gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen — וירא (2026-10-26)

מוציא לאור: א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen

שבוע: וירא (2026-10-26)

א משל זוך צו לערנען · A Mushel Zich Tzi Lernen — וירא (2026-10-26)

פתח את ה-PDF הורדה

‫פרשת וירא‬ ‫ּשא ֵעינָ יו ַו ַי ְּרא ְו ִה ֵּנה ׁ ְשל ֹ ׁ ָשה ֲאנָ ׁ ִשים נִ ָ ּצ ִבים ָע ָליו‬‫ַו ִי ּ ָ ׂ‬ ‫אתם ִמ ֶּפ ַתח ָהא ֶֹהל ַו ִי ׁ ְּש ַּתח ּו ָא ְר ָצה‪:‬‬ ‫ַו ַי ְּרא ַו ָי ָּרץ ִל ְק ָר ָ‬ ‫מען בלויז געזען פעלדער‪ ,‬ביימער און לאנגע וועגן‪ .‬קיין שטעטל‬ ‫עס איז געווען אין א קליין דערפל‪ ,‬ווייט אוועק פון די גרויסע‬ ‫האט זיך נישט אנגעזען אפילו פון דער ווייטנס‪ ,‬און קיין אידישע‬ ‫שטעט‪ ,‬וואו די הייזער זענען געווען צעזייט איינס פונעם צווייטן‪.‬‬ ‫אכסניא האט ער נישט געקענט טרעפן‪ .‬דער טאג איז שוין כמעט‬ ‫אין יענעם דערפל האט געוואוינט א וואוילער איד‪ ,‬אן ערליכער‬ ‫פארביי‪ ,‬שבת קודש שטייט שוין ממש ביים שוועל‪ ,‬און דער איד‬ ‫בעל‪-‬הבית מיט א ברייט הארץ‪ ,‬וואס האט שטענדיג ליב געהאט‬ ‫געפינט זיך נאך אלץ אינמיטן וועג!‬ ‫צו טון א טובה פאר א צווייטן איד‪ .‬זיין שטוב איז געווען באקאנט‬ ‫אלס אן ארט וואו א פרעמדער איד קען זיך אפשטעלן און טרעפן‬ ‫ענדליך‪ ,‬נאך א שטיקל וועג‪ ,‬האט ער ‪ iup‬דער ווייטנס‬ ‫אן אפענע טיר‪.‬‬ ‫דערזען עטליכע קליינע הייזער‪ .‬זיין הארץ האט אנגעהויבן‬ ‫קלאפן פון פרייד‪ ,‬אפשר וועט ער דא ענדליך טרעפן א פלאץ‬ ‫דער בעל‪-‬הבית איז נישט געווען פון די גרויסע עשירים‪,‬‬ ‫וואו ער קען פארברענגען דעם שבת‪ .‬ער איז שנעל צוגעפארן‬ ‫אבער וואס ער האט פארמאגט‪ ,‬האט ער מיט א ברייט הארץ‬ ‫צום דערפל און האט זיך נאכגעפרעגט צי עס וואוינט דארט א‬ ‫געטיילט מיט אנדערע‪ .‬בפרט ווען עס איז געקומען צו דער‬ ‫איד ביי וועמען ער וועט קענען איינשטיין‪ .‬די איינוואוינער האבן‬ ‫הייליגער מצוה פון הכנסת אורחים‪ ,‬האט ער זיך גארנישט‬ ‫אים אנגעוויזן אויף א שיין הויז‪ ,‬וואו עס וואוינט א וואוילער איד‬ ‫געשפארט‪ .‬ער האט ליב געהאט צו זען א גאסט זיצן באקוועם‬ ‫וואס נעמט גערן אויף געסט‪.‬‬ ‫ביי זיין טיש‪ ,‬עסן מיט א גוטן אפעטיט און זיך דערקוויקן מיט די‬ ‫מאכלים וואס מען האט פאר אים צוגעגרייט‪ .‬די גרעסטע הנאה‬ ‫דער גאסט איז צוגעגאנגען צום הויז און האט אנגעקלאפט‬ ‫פונעם בעל‪-‬הבית איז געווען צו זען ווי א צווייטער איד האט‬ ‫אין טיר‪ .‬דער בעל‪-‬הבית האט געעפנט‪ ,‬און פאר זיך דערזען א‬ ‫הנאה ביי אים אין שטוב‪.‬‬ ‫פרעמדן איד‪ ,‬מיד פונעם וועג‪ ,‬מיט א באזארגטן אויסדרוק אויפן‬ ‫פנים‪" .‬גוט שבת‪ ,‬ר' איד!" האט דער גאסט געזאגט‪" .‬איך בין‬ ‫איינמאל‪ ,‬אין א פרייטאג נאכמיטאג‪ ,‬איז א פרעמדער‬ ‫דא א פרעמדער און דער טאג איז שוין זייער שפעט‪ .‬איך האב‬ ‫איד געפארן אויפן וועג וואס האט געפירט דורך יענער געגנט‪.‬‬ ‫געהאפט אנצוקומען ווייטער נאך פאר שבת‪ ,‬אבער איך זעה אז‬ ‫דער איד איז געקומען פון א ווייטן ארט און האט געהאפט נאך‬ ‫דאס איז שוין נישט מעגליך‪ .‬אפשר קען איך ביי אייך איינשטיין‬ ‫אנצוקומען צו א געוויסע שטעטל פאר שבת‪ .‬אבער דער וועג‬ ‫ביז נאך שבת?"‬ ‫האט זיך פארצויגן פיל לענגער ווי ער האט זיך פארגעשטעלט‪.‬‬ ‫די פערד זענען שוין געווען מיד‪ ,‬דער וועג איז געווען שווער צו‬ ‫דער בעל‪-‬הבית האט אים באטראכט מיט א פריינדליכן‬ ‫פארן‪ ,‬און די זון האט זיך אלץ נידעריגער אראפגעלאזט אויפן‬ ‫בליק‪ ,‬און האט אים תיכף געענטפערט אוודאי קענט איר בלייבן‬ ‫הימל‪.‬‬ ‫דא אויף שבת!‪ .‬דער גאסט האט זיך זייער דערפרייט‪ ,‬א גרויסע‬ ‫זארג איז אים אראפגעפאלן פון הארץ‪ .‬ער האט שוין געוואלט‬ ‫מיט יעדע פארבייגייענדע מינוט איז דער איד געווארן מער‬ ‫זיך באדאנקען און אריינגיין‪ ,‬אבער דא האט ער זיך דערמאנט‬ ‫באזארגט‪ .‬ער האט אויפגעהויבן די אויגן און ארומגעקוקט‪,‬‬ ‫אז ער דארף נאך אויסקלארן איין זאך‪" .‬זאגט מיר נאר‪ ,‬ר' איד"‪,‬‬ ‫אפשר וועט ער דערזען ערגעץ א שטעטל‪ ,‬אדער כאטש א הויז‬ ‫האט ער געפרעגט‪" ,‬וויפיל וועט עס מיר קאסטן צו פארברענגען‬ ‫וואו ער וועט קענען איבער נעכטיגן שבת‪ .‬אבער ארום אים האט‬ ‫גאס אן קיין אכסניא איז דאך אויך נישט קיין עצה‪ .‬ער האט‬ ‫דעם שבת ביי אייך?"‬ ‫איינגעזעהן אז ער האט נישט קיין אנדערע ברירה‪ ,‬און מיט א‬ ‫דער בעל‪-‬הבית האט נישט לאנג געטראכט‪ .‬ער האט‬ ‫שווער הארץ האט ער ענדליך מסכים געווען‪.‬‬ ‫אנגעקוקט דעם גאסט און מיט א רואיגער שטימע געענטפערט‪:‬‬ ‫"נו‪ ,‬וואס קען איך שוין טון?" האט דער גאסט געזאגט מיט‬ ‫"איין גאלדענעם דינר‪ ".‬דער גאסט האט זיך דערשראקן און איז‬ ‫א קרעכץ‪" .‬איך זע אז איך האב נישט קיין אנדערע ברירה‪ .‬איך‬ ‫פאר א רגע געבליבן שטיין אן א ווארט‪ .‬ער האט געמיינט אז ער‬ ‫וועל אייך געבן דעם גאלדענעם דינר‪ ".‬ווי נאר דער בעל‪-‬הבית‬ ‫האט נישט גוט געהערט‪ ,‬און האט איבערגעפרעגט צי דער בעל‪-‬‬ ‫האט געהערט די ווערטער‪ ,‬האט זיין פנים אויפגעלויכטן מיט א‬ ‫הבית מיינט טאקע א גאנצן גאלדענעם דינר פאר איין איינציגן‬ ‫פריינדליכן שמייכל‪ .‬ער האט תיכף אויפגעעפנט די טיר ברייט‬ ‫שבת‪ .‬אבער דער בעל‪-‬הבית האט בלויז געענטפערט מיט דער‬ ‫און אריינגערופן דעם גאסט אין שטוב‪" .‬פיין‪ ,‬זייער גוט! יעצט‬ ‫זעלבער רואיגקייט‪" :‬יא‪ ,‬א גאלדענעם דינר‪".‬‬ ‫קומט אריין‪ ,‬מאכט זיך באקוועם‪ .‬איר זענט אונזער חשובער‬ ‫דער גאסט האט נישט געקענט קומען צו זיך פון גרויס‬ ‫שבת‪-‬גאסט!"‬ ‫וואונדער‪ .‬א גאלדענער דינר איז דאך א געוואלדיג גרויסע סומע‬ ‫ווי נאר דער גאסט איז אריינגעקומען אין שטוב‪ ,‬האט זיך‬ ‫געלט! פאר אזא סכום קען מען איינשטיין פאר א פיל לענגערע‬ ‫פאר אים אנטפלעקט א גאר שיינע שבת'דיגע אטמאספער‪.‬‬ ‫צייט אין א שיינער אכסניא‪ .‬ווי קען א איד פארלאנגען אזויפיל‬ ‫דער טיש איז געווען באדעקט מיט א ריינעם ווייסן טישטעך‪,‬‬ ‫געלט פאר איין שבת? ער האט אנגעהויבן בעטן דעם בעל‪-‬הבית‬ ‫די חלות זענען געלעגן שיין צוגעגרייט‪ ,‬און פון דער קיך האט‬ ‫אז ער זאל אים אביסל נאכגעבן‪ ,‬ווייל אזא גרויסע סומע איז פאר‬ ‫זיך געשפירט דער אנגענעמער גערוך פון די שבת'דיגע מאכלים‪.‬‬ ‫אים זייער שווער צו באצאלן‪.‬‬ ‫דער בעל‪-‬הבית האט תיכף זיכער געמאכט אז דער גאסט‬ ‫"ר' איד"‪ ,‬האט ער זיך איינגעבעטן‪" ,‬אפשר קענט איר מיר‬ ‫באקומט א באקוועמען פלאץ‪ ,‬זיך קענען אויפפרישן לכבוד שבת‬ ‫אביסל נאכגעבן? איך בין דאך א פשוטער איד‪ ,‬און א גאלדענער‬ ‫און זיך אביסל אויסרוען פון דער לאנגער און שווערער נסיעה‪.‬‬ ‫דינר איז פאר מיר א גרויסע סומע‪ .‬איך וועל אייך באצאלן שיין‬ ‫דער גאסט האט זיך טאקע באקוועם געמאכט‪ ,‬אבער אין‬ ‫פארן עסן און פארן איינשטיין‪ ,‬אבער פארוואס אזויפיל? האט‬ ‫הארץ האט אים נאך אלץ געדריקט דער גרויסער פרייז‪ .‬א גאנצן‬ ‫רחמנות אויף מיר און לאזט מיר בלייבן דא פאר א ביליגערן פרייז‪".‬‬ ‫גאלדענעם דינר פאר איין שבת! ער האט זיך נישט געקענט‬ ‫דער בעל‪-‬הבית האט אים אויסגעהערט מיט געדולד‪ ,‬אבער ער‬ ‫פארשטיין פארוואס דער איד פארלאנגט אזא אומגעהויערע‬ ‫האט בשום אופן נישט געוואלט נאכגעבן‪" .‬עס טוט מיר זייער‬ ‫סומע‪ .‬פון איין זייט האט דער בעל‪-‬הבית אויסגעזען ווי א וואוילער‬ ‫לייד"‪ ,‬האט ער געענטפערט‪" ,‬אבער דאס איז דער פרייז‪".‬‬ ‫און גוטהארציגער מענטש‪ ,‬מיט א פנים פול מיט פריינדליכקייט‪.‬‬ ‫דער גאסט האט פרובירט נאך אמאל און נאך אמאל‪ .‬אפשר‬ ‫אבער פון דער אנדערער זייט‪ ,‬ווער האט דען שוין געהערט אז‬ ‫וועט דער בעל‪-‬הבית זיך דאך לאזן איבעררעדן? אפשר וועט ער‬ ‫מען זאל פארלאנגען אזויפיל געלט פאר הכנסת אורחים?‬ ‫איינזען אז א גאלדענער דינר איז באמת צופיל פאר איין שבת?‬ ‫דער גאסט האט אבער באשלאסן נישט ווייטער צו טראכטן‬ ‫אבער אלעס איז געווען אומזיסט‪ .‬דער בעל‪-‬הבית האט זיך נישט‬ ‫דערפון‪ .‬שבת קומט דאך שוין‪ ,‬און ער דארף זיך צוגרייטן צו‬ ‫גערירט פון זיין פארלאנג‪ ,‬און האט איבערגע'חזר'ט דער גאנצע‬ ‫מקבל זיין דעם הייליגן טאג מיט שמחה‪ .‬נאך קבלת שבת איז‬ ‫צייט אז דער פרייז פאר א שבת איז א גאלדענער דינר‪ .‬נישט‬ ‫דער בעל‪-‬הבית אהיימגעקומען מיטן גאסט‪ ,‬און באלד האט זיך‬ ‫קיין פרוטה ווייניגער! דער גאסט האט אנגעהויבן שפירן אז ער‬ ‫די גאנצע משפחה געזעצט צום שבת'דיגן טיש‪ .‬דער בעל‪-‬הבית‬ ‫געפינט זיך אין א גאר שווערער לאגע‪.‬‬ ‫האט געמאכט קידוש מיט א געהויבענער שטימע‪ ,‬מען האט זיך‬ ‫ער האט ארומגעקוקט אויף די פינסטערניש וואס האט זיך‬ ‫געוואשן צו דער סעודה‪ ,‬און דער בעל‪-‬הבית האט מכבד געווען‬ ‫שוין אנגעהויבן אראפלאזן איבערן דערפל‪ .‬די לעצטע שטראלן‬ ‫דעם גאסט מיט א שיינעם שטיקל חלה‪.‬‬ ‫פון דער זון זענען שוין כמעט פארשוואונדן‪ ,‬און דער הייליגער‬ ‫דערנאך האט מען אנגעהויבן אריינברענגען די שבת'דיגע‬ ‫שבת דערנענטערט זיך שוין‪ .‬וואו זאל ער יעצט גיין? צו פארן‬ ‫מאכלים‪ .‬ערשט האט מען געברענגט די פיש‪ ,‬שיין צוגעגרייט‬ ‫ווייטער איז שוין נישט געווען קיין צייט‪ ,‬און צו בלייבן אויפן‬ ‫שטוב‪ ,‬ווייל דער בעל‪-‬הבית האט אים אזוי שיין אויפגענומען און‬ ‫מיט אלע צוגעהערן‪ ,‬און דער בעל‪-‬הבית האט ארויפגעלייגט‬ ‫אים געגעבן דאס געפיל אז ער קען זיך פירן מיט דער פולסטער‬ ‫פארן גאסט א גרויסע פארציע‪" .‬נעמט‪ ,‬נעמט‪ ,‬ר' איד"‪ ,‬האט ער‬ ‫הרחבה‪ .‬ער האט נישט געדארפט טראכטן צי ער נעמט צופיל‪,‬‬ ‫געזאגט מיט גרויס פריינדליכקייט‪" ,‬איר זענט דאך געקומען פון‬ ‫אדער צי ער מאכט דעם בעל‪-‬הבית שווער‪ .‬פאר א גאלדענעם‬ ‫א לאנגן וועג‪ ,‬און איר דארפט זיך גוט דערקוויקן‪ ".‬דער גאסט‬ ‫דינר האט ער דאך די רעכט צו געניסן פון אלעם!‬ ‫האט אנגעהויבן עסן‪ ,‬און די פיש האט אים זייער גוט געשמעקט‪.‬‬ ‫ווען ער האט געענדיגט‪ ,‬האט אים דער בעל‪-‬הבית באלד‬ ‫און דאס איז נישט געווען נאר ביי דער פרייטאג‪-‬צו‪-‬נאכטס‬ ‫אנגעבאטן נאך‪.‬‬ ‫סעודה‪ .‬שבת אינדערפרי האט אים דער בעל‪-‬הבית ווידער‬ ‫אויפגענומען מיט דער זעלבער ברייטהארציגקייט‪ .‬נאך דאווענען‬ ‫"נעמט נאך אביסל"‪ ,‬האט דער בעל‪-‬הבית אים געבעטן‪,‬‬ ‫האט מען זיך געזעצט צו דער שבת'דיגער סעודה‪ ,‬און ווידער‬ ‫"עס איז דא גענוג‪ ,‬ברוך השם!" דער גאסט האט זיך אבער א‬ ‫האט דער בעל‪-‬הבית ארויסגעשטעלט אויפן טיש די בעסטע‬ ‫רגע געקווענקעלט‪ .‬געווענליך‪ ,‬ווען ער איז געווען א גאסט ביי‬ ‫מאכלים וואס ער האט געהאט‪ .‬ער האט נישט אויפגעהערט‬ ‫יענעם‪ ,‬האט ער זיך נישט געוואלט אנשטרענגען אויף יענעמס‬ ‫אנצובאטן דעם גאסט נאך א פארציע‪ ,‬נאך א גוטע זאך‪ ,‬און‬ ‫חשבון‪ .‬אפילו ווען מען האט אים אנגעבאטן נאך א פארציע‪ ,‬האט‬ ‫דער גאסט האט זיך נישט געשעמט צו נעמען וויפיל ער האט‬ ‫ער אפטמאל געענטפערט אז ער האט שוין גענוג‪ ,‬ווייל ער האט‬ ‫געוואלט‪.‬‬ ‫זיך געשעמט צו נעמען צופיל‪ .‬אבער יעצט איז דאך געווען א‬ ‫גאנץ אנדערע מעשה‪.‬‬ ‫אפילו ביי סעודה שלישית האט דער בעל‪-‬הבית זיך געזארגט‬ ‫אז עס זאל דעם גאסט גארנישט פעלן‪ .‬ער האט אים געגעבן א‬ ‫ער באצאלט דאך א גאנצן גאלדענעם דינר פאר דעם שבת!‬ ‫באקוועמען פלאץ‪ ,‬זיך געזארגט פאר אלע זיינע געברויכן‪ ,‬און‬ ‫פאר אזא פרייז מעג ער זיך שוין ערלויבן נאך א שטיקל פיש‪...‬‬ ‫זיך אויפגעפירט מיט אים ווי מיט א חשובן גאסט‪ .‬דער גאסט‬ ‫"נו‪ ,‬אויב אזוי"‪ ,‬האט דער גאסט געזאגט‪" ,‬וועל איך טאקע‬ ‫האט פארברענגט א הערליכן שבת‪ ,‬פול מיט מנוחה און הרחבת‬ ‫נעמען נאך א שטיקל‪ ".‬דער בעל‪-‬הבית האט אים תיכף געגעבן‬ ‫הדעת‪ .‬ער האט געגעסן מיט הנאה‪ ,‬זיך אויסגערוט מיט א רואיגן‬ ‫נאך א שיינע פארציע‪ ,‬מיט א פרייליכן שמייכל אויפן פנים‪ .‬ווען‬ ‫געמיט‪ ,‬און אפילו איין מאל נישט געדארפט טראכטן אז ער‬ ‫מען האט שפעטער אריינגעברענגט די זופ‪ ,‬האט זיך די זעלבע‬ ‫נעמט אפשר צופיל פון יענעם‪.‬‬ ‫זאך איבערגע'חזר'ט‪ .‬דער בעל‪-‬הבית האט אים געגעבן א פולן‬ ‫טעלער‪ ,‬און ווען דער גאסט האט פארענדיגט‪ ,‬האט ער אים‬ ‫מוצאי שבת‪ ,‬ווען מען האט שוין געמאכט הבדלה‪ ,‬האט דער‬ ‫אנגעבאטן נאך‪ .‬דער גאסט האט זיך ווידער דערמאנט דעם‬ ‫גאסט אנגעהויבן זיך צוגרייטן צו דער ווייטערדיגער נסיעה‪ .‬ער‬ ‫גאלדענעם דינר און האט מסכים געווען‪.‬‬ ‫האט צוזאמגענומען זיינע חפצים‪ ,‬און איז צוגעגאנגען צום בעל‪-‬‬ ‫הבית זיך ווארעם באדאנקען פאר דעם הערליכן שבת‪" .‬איך מוז‬ ‫אזוי איז ווייטער געגאנגען במשך דער גאנצער סעודה‪ .‬מען‬ ‫אייך זאגן"‪ ,‬האט ער גערעדט מיט התרגשות‪" ,‬אז איך געדענק‬ ‫האט אריינגעברענגט נאך גוטע מאכלים‪ ,‬איינס נאכן צווייטן‪,‬‬ ‫נישט ווען איך האב שוין געהאט אזא שיינעם שבת‪ .‬איר האט מיר‬ ‫און דער בעל‪-‬הבית האט נישט אויפגעהערט צו מכבד זיין דעם‬ ‫מכבד געווען אויף א געוואלדיגן אופן‪ .‬עס האט מיר גארנישט‬ ‫גאסט‪ .‬יעדעס מאל וואס דער גאסט האט געענדיגט א פארציע‪,‬‬ ‫געפעלט‪ ,‬און איך האב ממש געשפירט ווי ביי מיר אינדערהיים‪".‬‬ ‫האט דער בעל‪-‬הבית אים אנגעבאטן נאך‪ ,‬און דער גאסט האט‬ ‫זיך שוין נישט געשעמט צו נעמען‪ .‬ער האט דאך באצאלט פאר‬ ‫דער בעל‪-‬הבית האט זיך צושמייכלט און געענטפערט‪:‬‬ ‫אלעם! פארוואס זאל ער זיך דארפן שעמען? פארוואס זאל ער‬ ‫"ברוך השם! דאס איז דאך וואס מיר האבן געוואלט‪ .‬מיר פרייען‬ ‫זיך איינהאלטן פון עסן די מאכלים וואס ער האט אזוי טייער‬ ‫זיך זייער אז איר האט הנאה געהאט‪ ".‬דער גאסט האט דאן‬ ‫באצאלט?‬ ‫אריינגעלייגט די האנט אין זיין טאש און ארויסגענומען זיין‬ ‫געלט‪-‬בייטל‪ .‬ער האט עס געעפנט‪ ,‬און מיט א קליינעם קרעכץ‬ ‫דער גאסט האט געגעסן מיט גרויס הנאה‪ ,‬און מיט יעדע‬ ‫ארויסגענומען דעם גאלדענעם דינר‪ .‬ער האט באטראכט די‬ ‫פארבייגייענדע מינוט האט ער זיך געשפירט מער באקוועם‪ .‬ער‬ ‫גאלדענע מטבע‪ ,‬און עס איז אים נאכאמאל שווער געווארן אויפן‬ ‫האט שוין כמעט פארגעסן אז ער געפינט זיך אין א פרעמדע‬ ‫וואס מיר האבן צוגעגרייט‪ ,‬אז איר זאלט זיך גוט אפרוען‪ ,‬און אז‬ ‫הארץ זיך צו שיידן פון אזא גרויסער סומע געלט‪.‬‬ ‫איר זאלט האבן אלע באקוועמליכקייטן‪ .‬איך האב זיך געפרייט‬ ‫א גאנץ שבת האט דער גאסט געוואוסט אז ער וועט זיך‬ ‫אז דער אויבערשטער האט מיר געשיקט א גאסט‪ ,‬און איך האב‬ ‫געוואלט אויסניצן די געלעגנהייט מקיים צו זיין די מצוה פון‬ ‫דארפן שיידן פון דעם טייערן דינר‪ ,‬און יעצט איז געקומען‬ ‫הכנסת אורחים מיט דער גרעסטער הרחבה‪ .‬אבער איין זאך האט‬ ‫דער מאמענט פון באצאלן‪ .‬ער האט אבער נישט געוואלט‬ ‫מיר זייער געארט‪ ,‬און איך האב געוואוסט אז איך מוז געפינען‬ ‫צוריקציען פון זיין צוזאג‪ ,‬א ווארט איז דאך א ווארט‪ .‬ער האט‬ ‫אן עצה דערויף‪".‬‬ ‫אים דערלאנגט די מטבע און געזאגט‪" :‬אט‪ ,‬ר' איד‪ ,‬דא האט איר‬ ‫דעם גאלדענעם דינר‪ ,‬ווי מיר האבן אפגעשמועסט פאר שבת‪.‬‬ ‫איך האב מורא געהאט אז איר וועט זיך שעמען! איך ווייס‬ ‫עס קומט אייך ערליך‪ ,‬און איך דאנק אייך נאכאמאל פאר אלעס‪".‬‬ ‫דאך ווי עס גייט ביי א גאסט‪ .‬ווען א איד קומט איינשטיין ביי‬ ‫א פרעמדן‪ ,‬וויל ער נישט זיין קיין לאסט‪ .‬אפילו ווען מען לייגט‬ ‫אבער דא האט פאסירט עפעס גאר אומגערישט‪ .‬דער בעל‪-‬‬ ‫פאר אים די בעסטע מאכלים‪ ,‬האלט ער זיך צוריק‪ ,‬ווייל ער‬ ‫הבית האט באטראכט דעם גאלדענעם דינר‪ ,‬און האט גלייך‬ ‫שפירט אז ער עסט פון יענעמס חשבון‪".‬‬ ‫צוריקגעשטופט די האנט פונעם גאסט‪" .‬ניין‪ ,‬ניין‪ ,‬ר' איד!" האט‬ ‫ער געזאגט‪" .‬לייגט אוועק אייער געלט‪ .‬איך דארף נישט קיין‬ ‫"א גאסט טראכט ביי זיך‪ :‬אפשר האב איך שוין גענומען‬ ‫גאלדענעם דינר!" דער גאסט האט אים אנגעקוקט מיט גרויס‬ ‫צופיל? אפשר וועט דער בעל‪-‬הבית נישט האבן גענוג פאר זיין‬ ‫וואונדער‪ .‬ער האט געמיינט אז ער הערט נישט גוט‪" .‬וואס‬ ‫משפחה? אפשר איז נישט שיין צו בעטן נאך א פארציע? און‬ ‫הייסט?" האט ער איבערגעפרעגט‪" .‬איר ווילט נישט נעמען דאס‬ ‫דערפאר‪ ,‬אפילו ווען ער איז נאך הונגעריג‪ ,‬זאגט ער אז ער האט‬ ‫געלט? מיר האבן דאך קלאר אפגעשמועסט אז איך וועל אייך‬ ‫שוין גענוג‪ .‬ער וויל נישט אז דער בעל‪-‬הבית זאל זיך דארפן‬ ‫באצאלן!"‬ ‫מטריח זיין פאר אים‪ .‬און וואס קומט דערפון ארויס? דער בעל‪-‬‬ ‫הבית האט צוגעגרייט א גאנצן שפע פון מאכלים‪ ,‬אבער דער‬ ‫דער בעל‪-‬הבית האט געענטפערט אז ער געדענקט זייער‬ ‫גאסט שעמט זיך צו געניסן דערפון!"‬ ‫גוט וואס זיי האבן אפגעשמועסט‪ ,‬אבער ער וויל נישט נעמען‬ ‫קיין געלט‪ .‬דער גאסט איז געווארן נאך מער פארוואונדערט‪.‬‬ ‫"דער גאסט בלייבט הונגעריג‪ ,‬נישט ווייל עס פעלט עסן‬ ‫וואס איז פלוצלינג געשען? פארוואס ווילט איר יעצט נישט‬ ‫אויפן טיש‪ ,‬נאר ווייל עס פעלט אים די פרייהייט צו נעמען!"‬ ‫נעמען דעם גאלדענעם דינר?" דער בעל‪-‬הבית האט זיך ווידער‬ ‫"דאס האב איך געוואלט פארמיידן‪ .‬איך האב געוואלט אז‬ ‫צושמייכלט און רואיג געענטפערט אז ער האט פון אנהייב אן‬ ‫איר זאלט דא זיין מיטן פולסטן הרחבת הדעת‪ ,‬אז איר זאלט זיך‬ ‫נישט געוואלט נעמען קיין געלט‪.‬‬ ‫פילן פריי צו נעמען וויפיל איר ווילט‪ ,‬און אז עס זאל אייך נישט‬ ‫"פון אנהייב אן האט איר נישט געוואלט נעמען קיין געלט?!"‬ ‫איינפאלן אפילו פאר איין רגע אז איר נעמט פון מיר צופיל‪ .‬איך‬ ‫האט דער גאסט אויסגערופן מיט גרויס וואונדער‪" .‬נו‪ ,‬אויב אזוי‪,‬‬ ‫האב געוואלט אז איר זאלט עסן מיטן גרעסטן געשמאק‪ ,‬אבער‬ ‫פארוואס האט איר מיך אזוי געדריקט פרייטאג נאכמיטאג?!"‬ ‫איך האב געוואוסט אז אויב איר וועט שפירן אז איר באקומט‬ ‫אלעס אומזיסט‪ ,‬וועט איר זיך צוריק האלטן‪".‬‬ ‫דער גאסט האט ממש נישט געקענט פארשטיין וואס דא‬ ‫דער בעל‪-‬הבית האט געמאכט א קליינע הפסקה‪ ,‬און דערנאך‬ ‫גייט פאר‪ .‬זאגט מיר‪ ,‬איך בעט אייך‪ ,‬וואס איז דער פשט דערפון?"‬ ‫האט ער אנטפלעקט דעם גרויסן סוד‪" .‬איך האב מחליט געווען‬ ‫ר' איד‪ ,‬יעצט וועל איך אייך דערציילן דעם אמת‪ .‬ווען איר‬ ‫אז איך וועל פארלאנגען פון אייך א גאנצן גאלדענעם דינר! איך‬ ‫זענט אנגעקומען פרייטאג נאכמיטאג‪ ,‬האב איך געזען פאר מיר‬ ‫האב געוואוסט אז ווען איר וועט הערן אז איר דארפט באצאלן‬ ‫א מידן איד‪ ,‬וואס האט זיך שוין לאנג געפלאגט אויפן וועג‪ .‬איך‬ ‫אזא גרויסע סומע‪ ,‬וועט איר זיך שוין נישט שעמען צו נעמען‬ ‫האב געוואלט אייך מכבד זיין מיטן שענסטן שבת וואס איך אייך‬ ‫פון אלעם‪ .‬אדרבה‪ ,‬איר וועט טראכטן אז פאר אזא טייערן פרייז‬ ‫קען נאר צושטעלן‪".‬‬ ‫מעגט איר זיך שוין ערלויבן צו עסן פון אלע מאכלים און נעמען‬ ‫נאך ווען איר האט חשק‪".‬‬ ‫"איך האב געוואלט אז איר זאלט עסן פון אלע גוטע מאכלים‬ ‫דער גאלדענער דינר איז נישט געווען דער פרייז פונעם‬ ‫און איר וועט נישט האבן קיין שום סיבה זיך איינצוהאלטן‪.‬‬ ‫שבת ‪ -‬ער איז געווען די עצה וואס האט אים ערמעגליכט צו‬ ‫איר וועט עסן מיט א גוטן אפעטיט‪ ,‬איר וועט זיך אויסרוען מיט‬ ‫געניסן פונעם שבת!‬ ‫הרחבת הדעת‪ ,‬און איר וועט קענען פארברענגען דעם גאנצן‬ ‫שבת אן קיין בושה‪ .‬און דאס איז דאך געווען מיין גאנצער ציל!"‬ ‫דער גאסט האט געשפירט ווי זיין הארץ ווערט איבערגעפילט‬ ‫מיט התרגשות‪ .‬ער האט געמיינט אז ער איז אנגעקומען צו א‬ ‫א שטילקייט האט געהערשט אין שטוב‪ .‬דער גאסט איז‬ ‫מענטש וואס פארלאנגט א געוואלדיגן סכום געלט פאר הכנסת‬ ‫געבליבן שטיין מיטן גאלדענעם דינר נאך אין זיין האנט‪ ,‬און‬ ‫אורחים‪ .‬אבער יעצט האט ער איינגעזען אז דער מענטש פאר‬ ‫האט נישט געקענט ארויסברענגען קיין ווארט‪ .‬ער האט זיך‬ ‫אים איז א בעל חסד וואס האט נישט בלויז געוואלט אים געבן‬ ‫דערמאנט דעם גאנצן שבת‪ ,‬ווי ער האט געגעסן פון די פיש‬ ‫צו עסן‪ ,‬נאר האט אויך געזוכט אן עצה ווי אזוי ער זאל קענען‬ ‫און דערנאך גענומען נאך א פארציע‪ ,‬ווי ער האט זיך נישט‬ ‫עסן אן קיין שום בושה‪ .‬דער בעל‪-‬הבית האט געוואלט עפענען‬ ‫געשעמט צו נעמען נאך זופ‪ ,‬און ווי ער האט גענומען פון אלע‬ ‫פאר אים נישט בלויז זיין טיר און זיין טיש‪ ,‬נאר אויך זיין הארץ‪.‬‬ ‫גוטע מאכלים אן קיין שום צוריקגעהאלטנקייט‪ .‬ער האט זיך‬ ‫מיט א דערשטיקטער שטימע האט דער גאסט זיך אנגערופן‪:‬‬ ‫דערמאנט ווי באקוועם ער האט זיך געשפירט‪.‬‬ ‫"ר' איד‪ ,‬אזא שיינעם שבת ווי איר האט מיר געגעבן‪ ,‬וועל איך‬ ‫פלוצלינג האט דער גאסט אלעס פארשטאנען‪ .‬ער האט‬ ‫נישט פארגעסן‪ .‬אבער נאך מער וועל איך נישט פארגעסן די‬ ‫איינגעזען אז ווען דער בעל‪-‬הבית וואלט אים פון אנהייב אן‬ ‫גרויסע חכמה וואס האט זיך באהאלטן אונטער אייער פארלאנג‪.‬‬ ‫געזאגט אז ער קען בלייבן אומזיסט‪ ,‬וואלט ער זיך גאנץ אנדערש‬ ‫דער בעל‪-‬הבית האט דעם גאסט ווארעם געוואונטשן א‬ ‫אויפגעפירט‪ .‬ער וואלט זיך געשעמט צו נעמען נאך א פארציע‪,‬‬ ‫גוטע וואך‪ ,‬און דער גאסט איז ארויסגעגאנגען פון שטוב מיט זיין‬ ‫און ער וואלט זיך צוריקגעהאלטן פון עסן וויפיל ער האט באמת‬ ‫גאלדענעם דינר צוריק אין טאש‪ .‬אבער ער האט מיטגענומען‬ ‫געוואלט‪ .‬אבער וויבאלד ער האט געמיינט אז ער באצאלט א‬ ‫נאך עפעס‪ ,‬פיל טייערער פון גאלד‪ .‬ער האט זיך אויסגעלערנט‬ ‫גאנצן גאלדענעם דינר‪ ,‬האט ער זיך ערלויבט צו געניסן פון‬ ‫וואס עס מיינט אמת'ע הכנסת אורחים‪:‬‬ ‫אלעם מיט דער פולסטער הרחבה‪.‬‬ ‫הונגעריג‪ ,‬ווייל ער שעמט זיך צו נעמען!‬ ‫אויף דעם הערליכן משל איז רבי ברוך מקאסוב זי"ע‬ ‫מסביר דעם פסוק וואס שלמה המלך זאגט ביי דער‬ ‫דאס האט דער דארפישער איד אינעם משל גוט‬ ‫"צֹופיָ ּה ֲהלִ יכֹות בֵ ָּיתּה וְ לֶ ֶחם ַע ְצלּות ֹלא‬ ‫ִ‬ ‫הייליגער אשת חיל‪:‬‬ ‫פארשטאנען‪ .‬ער האט געוואוסט אז אפילו ווען ער וועט‬ ‫תֹאכֵ ל" (משלי לא‪ ,‬כז)‪ .‬אין די ווערטער ליגט א טיפער לימוד‪,‬‬ ‫הונדערט מאל בעטן דעם גאסט צו נעמען נאך‪ ,‬וועט יענער‬ ‫ווי אזוי מען דארף מקיים זיין די מצוה פון הכנסת אורחים‪,‬‬ ‫זיך נאך אלץ שעמען‪ .‬דעריבער האט ער זיך באנוצט מיט‬ ‫נישט בלויז מיט א ברייטן טיש‪ ,‬נאר אויך מיט חכמה און‬ ‫א קלוגער עצה‪ .‬ער האט פארלאנגט א גאלדענעם דינר‬ ‫פארשטאנד‪.‬‬ ‫פארן שבת‪ ,‬כדי דער גאסט זאל מיינען אז ער באצאלט‬ ‫פאר אלעם וואס ער באקומט‪ .‬אזוי האט ער געקענט עסן‬ ‫ווען א איד נעמט אריין א גאסט אין זיין שטוב‪ ,‬גרייט‬ ‫מיט הרחבת הדעת‪ ,‬אן זיך צו שעמען‪ .‬דער בעל־הבית האט‬ ‫ער צו א שיינע סעודה און זארגט אז עס זאל אים גארנישט‬ ‫פארלאנגט געלט‪ ,‬נישט ווייל ער האט געוואלט נעמען‪ ,‬נאר‬ ‫פעלן‪ .‬אבער עס קען זיך מאכן אז דער גאסט זיצט פאר‬ ‫ווייל ער האט געוואלט געבן!‬ ‫א טיש פול מיט גוטע מאכלים‪ ,‬און דאך שעמט ער זיך צו‬ ‫נעמען וויפיל ער דארף‪ .‬ער טראכט אז אפשר האט ער שוין‬ ‫"צֹופיָ ּה ֲהלִ יכֹות‬ ‫ִ‬ ‫מיט דעם קען מען פארשטיין דעם פסוק‪:‬‬ ‫גענומען צופיל‪ ,‬און אפילו ווען דער בעל־הבית בעט אים ער‬ ‫בֵ ָּיתּה" ‪ -‬די אשת חיל קוקט גוט נאך וואס עס גייט פאר‬ ‫זאל נעמען נאך‪ ,‬האלט ער זיך צוריק‪ .‬דער בעל־הבית וויל‬ ‫אין איר הויז‪ .‬זי ווייסט אז עס איז נישט גענוג צו שטעלן‬ ‫געבן‪ ,‬דער גאסט וויל עסן ‪ -‬און דאך בלייבט דער גאסט‬ ‫ער האט זיי געגעבן דאס געפיל אז זיי זענען חשוב און‬ ‫גוטע מאכלים פאר די געסט‪ ,‬נאר מען דארף אויך זארגן‬ ‫געוואונטשן ביי אים‪ .‬אזוי דארף אויך יעדער בעל־הבית זיך‬ ‫אז זיי זאלן זיך פילן באקוועם און נישט שעמען צו נעמען‪.‬‬ ‫דעריבער‪" ,‬וְ לֶ ֶחם ַע ְצלּות ֹלא תֹאכֵ ל" ‪ -‬זי וויל נישט אז די געסט‬ ‫זארגן‪ ,‬אז דער גאסט זאל נישט שפירן ווי א לאסט‪ ,‬נאר ווי‬ ‫זאלן זיך צוריק האלטן ביים עסן‪ ,‬נאר זיי זאלן קענען‬ ‫איינער וועמען מען פרייט זיך באמת צו האבן אין שטוב‪.‬‬ ‫געניסן פונעם גאנצן שפע מיט הרחבת הדעת‪.‬‬ ‫און דאס איז דער גרויסער יסוד וואס רבי ברוך מקאסוב‬ ‫דערמיט קען מען אויך פארשטיין דעם פריערדיגן‬ ‫לערנט אונז‪ :‬אמת'ע הכנסת אורחים איז נישט בלויז וואס‬ ‫תֹורת ֶח ֶסד ַעל לְ ׁשֹונָ ּה" (משלי לא‪ ,‬כו)‪ .‬די‬ ‫"פ ָּיה ָפ ְּת ָחה בְ ָחכְ ָמה וְ ַ‬ ‫פסוק‪ִ :‬‬ ‫מען לייגט פארן גאסט אויפן טיש‪ ,‬נאר אויך וואס מען נעמט‬ ‫אשת חיל ווייסט ווי אזוי צו רעדן מיט חכמה‪ ,‬כדי איר חסד‬ ‫זאל דערגרייכן זיין פולן ציל‪ .‬פונקט ווי דער דארפישער‬ ‫אראפ פון זיין הארץ‪ .‬ווען מען גיט פאר א צווייטן איד אויף‬ ‫איד‪ ,‬וואס האט מיט עטליכע קלוגע ווערטער אוועקגענומען‬ ‫אזא אופן אז ער קען אננעמען דעם חסד אן קיין שום‬ ‫דעם גאסט'ס בושה‪ ,‬און אים געגעבן די מעגליכקייט צו‬ ‫בושה‪ ,‬דעמאלס האט מען דערגרייכט דעם אמת'ן הידור‬ ‫געניסן פון אלעם וואס מען האט פאר אים צוגעגרייט‪.‬‬ ‫פון דער מצוה‪ .‬ווייל דער גרעסטער חסד איז נישט בלויז צו‬ ‫דאס איז אויך א שיינער לימוד פון אברהם אבינו'ס‬ ‫געבן ‪ -‬נאר צו געבן אויף אזא אופן‪ ,‬אז יענער זאל זיך נישט‬ ‫אתם"‪ -‬ער איז‬ ‫הכנסת אורחים‪ ,‬ווי די תורה זאגט‪" :‬וַ יַ ָּרץ לִ ְק ָר ָ‬ ‫שעמען צו נעמען‪.‬‬ ‫אנטקעגן געלאפן די געסט מיט גרויס חשק און שמחה‪.‬‬ ‫כל הזכויות שמורות‬ ‫להערות והארות או לקבל הגליון מדי שבוע במייל‪,‬‬ ‫למכון א משל זיך צו לערנען‬ ‫‪musheltolearn@gmail.com‬‬ ‫אין להעתיק שום חלק מגליון זה בלי רשות המערכת‬