א שטיקל אוה"ח הקדוש · A Shtikul Or Hachayim Hakuddosh — וירא (2026-10-26)

ליקוטים יקרים
z מספר הקדוש
אור החיים עה"ת
על דרך מוסר וחסידות
בעזהשי"ת | וירא| שנה ב' | גליון כ"ט
אסאך קלענער און עס וועט זיין אסאך גרינגער אסאך הארבער ,ווייל די בושה ביי אים איז אסאך ֹּאמר יְ הֹּוָ ה זַ ֲע ַקת ְסדֹּם וַ ֲעמ ָֹּרה ִּכי ָר ָבה
וַ י ֶ
זיך ארויסצודרייען פון באשטראפט ווערן מיט גרעסער ווי סתם א פשוט'ע מענטש וואס מען אתם ִּכי כָ ְב ָדה ְמאֹּדֵ :א ְר ָדה ָנא וְ ֶא ְר ֶאה וְ ַח ָט ָ
אזא הארבקייט. פארשעמט( .אינו דומה איינער וואס פארשעמט ַה ְכ ַצ ֲע ָק ָתה ַה ָב ָאה ֵאלַ י ָעשׂ ו ָכלָ ה וְ ִּאם ל ֹּא
א מלך צו איינער וואס פארשעמט א דארפסמאן). ֵא ָד ָעה( :בראשית י"ח ,כ' כ"א)
דאס איז פשט פון די ווערטער ...דער
אייבערשטער האט געזאגט פאר אברהם לויט דעם כלל ,וואלט דאך לכאורה געדארפט
אין די וואכעדיגע פרשה שטייט אז דער
אבינו",ארדה נא ואראה" -איך וועל אראפגיין און אויסקומען אז ווען א מענטש איז עובר אויף
אייבערשטער האט געזאגט פאר אברהם אבינו,
זעהן ".נישט ווייל ער דארף אראפגיין זעהן ...נאר איינע פון די מצוות וואס דער באשעפער האט
”זעקת סדם ועמרה כי רבה וחטאתם כי כבדה
ווייל דער אייבערשטער האט געוואלט לאזן וויסן אים באפוילן ,זאל ער תיכף זיין מחיוב במיתה,
מאוד -איך האב געהערט די וויי געשריי וואס
פאר אברהם אבינו די גרויסע מידת הרחמנות מיט ווייל דער מענטש האט געזינדיגט קעגן דער
קומט ארויס פון די שטאט סדום ...ארדה נא
וואס ער פירט זיך אויף מיט די מענטשן ווען עס גרויסע באשעפער ,דער מלך מלכי המלכים ,און
ואראה הצעקתה -איך וועל אראפגיין און זעהן
קומט זיי צו משפט'ן. ווען מען פארשעמט דער קעניג פון אלע קעניגן,
אויב עס איז אמת וואס איך הער .אויב יאָ ,כלָ ה -
איז דער עוולה זייער זייער גרויס.
וועל איך זיי אלע פארלענדן".
די מצוה פון והלכת בדרכיו :זיך
ואינו דומה כלל ,צו אן עבירה וואס מען טוט
אויסלערנען פונעם באשעפער צו פרעגט דער אור החיים הקדוש :וואס איז פשט
קעגן א פשוט'ע מענטש א בשו"ד ,וואס די עבירה
מוחל זיין פון די ווערטער 'ארדה נא ואראה'? לכאורה איז
איז נישט אזוי הארב ,און אזוי אויך קען דער
נישט פאסיג פאר'ן באשעפער ,וואס איז מלא כל
מענטש טרעפן תירוצים זיך ארויסצודרייען פון
לאמיר זיך מתבונן זיין :מיר ווייסן אז די הארץ כבודו ,צו זאגן די ווערטער אז 'ער גייט
באשטראפט ווערן.
פסוקים אין די תורה זענען נישט געשריבן אראפ' ,ער איז דאך איבעראל?
געווארן אומזיסט ,יעדע פסוק קומט אונז
אויסצולערנען א דרך החיים ווי אזוי זיך צו פירן
די גרויסע מידת הרחמנות פונעם אזוי אויך ,פרעגט דער אור החיים הק' :דארף
אינעם טאג טעגליכן לעבן .וואס קענען מיר זיך אייבערשטען מען פארשטיין דער לשון 'ואראה' ,ער וועט
"זעהן" אויב זיי טוען טאקע עבירות ,דער
ארויסלערנען פון דעם געוואלדיגן מוסר השכל...
זאגט דער אור החיים הקדוש :קען זיין אז אזוי באשעפער ווייסט דאך אלעס?!
דער רמב"ם שרייבט (הלכות דעות ,פרק א'): וואלט געדארפט זיין ,אבער די גרויסע מידת
עס שטייט אין פסוק (דברים כ"ח ט') והלכת הרחמנות פונעם אייבערשטען ,טוישט דער כלל די הארבקייט פון א חטא...
בדרכיו – א מענטש זאל גיין אין די וועגן פון ווען עס קומט צו משפט'ן זיינע נבראים ,דער
השי"ת .מה הוא רחום -אזוי ווי דער באשעפער מענטש... ענטפערט דער אור החיים הקדוש :דער פסוק
איז א רחמן און פירט זיך אויף מיט די מידה פון קומט אונז דא לאזן הערן די געוואלדיגע מידת
רחמנות צו מענטשן ,אף אתה היה רחום –אזוי דער אייבערשטער זאגט" :ארדה נא" ,איך
הרחמנות פונעם אייבערשטען ווי אזוי ער פירט
אויך ,האט יעדע מענטש א חיוב צו זיין א רחמן וועל אראפנידערן פון מיין גרויסקייט" ,ואראה"
זיך אויף אפי' ווען ער משפט די מענשטן וואס
און זיך פירן מיט די מידה פון רחמנות צו אנדערע. און איך וועל אראפקומען זיי זעהן אויף דער
טוען שלעכט...
אויב אזוי ,אולי קען מען זאגן אין דער פאל... וועלט ...אנשטאט משפט'ן דער מענטש ווען דער
אייבערשטער איז אויפן כסא הכבוד און אים די גמרא זאגט אונז (בבא קמא פג ,):ביי יעדער
אזוי ווי דער אייבערשטער נידערט אראפ פון רעכענען ווי גלייך ער האט געזינדיגט קעגן דעם משפט איז דא דער כלל פון "הכל לפי המבייש
זיין גרויסקייט און פארקלענערט אן עבירה, בורא ,דער מלך מלכי המלכים הקב"ה — וואס והמתבייש" דאס מיינט אז ווען איינער טוט אן
כאילו מען האט נאר געטוהן א קלייניגקייט ,און דאס וואלט דאך געברענגט זייער א הארבע עוולה צו א צווייטן ,וועט די הארבקייט פון די
פאררעכנט זיך ווי גלייך עס וואלט געטוהן שטראף פארן מענטש — זאגט דער עבירה זיך ווענדן אין די גרויסקייט פון דער
געווארן אנטקעגן א פשוט'ן מענטש ,די זעלבע אייבערשטער" ,ארדה נא ,איך וועל אראפנידערן מענטש וואס בא'עוול'ט (המבייש) .אזוי אויך ,אין
און נאכמער דארפן מיר זיך אויפפירן ווען עס פון מיין גרויסקייט און משפט'ן דעם מענטש אויף די גרויסקייט פון דער מענטש וואס איז געווארן
קומט צו א צווייטער מענטש ,אפי' איינער האט דער וועלט ווי כאילו ער האט געזינדיגט קעגן א בא'עוול'ט (המתבייש) .ד"מ :אויב איז דער
אונז חלילה שלעכטס געטוהן אדער בא'עוול'ט, פשוט'ע מענטש ,א געווענליכער בשר ודם ".אויף מענטש וואס מען האט פארשעמט זייער א
טארן מיר זיך נישט אומגיין מיט יענעם ווי כאילו דעם וועג ,וועט די עבירה ווערן גערעכנט פאר גרויסע און חשוב'ע מענטש ,ווען דער משפט זיין
פאר הערות אדער צו באקומען דעם גליון שיקט אן אימעיל צוgilyonohr@gmail.com : א
ער האט דא בא'עוול'ט דעם גרעסטן מענטש ,און
נסיון העקידה ,די העכסטע מדריגה פון ליבשאפט צום באשעפער געטוהן די הארבסטע עבירה ,און דערפאר מעג
אין די וואכעדיגע פרשה געפונען מיר די הייליגע מעשה פון די עקידה ,וואו דער מען זיך באגיין מיט די פולסטע שטרענגקייט און
אייבערשטער האט אויסגעפרואווט אברהם אבינו מיט די גרויסע נסיון פון מקריב זיין זיין הארבקייט ,אנטקעגן יענעם ...ניין! אויב דער
באליבטן זון יצחק פאר א קרבן. אייבערשטער אליין טוט אראפנידערן זיין כבוד,
שטייט אין פסוק אז דער באשעפער האט געזאגט פאר אברהם אבינו" :קח נא את בנך ,את מה נענה אנן בתריה ,ווער בין איך און וואס בין איך
יחידך ,אשר אהבת" .זאגט דער אור החיים הקדוש :דא ליגט א רמז ווי שטארק א מענטש זיך צו בייזערן אויף יענעם אזוי?! פונקט
דארף ליב האבן דעם אייבערשטן... פארקערט ,מיר דארפן פרובירן צו פארקלענערן
צו פארשטיין דעם ענין ,איז דער אוחה"ק מקדים מסביר דעם פסוק "ואהבת את ה' אלקיך די זונד און לייכטער מאכן און אונזער אויגן
בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאדך" (דברים ו' ה') – :דער פסוק זאגט אונז דא "ואהבת את ה' יענעמ'ס עוולה ,ווי גלייך עס וואלט געווען נאר
אלקיך" מען דארף ליב האבן דעם אייבערשטען מער פון אלע הנאות אויף דער וועלט ,געב עפעס א קלייניקייט ...און ווען מיר וועלן ארבעטן
אוועק אלעס וואס דו האסט בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאדך" אפי' די דריי מערסטע און אויפן עוולה אליין ,וועט דאס אודאי פיל גרינגער
וויכטיגסטע זאכן וואס איז באליבט ביים מענטש",בני ,חיי ומזוני" (קינדער ,לעבן און
מאכן יענעם מוחל צו זיין ,און מיר וועלן נישט
פרנסה) ,אן עיקר האבן אהבת ה'( .עיין באור החיים הקדוש שם באריכות איך מרומז ענין זה)
דארפן ארומגיין זייענדיג ברוגז מיט דער אדער
דער אייבערשטער האט געזאגט פאר אברהם "קח נא את בנך – נעם דיין זון וואס דיין גאנצע
הארץ איז פול מיט ליבשאפט צו אים ,וואס דאס איז קעגן די מדריגה פון "בכל לבבך" .את יענער וואס האט אונז אמאל געטוהן שלעכטס...
יחידך – דיין איינציגסטער זון; ווי עס שטייט אז ווער עס האט נישט קיין קינדער ווערט
פאררעכענט ווי א מת ,איז דאס קעגן "בכל נפשך" .אשר אהבת – דאס קינד וואס דו האסט געדענק דער כלל:
אזוי ליב ,נאך מער ווי דיין גאנצע פארמעגן ,וואס דאס איז קעגן "בכל מאדך" .און
פונדעסטוועגן ,כאטש ער איז ביי דיר אזוי באליבט און טייער ,האט דער באשעפער געבעטן "ווי קלענער די עבירה וועט זיין
"והעלהו לי שם לעולה" – ברענג אים פאר מיר אלס א קרבן עולה .אפילו מיט די אלע מעלות, אין אונזערע אויגן ,אלץ גרינגער
האט דער אייבערשטער נאך אלץ געוואלט זעהן אויב אברהם אבינו וועט אים אוועקגעבן וועט זיין צו מוחל זיין און
דאס אויך ...און מקריב זיין יצחק פאר א קרבן לה'. נאכגעבן פאר יעדן".
לקוטים מספר אוחה"ק Sאותיות מחכימותS
Sבענין גודל מעלת התורה S
אתם כִּ י כָ ְב ָדה ְמאֹּדֵ :א ְר ָדה
ֹּאמר יְ הֹּוָ ה זַ ֲע ַקת ְסדֹּם וַ ֲעמ ָֹּרה כִּ י ָר ָבה וְ ַח ָט ָ
וַ י ֶ
התורה היא בניינו של עולם נָ א וְ ֶא ְר ֶאה ַהכְ ַצ ֲע ָק ָתּה ַה ָב ָאה ֵאלַ י ָעׂשּו כָ לָ ה וְ ִּאם ֹלא ֵא ָד ָעה:
ויקח מאבני המקום על דרך אומרם ז''ל (ברכות ה): ארדה נא וגו' .צריך לדעת אומרו לשון ירידה .ועוד למה יצטרך ה' לרדת
וז''ל אמר ר' שמעון בן לקיש לעולם ירגיז אדם יצר והלא כל העולם כגרגיר של חרדל לפניו .ועוד אומרו הכצעקתה וגו' וכי
הטוב וכו' ואם לאו יעסוק בתורה דכתיב (תהלים ד') האדון ברוך הוא יסתפק בידיעה ,ורש''י ז''ל פירש כי ללמד בא שלא
אמרו בלבבכם והוא אומרו מאבני המקום פי' בניינו יפסקו בית דין למטה משפט אלא בראיה .וקשה לדבריו למה לא
של עולם שהם דברי תורה.
הספיק לזה מה שאמר הכתוב בפרשת דור הפלגה דכתיב וירד ה' וגו'
ומצינו לרש''י עצמו שפירש כן שם:
בכח התורה נסקל ונכנע היצר הרע וכוחותיו
אכן הכונה היא כי הודיע ה' הסדר אשר יתנהג בו עם הנבראים לצד
גם יתיחס להם אבני המקום שבהם נסקל ונרגם יצר החסד והרחמים ,הנה שורת הדין נותנת כי הכל כפי המבייש והמתבייש
הרע וכחותיו ,והוא אומרם ז''ל (סוטה כא ).תורה וכשיעבור האדם על אחת מכל מצות ה' וימרה פי עליון לצד מעלת
מצלת מיצר הרע בין בזמן שעוסק בה בין בזמן שאינו האל הגדול יתחייב להאבד הוא וכל סביביו כי את המלך ה' צבאות
עוסק בה. הכעיס וכל שהוא מההמראה יתחייב עליה ,ויחשוב האדם כי האדון
(בראשית א' ,ג')
ידין את עולמו במשפט זה והוא משפט צדק ,ולעולם אם יבא ה'
במשפט בדרך טוען ונטען להשפט עם הנבראים אפשר שלא יתחייבו,
וגם דור המבול אפשר שלא היה נשפט משפט מות ,לזה אמר ה' כאן
בהודעת דרכיו אל אברהם ארדה נא פי' לא ישפוט בערך מעלתו אלא
Sהגליון נתנדב S בהשואה לנבראים כדרך אומרו הנביא (ישעי' מג) נשפטה יחד
בהשוואה לנבראים הפחותים ובערך זה ישפוט ויראה אם הוא בערך
הצעקה שבאה אלי פי' כי הצועק ותובע משפט מה' יתבע המשפט לפי
לעילוי נשמת רבינו הקדוש ערך גדולת הבורא ,לזה אמר ה' ואם אחר שאעריך המשפט בערך
חיים ב"ר משה זיע"א שלילת מעלתי עדיין שיעור שתהיה תביעת מדת הדין לחייבם ,כלה,
בעל ה "אור החיים" הקדוש ואם לא אדעה אם ראויים לשפוט בדרך זו או לא .ומעתה אין פי' ארדה
נא אלא הדרגה בדין ולעולם ממקומו ישקיף לדעת ויבחין לבות בני
זכות רבינו הקדוש תגן בעדנו ובעד כל בית ישראל, אדם:
להושע בכל מילי דמיטיב וכט"ס ,אמן (בראשית י"ח ,כ' כ"א)
פאר הערות אדער צו באקומען דעם גליון שיקט אן אימעיל צוgilyonohr@gmail.com : ב
ג
