gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א שטיקל אוה"ח הקדוש · A Shtikul Or Hachayim Hakuddosh — וירא (2026-10-26)

מוציא לאור: א שטיקל אוה"ח הקדוש · A Shtikul Or Hachayim Hakuddosh

שבוע: וירא (2026-10-26)

א שטיקל אוה"ח הקדוש · A Shtikul Or Hachayim Hakuddosh — וירא (2026-10-26)

פתח את ה-PDF הורדה

‫ליקוטים יקרים‬ ‫‪z‬‬ ‫מספר הקדוש‬ ‫אור החיים עה"ת‬ ‫על דרך מוסר וחסידות‬ ‫בעזהשי"ת | וירא| שנה ב' | גליון כ"ט‬ ‫אסאך קלענער און עס וועט זיין אסאך גרינגער‬ ‫אסאך הארבער‪ ,‬ווייל די בושה ביי אים איז אסאך‬ ‫ֹּאמר יְ הֹּוָ ה זַ ֲע ַקת ְסדֹּם וַ ֲעמ ָֹּרה ִּכי ָר ָבה‬ ‫וַ י ֶ‬ ‫זיך ארויסצודרייען פון באשטראפט ווערן מיט‬ ‫גרעסער ווי סתם א פשוט'ע מענטש וואס מען‬ ‫אתם ִּכי כָ ְב ָדה ְמאֹּד‪ֵ :‬א ְר ָדה ָנא וְ ֶא ְר ֶאה‬ ‫וְ ַח ָט ָ‬ ‫אזא הארבקייט‪.‬‬ ‫פארשעמט‪( .‬אינו דומה איינער וואס פארשעמט‬ ‫ַה ְכ ַצ ֲע ָק ָתה ַה ָב ָאה ֵאלַ י ָעשׂ ו ָכלָ ה וְ ִּאם ל ֹּא‬ ‫א מלך צו איינער וואס פארשעמט א דארפסמאן)‪.‬‬ ‫ֵא ָד ָעה‪( :‬בראשית י"ח‪ ,‬כ' כ"א)‬ ‫דאס איז פשט פון די ווערטער‪ ...‬דער‬ ‫אייבערשטער האט געזאגט פאר אברהם‬ ‫לויט דעם כלל‪ ,‬וואלט דאך לכאורה געדארפט‬ ‫אין די וואכעדיגע פרשה שטייט אז דער‬ ‫אבינו‪",‬ארדה נא ואראה" ‪ -‬איך וועל אראפגיין און‬ ‫אויסקומען אז ווען א מענטש איז עובר אויף‬ ‫אייבערשטער האט געזאגט פאר אברהם אבינו‪,‬‬ ‫זעהן‪ ".‬נישט ווייל ער דארף אראפגיין זעהן‪ ...‬נאר‬ ‫איינע פון די מצוות וואס דער באשעפער האט‬ ‫”זעקת סדם ועמרה כי רבה וחטאתם כי כבדה‬ ‫ווייל דער אייבערשטער האט געוואלט לאזן וויסן‬ ‫אים באפוילן‪ ,‬זאל ער תיכף זיין מחיוב במיתה‪,‬‬ ‫מאוד ‪ -‬איך האב געהערט די וויי געשריי וואס‬ ‫פאר אברהם אבינו די גרויסע מידת הרחמנות מיט‬ ‫ווייל דער מענטש האט געזינדיגט קעגן דער‬ ‫קומט ארויס פון די שטאט סדום‪ ...‬ארדה נא‬ ‫וואס ער פירט זיך אויף מיט די מענטשן ווען עס‬ ‫גרויסע באשעפער‪ ,‬דער מלך מלכי המלכים‪ ,‬און‬ ‫ואראה הצעקתה ‪ -‬איך וועל אראפגיין און זעהן‬ ‫קומט זיי צו משפט'ן‪.‬‬ ‫ווען מען פארשעמט דער קעניג פון אלע קעניגן‪,‬‬ ‫אויב עס איז אמת וואס איך הער‪ .‬אויב יא‪ָ ,‬כלָ ה ‪-‬‬ ‫איז דער עוולה זייער זייער גרויס‪.‬‬ ‫וועל איך זיי אלע פארלענדן"‪.‬‬ ‫די מצוה פון והלכת בדרכיו‪ :‬זיך‬ ‫ואינו דומה כלל‪ ,‬צו אן עבירה וואס מען טוט‬ ‫אויסלערנען פונעם באשעפער צו‬ ‫פרעגט דער אור החיים הקדוש‪ :‬וואס איז פשט‬ ‫קעגן א פשוט'ע מענטש א בשו"ד‪ ,‬וואס די עבירה‬ ‫מוחל זיין‬ ‫פון די ווערטער 'ארדה נא ואראה'? לכאורה איז‬ ‫איז נישט אזוי הארב‪ ,‬און אזוי אויך קען דער‬ ‫נישט פאסיג פאר'ן באשעפער‪ ,‬וואס איז מלא כל‬ ‫מענטש טרעפן תירוצים זיך ארויסצודרייען פון‬ ‫לאמיר זיך מתבונן זיין‪ :‬מיר ווייסן אז די‬ ‫הארץ כבודו‪ ,‬צו זאגן די ווערטער אז 'ער גייט‬ ‫באשטראפט ווערן‪.‬‬ ‫פסוקים אין די תורה זענען נישט געשריבן‬ ‫אראפ'‪ ,‬ער איז דאך איבעראל?‬ ‫געווארן אומזיסט‪ ,‬יעדע פסוק קומט אונז‬ ‫אויסצולערנען א דרך החיים ווי אזוי זיך צו פירן‬ ‫די גרויסע מידת הרחמנות פונעם‬ ‫אזוי אויך‪ ,‬פרעגט דער אור החיים הק'‪ :‬דארף‬ ‫אינעם טאג טעגליכן לעבן‪ .‬וואס קענען מיר זיך‬ ‫אייבערשטען‬ ‫מען פארשטיין דער לשון 'ואראה'‪ ,‬ער וועט‬ ‫"זעהן" אויב זיי טוען טאקע עבירות‪ ,‬דער‬ ‫ארויסלערנען פון דעם געוואלדיגן מוסר השכל‪...‬‬ ‫זאגט דער אור החיים הקדוש‪ :‬קען זיין אז אזוי‬ ‫באשעפער ווייסט דאך אלעס?!‬ ‫דער רמב"ם שרייבט (הלכות דעות‪ ,‬פרק א')‪:‬‬ ‫וואלט געדארפט זיין‪ ,‬אבער די גרויסע מידת‬ ‫עס שטייט אין פסוק (דברים כ"ח ט') והלכת‬ ‫הרחמנות פונעם אייבערשטען‪ ,‬טוישט דער כלל‬ ‫די הארבקייט פון א חטא‪...‬‬ ‫בדרכיו – א מענטש זאל גיין אין די וועגן פון‬ ‫ווען עס קומט צו משפט'ן זיינע נבראים‪ ,‬דער‬ ‫השי"ת‪ .‬מה הוא רחום ‪ -‬אזוי ווי דער באשעפער‬ ‫מענטש‪...‬‬ ‫ענטפערט דער אור החיים הקדוש‪ :‬דער פסוק‬ ‫איז א רחמן און פירט זיך אויף מיט די מידה פון‬ ‫קומט אונז דא לאזן הערן די געוואלדיגע מידת‬ ‫רחמנות צו מענטשן‪ ,‬אף אתה היה רחום –אזוי‬ ‫דער אייבערשטער זאגט‪" :‬ארדה נא"‪ ,‬איך‬ ‫הרחמנות פונעם אייבערשטען ווי אזוי ער פירט‬ ‫אויך‪ ,‬האט יעדע מענטש א חיוב צו זיין א רחמן‬ ‫וועל אראפנידערן פון מיין גרויסקייט‪" ,‬ואראה"‬ ‫זיך אויף אפי' ווען ער משפט די מענשטן וואס‬ ‫און זיך פירן מיט די מידה פון רחמנות צו אנדערע‪.‬‬ ‫און איך וועל אראפקומען זיי זעהן אויף דער‬ ‫טוען שלעכט‪...‬‬ ‫אויב אזוי‪ ,‬אולי קען מען זאגן אין דער פאל‪...‬‬ ‫וועלט‪ ...‬אנשטאט משפט'ן דער מענטש ווען דער‬ ‫אייבערשטער איז אויפן כסא הכבוד און אים‬ ‫די גמרא זאגט אונז (בבא קמא פג‪ ,):‬ביי יעדער‬ ‫אזוי ווי דער אייבערשטער נידערט אראפ פון‬ ‫רעכענען ווי גלייך ער האט געזינדיגט קעגן דעם‬ ‫משפט איז דא דער כלל פון "הכל לפי המבייש‬ ‫זיין גרויסקייט און פארקלענערט אן עבירה‪,‬‬ ‫בורא‪ ,‬דער מלך מלכי המלכים הקב"ה — וואס‬ ‫והמתבייש" דאס מיינט אז ווען איינער טוט אן‬ ‫כאילו מען האט נאר געטוהן א קלייניגקייט‪ ,‬און‬ ‫דאס וואלט דאך געברענגט זייער א הארבע‬ ‫עוולה צו א צווייטן‪ ,‬וועט די הארבקייט פון די‬ ‫פאררעכנט זיך ווי גלייך עס וואלט געטוהן‬ ‫שטראף פארן מענטש — זאגט דער‬ ‫עבירה זיך ווענדן אין די גרויסקייט פון דער‬ ‫געווארן אנטקעגן א פשוט'ן מענטש‪ ,‬די זעלבע‬ ‫אייבערשטער‪" ,‬ארדה נא‪ ,‬איך וועל אראפנידערן‬ ‫מענטש וואס בא'עוול'ט (המבייש)‪ .‬אזוי אויך‪ ,‬אין‬ ‫און נאכמער דארפן מיר זיך אויפפירן ווען עס‬ ‫פון מיין גרויסקייט און משפט'ן דעם מענטש אויף‬ ‫די גרויסקייט פון דער מענטש וואס איז געווארן‬ ‫קומט צו א צווייטער מענטש‪ ,‬אפי' איינער האט‬ ‫דער וועלט ווי כאילו ער האט געזינדיגט קעגן א‬ ‫בא'עוול'ט (המתבייש)‪ .‬ד"מ‪ :‬אויב איז דער‬ ‫אונז חלילה שלעכטס געטוהן אדער בא'עוול'ט‪,‬‬ ‫פשוט'ע מענטש‪ ,‬א געווענליכער בשר ודם‪ ".‬אויף‬ ‫מענטש וואס מען האט פארשעמט זייער א‬ ‫טארן מיר זיך נישט אומגיין מיט יענעם ווי כאילו‬ ‫דעם וועג‪ ,‬וועט די עבירה ווערן גערעכנט פאר‬ ‫גרויסע און חשוב'ע מענטש‪ ,‬ווען דער משפט זיין‬ ‫פאר הערות אדער צו באקומען דעם גליון שיקט אן אימעיל צו‪gilyonohr@gmail.com :‬‬ ‫א‬ ‫ער האט דא בא'עוול'ט דעם גרעסטן מענטש‪ ,‬און‬ ‫נסיון העקידה‪ ,‬די העכסטע מדריגה פון ליבשאפט צום באשעפער‬ ‫געטוהן די הארבסטע עבירה‪ ,‬און דערפאר מעג‬ ‫אין די וואכעדיגע פרשה געפונען מיר די הייליגע מעשה פון די עקידה‪ ,‬וואו דער‬ ‫מען זיך באגיין מיט די פולסטע שטרענגקייט און‬ ‫אייבערשטער האט אויסגעפרואווט אברהם אבינו מיט די גרויסע נסיון פון מקריב זיין זיין‬ ‫הארבקייט‪ ,‬אנטקעגן יענעם‪ ...‬ניין! אויב דער‬ ‫באליבטן זון יצחק פאר א קרבן‪.‬‬ ‫אייבערשטער אליין טוט אראפנידערן זיין כבוד‪,‬‬ ‫שטייט אין פסוק אז דער באשעפער האט געזאגט פאר אברהם אבינו‪" :‬קח נא את בנך‪ ,‬את‬ ‫מה נענה אנן בתריה‪ ,‬ווער בין איך און וואס בין איך‬ ‫יחידך‪ ,‬אשר אהבת"‪ .‬זאגט דער אור החיים הקדוש‪ :‬דא ליגט א רמז ווי שטארק א מענטש‬ ‫זיך צו בייזערן אויף יענעם אזוי?! פונקט‬ ‫דארף ליב האבן דעם אייבערשטן‪...‬‬ ‫פארקערט‪ ,‬מיר דארפן פרובירן צו פארקלענערן‬ ‫צו פארשטיין דעם ענין‪ ,‬איז דער אוחה"ק מקדים מסביר דעם פסוק "ואהבת את ה' אלקיך‬ ‫די זונד און לייכטער מאכן און אונזער אויגן‬ ‫בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאדך" (דברים ו' ה')‪ – :‬דער פסוק זאגט אונז דא "ואהבת את ה'‬ ‫יענעמ'ס עוולה‪ ,‬ווי גלייך עס וואלט געווען נאר‬ ‫אלקיך" מען דארף ליב האבן דעם אייבערשטען מער פון אלע הנאות אויף דער וועלט‪ ,‬געב‬ ‫עפעס א קלייניקייט‪ ...‬און ווען מיר וועלן ארבעטן‬ ‫אוועק אלעס וואס דו האסט בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאדך" אפי' די דריי מערסטע און‬ ‫אויפן עוולה אליין‪ ,‬וועט דאס אודאי פיל גרינגער‬ ‫וויכטיגסטע זאכן וואס איז באליבט ביים מענטש‪",‬בני‪ ,‬חיי ומזוני" (קינדער‪ ,‬לעבן און‬ ‫מאכן יענעם מוחל צו זיין‪ ,‬און מיר וועלן נישט‬ ‫פרנסה)‪ ,‬אן עיקר האבן אהבת ה'‪( .‬עיין באור החיים הקדוש שם באריכות איך מרומז ענין זה)‬ ‫דארפן ארומגיין זייענדיג ברוגז מיט דער אדער‬ ‫דער אייבערשטער האט געזאגט פאר אברהם "קח נא את בנך – נעם דיין זון וואס דיין גאנצע‬ ‫הארץ איז פול מיט ליבשאפט צו אים‪ ,‬וואס דאס איז קעגן די מדריגה פון "בכל לבבך"‪ .‬את‬ ‫יענער וואס האט אונז אמאל געטוהן שלעכטס‪...‬‬ ‫יחידך – דיין איינציגסטער זון; ווי עס שטייט אז ווער עס האט נישט קיין קינדער ווערט‬ ‫פאררעכענט ווי א מת‪ ,‬איז דאס קעגן "בכל נפשך"‪ .‬אשר אהבת – דאס קינד וואס דו האסט‬ ‫געדענק דער כלל‪:‬‬ ‫אזוי ליב‪ ,‬נאך מער ווי דיין גאנצע פארמעגן‪ ,‬וואס דאס איז קעגן "בכל מאדך"‪ .‬און‬ ‫פונדעסטוועגן‪ ,‬כאטש ער איז ביי דיר אזוי באליבט און טייער‪ ,‬האט דער באשעפער געבעטן‬ ‫"ווי קלענער די עבירה וועט זיין‬ ‫"והעלהו לי שם לעולה" – ברענג אים פאר מיר אלס א קרבן עולה‪ .‬אפילו מיט די אלע מעלות‪,‬‬ ‫אין אונזערע אויגן‪ ,‬אלץ גרינגער‬ ‫האט דער אייבערשטער נאך אלץ געוואלט זעהן אויב אברהם אבינו וועט אים אוועקגעבן‬ ‫וועט זיין צו מוחל זיין און‬ ‫דאס אויך‪ ...‬און מקריב זיין יצחק פאר א קרבן לה'‪.‬‬ ‫נאכגעבן פאר יעדן‪".‬‬ ‫לקוטים מספר אוחה"ק‬ ‫‪S‬אותיות מחכימות‪S‬‬ ‫‪ S‬בענין גודל מעלת התורה ‪S‬‬ ‫אתם כִּ י כָ ְב ָדה ְמאֹּד‪ֵ :‬א ְר ָדה‬ ‫ֹּאמר יְ הֹּוָ ה זַ ֲע ַקת ְסדֹּם וַ ֲעמ ָֹּרה כִּ י ָר ָבה וְ ַח ָט ָ‬ ‫וַ י ֶ‬ ‫התורה היא בניינו של עולם‬ ‫נָ א וְ ֶא ְר ֶאה ַהכְ ַצ ֲע ָק ָתּה ַה ָב ָאה ֵאלַ י ָעׂשּו כָ לָ ה וְ ִּאם ֹלא ֵא ָד ָעה‪:‬‬ ‫ויקח מאבני המקום על דרך אומרם ז''ל (ברכות ה‪):‬‬ ‫ארדה נא וגו'‪ .‬צריך לדעת אומרו לשון ירידה‪ .‬ועוד למה יצטרך ה' לרדת‬ ‫וז''ל אמר ר' שמעון בן לקיש לעולם ירגיז אדם יצר‬ ‫והלא כל העולם כגרגיר של חרדל לפניו‪ .‬ועוד אומרו הכצעקתה וגו' וכי‬ ‫הטוב וכו' ואם לאו יעסוק בתורה דכתיב (תהלים ד')‬ ‫האדון ברוך הוא יסתפק בידיעה‪ ,‬ורש''י ז''ל פירש כי ללמד בא שלא‬ ‫אמרו בלבבכם והוא אומרו מאבני המקום פי' בניינו‬ ‫יפסקו בית דין למטה משפט אלא בראיה‪ .‬וקשה לדבריו למה לא‬ ‫של עולם שהם דברי תורה‪.‬‬ ‫הספיק לזה מה שאמר הכתוב בפרשת דור הפלגה דכתיב וירד ה' וגו'‬ ‫ומצינו לרש''י עצמו שפירש כן שם‪:‬‬ ‫בכח התורה נסקל ונכנע היצר הרע וכוחותיו‬ ‫אכן הכונה היא כי הודיע ה' הסדר אשר יתנהג בו עם הנבראים לצד‬ ‫גם יתיחס להם אבני המקום שבהם נסקל ונרגם יצר‬ ‫החסד והרחמים‪ ,‬הנה שורת הדין נותנת כי הכל כפי המבייש והמתבייש‬ ‫הרע וכחותיו‪ ,‬והוא אומרם ז''ל (סוטה כא‪ ).‬תורה‬ ‫וכשיעבור האדם על אחת מכל מצות ה' וימרה פי עליון לצד מעלת‬ ‫מצלת מיצר הרע בין בזמן שעוסק בה בין בזמן שאינו‬ ‫האל הגדול יתחייב להאבד הוא וכל סביביו כי את המלך ה' צבאות‬ ‫עוסק בה‪.‬‬ ‫הכעיס וכל שהוא מההמראה יתחייב עליה‪ ,‬ויחשוב האדם כי האדון‬ ‫(בראשית א'‪ ,‬ג')‬ ‫ידין את עולמו במשפט זה והוא משפט צדק‪ ,‬ולעולם אם יבא ה'‬ ‫במשפט בדרך טוען ונטען להשפט עם הנבראים אפשר שלא יתחייבו‪,‬‬ ‫וגם דור המבול אפשר שלא היה נשפט משפט מות‪ ,‬לזה אמר ה' כאן‬ ‫בהודעת דרכיו אל אברהם ארדה נא פי' לא ישפוט בערך מעלתו אלא‬ ‫‪ S‬הגליון נתנדב ‪S‬‬ ‫בהשואה לנבראים כדרך אומרו הנביא (ישעי' מג) נשפטה יחד‬ ‫בהשוואה לנבראים הפחותים ובערך זה ישפוט ויראה אם הוא בערך‬ ‫הצעקה שבאה אלי פי' כי הצועק ותובע משפט מה' יתבע המשפט לפי‬ ‫לעילוי נשמת רבינו הקדוש‬ ‫ערך גדולת הבורא‪ ,‬לזה אמר ה' ואם אחר שאעריך המשפט בערך‬ ‫חיים ב"ר משה זיע"א‬ ‫שלילת מעלתי עדיין שיעור שתהיה תביעת מדת הדין לחייבם‪ ,‬כלה‪,‬‬ ‫בעל ה "אור החיים" הקדוש‬ ‫ואם לא אדעה אם ראויים לשפוט בדרך זו או לא‪ .‬ומעתה אין פי' ארדה‬ ‫נא אלא הדרגה בדין ולעולם ממקומו ישקיף לדעת ויבחין לבות בני‬ ‫זכות רבינו הקדוש תגן בעדנו ובעד כל בית ישראל‪,‬‬ ‫אדם‪:‬‬ ‫להושע בכל מילי דמיטיב וכט"ס‪ ,‬אמן‬ ‫(בראשית י"ח‪ ,‬כ' כ"א)‬ ‫פאר הערות אדער צו באקומען דעם גליון שיקט אן אימעיל צו‪gilyonohr@gmail.com :‬‬ ‫ב‬ ‫ג‬