל יאר דארט‪ ,‬וואלטן זיי‬ ‫אדער יוצא מן הכלל‪ .‬דער אייבערשטער זאגט עס בכללות‪:‬‬ ‫געווען מיואש‪ .‬אבער יציאת מצרים האט אונז געוויזן אז צום‬ ‫"אהבתי אתכם" – איך האב אייך אלע ליב‪.‬‬ ‫סוף "ויוציאנו ה' ממצרים"‪ ,‬און דאס איז געווען "לא על ידי‬ ‫מלאך"‪ .‬דאס איז די אמונה פשוטה אין יעדן מצב‪ ,‬סיי‬ ‫‪Page 6 of 18‬‬ ‫געלאזט משה רבינו מיטנעמען קיין ארץ ישראל און זיי מקרב‬ ‫אז מען לעבט מיט די דאזיגע אמונה פשוטה‪ ,‬די ריינע און‬ ‫זיין‪ .‬אפילו ער איז א רשע‪ ,‬איז מען אים מקרב‪ ,‬ווייל דער‬ ‫תמימות'דיגע אמונה‪ ,‬וויאזוי קען א מענטש בכלל ווערן‬ ‫אייבערשטער וויל נישט דערווייטערן‪ ,‬נאר מקרב זיין‪.‬‬ ‫צובראכן? וויאזוי קען א מענטש טראכטן אז עס איז דא רע‬ ‫ביים חכם מאכט מען נאר קידוש‪ ,‬קורץ און שארף‪ ,‬ווייל ער‬ ‫בעולם? ווער מאכט דען רע? עס איז נישטא קיין רע! און אויב‬ ‫דארף נישט מער‪ ,‬ער גלייבט‪ .‬אבער דעם רשע דארף מען מקרב‬ ‫דו זעסט עס אסאך מאל נישט מיט די אויגן? דאס טאקע‬ ‫זיין‪ ,‬דעריבער זאגט מען די גאנצע הגדה; מען פרובירט אים‬ ‫הייסט תמימות'דיגע אמונה‪ .‬דאס לערנען מיר זיך פון די אבות‬ ‫מקרב צו זיין און מען זאגט און זאגט‪ ,‬האפנדיג אז ער וועט‬ ‫הקדושים‪ :‬תמימות אן קיין איבעריגע מחשבות‪.‬‬ ‫נתקרב ווערן‪ ,‬ווייל מען טאר קיינעם נישט דערווייטערן‪.‬‬ ‫דער חכם און דער רשע אין דער הגדה‬ ‫דער דריטער כוס איז קעגן דעם תם‪ .‬דארט איז אויך נאר דא‬ ‫מען זעט אין דער הגדה אז עס איז דא א רשע‪ ,‬א תם‪ ,‬און אן‬ ‫בענטשן‪ ,‬קורץ און שארף‪ ,‬ווייל ער איז ענלעך צום חכם און‬ ‫אינו יודע לשאול‪ .‬פאר יעדן איינעם פון די דריי — דער רשע‪,‬‬ ‫מען זאגט נישט קיין סאך‪.‬‬ ‫דער תם‪ ,‬און דער שאינו יודע לשאול — ענטפערט מען א פסוק‬ ‫דער שאינו יודע לשאול‪ ,‬זאגט דער בית אברהם‪ ,‬וואס איז שוין‬ ‫פון דער תורה‪ .‬אבער פארן חכם ענטפערט מען נישט קיין פסוק‬ ‫מער נוטה חלילה צו א רשע‪ ,‬זאגט מען ווייטער אסאך ווערטער‬ ‫פון דער תורה‪ ,‬נאר "ואף אתה אמור לו כהלכות הפסח"‪.‬‬ ‫און מען זאגט הלל‪ ,‬כדי אים מיט דעם מקרב צו זיין צום‬ ‫פארוואס זאגט מען אים טאקע נישט קיין פסוק פון דער‬ ‫אייבערשטן‪.‬‬ ‫תורה?‬ ‫אויף יעדן פאל‪ ,‬ברענגט דער בית אברהם מסלאנים ארויס‬ ‫די תשובה אויף דעם איז‪ ,‬אזוי ווי עס ווערט געברענגט בשם‬ ‫זייער שטארק אז מען דארף יעדן מקרב זיין און מען טאר‬ ‫דעם "בית אברהם" מסלאנים‪ ,‬אז א חכם גלייבט און ער דארף‬ ‫גארנישט אויפגעבן; חז"ל‪ ,‬די תורה הקדושה‪ ,‬און כביכול דער‬ ‫נישט קיין ראיות פון דער תורה‪ .‬דער בעל שם טוב הקדוש‬ ‫הייליגער באשעפער אליין זענען יעדן מקרב‪.‬‬ ‫האט געזאגט‪ ,‬אז נאך אלע השגות לעבט ער מיט אמונה‬ ‫אבער וואס איז א חכם? ווער ווערט גערופן א חכם‪ ,‬וואס מען‬ ‫פשוטה און גלייבט מיט א תמימות‪.‬‬ ‫דארף אים נישט זאגן אסאך ווערטער? אמונה! תמימות'דיגע‬ ‫דער רשע פרעגט‪" :‬מה העבודה הזאת לכם?" וואס איז דער‬ ‫אמונה‪ .‬ער פרעגט נישט קיין סאך‪ ,‬ער גראבט נישט און ער איז‬ ‫שכר? וואס איז די הנאה? וואס האסטו פון דעם וואס דו טוסט‬ ‫נישט חוקר צו פיל‪" .‬איך גלייב‪ ,‬איך גלייב‪ ,‬איך גלייב‪ ".‬איך‬ ‫די עבודה? וואס איז די תועלת? מיט די שאלה האט ער זיך‬ ‫לעב מיט אמונה פשוטה און איך טו אלעס וואס איך דארף טון‬ ‫ארויסגענומען פונעם כלל‪ .‬דאס ווערט גערופן א שאלת רשע‪.‬‬ ‫מיט מיין תמימות'דיגע אמונה‪ .‬דאס איז א חכם‪ ,‬דאס איז די‬ ‫פארוואס? ווייל מיט אזעלכע סארט שאלות קומט מען אן צו‬ ‫ריכטיגע מדרגה פון אמונה פשוטה אינעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫ווערן א רשע‪ .‬ממילא פאר די אלע האט מען געדארפט ענטפערן‬ ‫דער לעכאוויטשער האט געטייטשט "וכל מעשיהו באמונה"‬ ‫א פסוק פון דער תורה‪.‬‬ ‫— אלע מעשים וואס דער אייבערשטער טוט מיט א מענטש‬ ‫אבער דער חכם גייט פונקט פארקערט פונעם רשע‪ .‬דער חכם‬ ‫זענען לויט די אמונה פונעם מענטש‪ .‬ווי מער אמונה‪ ,‬ווי טיפער‬ ‫פרעגט א שאלה‪ ,‬און מיר ענטפערן אים מיט תמימות‪" :‬אין‬ ‫און תמימות'דיגער די אמונה איז‪ ,‬אלס מער קומט דער‬ ‫מפטירין אחר הפסח אפיקומן‪ ".‬איך דארף דיר נישט געבן קיין‬ ‫אייבערשטער אקעגן דעם מענטש‪.‬‬ ‫פסוקים און איך דארף דיר נישט ברענגען קיין ראיות‪ .‬לעב‬ ‫מיט אמונה פשוטה‪ ,‬גלייב אין דער מסורת אבות‪ ,‬גלייב אין‬ ‫תפילה און דביקות דורך אמונה‬ ‫דער תורה און אין די ספרים הקדושים וואס דו לערנסט‪ ,‬און‬ ‫דער לעכאוויטשער האט געזאגט‪ ,‬עס שטייט אין פסוק‪" :‬בצר‬ ‫טו עס מיט תמימות‪ .‬אזוי וועסטו אנקומען פיל ווייטער ווי די‬ ‫לי אקרא ה'‪ ,‬ישמע מהיכלו קולי ושועתי לפניו תבא באזניו"‪.‬‬ ‫אלע וואס זוכן ראיות‪ .‬דאס איז א חכם‪.‬‬ ‫ער זאגט‪ ,‬א מענטש דארף גלייבן ווען עס איז אים ענג‪ ,‬אז אויב‬ ‫די ד' כוסות זענען כנגד די ד' בנים‪ .‬קומט אויס אז דער‬ ‫דו וועסט רופן צום אייבערשטן‪" :‬אקרא ה'‪ ,‬ישמע מהיכלו‬ ‫ערשטער כוס איז קעגן דעם חכם‪.‬‬ ‫קולי"‪ .‬גלייב מיט אמונה פשוטה אז דער אייבערשטער הערט‬ ‫דער צווייטער כוס‪ ,‬וואס מען זאגט דערויף פילע זאכן )"שעונין‬ ‫צו אלע תפילות‪ .‬אין דעם ענין זענען אויך דא פילע נסיונות‪,‬‬ ‫עליו דברים הרבה"(‪ ,‬איז קעגן דעם רשע‪ .‬די גאנצע הגדה זאגט‬ ‫ווייל מען הייבט אן טראכטן‪ :‬האט דער אייבערשטער יא‬ ‫מען קעגן דעם רשע‪ ,‬ווייל דער אייבערשטער וויל אז "לא ידח‬ ‫צוגעהערט אדער נישט? ער האט מיר אזויפיל געגעבן און‬ ‫ממנו נדח"‪ .‬אפילו דעם ערב רב האט דער הייליגער באשעפער‬ ‫‪Page 7 of 18‬‬ ‫טעם‪ .‬מה ראה קרח לחלוק על משה? פרה אדומה‪ .‬וואס הייסט‬ ‫אזויפיל נישט געגעבן‪ .‬מען הייבט ווייטער אן מיט חקירות און‬ ‫עס איז דא א מצוה וואס מיר פארשטייען נישט דעם טעם?‬ ‫חשבונות‪ ,‬אבער נישט אזוי לעבט מען מיט אמונה אינעם‬ ‫מען דארף יא וויסן דעם טעם! אבער משה רבינו האט מנצח‬ ‫אייבערשטן‪.‬‬ ‫געווען‪ ,‬ווייל דער אייבערשטער וויל מיר זאלן טון די תורה‪,‬‬ ‫דער אייבערשטער הערט צו מיינע תפילות‪ ,‬דער אייבערשטער‬ ‫מצוות ומעשים טובים‪ ,‬סיי בין אדם לחבירו און סיי בין אדם‬ ‫איז דא‪" ,‬קרוב ה' לכל קוראיו לכל אשר יקראהו באמת"‪.‬‬ ‫למקום‪ ,‬פונקטליך וואס עס שטייט אין דער תורה אן‬ ‫"ושועתי לפניו תבא באזניו" — דער אייבערשטער הערט‬ ‫פארשטיין‪ ,‬נאר מיט תמימות‪.‬‬ ‫כביכול אונזערע תפילות‪ ,‬און מיט דער אמונה פשוטה ווערט א‬ ‫דער אייבערשטער וויל איך זאל מוחל זיין פאר אלע אידן —‬ ‫מענטש געהאלפן‪.‬‬ ‫דעריבער בין איך מוחל‪ .‬איך זאל נישט האבן קיין שווער הארץ‬ ‫דער הייליגער לעכאוויטשער האט אויך געזאגט‪" :‬סתרו‬ ‫— האב איך נישט‪ .‬איך זאל נישט רעדן לשון הרע — רעד איך‬ ‫יושר עצתו אמונה"‪ .‬ווען דער יושר איז בסתר‪ ,‬ווען דו זעסט‬ ‫נישט‪ .‬איך זאל נישט טשעפען אנדערע אידן — טשעפע איך‬ ‫נישט דעם יושר און די ריכטיגקייט פון דער וועלט‪ ,‬דו‬ ‫נישט‪ .‬איך זאל מלמד זכות זיין — בין איך מלמד זכות‪ .‬מען‬ ‫פארשטייסט נישט וואס עס טוט זיך און פארוואס עס טוט‬ ‫זאל מליץ יושר זיין — בין איך מליץ יושר‪ .‬דן זיין לכף זכות‬ ‫זיך — "עצתו אמונה"‪ ,‬די עצה איז אמונה פשוטה‪.‬‬ ‫— בין איך דן לכף זכות‪ .‬מען פרעגט נישט וויאזוי און מען‬ ‫דורך אמונה פשוטה קען א מענטש משיג זיין מדרגות וואס‬ ‫פרעגט נישט קיין קשיות‪ ,‬מען טוט פשוט וואס דער‬ ‫אייבערשטער הייסט‪ .‬סובל זיין אידן? סובל זיין אידן!‬ ‫אנדערע בעלי מדרגה קענען נישט משיג זיין אויף קיין שום‬ ‫אנדערן אופן‪ .‬אמונה פשוטה ברענגט די גרעסטע מדרגות פאר‬ ‫לעבן רואיג מיט מצוות שבין אדם לחבירו‬ ‫א מענטש‪ ,‬אפילו פאר איינעם וואס איז עס נישט ראוי‪.‬‬ ‫אז מען לעבט מיט אן אמונה פשוטה‪ ,‬לעבט מען נאנט צום‬ ‫משה קעגן קרח – תמימות קעגן חקירה‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬מען איז מקיים די גאנצע תורה אן קיין שום‬ ‫חכמות‪ ,‬און מען ווערט נישט אפגעמוטשעט‪.‬‬ ‫עס איז דא א מדרש פליאה‪ :‬וואס עפעס האט זיך קרח‬ ‫געקריגט אויף משה רבינו? וואס האט קרח געזען? ער האט‬ ‫ווען א מענטש איז מוחל יענעם‪ ,‬ווען א מענטש איז מוותר‬ ‫געזען פרה אדומה‪.‬‬ ‫אדער סובל‪ ,‬און ווען א מענטש היט אפ אלע מצוות התורה פון‬ ‫בין אדם לחבירו‪ ,‬ווערט ער נישט פארשעמט‪ ,‬ער ווערט נישט‬ ‫עס איז דא א געוואלדיגער פשט אויף דעם וואס די ספרים‬ ‫צוקלאפט און ער ווערט נישט איבערגעשטרענגט‪ .‬ער שפירט‬ ‫הקדושים ברענגען ארויס‪ .‬משה רבינו און קרח האבן זיך‬ ‫זיך גוט‪ ,‬ער טוט דעם רצון השם בתמימות‪ ,‬ווייל אזוי וויל דער‬ ‫טאקע ארומגעקריגט איבער דעם ענין פון תמימות‪ .‬משה רבינו‬ ‫באשעפער‪.‬‬ ‫האט געזאגט פאר אידישע קינדער אז מען דארף מקיים זיין‬ ‫די תורה מיט תמימות און אמונה פשוטה; מען דארף זיך‬ ‫אבער אז מען הייבט אן אריינצוטראכטן מיט פילאזאפיע‪,‬‬ ‫מכניע זיין פארן אייבערשטן‪ ,‬נישט מאכן קיין חשבונות און‬ ‫ווערט מען אפגעמוטשעט; מען הייבט אן טראכטן צי מען קען‬ ‫נישט פרעגן קיין קשיות‪ .‬קרח האט אבער געהאלטן אז מען‬ ‫אדער מען קען נישט‪ ,‬און מען קען חלילה קראנק ווערן דערפון‪.‬‬ ‫דארף פארשטיין יעדע זאך‪.‬‬ ‫מען קען אמאל ווערן א חולה ממש פון די ענינים פון בין אדם‬ ‫לחבירו און בין אדם למקום‪.‬‬ ‫א טלית וואס איז כולו תכלת‪ ,‬פארוואס איז עס מחויב‬ ‫בציצית? און אזוי ווייטער‪ .‬ער האט געהאלטן אז מען דארף‬ ‫אבער אז מען לעבט בתמימות‪ ,‬זעט מען אז ניין‪ ,‬דער‬ ‫עס מפרש זיין און זיך אריינטראכטן‪ ,‬ווייל דער אייבערשטער‬ ‫אייבערשטער האט באשאפן א זייער גוטע וועלט‪ .‬איך טו דעם‬ ‫האט אונז געגעבן חכמה‪ ,‬בינה און דעת‪ .‬קרח האט געמיינט אז‬ ‫רצון השם בתמימות‪ ,‬דעריבער בין איך נישט‬ ‫אזוי וועט מען זיין נענטער צום אייבערשטן‪ ,‬מען וועט אים‬ ‫איבערגעשטרענגט‪ ,‬איך ווער נישט קראנק‪ ,‬איך ווער נישט‬ ‫מער פארשטיין און צוקומען צו מער דביקות הבורא‪ ,‬אבער ער‬ ‫צובראכן און איך ווער נישט פארווייטאגט‪ .‬מען טוט אלעס‬ ‫האט זיך טועה געווען‪.‬‬ ‫בתמימות ווייל דאס איז דער רצון השם; מיר זענען דא אויף‬ ‫דער וועלט כדי צו מאכן א נחת רוח פארן בורא יתברך שמו‪.‬‬ ‫"תמים תהיה עם ה' אלקיך" — דאס איז דער וועג וואס משה‬ ‫רבינו האט אונז אויסגעלערנט‪ .‬און די פרשה פון קרח לערנט‬ ‫מען קען נעמען א קליינעם האמער און דערמיט קענען גאנצע‬ ‫אונז אויס דעם ענין פון פרה אדומה‪ .‬נישט אזוי ווי קרח וואס‬ ‫בנינים אויפגעבויט אדער חרוב געווארן‪ ,‬אלעס ווענדט זיך‬ ‫האט געוואלט פארשטיין‪ ,‬נאר פרה אדומה איז א חוק אן א‬ ‫‪Page 8 of 18‬‬ ‫באשעפער‪" .‬שמע ישראל השם אלקינו השם אחד‪ ,‬ואהבת‬ ‫לויט וואס דער אויבערשטער וויל עס זאל געשען‪ .‬מיר דארפן‬ ‫את השם אלקיך בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאדך"‪.‬‬ ‫אלעס מקבל זיין מיט א פשוט'ע תמימות‪.‬‬ ‫אונזער לעבן אין אזא סארט וועג איז גליקליך‪ ,‬רואיג‪ ,‬צופרידן‬ ‫די אמת'ע עניוות און דער כח הנשמה‬ ‫און פרייליך‪ ,‬און דער אייבערשטער קומט אקעגן מיט גרויסע‬ ‫ישועות און ברכות‪ .‬מען שפירט אזא דביקות און נאנטקייט‬ ‫ווען דו וועסט צוגיין צו א איד און אים זאגן‪" :‬מיין טייערער‬ ‫צום באשעפער‪ ,‬מען שפירט גוט פארוואס מען איז דא אויף‬ ‫איד" – לאמיר אים רופן ברוך – "ברוך טייערער‪ ,‬דו ווייסט אז‬ ‫דער וועלט‪ ,‬מען האט א סיפוק דא צו זיין‪ ,‬און מען פארשטייט‬ ‫דו קענסט ווערן א צדיק? דו קענסט ווערן ממש אזוי ווי דער‬ ‫וואס איז דער תפקיד און וואס איז די תכלית‪.‬‬ ‫רמב"ם!" וועט ער ענטפערן‪" :‬וואס?! פלוצלינג רעדסטו‬ ‫אזעלכע שפראכן? דו ווייסט דאך ווי ווייט איך בין פון דעם?‬ ‫ס'איז נישט מעגליך‪ .‬ווי קום איך אן צו דעם? פארוואס‬ ‫זאגסטו דאס?" אבער גיי צו צום זעלבן ברוך און זאג אים‪:‬‬ ‫די אמת'ע נכסים פון א מענטש‬ ‫"ברוך‪ ,‬דו ווייסט‪ ,‬דו האסט גוטע טאלאנטן און גוטע‬ ‫אין ספר 'חלקת יהושע' פון ביאלא אויף פרשת אמור ברענגט‬ ‫כשרונות‪ ,‬דו קענסט ווערן א מיליאנער! קום‪ ,‬איך וועל דיר‬ ‫ער א ווארט פונעם בעל שם טוב הקדוש אויפן "כל העוסק‬ ‫ווייזן וויאזוי מען ווערט א מיליאנער‪ ".‬ער וועט אים נישט‬ ‫בתורה נכסיו מצליחין לו"‪ .‬ווער עס איז א עוסק בתורה‪ ,‬זענען‬ ‫ענטפערן‪" :‬וואס פלוצלינג? וואס רעדסטו נארישקייטן?" נאר‬ ‫זיינע נכסים מצליח ביי אים; ער זעט הצלחה מיט זיינע‬ ‫ער וועט זאגן‪" :‬יא?! לאמיר הערן!"‬ ‫פארמעגנס‪ .‬זאגט דער בעל שם טוב הקדוש אויף דעם‪ :‬די עיקר‬ ‫וואס איז דא געשען? דער תירוץ איז אז דא ליגט דער יצר הרע‪.‬‬ ‫נכסים פון א מענטש זענען זיין מוח‪ ,‬זיין הארץ‪ ,‬און זיינע‬ ‫ווען עס קומט צו זאגן אז דו קענסט ווערן א צדיק ווי דער‬ ‫מידות‪ .‬עס שטייט "עוסק בתורה" און נישט "לומד תורה"‪,‬‬ ‫רמב"ם‪ ,‬קומט ער פלוצלינג מיט א מאסקע פון עניוות‪ .‬אבער‬ ‫ווייל עוסק בתורה מיינט תמימות און אמונה פשוטה‪ ,‬און‬ ‫אז מען זאגט דיר אז דו קענסט ווערן א מיליאנער‪ ,‬דא ביסטו‬ ‫דעמאלטס איז מען מצליח‪.‬‬ ‫שוין נישט קיין עניו‪.‬‬ ‫אזוי ווי מיר זעען ביי אברהם אבינו‪ ,‬וואס דער אייבערשטער‬ ‫באמת דארף עס זיין פונקט פארקערט‪ .‬אונזער תפקיד איז אז‬ ‫האט אים זייער ליב געהאט‪ .‬אבער עס שטייט נישט אז דאס‬ ‫ווען איינער זאגט דיר אז דו קענסט ווערן א צדיק‪ ,‬דארפסטו‬ ‫איז געווען ווייל ער איז געווען א למדן אדער א ירא שמים; עס‬ ‫גלייבן בתמימות אז "אלקי נשמה שנתת בי טהורה היא‪ ,‬אתה‬ ‫שטייט "ומצאת את לבבו נאמן לפניך"‪ .‬אזוי זאגן מיר יעדן‬ ‫בראתה‪ ,‬אתה יצרתה‪ ,‬אתה נפחתה בי‪ ,‬ואתה משמרה‬ ‫טאג ביים דאווענען עס איז א פסוק אין נחמיה‪ ,‬און א דאנק‬ ‫בקרבי"‪ .‬איך האב א הייליגע נשמה וואס האט נישט קיין פגם‪,‬‬ ‫דעם האט ער זוכה געווען צו "וכרות עמו הברית" – דער‬ ‫און איך קען אנקומען צו די העכסטע און שענסטע מדרגות אין‬ ‫אייבערשטער האט כורת ברית געווען מיט אים‪.‬‬ ‫אמונה‪ ,‬תורה‪ ,‬עבודה‪ ,‬חסידות און יראת שמים‪.‬‬ ‫אמונה פשוטה מיינט אן קיין נגיעות‪ ,‬לשם ה' בלתי לה' לבדו‪.‬‬ ‫אבער ווען עס קומט צו געלט און פרנסה‪ ,‬דארפסטו זאגן‪:‬‬ ‫"ומצאת את לבבו" – אזוי ווי א מציאה; א מציאה מיינט א‬ ‫"איך ווייס נישט‪ ,‬עס ווענדט זיך וואס דער אייבערשטער‬ ‫זאך וואס א מענטש ווייסט נישט פאראויס אז ער גייט עס‬ ‫וויל; דאס איז בידו של הקדוש ברוך הוא‪ .‬השלך על השם‬ ‫טרעפן‪ ,‬עס קומט מיט היסח הדעת‪ ,‬אזוי ווי די גמרא זאגט אין‬ ‫יהבך והוא יכלכלך – עס האט גארנישט מיט מיר‪ ,‬איך ווייס‬ ‫סנהדרין )דף צ"ז(‪" .‬ומצאת את לבבו נאמן לפניך" מיינט אז‬ ‫נישט וואס דו זאגסט‪".‬‬ ‫עס איז געקומען אן קיין נגיעות‪ ,‬אן קיין הכנות‪ ,‬און אן קיין‬ ‫פניות‪ .‬פשוט‪ ,‬אזוי ווי א מענטש וואס טרעפט עפעס אן וויסן‬ ‫סיכום און התחזוקה‬ ‫דערפון פריער‪ .‬אברהם אבינו איז צוגעגאנגען צום הייליגן‬ ‫אזוי דארף א איד לעבן‪ ,‬דאס איז די אמונה פשוטה פון א איד‪.‬‬ ‫באשעפער מיט אמונה פשוטה‪ ,‬אן קיין שום חשבונות‪.‬‬ ‫לאמיר זיך מחזק זיין און זיך שטארקן‪ ,‬לאמיר צאמנעמען‬ ‫און דאס איז איינגעווארצלט אין יעדן אידיש קינד‪ ,‬אין זיין‬ ‫אונזערע כוחות מיט א געוואלדיגע שטארקייט און זיך מחזק‬ ‫נשמה‪ ,‬נפש‪ ,‬רוח‪ ,‬חיה און יחידה‪.‬‬ ‫זיין אין א תמימות'דיגע אמונה פשוטה‪ .‬גלייבן אין דער תורה‪,‬‬ ‫עס שטייט אין שיר השירים "תשורי מראש אמנה"‪ .‬אין מדרש‬ ‫גלייבן אינעם אייבערשטן‪ ,‬גלייבן אין "אין עוד מלבדו" – עס‬ ‫שטייט אז דאס גייט ארויף אויף אברהם אבינו‪ ,‬וואס ער איז‬ ‫איז נישטא קיין שום כח בעולם אויסער דער הייליגער‬ ‫‪Page 9 of 18‬‬ ‫"ראשית"‪ .‬דער הייליגער באשעפער זאגט‪ :‬איך האב באשאפן‬ ‫געווען דער ראש המאמינים‪ .‬ער איז געווען דער אנהייב‪ ,‬דער‬ ‫די וועלט בראשית בשביל התורה ובשביל ישראל‪ ,‬וואס ביידע‬ ‫ראש‪ ,‬דער שפיץ‪ ,‬און נאך אים קומען מיר‪ ,‬זיינע קינדער‪.‬‬ ‫ווערן אנגערופן "ראשית"‪ .‬און דעמאלטס זענען "נכסיו‬ ‫כדי מסביר צו זיין די ווערטער וואס דער הייליגער ביאלער רבי‬ ‫מצליחים לו"‪ ,‬ווייל דער הייליגער באשעפער איז כורת ברית‬ ‫זאגט דא‪ ,‬קען מען עס מסביר זיין אזוי‪ :‬דאס וואס שטייט ביי‬ ‫מיט אים‪.‬‬ ‫אברהם אבינו "מצאת את לבבו נאמן" – נאמן מיינט‬ ‫די יסוד פון אמונה פשוטה האבן מיר אלס ירושה פון די אבות‬ ‫געטריישאפט‪ .‬ווען דו ביסט געטריי צו א מענטש‪ ,‬מיינט דאס‬ ‫הקדושים און פונעם ראש המאמינים‪ .‬שלמה המלך זאגט אין‬ ‫אז דו ביסט יענעם געטריי און נישט זיך אליין‪ .‬דאס מיינט אז‬ ‫שיר השירים‪" :‬תשורי מראש אמנה"‪ .‬מיר קענען שוין זינגען‬ ‫עס זענען נישט דא קיין פניות אדער אייגענע חשבונות‪.‬‬ ‫און מיר האבן וואו ארויפצוקוקן‪ ,‬ווייל מיר האבן אברהם‪,‬‬ ‫אמונה פשוטה מיינט נישט אז איך האב עפעס הנאה דערפון‪,‬‬ ‫יצחק און יעקב‪ ,‬משה און אהרן‪ ,‬יוסף און דוד‪ ,‬און אלע‬ ‫נישט אז איך פארשטיי אדער שפיר אדער באקום עפעס;‬ ‫אונזערע מנהיגים וואס האבן אוועקגעשטעלט פאר אונז דורך‬ ‫אמונה פשוטה מיינט אינגאנצן פארן אייבערשטן‪ .‬מען איז‬ ‫דעם ראש המאמינים‪ ,‬אברהם אבינו‪ ,‬א מהלך פון אמונה‬ ‫זיך מבטל – איך עקזיסטיר נישט; מיין גאנצע וועזן‪ ,‬מיין‬ ‫פשוטה‪ .‬מיר האבן די אנערקענונג און די כוחות אין אונזערע‬ ‫גאנצע עקזיסטענץ‪ ,‬מיינע מחשבה‪ ,‬דיבור ומעשה‪ ,‬אלעס איז‬ ‫מוחות; עס איז אריינגעקריצט אין יעדן אבר און יעדן אדער‪.‬‬ ‫איבערגעגעבן געטרייערהייט צום הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫יעדע טראפ בלוט וואס דרייט זיך אין א איד איז אנגעלאדנט‬ ‫דעמאלטס האט אברהם אבינו זוכה געווען צו "וכרות עמו‬ ‫מיט כוחות פון אמונה פשוטה אינעם הייליגן באשעפער‪ ,‬אן‬ ‫הברית"‪ .‬דו קענסט מאכן א בונד און זיך מקשר זיין מיט א‬ ‫קיין שום חשבונות‪.‬‬ ‫מענטש נאר ווען דו האסט טראסט אין אים און דו גלייבסט‬ ‫ליידער‪ ,‬און נישט חס ושלום ווייל אידישע קינדער ווילן טון‬ ‫אז ער איז דיר געטריי‪.‬‬ ‫שלעכטס‪ ,‬נאר פשוט ווייל עס פעלט א ידיעה‪ ,‬זענען דא‬ ‫דער הייליגער באשעפער האט געזען אז אברהם אבינו האט‬ ‫מענטשן היינט וואס זאגן אז דער אייבערשטער האט זיי‬ ‫זיך אינגאנצן געלייגט אין א זייט – אלע זיינע אייגענע פניות‪,‬‬ ‫כביכול פיינט – חלילה‪ ,‬קלאפן אויפן מויל‪ .‬איך וויל עס אפילו‬ ‫גאות‪ ,‬אינטערעסן‪ ,‬כבוד און תאוות האט ער אן א זייט‬ ‫נישט איבערזאגן‪ ,‬אבער אזוי ווי מיר הערן עס זייער אפט‪,‬‬ ‫געלייגט‪ .‬האט דער אייבערשטער געזאגט‪ :‬יעצט קען מען מיט‬ ‫ווילן מיר עס יא ארויסברענגען‪ .‬עס זענען דא מענטשן וואס‬ ‫אים מאכן א ברית און א בונד‪ .‬מען קען זיך מיט אים מקשר‬ ‫זאגן אז זיי זענען פארלוירן‪ ,‬דער אייבערשטער קימערט זיך‬ ‫זיין‪ ,‬ווייל ער איז דא באמת‪ ,‬אן קיין שום זייטיגע חשבונות‪,‬‬ ‫נישט מיט זיי אדער דארף זיי נישט‪ .‬דאס זענען אלע מיני‬ ‫נאר כדי צו דינען דעם אייבערשטן באמת‪.‬‬ ‫ווערטער פון זיך מרחק זיין פון אמונה פשוטה‪.‬‬ ‫דאס הייסט אמונה פשוטה‪ .‬א איד וואס וויל גיין אין די וועגן‬ ‫דער פשט פון דעם איז‪ ,‬ווייל דו לעבסט מיט אייגענע חשבונות‪.‬‬ ‫פון אברהם אבינו – און יעדער איד וויל און דארף דאס –וויסן‬ ‫דו טראכטסט פון זיך‪ ,‬פון דיינע רצונות‪ ,‬תאוות‪ ,‬גלוסטענישן‬ ‫אז אברהם אבינו איז געווען אונזער וועגווייזער און ער האט‬ ‫און אינטערעסן; פון די חלומות וואס דו האסט אנגעחלומ'ט‬ ‫אונז מיטגעגעבן די כוחות דערצו‪ .‬ער האט שוין פארארבעט‬ ‫וויאזוי דיין לעבן זאל גיין‪ .‬אלעס דרייט זיך ארום דעם "איך"‪.‬‬ ‫מעשים ביזן סוף פון אלע דורות אז מיר זאלן האבן די כוחות‪.‬‬ ‫וואס מער א מענטש איז אריינגעטון אין זיך אליין – נישט אין‬ ‫"אנכי ה' אלקיך"‪ ,‬נאר אין די אייגענע "אנכי'ות" – אלס מער‬ ‫דאס מיינט‪ :‬מאך נישט קיין שום חשבונות‪ .‬מאך נישט קיין‬ ‫איז מען דערווייטערט פון אמונה‪.‬‬ ‫חשבון צי דו פארדינסט צי דו פארלירסט‪ ,‬צי דו האסט עס‬ ‫ליב צי נישט‪ .‬זאלסט האבן בלויז איין חשבון‪ :‬איך בין בטל‬ ‫אמונה פשוטה מיינט גלייבן אינעם הייליגן באשעפער אז‬ ‫ומבוטל צום הייליגן באשעפער; אלעס וואס דער‬ ‫אלעס וואס דער אייבערשטער טוט איז גוט‪ .‬איך האב א‬ ‫אייבערשטער טוט איז גוט‪ ,‬און וואס דער אייבערשטער וויל‬ ‫תמימות'דיגע אמונה‪ .‬תמימות'דיגע אמונה מיינט‪ :‬איך‬ ‫פון מיר‪ ,‬דאס איז וואס איך וויל‪ ,‬און איך וויל גארנישט‬ ‫פארשטיי נישט‪ ,‬איך ווייס נישט‪ ,‬איך וויל נישט פארשטיין‬ ‫אנדערש‪.‬‬ ‫און איך וויל נישט וויסן‪ .‬איך גלייב אז אלעס וואס דער‬ ‫אייבערשטער טוט איז טוב; וואס ער טוט מיט מיר איז גוט‬ ‫און דאס איז דער פשט פון "כל העוסק בתורה"‪ .‬ער איז עוסק‬ ‫פאר מיר‪ ,‬אזוי דארף עס צו זיין‪ ,‬דאס איז גוט פאר מיין גוף‪,‬‬ ‫און באשעפטיגט אין די תורה‪ .‬דאס מיינט נישט בלויז לערנען‬ ‫פאר מיין נשמה‪ ,‬און פאר מיינע דורות‪ .‬דאס איז גוט פאר מיין‬ ‫אדער פארשטיין די תורה‪ ,‬נאר אז זיין גאנצע באשעפטיגונג‬ ‫עולם הזה און פאר מיין עולם הבא‪.‬‬ ‫און אלע זיינע געשעפטן זענען תורה‪ .‬אלע זיינע ענינים זענען‬ ‫‪Page 10 of 18‬‬ ‫רחמנא ליצלן‪ .‬אפילו אויב עס זענען שוועריגקייטן וואו‬ ‫"תשורי מראש אמנה" – אידישע קינדער זאגן שירה‪.‬‬ ‫מענטשן האבן אונז צוקלאפט‪ ,‬צוטרעטן אדער מבזה געווען –‬ ‫פארוואס זאגן זיי שירה? ווייל מיר האבן זוכה געווען צו האבן‬ ‫וואס עס זאל נאר זיין‪ ,‬פון דאס ארגסטע ביז דאס לייכטסטע‪,‬‬ ‫אזא "ראש" וואס האט אין אונז אריינגעברענגט אזא אמונה‬ ‫סיי ברוחניות און סיי בגשמיות – אלעס איז רצון השם‪ .‬אן‬ ‫– אברהם אבינו וואס האט אונז מנחיל געווען די אמונה‪ .‬וואס‬ ‫דעם רצון השם און דעם כח פונעם אייבערשטן קען קיין‬ ‫זאגט א איד שירה? "מראש אמנה" – די אמונה פשוטה וואס‬ ‫מענטש גארנישט טון‪ ,‬און גארנישט קען נישט געשען‪.‬‬ ‫מיר האבן באקומען פון אברהם אבינו‪ ,‬דאס ברענגט אונז צו‬ ‫זאגן שירה‪ .‬עס איז אריינגעקריצט אין אונזער הארץ און אין‬ ‫התחדשות‪ :‬נעכטן האט גארנישט מיט היינט‬ ‫אונזער מוח; מיר דארפן נאר גלייבן און עס ארויסברענגען‬ ‫דער נעכטן האט גארנישט מיט היינט – דאס איז אונזער‬ ‫מכח אל הפועל‪.‬‬ ‫תמימות'דיגע אמונה פשוטה‪.‬‬ ‫א איד דארף וויסן‪ ,‬אז ווען מען טראכט אסאך מאל אריין‬ ‫די זון איז היינט נישט ארויסגעקומען נאר ווייל זי איז נעכטן‬ ‫אינעם עבר )וואס איז געווען( אדער אינעם הוה )וואס איז‬ ‫ארויסגעקומען‪ ,‬אדער ווייל זי איז באשאפן געווארן מששת‬ ‫יעצט(‪ ,‬און מען מאכט חשבונות אויפן עתיד )וואס עס גייט‬ ‫ימי בראשית‪ .‬זי איז היינט ארויסגעקומען ווייל "המחדש‬ ‫זיין(‪ ,‬קען א מענטש ווערן צוקלאפט און צובראכן‪ .‬אבער ווען‬ ‫בטובו בכל יום תמיד מעשה בראשית" – דער אייבערשטער‬ ‫א מענטש גלייבט אינעם אייבערשטן מיט א תמימות'דיגע‬ ‫האט איר היינט פונדאסניי באשאפן און ארויסגעשיקט‪ .‬די‬ ‫אמונה פשוטה‪ ,‬ווייסט ער‪ :‬דעם עבר האט דער אייבערשטער‬ ‫לבנה קומט ארויס יעדן טאג ווייל דער אייבערשטער באשאפט‬ ‫געטון‪ ,‬נישט דו; דאס יעצט טוט דער אייבערשטער‪ ,‬און וואס‬ ‫איר היינט פריש‪.‬‬ ‫עס גייט זיין וועט אויך דער אייבערשטער טון‪.‬‬ ‫יעדן טאג איז דא אן התחדשות אין די בריאה‪ ,‬אין יעדע שעה‬ ‫מיט דיינע זארגן‪ ,‬פחדים‪ ,‬אנגעצויגנקייט‪ ,‬יאוש‪ ,‬און מיט דיין‬ ‫און יעדע רגע‪ .‬פונקט ווי די וועלט גייט אן יעדן טאג מיט א‬ ‫טראכטן נאר פון זיך אליין‪ ,‬לייגסטו קאליע דיינע השפעות‬ ‫פרישע התחדשות‪ ,‬אוודאי און אוודאי איז דאס אזוי ביי א‬ ‫טובות און דיין קשר מיט דעם הייליגן באשעפער‪ ,‬חלילה‬ ‫אידישע נשמה און א אידישן גוף‪ .‬א איד האט אן התחדשות‬ ‫וחלילה‪ .‬דו לעבסט דאן פונקט פארקערט פון אמונה פשוטה‬ ‫יעדן טאג‪ .‬אויב נעכטן בין איך געווען צוקלאפט‪ ,‬קען איך‬ ‫און תמימות‪.‬‬ ‫היינט דינען דעם אייבערשטן בשמחה; דער נעכטן האט‬ ‫דער אייבערשטער זאגט‪" :‬תמים תהיה עם ה' אלקיך"‪ ,‬און עס‬ ‫נישט קיין שום השפעה אויף היינט‪.‬‬ ‫שטייט‪" :‬והאמין בה' ויחשבה לו צדקה"‪ .‬אברהם אבינו האט‬ ‫עס ווערט נישט געברענגט אין קיין שום ספר‪ ,‬און אין ערגעץ‬ ‫אוועקגעשטעלט די יסודות פון אמונה פשוטה‪ ,‬וואס מיינט‬ ‫נישט אין די גאנצע תורה אדער אין דעם טבע הבריאה‪ ,‬אז‬ ‫נישט אריינטראכטן‪ ,‬נאר גלייבן און גלייבן‪.‬‬ ‫נעכטן דארף משפיע זיין אויף היינט – דאס זאגן נאר די‬ ‫דער אייבערשטער זאגט "אהבתי אתכם" – איך האב אייך‬ ‫כופרים‪ .‬אפילו לויטן שכל אין דעם טבע הבריאה‪ :‬ווען א‬ ‫ליב; ער האט ליב יעדן איד אויף דער גאנצער וועלט‪ ,‬אין יעדן‬ ‫מענטש פאסט זונטאג‪ ,‬איז ער נישט הונגעריג דינסטאג‪ ,‬און‬ ‫פלאץ און אין יעדע צייט‪ ,‬אן שום יוצא מן הכלל‪ .‬יעדן איינעם!‬ ‫באמת מאנטאג אויך נישט; ער קען אפשר זיין אביסל‬ ‫אפילו ווען דו האלטסט אז דו האסט זיך פארזינדיגט אדער‬ ‫אפגעשוואכט מאנטאג‪ ,‬אבער נישט הונגעריג‪.‬‬ ‫נישט געטון ריכטיג‪ ,‬האט דער אייבערשטער נישט געשריבן‬ ‫אויב א מענטש שלאפט נישט זונטאג ביינאכט‪ ,‬איז ער‬ ‫קיין שום תנאי אינעם פסוק פון "אהבתי אתכם"‪ .‬דאס איז‬ ‫מיטוואך נישט מיד‪ ,‬און אוודאי נישט נאך עטליכע וואכן‬ ‫אן אהבה בלי שום תנאי וואס דער באשעפער האט צו יעדן‬ ‫אדער יארן שפעטער‪ .‬קיינער גייט נישט זאגן ביי די פינף און‬ ‫איד‪.‬‬ ‫צוואנציג יאר אז ער איז געפערליך מיד ווייל ביי די דריי יאר‬ ‫מיר זאגן יעדן אינדערפרי‪" :‬אלהי נשמה שנתת בי טהורה" –‬ ‫האט ער עטליכע נעכט נישט געקענט שלאפן צוליב‬ ‫דאס איז א מציאות; יעדער איד האט א ריינע נשמה‪ ,‬דער‬ ‫ציינדלעך‪ .‬קיינער זאגט עס נישט‪ ,‬ווייל דער טבע איז‬ ‫אייבערשטער האט אונז ליב‪ ,‬און מיר דארפן אים צוריק ליב‬ ‫"המחדש בטובו בכל יום תמיד מעשה בראשית"‪.‬‬ ‫האבן‪.‬‬ ‫דער כח פונעם אויפבוי ביי די לאגער אידן‬ ‫אויב מיר זענען אדורכגעגאנגען שוועריגקייטן‪ ,‬איז דאס פאר‬ ‫אונזער טובה‪ .‬אפילו אויב עס זענען שוועריגקייטן אין‬ ‫מיר האבן געלעבט אינעם דור פון די אידן וואס האבן‬ ‫רוחניות‪ ,‬אדער אויב מען איז אדורכגעפאלן אין עבירות‪,‬‬ ‫איבערגעלעבט די קריג; מיר זענען מיט זיי אויפגעוואקסן‪.‬‬ ‫‪Page 11 of 18‬‬ ‫גערודפט‪ ,‬דער האט מיך אביוזד‪ ,‬אדער יענער האט מיך‬ ‫אונזערע מלמדים האבן נישט גערעדט פון די קריג‪ .‬די‬ ‫געבוליט‪ .‬ווי קומט עס אבער אריין יעצט?‬ ‫איינציגסטע זאך וואס זיי פלעגן זאגן איז‪ :‬אין קריג איז נישט‬ ‫דעמאלטס האסטו זיך געדארפט ספראווען דערמיט‪ ,‬אבער‬ ‫געווען וואס צו עסן‪ ,‬מען האט נישט געקענט שלאפן‪ ,‬אבער מען‬ ‫"המחדש בטובו בכל יום תמיד" – ס'קומט נישט אריין יעצט‪,‬‬ ‫האט געלערנט‪ ,‬געדאווענט און געדינט דעם אייבערשטן מיט‬ ‫ס'האט גארנישט מיט יעצט‪ .‬יעצט האסטו א פראבלעם אז דו‬ ‫אמונה! דאס איז וואס זיי האבן גערעדט‪.‬‬ ‫האסט נישט קיין אמונה‪ .‬יעצט האסטו א פראבלעם אז דו‬ ‫יארן שפעטער‪ ,‬ווען מען האט געזען אז מענטשן הייבן אן צו‬ ‫לעבסט נישט מיט תמימות‪ ,‬מיט "התהלך עמו בתמימות"‪ ,‬צו‬ ‫לייקענען די קריג און די רציחה פון די דייטשן ימח שמם‪ ,‬האט‬ ‫וויסן אז אזוי האט געדארפט זיין און דאס איז געווען דער‬ ‫מען אנגעהויבן בעטן די עלטערע אידן זיי זאלן פארציילן‬ ‫רצון השם‪ .‬יעצט דארף איך זיין מוח שליט על הלב און זען‬ ‫"למען יעמדו לדורות עולם"‪.‬‬ ‫וויאזוי איך קען ווייטער טון דעם רצון השם‪.‬‬ ‫אבער אין מיינע צייטן האט קיינער נישט גערעדט דערפון‪.‬‬ ‫ווען א מענטש האט חתונה‪ ,‬אויב מ'לעבט מיט תמימות און‬ ‫דאס זענען געווען געלונגענע מענטשן וואס האבן אויפגעבויט‬ ‫מיט אמונה פשוטה‪ ,‬גלייבט מען אז די ערשטע זאך איז‪ :‬פאר‬ ‫אידישקייט און שטיבער‪ ,‬און אוועקגעשטעלט יסודות אין‬ ‫א מאן איז זיין ווייב א חפצא של מצוה‪ ,‬און פאר א פרוי איז‬ ‫אמעריקע‪ ,‬ענגלאנד‪ ,‬ארץ ישראל‪ ,‬אויסטראליע‪ ,‬ארגענטינע‬ ‫איר מאן א חפצא של מצוה‪.‬‬ ‫און אין יעדן עק וועלט‪ .‬די לאגער אידן‪ ,‬די צובראכענע‬ ‫דער אייבערשטער האט אויסגערופן "בת פלוני לפלוני"‪ .‬דער‬ ‫מענטשן‪ ,‬האבן אוועקגעשטעלט א גאנצע וועלט ברוחניות‬ ‫אייבערשטער האט שוין מששת ימי בראשית צאמגעשטעלט‬ ‫ובגשמיות – יסודות אין חינוך‪ ,‬אין אויפשטעלן אידישע‬ ‫ענקערע נשמות און עס געמאכט פאר איינס‪ .‬ער האט ענק‬ ‫שטיבער און אין געשעפטן‪.‬‬ ‫געגעבן ענקערע נאטורן און ענקערע פארקערטע נאטורן‪,‬‬ ‫אלעס איז אוועקגעשטעלט געווארן דורך די לאגער אידן‪ ,‬ווייל‬ ‫ענקערע כאראקטערן און ענקערע פארקערטע כאראקטערן‪.‬‬ ‫איין טאג נאכן לאגער האבן זיי שוין חתונה געהאט‪,‬‬ ‫דער אייבערשטער האט ענק צאמגעשטעלט ווען ס'איז‬ ‫אויפגעשטעלט שטיבער‪ ,‬געארבעט פאר פרנסה‪ ,‬און זיך‬ ‫געקומען די צייט צו מאכן דעם שידוך – נישט דער שדכן און‬ ‫געזעצט לערנען‪ .‬זיי האבן אויפגעשטעלט ישיבות‪ ,‬כוללים‪,‬‬ ‫נישט ענקערע עלטערן‪.‬‬ ‫דיינים‪ ,‬מורה הוראות‪ ,‬משפיעים און עסקנים‪ ,‬און אלעס‬ ‫אסאך מאל מאכט זיך שווערע און ביטערע נסיונות‪ .‬פונקט‬ ‫וואס פעלט זיך אויס כדי אנגיין אין דער וועלט לאורך ימים‬ ‫אזוי ווי דו פארשטייסט אז ס'שטייט אין די תורה אז מ'טאר‬ ‫ושנים טובים ביז צו ביאת הגואל‪.‬‬ ‫נישט רעדן לשון הרע‪ ,‬און מיר האבן שרעקליכע נסיונות און‬ ‫נעכטן האט גארנישט מיט היינט‪ .‬האסט זיך נעכטן‬ ‫פאלן אמאל אדורך מיט רעדן לשון הרע‪ ,‬פארשטייסטו דאך‬ ‫געמוטשעט? הודו לו ברוך הוא וברוך שמו‪ ,‬יישר כח‬ ‫אז דאס מיינט נישט אז דער אייבערשטער וויל דו זאלסט רעדן‬ ‫אייבערשטער‪ ,‬ס'איז גוט‪ .‬איז עס אוועקגעגאנגען? מזמור‬ ‫לשון הרע‪ .‬אבער דער אייבערשטער וויל אויך נישט דו זאלסט‬ ‫לתודה הריעו לה' כל הארץ‪ ,‬וכל החיים יודוך סלה‪ ,‬און מ'גייט‬ ‫גיין אין א וואלד און זיך נישט טרעפן מיט קיין מענטשן‪.‬‬ ‫ווייטער‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער איז דער וואס שיקט די נסיונות‪ ,‬און דער‬ ‫אויב דו קענסט היינט עפעס נישט טון‪ ,‬דו קענסט נישט‬ ‫אייבערשטער גיט דיר א בחירה‪ :‬פלאג דיך‪ ,‬מוטשע דיך‪ ,‬און‬ ‫פונקציאנירן ברוחניות אדער בגשמיות‪ ,‬צי במחשבה‪ ,‬בדיבור‪,‬‬ ‫ארבעט שווער‪ .‬דאס איז די תמימות'דיגע אמונה‪.‬‬ ‫אדער במעשה – אויף וואסארא אופן עס זאל נאר זיין – איז‬ ‫ווי דער הייליגער בעל התניא שרייבט אין פרק י"ב‪ ,‬אפילו‬ ‫עס היינט; ס'איז נישט נעכטן‪ .‬ס'פעלט דיר פשוט'ע אמונה‪,‬‬ ‫טויזנט מאל מען פאלט אדורך‪ ,‬איז דאס דער רצון ה'‪ ,‬און דאס‬ ‫ס'פעלט דיר אמונה און גלייבן אינעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫איז דער תענוג און נחת רוח פונעם אייבערשטן – ווי א איד‬ ‫אמונה און תמימות אין שלום בית‬ ‫פלאגט זיך צו טון געטריי זיין תפקיד‪ .‬אפילו מען פלאגט זיך‬ ‫טויזנט מאל‪ ,‬אויב דאס איז דער תפקיד‪ ,‬בין איך פאר דעם‬ ‫לאמיר נעמען א משל‪ .‬זייער אסאך מענטשן מוטשענען זיך מיט‬ ‫באשאפן געווארן‪ ,‬און דאס וויל דער אייבערשטער פון מיר‪.‬‬ ‫שלום בית‪ ,‬זיי מוטשענען זיך אין שלום בית ווייל אלס קינד‬ ‫האב איך זיך געמוטשעט מיט מיינע מחנכים‪ ,‬ווייל אלס קינד‬ ‫דער מאן און די פרוי אלס א 'חפצא של מצוה'‬ ‫האב איך זיך געמוטשעט מיט מיר אליין‪ ,‬אדער מיט מיינע‬ ‫עלטערן; ווייל יענער האט מיך געטשעפעט‪ ,‬יענער האט מיך‬ ‫‪Page 12 of 18‬‬ ‫המדרש‪ ,‬און איבעראל וואו אידישע קינדער קומען זיך‬ ‫מיין מאן אדער מיין ווייב איז נישט דאס זעלבע ווי מיר און‬ ‫צוזאמען און טרעפן זיך‪.‬‬ ‫טראכט נישט דאס זעלבע ווי מיר‪ .‬אסאך מאל קען מען שפירן‪:‬‬ ‫"איך האב אים נישט ליב"‪" ,‬איך האב איר נישט ליב"‪ ,‬אדער‬ ‫זוכן דעם אייבערשטן 'משם' – פון דארט וואו מען איז‬ ‫"איך עקל מיך"‪ .‬מען קען זיך אבער נישט עקלען‪ .‬איר ווייסט‬ ‫דער חידושי הרי"ם אין ליקוטי הרי"ם פרשת ואתחנן‪ ,‬אויפן‬ ‫פארוואס?‬ ‫פסוק "ובקשתם משם את ה' אלקיך ומצאת"‪ ,‬פרעגט‪ :‬וואס‬ ‫מען לייגט תפילין יעדן טאג‪ .‬איר ווייסט פון וואו תפילין‬ ‫באדייט "ובקשתם משם"? וואס איז דאס "פון דארט"?‬ ‫קומט? פון די הויט פון א בהמה‪ .‬די תפילין האבן נישט קיין‬ ‫זאגט דער חידושי הרי"ם‪ :‬א מענטש טאר נישט האבן קיין‬ ‫גוטן גשמיות'דיגן ריח‪ ,‬און תפילין האבן גארנישט וואס א‬ ‫רצון אפילו צו זיין "גוט" אדער צו זיין אין א הויכע מדרגה‪.‬‬ ‫מענטש זאל דערפון גשמיות'דיג הנאה האבן אדער שפירן גוט‬ ‫"ובקשתם" – איר זאלט זוכן דעם אייבערשטן "משם"‪ ,‬פון‬ ‫ביים לייגן‪ .‬ס'איז גארנישט גוט בגשמיות‪ ,‬ס'איז ריין רוחני‪.‬‬ ‫דארט וואו דו ביסט יעצט‪ .‬צי דו ביסט אין א מצב שפלות‪ ,‬א‬ ‫איר ווייסט פארוואס מ'האט עס ליב? ווייל דער אייבערשטער‬ ‫מצב בינוני‪ ,‬אדער אין א הויכע מדרגה – אין וועלכע מדרגה דו‬ ‫האט עס ליב! און דער אייבערשטער האט געמאכט פון דעם‬ ‫געפינסט זיך נאר‪ ,‬פון דארט זאלסטו זוכן דעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫פעל‪ ,‬פון דעם הויט‪ ,‬אזא הייליגע און טייערע מצוה‪ .‬דאס איז‬ ‫וואס מיר האבן ליב‪.‬‬ ‫זאגט דער חידושי הרי"ם‪ :‬ווייל אין די רגע וואס דו זוכסט‬ ‫עפעס אנדערש‪ ,‬דינסטו זיך אליין און נישט דעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫איך האב ליב מיין מאן ווייל ער איז א חפצא של מצוה‪ ,‬ער איז‬ ‫דעם אייבערשטנ'ס א מתנה פאר מיר‪ .‬דער אייבערשטער וויל‬ ‫מיר זוכן צו טון דעם רצון ה'‪ ,‬מיר זוכן צו טון אונזער תפקיד‬ ‫איך זאל אים ליב האבן‪ ,‬איך זאל אים שעצן‪ ,‬איך זאל אים‬ ‫אויף דער וועלט פאר וואס דער אייבערשטער האט אונז‬ ‫סובל זיין און אים פארטראגן‪ .‬די זעלבע זאך איז מיט דער‬ ‫אראפגעשיקט‪ .‬מיר זוכן צו זיין געטריי צום אייבערשטן‪ ,‬צו‬ ‫ווייב‪.‬‬ ‫מאכן א נחת רוח פאר אים‪ ,‬און זיך אליין ארויסצוריקן‪ .‬דאס‬ ‫איז אמונה פשוטה‪.‬‬ ‫ממילא ווען די פרוי מאכט נאכטמאל‪ ,‬וואשט די וועש‪ ,‬און‬ ‫ראמט אויף דאס הויז‪ ,‬טוט מען עס פארן אייבערשטן‪ .‬מען‬ ‫"ובקשתם משם" – פון דארט וואו דו ביסט זאלסטו זוכן "את‬ ‫דארף שפירן פונקט ווי מען לייגט תפילין‪ ,‬פונקט ווי מען‬ ‫ה' אלקיך"‪ ,‬און די תורה זאגט‪" :‬ומצאת" – דו וועסט עס‬ ‫צינדט ליכט לכבוד שבת‪ ,‬מען נעמט חלה‪ ,‬אדער מען איז‬ ‫טרעפן‪.‬‬ ‫מקיים די מצוה פון שופר‪ ,‬צדקה‪ ,‬סוכה‪ ,‬און אלע מצוות‬ ‫טאמער דו האסט אייגענע נגיעות‪ ,‬אייגענע ווילנס‪ ,‬רצונות און‬ ‫התורה – ס'איז א חפצא של מצוה‪ .‬די זעלבע זאך איז דער‬ ‫פלענער‪ ,‬דעמאלטס ווילסטו דינען זיך אליין‪ ,‬און דעמאלטס‬ ‫מאן מיט די פרוי‪.‬‬ ‫ווייס איך נישט צי דו וועסט טרעפן דעם אייבערשטן‪ .‬אפשר‬ ‫ווען מען טראכט אזוי‪ ,‬טוט יעדער זיין התחייבות מיט‬ ‫וועסטו זיך אליין טרעפן‪ ,‬אבער מן הסתם נישט‪ .‬אבער דעם‬ ‫ליבשאפט צום אייבערשטן‪ ,‬מיט אמונה פשוטה און מיט‬ ‫אייבערשטן קען מען איבעראל טרעפן‪:‬‬ ‫תמימות‪" :‬דאס דארף איך טון"‪ .‬פונקט אזוי ווי ווען חלילה א‬ ‫ביי יעדע שלום בית פראבלעם‪ ,‬ביי יעדע חינוך ענין‪ ,‬אין יעדע‬ ‫מענטש פאלט אראפ און די ביינער טוען אים זייער וויי‪ ,‬וועט‬ ‫מוסד‪ ,‬און וואו אימער א איד געפינט זיך מיט נאך אידן‪.‬‬ ‫ער דאך נישט זאגן‪" :‬ס'איז זייער פארווייטאגט‪ ,‬איך קען‬ ‫"משם" – אויב דו טראכטסט נישט פון "איך‪ ,‬מיך‪ ,‬זיך"‪ ,‬נאר‬ ‫יעצט נישט היטן שבת ווייל איך האב נישט קיין געפיל צום‬ ‫מיט אמונה פשוטה אז דאס איז דער רצון השם‪ ,‬דא דארפן‬ ‫שבת צוליב מיינע שערצן אין די הענט און פיס" – חלילה אזוי‬ ‫מיר זיין‪ ,‬דאס איז אונזער חבורה‪ ,‬אונזער תפקיד און אונזער‬ ‫צו רעדן‪ .‬פונקט אזוי קענסטו נישט זאגן א מאן אויף זיין ווייב‬ ‫לעבן‪ ,‬און איך דין דעם אייבערשטן מיט אמונה פשוטה –‬ ‫אדער א ווייב אויף איר מאן‪ .‬ס'איז דא א בחירה וויאזוי צו‬ ‫דעמאלטס "ומצאת"‪ ,‬דו וועסט טרעפן דעם אייבערשטן‪ ,‬דו‬ ‫קוקן דערויף און וויאזוי צו טראכטן‪ .‬אוודאי מעג מען ארבעטן‬ ‫וועסט זען רחמים און חסדים‪ ,‬און דו וועסט שפירן גוט‪.‬‬ ‫דערויף און טון געוויסע השתדלותן אויף א רואיגן און‬ ‫דער הייליגער רבי פון לובלין זאגט אויפ'ן פסוק "ואהבת את‬ ‫נארמאלן אופן‪.‬‬ ‫ה' אלקיך"‪ ,‬אז דו דארפסט ליב האבן דעם אייבערשטן "בכל‬ ‫דאס איז דער טייטש פון תמימות'דיגע אמונה פשוטה אינעם‬ ‫לבבך ובכל נפשך"‪ .‬ווייסטו וואס "ובכל נפשך" מיינט? אז‬ ‫אייבערשטן‪ .‬און אזוי איז עס מיט מיינע קינדער‪ ,‬מיט מיין‬ ‫אפילו אויב דו דארפסט אריינגיין אין גיהנום פאר'ן‬ ‫קהילה‪ ,‬מיט מיין שכנה‪ ,‬אין מיין ארבעט‪ ,‬אין מיין בית‬ ‫אייבערשטן‪ ,‬זאלסטו זיין גרייט דאס צו טון‪.‬‬ ‫‪Page 13 of 18‬‬ ‫שבעל פה‪ ,‬שולחן ערוך‪ ,‬מוסר‪ ,‬חסידות‪ ,‬דביקות הבורא‪ ,‬און‬ ‫מיר זענען נישט דא אויף דער וועלט כדי צו דינען דעם‬ ‫"בכל דרכיך דעהו"‪ .‬דאס איז די גאנצע תכלית פארוואס דו‬ ‫אייבערשטן און זיך מאכן באקוועם; מיר זענען דא כדי צו‬ ‫ביסט דא‪ ,‬און פאר גארנישט אנדערש‪ .‬טו עס בתמימות‪ ,‬מיט‬ ‫מאכן כביכול באקוועם פאר'ן אייבערשטן‪.‬‬ ‫דיין גאנצן הארץ און מיט פולער געטריישאפט‪ ,‬אן קיין שום‬ ‫מיר קרעכצן נישט‪ ,‬מיר האבן נישט קיין טענות‪ ,‬קיין קשיות‬ ‫חשבונות‪.‬‬ ‫אדער שאלות‪ .‬מיר פאלגן געטרייערהייט אן טראכטן און אן‬ ‫אויב עס איז דיר באשערט פונעם הימל און דאס איז דער רצון‬ ‫פרעגן‪ .‬דאס איז וואס דער אייבערשטער וויל‪ ,‬און פאר דעם‬ ‫השם‪ ,‬וועלן די מדרגות‪ ,‬גילוי אליהו און רוח הקודש שוין‬ ‫בין איך דא אויף דער וועלט‪" .‬טאטע‪ ,‬איך בין דיר געטריי‪,‬‬ ‫אליין אנקומען‪ ,‬ווייל דאס ליגט אין די תורה‪ .‬אבער דאס איז‬ ‫'אין עוד מלבדו'‪ ,‬עס איז נישטא קיין שום כח בעולם אויסער‬ ‫נישט דער ציל פון די תורה‪ ,‬און עס איז נישט די עבודה צו‬ ‫דיר צו דינען‪ ".‬און דעמאלטס קומט דער אייבערשטער אקעגן‬ ‫ארבעטן אויף דעם‪ .‬מיר האבן נישט אזא סארט עבודה‪ ,‬עס‬ ‫דעם מענטש און גיט אים א זיסקייט און א געשמאק‪,‬‬ ‫ווערט אין ערגעץ נישט געברענגט‪ .‬א מענטש קען נישט מחדש‬ ‫אזוי ווי דער אייבערשטער האט געטון מיט די אבות הקדושים‬ ‫זיין אייגענע עבודות‪ ,‬ווייל דעמאלטס דינט ער זיך אליין און‬ ‫נאך פאר מתן תורה‪.‬‬ ‫נישט דעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫דינען דעם באשעפער אן זוכן הויכע מדרגות‬ ‫דער "נועם מגדים" אין פרשת כי תשא אויפ'ן פסוק "אך את‬ ‫שבתותי תשמורו"‪ ,‬ברענגט פונעם רבי'ן פון לובלין אויפ'ן‬ ‫דער "אור המאיר" ברענגט אין פרשת שמות אויפ'ן פסוק‬ ‫פסוק "לא תעשון כן לה' אלקיכם"‪ .‬ער זאגט אז עס זענען דא‬ ‫"וילך איש מבית לוי"‪ ,‬ווען עמרם האט חתונה געהאט מיט‬ ‫מענטשן וואס מאכן זיך קביעות'דיגע הנהגות‪ :‬ער פאסט‬ ‫יוכבד‪ :‬זאגט דער הייליגער אור המאיר‪ ,‬אז עס זענען דא‬ ‫בקביעות געוויסע טעג אדער גייט אזויפיל מאל אין מקוה‪ ,‬און‬ ‫אסאך מענטשן וואס מאכן סיגופים‪ ,‬זיי פייניגן זיך מיט‬ ‫אויב ער טוט נישט די אלע זאכן‪ ,‬שפירט ער ממש ווי די וועלט‬ ‫תעניתים‪ ,‬גייען אסאך אין מקוה‪ ,‬דאווענען און לערנען‪ ,‬אבער‬ ‫ענדיגט זיך‪ .‬ער מיינט אז נאר דאס ברענגט אים יראת שמים‬ ‫זייער גאנצער ציל אין לעבן איז נאר ווייל זיי ווילן זוכה זיין‬ ‫און קדושה‪ ,‬און אן דעם קען ער נישט עקזיסטירן‪ .‬מיר האבן‬ ‫צו רוח הקודש‪ ,‬גילוי אליהו‪ ,‬אדער זיין א "בעל מדרגה"‪.‬‬ ‫דאס אויך אין גשמיות; מענטשן שפירן אז אן א קאווע קענען‬ ‫זאגט דער אור המאיר‪ ,‬אז ער האט געהערט אז אין די צייטן‬ ‫זיי נישט דאווענען‪ ,‬אדער אן טון א געוויסע זאך קענען זיי‬ ‫פונעם בעל שם טוב הקדוש איז געווען אזא מענטש‪ ,‬און דער‬ ‫נישט אנגיין דורכאויס דעם טאג‪.‬‬ ‫בעל שם טוב האט אים געזאגט בזה הלשון‪" :‬אין די‬ ‫זאגט דער נועם מגדים בשם דעם רבי'ן פון לובלין‪ :‬דאס מיינט‬ ‫אויבערשטע וועלטן‪ ,‬דארט וואו מען פארשטייט די זאכן‬ ‫דער פסוק "לא תעשון כן לה' אלקיכם" – מיר טוען גארנישט‬ ‫בעסער‪ ,‬לאכט מען פון אזא מענטש‪".‬‬ ‫אויף אן אופן פון "כן"‪ ,‬אז נאר "אזוי" מוז עס זיין‪ .‬א מענטש‬ ‫זאגט דער אור המאיר‪ :‬לאמיך דיר עס געבן צו פארשטיין‪,‬‬ ‫דארף דינען דעם אייבערשטן אויף אלע אופנים און אויף אלע‬ ‫וואס לויפסטו נאך די זאכן? ביסטו דען באשאפן געווארן פאר‬ ‫וועגן‪ .‬עס איז א מורא'דיגע זאך צו פאסטן תעניתים‪ ,‬צו גיין‬ ‫דעם? ווער האט דיר געזאגט אז דו ביסט באשאפן געווארן צו‬ ‫אין מקוה און לערנען ברציפות; אלעס איז זייער גוט‪ ,‬אבער‬ ‫האבן רוח הקודש‪ ,‬צו זיין א בעל שם טוב‪ ,‬צו זען אליהו הנביא‪,‬‬ ‫נאר אויב עס שטימט מיט'ן מצב‪ .‬אסאך מאל‪ ,‬זאגט דער נועם‬ ‫אדער בכלל צו הייסן א בעל מדרגה? וואו קומט דאס אריין?‬ ‫מגדים‪ ,‬איז עסן און טרינקען בעסער‪ ,‬און אסאך מאל איז‬ ‫ווער האט דיר דאס אלעס געזאגט?‬ ‫שלאפן בעסער‪.‬‬ ‫נאר וואס דען? דו ביסט באשאפן געווארן בלויז צו דינען דעם‬ ‫יעדער מענטש האט זיין אייגענע עבודה לויט זיין תכונת הנפש‪,‬‬ ‫אייבערשטן‪ .‬עס זענען דא געוויסע עבודות און מדרגות וואס א‬ ‫זיין נאטור און זיין תפקיד‪ ,‬און מיר קענען נישט מלחמה‬ ‫מענטש איז זוכה ווען ער טוט דעם רצון השם‪ ,‬ווען ער‬ ‫האלטן מיט דעם‪ .‬אויב דער רבונו של עולם פירט דיך אז דיינע‬ ‫דאווענט‪ ,‬לערנט און ווערט נענטער צום אייבערשטן‪ ,‬וואס‬ ‫קבלות און הנהגות טובות שטימען – זייער גוט‪ .‬אבער דו‬ ‫דורך דעם קומט מען אן צו השגות פון רוח הקודש‪ ,‬גילוי‬ ‫דארפסט זיין גרייט אז אויב עס שטימט נישט‪ ,‬דעמאלטס איז‬ ‫אליהו און הויכע מדרגות‪.‬‬ ‫נישט‪ .‬צו זאגן "איך קען נאר דינען דעם אייבערשטן אויב איך‬ ‫אבער דו קענסט גארנישט טון דערצו‪ ,‬און דו דארפסט אויך‬ ‫האב א קאווע‪ ,‬א מקוה‪ ,‬תהלים‪ ,‬א חברותא אדער גוטע‬ ‫נישט און טארסט נישט ארבעטן דערויף‪ .‬דיין תכלית פארוואס‬ ‫וועטער" – אויף דעם זאגט דער לובלינער רבי אז דער‬ ‫דער אייבערשטער האט דיך באשאפן איז תורה שבכתב‪ ,‬תורה‬ ‫באשעפער ווארנט אונז אין די תורה "לא תעשון כן"‪ :‬מאך‬ ‫‪Page 14 of 18‬‬ ‫צרכי"‪ ,‬איך מאך א ברכה "המכין מצעדי גבר" און איך גלייב‬ ‫נישט קיין "כן"‪ ,‬אז נאר אזוי דארף עס צו זיין‪ .‬דו זאלסט זיך‬ ‫עס‪ .‬דער אייבערשטער גרייט אלעס צו‪ ,‬איך האב אלעס וואס‬ ‫צושטעלן צו דעם וויאזוי און וואס דער הייליגער באשעפער‬ ‫איך דארף‪ ,‬און וואס איך האב נישט דארף איך נישט‪.‬‬ ‫שטעלט פאר דיר אוועק אין יענעם מאמענט‪.‬‬ ‫די טייערקייט פון אמונה ביי די קאנטאניסטן‬ ‫אוודאי דארף א מענטש מאכן קבלות טובות‪ ,‬אבער מען דארף‬ ‫האבן א ברייטן און אפענעם מוח מיט שכל‪ ,‬חכמה‪ ,‬בינה און‬ ‫עס איז באקאנט אז דער צמח צדק פון ליובאוויטש זכר צדיק‬ ‫דעת‪ .‬דינען דעם אייבערשטן – דאס איז דער תכלית‪ ,‬נישט דער‬ ‫וקדוש לברכה האט אסאך עוסק געווען בענין הקאנטאניסטן‪.‬‬ ‫"כן"‪ .‬דינען דעם באשעפער בכל מקום‪ ,‬בכל זמן‪ ,‬בכל אופן‪,‬‬ ‫איינמאל איז געקומען א חבורה קאנטאניסטן צום הייליגן‬ ‫ובכל רגע ובכל מצב‪ .‬דאס איז דער יסוד‪ ,‬און דאס איז‬ ‫צמח צדק און זיי האבן אים געזאגט אז זיי זענען נעבעך בעלי‬ ‫תמימות'דיגע אמונה פשוטה אינעם אייבערשטן‪.‬‬ ‫מומין‪ ,‬צוקאליעטשטע און צוקלאפטע מענטשן‪ .‬זיי קענען‬ ‫נישט לערנען‪ ,‬קענען קוים דאווענען‪ ,‬זיי קענען נישט קיין‬ ‫אמונה און בטחון אין עניני פרנסה‬ ‫אידישקייט און קענען אפילו נישט בענטשן‪ .‬אפילו די ביסל‬ ‫אין די כתבים פון ר' משה מונדער‪ ,‬פון די זקני חסידי סלאנים‪,‬‬ ‫תהלים וואס זיי זאגן פארשטייען זיי נישט קיין ווארט‪ ,‬אבער‬ ‫ברענגט ער אז א חסיד איז אמאל אריינגעגאנגען צום "יסוד‬ ‫זיי האבן אמונה אינעם הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫העבודה" פון סלאנים און זיך אפגערעדט אז ער האט נישט‬ ‫האט דער הייליגער צמח צדק געזאגט מורא'דיגע ווערטער‪ :‬א‬ ‫קיין פרנסה‪ .‬האט אים דער הייליגער יסוד העבודה געזאגט‬ ‫איד וואס גלייבט אינעם אייבערשטן‪ ,‬וואס גלייבט אז דער‬ ‫אזוי‪ :‬דער לעכאוויטשער זאגט אויף דעם וואס די גמרא‬ ‫באשעפער האט באשאפן די וועלט און באשאפט עס יעדע רגע‬ ‫ברענגט אין מסכת סוטה )דף מ"ח ע"ב(‪ ,‬אז ווער עס האט "פת‬ ‫מיט א חיות בהשגחה פרטית‪ ,‬א איד וואס גלייבט אז דער‬ ‫בסלו" )ברויט אין קוישן( און פרעגט "וואס וועל איך עסן‬ ‫אייבערשטער האט אונז געגעבן תורה ומצוות – אפילו אויב‬ ‫מארגן?"‪ ,‬דער איז "מקטני אמנה" – ער האט זייער ווייניג‬ ‫ער פארשטייט נישט די ווערטער פון דאווענען‪ ,‬בענטשן אדער‬ ‫אמונה‪ .‬האט דער לעכאוויטשער מסביר געווען‪ :‬ווער עס‬ ‫תהלים‪ ,‬אבער ער פארשטייט אמונה און השגחה פרטית‪ ,‬ער‬ ‫זארגט זיך אויף מארגן‪ ,‬איז א סימן אז ער איז "מקטני‬ ‫פארשטייט אז ער רעדט יעצט צום אייבערשטן און אז די‬ ‫אמנה"‪ ,‬דאס הייסט אז ער האט זיך זייער ווייניג באשעפטיגט‬ ‫ווערטער זענען הייליג‪ ,‬ער איז א שטארקער און געזונטער‬ ‫מיט'ן ענין פון אמונה‪.‬‬ ‫איד! ער איז נישט קיין בעל חסרון און נישט קיין פגום‪ .‬אזוי‬ ‫ווייל א מענטש וואס לעבט מיט אמונה דאגה'ט נישט און ער‬ ‫האט דער צמח צדק געזאגט‪ :‬אזא שטארקער‪ ,‬געזונטער איד!‬ ‫זארגט נישט‪ .‬ער טוט השתדלות ווייל אזוי שטייט אין די‬ ‫זיי האבן זיך זייער מחזק געווען און זענען ארויסגעגאנגען‪.‬‬ ‫תורה‪ ,‬אבער ער גלייבט‪ .‬זארגן האט גארנישט מיט השתדלות;‬ ‫ווען זיי זענען ארויס‪ ,‬האט זיך דער צמח צדק אנגערופן‪" :‬די‬ ‫השתדלות מיינט צו טון וואס דו קענסט‪ ,‬ווען דו קענסט און‬ ‫גזירה פון די קאנטאניסטן איז אזוי ווי די מלחמה מיט די‬ ‫וויאזוי דו קענסט‪ ,‬אבער זארגן מיינט בלבול הדעת און‬ ‫יוונים; עס איז א רוחניות'דיגע מלחמה‪ .‬מען קען נישט משער‬ ‫פארלירן די אמונה‪ .‬עס זענען צוויי אנדערע פעולות און צוויי‬ ‫זיין די טייערקייט און די דערהויבנקייט פון יעדע תפילה און‬ ‫אנדערע זאכן‪.‬‬ ‫מצוה וואס די קאנטאניסטן טוען פארן אייבערשטן מיט‬ ‫דאס זאגט דער לעכאוויטשער‪" :‬כל מי שיש לו פת בסלו ואומר‬ ‫מסירות נפש און אמונה פשוטה‪ .‬עס איז נישט משיג צו זיין‬ ‫מה אוכל למחר?" אויב ער פרעגט וואס ער וועט עסן ווייל ער‬ ‫וואס עס טוט זיך אפ אויבן אין הימל און ווי חשוב דאס איז‬ ‫טראכט וועלכע השתדלות ער גייט טון‪ ,‬איז פיין‪ .‬אבער אז ער‬ ‫אנגענומען‪ .‬עס וועט קומען א צייט ווען משיח וועט קומען‪ ,‬אז‬ ‫פרעגט דאס ווייל ער איז פארדאגה'ט און באזארגט‪ ,‬דאס איז‬ ‫גרויסע בעלי מוחות וועלן מקנא זיין די קאנטאניסטן‪".‬‬ ‫נישט קיין השתדלות פאר פרנסה‪ ,‬נאר דאס איז קטני אמונה;‬ ‫האט זיך אויפגעשטעלט איינער פון די מקורבים‪ ,‬א גרויסער‬ ‫דא פעלט אמונה‪.‬‬ ‫למדן וואס האט געקענט ש"ס בעל פה‪ ,‬און געפרעגט מיט‬ ‫א איד טאר קיינמאל נישט זיין באזארגט‪ .‬דאס איז בכלל‬ ‫התרגשות‪" :‬וויאזוי קען א איד ווי מיר זוכה זיין צו אזא‬ ‫נישט זיין תפקיד‪ ,‬דער אייבערשטער וויל עס נישט און דארף‬ ‫מסירות נפש און תמימות? איך וויל אויך זוכה זיין צו דעם!"‬ ‫עס נישט‪ ,‬און עס טוט גארנישט אויף חוץ פון ברענגען א‬ ‫איר הערט וואס דא טוט זיך? א ש"ס איד‪ ,‬א למדן וואס האט‬ ‫בלבול המוח און אוועקנעמען די אמונה‪.‬‬ ‫אלעס געקענט‪ ,‬וויל ווערן אזא איד וואס גרויסע מוחות גייען‬ ‫אמונה פשוטה בתמימות מיינט אז אלעס איז דא און אלעס‬ ‫מקנא זיין לעתיד לבוא‪.‬‬ ‫איז גוט‪ .‬איך מאך א ברכה מיט שם ומלכות "שעשה לי כל‬ ‫‪Page 15 of 18‬‬ ‫אים נישט נאכצוגעבן זיין ווילן; ער זאל נישט מצליח זיין‬ ‫האט אים דער צמח צדק געענטפערט‪" :‬די עצה איז קבלת‬ ‫אוועקצוגיין פון דער וועלט מיט מסירות נפש פאר‬ ‫עול‪ ".‬ווען א מענטש איז מקבל אויף זיך עול מלכות שמים ווי‬ ‫אידישקייט‪ ,‬זאגנדיג "שמע ישראל ה' אלקינו ה' אחד"‪.‬‬ ‫א פשוט'ער עבד‪ ,‬דערקענט מען אויף אים אפילו ווען ער‬ ‫דא זעט מען א געוואלדיגע און טיפע זאך‪ .‬מען זעט אסאך‬ ‫שלאפט אז ער איז א עבד נאמן‪.‬‬ ‫נקודות‪ ,‬אבער איין נקודה וואס מיר ווילן ארויסברענגען איז‪:‬‬ ‫דו ביסט א למדן און דו דינסט מיט דיין מוח‪ ,‬אבער די מעלה‬ ‫די אמונה פשוטה און די תמימות'דיגע אמונה פונעם הייליגן‬ ‫פון א ערליכער איד איז צו מקבל זיין עול מלכות שמים‬ ‫צמח צדק‪ ,‬צו גיין מיט תכריכים צו אזא אסיפה און זיין גרייט‬ ‫בתמימות און מיט מסירות נפש אן קיין חשבונות‪ ,‬פיר און‬ ‫מיט מסירות נפש פאר דער אמונה‪ ,‬פאר דער תורה‪ ,‬און פאר‬ ‫צוואנציג שעה א טאג‪ .‬עס איז נישט קיין חילוק צי מען איז א‬ ‫דעם אידישקייט פון כלל ישראל‪ .‬די אמונה פשוטה איז טאקע‬ ‫ש"ס איד אדער א קאנטאניסט‪ ,‬דאס איז די תכלית און דער‬ ‫דאס וואס האט אים געראטעוועט‪ .‬דער גוי האט אים נישט‬ ‫עיקר פון עבודת השם‪ :‬צו דינען דעם אייבערשטן ווי א עבד‬ ‫פארגינט דעם מסירות נפש‪ ,‬אבער מיר ווייסן אז דאס איז‬ ‫פשוט‪.‬‬ ‫געווען מן השמים מיט השגחה פרטית‪ ,‬ווייל דער אייבערשטער‬ ‫דאס זענען מורא'דיגע ווערטער‪ .‬דאס איז וואס דער‬ ‫וויל‪ ,‬האפט און בענקט כביכול נאך אונזער אמונה פשוטה‪,‬‬ ‫אייבערשטער וויל פון אונז‪ ,‬און דאס זענען אונזערע נסיונות‪,‬‬ ‫נאך אונזער מסירות נפש און נאך אונזער תמימות'דיגע‬ ‫בפרט אין דעם שווערן גלות‪ .‬מיר האלטן יעצט אין יאר תשפ"ה‬ ‫אמונה‪ .‬דערנאך זאגט דער אייבערשטער‪" :‬דא האסטו דיין‬ ‫)תשפ"ז(‪ ,‬און די נסיונות אין אמונה און צו גלייבן אין די תורה‬ ‫גרויסע ישועה"‪ .‬ער האט מצליח געווען סיי ביי דער אסיפה אין‬ ‫און אין אונזער אייגענער קדושה זענען זייער גרויס‪ .‬די עצה‬ ‫רוחניות און סיי אין גשמיות‪ .‬ער איז ארויסגעקומען געווינער‪,‬‬ ‫דערצו איז אמונה פשוטה בתמימות‪.‬‬ ‫ער האט מנצח געווען דעם סטרא אחרא‪ ,‬און דאס אלעס נאר‬ ‫דער הייליגער צמח צדק האט געפירט גרויסע מלחמות קעגן‬ ‫מיט אמונה פשוטה בתמימות‪.‬‬ ‫די משכילים‪ .‬דער ריי"צ האט פארציילט אז אין שנת תר"ג‬ ‫'תמים תהיה' – הערט אויף פארשן דעם עבר און עתיד‬ ‫האבן די משכילים פארלייגט כוחות אז די רעגירונג זאל שולט‬ ‫זיין אויף אידישקייט‪ .‬די צארישע ממשלה האט דעמאלטס‬ ‫ווען מען טראכט אריין‪ ,‬זאגט רש"י‪" :‬תתהלך עמו בתמימות‬ ‫איינגעלאדנט פיר גדולי ישראל קיין פעטערבורג דורכצוטון די‬ ‫ותצפה לו"‪ ,‬האף צו אים און פארש נישט נאך דעם עתיד‪ ,‬נאר‬ ‫נייע תקנות און גזירות וואס די משכילים האבן געוואלט‬ ‫אלעס וואס קומט אויף דיר‪ ,‬זאלסטו מקבל זיין בתמימות‪.‬‬ ‫איינפירן‪ ,‬בעיקר בנוגע חינוך‪ .‬דער צמח צדק איז געווען איינער‬ ‫טראכט נישט צוריק און באשולדיג קיינעם נישט‪ ,‬און‬ ‫פון די פיר גדולים‪ .‬דאס האט גענומען וואכן און חדשים‪,‬‬ ‫דעמאלטס וועסטו זיין "עמו ולחלקו"‪ .‬דאס איז א יסוד און‬ ‫דער פונדאמענט פון א איד אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫איינמאל האט זיך דער צמח צדק אויפגעשטעלט און געזאגט‬ ‫שארפע ווערטער‪ ,‬אז מען וועט זיך נישט לאזן פוגם זיין אין‬ ‫עס זענען דא היינט מענטשן – נעכטן איז אריינקומען צו אונז‬ ‫אונזער מסורה און תורה'דיגן חינוך‪ .‬מען האט אים אפילו‬ ‫א פרוי און דערציילט‪ ,‬אז זי קען נישט האבן קיין געהעריגן‬ ‫איינגעשפארט אין תפיסה אלס עונש פארן מוחה זיין קעגן די‬ ‫שלום בית‪ ,‬זי קען נישט געהעריג מחנך זיין די קינדער און זי‬ ‫רעגירונג‪ ,‬אבער למעשה האט ער מנצח געווען‪.‬‬ ‫קען נישט האבן א רואיג און גליקליך לעבן‪ ,‬ווייל אלס קינד‬ ‫האט זי מיטגעמאכט גרויסע יסורים‪ ,‬אביוז און בוליאינג; עס‬ ‫מען דערציילט‪ ,‬אז ווען דער צמח צדק איז דעמאלטס געפארן‬ ‫איז געווען א זייער שווערע צייט‪ .‬די פרוי האט געזאגט אזוי‪:‬‬ ‫קיין פעטערבורג‪ ,‬האט ער מיטגענומען זיינע תכריכים‪ .‬ער‬ ‫"בעצם האב איך קיינמאל נישט געטראכט דערפון‪ ,‬איך האב‬ ‫האט פארשטאנען אז וויבאלד ער גייט זיך קעגנשטעלן‪ ,‬ער‬ ‫עס אפילו נישט געוואוסט אדער באמערקט‪ ,‬ביי מיר איז עס‬ ‫גייט זיך מתחצף זיין און זיך ארויסשטעלן קעגן די רעגירונג‪,‬‬ ‫בכלל נישט געווען אזא שווערע דורכגאנג‪ .‬איך בין נאר‬ ‫קען זיין אז ער וועט עס נישט איבערלעבן‪ .‬ער איז געווען גרייט‬ ‫געגאנגען צו א טעראפיסט‪ ,‬און דער טעראפיסט האט מיך‬ ‫אויף מסירות נפש‪ ,‬כדי אונזער אמונה פשוטה זאל ביי כלל‬ ‫'אויפגעקלערט'‪ .‬ער האט מסביר געווען וויאזוי מען דארף זיך‬ ‫ישראל נישט נעלם ווערן אדער פגם ווערן‪.‬‬ ‫מקשר זיין‪ ,‬זיך אריינפלאנטערן און זיך אריינקאכן אין דעם‬ ‫ר' מרדכי חיים סלאנים דערציילט א וואונדערליכע זאך‪ :‬די‬ ‫עבר‪".‬‬ ‫צארישע רעגירונג איז געווארן געוואויר אז דער צמח צדק‬ ‫מיר האבן געזאגט פאר דער פרוי בערך דעם שיעור וואס מיר‬ ‫האט מיטגעברענגט זיינע תכריכים און ער איז גרייט אויף‬ ‫האבן יעצט געזאגט ביז אהער‪ .‬די פרוי איז ארויסגעגאנגען‬ ‫מסירות נפש‪ ,‬האבן זיי אים דוקא נישט געוואלט הרגענען‪ ,‬כדי‬ ‫‪Page 16 of 18‬‬ ‫קיין גוטן פרישטאג‪ ,‬איך האב בכלל נישט געגעסן‪ .‬איך דארף‬ ‫בשמחה‪ ,‬פרייליך‪ ,‬רואיג און הייליג‪ ,‬מיט אן אהבה צום מאן‪,‬‬ ‫זיך לערנען וויאזוי צו עסן פרישטאג‪ ,‬איך דארף ארויסנעמען‬ ‫צו די קינדער‪ ,‬צום באשעפער און צו דער תורה‪ .‬זי איז ארויס‬ ‫יענע טראומא און יענע שוועריגקייטן כדי איך זאל קענען עסן‬ ‫מיט שבח והודאה פארן אייבערשטן און מיט כוחות ווייטער‬ ‫פרישטאג‪ ,‬איך וועל ענדערש פאסטן צען טעג"?‬ ‫צו פירן א גליקליך און לעכטיג לעבן‪ .‬דאס אלעס האט נישט‬ ‫הייליגע לעכטיגע קינדער‪ ,‬עס איז נישטא אזא זאך‪ .‬קיינער‬ ‫גענומען קיין גאנצע דרייסיג מינוט‪.‬‬ ‫האט נישט אזא דאגה‪ .‬קיינער האט נישט קיין פראבלעם יעצט‬ ‫הייליגע לעכטיגע אידישע קינדער‪ ,‬די תורה זאגט "ולא‬ ‫זאט צו ווערן פון פרישטאג ווייל ער ווייסט נישט פון וואו ער‬ ‫תחקור"‪ .‬נישט נאר אויף צוריק זאלסטו נישט פארשן‪ ,‬נאר‬ ‫וועט מארגן האבן צו עסן‪ .‬די זעלבע רואיגקייט דארף א‬ ‫אפילו אויפן עתיד זאלסטו נישט זיין באזארגט‪ .‬לעב מיטן‬ ‫מענטש האבן שטענדיג‪ .‬דאס איז דער פשט פון "כגמול עלי‬ ‫אייבערשטן‪" .‬תהיה עמו ולחלקו" – ווייסטו וואס עס מיינט‬ ‫אמו" – אן קיין זארגן‪ ,‬אן טראכטן און אן חשבונות‪ .‬דין דעם‬ ‫צו זיין מיטן אייבערשטן אין זיין חלק? ביים אייבערשטן איז‬ ‫אייבערשטן יעצט מיט דיין תפקיד וואס דו דארפסט טון אין‬ ‫"עוז וחדוה במקומו"‪ ,‬דארט איז נאר דא גוטס‪ .‬ווען מיר זענען‬ ‫דעם מאמענט‪ ,‬און דו וועסט זען "אם לא שויתי ודוממתי נפשי‬ ‫זיך מקשר צום אייבערשטן‪ ,‬זענען מיר אין א פלאץ וואו עס‬ ‫כגמול עלי אמו"‪" .‬השלך על ה' יהבך והוא יכלכלך" – דו‬ ‫איז נאר דא טוב‪ .‬וואס מער מיר זארגן זיך‪ ,‬אלס מער‬ ‫וועסט זען אז דער אייבערשטער וועט דיך שפייזן און טון פאר‬ ‫דערווייטערן מיר זיך פונעם אייבערשטן און מיר גייען אריין‬ ‫דיר אלעס וואס דו דארפסט‪ .‬אלע דיינע דאגות וועלן‬ ‫אין "רע"‪ .‬שלעכטס עקזיסטירט נאר ווען מען איז נישט דבוק‬ ‫פארשווינדן‪ ,‬און דו וועסט זען ווי עס וועט נתקיים ווערן דער‬ ‫אינעם אייבערשטן‪ .‬ביים אייבערשטן איז נישטא קיין רע‪,‬‬ ‫פסוק "אז ימלא שחוק פינו ולשוננו רנה"‪ .‬ווייל ווען מען‬ ‫קיין דאגות‪ ,‬קיין טרויער און קיין ייאוש‪ ,‬נאר שטארקייט און‬ ‫פארלאזט זיך אינגאנצן אויפן אייבערשטן‪ ,‬און וואס דער‬ ‫פרייליכקייט‪" ,‬ששון ושמחה ישיגון"‪.‬‬ ‫אייבערשטער טוט און וויל איז דאס וואס איך וויל און וואס‬ ‫דאס זאגט די גמרא אין מסכת מכות‪" :‬בא חבקוק והעמידן‬ ‫איך האב ליב‪ ,‬דעמאלטס "אז ימלא שחוק פינו" – דו וועסט‬ ‫על אחת"‪ .‬חבקוק האט געזאגט אז עס איז דא א גאנצע תורה‪,‬‬ ‫לאכן‪ ,‬טאנצן‪ ,‬זיך פרייען‪ ,‬שמייכלען און זיך שפירן גליקליך‪.‬‬ ‫עבודה‪ ,‬הלכות און תרי"ג מצוות‪ ,‬אבער געדענק דעם יסוד און‬ ‫דער חפץ חיים שרייבט‪ :‬א מענטש גלייבט און ווייסט אז איך‬ ‫פונדאמענט‪" :‬וצדיק באמונתו יחיה"‪ .‬דו ווילסט לעבן? דו‬ ‫האב זייער ווייניג שכל‪ ,‬איך קען נישט פארשטיין די הנהגה‬ ‫ווילסט שפירן א טעם אין לעבן און באמת זיין א פרייליכער‬ ‫פונעם אייבערשטן‪ ,‬איך זוך עס נישט צו פארשטיין און איך‬ ‫איד און א פרייליכער מענטש? "באמונתו יחיה" – נאר מיט‬ ‫זוך עס נישט צו טוישן; איך זוך נישט צו זאגן פארן‬ ‫אמונה פשוטה וועט עס גיין‪.‬‬ ‫אייבערשטן וואס צו טון‪ .‬איך דאווען ווייל דער אייבערשטער‬ ‫דער "דברי ישראל" אנפאנג פרשת ויקרא זאגט אזוי‪:‬רש"י‬ ‫הייסט דאווענען‪ ,‬אבער נישט ווייל איך וויל עפעס טוישן‪ .‬איך‬ ‫הקדוש זאגט דא‪ :‬הער אויף דאגה'נען‪ ,‬הער אויף פארשן און‬ ‫לעב מיט אמונה און איך גלייב‪ ,‬זאגט דער חפץ חיים‪ ,‬אן קיין‬ ‫הער אויף זוכן עצות‪ .‬תמימות וועט דיר אויפהייבן און דיר‬ ‫שום ספק‪ ,‬אז צום סוף וועט דער אייבערשטער מאכן אז עס‬ ‫ברענגען העכער פון אלע עצות‪ ,‬דאגות און ווייטאגן‪ .‬פון דעם‬ ‫זאל נתגלה ווערן דער טוב וחסד‪ ,‬און דו וועסט עס זען‪ .‬אזוי‬ ‫הויכן פלאץ וועסטו האבן פרנסה‪ ,‬געזונט‪ ,‬רפואות‪ ,‬ישועות און‬ ‫ווי מען זעט אין גמרא ברכות )דף ס'( ביי די מעשה פון רבי‬ ‫נחת‪ .‬אלעס וועסטו האבן פון דארט‪.‬‬ ‫עקיבא‪ ,‬וועסטו עס זען‪.‬‬ ‫דו וועסט האבן פיל מער‪ ,‬ווייל דארט איז א פלאץ וואס איז‬ ‫אויב דו זעסט עס נאכנישט‪ ,‬איז עס ווייל דו גלייבסט עס‬ ‫פיל העכער פון דער השגה פון א מענטש‪ .‬ממילא‪" ,‬דאגה בלב‬ ‫נאכנישט גענוג‪ .‬גלייב עס גוט‪ ,‬גלייב עס שטארק מיט תמימות‪,‬‬ ‫איש" – אויב דו האסט דאגות‪" ,‬ישיחנה" – זיי מסיח דעת‬ ‫אן קיין זארגן‪ ,‬אן קיין פארשן‪ ,‬אן קיין נאכגיין און אן קיין‬ ‫דערפון און ריק עס אוועק‪.‬‬ ‫נאכטראכטן‪ .‬קוק זיך אן ווי א חפצא של מצוה‪ ,‬און קוק אן‬ ‫אלע אידן מיט וועמען דו האנדלסט ווי חפצים של מצוה און‬ ‫לעבן א גליקליך לעבן דורך אמונה‬ ‫תשמישי קדושה‪.‬‬ ‫ברוך השם יום יום‪.‬‬ ‫מיר זענען אלע געטרייע עבדים פונעם אייבערשטן‪ .‬דער‬ ‫הייליגע לעכטיגע אידישע קינדער‪ ,‬איך וועל אייך פרעגן א‬ ‫אייבערשטער האט מיך ליב‪ ,‬איך האב אים ליב‪ ,‬און איך לייג‬ ‫שאלה‪ :‬האט איר אמאל געענדיגט פרישטאג און געזאגט "איך‬ ‫אלעס אין א זייט כדי צו קענען מיטגיין מיטן אייבערשטן‪.‬‬ ‫קען נישט זאט ווערן ווייל איך בין אזוי צובראכן און‬ ‫דעמאלטס וועסטו זען אז עס עקזיסטירט נישט קיין היץ און‬ ‫צוקלאפט; צוועלף יאר צוריק האב איך דריי טעג נישט געהאט‬ ‫‪Page 17 of 18‬‬ ‫נישט קיין קעלט‪ ,‬נישט קיין פינסטערניש און נישט קיין‬ ‫ליכטיגקייט‪ ,‬נישט קיין עשירות און נישט קיין עניות‪ ,‬נישט‬ ‫קיין געזונט און נישט קיין קראנקייט‪ .‬אלעס שפירט מען מיט‬ ‫דעם זעלבן טעם‪ ,‬די זעלבע רואיגקייט‪ ,‬הרחבת הדעת‪ ,‬מנוחת‬ ‫הנפש און שלוות הנפש‪ .‬גארנישט נעמט נישט אוועק אונזער‬ ‫שמחת החיים‪ ,‬אויב מען לעבט דעם פשוט'ן און תמימות'דיגן‬ ‫וועג פון לעבן און טראכטן וואס מיר האבן שוין מברר געווען‬ ‫מפי ספרים וסופרים ביים צווייטן שיעור און מיר וועלן‬ ‫ווייטער ממשיך זיין‪.‬‬ ‫אזוי דארף א איד לעבן און אזוי קען א איד לעבן‪ .‬יעדער איד‬ ‫האט די כוחות און די מוחות; עס רינט אין דיר דאס בלוט‪ ,‬עס‬ ‫ליגט אריינגעקריצט אין אלע דיינע אברים‪ ,‬אין אלע דיינע‬ ‫מחשבות און אין דיין גאנצן הארץ‪ .‬איבעראל וואו א מענטש‬ ‫גייט און שטייט‪ ,‬אלעס וואס האט א שייכות מיט א איד איז‬ ‫אנגעפילט מיט דעם‪ .‬עס איז א פשיטא‪ ,‬מיר דארפן עס נאר‬ ‫ארויסברענגען ווייל אזוי וויל דער אייבערשטער‪.‬‬ ‫דער אייבערשטער וויל אז מיר זאלן האבן נסיונות און מיר‬ ‫זאלן האבן א בחירה‪ .‬ווען א מענטש טראכט‪" :‬פארוואס‬ ‫מאכט דער אייבערשטער אז איך זאל טראכטן אנדערש?" איז‬ ‫עס דער זעלבער טעם פארוואס דער אייבערשטער מאכט אז א‬ ‫מענטש זאל האבן א יצר הרע צו רעדן לשון הרע‪ .‬מיר זענען‬ ‫נישט דא אויף דער וועלט צו זיין מלאכים; מיר זענען נישט דא‬ ‫אז מיר זאלן האבן נגיעות נאר צום גוטן און גארנישט צום‬ ‫שלעכטן‪ ,‬ווייל דעמאלטס וואלטן מיר אראפגעקומען פאר‬ ‫גארנישט און מיר וואלטן געקענט בלייבן אין יענע וועלט‪.‬‬ ‫דערפאר זענען מיר אראפגעקומען אויף דער וועלט‪ ,‬עס זאל‬ ‫אויסקוקן כאילו איך קען נישט‪ ,‬אדער כאילו דאס און יענס‬ ‫איז פאר מיר דאס שענסטע און דאס בעסטע‪ .‬און מיר זאלן‬ ‫מיט אמונה פשוטה זאגן‪" :‬ניין‪ ,‬איך גלייב נישט אז דאס איז‬ ‫דאס שענסטע און דאס בעסטע; נישט דאס וויל איך טון און‬ ‫נישט דאס גיי איך טון‪ ".‬איך גיי לעבן מיט תמימות‪ ,‬זיך מוסר‬ ‫נפש זיין‪ ,‬זיך איבערגעבן און זיין אינגאנצן אין די הענט פונעם‬ ‫אייבערשטן‪ .‬איך האב גארנישט קיין אייגענע רצונות‪ ,‬איך זוך‬ ‫נאר תורה‪ ,‬עבודה‪ ,‬יראת שמים‪ ,‬מוסר און חסידות; צו זיין‬ ‫געטריי צום אייבערשטן‪ ,‬סיי בין אדם למקום און סיי בין אדם‬ ‫לחבירו‪ ,‬ביז איך וועל זוכה זיין צו זען די לעכטיגקייט‪ .‬הצלחה‬ ‫וברכה און סיעתא דשמיא‪.‬‬