א קוואל פון חיזוק - אידיש · A Kvell Fin Chizuk - Yiddish — וירא (2026-10-26)

בים
בסיעתא דשמיא הר
כות
גליון פרדס התורה ב לז
תנד
נ
פרשת וירא תשפ"ז
אידיש
א קוואל
פון חיזוק
מאמר הפרשה • לימוד מפרשת השבוע •
כח השתיקה • טבריא של מעלה
פרנס הגליון
נתנדב לז"נ הרה"ק רבינו יואל י"ל ע"י מערכת
בן הרה"ק רבינו חנני' יו"ט ליפא 'פרדס התורה' לכתיבת
זצוקללה"ה מסאטמאר ועריכת שיעורי מורינו
ע"י הרוצה בעילום שמו הי"ו הרב שליט"א
ולזכות ברכה והצלחה בכל ענינים
•••
הגליון יצא לאור בהסכמת גדולי
= פרנסי חודש חשון = ישראל בארץ הקודש ,דייני העדה
החרדית ,וגדולי רבני ארה"ב
נתנדב
יון בלשה"ק
גל
(ההסכמות במילואם נמצא
ע" בספר 'טבריא של מעלה'
ה
י
שיצא לאור ע"י מורינו הרב שליט"א)
נתנדב ע"י
הרה"ח ר' אלחנן חיים
פריינד הי"ו
•••
לזכות ברכה והצלחה
די גליונות קען מען באקומען
ביי די פאלגענדיגע לאקאלן:
בכל הענינים
קרית יואל בארא פארק
כתר דזשודעיקא ביהמ״ד שומרי שבת
97 Acres Rd. 5302 13 Ave.
ליון באידיש
נייע נתנדב
קול
ע"
אלע חיזוק יומי -צוגא
גליקליכע ה וועכנטליכע שיעורים פון
הגה"צ ר' יודא ביהמ״ד עדת יראים וויען
שיעורים לעבן שיעורים מאנדעל שליט"א
לעיקוואד
0 1 2 3
י
1350 50 St.
מנחם משה
נתנדב ע"י
פרדס
כתר דזשודעיקא
12 America Ave.
ביהמ״ד הדרת קודש
הרה"ח ר' סדר הש"ס
התורה סוואליווע
עמוד יומי סיפורי צדיקים קברי צדיקים - שיעורים על
פיל מיט חיזוק יארצייט צדיקים שבת קודש
ביהמ״ד סאטמאר
אינעם
מעכטיגן
4
גאלד הי"ו 5 6 7 405 Forest Ave.
4801 15 Ave.
זיכוי
הרבים ברכה והצלחה לזכות וויליאמסבורג
ביהמ״ד צאנז
718.
אפאראט מלוה הלכה יומי על תורת אוצר הידעות
מלכה
בכל הענינים
שלחן ערוך הנפש בענינים נפלאים
בנין בראך למטה
8 9 10 11 קלויזענבורג
לאקער #405
האנדלט אייך איין א זכות
ימים ספרי חובות ענינים על 506.
25 Havens Ave.
ביהמ״ד בעלזא
Bedford Cor. Park
9694
אדיר ונשגב לחיזוק די קוואל
בריח" פון תורה עבודה"ק פון טובים חסידות הלבבות הפרשה
כתר דזשודעיקא
000 די שפרודלדיגע
שיעורי מורינו 12
על הטע 13
חיזוק יומי -צוה אשיעורים אלע נייע לעפאון 14 15 44 Grove Springs 801 Bedford Ave.
טאמסקול
שיעורים פון
ליין וועכנטליכע
אבד"ק פרדס שיעורים גליקליכע לעבן שיעורים הגה"צ ר' יודא
מאנדעל שליט"א Ct. מאורות
עמוד
התורה שליט"א 0 1 2 3
25
בנין דרך
פרדס
שיעורים לבעלי
החיים
נתנדב ע"י
שמחות
ENGLISH ריווער 218 Wallabout St.
16יואל 17
000 וואס טוען זעטיגן און שטילן
MAIN MENU ביהמ״ד קהל בני יששכר
דאס דורשט פון טויזנטער נפשות
מאנסי
הרה"ח ר'
התורה
ישראל הצמאים לדבר ה' ,להתחזק עמוד יומי סיפורי צדיקים קברי צדיקים - שיעורים על
באמונה ובטחון סיי בכתב מיט די
עמוד סדר הש"ס פיל מיט חיזוק יארצייט צדיקים שבת קודש
רייכע וועכנטליכע גליונות און סיי
1767 Whitesville Rd. ביהמ״ד זוועהיל
4הי"וברוין 5 6 7
בע"פ אויף קול פרדס התורה און
טעגליכע אימעיל
000 אינעם
מעכטיגן אשריך ואשרי חלקך, צו באקומען די גליון און שיעורים אויף אימעיל שיקט ' 'Subscribeצו פלטבוש 101 W Maple Ave.
זיכוי
הרבים
זכות הרבים יהא תלוי בך! ברכה והצלחה לזכות
shiurimlishmo@gmail.comמלוה MB VINEYARD
עמודי
צו נעמען א חלק און קויפן א שותפות
שיינער'ס שול
718.
אפאראט (לע"נ/לזכות וכדו') ,פארבינדט אייך: הלכה יומי על תורת אוצר הידעות
בכל הענינים
מלכה שלחן ערוך הנפש בענינים נפלאים
600 347.570.0413
8 9 10
מען קען אויך הערן די שיעורים פון רב אויף קול נשמותינו: 11 3012 AVE J 18 Forshay Rd.
• • • 506.
shiurimlishmo@gmail.com
אידיש 718.760.1111 :ענגליש#1 718.760.1111 :
עינים ליין 718.977.5554 :במוצשב''ק | #0במשך השבוע 1-2-7-4
האנדלט אייך איין א זכות
ימים ספרי חובות ענינים על
© 9694
אדיר ונשגב לחיזוק די קוואל
בריח" פון תורה עבודה"ק פון טובים חסידות הלבבות הפרשה
000 די שפרודלדיגע
שיעורי מורינו 12 13 14 15
קול
אלע נייע חיזוק יומי -צו א וועכנטליכע שיעורים פון
אבד"ק פרדס שיעורים גליקליכע לעבן שיעורים הגה"צ ר' יודא
מאנדעל שליט"א
עמוד
התורה שליט"א 0 1 2 3
25
בנין דרך שיעורים לבעלי
פרדס
החיים שמחות
ENGLISH
16 17
000 וואס טוען זעטיגן און שטילן
דאס דורשט פון טויזנטער נפשות MAIN MENU להצטרפות קבלת שיעורי מורינו
והגליונות התורה
ישראל הצמאים לדבר ה' ,להתחזק
באמונה ובטחון סיי בכתב מיט די עמוד יומי סיפורי צדיקים קברי צדיקים - שיעורים על
עמוד סדר הש"ס פיל מיט חיזוק יארצייט צדיקים שבת קודש
רייכע וועכנטליכע גליונות און סיי
באימייל, הרב שליט"א
4 5 6 7
בע"פ אויף קול פרדס התורה און
טעגליכע אימעיל
000 אינעם
מעכטיגן
זיכוי
אשריך ואשרי חלקך,
זכות הרבים יהא תלוי בך!
צו באקומען די גליון און שיעורים אויף אימעיל שיקט ' 'Subscribeצו ניתן לפנות:
shiurimlishmo@gmail.comמלוה
הרבים
עמודי
צו נעמען א חלק און קויפן א שותפות
shiurimlishmo@gmail.com
718.
אפאראט (לע"נ/לזכות וכדו') ,פארבינדט אייך: הלכה יומי על תורת אוצר הידעות
מלכה שלחן ערוך הנפש בענינים נפלאים
347.570.0413
600
shiurimlishmo@gmail.com 8 9 10
מען קען אויך הערן די שיעורים פון רב אויף קול נשמותינו: 11
506.
להצטרפות קבלת הגליונות לבד
אידיש 718.760.1111 :ענגליש#1 718.760.1111 :
עינים ליין 718.977.5554 :במוצשב''ק | #0במשך השבוע 1-2-7-4
האנדלט אייך איין א זכות
ימים ספרי חובות ענינים על
באימייל ,ניתן לפנות:
9694
אדיר ונשגב לחיזוק די קוואל
בריח" פון תורה עבודה"ק פון טובים חסידות הלבבות הפרשה
000 די שפרודלדיגע
שיעורי מורינו 12 13 14 15 pardesgilyones@gmail.com
אבד"ק פרדס
עמוד
התורה שליט"א
25
בנין דרך שיעורים לבעלי
החיים שמחות
ENGLISH
16 17
000 וואס טוען זעטיגן און שטילן
דאס דורשט פון טויזנטער נפשות
ישראל הצמאים לדבר ה' ,להתחזק
MAIN MENU
באמונה ובטחון סיי בכתב מיט די
פ +רדס
פרשת וירא
תשפ"ז
שיעורי
הרה''ג רבי יששכר יהודה
ה +ת ור+ה
גליון 52 בערקוי שליט''א
אב''ד פרדס התורה
מח"ס שו"ת יהודה מחוקקי
זכות פטרון השנה נתנדב לעילוי נשמת
אלטע פערל רויזא בת הרה"ח ר' חיים משה ע"ה
נפטרה ו' ניסן תשפ"ו אחר קבלת יסורים באהבה ובאמונה ובטחון, אידיש
והיתה למופת לזה לכל משפחתה ומכירי' • ת.נ.צ.ב.ה.
מאמר הפרשה
אינעם גליון: די וויכטיגקייט פון יעדער קליינער פעולה
3מאמר הפרשה דער אייבערשטער באצאלט דער שכר פון אברהם אבינו'ס
פאר אברהם אבינו אין ארץ "מעט מים"
ישראל ,ווייל עס שטייט אין
6לימוד פון די פרשה "א ֶרץ נַ ֲחלֵ י ָמיִ ם
פסוק (דברים ח ,ז)ֶ : "יֻ ַקּח נָ א ְמ ַעט ַמיִ ם וְ ַר ֲחצּו
ֲעיָ נֹת ו ְּתהֹמֹת י ְֹצ ִאים ַ ּב ִ ּב ְק ָעה ַרגְ ֵליכֶ ם( "...בראשית יח ,ד).
7כח השתיקה ו ָּב ָהר" ,אז אין ארץ ישראל אין פסוק שטייט" :יקח נא מעט
וועט ארויסגיין א שפע פון מים" .אברהם אבינו זאגט פאר די
וואסער .קומט אויס אז דער מלאכים" :מען וועט אייך ברענגען
8טבריא של מעלה אייבערשטער באצאלט פאר אביסל וואסער ,איר זאלט זיך
אברהם אבינו לדורות עולם אין אפוואשן די פיס".
ארץ הקודש. ברענגט דער מדרש (רבה מח ,י):
און דאס דריטע ָארט וואו דער "אמר הקדוש ברוך הוא לאברהם"
וואסער .פון דעם קליינעם פעולה, רבוש”ע באצאלט פאר אברהם – דער אייבערשטער האט געזאגט
וואס איז פארשטענדליך געווען א אבינו איז לעתיד לבוא ,ווייל עס פאר אברהם אבינו – "אתה אמרת
גרויסע פעולה – והראיה דער שכר שטייט (זכריה יד ,ח) " :וְ ָהיָ ה ַ ּב ּיוֹ ם יקח נא מעט מים לאורחים ,חייך
איז געווען ָאן א שיעור – אבער ַההוּא יֵ ְצא ּו ַמיִ ם ַח ִ ּיים ִמירו ָּׁשלַ יִ ם". שאני פורע לבניך במדבר ובישוב
פאר אונזערע אויגן ,לעיני בשר ווי די גמרא איז מסביר ,עס וועט ולעתיד לבוא" .דער רבוש”ע
ודם ,זעט עס אויס ווי א קליינע ארויסקומען וואסער פון בית זאגט" :דו האסט מכבד געווען די
פעולה! מען גיט אביסל וואסער המקדש און עס וועט ארומגיין מלאכים מיט וואסער? איך וועל
פאר געסט ,און דער רבוש”ע איבער די גאנצע וועלט .די גמרא באצאלן פאר די אידישע קינדער
זאגט פאר אברהם אבינו :דא וועט אין בכורות (מו ,ב) רעכנט אויס די לדורות עולם מיט ניסים ונפלאות
קומען אזא מין שכר וואס מיר אלע געוואלדיגע ניסים וואס גייען דורך וואסער".
האבן נישט קיין השגה דערין ,סיי געשען.
אין חוץ לארץ ,סיי אין ארץ ישראל, דער ערשטער נס איז געווען די
און סיי לעתיד לבוא .דער לימוד א קליינע פעולה -בעני בשר 'בארה של מרים' ,ווי עס שטייט אין
דערפון איז איום ונורא. ש ָר ֵאל פסוק (במדבר כא ,יז)ָ :
"אז יָ ִׁשיר יִ ְ ׂ
ודם
ֶאת ַה ׁ ּ ִש ָירה ַהזֹּאת ֲעל ּו ְב ֵאר ֲענ ּו
די תחבולה פונעם יצר הרע: לאמיר זיך דא אפשטעלן. לָ ּה" .זאגט דער מדרש ,דעמאלטס
מאכן קליין די השגות אין פסוק שטייט" :יקח נא מעט האט דער אייבערשטער באצאלט
מים" .אברהם אבינו איז געגאנגען פאר אברהם אבינו אין מדבר.
איינע פון די גרעסטע געווער
און געגעבן פאר די מלאכים אביסל זאגט דער מדרש ווייטער,
3 פ+רדס ה+תור+ה
איין אידיש קינד טוט א מצוה ,געבן ביי א בן מלך איז יעדע זאך וואס וואס דער יצר הרע באנוצט קעגן
זיך אלע עולמות עליונים א הייב אונז איז ,אז ער מאכט קליין ער טוט "חובקות זרועות עולם!"
אויף ,נישט נאר דער עולם הזה! און אונזערע השגות.
חלילה אויב א אידיש קינד פירט דער בן מלך'ס השפעה אויף ער נעמט א בחור ,א יונגערמאן,
זיך נישט אויף ווי עס דארף צו זיין, די גאנצע מלוכה אדער אן עלטערן איד וואס לערנט,
איז עס א פגם אין אלע עולמות. דאווענט און טוט מצוות ,און ער
לאמיר דאס אביסל מסביר זיין:
א אידיש קינד טאר זיך נישט נעמט זיין ברכה ,זיין דאווענען,
ווען א בן מלך טוט א געוויסער
אנקוקן קליין ,ווייל מיר זענען דאס שטיקל גמרא אדער די הלכה
פעולה אין די עניני המלוכה ,האט
קינדער פונעם קעניג ,און ביי א בן אין שולחן ערוך וואס ער האט
די גאנצע מלוכה אן עלי' .ווען
מלך איז יעדע פעולה נוגע פארן יעצט געלערנט ,און ער מאכט דעם
דער בן מלך רעדט מיט א שר
גאנצן מלכות. מענטש טראכטן ווי א קליין קינד איבערצומאכן עפעס אין די הנהגת
וואס איז נאכנישט אנגעקומען צו המלוכה ,האט די גאנצע מדינה
די חשיבות פונעם ספר "אמרי
חינוך ,אז דאס אלעס איז כמעט הנאה דערפון .הגם עס זעט אויס
משה" אין די ישיבה-וועלט ווי א קליינע זאך – ער האט סך הכל גארנישט ווערד.
עס איז דא א מורא'דיגע מעשה אויב עס קומט צו לערנען ,גערעדט מיט א שר און געמאכט
וואס ווערט דערציילט פונעם זאגט דער יצר הרע" :דאס הייסט א קליינע ענדערונג – אבער די
הייליגן סטייפלער זי"ע איבערן געלערנט? דאס הייסט א תלמיד דאזיגע ענדערונג ברענגט א טובה
גאון דער בעל 'אמרי משה' זי"ע. חכם? דאס הייסט קלאר געלערנט פארן גאנצן לאנד.
ער איז געווען דער ראש ישיבה למשל ,ער רעדט מיט א שר אז אדער קענען לערנען?" ער קומט
אין בריסק .כידוע איז אין בריסק מיט אלע מיני חשבונות .אויב עס מען זאל פארבעסערן די פעלדער
געווען א ישיבה קטנה און א ישיבה קומט צום דאווענען ,וועט ער אים וואו עס וואקסן פירות און ירקות.
גדולה ,און דערנאך איז געווען די זאגן" :דאס הייסט געדאווענט? לכאורה איז דאס געווען א דיבור
ישיבה פון רבי חיים בריסקער און דאס הייסט השתפכות הנפש? דאס פון עטליכע סעקונדעס ,אבער די
זיין זון דער בריסקער רב ,וואו עס זענען הרגשים אדער דביקות ביים פעולה דערפון בארירט די גאנצע
האבן געלערנט נאר די גאר גרויסע מדינה! אלפים ורבבות גייען יעצט דאווענען?"
און עלטערע תלמידי חכמים. און ווען ער קומט מאכן ברכות ,האבן געזונטערע פירות ,און די
דא האט פאסירט א מעשה נורא זאגט ער אים" :דאס הייסט מענטשן וועלן זיין מער געזונט.
וואס וועט אונז ארויסברענגען געמאכט א ברכה? האסטו אינזין פון איין קליינער פעולה וואס א בן
וואס עס מיינט א 'פעולה קטנה'. געהאט דעם אייבערשטנ'ס נאמען? מלך האט געטון ,האט זיך די גאנצע
אז מען זאל עס נישט אנקוקן ווי האסטו באמת געזאגט שכוח פארן מדינה געטוישט לטובה.
א קלייניגקייט ,נאר וויסן אז יעדע אייבערשטן?" יעדע זאך וואס ער
זאך וואס מיר טוען טוישט א
יעדע פעולה פון א איד איז טוט ,מאכט ער קליין.
וועלט .אין די דאזיגע מעשה וועלן נוגע אלע עולמות! און מיט דעם צוקלאפט ער דעם
מיר זען די כח פון א קליינע פעולה א אידיש קינד דארף וויסן ,אז מענטש ,און נישט סתם...
אפילו מיט גשמיות'דיגע אויגן מיט איין קליינטשיגע פעולה וואס
אויף דעם עולם. איך טו ,איז עס נישט אזוי ווי מען
שפירן ווי א "בן מלך"
אין יענע צייטן ,ווען דער אמרי קוקט עס אן פשוט – אז איך האב ווייל מיר אלע ווייסן אז דער
משה איז געווען אין די ישיבה אין נאר גערעדט א מינוט ,געזאגט א ערשטער יסוד וואס מען דארף
בריסק ,האט ער ארויסגעגעבן זיין ברכה ,אדער נאר געדאווענט און האבן אין עבודת השם איז "ויגבה
באקאנטן ספר 'אמרי משה' .דער געלערנט .ווען מיר דאווענען אדער לבו בדרכי השם" .ווי דער הייליגער
ספר האט געמאכט א געוואלדיגע לערנען ,האט די גאנצע בריאה אן רבי שלמה'לע קארלינער זי"ע האט
מהפיכה אין די ישיבה-וועלט. עליה! געזאגט :מען דארף שפירן אז מען
אבער ווי באקאנט ,זענען די דער הייליגער 'מסילת ישרים' איז א 'בן מלך' .און דער גרעסטער
מענטשן אין יענע יארן אין אין זיין הקדמה ,און אויך אינעם חטא איז ווען מען פארגעסט אז
אייראפע און אין ליטא געווען קונטרס 'עץ חיים' ,זאגט אז ווען מען איז א 'בן מלך'.
פ+רדס ה+תור+ה 4
צווייטער וועלט קריג ,ווען די שוין ארויסגעגעבן זיינע ספרים. גאר גרויסע ארימעלייט ,און קויפן
ישיבות האבן זיך אנגעהויבן צוריק כידוע ,ווען דער 'חזון איש' זי"ע א ספר איז געווען א זעלטענע
אויפצובויען ,האט מען אנגעהויבן האט געזען זיינע ספרים ,האט ער לוקסוס.
איבערדרוקן די אלטע ספרים. דערקענט זיין גדלות און געזאגט צו מסביר זיין ווי אזוי דער ספר
עס זענען אבער געווען ספרים מען זאל אים ָאנ'שדכנ'ען מיט האט איבערגענומען דעם עולם
וואס מען האט בשום אופן נישט זיין שוועסטער ,אזוי איז געווארן הישיבות ,האט הגה"ח רבי וועלוול
געקענט געפינען .איינע פון די דער שידוך און דער סטייפלער איידלמאן זצ"ל פארציילט אז אין
ספרים וואס די בני הישיבות האבן איז געווארן אן איידעם ביים אלטן דער מיר'ער ישיבה -מען רעדט
געוואלט מען זאל איבערדרוקן קאסוב'ער רב זי"ע ,דער טאטע דא נאך פאר דער צווייטער וועלט
איז געווען דער אמרי משה .מען פונעם חזון איש. מלחמה ,ווען דער אמרי משה האט
האט עס געזוכט מיט ליכט ...אבער שוין נישט געלעבט -האט מען
עס איז נישט געווען צו באקומען, מען שיקט דעם ספר בחנם אין דער גרויסער מיר'ער ישיבה,
ווייל דער ספר איז בעיקר פארן סטייפלער וואס האט דעמאלטס געהאט
געדרוקט געווארן אין ליטא ,און ווען דער סטייפלער איז איבער פיר הונדערט בחורים ,און
וויבאלד ליטא איז פארברענט געוואויר געווארן פונעם ספר אמרי צווישן זיי זענען געווען אריות
געווארן באש ,איז כמעט גארנישט משה ,האט ער געשיקט א בריוו שבחבורה ,ממש לייבן אין כלל
איבערגעבליבן און עס איז נישט קיין בריסק און געפרעגט וויפיל ישראל וואס זענען געווען בקיאים
געווען קיין זכר פונעם ספר. דער ספר קאסט .מען האט אים בש"ס ופוסקים ,אנגעהויבן
למעשה איז מען געגאנגען צום צוריקגעשריבן דעם פרייז ,אבער לערנען מסכת יבמות יענעם זמן.
סטייפלער ,אפשר האט ער דעם דער סטייפלער האט געזען אז ער מען האט דעמאלטס געשיקט קיין
אמרי משה .דער סטייפלער האט האט נישט די מעגליכקייט עס צו בריסק א בקשה מען זאל שיקן
געזאגט אז אוודאי האט ער עס, באצאלן ,האט ער צוריקגעשיקט א צען עקזעמפלארן פונעם ספר
דער מחבר אליין האט אים עס בריוו אז ער קען נישט קויפן דעם אמרי משה ,ווייל כידוע זענען דא
געגעבן .פון יענעם עקזעמפלאר ספר ווייל ער איז נישט ביכולת צו אינעם ספר יסודות'דיגע סימנים
האט מען איבערגעדרוקט דעם צאלן. אויף מסכת יבמות וואס שטעלן
ספר אמרי משה ,וואס איז געווארן אוועק די גאנצע קלארקייט פונעם
האט דער הייליגער אמרי משה מסכתא.
א נכסי צאן ברזל בעולם הישיבות צוריקגעשיקט" :פאר אזא בחור
ביזן היינטיגן טאג. ווי דער סטייפלער ,פאר אים האט מען האט טאקע געשיקט פון
מען געדרוקט דעם ספר ,און ער בריסק צען ספרים פאר ישיבת
די מורא'דיגע כח פון יעדן דארף גארנישט צאלן" .דער אמרי מיר .ווען עס איז אנגעקומען
קליינעם ענין חנוכה צייט ,איז אנגעקומען קיין
משה האט אים געשיקט דעם ספר
בריסק א פרישער בריוו פון דער
דער 'מוסר השכל' פון דער 'בחנם'.
מיר'ער ישיבה :היות מען האט זיך
מעשה איז נורא ואיום! מיט דער צייט ,נאך פאר דער אזוי פיל באנוצט מיט די ספרים,
מיר זעען דא קלאר ווי עס איז צווייטער וועלט מלחמה ,איז דער זענען זיי ממש צעריסן געווארן,
מקוים געווארן דער פסוק (קהלת יא,
הייליגער סטייפלער ארויף קיין און מען בעט מען זאל שיקן
"ש ַּלח לַ ְח ְמ ָך ַעל ּ ְפנֵ י ַה ָּמיִ ם ִּכי ְברֹב ארץ הקודש און זיך באזעצט אין פרישע צען ספרים אמרי משה .עד
א) ׁ ַ
בני ברק לעבן זיין גרויסן שוואגער,
ַה ָ ּי ִמים ִּת ְמ ָצ ֶא ּנוּ" .א מענטש טוט כדי כך האט דער ספר געמאכט א
דער הייליגער חזון איש .אויפן מהפכה בעולם הישיבות.
איין קליינע פעולה -דער אמרי
וועג האט ער מיטגענומען צווישן
משה האט געגעבן דעם ספר פארן יענע צייטן אין ליטא האט דער
זיינע ספרים אויך דעם ספר אמרי
סטייפלער בחנם .ער האט אוודאי סטייפלער נאך געוואוינט אין חוץ
משה.
געוואוסט די גרויסקייט פון דער לארץ ,נאך פאר ער איז ארויף קיין
מצוה און ווער דער סטייפלער איז, די הצלה פונעם ספר - ארץ ישראל .ער איז דעמאלטס
אבער ער האט זיך נישט גע'חלומ'ט נאך געווען א בחור ,אבער ער
לדורות עולם
אז מיט דער פעולה גייט ער האט שוין געהאט א נאמען אלס
ראטעווען זיין ספר לדורות עולם! יארן שפעטער ,נאך דער א געוואלדיגער גאון און האט
5 פ+רדס ה+תור+ה
ברכות .און פארשטייט זיך ,אז דער מיט איין קליינע פעולה פון יעדער מענטש דארף וויסן:
מענטש אליין ווערט נתעלה מיט שיקן א ספר פארן סטייפלער, יעדע ברכה 'אשר יצר' ,יעדע ברכה
אזא געוואלדיגע עלי'. איז אפגעראטעוועט געווארן 'שהכל' ,יעדע 'הללוק-ה' וואס מען
דער אייבערשטער זאל העלפן דער ספר אמרי משה מיט וועלכן זאגט מיט כוונה ביים דאווענען,
רבבות אלפי בני ישיבה זענען זיך יעדע שטיקל גמרא וואס מען
מיר זאלן זיך אפלערנען פון דעם
משעשע! לערנט ,און יעדע מצוה וואס מען
וואס אברהם אבינו האט גענומען טוט א גאנצן טאג -אפילו ווען אן
א "מעט מים" .דער רבוש”ע לערנט דאס זעלבע איז ביי אונז :איין ארבעטער נעמט אראפ עטליכע
אונז אין דער תורה הקדושה אז קליינע ברכה ,וואס זעט נאר אויס מינוט פון זיין מיטאג-פויזע זיך צו
בזכות דעם ,א זאך וואס זעט אויס קליין אין אונזערע אויגן ,קען זעצן לערנען צען-פופצן מינוט -
ווי א פעולה קטנה ,בלייבט דאס ראטעווען כלל ישראל פון שווערע מען ווייסט נישט וואס אזא קליינע
לדורות עולם! גזירות און אראפברענגען אלע מיני פעולה טוט אויף!
לימוד פון די פרשה
דער שליסל צו ישועות :גיין העכער די טבע
קעגן איר טבע און פירט זיך מיט גרייט די רעבעצין ָאן די סעודה "הנה באהל" :זי גייט אקעגן
צניעות. אין שטוב פאר די אורחים ,אבער איר טבע
אויב זי גייט קעגן איר טבע, די גמרא זאגט דאך "אשה עיניה
צרה באורחים" ,זי גרייט טאקע די מלאכים זענען אנגעקומען
וועט דער אייבערשטער דיך אויך
ָאן ,אבער זי היט עס זאל זיין מיט צו אברהם אבינו .אברהם אבינו
באצאלן מדה כנגד מדה און גיין
קעגן די טבע" :לְ מוֹ ֵעד ָא ׁשוּב ֵאלֶ ָ מאס .דא אבער זעט מען אזא א ָ לויפט זיי אקעגן און איז זיי אזוי
יך שטארק מכבד .ער ברענגט זיי
ש ָרה ֵבן" -אי"ה איבער א יאר וְ לְ ָ ׂ ברייטקייט ,מסתמא איז שרה אמנו
נישט דא. עסן און גרייט זיי אן א סעודה
וועסטו זוכה זיין צו א קינד. כיד המלך; דריי צונגען ,פון דריי
זאגט אברהם אבינו :ניין ,שרה באזונדערע בהמות .אברהם
גיין קעגן די טבע ברענגט אמנו איז אינדערהיים .פרעגן אבינו האט זיך ממש מוסר נפש
ישועות העכער די טבע די מלאכים :אויב שרה אמנו איז געווען ,ווי ס'שטייט" :וְ ֶאל ַה ָ ּב ָקר
אינדערהיים ,פארוואס זעט מען זי ָרץ ַא ְב ָר ָהם" .אברהם אבינו האט
יעדעס מאל וואס מיר האבן "ה ֵנּה ָבא ֶֹהל"
נישט? ענטפערט ערִ :
דורכ'ן טאג א נסיון ,צי ס'איז געדארפט נאכלויפן איינע פון די
-זי איז א צנועה. בהמות כדי זי צוריקצוברענגען
שמירת עינים ,שמירת הלשון,
זאגט דער הייליגער כתב אהיים ,ווייל ער האט געוואלט
אדער סיי וועלכע אנדערע ענין,
סופר ,האבן די מלאכים געזאגט שעכטן פרישע פלייש פאר די
און מען גייט קעגן די טבע ,זאגט
צו אברהם אבינו" :אה ,זי גייט מלאכים.
דער רבוש"ע:
אקעגן איר טבע?!" מצד איין זייט, די מלאכים האבן געזען די
"אז דו ביסט געגאנגען קעגן דיין א פרוי קאכט און באקט און גרייט מורא'דיגע מסירות נפש ,האבן
טבע ,גיי איך אויך כביכול קעגן די אן פאר געסט נאר מיט א מאס, ש ָרה ִא ְׁש ֶּת ָך?"
"א ֵ ּיה ָ ׂ
זיי געפרעגטַ :
טבע!" אבער דא זעען מיר א געוואלדיגע -וואו איז שרה דיין רעבעצין?
דעמאלטס זאלסטו מתפלל ברייטקייט .מצד די צווייטע זייט, זאגט דער הייליגער 'כתב סופר'
זיין גלייך אויפ'ן פלאץ ,און דער די טבע איז אז א פרוי אין שטוב זי"ע ,אז די מלאכים האבן געזאגט:
רבוש"ע וועט דיר עס געבן. וויל מען זאל זי זען ,אבער זי גייט עפעס גייט דא פאר .אוודאי
פ+רדס ה+תור+ה 6
כח השתיקה
שווייגן איז א מיליאן דאלער'דיגע ביזנעס-דיעל!
צוריק ,דו שווייגסט און ביסט עס פון גיהנום -זאגט דער הייליגער זיך טרעפן מיט מענטשן...
מקבל באהבה – אין דעם מאמענט רמב"ן ,קומט אפילו נישט נאנט צו
ווערן נמחל פערציג יאר גיהנום! די יסורי איוב פון זיבעציג יאר. טאג-טעגליך ,וואך נאך וואך,
חודש נאך חודש ,איז די מציאות
לאמיר זיך פארשטעלן :ווען זאגט אבער דער הייליגער
הדברים אז א מענטש דורכאויס
א מענטש גייט מאכן א ריזיגע רוז'ינער :ווען א מענטש האט
זיין לעבן טרעפט זיך ָאן מיט
ביזנעס דיעל פון עטליכע מיליאן יסורי הגוף אויף דער וועלט אפילו
'מענטשן' .איינער זאגט אים א
דאלער ,ער עסט נישט געהעריג, פון איין קליינעם זמן ,אויב ער איז
דבר של גנאי ,איינער זאגט אים א
ער טרינקט נישט געהעריג און ער עס מקבל באהבה ,ער דאנקט דעם
דבר של בזיון ,און דער אנדערער
איז נישט אינדערהיים געהעריג, אייבערשטן דערויף ,ווערן אים
זאגט אים עפעס וואס שמעקט
אבער עס איז פאר אים א 'תענוג'. נמחל "צוואנציג יאר" פון יסורי
אים נישט אזוי גוט .א מענטש
ער שפירט נישט ווי ער פייניגט גיהנום.
טרעפט זיך כסדר מיט געפילן,
זיך ,ווייל ער ווייסט אז ער גייט דא אזוי זאגט דער הייליגער מחשבות און דיבורים פון מענטשן
מאכן מיליאנען. רוז'ינער! און דער רוז'ינער האט וואס טוען אים מבזה זיין ,זיי
אויב דו ווייסט דעם פשט אז פונקטליך געוואוסט וואס עס טוט פארשעמען אים און טוען אים וויי.
פערציג יאר גיהנום גייען יעצט זיך אויבן אין הימל...
די שאלה איז נאר ,ווי אזוי גיט
נמחל ווערן ,ווערט עס דאך זיס און
די מעלה פון יסורי הדעת און מען זיך אן עצה מיט די זאכן?
ליכטיג!
שווייגן איז אוודאי און אוודאי אז א
אוודאי און אוודאי טאר מען
מענטש איז מחויב זיך מתגבר
נישט נקמה נעמען ווייל די תורה זאגט אבער דער רוז'ינער צו זיין ,מקבל צו זיין עול מלכות
און דער אייבערשטער האבן ווייטער :עס איז דא עפעס וואס שמים ,און וויסן אז עס איז דא אן
געהייסן אזוי ,און מען טאר נישט ווישט אפ יסורי גיהנום נאך פיל איסור לשון הרע ,עס איז דא אן
רעדן קיין לשון הרע ווייל דער מער און סאך שטארקער ,און דאס איסור נקמה ,און עס איז דא אן
אויבערשטער האט אזוי באפוילן. איז 'יסורי הדעת' .ווען עמיצער איסור פון "לא תקום ולא תטור"
אבער למעשה איז דער מענטש האט יסורי הדעת און יסורי הנפש, וכדומה.
אינגאנצן צוטומלט און צובראכן; ווערן אים נמחל "פערציג יאר"
ער קען נישט לערנען אדער גיהנום! דער מפתח פונעם הייליגן
דאוונען געהעריג ,און ער קען
נישט אנגיין מיט זיין לעבן ווייל
פרעגט דער הייליגער רוז'ינער: רוז'ינער זי"ע
וואס מיינט 'יסורי הדעת?'
ער איז צוקלאפט ,פארשעמט און קומט אבער דער הייליגער
מבוזה. זאגט ער :ווען עמיצער איז רוז'ינער זי"ע ('עירין קדישין' ערך בעלי
דיך מבזה ,עמיצער האט דיר תשובה ,דף תפ"א) און זאגט" :איך
אבער טאמער ער פאנגט ָאן
"אריינגעזאגט "...עמיצער האט גיי דיר דא געבן א מפתח ,און
צו טראכטן אז ער האט זיך דא
דיר עפעס שלעכטס געטאן אדער פלוצלינג וועסטו זען ווי די גאנצע
אויפגעבויט אזא הערליכע פאלאץ
דיך בארעדט ,און דו ביסט פול מיט סוגיא באלייכט פשוט דיין לעבן".
און ער האט דא פארדינט מיליאנען
יסורי הנפש און יסורי הדעת ,אבער
ָאן א שיעור – פערציג יאר גיהנום ער זאגט א דבר נפלא מאוד :מיר
דו גייסט נישט און דו נעמסט נישט
אפגעווישט – דאן ווערט דער ווייסן דאך אז גיהנום – די פייער
קיין נקמה – דו ענטפערסט נישט
מענטש א ליכטיגער מענטש.
7 פ+רדס ה+תור+ה
די רייכע היסטאריע פונעם עיה"ק 'טבריא של מעלה' ,א
בליק אויף די צדיקים וואס האבן באלאכטן דעם ישוב ,און
די קדושי עליון וואס זענען דארט נטמן געווארן טבריא של מעלה
די "בארה של מרים" -חלק א'
די סגולה פון "בארה של מרים" מוצאי שבת און אנדערע זמנים מסוגלים
רבינו איז נסתלק געווארן איז די נפלאים פון אונזער הייליגער די מקור הדברים
באר נתבטל געווארן .דאס איז דער תורה.
ערשטער פשט. בעזה"י ,מיר גייען יעצט
קודם כל לאמיר מקדים זיין,
ארומרעדן וועגן די סגולה פון
אבער רש"י ברענגט בשם דעם אז פון דעם לשון פונעם רמ"א
"בארה של מרים" אום מוצאי שבת,
מדרש תנחומא ,און אזוי שטייט שטייט אז די בארה של מרים איז
און אין אנדערע זמנים מסוגלים.
אויך אין עטליכע מדרשים און "מתגלגל" .דאס טייטש ,אז באמת
אויך די גמרא אין מסכת שבת איז דא א ספעציפישער ארט וואו עס איז מורגל בפי העולם אז
האלט אזוי ,אז די באר איז ווייטער די בארה של מרים געפינט זיך ,נאר מוצאי שבת טרינקט מען דאס
מוצאי שבת גייט עס ארום איבער וואסער פון בארה של מרים .וואס
מיטגעגאנגען מיט די אידישע
די גאנצע וועלט .לאמיר קודם מען ווייסט אבער נישט איז ,אז
קינדער.
זען וואו טאקע איז דער פלאץ פון דאס איז אן אפענע הלכה אין
דער מדרש תנחומא לערנט שולחן ערוך.
פשט אין פסוק אזוי" :דבר אחר" – בארה של מרים.
דער רמ"א (או"ח סי' רצ"ט ס"י) זאגט:
נאך א פשט" :ונשקפה הבאר על פני "וְ נִ ׁ ְש ָקפָ ה עַ ל ּ ְפנֵ י ַהיְ ׁ ִשימֹן":
"ויש אומרים לדלות מים בכל
הישימון" ,דאס ווארט "ונשקפה" שנגנזה בימה של טבריא מוצאי שבת" – מען זאל גיין שעפן
גייט ארויף אויף די באר ,אז מען רש"י אין פרשת חקת
(במדבר וואסער יעדן מוצאי שבת .די בארה
קען זען די בארה של מרים ווען מען כא ,כ) ,ביי שירת הבאר ,ברענגט א של מרים וואס געפינט זיך אין ים
שטייט אויפן פלאץ ישימון .וואס מדרש תנחומא וואס זאגט אונז כנרת ,איז זיך מתגלגל און גייט
מיינט דאס? זאגט רש"י ווייטער: קלאר וואו די בארה של מרים ארום יעדן מוצאי שבת אין אלע
"שנגנזה בימה של טבריא". געפינט זיך היינטיגע צייטן. קראנען ,און איבער אלע וואסערן
זענען אידן די ווען אין פסוק שטייט פונקטליך פון די גאנצע וועלט" ,ומי שפוגע
ארץ אין אריינגעגאנגען די גאנצע השתלשלות הבאר :אז בו" – ווער עס האט די זכיה זיך
ישראל ,איז די בארה של מרים די באר איז מיטגעגאנגען מיט די צו באגעגענען מיט די בארה של
מיטגעגאנגען מיט זיי דורכן ירדן, אידישע קינדער אין מדבר ,און מרים "וישתה ממנה" און טרינקט
עס איז אריין אין ארץ ישראל און ביים סוף פון די פערציג יאר שטייט דערפון" ,יתרפא כל תחלואיו"
זיך אריינגעדרייט אין כנרת .דער אז די באר האט זיך אהינגעקערט, – אלע זיינע קרענק וועלן
וואס שטייט אויפן בארג לעבן די ש ֵדה מוֹ ָאב "ו ִּמ ָ ּבמוֹ ת ַה ַ ּגיא ֲא ֶׁשר ִ ּב ְ ׂ אויסגעהיילט ווערן .קומט אויס
כנרת "מביט ורואה כמין כברה ֹאש ַה ּ ִפ ְס ָ ּגה וְ נִ ְׁש ָק ָפה ַעל ּ ְפנֵ י ר ׁ אז דאס איז א זאך וואס ווערט שוין
מנופה קמח בים" ,זעט דארט ַהיְ ִׁשימֹן" .דאס טייטש ,די לעצטע געברענגט אין שולחן ערוך.
עפעס וואס איז רונדיג" ,והיא סטאנציע פון די באר איז געווען מיר וועלן יעצט ארומרעדן
הבאר" ,זאלסטו וויסן אז דאס איז ביי דעם טאל אין פעלד פון מואב. דעם מקור הדברים .מיר וועלן זען
די באר ,כך דרש רבי תנחומא .אזוי דאס מיינט ,א טיפער פלאץ לעבן א דעם מקור אין די מדרשים ,און
האט רבי תנחומא געדרש'נט. ריזיגן בארג וואס קוקט ארויס אויפן מיר וועלן זען די מנהגי צדיקים
קומט אויס אז דער פשט איז, גאנצן וויסטן מדבר .דארטן איז די ווי אזוי זיי האבן זיך געפירט צו
"ו ִּמ ָ ּבמוֹ ת" ,פון דעם פלאץ במות באר געווען ביים לעצטן פונקט ,און טרינקען דאס וואסער פון בארה
"ה ַ ּגיא ֲא ׁ ֶשר ִ ּב ְ ׂ
ש ֵדה איז עס אריבער ַ דארט איז זי בטל געווארן. של מרים .עס זענען דא וואס
מוֹ ָאב" ,אויף יענער זייט ירדן ,און פארוואס? ווייל משה רבינו האבן עס געטרינקען ביי 'שלש
דערנאך איז עס אריין אין ארץ איז אוועק .כאטש די באר איז סעודות' ,און עס זענען דא וואס
ישראל אין דעם ים פון טבריא. געווען בזכות מרים און עס איז האבן עס געטרינקען 'מוצאי שבת',
קומט אויס אז דער הויפט פלאץ צוריקגעקומען ,אבער ווען משה און בעז"ה וועלן מיר זען דברים
פ+רדס ה+תור+ה 8
מיט שחין ,וועט ער גלייך געהיילט "והולך ונופל לים הגדול". פון בארה של מרים איז אין ים
ווערן. דער סך הכל איז :מוצאי שבת כנרת.
פון דעם לשון הכל בו איז גייט די בארה של מרים ארום אין דער חיבור פון ים כנרת צו
משמע אז מען דארף טרינקען אלע וואסערן פון די וועלט ,און
אלע וואסערן אין די וועלט
דאס וואסער ,אבער יעצט וועלן ווער עס איז פוגש אין דעם האט א
מיר זען א מעשה וואס דער כל בו גרויסע ישועה. נאר ווען עס קומט מוצאי שבת,
ברענגט ,אז מען דארף עס אפילו איז דא א געוואלדיגע זאך און א
נישט טרינקען ,נאר דאס וואסער
מקורות ההלכה און די מעשה גרויסע סגולה ,אז די בארה של
אליין דינט ווי א רפואה וואס מען פונעם מוכה שחין מרים גייט ארום אין אלע וואסערן
שמירט אן ,און דורך דעם אליין לאמיר יעצט אריינגיין אין פון די וועלט.
ווערט מען אויסגעהיילט. דעם מקור הדברים ,וואו דער די גמרא אין מסכת בכורות
רמ"א נעמט דעם ענין פון בארה (מו ,א) זאגט ,אז דער ים כנרת גייט
די מורא'דיגע מעשה של מרים מוצאי שבת .דער 'בית אראפ ביזן ים המלח ,און מען קען
פונעם קריגל וואס האט זיך יוסף' (או"ח סי' רצ"ט) ברענגט אראפ עס נאך זען היינטיגע צייטן – א
צעבראכן פונעם ספר 'כל בו'" :ונהגו נשים גאר שמאלער טייך ציט זיך פונעם
דער כל בו דערציילט ווייטער לדלות מים במוצאי שבת" – די כנרת ביזן ים המלח .די גמרא זאגט
א מעשה מיט א מענטש וואס פרויען פירן זיך צו שעפן וואסער אז פון דארט ציט עס ווייטער צום
איז געווען א מוכה שחין ,און זיין מוצאי שבת תיכף נאך 'ברכו'. ים הגדול ,צו די ים אוקיינוס ,וואס
ווייב איז געגאנגען מוצאי שבת דאס טייטש ,אזוי ווי זיי האבן איז פארבונדן מיט אלע וואסערן
שעפן וואסער .זי האט זיך דארט געהערט "ברכו" ,איז ביי זיי שוין אין די וועלט.
פארזאמט לענגער ווי געווענליך. מוצאי שבת און זיי מעגן שוין די מפרשים מוטשענען זיך
עס זעט אויס פון דער מעשה אז טון א מלאכה ,ממילא קענען זיי מיט א שאלה :מיר אלע ווייסן אז
זיי האבן בכלל נישט געוואוסט שוין טון די מלאכה פון 'הוצאה', דער ים המלח איז א וואסער וואס
פון דער סגולה פון בארה של ארויסטראגן .עס איז משמע ריקט זיך נישט ,עס שטייט אויף
מרים ,נאר זי איז פשוט געגאנגען פונעם כל בו ,אז די סגולה פון איין פלאץ ,און פון דארט גייט דאס
שעפן וואסער פארן שטוב ווי איר בארה של מרים איז דוקא "מוצאי וואסער ארויף און ווערט נעלם.
שטייגער. שבת גלייך נאכן זמן". אויף דעם ערקלערט דער שר
עס האט זיך אבער אזוי דער כל בו זאגט ווייטער ,אז התורה רבי חיים קניבסקי זצ"ל,
אויסגעשטעלט ,אז זי האט מיר געפינען אין דער 'הגדה' — אין ספר 'דרך אמונה' (ביאור הלכה
געשעפט דאס וואסער פונקט הגדה מיינט א מדרש — אז די מס' תרומות פ"א ,ה"ז ,בד"ה מאשכלון) ,אז
מוצאי שבת אין יענעם זמן ,און בארה של מרים געפינט זיך אין פונקט פאר דאס וואסער פונעם
אזוי ארום איז זי צוגעקומען צו ים טבריא .מיר האבן שוין פריער כנרת גייט אריין אין ים המלח,
דער בארה של מרים אן האבן צוגעצייכנט דעם רש"י אין פרשת גייט עס אונטער די ערד אין
סיי וועלכע כוונה דערצו .דער חקת בשם דעם מדרש תנחומא פארטמחילות און טונעלן .עס ָ
כל בו זאגט אז זי האט זיך דארט און נאך מדרשים ,ווי אויך די גמרא אראפ ביזן סוף פונעם ים המלח
פארשמועסט מיט אירע חבר'טעס, אין מסכת שבת ,אז די בארה של אונטערן באדן ,און דארט דרייט
און אזוי איז איר אונטערגעקומען מרים איז נגנזה געווארן אין ים עס זיך אריין רעכטס צו א טייך
די בארה של מרים. טבריא. וואס רופט זיך 'וואדי-אל-עריש'
זי האט אנגעפילט איר קריגל דער כל בו פירט אויס ,אז יעדן ביים עק פון 'עזה' ,און פון דארט
פון דעם וואסער ,און ווען זי איז מוצאי שבת גייט די בארה של פארט עס אריין אין ים התיכון,
אהיימגעקומען צו איר מאן ,האט מרים ארום אין אלע קוואלן און דעם מיטלענדישן ים.
ער זיך גאר שטארק גערעגט אויף ברונעמס איבער דער גאנצער קומט אויס אז דער כנרת איז
איר פארן קומען אזוי שפעט .פאר וועלט .ווער עס איז נעבעך קראנק באמת מחובר צום ים הגדול,
שרעק פון זיין גרויסן כעס איז דער און עס וועט אים אויסקומען צו פונקט ווי עס שטייט אין די גמרא,
קריגל איר אראפגעפאלן פון אקסל טרינקען פון אזא קוואל ,אפילו אז דער ים פון טבריא גייט אריין
און זיך צעבראכן .דאס וואסער זיין גאנצער קערפער איז באדעקט אין דער ים פון סדום (ים המלח)
9 פ+רדס ה+תור+ה
בידו של רגזן אלא רגזנותו". געשריבן .דער כל בו צייכנט נישט האט זיך גענומען שפריצן אויף
דער ספר האורה פירט אויס צו דעם מקור ,אבער עס איז זייער אלע זייטן ,און עטליכע טראפנס
אז די בארה של מרים איז נגנזה מעגליך אז ער האט עס געזען אין זענען געפאלן אויפן מאן וואס איז
געווארן אין ים טבריא ,און יעדן 'ספר האורה' ,וואס ווערט מיוחס צו געווען א מוכה שחין.
מוצאי שבת גייט עס ארום אין אלע רש"י הקדוש. א וואונדער איז געשען :יעדע
קוואלן .ווער עס קען און עס קומט מיר ווייסן אז דער הייליגער פלאץ וואו דאס וואסער האט
אים אונטער פון דעם וואסער און רש"י האט געשריבן זיין פירוש בארירט זיין קערפער ,איז דער
ער טרינקט עס ,אפילו זיין גאנצער אויף תנ"ך און ש"ס ,אבער עס שחין גלייך אויסגעהיילט געווארן!
קערפער איז פול מיט שחין ,ווערט זענען דא נאך ספרים פון רש"י, פארשטייט זיך ,אז די פלעצער
ער גלייך געהיילט. ווי למשל 'ספר הפרדס' און 'ספר וואו דאס וואסער איז נישט
קומט אויס אז מיר האבן שוין א האורה' .אין חלק ב' פון ספר האורה אנגעקומען ,זענען נישט געהיילט
מקור פון דעם ענין פון דער ספר (סימן קנ"ח) ברענגט רש"י אראפ די געווארן .ווען ער וואלט ווען
האורה פון רש"י. דאזיגע מעשה .דער ספר האורה געטרונקען דאס וואסער און זיך
איז געשריבן געווארן דורך איינעם נישט גערעגט ,וואלט ער געהאט א
די לערנונגען פון רבי חיים פון די תלמידי רש"י וואס האט עס פולקומע רפואה.
פאלאג'י איבער כעס און געהערט פון אים אליין ,און דארט אויף דעם ענדיגט דער כל בו:
רפואה שטייט די מעשה מיט אביסל מער "ועל זה אמרו חכמים ,לא עלתה
עס איז דא א ספר פון רבי חיים פרטים. בידו של רגזן אלא רגזנותו" .די
פאלאג'י ,וואס איז געווען איינער דארט שטייט אז עס האט גמרא זאגט אז ווען א מענטש
פון די גרעסטע ספרד'ישע גדולים געדויערט א שעה אדער צוויי דאס רעגט זיך ,טוט ער גארנישט
אין די לעצטע פאר הונדערט שעפן די וואסער ,וואס דאס זענען אויף ,ווייל "אין אדם נוקף אצבעו
יאר און האט מחבר געווען פילע מער דעטאלן אין דער מעשה. מלמטה אלא אם כן מכריזין עליו
ספרים .אין זיין ספר 'כף החיים' רש"י זאגט דארט ווייטער: מלמעלה" .גארנישט פאסירט
(סימן ל"ב ,סדר מוצאי שבת אות נ"ג) ברענגט "ונעשה לו נס ונרפא" ,עס איז אים מיט א מענטש אויב עס איז נישט
ער אראפ די גאנצע מעשה און געשען א נס און ער איז געהיילט דא אן הכרזה פון הימל; אלעס איז
פירט אויס מיט א חידוש. געווארן ,ווייל עס איז אים מן השמים .אויב אזוי ,פארוואס
מוצאי שבת האבן אסאך אונטערגעקומען דאס וואסער זאלסטו זיך רעגן? עס איז נישט
מענטשן א טבע צו זיין נערוועז און פון בארה של מרים און זי האט יענער וואס האט עפעס געטון
נישט אין קיין גוטער שטימונג .רבי אנגעפילט א קריגל דערפון. אדער דיר נערוועז געמאכט ,עס איז
חיים פאלאג'י רעדט שוין דערפון ווען זי איז אנגעקומען צו איר אלעס מן השמים! יענער איז בלויז
און זאגט בזה הלשון" :ומכאן מאן ,האט ער זיך גערעגט און איר געווען א שטעקן ,א שליח...
תוכחת חיים לבל יהיה כועס בכל געפרעגט" :וואו ביסטו געווען?" זאגט דער כל בו ,אז דא זעט
מקום ובכל זמן אפילו בדבר שראוי פון גרויס כעס איז דער קריגל מען א מורא'דיגע זאך :ווען ער
לכעוס". אראפגעפאלן און זיך צעבראכן. וואלט זיך נישט גערעגט ,וואלט
ווען מען הערט די מעשה ,זאל פון דעם לשון איז משמע אז די פרוי ער כאטש געווארן געזונט ...אבער
מען זיך לערנען דערפון נישט האט זיך אויך גערעגט .דאס הייסט, יעצט אז ער האט זיך יא גערעגט,
צו ווערן אין כעס אדער נערוועז אזוי ווי דער מאן האט זיך גערעגט, האט ער נישט נאר גארנישט
"אל ְּת ַב ֵהלקיינמאל נישט ,ווייל ַ איז זי אויך געווארן אין כעס .אדער אויפגעטון מיט זיין כעס ,נאר ער
ְ ּברו ֲּח ָך לִ כְ עֹס ִּכי כַ ַעס ְ ּב ֵחיק ְּכ ִסילִ ים קען מען זאגן אז צוליב זיין כעס האט נאך דערצו פארלוירן זיין
יָ נו ַּח" (קהלת ז ,ט) – כעס ליגט אין די איז דער קריגל אראפגעפאלן .מען גאנצע רפואה ,ל"ע.
שויס פון מענטשן ָאן שכל ,און מען קען עס טייטשן אהין און אהער.
טוט גארנישט אויף דערמיט. עכ"פ ,עטליכע טראפנס זענען די השפעה פון כעס און די
ער לייגט צו ,אז בפרט מוצאי געפאלן אויף זיין קערפער ,און סגולה פאר חכמת התורה
שבת זאל מען זיין פארזיכטיג איבעראל וואו זיי זענען געפאלן איז דער כל בו פירט אויס" :ולכן
נישט צו ווערן נערוועז .און ער ער געהיילט געווארן .און אויף דעם נהגו לשאוב מים בכל מוצאי שבת,
ווארנט אז מען זאל עס נישט טון, ָ האבן חכמים געזאגט" :לא עלתה כך מצאתי" – אזוי האב איך געפינען
פ+רדס ה+תור+ה 10
נאר פאר רפואות ,נאר אויך פאר קענסט עפענען דיין הארץ צו בפרט מוצאי שבת" ,כי הלא תראה
פתיחת הלב פאר חכמת התורה. חכמת התורה פאר די קומענדיגע כי עד היכן הכעס ובטובה הרבה,
וואך ,ווי אונזערע חז"ל האבן שאם לא היה כועס היה שותה
דער פלאץ פון בארה של געזאגט .און אזוי אויך האבן מיר מן המים והיה נתרפא כל גופו" -
מרים אינעם מדרש געזאגט אויף דעם רבי חיים ויטאל, ווייל מען זעט דאך ביז וואו כעס
יעצט ,דער מקור פון דעם אז זיין רבי ,דער הייליגער אריז"ל, קען פירן און וויפיל גוטס מען
מדרש אגדה וואס דער כל בו און האט אים געגעבן צו טרינקען קען דערפון פארלירן ,ווייל ווען
רש"י צייכענען צו ,אז בארה של וואסער פון בארה של מרים ,און ער וואלט זיך נישט גערעגט און
מרים האט אין זיך געוואלדיגע דורך דעם האט ער זוכה געווען צו וואלט געטרונקען פונעם וואסער,
סגולות אפילו בזמן הזה ,איז 'חכמת הקבלה' (זעה באריכות באזונדערע וואלט זיין גאנצער קערפער
אין מדרש רבה (ויקר"ר כב ,ד) .דער פרק איבער דעם). געהיילט געווארן.
מדרש רעדט דארט ארום אז דער ווי מיר וועלן זען אין ספר רבי חיים פאלאג'י זאגט ,איך
אייבערשטער שיקט זיין שליחות 'נגיד ומצוה' ,אין ספר 'פרי עץ וויל דיר ברענגען א פסוק אין
אויסצופירן און צוריקצוצאלן חיים' ,און אין נאך פלעצער ווערט קהלת וואס איז מרמז די גאנצע
פאר מענטשן ,סיי לטובה און סיי אראפגעברענגט די מעשה ווי דער מעשה .דער פסוק זאגט דארט
פארקערט. אר"י הקדוש האט געגעבן פאר אין קהלת (יא ,י)" :וְ ָה ֵסר ַּכ ַעס ִמ ִּל ֶ ּב ָך"
דער מדרש דערציילט" :אמר רבי חיים ויטאל צו טרינקען פון – אז דו וועסט אוועקנעמען דעם
רבי תנחומא" ,רבי תנחומא האט בארה של מרים ,און פון דעמאלט כעס פון דיין הארץ ,דעמאלטס
געזאגט ,אפילו מיט וואסער, אן האט ער געקענט משיג זיין "וְ ַה ֲע ֵבר ָר ָעה ִמ ְ ּב ָשׂ ֶר ָך" -אזוי
וואס איז א דומם ,טוט דער די גאנצע טיפקייט פון די סודות וועסטו אויסגעהיילט ווערן פון
אייבערשטער זיין שליחות. הקבלה וואס דער אר"י הקדוש דיינע אלע הויט-פראבלעמען.
"הקדוש ברוך הוא עושה האט אים געלערנט. ער ענדיגט צו" :שאם היה מסיר
שליחותו" – דער אייבערשטער עכ"פ ,רבי חיים פאלאג'י זאגט הכעס מלבו ,היה מתרפא כל בשרו".
פירט אויס זיין שליחות. יעצט ,אז וויבאלד מיר זעען אז קומט אויס ,מיר זעען פון דעם
דער מדרש דערציילט א מעשה בארה של מרים איז אזוי מורא'דיג אז טרינקען וואסער פון בארה
מיט א 'מוכה שחין' ,איינער וואס מסוגל פאר חכמת התורה ,ממילא של מרים מוצאי שבת איז א
האט געהאט א הויט-קרענק ,וואס איז מוצאי שבת א געוואלדיגע געוואלדיגע סגולה פאר אלע מיני
איז אראפגעגאנגען זיך טובל'ן אין צייט פאר דעם. חולים און פאר אלע זאכן וואס מען
טבריא ,אין דעם כנרת .עס האט ער זאגט ווייטער" :וכן בעת דארף א רפואה.
זיך געמאכט א גינסטיגע שעה, שתיית המים אחר הבדלה ,בעודו
און ער איז אנגעקומען צום בארה שותה המים יכוון בדעתו לפסוקי פתיחת הלב לחכמת התורה
של מרים .דא איז דא א מחלוקת פרשת חקת' ,אז ישיר ישראל' עד דורך די באר
אין די מפרשים פונקטליך וואס פסוק 'ונשקפה על פני הישימון', אבער רבי חיים פאלאג'י לייגט
עס איז געשען :דער 'יפה תואר' והוא מסוגל להתחכם בתורה” .עס צו ,אז נישט נאר פאר א רפואה
מיט'ן 'ידי משה' לערנען פשט ,אז איז מסוגל צו ווערן א תלמיד חכם. איז עס גוט ,נאר עס איז בכלל א
ער איז געגאנגען זיך טובל'ן אין רבי חיים פאלאג'י זאגט צו: מורא'דיגע סגולה זיך אויפצומאכן
כנרת ,און דער בארה של מרים איז "ואני נוהג לומר בלחש אלו די 'מעיינות החכמה' .ער זאגט
אוועקגעגאנגען פון איר ארט און זיך הפסוקים על פני המים קודם ברכת דארט אזוי" :ונראה ,דמלבד סגולת
אהינגעקייקלט וואו ער איז געווען. שהכל” .איך פיר זיך אז נישט נאר רפואת הנפש למי ששותה מים
אבער אין 'אגדת אליהו' (מס' איך האב עס אינזין ,נאר איך זאג מבאר של מרים ,עוד רבותא יתירה
כלאים פ"ט ,ס"י) ,וואס איז א ספר פון ארויס די פסוקים מיט'ן מויל אשתכחת".
דעם הייליגן בעל 'שבט מוסר' פאר איך טרינק די וואסער ,כדי עס איז דא נאך א זאך וואס מען
אויפ'ן ירושלמי ,לערנט ער די קדושה פון די פסוקים זאל קען זוכה זיין ווען מען טרינקט
פשט אז דער מענטש איז אליין ארויפגיין אויף די וואסער .דערנאך מוצאי שבת די וואסער פון בארה
געגאנגען צום פלאץ פון בארה מאך איך א 'שהכל' און איך טרינק של מרים" ,כי הם מסוגלים לפתוח
של מרים ,נאר ער האט נישט די וואסער ,וואס איז מסוגל נישט לבו בחכמת התורה" – אז דו
11 פ+רדס ה+תור+ה
א צווייטער טעם פארוואס די געוואוסט וואו עס איז ,און עס האט דאס איז דער בארה של מרים.
בארה של מרים איז נגנז געווארן זיך פשוט אזוי געמאכט אז ער איז
דארט ,זאגט דער שבט מוסר ,אז
די גענויע פלאץ אקעגן די דארט אנגעקומען.
דער אייבערשטער האט געוואלט אלטע שול אין טבריא
"ואסחי ואתסי" – ער האט
"להיטיב עם בריותיו" ,אז יעדער דער מדרש זאגט ווייטער" :אמר זיך דארט געוואשן און איז
מענטש וואס דארף א רפואה אויסגעהיילט געווארן .מען זעט רבי יוחנן בן עורי" ,רבי יוחנן בן עורי
"יתקרב ויתרפא" .ער זאגט דארט פון דעם אז דער מדרש וויל האט געזאגט" ,שאירותא רבנן"
אז דאס רעכנט אויס א 'מצורע' ברענגען אז דער אייבערשטער -די חכמים האבן משער געווען
במיוחד. שיקט זיינע שלוחים ,און עס מוז דעם פלאץ" ,והיא מכונה כל קבל
דער דריטער טעם זאגט ער ,אז נישט זיין דוקא א 'מלאך' פון הימל תרעא מציאה דכנישתא עתיקא
דאס איז כדי מיר זאלן זען אז די אין א געשטאלט פון א מלאך ,נאר דטבריה" -עס איז פונקטליך מכוון
בארה של מרים איז שוין גרייט, עס קען קומען דורך א 'דומם' וואס אקעגן דעם מיטעלסטן טויער פון
און אז בעזר ה' משיח קומט שוין די אלטע שול אין טבריא. וועט אויסהיילן דעם מענטש.
בקרוב ,און פון "טבריא -משם אין 'שבחי האר"י' (פי"ג) און אין פרעגט דער מדרש" :והיכן
עתידין ליגאל" ,די בארה של מרים היא בארה של מרים?" וואו איז נאך פלעצער ,וואו רבי חיים ויטאל
איז שוין גרייט מיטצוגיין מיט אונז. דער פלאץ פון בארה של מרים? דערציילט אז דער אר"י הקדוש
יעצט ,עס איז דא א ספר 'תפארת דער בעל שבט מוסר אין אגדת האט אים מיטגענומען מיט א שיפל
ציון' אויף ירושלמי און אויף מדרש. אליהו לערנט ,אז דער מענטש איז אינמיטן דעם ים אים צו געבן צו
ער זאגט דארטן א פשט אז די טאקע געגאנגען אבער ער האט טרינקען פון בארה של מרים ,זאגט
ראשונים האבן געבויט דעם בית נישט געוואוסט וואו דער פלאץ ער דארט אז עס איז טאקע אקעגן
המדרש קעגן דעם באר ,כדי ווען איז .אבער היות מיר ווייסן שוין די עמודים פון די אלטע שול .דאס
מען קומט ארויס פון בית המדרש די מעשה ,וואו איז דער פלאץ מיינט ,אז כאטש יענע שול איז שוין
זאל עס זיין גלייך קעגן דעם באר, פון בארה של מרים אז מען זאל געווען חרוב ,זענען די עמודים נאך
און מען זאל קענען דאנקען דעם קענען אהין גיין און אויסגעהיילט געבליבן שטיין ,און ער זאגט אז עס
אייבערשטן אויף די נסים און זיך ווערן? ווי ער איז מאריך דארט איז פונקט אקעגן די עמודים.
מחזק זיין אין בטחון .אזוי ווי דער דער בעל שבט מוסר איז מסביר, אין זיין ספר ,זאגט דער שבט
אייבערשטער האט געברענגט מוסר אז דורך דעם וואס מען וועט אז דער טעם פארוואס דער מדרש
'מן' פון הימל ,און די באר וואס אהין גיין און זיך אויסהיילן ,וועט דערציילט אונז פונקטליך וואו עס
איז געווען פון הימל בדרך נס. עס מחזק זיין די אמונה אויך אין איז ,איז כדי מען זאל טאקע קענען
אזוי אויך זאל מען וויסן אז כ"ִּי ַעל אנדערע זאכן ,ווי מיר וועלן באלד אהין גיין און ווערן אויסגעהיילט.
ָּכל מוֹ ָצא ִפי ה' יִ ְחיֶ ה ָה ָא ָדם" (דברים
ער איז דארט מסביר "דריי אויסשמועסן.
ח ,ג) ,דער אייבערשטער איז א 'זן
ומפרנס לכל'. זאגט דער מדרש" :אמר רבי סיבות" פארוואס בארה של מרים
חייא בר רבה" ,רבי חייא בר רבה איז נגנז געווארן דוקא אין טבריא:
נפלאות הבאר פאר 'סגי נהור' דער ערשטער טעם זאגט ער: האט געזאגט ,איך וועל דיר זאגן
און 'מצורעים' פונקטליך וואו בארה של מרים "זכר עשה לנפלאותיו" – אז א
דער מדרש רבה אין פרשת געפינט זיך" .כתיב וְ נִ ְׁש ָק ָפה ַעל מענטש זאל זען דעם פלאץ און זיך
במדבר (יח ,כב) פארציילט נאך א ּ ְפנֵ י ַהיְ ִׁשימֹן" – מען קען עס זען דערמאנען פון די נסים( .דאס איז א
מורא'דיגע מעשה וואס איז געשען ווען מען גייט ארויף אויפ'ן בארג שמועס פאר זיך (זעה באזונדערע פרק אויף "ים
מיט די סגולה פון בארה של מרים. ישימון" .שכל מי שהוא עולה כנרת") ,צי מען דארף מאכן א ברכה
דער מדרש רעדט דארט ארום על ראש הר ישימון" -ווער עס ווען מען גייט צום כנרת ,אזוי ווי
ווי אזוי דער אייבערשטער פירט גייט ארויף אויפ'ן שפיץ פון בארג ביי אלע נסים וואס מען זעט .די
אויס זיינע שליחות'ן ,און נישט ישימון" ,ורואה כמין קברא קטני גמרא זאגט דאך אין מס' ברכות,
דוקא דורך א מלאך פון הימל. בים טבריה" -און זעט א מין אז ווען מען זעט דעם פלאץ וואו
דער אייבערשטער פירט אויס קליינע זאך ווי א שטיקל פעלזן עס איז געשען א נס פאר אידן ,ווי
שליחות'ן דורך 'דומם'' ,צומח'' ,חי' אינמיטן דעם ים טבריא ,זאל ער קריעת ים סוף וכדומה ,דארף מען
און 'מדבר'. וויסן "וזו היא בארה של מרים" -אז מאכן א ברכה).
פ+רדס ה+תור+ה 12
צו "ויפגע במקום" ביי הר המוריה, אבות הקדושים האבן שוין געהאט דער מדרש זאגט דארט ווי
שטייט אין מדרש אזוי :דער די באר .אינעם תרגום יונתן שטייט דער אייבערשטער פירט אויס זיין
אייבערשטער האט געזאגט אז 'באר חפרוה שרים' גייט ארויף שליחות דורך 'וואסער' ,און ער
פאר יעקב אבינו" :יעקב ,הלחם אויף די אבות הקדושים ,און 'נדיבי ברענגט א מעשה:
בצקלונך" ,דו האסט ברויט אין עם' גייט ארויף אויף משה און אהרן. עס איז געווען א מעשה מיט איין
דיין טאש" ,והבאר לפניך" ,און דו לאמיר זען דעם מדרש אין מענטש וואס איז געווען א מוכה
האסט די בארה של מרים פון וואו פרקי דרבי אליעזר (פרק לה) ,דארט שחין וצרעת ,אבער דא לייגט דער
דו קענסט טרינקען. זאגט אונז רבי אליעזר הגדול מדרש צו אז ער איז אויך געווען א
עכ"פ ,זעען מיר פון פרקי דרבי א מורא'דיגע זאך" :רבי עקיבא 'סומא' .דאס טייטש ,נישט נאר ער
אליעזר אז די בארה של מרים איז אומר" ,אין יעדן ארט וואו אונזערע איז נעבעך געווען א מצורע ,נאר
שוין געווען ביי די אבות הקדושים, אבות הקדושים זענען געגאנגען, ער איז אויך געווען א בלינדער
און עס זענען שוין געווען נסים "היתה הבאר מהלכת לפניהם". מענטש .ער איז אראפ אין די
דערמיט; עס האט שוין געגעבן צו די בארה של מרים איז געגאנגען וואסערן פון כנרת זיך צו טובל'ן,
טרינקען פאר יעקב אבינו און עס פאר זיי ,עס האט זיך געקאלערט און עס האט זיך אים נאכגעלאפן
איז מיטגעגאנגען מיט די אבות פאר זיי .דאס טייטש ,פונקט אזוי די בארה של מרים ,ער האט זיך
הקדושים וואו אימער זיי זענען ווי די אידן אין מדבר האבן געהאט גע’טובל’ט און איז נתרפא געווארן.
געגאנגען. א 'עמוד הענן' און א 'עמוד האש', דא זעט מען שוין אז עס העלפט
אזוי אויך האבן די אבות הקדושים נישט נאר פאר צרעת ,נאר אפילו
"פירות גינוסר" און דער כח געהאט אט די 'באר' .דער מדרש פאר איינעם וואס איז א סגי נהור
הרוחני פונעם וואסער גייט דארט אריין מיט א מורא'דיגע ל"ע .מיר זעען דא דברים נוראים
דער תמצית פון די דאזיגע זאכן אריכות אין אלע בארות וואס די וואס זענען געשען ביי די בארה
איז ,אז די בארה של מרים האט אבות הקדושים האבן געהאט ,און של מרים!
אין זיך מורא'דיגע סגולות ווי מיר אז יצחק אבינו האט "וַ ַ ּי ְח ּפֹר ֶאת
האבן געזען. ְ ּב ֵארֹת ַה ַּמיִ ם" (בראשית כו ,יח). די באר ביי די אבות הקדושים
אבער די פשוט'ע שאלה וואס דער מדרש זאגט דארט ,אז ווען מיר ווילן דא צוצייכענען
יעדער וועט פרעגן איז :ווי אזוי איז יעקב אבינו איז אלט געווען איין עטליכע מדרשי פלא וועגן דעם
מען זוכה מוצאי שבת אנצוקומען און זיבעציג יאר" ,בצאתו מבית ענין פונעם באר ,וואו מיר וועלן
צו די בארה של מרים? אביו" ,ווען ער איז ארויסגעגאנגען זען די געוואלדיגע סגולה פונעם
מיר וועלן דא צוצייכענען די פון זיין טאטע יצחק און זיין מאמע באר.
ווערטער פון הרה"ק רבי משה רבקה ,האט ער געהאט די בארה די ערשטע זאך דארף מען וויסן,
קליערס זי"ע ,דער רב פון טבריא, של מרים וואס איז געגאנגען פאר אז די באר בעצם קומט שוין פון
אין זיין ספר 'טבור הארץ' (פרק ח), אים ,פונקט ווי די אידן אין מדבר די אבות הקדושים .אין פסוק אין
וואו ער זאגט א הפלא'דיגע יסוד האבן געהאט דעם ענן וואס איז פרשת חקת שטייט ביי די שירת
וואס וועט אונז מסביר זיין דעם געגאנגען פאר זיי. הבאר (במדבר כא ,יח) ְ ּ
"ב ֵאר ֲח ָפרו ָּה
גאנצן ענין פון פירות גינוסר אין די לשון פון פרקי דרבי אליעזר ש ִרים" ,די בארה של מרים וואס ָׂ
עיה"ק טבריא .און מיט דעם וועלן איז" :והיתה הבאר מהלכת לפניו די 'שֹרים' האבן שוין חופר געווען.
מיר פארשטיין א געוואלדיגן יסוד מבאר שבע עד הר המוריה" ,א רש"י ברענגט :ווער זענען געווען
אין דעם ענין פון טרינקן וואסער מהלך פון צוויי טעג ,און ער איז די 'חפרוה שרים'?
מוצאי שבת. אנגעקומען אהין אין א האלבן טאג, זאגט רש"י :דאס זענען געווען
עס איז באקאנט אז די פירות "וכפגע בו הקדוש ברוך הוא" ,ווי משה און אהרן.
וואס וואקסן ארום טבריא ווערן דער פרקי דרבי אליעזר איז דארט אבער דער מדרש תנחומא און
אנגערופן 'פירות גינוסר' .די גמרא מאריך .אבער עכ"פ זעט מען דא דער תרגום יונתן זאגן אנדערש.
זאגט שוין אין מסכת מגילה (ו ,א): אז די אבות הקדושים האבן שוין דער תנחומא זאגט אז 'באר חפרוה
"כינרת זו גינוסר" .פארוואס הייסט געהאט די בארה של מרים. שרים' גייט ארויף אויף די אבות ,און
די כנרת כנרת? ווייל די פירות פון זאגט דער מדרש ווייטער ,אז 'נדיבי עם' זענען די נשיאים .קומט
גינוסר זענען אזוי זיס ווי דער קול ווען יעקב אבינו איז אנגעקומען אויס לויטן מדרש תנחומא אז די
13 פ+רדס ה+תור+ה
הקדושה און האבן השגות. ליהושע מן כנגד כל ישראל". פון א ּכינוֹ ר.
ער איז מסביר דערפאר ,אז די וואס איז דער פשט דערין? - די גמרא אין מסכת ברכות (מד,
אלע פירות וואס האבן געוואקסן דער פשט איז ,אז אין יעדן מאכל א)" :אמר רב אחא בר יעקב" ,אז עס
ארום טבריא ,וויבאלד זיי זענען איז דא א חלק הגשמי און א חלק איז דא א פאל וואו די "מליח עיקר
געוואסערט געווארן פון דעם הרוחני ,און דער חלק הרוחני גיט ופת טפל" -דער צושפייז איז דער
וואסער פון כנרת – וואו די בארה א מורא'דיגן כח פארן מענטש. עיקר און די פת איז טפל .דאס
של מרים ליגט דאך – קומט אויס דערפאר זאגן חז"ל (מדרש תנחומא ,בשלח טייטש א מענטש עסט אביסל
אז די פירות האבן געוואקסן און כ ,מדרש שוחר טוב ,תהלים מזמור עג) אויף ברויט ,און די ברויט ווערט דעם
יונק געווען פון בארה של מרים, די אידישע קינדער ,אז "לא ניתנה טפל צום עסן.
און דער חלק הרוחני אין די פירות תורה אלא לאוכלי המן" ,וויבאלד האט רב אחא בריה דרב אבא
איז געווען גאר גרויס. זיי האבן געגעסן דעם מן ,וואס געזאגט :איך וועל דיר ברענגען א
דערפאר האבן דער הייליגער איז א מורא'דיגער רוחניות'דיגער ביישפיל ביי די וואס עסן פירות
רבי יוחנן און דער הייליגער ריש מאכל ,האבן זיי געקענט משיג זיין גינוסר .זאגט רש"י" :פירות גינוסר"
לקיש געגעסן א געוואלד מיט די גרעסטע השגות אין די תורה ,ווי -דאס זענען "פירות ארץ ים כנרת,
פירות ,ווייל זיי האבן געוואלט מיר רופן זיי אן 'דור דעה' .און יהושע חשובים מן הפת" ,זיי זענען פיל
זוכה זיין צו געוואלדיגע השגות בן נון ,וועמען משה רבינו האט חשוב'ער פונעם ברויט.
אין תורה .און מיר ווייסן דאך אז סומך געווען ,האט געהאט מן כנגד די גמרא ברענגט דארט אראפ א
יעדע רוחניות'דיגע זאך ,ווען זי כל ישראל ,ווייל ער האט געדארפט מעשה" :אמר רבה בר חנינא ,כי הוה
ווערט נשתלשל בגשמיות ,האט משיג זיין א העכערע השגה אין אזלינן בתריה דרבי יוחנן למיכל
תורה. פירות גינוסר" -ווען מיר פלעגן
זי א מורא'דיגן געשמאקן טעם.
דערפאר זאגט די גמרא אז די זאגט דארט רבי משה קליערס, נאכגיין רבי יוחנן צו עסן פירות
פירות פון גינוסר און די פירות פון אז די פירות פון ארץ ישראל האבן גינוסר" ,כי הוו בי מאה" -ווען מיר
טבריא האבן געהאט א טעם 'ככלא אין זיך א מורא'דיגע קדושה ,דוגמת זענען געווען הונדערט מענטשן,
דכינרא'. די מן אין מדבר ,און דערפאר האט "מנקטינן ליה לכל חד וחד עשרה
משה רבינו געוואלט אריינגיין אין עשרה" -פלעגן מיר נעמען פאר
מיר זעען פון דעם א מורא'דיגן
ארץ ישראל .די לשון פון חז"ל איז: יעדן איינעם צען קארבלעך פירות.
יסוד פון רבי משה קליערס ,אז
"וכי לאכול מפריה הוא צריך?" – די גמרא גייט דארט ווייטער
דאס וואסער פון כנרת ,וויבאלד צי דארף ער דען עסן די פירות?
עס קומט פון בארה של מרים ,האט מיט א מורא'דיגע אריכות ווי אזוי
פרעגט רבי משה קליערס :וואו דער הייליגער ריש לקיש האט
דער גאנצער פלאץ ארום וואס קומט דא אריין עסן פירות? וואס
יונק'ט פון דעם א ספעציעלן כח. געגעסן פירות גינוסר אויף אן אופן
איז די הוה אמינא? מופלג מאוד.
אויב אזוי ,מוצאי שבת ,וויבאלד זאגט רבי משה קליערס ,משה
בארה של מרים גייט דאן ארום און רבינו האט טאקע געוואלט עסן די דער פארגלייך צווישן דעם
איז זיך מתגלגל אין אלע בארות און פירות ,ווייל דער חלק הרוחני וואס "מן" און די "בארה של מרים"
מעיינות איבער די גאנצע וועלט, ליגט דארט איז מורא'דיג גרויס, און רבי משה קליערס פרעגט
איז דער וואס טרינקט דאס וואסער און דורך דעם קען מען זוכה זיין צו א קשיא :לכאורה דארף מען
– אפילו ער טרעפט נישט ממש די גרויסע השגות אין תורה! פארשטיין ,וואס וויל די גמרא אונז
באר אליין – דאך יעצט מחובר צו ער פירט אויס :פונקט ווי דער לאזן הערן?
איר .און פונקט ווי די פירות פון מן איז געקומען מן השמים און 'לא ער איז מאריך דארט מיט כמה
טבריא און גינוסר האבן געהאט ניתנה תורה אלא לאוכלי המן' ,ווייל מהלכים ,און ער זאגט דארט אז
דעם מורא'דיגן געשמאקן טעם און דער מן האט געגעבן א מורא'דיגן אין די מאכלים פון א מענטש ליגן
מורא'דיגע רוחניות'דיגע כוחות, כח פאר השגות אין תורה ,די מורא'דיגע ניצוצות .ווי די גמרא
אזוי אויך האט דאס וואסער מוצאי זעלבע זאך איז מיט די באר וואס ברענגט אראפ אין מסכת יומא (עו,
שבת אין זיך מורא'דיגע כוחות. די אידן האבן געטרונקען; עס א) ביי די מן ,דעם פסוק אין תהלים
המשך יבוא בעז"ה אינעם האט זיי אריינגעגעבן א מורא'דיגן (עח ,כה) "לֶ ֶחם ַא ִ ּב ִירים ָאכַ ל ִא ׁיש",
קומענדיגן גליון כח הרוחני צו פארשטיין די תורה זאגט די גמרא אויף דעם" ,שירד
פ+רדס ה+תור+ה 14
שיעורים דורך
אויס די וואך:
זונטאג
מאמר הפרשה
מאנטאג
חובת הלבבות
דינסטאג
טבריא של מעלה
מיטוואך
אוצר הידיעות
דאנערשטאג
יאהרצייטן
פרייטאג
אור של שב"ק
מוצאי שבת
מלוה מלכה
SQUARE
