gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

הורינו - אידיש · Horeini - Yiddish — וירא (2026-10-26)

מוציא לאור: הורינו - אידיש · Horeini - Yiddish

שבוע: וירא (2026-10-26)

הורינו - אידיש · Horeini - Yiddish — וירא (2026-10-26)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫לע"נ מנחם מענדל בן יהושע דוב‬ ‫וועכנטליכע גליון צו פארשפרייטן די הלכות און וויכטיגקייט פון מצוות כיבוד אם ואם‬ ‫חדש!‬ ‫„הורינו“ יעצט‬ ‫פרשת וירא תשפ"ז | יאר ‪148 3‬‬ ‫אידיש‬ ‫אין‬ ‫זאל דיר נישט שטויסן און איך וועל זיין מחויב צוויי מיתות פארן באשעפער‪ ",‬עכ"ל‪.‬‬ ‫זעען מיר פון דעם אלעם אז יצחק האט נישט נאר מורא געהאט עובר צו זיין אויף "כבד‬ ‫קדשך‬ ‫הורינו דברות‬ ‫כיבוד אב ואם אין די וואכעדיגע פרשה‬ ‫את אביך"‪ ,‬נאר ער האט אויך מורא געהאט אז אויב ער וועט שטויסן זיין טאטן און וועט‬ ‫ער זיין מחויב מיתה בידי שמים‪ .‬לכאורה מיינט ער דעם דין פון א "מכה אביו" שלאגט‬ ‫"ויבן שם אברהם את המזבח ויערוך את העצים ויעקוד את יצחק בנו‪"...‬‬ ‫זיין טאטן)‪ ,‬וואס די שטראף דערויף איז מיתה‪( .‬בנוגע דעם וואס ער זאגט "צוויי" מיתות‪,‬‬ ‫(בראשית כ"ב‪ ,‬ט')‬ ‫ערקלערן די מפרשים אז דאס קומט סיי צוליב דעם זלזול אין זיין טאטן און סיי צוליב‬ ‫אינעם ספר יושר הורי ווערט געברענגט א ראיה פונעם מדרש לגבי די עקידה‪,‬‬ ‫דעם וואס ער וועט פסל'נען די קרבן‪).‬‬ ‫בנוגע די הלכה אז עס העלפט נישט קיין מחילה פון א טאטע צו אים מעגן מאכן‬ ‫פרעגט אויף דעם דער יושר הורי א שטארקע קשיא‪ :‬עס איז דאך זייער שווער צו‬ ‫צער אדער אים שלאגן‪ ,‬און מען איז נאך אלץ עובר אויפן איסור‪ .‬ער הייבט אן מיט די‬ ‫פארשטיין לויט אלע די מדרשים — יצחק'ס גאנצע זארג אז ער וועט מאכן צער אדער‬ ‫ווערטער פונעם מדרש וואס ברענגט ארויס די געוואלדיגע זהירות וואס יצחק אבינו‬ ‫שטויסן זיין טאטן איז דאך געקומען פון די תנועות וואס געשעען בשוגג בשעת'ן שחטן‪.‬‬ ‫האט געהאט מיט די מצוה פון כיבוד אב בשעת די עקידה‪ .‬דער מדרש זאגט אז ווען‬ ‫אויב אזוי איז דאך פשוט אז אברהם אבינו וואלט אים מוחל געווען דערויף‪ ,‬ווייל דאס‬ ‫אברהם אבינו האט געוואלט צובינדן זיין זון יצחק‪ ,‬האט יצחק אים געזאגט‪" :‬טאטע‪,‬‬ ‫איז דאך געווען זיין גאנצע רצון! נאך מער‪ ,‬אזוי ווי די תנועות פאסירן דאך אין דירעקטע‬ ‫איך בין נאך א בחור‪ ,‬און איך האב מורא אז מיין גוף וועט זיך טרייסלען פאר שרעק‬ ‫רעזולטאט פון די שחיטה וואס אברהם אליין טוט‪ ,‬איז אפשר אז ווען א טאטע אליין‬ ‫פונעם מעסער און איך וועל דיר גורם זיין צער‪ ,‬און אפשר וועט די שחיטה פסול‬ ‫מאכט די פעולה פעלט בכלל נישט אויס קיין מחילה און אפילו אויב יא איז ער אים‬ ‫ווערן וכו'‪ ".‬אין פרקי דרבי אליעזר שטייט אביסל אנדערש‪ :‬יצחק האט געזאגט פאר‬ ‫זיכער מוחל וויבאלד ער איז דאך געווען דער גורם דערצו‪ ,‬אויב אזוי‪ ,‬פארוואס האט‬ ‫אברהם זיין טאטן‪" :‬טאטע‪ ,‬בינד מיר גוט און פארבינד מיינע צוויי הענט און מיינע‬ ‫יצחק געזאגט אז ער וועט פוגע זיין אין "כבוד אב" און אפילו זיין מחויב מיתה פארן‬ ‫צויי פיס צוליב מיין 'פשיעותא'‪ ,‬כדי עס זאל זיך נישט ארויסשטעלן אז איך האב‬ ‫באשעפער? די הלכה איז דאך 'אב שמחל על כבודו‪ ,‬כבודו מחול'!‬ ‫פוגע געווען אין דיין כבוד‪ ",‬עכ"ל‪.‬‬ ‫פון דעם זעהט מען אז מחילה פון א טאטע העלפט נישט ווען עס קומט צו שלאגן‬ ‫אין הגהות הרד"ל אויפן ארט שרייבט ער‪ ,‬אז מען דארף אפשר ליינען דאס ווארט‬ ‫אדער מאכן פיזישע צער פאר א טאטע‪ .‬אפילו ביי א פאל וואס דאס איז דעם טאטנ'ס‬ ‫'פשיטותא'‪ ,‬וואס דאס איז א לשון פון פשיטת ידים ורגלים ‪ -‬אויסשטרעקן די הענט‬ ‫רצון און אפילו אויב מחילה העלפט פאר א בזיון‪ ,‬העלפט עס אבער נישט פאר א קלאפ‬ ‫און פיס בשעת זיך טרייסלען‪ ,‬אזוי ווי דער תרגום יונתן טייטשט‪" :‬כדי איך זאל נישט‬ ‫פון דעם קינד‪ .‬דערפאר האט יצחק מורא געהאט אז ער וועט שלאגן זיין טאטן‪ ,‬און‬ ‫מיך נישט ווארפן פון צער הנפש" — דאס מיינט אז צוליב די שטארקע יסורים קען‬ ‫אפילו זיין טאטע וואלט אים זיכער מוחל געווען און ער האט דאס געוואלט‪ ,‬העלפט‬ ‫ער אויסשטרעקן א פוס און געבן א קלאפ פארן טאטן‪ ,‬עכ"ל‪ .‬אזוי שטייט אויך אין‬ ‫אבער נישט קיין מחילה ביי א הכאה‪ .‬לויט ווי עס שטייט אין ספר חסידים (סימן תקע"ג)‬ ‫ילקוט שמעוני‪" :‬יצחק האט מקיים געווען 'כבד את אביך' ווען ער איז געלעגן פאר‬ ‫— אז ווען א טאטע איז מוחל אויף זיין כבוד העלפט עס נאר פאר בדיני אדם אבער בדיני‬ ‫זיין טאטע כצאן לטבח" עכ"ל‪.‬‬ ‫שמים איז ער חייב מיתה — קען מען פארשטיין פארוואס יצחק האט מורא געהאט צו‬ ‫אין תנא דבי אליהו רבה (פרק כ"ז) שטייט נאך א חידוש אין דעם ענין‪ :‬יצחק האט‬ ‫זיין מחויב מיתה טראץ דעם וואס זיין טאטע איז זיכער מוחל‪.‬‬ ‫געזאגט פאר אברהם‪" :‬בינד מיר גוט צו און לייג מיר ארויף אויפן מערכה‪ ,‬כדי איך‬ ‫פונקט ווי יעדער איד איז מחויב צו לערנען די הלכות וואס זענען נוגע למעשה יעדן טאג‪ ,‬ווי למשל הלכות‬ ‫ברכות‪ ,‬שבת‪ ,‬און שמירת הלשון‪ ,‬די זעלבע זאך איז מען מחויב צו לערנען און חזר'ן די הלכות פון כיבוד און‬ ‫הורינו דרך חיים‬ ‫מורא אב ואם‪ .‬די מצוה איז א 'מצוה תמידית' וואס באגלייט דעם מענטש יעדע מינוט‪ ,‬און עס איז גאר א‬ ‫כבוד אב ואם אין הלכה און מנהג‬ ‫הארבע זאך‪ .‬אויב א מענטש וועט נישט גוט דורכלערנען די הלכות‪ ,‬וועט ער נישט וויסן וויאזוי דאס מקיים‬ ‫לויטן ספר 'ויברך דוד' פון הגאון רבי ישראל דוד הארפענעס‬ ‫זיין ריכטיג‪ ,‬און ער וועט זיכער נכשל ווערן אין אסאך הארבע הלכות‪ ,‬אן דעם וואס ער זאל אפילו וויסן‪.‬‬ ‫שליט"א‪ ,‬אב"ד 'ישראל והזמנים' וויליאמסבורג‬ ‫די כוונה פונעם טאטן געווען אויך פאר די קינדער אז זיי זאלן קענען דארט זיצן ווען‬ ‫זיצן אויף א פלאץ פון א טאטע אדער מאמע ווען זיי זענען נישט דארט – חלק א'‬ ‫ער איז נישט דארט‪ ,‬דעמאלט ווערט דאס פלאץ פאררעכנט ווי א שותפות'דיג פלאץ‬ ‫מען טאר נישט זיצן אויפן קבוע'דיגן פלאץ פון א טאטע אין שול אדער אין בית המדרש‪,‬‬ ‫פארן טאטן און פאר די קינדער‪ .‬כאטש זיין עיקר כוונה ביים קויפן איז געווען פאר‬ ‫און דאס זעלבע טאר א טאכטער נישט זיצן אויפן פלאץ פון די מאמע אין עזרת נשים‪,‬‬ ‫זיך אליין‪ ,‬מעג דער זון דארט אלעמאל זיצן‪ ,‬ווייל עס ווערט נישט פאררעכנט אלס א‬ ‫אפילו ווען זיי זענען נישט דארט‪ ,‬סיידן זיי האבן בפירוש מוחל געווען און געגעבן רשות‪.‬‬ ‫"מקום מיוחד" נאר פארן טאטן‪.‬‬ ‫די פוסקים קריגן זיך צי דער איסור איז אפילו אויב מען ניצט דאס פלאץ סתם צום‬ ‫דאס אלעס ווען ער זאגט ארויס בפירוש אז דאס איז געווען זיין כוונה‪ .‬אבער אויב‬ ‫זיצן‪ ,‬צי נאר אין די וואכעדיגע טעג‪ ,‬אדער נאר ביי שחרית אבער נישט ביי מנחה און‬ ‫ביים קויפן זאגט ער בפירוש אז ווען אימער ער איז נישט דארט זאל דאס פלאץ זיין‬ ‫מעריב‪ ,‬אדער פארקערט‪.‬‬ ‫פאר זיינע קינדער‪ ,‬ווערט עס בכלל נישט פאררעכנט ווי זיין מקום מיוחד‪ ,‬און עס איז‬ ‫עס זענען דא פוסקים וואס האלטן אז אויב א טאטע האט א קביעות'דיגע פלאץ‬ ‫אלעמאל מותר דארט צו זיצן‪.‬‬ ‫ביים דאווענען אבער נאר ביי שחרית‪ ,‬און ער זיצט דארט נישט ביי מנחה און מעריב‪,‬‬ ‫די הלכה פון א "מקום קבוע" פאר א טאטע אדער מאמע גייט אויך אן ביי א באשטימטע‬ ‫טאר דער זון דארט נישט זיצן‪ .‬און אזוי האט אויך געפסק'נט הגאון הרב אלישיב זצ"ל‪.‬‬ ‫זיץ אין א קאר (אויב די עלטערן גייט עס אן)‪ ,‬אדער א ספעציעלע בענקל אינדערהיים‪,‬‬ ‫אבער‪ ,‬אויב זיין עיקר קביעות צום דאווענען דארט איז נאר ביי מנחה און מעריב‪ ,‬מעג‬ ‫אד"ג‪ .‬נאר אויב זיי זאגן קלאר אז ווען דער טאטע אדער די מאמע זענען נישט דארט‬ ‫דער זון דארט זיצן ווען ער איז נישט דארט‪ ,‬ווייל א קבוע'דיג פלאץ פאר מנחה און‬ ‫מעג יעדער דארט זיצן‪ ,‬דארף מען זיין פארזיכטיג נישט צו זיצן אויף זייער פלאץ‪.‬‬ ‫מעריב ווערט נישט פאררעכנט אלס א "מקום מיוחד" לגבי דעם איסור פאר א קינד צו‬ ‫זיצן דארט‪ .‬למעשה פסק'נט הגאון רבי עזריאל אויערבאך שליט"א אז עס איז בעסער‬ ‫דער טאטע זאל געבן רשות אין אזא פאל‪.‬‬ ‫ווען די תורה זאגט "למען יאריכון ימיך"‪ ,‬איז דאס נישט סתם א הבטחה אויף‬ ‫אויב א טאטע האט געקויפט א פלאץ אין שול פאר זיינע תפילות אויף שבת‪ ,‬וואכעדיגע‬ ‫שכר‪ ,‬נאר עס קומט זאכן פארן מענטש‪ :‬דיינע יארן וועלן פארלענגערט ווערן‬ ‫טעג‪ ,‬אדער ענליכס‪ ,‬און ביים קויפן האט ער אינזין געהאט אז ווען אימער ער קען נישט‬ ‫אויף דער וועלט‪ ,‬דו אליין וועסט אויך ווערן א טאטע צו קינדער‪ ,‬און דו וועסט‬ ‫קומען אין שול וויל ער אז זיין זון זאל זיצן אויפן פלאץ וואס ער האט געקויפט‪ ,‬בפשטות‬ ‫אויך אנקומען צו אן עלטער וואו דו וועסט זיין אנגעוויזן אויף דיינע קינדער‪.‬‬ ‫איז מותר דאס צו טון‪ ,‬און עס איז נישט דא קיין שום פגיעה אין כבוד און מורא פון א‬ ‫אויב דו וועסט מכבד זיין דיין טאטע און דיין מאמע‪ ,‬וועלן דיינע קינדער דיך‬ ‫טאטע‪ .‬אינעם ספר אהל יעקב ברענגט ער פונעם שו"ת משיב נבונים (חלק ו')‪ ,‬וואס‬ ‫צוריק מכבד זיין אין דיין עלטער‪( .‬אברבנאל)‬ ‫שמועסט דאס אויס באריכות אז אויב בשעת'ן קויפן דאס פלאץ אין בית המדרש איז‬ ‫פרשת וירא תשפ”ז ‪ //‬גליון ‪148‬‬ ‫מעשה אבות‬ ‫א מעשה מיט א מוסר השכל‬ ‫פון א טאטע איז מען קיינמאל נישט ווייט‬ ‫איך האב געהערט פון א געוויסן תלמיד חכם שליט"א‪ :‬אמאל האט מען‬ ‫דערציילט פאר מרן דער בריסקער רב הגרי"ז זצ"ל די באקאנטע מעשה מיט'ן‬ ‫חוזה פון לובלין זי"ע‪ :‬א איד איז געקומען צו אים בעטן א ישועה‪ ,‬און צוגעלייגט‬ ‫אז ער איז א קרוב משפחה פונעם רבי'ן און מאריך געווען וויאזוי זיי זענען‬ ‫קרובים‪ .‬דער חוזה פון לובלין זי"ע האט אים אפגעפטר'ט מיט ביטול‪" :‬דאס‬ ‫איז א ווייטע קירבה"‪ .‬דער איד איז געגאנגען דערציילן די מעשה פארן חוזה'ס‬ ‫גרויסן תלמיד‪ ,‬הרה"ק מראפשיץ זי"ע‪ ,‬וועלכער האט אים געגעבן אן עצה אז‬ ‫ער זאל זיך שטעלן נעבן דעם חוזה ביי חזרת הש"ץ ווען דער חוזה זאגט "אלקי‬ ‫אברהם אלקי יצחק ואלקי יעקב"‪ ,‬און אים צוריק ענטפערן מיט ביטול‪" :‬דאס‬ ‫עמוק עמוק‬ ‫איז א ווייטע קירבה" – אזוי ווי מיר זענען אפגערוקט מיט אסאך דורות פון זיי‪,‬‬ ‫מי ימצאנו‬ ‫וויאזוי קענען מיר בעטן אז זייער זכות זאל אונז מגין זיין?‬ ‫דער איד האט געפאלגט די עצה פון דעם ראפשיצער רב‪ .‬דער חוזה האט‬ ‫א מאמר חז”ל אדער מעשה פון‬ ‫טאקע געהערט די ווערטער‪ ,‬און נאכן דאווענען האט ער אים אויפגענומען‬ ‫צדיקים איבער כיבוד אב ואם‪ ,‬זענען‬ ‫מיט א שיינעם און ווארימען פנים‪.‬‬ ‫ווען דער בריסקער רב האט געהערט די מעשה האט ער הנאה געהאט פונעם‬ ‫באהאלטן אינעם בילד‬ ‫געדאנק‪ ,‬אבער ער האט צוגעלייגט אז אונזער פאל איז נישט קיין דמיון צו די‬ ‫‪Office@horeinu.org‬‬ ‫ראיה‪ ,‬ווייל‪" :‬פון א טאטע איז מען קיינמאל נישט ווייט"‪ .‬ביי אן אייניקל לגבי זיין‬ ‫זיידע‪ ,‬אפילו נאך הונדערטער דורות‪ ,‬איז דער זיידע שטענדיג גרייט אים צו‬ ‫ראטעווען און היטן‪ .‬און עס איז נישט די זעלבע שייכות ווי א קרוב פון פערטן‬ ‫אדער פינפטן דור?‬ ‫(עובדות והנהגות לבית בריסק‪ ,‬ג'‪ ,‬זייט ‪)198‬‬ ‫די ענטפער פאר די חידה פון פרשת לך לך‬ ‫עס שטייט אין ילקוט ראה יעקב אבינו שאין‬ ‫איך וויל הערן הבדלה פונעם טאטן‬ ‫זרעו של עשיו נופל אלא ביד זרעה של רחל‪.‬‬ ‫מ'קען דאס מסביר זיין ווייל עשו'ס זכות‬ ‫עס האט פארציילט הגאון רבי דוד העלער פון לוגאנא‪ ,‬שווייץ‪ :‬ווען דער בעלזער‬ ‫קיום פאר אלע דורות קומט פונעם כוח‬ ‫רב‪ ,‬הרה"ק רבי אהרן‪ ,‬איז אנגעקומען קיין ארץ ישראל‪ ,‬איז הגאון רבי מאיר‬ ‫וואס ער האט מכבד געווען זיין טאטע‪ ,‬און די‬ ‫קינדער פון רחל האבן נישט גורם געווען קיין‬ ‫הלוי דער זון פון בריסקער רב וואס איז נאך געווען א בחור געגאנגען מקבל‬ ‫צער פאר יעקב אבינו‪( .‬דער "משך חכמה"‬ ‫שרייבט אז אלע שבטים האבן מצער געווען‬ ‫פנים זיין דעם בעלזער רב‪ .‬ווי באוואוסט איז דער רב'ס מנהג געווען נאר צו‬ ‫זייער טאטע דורך מכירת יוסף‪ ,‬און יוסף אליין‬ ‫געבן די האנט פאר מענטשן מיט בערד; און פאר די וואס האבן נישט געהאט‬ ‫האט נישט מודיע געווען פאר זיין טאטע אז‬ ‫ער איז אין מצרים‪ ,‬נאר בנימין איז געווען דער‬ ‫קיין בארד‪ ,‬האט ער געגעבן די האנט מיט א האנטוך ארום זיין האנט‪ .‬ווען רבי‬ ‫איינציגסטער אויסנאם וואס האט אים נישט‬ ‫מאיר איז צוגעגאנגען שלום געבן‪ ,‬וויבאלד ער איז נאך געווען א בחור אן א‬ ‫מצער געווען)‪( .‬רינת יצחק‪ ,‬שמואל א' ט"ו)‬ ‫בארד‪ ,‬האט איינער געזאגט פארן רבין‪" :‬דאס איז דער זון פונעם בריסקער‬ ‫רב"‪ .‬דער רבי האט גלייך אראפגענומען דעם האנטוך און אים געגעבן דירעקט‬ ‫די האנט‪.‬‬ ‫איין שבת ווען דער בעלזער רב האט געפירט טיש אין בית היתומים‬ ‫טייערע ליינער‪,‬‬ ‫למען ייטב לך‬ ‫בלומענטאל‪ ,‬איז הגאון רבי משולם דוד הלוי‪ ,‬אהין געגאנגען‪ .‬עס איז שוין‬ ‫שוין עטליכע יאר וואס די גליון ערשיינט אין לשון הקודש און אין‬ ‫געווען נאך שבת‪ ,‬אבער דער בעלזער רב האט נאך געהאלטן אינמיטן סעודה‬ ‫ענגליש‪ ,‬און עס ווערט געליינט ביי פילע טויזנטער אידן איבער‬ ‫שלישית‪.‬‬ ‫דער גארער וועלט‪ .‬די רעוואלוציע וואס דאס האט געמאכט אין די‬ ‫ווען מ'האט מודיע געווען פארן בעלזער רב אז דער זון פונעם בריסקער‬ ‫הייליגע מצוה פון כיבוד אב ואם איז אומבאשרייבליך‪ ,‬ווען גאר אסאך‬ ‫געפינט זיך דארט‪ ,‬האט ער אים פארבעטן צו טרונקן "לחיים"‪ .‬אבער וויבאלד‬ ‫מענטשן האבן געעפנט די אויגן און עס האט געמאכט ביי זיי און ביי‬ ‫זייערע קינדער א דראסטישע שינוי לטובה‪.‬‬ ‫רבי משולם דוד הלוי האט גאר שטארק מקפיד קיינמאל נישט צו עסן אדער‬ ‫טרינקען אינדרויסן פון זיין שטוב‪ ,‬האט ער מסביר געווען אז ער קען נישט‬ ‫נעמט א טייל אין דער פרישער רעוואלוציע וואס גייט יעצט געשאפן‬ ‫טרינקען לחיים‪ ,‬וויבאלד ער האט שוין געבענטשט אבער נאכנישט געהערט‬ ‫ווערן מיטן איבערטייטשן און ארויסגעבן די גליון אויף אידיש‪ .‬פאר‬ ‫הבדלה‪.‬‬ ‫א מינימאלן סכום קענט איר האבן א טייל אין דער אומשאצבארער‬ ‫האט דער רב אים געזאגט‪" :‬נו‪ ,‬אויב אזוי‪ ,‬מאך יעצט הבדלה אויף א כוס וויין"‪.‬‬ ‫מצוה שאדם אוכל פרותיהם בעולם הזה והקרן קיימת לעולם הבא‪,‬‬ ‫און זייט זוכה צו די ברכה האמורה בתורה 'למען יאריכון ימיך'‪.‬‬ ‫האט רבי משולם דוד געענטפערט פארן רבין‪" :‬איך האב א מנהג צו הערן‬ ‫הבדלה דוקא פון מיין טאטע"‪.‬‬ ‫זייט מקיים מצוות כיבוד אב ואם אויפן שענסטן‬ ‫דער רב איז שטארק נתרגש געווארן פון דעם תירוץ אז רבי משולם דוד האט‬ ‫וועג מיטן ספאנסערן די גליון לזכות אדער לע"נ‬ ‫אזא שטארקע התקשרות צו הערן הבדלה דוקא פונעם טאטן‪ ,‬און ער האט‬ ‫אייערע עלטערן בעולם הזה ובעולם הבא‪.‬‬ ‫אויסגערופן צוויי מאל‪" :‬זייער גלייך‪ ,‬זייער גלייך!"‬ ‫(עובדות והנהגות לבית בריסק‪ ,‬חלק ג'‪ ,‬עמוד ‪)200‬‬ ‫‪Office@horeinu.org‬‬ ‫‪845-422-2898‬‬ ‫פרשת וירא תשפ”ז ‪ //‬גליון ‪148‬‬ ‫והשיב לב‬ ‫שאלות ותשובות הלכה למעשה‬ ‫געענטפערט דורך רבנים מובהקים שליט"א‬ ‫זוכט דעם אמת'ן תורה וועג און לאזט זיך נישט נארן פון "פראפעסיאנאלע עצות"‬ ‫קודם כל ווילן מיר זיך באדאנקן פאר אייער אויסגאבע "הורינו"‪ .‬עס איז‬ ‫וואס פירן צו פירוד הלבבות און דערווייטערונג‪.‬‬ ‫זיירע וויכטיג צו מחזק זיין דעם ענין ביים היימישן ציבור‪ .‬אשרי חלקכם‪ .‬עס‬ ‫אונזער דור ווערט מער און מער זעלבסט‪-‬באוואוסטזיניג‪ ,‬און זענען נישט גרייט‬ ‫האט שוין אזוי פארשפרייט אייערע גליונות אז מיר האבן שוין געזען ספרים‬ ‫אנצונעמען "עצות" אפצוהאקן מיט די עלטערן‪ ,‬זיי שלינגען מער נישט אראפ‬ ‫וואס ברענגען שוין נאך פונעם "הורינו" גליון פון ספעציפישע וואכן‪.‬‬ ‫בלינדערהייט אזעלכע ריזיקאלישעע מיינונגען פון פראפעסיאנאלן‪ ,‬נאר זיי מאכן‬ ‫איך האב זיך געוואלט זיך באראטן מיט אייך וועגן טרעפן א טעראפיסט אדער‬ ‫זיכער אויסצופירן און זיך האלטן צו די מצוה וואס מיר אלע האבן מקבל געווען‬ ‫מחנך וואס ארבעט ע"פ תורה און ארבעט פולשטענדיג מיט די הלכות פון כיבוד‬ ‫ביים בארג סיני‪" :‬כבד את אביך ואת אמך"‪.‬‬ ‫אב ואם‪.‬‬ ‫כדי אז דער שינוי זאל אריינדרינגען אויך אןי די טעראפי וועלט (און פארשטייט זיך‬ ‫אונזער ‪18-‬יעריגע טאכטער מוטשעט זיך מיט א געוויסע שוועריגקייט אין איר‬ ‫אויך די מענער טעראפיסטן) ביז זיי וועלן אינגאנצן אויפהערן אפצוטיילן קינדער‬ ‫שייכות מיט איר מאמע‪ .‬ביז יעצט האט זי זיך אויפגעפירט מיט גרויס כבוד צו איר‬ ‫פון זייערע עלטערן—מוזן זיי שטענדיג געדענקען אז די חיוב פון א קינד מכבד צו‬ ‫מאמע טראץ דעם וואס עס איז געווען זייער שווער‪ ,‬אבער לויט וואס זי זאגט פילט‬ ‫זיין די עלטערן איז גילטיג אלעמאל‪ ,‬און מען מוז טרעפן א וועג דאס אויסצופירן‬ ‫זי אז די יעצטיגע מצב איז "אומגעזונט" און זי וויל רעדן מיט א פראפעסיאנאלער‬ ‫אן ווערן געשעדיגט‪ .‬דאס איז סוף כל סוף לטובת דעם קינד‪ :‬זיכער צו מאכן אז זיי‬ ‫מענטש וואס קען איר העלפן אויסגלייכן די מצב און זיך ספראווען אויף די ריכטיגע‬ ‫ווערן קיינמאל נישט אפגעריסן פון זייערע שרשים‪.‬‬ ‫וועג‪ ,‬כדי עס זאל נישט איבערבלייבן קיין עמאציאנאלע וואונדן פאר איר צוקונפט‪.‬‬ ‫מיר מוזן אלעמאל פארלאנגען מיט א פעסטקייט‪ :‬מיר וועלן נישט אקצעפטירן‬ ‫מיר וועלן דאנקבאר זיין פאר אייער הילף‪.‬‬ ‫קיין טעראפיסטן וואס ראטן אפצורייסן קשרים בשום פנים ואופן‪ .‬נאר אויב דער‬ ‫ברייטער ציבור וועט נעמען א שטייפע שטעלונג נאך איידער מען הייבט אן די‬ ‫א דאנק פאר אייערע ווארעמע חיזוק ווערטער‪ .‬ב"ה‪ ,‬דער עולם הייבט זיך אן‬ ‫טעראפי סעסיעס‪ ,‬וועט זיין וואכזאם און אויפמערקזאם‪ ,‬און וועט נישט לאזן‬ ‫אויפצוכאפן צו די גרויסע וויכטיגקייט פון מצוות כיבוד אב ואם‪ ,‬און מיר אליין‬ ‫קיין שום טעראפי‪-‬סעסיע ווייטער גיין מיט א פראקטישנער וואס לייגט אריין א‬ ‫באקומען שטארקע חיזוק פונעם ציבור‪ .‬דער יונגער דור מיידלעך פרעגן‬ ‫דערווייטערונג פון די עלטערן‪ ,‬נאר דעמאלטס וועלן זאכן באמת זיך טוישן מיט‬ ‫כסדר וויאזוי מכבד צו זיין די עלטערן טראץ די שוועריגקייטן וואס זיי גייען דורך‪.‬‬ ‫די הילף פון השי"ת‪.‬‬ ‫די שאלה וואס מיר הערן אזויפיל מאל איז "וויאזוי זאל איך מכבד זיין?" אנשטאט‬ ‫"צי איך דארף מכבד זיין?" עס איז זייער רירנד‪ ,‬ווייל עס ווייזט אז דער יונגער דור‬ ‫א‬ ‫נייע בליק‬ ‫א פערזענליכע נאטיץ‬ ‫אויף א‬ ‫די פאלגנדע שורות זענען געשריבן געווארן דורך פון הארץ פון א מיידל וואס גייט אדורך‬ ‫שווערע‬ ‫שוועריגקייטן צו מכבד צו זיין אירע עלטערן‪ ,‬אין א בריוו צום איינער פון די פירער פון‬ ‫נושא‬ ‫"הורינו" נאך איינע פון די ווארקשאפס וואס איז פארגעקומען אין ארץ ישראל‪.‬‬ ‫ווייטאג איז א חלק פון דעם לעבן וואס איך האב באקומען‪ .‬עס שטייט אין גמרא‬ ‫איך זיץ אין מיין צימער‪ ,‬איך האלט דעם העפט אין מיינע הענט—א ביכל וואס איך‬ ‫אז א טאטע און מאמע זענען שותפים מיט הקדוש ברוך הוא מיטן באשאפן‬ ‫דארף אריינשרייבן‪ ,‬אבער איך קען מיך פשוט נישט נעמען דערצו‪ .‬איך טראכט צו‬ ‫א קינד‪ .‬אן זיי וואלט איך נישט דא געווען‪ .‬דאס איז עפעס וואס איך קען נישט‬ ‫מיר מיט א צובראכן הארץ‪' :‬וואס אויף דער וועלט קען איך שרייבן גוטס אויף מיין‬ ‫איגנארירן‪ .‬דאס איז דער ערשטער און סאמע יסודות'דיגער אויסדרוק פון הכרת‬ ‫טאטע?!' איך שרייב דאס מיט א געוואלדיגן ווייטאג‪ ,‬ווייל איך איך האב באמת‬ ‫הטוב‪ ,‬איינס וואס דארף נישט קיין הסברים און קיין געצוואונגענע געפילן‪ .‬עס איז‬ ‫געזוכט וואס צו שרייבן‪ .‬איך האב באמת געזוכט‪ .‬איך בין געזיצן שעה'ן לאנג און‬ ‫פשוט דער אמת‪.‬‬ ‫פרובירט צו געפינען כאטש איין זאך‪ ,‬איין מאמענט‪ ,‬איין ווארט וואס איך זאל‬ ‫אין צוגאב איז דא נאך עפעס וואס איך האב ביסלעכווייז אנגעהויבו צו פארשטיין‬ ‫קענען אנכאפן און זאגן‪' :‬פאר אט דעם זאך שעץ איך אים‪ ,‬דאס איז פארוואס‬ ‫אין אזעלכע שווערע נעכט‪ .‬ווען איך טראג כעס אין מיין הארץ‪ ,‬בין איך דער וואס‬ ‫איך רעספעקטיר אים'‪ .‬און יעדעס מאל איך פרוביר קום איך ווידעראמאל אן צו א‬ ‫פארלירט‪ .‬מיין טאטע גייט ווייטער אן מיט זיין לעבן‪ ,‬און איך בלייב מיט א שווערע‬ ‫זיראו‪ .‬נישט ווייל איך וויל נישט‪ ,‬נאר ווייל עס טוט צו וויי אינעווייניג‪.‬‬ ‫שטיין אויפ'ן הארץ‪ .‬אבער ווען איך באווייז‪ ,‬אפילו פאר א מינוט‪ ,‬צו ארויסווייזן כבוד‪,‬‬ ‫מיינע חבר'טעס רעדן וועגן זייערע טאטעס ווי א העכערער און חשובער מענטש‪,‬‬ ‫בארואיגט זיך עטוואס אינעווייניג‪ .‬מיין אטעם ווערט טיפער‪ ,‬און די לאסט אויפ'ן‬ ‫א מענטש וואס גיבט זיי שטארקייט און פארזיכערונג‪ .‬איך הער זיי אויס‪ ,‬איך‬ ‫הארץ ווערט אביסל פארגרינגערט‪ .‬איך פיל אז ווען איך בין בייז‪ ,‬בין איך דער‬ ‫שמייכל‪ ,‬אבער עפעס אינעווייניג טוט וויי‪ .‬איך ווייס באמת נישט ווי אזוי זיך‬ ‫נעבעך‪ ,‬און ווען איך ווייז רעספעקט‪ ,‬ווער איך באפרייט פון די שוועריגקייטן‪ .‬אפשר‬ ‫אומצוגיין אין אזא מצב‪ ,‬און וויאזוי צו ווייזן רעספעקט ווען מיין הארץ זאגט דיר‬ ‫טאקע דערפאר איז די מצוה געגעבן געווארן‪ :‬נישט נאר פאר די עלטערן‪ ,‬נאר‬ ‫אנדערש‪.‬‬ ‫פאר אונז אליין אויך‪.‬‬ ‫דאן האט אויפגעבליצט אין מיין קאפ אז די תורה האט נישט געשריבן "כבד את‬ ‫אלזא‪ ,‬איך ווייז נישט רעספעקט ווייל מיין טאטע ברענגט מיר א געפיל פון‬ ‫אביך ואת אמך אויב זיי זענען ראוי דערצו‪ ".‬די תורה האט געשריבן די מצוה אן קיין‬ ‫שעצונג‪ .‬איך ווייז רעספעקט ווייל דאס איז דער רצון ה'‪ ,‬ווייל דורך אים האב איך‬ ‫שום תנאים‪ .‬ווען מיר זענען געשטאנען ביים בארג סיני‪ ,‬האט דער אויברעשטער‬ ‫באקומען לעבן‪ ,‬און ווייל ווען איך ווייז רעספעקט פיל איך גוט‪ .‬דאס מיינט נישט אז‬ ‫געגעבן די עשרת הדברות‪ ,‬אן קיין שום זייטיגע "הערות"‪ .‬אמאל האב איך‬ ‫דער ווייטאג ווערט פארשווינדן‪ ,‬און דאס מיינט נישט אז איך דארף זיך מאכן כאילו‬ ‫געהאלטן אז דאס איז נישט פארשטענדליך‪ .‬היינט פארשטיי איך אז עס ליגט דא‬ ‫לא היה‪ .‬מען קען ווייזן כבוד און אין די זעלבע צייט ווייטער פילן ווייטאג מיט דעם‬ ‫א מעסעדזש פאר מיר אויך‪ :‬די תורה גלייבט אז איך בין בכח דאס דורכצומאכן‪,‬‬ ‫זעלבן הארץ‪ .‬עס איז מיין ברירה‪ .‬עס לעזט נישט אלעס איבער‪ ,‬אבער עס גיט מיר‬ ‫אפילו ווען עס איז שווער‪.‬‬ ‫כח‪ ,‬און דאס געהערט אינגאנצן פאר מיר‪.‬‬ ‫און עס איז דא איין זאך וואס איך קען נישט איגנארירן‪ .‬עפעס וואס איך האב מיר‬ ‫געלערנט ביי די ווארקשאפ‪ .‬איך אטעם‪ ,‬איך טראכט‪ ,‬איך פיל‪ ,‬און אפילו דער‬ ‫האט איר סיי וועלכע הערות אויף איינער פון די קאלומס? ווילט איר הערן עצה און הדרכה אויף א פערזענליכע שוועריגקייט וואס איר גייט‬ ‫אדורך? שיקט עס אריין צו אונז‪ ,‬און אי"ה וועלן מיר עס מפרסם זיין אין די קומענדיגע געלעגנהייט‪horeinuorg@gmail.com :‬‬ ‫פרשת וירא תשפ”ז ‪ //‬גליון ‪148‬‬ ‫געשריבן דורך י‪ .‬בנימין‬ ‫מענדי פארציילט וועגן‬ ‫טאטי און מאמי און די מצוה‬ ‫פון כיבוד אב ואם‬ ‫דריי אייער און א קאפ צוקער‬ ‫און וואס די שכנ'טע האט געזאגט‪ ,‬און אפילו רופן מרס‪ .‬פרידמאן זאל זאגן עדות‬ ‫עס זענען דא זאכן וואס א מאמע ווייסט אלעמאל‪ .‬למשל‪ ,‬פונקטליך וואו לייבי'ס‬ ‫און באשטעטיגן מיין ווערסיע‪ .‬אבער פלוצלינג האב איך זיך אפגעשטעלט‪.‬‬ ‫שיך ליגן‪ ,‬אפילו נאכדעם וואס ער האט שוין אויפגעזוכט און איבערגעדרייט דאס‬ ‫איך האב געטראכט פון מאמי‪ .‬זי מיינט דאך נישט מיר מצער צו זיין‪ .‬זי האט פשוט‬ ‫גאנצע הויז‪ .‬אדער ווער עס האט געלאזט די לייט אין בית הכסא ברענען‪ ,‬אפילו ווען‬ ‫פארגעסן און זי האט געוואלט זיין זיכער אז מיר לאזן נישט א חוב אומבאצאלט‪.‬‬ ‫אלע קינדער שווערן זיך אז זיי האבן נישט צוגערירט דעם סוויטש‪.‬‬ ‫אויב וועל איך זיך ווייטער טענה'ן מיט איר‪ ,‬וועל איך אפשר אויפווייזן אז איך בין‬ ‫אבער די וואך האב איך אויסגעפונען אז אפילו מיין מאמע קען אויך אמאל‬ ‫גערעכט‪ ,‬אבער מאמי וועט זיך פילן שלעכט‪.‬‬ ‫פארגעסן‪ .‬און דאס האט מיר געקאסט דריי אייער און א קאפ צוקער‪.‬‬ ‫איך האב געשוויגן‪ ,‬גענומען די זאכן‪ ,‬און אראפגעגאנגען‪.‬‬ ‫אלעס האט זיך אנגעהויבן דאנערשטאג נאכמיטאג‪ .‬מיין מאמע איז געשטאנען‬ ‫מרס‪ .‬פרידמאן האט געעפנט די טיר און געשמייכלט ווען זי האט מיר געזען‪.‬‬ ‫אין קאך און געבאקן א טשאקלאד קעיק לכבוד שבת‪ .‬איך בין געשטאנען נעבן‬ ‫"מענדי‪ ,‬דו האסט דאס דאך שוין צוריקגעברענגט פרייטאג!" האט זי געזאגט‪.‬‬ ‫איר‪ ,‬בעיקר זיכער צו מאכן אז עס בלייבט נישט איברע צופיל טשאקלאד אין די‬ ‫איך האב איר מסביר געווען אז מאמי האט נאר‬ ‫שיסל‪ .‬מען דארף אכטונג געבן אויף בל תשחית‪...‬‬ ‫געוואלט זיין הונדערט פראצענט זיכער אז מיר‬ ‫פלוצלינג האט מיין מאמע באמערקט אז עס‬ ‫זענען גארנישט שולדיג‪ .‬זי האט געשמייכלט און‬ ‫פעלט דריי אייער און א קאפ צוקער‪ ,‬און זי האט‬ ‫מיר געהייסן איבערגעבן א גרוס פאר מאמי‪ ,‬און‬ ‫מיר געבעטן צו לויפן צו די פרידמאנ'ס און עס‬ ‫געזאגט אז אלעס איז פיין און פון זייער זייט איז‬ ‫בארגן‪ .‬איך בין אראפגעלאפן‪ ,‬עס באקומען‪ ,‬און‬ ‫נישטא קיין שום חוב‪.‬‬ ‫גלייך צוריקגעקומען‪ .‬פרייטאג אינדערפרי האט‬ ‫איך בין צוריק ארויפגעגאנגען מיט די אייער‬ ‫מיין מאמע מיר געגעבן דריי אייער און א קאפ‬ ‫און די צוקער‪ .‬מיט יעדן טריט האב איך מיר‬ ‫צוקער עס צוריקצוגעבן פאר די פרידמאנס‪ .‬איך‬ ‫פארגעשטעלט ווי איך שפאציר אריין אין קאך‬ ‫בין נאכאמאל אראפגעגאנגען‪ ,‬עס איבערגעגעבן‬ ‫און זאג הויך‪" :‬נו! איך האב ענק געזאגט!" באמת‬ ‫פאר מרס‪ .‬פרידמאן‪ ,‬און צוריק אהיים געקומען‪.‬‬ ‫וואלט עס געקענט זיין א געשמאקע זאך‪.‬‬ ‫ביז אהער איז אלעס געווען פיין און וואויל‪ .‬די‬ ‫אבער דאן האב איך געטראכט‪ :‬פארוואס זאל איך‬ ‫פראבלעם האט זיך אנגעהויבן די קומענדיגע‬ ‫עס טון? וואס פעלט עס אויס? כדי אז מאמי זאל‬ ‫מאנטאג‪.‬‬ ‫זיך פארשעמען?‬ ‫פלוצלינג האט מיין מאמע זיך דערמאנט אז זי האט‬ ‫ווען איך בין אריינגעקומען‪ ,‬בין איך שטילערהייט‬ ‫נאכנישט צוריקגעגעבן וואס זי האט געבארגט פון‬ ‫אריין אין קיך‪ ,‬צוריקגעלייגט די אייער אין‬ ‫די פרידמאנ'ס‪" .‬אבער מאמי‪ ,‬איך האב עס שוין‬ ‫פרידזשידער און דעם צוקער אין די פענטרי‪ ,‬און‬ ‫צוריקגעטראגן פרייטאג!" האב איך איר געזאגט‪.‬‬ ‫דערנאך געגאנגען אין מיין צימער‪ .‬מאמי האט‬ ‫מיין מאמע איז אבער געווען זיכער אז איך האב‬ ‫געפרעגט צי איך האב עס שוין צוריקגעגעבן‪ .‬איך‬ ‫מיך פארמישט צווישן ווען איך בין געגאנגען בארגן‬ ‫האב איר געזאגט אז די שכנים האבן געזאגט‬ ‫און ווען איך האב צוריקגעגעבן‪.‬‬ ‫אז אלעס איז אקעי ביי זיי און מ'דארף גארנישט‬ ‫איך האב פרובירט איר מסביר צו זיין אז איך‬ ‫צוריקגעבן‪ .‬מאמי איז געווען צופרידן אז די זאך איז שוין ערלעדיגט‪ ,‬זי האט מיר‬ ‫געדענק עס גוט‪ .‬איך האב אפילו געדענקט אז מרס‪ .‬פרידמאן האט מיר געהייסן‬ ‫באדאנקט‪ ,‬און איך בין צוריק צו מיינע זאכן‪.‬‬ ‫איבערגעבן א "גוט שבת"‪ .‬אבער מאמי האט שוין געהאט ארויסגענומען די אייער‬ ‫קיינער האט מיר נישט אפלאדירט‪ .‬יעדער איז געגאנגען ווייטער אין זיין וועג‪.‬‬ ‫פונעם פרידזשידער און אפגעמאסטן א קאפ צוקער‪.‬‬ ‫אבער ביינאכט‪ ,‬ווען איך בין געלעגן אין בעט‪ ,‬האב איך געטראכט אן‬ ‫פונקט דעמאלטס זענען חני‪ ,‬שלומי און לייבי אנגעקומען‪ .‬אין איין סעקונדע האט‬ ‫אינטערעסאנטע נקודה‪.‬‬ ‫זיך אנגעהויבן א גאנצע שאלה צי מענדי האט טאקע צוריקגעגעבן די אייער אדער‬ ‫איך האב אלעמאל געוואוסט אז כיבוד אב ואם מיינט אויסהערן‪ ,‬רעדן מיט דרך‬ ‫ער האט עס סתם געחלומ'ט‪ .‬חני האט געזאגט אז אפשר בין איך צומישט‪ ,‬שלומי‬ ‫ארץ‪ ,‬און נישט סותר זיין זייערע ווערטער‪ .‬אבער די וואך האב איך אנטדעקט אז‬ ‫האט געהאלטן אז אויב ווייסט מען נישט איז בעסער צו צוריקגעבן‪ ,‬און לייבי האט‬ ‫עס איז דא נאך עפעס‪ :‬אמאל דארף מען אויך היטן אויף זייער כבוד‪ .‬נישט מאכן‬ ‫געזאגט אז אפשר האבן זיך די אייער צעבראכן אויפ'ן וועג‪.‬‬ ‫זיי פילן אומבאקוועם נאר כדי אויפצואווייזן אז איך בין גערעכט‪ .‬און דאס איז בכלל‬ ‫דער אמת איז‪ ,‬איך בין געווען אביסל באליידיגט‪ .‬איך בין ניין יאר אלט‪ ,‬און איך קען‬ ‫נישט געווען גרינג‪.‬‬ ‫זייער גוט געדענקען צי איך בין אראפגעגאנגען מיט דריי אייער און א קאפ צוקער!‬ ‫צומארגנס אינדערפרי האט מאמי מיר נאכאמאל באדאנקט פאר'ן העלפן מיט‬ ‫אויב וואלט מען מיר געפרעגט וואס איך האב געגעסן פאר לאנטש פרייטאג‪,‬‬ ‫די שכנים‪ .‬איך האב געשמייכלט‪ .‬זי האט נישט געהאט קיין אנונג וואס איך האב‬ ‫וואלט איך אפשר געדארפט טראכטן א מינוט‪ .‬אבער צו גיין צו א שכנ'טע צו צוריק‬ ‫אלס מקריב געווען פאר איר כבוד‪ ,‬אבער איך האב עס געוואוסט‪ ,‬און דאס איז מיר‬ ‫געבן דריי אייער איז א זאך וואס איך טו נישט יעדן טאג‪.‬‬ ‫געווען גענוג‪.‬‬ ‫איך האב שוין געהאלטן ביים מסביר זיין פאר יעדן פונקטליך ווען איך בין געגאנגען‬ ‫לעילוי נשמת‬ ‫לרפואה שלמה‬ ‫לזרע של קיימא‬ ‫לזיווג‬ ‫להצלחה וס"ד‬ ‫מנחם מנדל בן יהושע דב‬ ‫משה בן חנה‬ ‫בעילום שם‬ ‫שושנה בת אלישבע‬ ‫אהרון בן שרונה‬ ‫יו"ל ע"י ארגון הורינו לחיזוק מצוות כיבוד אב ואם‬ ‫ווילט איר באקומען וועכנטליך די גליון שיקט אן אימעיל מיט די ווערטער צו ‪Add me Yiddish‬‬ ‫‪OFFICE@HOREINU.ORG‬‬ ‫צו‬ ‫פילע אידן איבער די וועלט האבן געזען ישועות און רפואות מיטן מנדב זיין פאר דעם גליון‬ ‫צו מנדב זיין שיקט א ‪ Zelle‬צו ‪dedications@horeinu.org‬‬ ‫‪ /‬גניזה ‪/‬‬