הורינו - אידיש · Horeini - Yiddish — וירא (2026-10-26)

בס"ד
לע"נ מנחם מענדל בן יהושע דוב וועכנטליכע גליון צו פארשפרייטן די הלכות און וויכטיגקייט פון מצוות כיבוד אם ואם
חדש!
„הורינו“ יעצט פרשת וירא תשפ"ז | יאר 148 3
אידיש אין
זאל דיר נישט שטויסן און איך וועל זיין מחויב צוויי מיתות פארן באשעפער ",עכ"ל.
זעען מיר פון דעם אלעם אז יצחק האט נישט נאר מורא געהאט עובר צו זיין אויף "כבד
קדשך הורינו דברות
כיבוד אב ואם אין די וואכעדיגע פרשה
את אביך" ,נאר ער האט אויך מורא געהאט אז אויב ער וועט שטויסן זיין טאטן און וועט
ער זיין מחויב מיתה בידי שמים .לכאורה מיינט ער דעם דין פון א "מכה אביו" שלאגט "ויבן שם אברהם את המזבח ויערוך את העצים ויעקוד את יצחק בנו"...
זיין טאטן) ,וואס די שטראף דערויף איז מיתה( .בנוגע דעם וואס ער זאגט "צוויי" מיתות, (בראשית כ"ב ,ט')
ערקלערן די מפרשים אז דאס קומט סיי צוליב דעם זלזול אין זיין טאטן און סיי צוליב אינעם ספר יושר הורי ווערט געברענגט א ראיה פונעם מדרש לגבי די עקידה,
דעם וואס ער וועט פסל'נען די קרבן). בנוגע די הלכה אז עס העלפט נישט קיין מחילה פון א טאטע צו אים מעגן מאכן
פרעגט אויף דעם דער יושר הורי א שטארקע קשיא :עס איז דאך זייער שווער צו צער אדער אים שלאגן ,און מען איז נאך אלץ עובר אויפן איסור .ער הייבט אן מיט די
פארשטיין לויט אלע די מדרשים — יצחק'ס גאנצע זארג אז ער וועט מאכן צער אדער ווערטער פונעם מדרש וואס ברענגט ארויס די געוואלדיגע זהירות וואס יצחק אבינו
שטויסן זיין טאטן איז דאך געקומען פון די תנועות וואס געשעען בשוגג בשעת'ן שחטן. האט געהאט מיט די מצוה פון כיבוד אב בשעת די עקידה .דער מדרש זאגט אז ווען
אויב אזוי איז דאך פשוט אז אברהם אבינו וואלט אים מוחל געווען דערויף ,ווייל דאס אברהם אבינו האט געוואלט צובינדן זיין זון יצחק ,האט יצחק אים געזאגט" :טאטע,
איז דאך געווען זיין גאנצע רצון! נאך מער ,אזוי ווי די תנועות פאסירן דאך אין דירעקטע איך בין נאך א בחור ,און איך האב מורא אז מיין גוף וועט זיך טרייסלען פאר שרעק
רעזולטאט פון די שחיטה וואס אברהם אליין טוט ,איז אפשר אז ווען א טאטע אליין פונעם מעסער און איך וועל דיר גורם זיין צער ,און אפשר וועט די שחיטה פסול
מאכט די פעולה פעלט בכלל נישט אויס קיין מחילה און אפילו אויב יא איז ער אים ווערן וכו' ".אין פרקי דרבי אליעזר שטייט אביסל אנדערש :יצחק האט געזאגט פאר
זיכער מוחל וויבאלד ער איז דאך געווען דער גורם דערצו ,אויב אזוי ,פארוואס האט אברהם זיין טאטן" :טאטע ,בינד מיר גוט און פארבינד מיינע צוויי הענט און מיינע
יצחק געזאגט אז ער וועט פוגע זיין אין "כבוד אב" און אפילו זיין מחויב מיתה פארן צויי פיס צוליב מיין 'פשיעותא' ,כדי עס זאל זיך נישט ארויסשטעלן אז איך האב
באשעפער? די הלכה איז דאך 'אב שמחל על כבודו ,כבודו מחול'! פוגע געווען אין דיין כבוד ",עכ"ל.
פון דעם זעהט מען אז מחילה פון א טאטע העלפט נישט ווען עס קומט צו שלאגן אין הגהות הרד"ל אויפן ארט שרייבט ער ,אז מען דארף אפשר ליינען דאס ווארט
אדער מאכן פיזישע צער פאר א טאטע .אפילו ביי א פאל וואס דאס איז דעם טאטנ'ס 'פשיטותא' ,וואס דאס איז א לשון פון פשיטת ידים ורגלים -אויסשטרעקן די הענט
רצון און אפילו אויב מחילה העלפט פאר א בזיון ,העלפט עס אבער נישט פאר א קלאפ און פיס בשעת זיך טרייסלען ,אזוי ווי דער תרגום יונתן טייטשט" :כדי איך זאל נישט
פון דעם קינד .דערפאר האט יצחק מורא געהאט אז ער וועט שלאגן זיין טאטן ,און מיך נישט ווארפן פון צער הנפש" — דאס מיינט אז צוליב די שטארקע יסורים קען
אפילו זיין טאטע וואלט אים זיכער מוחל געווען און ער האט דאס געוואלט ,העלפט ער אויסשטרעקן א פוס און געבן א קלאפ פארן טאטן ,עכ"ל .אזוי שטייט אויך אין
אבער נישט קיין מחילה ביי א הכאה .לויט ווי עס שטייט אין ספר חסידים (סימן תקע"ג) ילקוט שמעוני" :יצחק האט מקיים געווען 'כבד את אביך' ווען ער איז געלעגן פאר
— אז ווען א טאטע איז מוחל אויף זיין כבוד העלפט עס נאר פאר בדיני אדם אבער בדיני זיין טאטע כצאן לטבח" עכ"ל.
שמים איז ער חייב מיתה — קען מען פארשטיין פארוואס יצחק האט מורא געהאט צו אין תנא דבי אליהו רבה (פרק כ"ז) שטייט נאך א חידוש אין דעם ענין :יצחק האט
זיין מחויב מיתה טראץ דעם וואס זיין טאטע איז זיכער מוחל. געזאגט פאר אברהם" :בינד מיר גוט צו און לייג מיר ארויף אויפן מערכה ,כדי איך
פונקט ווי יעדער איד איז מחויב צו לערנען די הלכות וואס זענען נוגע למעשה יעדן טאג ,ווי למשל הלכות
ברכות ,שבת ,און שמירת הלשון ,די זעלבע זאך איז מען מחויב צו לערנען און חזר'ן די הלכות פון כיבוד און הורינו דרך חיים
מורא אב ואם .די מצוה איז א 'מצוה תמידית' וואס באגלייט דעם מענטש יעדע מינוט ,און עס איז גאר א כבוד אב ואם אין הלכה און מנהג
הארבע זאך .אויב א מענטש וועט נישט גוט דורכלערנען די הלכות ,וועט ער נישט וויסן וויאזוי דאס מקיים לויטן ספר 'ויברך דוד' פון הגאון רבי ישראל דוד הארפענעס
זיין ריכטיג ,און ער וועט זיכער נכשל ווערן אין אסאך הארבע הלכות ,אן דעם וואס ער זאל אפילו וויסן. שליט"א ,אב"ד 'ישראל והזמנים' וויליאמסבורג
די כוונה פונעם טאטן געווען אויך פאר די קינדער אז זיי זאלן קענען דארט זיצן ווען זיצן אויף א פלאץ פון א טאטע אדער מאמע ווען זיי זענען נישט דארט – חלק א'
ער איז נישט דארט ,דעמאלט ווערט דאס פלאץ פאררעכנט ווי א שותפות'דיג פלאץ מען טאר נישט זיצן אויפן קבוע'דיגן פלאץ פון א טאטע אין שול אדער אין בית המדרש,
פארן טאטן און פאר די קינדער .כאטש זיין עיקר כוונה ביים קויפן איז געווען פאר און דאס זעלבע טאר א טאכטער נישט זיצן אויפן פלאץ פון די מאמע אין עזרת נשים,
זיך אליין ,מעג דער זון דארט אלעמאל זיצן ,ווייל עס ווערט נישט פאררעכנט אלס א אפילו ווען זיי זענען נישט דארט ,סיידן זיי האבן בפירוש מוחל געווען און געגעבן רשות.
"מקום מיוחד" נאר פארן טאטן. די פוסקים קריגן זיך צי דער איסור איז אפילו אויב מען ניצט דאס פלאץ סתם צום
דאס אלעס ווען ער זאגט ארויס בפירוש אז דאס איז געווען זיין כוונה .אבער אויב זיצן ,צי נאר אין די וואכעדיגע טעג ,אדער נאר ביי שחרית אבער נישט ביי מנחה און
ביים קויפן זאגט ער בפירוש אז ווען אימער ער איז נישט דארט זאל דאס פלאץ זיין מעריב ,אדער פארקערט.
פאר זיינע קינדער ,ווערט עס בכלל נישט פאררעכנט ווי זיין מקום מיוחד ,און עס איז עס זענען דא פוסקים וואס האלטן אז אויב א טאטע האט א קביעות'דיגע פלאץ
אלעמאל מותר דארט צו זיצן. ביים דאווענען אבער נאר ביי שחרית ,און ער זיצט דארט נישט ביי מנחה און מעריב,
די הלכה פון א "מקום קבוע" פאר א טאטע אדער מאמע גייט אויך אן ביי א באשטימטע טאר דער זון דארט נישט זיצן .און אזוי האט אויך געפסק'נט הגאון הרב אלישיב זצ"ל.
זיץ אין א קאר (אויב די עלטערן גייט עס אן) ,אדער א ספעציעלע בענקל אינדערהיים, אבער ,אויב זיין עיקר קביעות צום דאווענען דארט איז נאר ביי מנחה און מעריב ,מעג
אד"ג .נאר אויב זיי זאגן קלאר אז ווען דער טאטע אדער די מאמע זענען נישט דארט דער זון דארט זיצן ווען ער איז נישט דארט ,ווייל א קבוע'דיג פלאץ פאר מנחה און
מעג יעדער דארט זיצן ,דארף מען זיין פארזיכטיג נישט צו זיצן אויף זייער פלאץ. מעריב ווערט נישט פאררעכנט אלס א "מקום מיוחד" לגבי דעם איסור פאר א קינד צו
זיצן דארט .למעשה פסק'נט הגאון רבי עזריאל אויערבאך שליט"א אז עס איז בעסער
דער טאטע זאל געבן רשות אין אזא פאל.
ווען די תורה זאגט "למען יאריכון ימיך" ,איז דאס נישט סתם א הבטחה אויף אויב א טאטע האט געקויפט א פלאץ אין שול פאר זיינע תפילות אויף שבת ,וואכעדיגע
שכר ,נאר עס קומט זאכן פארן מענטש :דיינע יארן וועלן פארלענגערט ווערן טעג ,אדער ענליכס ,און ביים קויפן האט ער אינזין געהאט אז ווען אימער ער קען נישט
אויף דער וועלט ,דו אליין וועסט אויך ווערן א טאטע צו קינדער ,און דו וועסט קומען אין שול וויל ער אז זיין זון זאל זיצן אויפן פלאץ וואס ער האט געקויפט ,בפשטות
אויך אנקומען צו אן עלטער וואו דו וועסט זיין אנגעוויזן אויף דיינע קינדער. איז מותר דאס צו טון ,און עס איז נישט דא קיין שום פגיעה אין כבוד און מורא פון א
אויב דו וועסט מכבד זיין דיין טאטע און דיין מאמע ,וועלן דיינע קינדער דיך טאטע .אינעם ספר אהל יעקב ברענגט ער פונעם שו"ת משיב נבונים (חלק ו') ,וואס
צוריק מכבד זיין אין דיין עלטער( .אברבנאל) שמועסט דאס אויס באריכות אז אויב בשעת'ן קויפן דאס פלאץ אין בית המדרש איז
פרשת וירא תשפ”ז //גליון 148
מעשה אבות
א מעשה מיט א מוסר השכל
פון א טאטע איז מען קיינמאל נישט ווייט
איך האב געהערט פון א געוויסן תלמיד חכם שליט"א :אמאל האט מען
דערציילט פאר מרן דער בריסקער רב הגרי"ז זצ"ל די באקאנטע מעשה מיט'ן
חוזה פון לובלין זי"ע :א איד איז געקומען צו אים בעטן א ישועה ,און צוגעלייגט
אז ער איז א קרוב משפחה פונעם רבי'ן און מאריך געווען וויאזוי זיי זענען
קרובים .דער חוזה פון לובלין זי"ע האט אים אפגעפטר'ט מיט ביטול" :דאס
איז א ווייטע קירבה" .דער איד איז געגאנגען דערציילן די מעשה פארן חוזה'ס
גרויסן תלמיד ,הרה"ק מראפשיץ זי"ע ,וועלכער האט אים געגעבן אן עצה אז
ער זאל זיך שטעלן נעבן דעם חוזה ביי חזרת הש"ץ ווען דער חוזה זאגט "אלקי
אברהם אלקי יצחק ואלקי יעקב" ,און אים צוריק ענטפערן מיט ביטול" :דאס
עמוק עמוק
איז א ווייטע קירבה" – אזוי ווי מיר זענען אפגערוקט מיט אסאך דורות פון זיי, מי ימצאנו
וויאזוי קענען מיר בעטן אז זייער זכות זאל אונז מגין זיין?
דער איד האט געפאלגט די עצה פון דעם ראפשיצער רב .דער חוזה האט א מאמר חז”ל אדער מעשה פון
טאקע געהערט די ווערטער ,און נאכן דאווענען האט ער אים אויפגענומען צדיקים איבער כיבוד אב ואם ,זענען
מיט א שיינעם און ווארימען פנים.
ווען דער בריסקער רב האט געהערט די מעשה האט ער הנאה געהאט פונעם באהאלטן אינעם בילד
געדאנק ,אבער ער האט צוגעלייגט אז אונזער פאל איז נישט קיין דמיון צו די Office@horeinu.org
ראיה ,ווייל" :פון א טאטע איז מען קיינמאל נישט ווייט" .ביי אן אייניקל לגבי זיין
זיידע ,אפילו נאך הונדערטער דורות ,איז דער זיידע שטענדיג גרייט אים צו
ראטעווען און היטן .און עס איז נישט די זעלבע שייכות ווי א קרוב פון פערטן
אדער פינפטן דור?
(עובדות והנהגות לבית בריסק ,ג' ,זייט )198 די ענטפער פאר די חידה פון פרשת לך לך
עס שטייט אין ילקוט ראה יעקב אבינו שאין
איך וויל הערן הבדלה פונעם טאטן זרעו של עשיו נופל אלא ביד זרעה של רחל.
מ'קען דאס מסביר זיין ווייל עשו'ס זכות
עס האט פארציילט הגאון רבי דוד העלער פון לוגאנא ,שווייץ :ווען דער בעלזער קיום פאר אלע דורות קומט פונעם כוח
רב ,הרה"ק רבי אהרן ,איז אנגעקומען קיין ארץ ישראל ,איז הגאון רבי מאיר וואס ער האט מכבד געווען זיין טאטע ,און די
קינדער פון רחל האבן נישט גורם געווען קיין
הלוי דער זון פון בריסקער רב וואס איז נאך געווען א בחור געגאנגען מקבל צער פאר יעקב אבינו( .דער "משך חכמה"
שרייבט אז אלע שבטים האבן מצער געווען
פנים זיין דעם בעלזער רב .ווי באוואוסט איז דער רב'ס מנהג געווען נאר צו זייער טאטע דורך מכירת יוסף ,און יוסף אליין
געבן די האנט פאר מענטשן מיט בערד; און פאר די וואס האבן נישט געהאט האט נישט מודיע געווען פאר זיין טאטע אז
ער איז אין מצרים ,נאר בנימין איז געווען דער
קיין בארד ,האט ער געגעבן די האנט מיט א האנטוך ארום זיין האנט .ווען רבי איינציגסטער אויסנאם וואס האט אים נישט
מאיר איז צוגעגאנגען שלום געבן ,וויבאלד ער איז נאך געווען א בחור אן א מצער געווען)( .רינת יצחק ,שמואל א' ט"ו)
בארד ,האט איינער געזאגט פארן רבין" :דאס איז דער זון פונעם בריסקער
רב" .דער רבי האט גלייך אראפגענומען דעם האנטוך און אים געגעבן דירעקט
די האנט.
איין שבת ווען דער בעלזער רב האט געפירט טיש אין בית היתומים
טייערע ליינער,
למען ייטב לך
בלומענטאל ,איז הגאון רבי משולם דוד הלוי ,אהין געגאנגען .עס איז שוין שוין עטליכע יאר וואס די גליון ערשיינט אין לשון הקודש און אין
געווען נאך שבת ,אבער דער בעלזער רב האט נאך געהאלטן אינמיטן סעודה ענגליש ,און עס ווערט געליינט ביי פילע טויזנטער אידן איבער
שלישית. דער גארער וועלט .די רעוואלוציע וואס דאס האט געמאכט אין די
ווען מ'האט מודיע געווען פארן בעלזער רב אז דער זון פונעם בריסקער הייליגע מצוה פון כיבוד אב ואם איז אומבאשרייבליך ,ווען גאר אסאך
געפינט זיך דארט ,האט ער אים פארבעטן צו טרונקן "לחיים" .אבער וויבאלד מענטשן האבן געעפנט די אויגן און עס האט געמאכט ביי זיי און ביי
זייערע קינדער א דראסטישע שינוי לטובה.
רבי משולם דוד הלוי האט גאר שטארק מקפיד קיינמאל נישט צו עסן אדער
טרינקען אינדרויסן פון זיין שטוב ,האט ער מסביר געווען אז ער קען נישט נעמט א טייל אין דער פרישער רעוואלוציע וואס גייט יעצט געשאפן
טרינקען לחיים ,וויבאלד ער האט שוין געבענטשט אבער נאכנישט געהערט ווערן מיטן איבערטייטשן און ארויסגעבן די גליון אויף אידיש .פאר
הבדלה. א מינימאלן סכום קענט איר האבן א טייל אין דער אומשאצבארער
האט דער רב אים געזאגט" :נו ,אויב אזוי ,מאך יעצט הבדלה אויף א כוס וויין". מצוה שאדם אוכל פרותיהם בעולם הזה והקרן קיימת לעולם הבא,
און זייט זוכה צו די ברכה האמורה בתורה 'למען יאריכון ימיך'.
האט רבי משולם דוד געענטפערט פארן רבין" :איך האב א מנהג צו הערן
הבדלה דוקא פון מיין טאטע". זייט מקיים מצוות כיבוד אב ואם אויפן שענסטן
דער רב איז שטארק נתרגש געווארן פון דעם תירוץ אז רבי משולם דוד האט וועג מיטן ספאנסערן די גליון לזכות אדער לע"נ
אזא שטארקע התקשרות צו הערן הבדלה דוקא פונעם טאטן ,און ער האט אייערע עלטערן בעולם הזה ובעולם הבא.
אויסגערופן צוויי מאל" :זייער גלייך ,זייער גלייך!"
(עובדות והנהגות לבית בריסק ,חלק ג' ,עמוד )200
Office@horeinu.org 845-422-2898
פרשת וירא תשפ”ז //גליון 148
והשיב לב
שאלות ותשובות הלכה למעשה
געענטפערט דורך רבנים מובהקים שליט"א
זוכט דעם אמת'ן תורה וועג און לאזט זיך נישט נארן פון "פראפעסיאנאלע עצות" קודם כל ווילן מיר זיך באדאנקן פאר אייער אויסגאבע "הורינו" .עס איז
וואס פירן צו פירוד הלבבות און דערווייטערונג. זיירע וויכטיג צו מחזק זיין דעם ענין ביים היימישן ציבור .אשרי חלקכם .עס
אונזער דור ווערט מער און מער זעלבסט-באוואוסטזיניג ,און זענען נישט גרייט האט שוין אזוי פארשפרייט אייערע גליונות אז מיר האבן שוין געזען ספרים
אנצונעמען "עצות" אפצוהאקן מיט די עלטערן ,זיי שלינגען מער נישט אראפ וואס ברענגען שוין נאך פונעם "הורינו" גליון פון ספעציפישע וואכן.
בלינדערהייט אזעלכע ריזיקאלישעע מיינונגען פון פראפעסיאנאלן ,נאר זיי מאכן איך האב זיך געוואלט זיך באראטן מיט אייך וועגן טרעפן א טעראפיסט אדער
זיכער אויסצופירן און זיך האלטן צו די מצוה וואס מיר אלע האבן מקבל געווען מחנך וואס ארבעט ע"פ תורה און ארבעט פולשטענדיג מיט די הלכות פון כיבוד
ביים בארג סיני" :כבד את אביך ואת אמך". אב ואם.
כדי אז דער שינוי זאל אריינדרינגען אויך אןי די טעראפי וועלט (און פארשטייט זיך אונזער 18-יעריגע טאכטער מוטשעט זיך מיט א געוויסע שוועריגקייט אין איר
אויך די מענער טעראפיסטן) ביז זיי וועלן אינגאנצן אויפהערן אפצוטיילן קינדער שייכות מיט איר מאמע .ביז יעצט האט זי זיך אויפגעפירט מיט גרויס כבוד צו איר
פון זייערע עלטערן—מוזן זיי שטענדיג געדענקען אז די חיוב פון א קינד מכבד צו מאמע טראץ דעם וואס עס איז געווען זייער שווער ,אבער לויט וואס זי זאגט פילט
זיין די עלטערן איז גילטיג אלעמאל ,און מען מוז טרעפן א וועג דאס אויסצופירן זי אז די יעצטיגע מצב איז "אומגעזונט" און זי וויל רעדן מיט א פראפעסיאנאלער
אן ווערן געשעדיגט .דאס איז סוף כל סוף לטובת דעם קינד :זיכער צו מאכן אז זיי מענטש וואס קען איר העלפן אויסגלייכן די מצב און זיך ספראווען אויף די ריכטיגע
ווערן קיינמאל נישט אפגעריסן פון זייערע שרשים. וועג ,כדי עס זאל נישט איבערבלייבן קיין עמאציאנאלע וואונדן פאר איר צוקונפט.
מיר מוזן אלעמאל פארלאנגען מיט א פעסטקייט :מיר וועלן נישט אקצעפטירן מיר וועלן דאנקבאר זיין פאר אייער הילף.
קיין טעראפיסטן וואס ראטן אפצורייסן קשרים בשום פנים ואופן .נאר אויב דער
ברייטער ציבור וועט נעמען א שטייפע שטעלונג נאך איידער מען הייבט אן די א דאנק פאר אייערע ווארעמע חיזוק ווערטער .ב"ה ,דער עולם הייבט זיך אן
טעראפי סעסיעס ,וועט זיין וואכזאם און אויפמערקזאם ,און וועט נישט לאזן אויפצוכאפן צו די גרויסע וויכטיגקייט פון מצוות כיבוד אב ואם ,און מיר אליין
קיין שום טעראפי-סעסיע ווייטער גיין מיט א פראקטישנער וואס לייגט אריין א באקומען שטארקע חיזוק פונעם ציבור .דער יונגער דור מיידלעך פרעגן
דערווייטערונג פון די עלטערן ,נאר דעמאלטס וועלן זאכן באמת זיך טוישן מיט כסדר וויאזוי מכבד צו זיין די עלטערן טראץ די שוועריגקייטן וואס זיי גייען דורך.
די הילף פון השי"ת. די שאלה וואס מיר הערן אזויפיל מאל איז "וויאזוי זאל איך מכבד זיין?" אנשטאט
"צי איך דארף מכבד זיין?" עס איז זייער רירנד ,ווייל עס ווייזט אז דער יונגער דור
א
נייע בליק
א פערזענליכע נאטיץ
אויף א די פאלגנדע שורות זענען געשריבן געווארן דורך פון הארץ פון א מיידל וואס גייט אדורך
שווערע שוועריגקייטן צו מכבד צו זיין אירע עלטערן ,אין א בריוו צום איינער פון די פירער פון
נושא "הורינו" נאך איינע פון די ווארקשאפס וואס איז פארגעקומען אין ארץ ישראל.
ווייטאג איז א חלק פון דעם לעבן וואס איך האב באקומען .עס שטייט אין גמרא איך זיץ אין מיין צימער ,איך האלט דעם העפט אין מיינע הענט—א ביכל וואס איך
אז א טאטע און מאמע זענען שותפים מיט הקדוש ברוך הוא מיטן באשאפן דארף אריינשרייבן ,אבער איך קען מיך פשוט נישט נעמען דערצו .איך טראכט צו
א קינד .אן זיי וואלט איך נישט דא געווען .דאס איז עפעס וואס איך קען נישט מיר מיט א צובראכן הארץ' :וואס אויף דער וועלט קען איך שרייבן גוטס אויף מיין
איגנארירן .דאס איז דער ערשטער און סאמע יסודות'דיגער אויסדרוק פון הכרת טאטע?!' איך שרייב דאס מיט א געוואלדיגן ווייטאג ,ווייל איך איך האב באמת
הטוב ,איינס וואס דארף נישט קיין הסברים און קיין געצוואונגענע געפילן .עס איז געזוכט וואס צו שרייבן .איך האב באמת געזוכט .איך בין געזיצן שעה'ן לאנג און
פשוט דער אמת. פרובירט צו געפינען כאטש איין זאך ,איין מאמענט ,איין ווארט וואס איך זאל
אין צוגאב איז דא נאך עפעס וואס איך האב ביסלעכווייז אנגעהויבו צו פארשטיין קענען אנכאפן און זאגן' :פאר אט דעם זאך שעץ איך אים ,דאס איז פארוואס
אין אזעלכע שווערע נעכט .ווען איך טראג כעס אין מיין הארץ ,בין איך דער וואס איך רעספעקטיר אים' .און יעדעס מאל איך פרוביר קום איך ווידעראמאל אן צו א
פארלירט .מיין טאטע גייט ווייטער אן מיט זיין לעבן ,און איך בלייב מיט א שווערע זיראו .נישט ווייל איך וויל נישט ,נאר ווייל עס טוט צו וויי אינעווייניג.
שטיין אויפ'ן הארץ .אבער ווען איך באווייז ,אפילו פאר א מינוט ,צו ארויסווייזן כבוד, מיינע חבר'טעס רעדן וועגן זייערע טאטעס ווי א העכערער און חשובער מענטש,
בארואיגט זיך עטוואס אינעווייניג .מיין אטעם ווערט טיפער ,און די לאסט אויפ'ן א מענטש וואס גיבט זיי שטארקייט און פארזיכערונג .איך הער זיי אויס ,איך
הארץ ווערט אביסל פארגרינגערט .איך פיל אז ווען איך בין בייז ,בין איך דער שמייכל ,אבער עפעס אינעווייניג טוט וויי .איך ווייס באמת נישט ווי אזוי זיך
נעבעך ,און ווען איך ווייז רעספעקט ,ווער איך באפרייט פון די שוועריגקייטן .אפשר אומצוגיין אין אזא מצב ,און וויאזוי צו ווייזן רעספעקט ווען מיין הארץ זאגט דיר
טאקע דערפאר איז די מצוה געגעבן געווארן :נישט נאר פאר די עלטערן ,נאר אנדערש.
פאר אונז אליין אויך. דאן האט אויפגעבליצט אין מיין קאפ אז די תורה האט נישט געשריבן "כבד את
אלזא ,איך ווייז נישט רעספעקט ווייל מיין טאטע ברענגט מיר א געפיל פון אביך ואת אמך אויב זיי זענען ראוי דערצו ".די תורה האט געשריבן די מצוה אן קיין
שעצונג .איך ווייז רעספעקט ווייל דאס איז דער רצון ה' ,ווייל דורך אים האב איך שום תנאים .ווען מיר זענען געשטאנען ביים בארג סיני ,האט דער אויברעשטער
באקומען לעבן ,און ווייל ווען איך ווייז רעספעקט פיל איך גוט .דאס מיינט נישט אז געגעבן די עשרת הדברות ,אן קיין שום זייטיגע "הערות" .אמאל האב איך
דער ווייטאג ווערט פארשווינדן ,און דאס מיינט נישט אז איך דארף זיך מאכן כאילו געהאלטן אז דאס איז נישט פארשטענדליך .היינט פארשטיי איך אז עס ליגט דא
לא היה .מען קען ווייזן כבוד און אין די זעלבע צייט ווייטער פילן ווייטאג מיט דעם א מעסעדזש פאר מיר אויך :די תורה גלייבט אז איך בין בכח דאס דורכצומאכן,
זעלבן הארץ .עס איז מיין ברירה .עס לעזט נישט אלעס איבער ,אבער עס גיט מיר אפילו ווען עס איז שווער.
כח ,און דאס געהערט אינגאנצן פאר מיר. און עס איז דא איין זאך וואס איך קען נישט איגנארירן .עפעס וואס איך האב מיר
געלערנט ביי די ווארקשאפ .איך אטעם ,איך טראכט ,איך פיל ,און אפילו דער
האט איר סיי וועלכע הערות אויף איינער פון די קאלומס? ווילט איר הערן עצה און הדרכה אויף א פערזענליכע שוועריגקייט וואס איר גייט
אדורך? שיקט עס אריין צו אונז ,און אי"ה וועלן מיר עס מפרסם זיין אין די קומענדיגע געלעגנהייטhoreinuorg@gmail.com :
פרשת וירא תשפ”ז //גליון 148
געשריבן דורך י .בנימין
מענדי פארציילט וועגן
טאטי און מאמי און די מצוה
פון כיבוד אב ואם דריי אייער און א קאפ צוקער
און וואס די שכנ'טע האט געזאגט ,און אפילו רופן מרס .פרידמאן זאל זאגן עדות עס זענען דא זאכן וואס א מאמע ווייסט אלעמאל .למשל ,פונקטליך וואו לייבי'ס
און באשטעטיגן מיין ווערסיע .אבער פלוצלינג האב איך זיך אפגעשטעלט. שיך ליגן ,אפילו נאכדעם וואס ער האט שוין אויפגעזוכט און איבערגעדרייט דאס
איך האב געטראכט פון מאמי .זי מיינט דאך נישט מיר מצער צו זיין .זי האט פשוט גאנצע הויז .אדער ווער עס האט געלאזט די לייט אין בית הכסא ברענען ,אפילו ווען
פארגעסן און זי האט געוואלט זיין זיכער אז מיר לאזן נישט א חוב אומבאצאלט. אלע קינדער שווערן זיך אז זיי האבן נישט צוגערירט דעם סוויטש.
אויב וועל איך זיך ווייטער טענה'ן מיט איר ,וועל איך אפשר אויפווייזן אז איך בין אבער די וואך האב איך אויסגעפונען אז אפילו מיין מאמע קען אויך אמאל
גערעכט ,אבער מאמי וועט זיך פילן שלעכט. פארגעסן .און דאס האט מיר געקאסט דריי אייער און א קאפ צוקער.
איך האב געשוויגן ,גענומען די זאכן ,און אראפגעגאנגען. אלעס האט זיך אנגעהויבן דאנערשטאג נאכמיטאג .מיין מאמע איז געשטאנען
מרס .פרידמאן האט געעפנט די טיר און געשמייכלט ווען זי האט מיר געזען. אין קאך און געבאקן א טשאקלאד קעיק לכבוד שבת .איך בין געשטאנען נעבן
"מענדי ,דו האסט דאס דאך שוין צוריקגעברענגט פרייטאג!" האט זי געזאגט. איר ,בעיקר זיכער צו מאכן אז עס בלייבט נישט איברע צופיל טשאקלאד אין די
איך האב איר מסביר געווען אז מאמי האט נאר שיסל .מען דארף אכטונג געבן אויף בל תשחית...
געוואלט זיין הונדערט פראצענט זיכער אז מיר פלוצלינג האט מיין מאמע באמערקט אז עס
זענען גארנישט שולדיג .זי האט געשמייכלט און פעלט דריי אייער און א קאפ צוקער ,און זי האט
מיר געהייסן איבערגעבן א גרוס פאר מאמי ,און מיר געבעטן צו לויפן צו די פרידמאנ'ס און עס
געזאגט אז אלעס איז פיין און פון זייער זייט איז בארגן .איך בין אראפגעלאפן ,עס באקומען ,און
נישטא קיין שום חוב. גלייך צוריקגעקומען .פרייטאג אינדערפרי האט
איך בין צוריק ארויפגעגאנגען מיט די אייער מיין מאמע מיר געגעבן דריי אייער און א קאפ
און די צוקער .מיט יעדן טריט האב איך מיר צוקער עס צוריקצוגעבן פאר די פרידמאנס .איך
פארגעשטעלט ווי איך שפאציר אריין אין קאך בין נאכאמאל אראפגעגאנגען ,עס איבערגעגעבן
און זאג הויך" :נו! איך האב ענק געזאגט!" באמת פאר מרס .פרידמאן ,און צוריק אהיים געקומען.
וואלט עס געקענט זיין א געשמאקע זאך. ביז אהער איז אלעס געווען פיין און וואויל .די
אבער דאן האב איך געטראכט :פארוואס זאל איך פראבלעם האט זיך אנגעהויבן די קומענדיגע
עס טון? וואס פעלט עס אויס? כדי אז מאמי זאל מאנטאג.
זיך פארשעמען? פלוצלינג האט מיין מאמע זיך דערמאנט אז זי האט
ווען איך בין אריינגעקומען ,בין איך שטילערהייט נאכנישט צוריקגעגעבן וואס זי האט געבארגט פון
אריין אין קיך ,צוריקגעלייגט די אייער אין די פרידמאנ'ס" .אבער מאמי ,איך האב עס שוין
פרידזשידער און דעם צוקער אין די פענטרי ,און צוריקגעטראגן פרייטאג!" האב איך איר געזאגט.
דערנאך געגאנגען אין מיין צימער .מאמי האט מיין מאמע איז אבער געווען זיכער אז איך האב
געפרעגט צי איך האב עס שוין צוריקגעגעבן .איך מיך פארמישט צווישן ווען איך בין געגאנגען בארגן
האב איר געזאגט אז די שכנים האבן געזאגט און ווען איך האב צוריקגעגעבן.
אז אלעס איז אקעי ביי זיי און מ'דארף גארנישט איך האב פרובירט איר מסביר צו זיין אז איך
צוריקגעבן .מאמי איז געווען צופרידן אז די זאך איז שוין ערלעדיגט ,זי האט מיר געדענק עס גוט .איך האב אפילו געדענקט אז מרס .פרידמאן האט מיר געהייסן
באדאנקט ,און איך בין צוריק צו מיינע זאכן. איבערגעבן א "גוט שבת" .אבער מאמי האט שוין געהאט ארויסגענומען די אייער
קיינער האט מיר נישט אפלאדירט .יעדער איז געגאנגען ווייטער אין זיין וועג. פונעם פרידזשידער און אפגעמאסטן א קאפ צוקער.
אבער ביינאכט ,ווען איך בין געלעגן אין בעט ,האב איך געטראכט אן פונקט דעמאלטס זענען חני ,שלומי און לייבי אנגעקומען .אין איין סעקונדע האט
אינטערעסאנטע נקודה. זיך אנגעהויבן א גאנצע שאלה צי מענדי האט טאקע צוריקגעגעבן די אייער אדער
איך האב אלעמאל געוואוסט אז כיבוד אב ואם מיינט אויסהערן ,רעדן מיט דרך ער האט עס סתם געחלומ'ט .חני האט געזאגט אז אפשר בין איך צומישט ,שלומי
ארץ ,און נישט סותר זיין זייערע ווערטער .אבער די וואך האב איך אנטדעקט אז האט געהאלטן אז אויב ווייסט מען נישט איז בעסער צו צוריקגעבן ,און לייבי האט
עס איז דא נאך עפעס :אמאל דארף מען אויך היטן אויף זייער כבוד .נישט מאכן געזאגט אז אפשר האבן זיך די אייער צעבראכן אויפ'ן וועג.
זיי פילן אומבאקוועם נאר כדי אויפצואווייזן אז איך בין גערעכט .און דאס איז בכלל דער אמת איז ,איך בין געווען אביסל באליידיגט .איך בין ניין יאר אלט ,און איך קען
נישט געווען גרינג. זייער גוט געדענקען צי איך בין אראפגעגאנגען מיט דריי אייער און א קאפ צוקער!
צומארגנס אינדערפרי האט מאמי מיר נאכאמאל באדאנקט פאר'ן העלפן מיט אויב וואלט מען מיר געפרעגט וואס איך האב געגעסן פאר לאנטש פרייטאג,
די שכנים .איך האב געשמייכלט .זי האט נישט געהאט קיין אנונג וואס איך האב וואלט איך אפשר געדארפט טראכטן א מינוט .אבער צו גיין צו א שכנ'טע צו צוריק
אלס מקריב געווען פאר איר כבוד ,אבער איך האב עס געוואוסט ,און דאס איז מיר געבן דריי אייער איז א זאך וואס איך טו נישט יעדן טאג.
געווען גענוג. איך האב שוין געהאלטן ביים מסביר זיין פאר יעדן פונקטליך ווען איך בין געגאנגען
לעילוי נשמת לרפואה שלמה לזרע של קיימא לזיווג להצלחה וס"ד
מנחם מנדל בן יהושע דב משה בן חנה בעילום שם שושנה בת אלישבע אהרון בן שרונה
יו"ל ע"י ארגון הורינו לחיזוק מצוות כיבוד אב ואם
ווילט איר באקומען וועכנטליך די גליון שיקט אן אימעיל מיט די ווערטער צו Add me Yiddish
OFFICE@HOREINU.ORG צו
פילע אידן איבער די וועלט האבן געזען ישועות און רפואות מיטן מנדב זיין פאר דעם גליון
צו מנדב זיין שיקט א Zelleצו dedications@horeinu.org
/גניזה /
