גליון שיחתי - אידיש · Gilyon Sichasi - Yiddish — וירא (2026-10-26)

בס"ד
רו
פרשת וירא תשפ"ז
ויטע אשל בבאר שבע
געעפנט דעם ספר הזכרונות און געליינט לשון :אברהם אבינו האט געזאגט פאר די מנהג פון זיך
פאר אחשורוש אינמיטן די נאכט" ,וימצא מלאכים "והשענו תחת העץ" .דאס ווארט
כתוב אשר הגיד מרדכי" .וואס האט מען 'עץ' קען אמאל מיינען א שטיק האלץ
פארשטעלן אין פורים...
געטראפן אין דעם ספר הזכרונות? דער וואס איז אפגעשניטן ,אבער 'אילן' ווערט
ספר הזכרונות איז דאך אויך געליינט גענוצט דוקא אויף א בוים וואס איז מחובר א פרישע טעם אויף א באליבטע מנהג
געווארן אויבן אין הימל .אויבן אין הימל, לקרקע .פארוואס האט אברהם אבינו ישראל ,וואס מיר האבן בסיעתא דשמיא
ווען מען האט אויפגעמישט דעם ספר גענוצט דעם לשון "והשענו תחת העץ"? פאראיָאר ערב פורים .דעמאלט
ָ געזאגט
הזכרונות ,האט עס זיך צוריקגעמישט עס וואלט לכאורה געווען מער נאטורליך איז עס געווען א 'דבר בעתו' מצד דעם
צו פרשת וירא .איינע פון די זכותים וואס צו זאגן "והשענו תחת האילן" ,אזוי ווי מען זמן ,און יעצט איז עס א 'דבר בעתו' מצד
זענען דערמאנט געווארן אין הימל איז רעדט פון א בוים וואס איז איינגעפלאנצט. די פרשה .עס איז דאך א מנהג ישראל אז
געווען דער זכות וואס אברהם אבינו האט ענטפערט דער מדרש תלפיות ,אז מען פורים פארשטעלט מען זיך .אוודאי איז
מיט גרויס מסירות נפש געגעבן צו עסן האט געוואלט מרמז זיין :איר וועט דא ביי יעדער מנהג ישראל "תורה היא" ,וואס
פאר די געסט ,און ער האט זיי געזעצט מיר זיך אנליינען אונטער דעם בוים ,און אין דאס מיינט אז עס זענען שייך דערויף
עסן "תחת העץ" .האבן די מלאכי מעלה, דעם זכות וועט המן ווערן אויפגעהאנגען נאך און נאך טעמים עד אין שיעור.
וואס האבן געעפנט דעם ספר הזכרונות אויף א בוים .וויבאלד ביי המן איז עס נישט לכאורה קען מען טרעפן א זייער שיינעם
און געזען די מעשה פון אברהם אבינו געווען קיין 'אילן' וואס איז נאטורליך מקור אפצולערנען דעם מנהג פון זיך
דארט אין פרשת וירא ,געשריגן פארן מחובר לקרקע ,נאר עס איז געווען אן פארשטעלן פורים דורך א צוזאמשטעל
אייבערשטן :דער צדיק מרדכי ,וואס איז 'עץ' וואס איז שוין געווען אפגעשניטן און פון צוויי פריערדיגע מאמרים.
אן אייניקל פון דעם וואס האט געטון אזא מען האט עס נאר אריינגעשטעקט אין
הויכע עבודה בשייכות צו א בוים ,זאל מען די ערד ,האט די תורה גענוצט דעם לשון דער הייליגער חיד''א זי'ע אין זיין ספר
אים חס ושלום לאזן אויפהענגען אויף א "תחת העץ" צו מרמז זיין אויף יענעם עץ 'נחל אשכול' אויף די מגילה ,ברענגט א
בוים? חמישים פון המן הרשע .אזוי שטייט אין קשר צווישן א מדרש און א מאמר ,אז עס
מדרש תלפיות .דא זעט מען אז בשעת די איז ממש איין יסוד.
וואו איז מרומז אז די מלאכים אין מלאכים זענען געווען ביי אברהם ,האט
הימל האבן דעמאלט אויפגעמישט דעם מען שוין געמאכט א הכנה אויף די תליה אין מדרש תלפיות ווערט
זכות פון אברהם אבינו? זאגט דער רוקח: פון המן. אראפגעברענגט — עס איז נישט ממש
"וימצא כתוב אשר הגיד מרדכי" .אין די א 'מדרש' פון די אמוראים ,נאר א ליקוט
פינף ווערטער ,די סופי תיבות פון "וימצא אויף דעם ברענגט דער 'נחל אשכול' אן וואס הגה"ק בעל שבט מוסר זי'ע האט
כתוב אשר" זענען א' ב' ר' ,און די ראשי אנדערן 'מאמר' פון די הייליגע ראשונים, מלקט געווען ,אבער אלעס זענען הייליגע
תיבות פון "הגיד מרדכי" זענען ה' מ', דעם בעל הרוקח ,ברענגט א רמז :מען האט פריערדיגע 'מאמרים' —א דיוק אין א
א -גליון שיחתי
די ענינים פון שופר .דער "דרכי תשובה" פורים ,דערמאנט זיך יעדער איינער אין וואס דאס שטעלט צוזאמען די אותיות
זי'ע איז דארט געווען און ער האט מרגיש די ''פארשטעלטע מענטשן'' ,די "שלשה 'אברהם' .דאס ווייזט אז די מלאכים אין
געווען אז זיין כוונה איז געווען מעורר צו אנשים" .די דריי פארשטעלטע מענטשן הימל האבן ארויפגעברענגט די זכותים
זיין די השפעות פון ראש השנה .בכלל וואס מען האט געזעצט "תחת העץ" ,זיי פון אברהם.
איז דאך ראש השנה דער זמן פון פקידת האבן אונז געגעבן דעם לעכטיגן זיסן
עקרות ,און דער הייליגער אפטער רב זי'ע יום טוב .איז דער רמז פון זיך פארשטעלן האבן מיר דא צוויי מאמרים :דער
אין אוהב ישראל פרשת ויצא דערמאנט זייער שטארק פארבונדן מיט דעם מקור מאמר פונעם רוקח ברענגט ארויס אז
דארט לגבי פרשת וירא ,אז יעדע יאר ווען פון די ישועה .מען האט פארשטעלט די בזכות דעם בוים פון אברהם אבינו האט
מען ליינט "וה' פקד את שרה" אין פרשת מענטשן ביי אברהם אבינו "תחת העץ", מען מרדכי נישט געקענט אויפהענגען
וירא ,עפנט זיך אויף א שער פון השפעות ווי עס קומט אויס פונעם רוקח און פונעם אויף א בוים ,און דער מדרש תלפיות
טובות פון די אבות הקדושים ממשיך צו מדרש תלפיות. ברענגט אז בזכות וואס מען האט געלייגט
זיין פאר אידישע קינדער דורות ישרים די מלאכים אונטער דעם בוים ,האט מען
ומבורכים. אלה מועדי ה' המן יא אויפגעהאנגען אויף א בוים .באמת
לויט די מערהייט פון די מדרשים איז
מקראי קודש... איז עס תלוי הא בהא ,ווייל עס גייט דאך
"כשזה קם זה נופל" – ווען מען ראטעוועט
די עקידה געווען בעצם היום יום כיפור, מרדכי פון דעם בוים ,הענגט מען אויף המן
און מען זאגט צוליב דעם א ספעציעלע מיט דעם וואס מען דערמאנט דעם אויפן בוים .דאס איז די כוונה פון ביידע
תפילה יום כיפור ביי מנחה .עס זענען ענין פון יום טוב פורים ,וואס דער מקור מאמרים; איינער וואס ברענגט דעם זכות
דא וואס זאגן לויט דעם א טעם אויף די הישועה איז געווען דא ,איז אפשר כדאי צו ראטעווען מרדכי און איינער וואס
חשיבות פונעם טאג פון שלש עשרה נאכאמאל איבערצוחזרן אן ענין וואס ברענגט דעם זכות פון אברהם קעגן המן,
מדות ,וואס אין א געווענליכע יאר איז עס מען האט שוין אסאך מאל דערמאנט ביידע גייען מיט איין יסוד ,אז דער זכות
צוויי טעג פאר יום כיפור; אז דאס נעמט אין פרשת וירא ,און מען קען אלעמאל פון יענע הכנסת אורחים איז דעמאלט
זיך פון דעם ווייל דאס "וישכם אברהם מוסיף זיין נאך און נאך התבוננות דערין. בייגעשטאנען .ביז אהער ברענגט דער
בבקר" ביי די עקידה איז געווען יום שלש דער חודש חשון איז דאך אויבנאויף דער 'נחל אשכול'.
עשרה מדות ,לויט דעם חשבון אז "ביום מערסט פשוט'ער חודש וואס האט נישט
השלישי" איז געווען יום כיפור .אויב קיין שום יום טוב .אבער לכבוד דעם זענען לויט דעם זאגט זיך בטוב טעם ודעת,
אזוי איז צוויי טעג פריער געווען "וישכם די פרשיות אין חודש חשון גאר לעבעדיג, דער ענין פון זיך פארשטעלן .וואו איז דער
אברהם בבקר" ,און פון דעם נעמט זיך דער דארט איז שוין איינמאל יום טוב .במיוחד ערשטער מקור וואס מען טרעפט אזא
מנהג אז יום שלש עשרה מדות שטייט אין פרשת וירא ,דארט איז זייער שטארק סארט זאך אז מען זאל זיך ''פארשטעלן'',
מען אויף פארטאגס מעורר רחמים צו זיין בולט דער ריבוי פון ימים טובים וואס מען אז איינער זאל זיך אהערשטעלן אנדערש
און זאגן סליחות. באגעגנט אין די פרשה ,הגם אז ווען מען ווי ער איז באמת? לכאורה איז דער
גייט אויף אן אופן פון ''רמז'' .קען מען ערשטער מקור ווען עס זענען געקומען
יום טוב סוכות איז דאך מרומז אין מסתמא אין יעדע פרשה טרעפן ''רמזים'' מלאכים פון הימל אין א פארעם פון
"והשענו תחת העץ" ,לויט געוויסע אויף אלע ימים טובים ,אבער אין וירא מענטשן; זיי האבן זיך דאך פארשטעלט.
מדרשים איז עס בעצם געווען די זמן פון איז עס אויף א גאר בולט'דיגן אופן ,אז בפרט ווי דער מדרש לייגט נאך צו מער
סוכות .לויט אנדערע מדרשים האבן מיר אפילו פשוט'ע מענטשן וואס זענען נישט פרטים ,אז זיי זענען געווען פארשטעלט
זוכה געווען צו באקומען ''יום טוב סוכות'' צוגעוואוינט צו טיפע רמזים וועלן אויך ווי פארשידענע סארט מענטשן ,ווי א
אין דעם זכות וואס אברהם אבינו האט מודה זיין אז מען זעט דא ממש שטארקע שיף-קאפיטאן אדער א סוחר .וויבאלד
געלייגט די מלאכים אונטערן שאטן פון ראיות און כוחות אויף די השפעה פון יעדן דער מקור פון זיך ''פארשטעלן'' געפינט
די ביימער .דער הייליגער עטרת צבי פון יום טוב .מיר וועלן שנעל אדורכלויפן די זיך דא אין פרשת וירא ,און עס ווערט
זידיטשוב זי'ע האט מרמז געווען בדרך פינף ימים טובים דאורייתא וואס געפינען דערמאנט אז דער ספר הזכרונות האט
גימטריא ,אז אין די סעודה וואס אברהם זיך דא. דארט דערמאנט די סעודה פון די
אבינו האט געגעבן פאר די מלאכים זענען ''פארשטעלטע מענטשן'' ,האט דאס
מרומז אלע זיבן אושפיזין אויף א העכערן ראש השנה איז דאך די קריאה אין טאקע גורם געווען די הצלה פון מרדכי
אופן ,ווי דער עטרת צבי ווייזט עס ארויס. פרשת וירא .עס ווערט דערציילט (דברי און די מפלה פון המן .ביי אידישע קינדער,
יחזקאל החדש) פונעם הייליגן שינאווער בשעת מען זיצט ביי די סעודת פורים
פסח איז דאך ממש אפענע ווערטער רב זי'ע ,אז ער האט אמאל פרשת וירא און מען וויל ארויפברענגען פאר וועמען
מיט די "מצות ועוגות" ,ובפרט לויט די ביים טיש געמאכט א גאנצע שמועס פון מיר האבן צו פארדאנקען דעם יום טוב
ב -גליון שיחתי
פארשטעלן פורים איז א זכר פון "תחת
העץ" וואס האט ממשיך געווען די תליה פון
כמו שתיקנו לנו גמרא אז עס איז געווען פסח ,גייען דאך
אלע חלקים פון די פרשה ארום דעם יום
המן על העץ .חוץ מזה איז דא אויך א גאנץ רבותינו ז''ל טוב פסח .עס איז כדאי צו דערמאנען אז די
נגלה'דיגע ענין פון פורים אין פרשת וירא. מעשה פון אבימלך מלך גרר" ,ויבא אלקים
מען זעט אין די פוסקים וואס רעדן איבער עס זענען אויך דא די דרבנן'דיגע אל אבימלך בחלום הלילה" ,איז אויך לויט
די הארבקייט אז אפילו מען איז מקיים ימים טובים .דער גאנצער יום טוב חנוכה געוויסע מדרשים געווען פסח ,ווי מ'זאגט
"חייב איניש לבסומי בפוריא" ,דארף מען טרעפט מען טאקע נאר ברמז ,אבער דער אין די הגדה דנת מלך גרר בחלום הלילה.
אכטונג געבן עס זאל נישט צוקומען צו הייליגער מאור עינים זאגט ארויס אזעלכע
א ווייטערע דרגה פון שכרות ,און זיי נוצן אפענע דיבורים; בשעת אברהם אבינו איז און שבועות איז דאך אויך פשוט לויט
אלס דוגמא די שכרות פון לוט .כאטש די געגאנגען צו די עקידה און געזאגט "ואני דעם באקאנטן מדרש — אין די גמרא איז
שכרות פון לוט איז געווען העכערע זאכן והנער נלכה עד כה" ,איז ער געגאנגען עס נאר 'מרומז' אבער אין מדרש שטייט
וואס איז צוגעפירט געווארן פון הימל כדי מתפלל זיין אויף די הצלחה פון מתתיהו עס מער 'בפירוש' — אז דורך דעם גאנצן
אראפצוברענגען הויכע נשמות ,זעט מען כהן גדול[ .עס איז צוגעצייכנט אין די
זכות פון די מלאכים וואס זענען געקומען
דאך אין פשטות אז שכרות טאר נישט זיין לוחות אז די וואך איז געווען די יארצייט
צו אברהם אבינו ,האט משה רבינו
אויף א צו שטארקן אופן .די דוגמא פון פון מתתיהו כהן גדול ,יום ט"ו חשון ],און
פרשת וירא דינט אלס הדרכה און הנהגה געקענט אפשלאגן זייער טענה פון "תנה
אברהם האט מתפלל געווען אויף דעם
פארן צוגאנג צו שכרות אינעם יום טוב הודך על השמים" אז די תורה זאל חלילה
כ"ה כסלו אז מען זאל מצליח זיין .די
פורים. תפילה אויף די הצלחה פונעם קאמף פון בלייבן אויבן .ווייל זיי האבן געגעסן ביי
די חשמונאים געפינט זיך אין פרשת וירא. אברהם אבינו בשר בחלב (לויט דעם
דעם ענין פון ל"ג בעומר זעט מען אויך מדרש אין תהלים שוחר טוב) ,איז דאך
דא .דער מנהג פון א ''קשת'' האט א מקור, צו חמשה עשר דאס גאנצע קומען אהער געווען אלס א
הכנה אז אידן זאלן זוכה זיין מקבל צו זיין
וויבאלד ישמעאל איז געווען א "רובה
קשת" .פריער שטייט אויך דער לשון
בשבט וועלן מיר די תורה אינעם לעכטיגן יום טוב שבועות.
"הרחק כמטחוי קשת" ,וואס בדרך מליצה שוין צוריקקומען.
איז דער אויסדרוק געווארן א מושג וואס האבן מיר דא די ימים טובים דאורייתא
ברענגט ארויס א שטארקע הרחקה .מען יום טוב פורים האט מען שוין וואס זענען ממש אפן ארויס אין פרשת
דארף זיך דערווייטערן פון יעדע זאך וואס געשמועסט ,אז דאס גאנצע זיך וירא.
זיבן מינוט טעגליך.
און דער גאנצער טאג
7
מינוט טעגליך
האט אן אנדערן טעם.
זייט צווישן די הונדערטער וואס דערקוויקן זיך
טעגליך מיט א טעם פון תורה.
דער זיבן־מינוטיגער שיעור פון דעם מגיד שיעור הרב ר'
משה יצחק אויסטערליץ שליט"א — בענינא דיומא ,על
הפרשה ועל הזמן .קורץ ,קלאר און געשמאק — א ווארט
תורה וואס דערקוויקט דעם נפש.
1 רופט אריין קול שיחתי און דריקט
קול שיחתי
אייראפע 333-070-6593גליון שיחתי -ג ארץ ישראל 073-388-6653 אמעריקע 605-477-5551
דאך גארנישט צו טון מיט פרוכט ,און סעודה פון אברהם אבינו אז ער זאל האבן קען צוברענגען צו א חשש מכשול ,בפרט
לויט דעם מדרש לערנט מען אז פונדק געגעבן פירות? צי רויע פרוכט אדער פון די היינטיגע כלים ,און מען נוצט דעם
מיינט אז ער האט געגעבן אנדערע סארט קאמפאט ,עס ווערט גארנישט דערמאנט לשון "כמטחוי קשת" .דאס פאסט טאקע
מאכלים – דאך האלט רש"י אין חומש איבער פירות ביי דעם ערשטן חלק פון די צו ל"ג בעומר ,ווען דער הייליגער תנא
(לויט עפעס וואס שטייט נישט אין די פרשה ביי די סעודה פון אברהם אבינו. רבי שמעון בר יוחאי האט אזוי שטארק
גמרא און נישט אין מדרש) אז אין דעם געארבעט און האט דעם כח פון טהרה צו
פונדק זענען אויך געווען כל מיני פירות. מ'קען אפשר זאגן אז עס איז געווען רייניגן אידישע קינדער; מען נוצט א קשת
מען זעט אז רש"י גייט מיט א שטארקייט "פסח כחום היום" .אין אמאליגע צייטן אין זיין טאג צו דערמאנען ווי ווייט מען
אז ביי אברהם אבינו איז זיכער געווען א זענען נישט געווען קיין פרידזשידערס, דארף זיך דערווייטערן פון יעדע שלעכטע
שפע פון פירות .מען דארף נאר וויסן צי און מען האט נאר געהאט פירות לויט זאך'' ,הרחק כמטחוי קשת''.
די תורה זאגט עס ארויס מיט דעם ווארט די סעזאן פונעם יאר; קען זיין אז אין
"אשל" ווייל דאס ווארט טייטשט א פרדס, יענע צייט זענען די פירות נאכנישט דער ענין פון חמשה עשר באב ליגט אין
אדער טייטשט אשל א פונדק ,און אינעם ארויסגעוואקסן פונעם פרישן זמן .אבער די ווערטער "ויבקע עצי עולה" .מען האט
פונדק זענען געווען כל מיני פירות. לכאורה איז עס מער בולט ווען מען רעדט דאך געמאכט א שמחה ווען מען האט
וועגן דעם חלק צי אברהם אבינו האט יא געענדיגט די עבודה פון האקן האלץ פאר
די מפרשים שטעלן זיך :בשלמא אויב געגעבן פירות אדער נישט ,אז מען קוקט די מערכה ,דעם טאג פון "תבר מגל".
עס מיינט א ''פרדס'' ,פארשטיי איך אז עס שפעטער אין די פרשה ,נאך די מעשה פון
מיינט ''פירות'' ,ווייל א גארטן פון ביימער צוריקקומען פון אבימלך מלך גרר ,שטייט: באמת ליגט אין "ויבקע עצי עולה" אויך
איז געמאכט פאר פירות .אבער אויב ַׁבע" .דארט זעט מען "ַוַ ּ �ִּי �ַּּטע ֵֵא � ֶׁׁשל ּ �ִּב ְְב ֵֵאר �ָׁש ַ א רמז אויף דעם יום טוב פון שביעי של
עס מיינט א ''פונדק'' ,פארוואס צווינגט א גאנצן עסק פון אברהם אבינו'ס טיילן פסח ,ווי דער מדרש זאגט אז אין שכר פון
רש"י צוצולייגן אז עס זענען אויך געווען פירות .מען זעט אז אברהם אבינו האט "ויבקע עצי עולה" האט מען זוכה געווען צו
''פרוכט''? אויב עס איז געווען א פונדק, געהאט א ספעציעלן ענין ,א כוונה און א "ויבקעו המים" .אפילו דער ענין פון תשעה
קען מען דאך זאגן אז עס זענען געווען השפעה מיט דעם וואס ער האט געטיילט באב ווערט געברענגט אין די מדרשים ,אז
אלע אנדערע מאכלים ,לאו דווקא פירות. פירות פארן עולם. דאס גאנצע איבערדרייען סדום — וואס
אברהם אבינו האט צוגעקוקט און געזען
דער הייליגער מהרש"א אויפן קודם דער חלק הפשט :רש"י ברענגט "והנה עלה קיטור הארץ כקיטור הכבשן"
פלאץ אין מסכת סוטה זאגט ,אז רש"י א מחלוקת וואס דער טייטש פון "אשל" — איז געווען אן ענין פון פאראויסזען
האט געהאלטן אז "ויטע" טייטש איז .איך האב דערווייל נישט געזען ווער דעם ביטערן חורבן בית המקדש .עס איז
איינגעפלאנצט .כאטש רש"י ברענגט אז עס זאל זיך שטעלן אויף דעם –אבער ממש אין יעדן ענין פון אלע זמנים פונעם
מען קען נוצן דעם לשון "ויטע" אויך אויף רש"י ברענגט די מחלוקת בשם רב יאר דא אזעלכע שטארקע ''גילויים'' און
א געצעלט ,אבער וויבאלד מען קען זיך ושמואל .דער מקור אין די גמרא איז אין ''חיות'' וואס מען קען שעפן פון די פסוקים
האלטן צום שורש פון "נטיעה" ,האט רש"י מסכת סוטה ,און דארט שטייט אז רבי אין פרשת וירא.
זיך געוואלט האלטן דערצו .דערפאר האט יהודה און רבי נחמיה קריגן זיך דערויף;
רש"י אנגענומען מיט א שטארקייט אז
זיכער האט זיך געטון ביי אברהם אבינו א
די זעלבע זאך שטייט אין מדרש רבה.
לכאורה האט רש"י געהאט אן אנדערע
''פירות טיש'' פון
שפע פון פירות; מען דארף נאר וויסן מיט גירסא וואו עס איז געשטאנען אז די אברהם אבינו...
וועלכן לשון די תורה ברענגט עס ארויס, וואס קריגן זיך אין דעם ענין זענען רב
צי דורך ביימער פון פירות ,צי דורך א ושמואל .די מחלוקת איז צי "אשל" מיינט וועלן מיר צוריקגיין צום ענין פון
פונדק וואו עס זענען געלעגן פירות. א פונדק (א גאסט הויז) ,אדער אן אשל חמשה עשר בשבט ,וואס איז אויך אן
מיינט א פרדס (א וויינגארטן) ,א פלאץ אפענער רמז אין די פרשה ,און מען
עס זענען דא וואס זאגן ,אז אויב סך וואו מען האט געהאט אלע מיני פירות. קען עס אויך צונעמען אין חלק הפשט.
הכל מיינט אלעס פירות ,נאר עס זענען לויט די שיטה אז עס מיינט א פרדס ,האט אברהם אבינו האט געגעבן א סעודה פאר
דא צוויי וועגן – צי דורך א פרדס צי דורך אברהם אבינו זיכער געהאט א גאר גרויסן די מלאכים ,און די תורה רעכנט אויס
א פונדק – קען מען עס לכאורה זייער אויסוואל פון אלע מיני פירות וואס ער אלע פרטי פרטים וואס ער האט דארט
גוט אויסגלייכן און זאגן אז "לא פליגי" פלעגט צושטעלן פאר די געסט. צוגעשטעלט .לכאורה קען מען פרעגן:
(זיי קריגן זיך נישט) .אזוי שרייבט דער עס איז דאך די דרך העולם אז נאכן ענדיגן
"עיון יעקב" אויפן "עין יעקב" .אפשר מיט דער חידוש איז ,אז אפילו למאן דאמר א סעודה עסט מען פירות אלס קינוח
[דעם וועט מען אויך זען אז עס איז שווער "פונדק" – וואס דאס ווארט פונדק האט סעודה ,פארוואס זעט מען נישט ביי די
ד -גליון שיחתי
זאגט ער אברהם אבינו האט שוין ברענגט אין פרשת שלח אז אפילו חברון, צו וויסן פונקטליך וואס די מציאות איז
יארן לאנג עוסק געווען אינעם ענין פון א וואס איז די "טרשין" (שטיינערדיגע פלאץ) געווען אין די אמאליגע צייטן לגבי האבן
פונדק ,און דער חלק פון פונדק איז זיכער פון ארץ ישראל ,איז זיבן מאל בעסער פרוכט אין ווינטער .אבער וויבאלד דער
נישט געווען קיין חידוש אז די תורה זאל פון צוען מצרים – אבער מען זעט נישט מנהג פון עסן חמשה עשר פירות איז א
עס עקסטער ארויסזאגן יעצט אין באר אין די תורה קיין גילוי אז אין חברון זאל מנהג קדום ,און לויטן לוח פאלט חמשה
שבע .אבער דא אינצווישן איז געווען די אברהם אבינו אויך האבן איינגעפלאנצט עשר ''אלעמאל'' אויס אין ''ווינטער'' ,זעט
גאנצע מעשה מיט אבימלך ,וואו דער ביימער .ממילא קען זיין אז דארט זענען מען אז מען האט געהאט די מעגליכקייט].
ְּב�ֵּאר ַַה �ַּמִּיִ ם ֲֲא � ֶׁׁשר
"ַעל ֹאֹדֹוֹ ת ֵ
פסוק זאגטַ : נישט געווען קיין פירות ,און דער אשל איז
יֶמֶֶלְֶך" .וואס איז די טיפקייט ְ �ָּגְּזְ לּוּ ַַע ְְב ֵֵדי ֲֲאִבִ נאר געווען אין באר שבע אין אן אנדערע קען מען זאגן אזוי :אין די זומער
פון דעם? מען זעט אין אלע ספרים תקופה .דאס איז איין אופן וויאזוי מען קען חדשים האט אברהם אבינו אויפגעהאלטן
הקדושים אז "עבדי אבימלך" מיינט די עס פשוט זאגן. די געסט אין א פרדס ,אין א גארטן ,אזוי
שלעכטע כוחות ,דעם יצר הרע און די ווי "בחצר גנת ביתן" ,און דעמאלטס
התגברות הקליפות .זיי קומען נעבעך א צווייטער אופן קען זיין אזוי :לעולם האט מען געקענט האבן פרישע פירות
צו די "באר המים" ,צו די אלע עבודות האט ער יא געגעבן פירות ,ווייל אויב דאס גלייך פונעם בוים .אין די ווינטער חדשים,
הקדושה וואס די עבדי אברהם – די עובדי איז דער דרך פון א סעודה ,האט אברהם ווען עס איז שווער צו זיצן אינדרויסן,
ה' – פרובירן צו דינען דעם אייבערשטן, אבינו מסתמא אויך געגעבן פירות .נאר האט אברהם אבינו אריינגעברענגט
און די עבדי אבימלך ווילן חס ושלום וויבאלד די תורה וויל אונטערשטרייכן די דעם עולם אינעווייניג אין א פונדק ,און
שטערן ,גורם זיין בלבול המחשבות און ''מסירות נפש'' פון אברהם אבינו ,ווי ער דעמאלטס האט ער אויך געגעבן פירות;
אנדערע שוועריגקייטן .ווען אברהם האט זיך מטריח געווען פאר די אורחים דאס זענען געווען פירות וואס זענען
אבינו איז צוריקגעקומען פון פלשתים מיט אלע כוחות ,איז דאס געבן פירות – סיי געווען אוועקגעלייגט מיט די פאטענטן
און ער האט קענען געלערנט די התגברות פונעם בוים און סיי פונעם פונדק וואו עס וויאזוי מען לייגט אוועק פירות פון דעם
הקליפות פון די עבדי אבימלך וואס ווילן איז אוועקגעלייגט – נישט קיין גרויסער פאריעריגן סעזאן.
צונעמען די כוחות הקדושה ,האט ער חידוש און נישט קיין טרחא .עס קען
אנגעהויבן אריינלייגן שטערקערע כוחות זיין זייער פשוט ,אז די תורה דארף נישט ממילא קומט אויס אז אלעמאל זענען
כדי מען זאל זיך יא קענען האלטן בקדושה שרייבן אלע פרטים וואס זענען געווען ביי געווען פירות ביי אברהם אבינו :זומער איז
און די עבדי אבימלך זאלן נישט האבן קיין די סעודה ,נאר זאכן וואס ברענגען ארויס געווען א פרדס מיט פירות ,און ווינטער
שליטה .וואו ליגט דער עיקר שלימות דעם שבח פון אברהם אבינו; פירות איז איז געווען א פונדק מיט פירות .אויב אזוי
הקדושה ווען מען וויל זיך אפהיטן פון נישט קיין שבח לגבי דעם יעצטיגן מצב, דארף מען דאך פארשטיין :אויב פירות
די קליפות? דאס ווענדט זיך אין וויאזוי ווייל עס קאסט נישט קיין טרחא. האבן ביי אברהם אבינו פארנומען אזא
מען פראוועט אפ די נעכט ווי עס דארף גרויסן פלאץ ,פארוואס זעט מען נישט די
צו זיין :סיי דער חלק פון עוסק זיין בתורה
בלילה – ווי דער רמב"ם שרייבט אז מען
אברהם אבינו לייגט וואך ביי די מעשה פון די מלאכים אז ער
זאל זיי אויך געבן פירות? עס קען זיין אז
איז זוכה צו "כתרה של תורה" דוקא ווען שלאפן די געסט... מען קען ענטפערן צוויי פשוט'ע תירוצים.
מען לערנט ביינאכט – און בעיקר וויאזוי
מען גייט שלאפן ביינאכט ,צו שלאפן ווי אן עס איז אבער דא א מורא'דיג ווארט ,א איין תירוץ קען זיין פשוט לויטן סדר
ערליכער איד. הייליג חסידיש ווארט ,וואס לערנט פשט המקראות :כאטש עס איז נישט מוכרח
וויאזוי מען זאל צוזאמשטעלן די צוויי לויט אלע מדרשים אז די מעשה פון
וויבאלד אברהם אבינו האט יעצט מאמרים צי אשל מיינט א פונדק צי א אבימלך איז געווען שפעטער ,אבער לויטן
געוואלט אריינלייגן א נייע עבודה אין פרדס .עס ענטפערט אויך פארוואס מען סדר הפסוקים זעט מען נאכנישט דא ביים
דעם ענין ,אז א מענטש זאל גיין שלאפן ווי זעט נישט ביים אנהייב פרשה אז אברהם אנהייב פרשה אין אלוני ממרא אז ער זאל
אן ערליכער איד ,איז כאטש די פונדק איז אבינו זאל געבן פירות פאר די מלאכים, האבן אן אשל אדער ביימער .עס שטייט
שוין אייביג געווען – ער האט דאך אייביג און מען זעט אז ערשט שפעטער ,נאך די נאר "ויטע אשל" ווען ער איז געווען אין
געהאט א גאסט-הויז – אבער יעצט האט מעשה פון אבימלך ,האט זיך אנגעהויבן ''באר שבע'' .עס קען טאקע זיין אז אין
זיך אנגעהויבן א ''נייע עבודה'' אין דעם א נייע מין עבודה פון טיילן פירות .וואס חברון איז נישט געווען קיין בוים אין
פונדק .ער פלעגט זיך אפגעבן מיט די ליגט אונטער דעם "ויטע אשל בבאר אברהם אבינו'ס פלאץ ,און די השפעה פון
געסט נישט בלויז זיי צו צושטעלן אן ארט שבע"? דער "ערוגת הבושם" האט א פירות איז געווען נאר אין באר שבע .נישט
וואו צו שלאפן און אלע נויטיגע צוגעהערן, מורא'דיגן מהלך אפצולערנען די שיטות אז מען זאל מיינען אז אין חברון קענען
נאר מען האט יעצט אנגעהויבן צו מדריך פון פונדק און פרדס. נישט וואקסן קיין ביימער – ווי רש"י
גליון שיחתי -ה
שלאפן מיט שיינע חידושים .דער פסוק פרובירן מחדש צו זיין חידושים וואס דאס זיין די חשוב'ע אורחים וויאזוי מען גייט
זאגט" :ויטע אשל בבאר שבע" .אוודאי איז פארנעמט דעם מוח און מאכט דעם קאפ שלאפן אויף א קדושה'דיגע אופן ,כדי די
דאס א נאמען פון א פלאץ ,אבער אין דעם ארבעטן אהין און אהער .און אפילו אויב "עבדי אבימלך" זאלן חלילה נישט קענען
נאמען איז אויך מרומז דאס וואס די גמרא מען קען נישט אליין מחדש זיין ,זאל מען פוגם זיין אדער גורם זיין קיין שלעכטס,
זאגט איבער וויאזוי מען דארף גיין שלאפן. הערן אדער לערנען חידושים ,אזעלכע נאר מען זאל קענען זיין אמת'דיג ערליך
די גמרא זאגט מען זאל גיין שלאפן אויף סארט זאכן וואס ציען אריין דעם קאפ אין און אפגעהיטן.
אן אופן פון "שבע" – "שביע עצמו מדברי זיך .דאס איז די בעסטע עצה צו גיין שלאפן
תורה"" .באר" איז די ראשי תיבות פון "בידך ווי אן ערליכער איד ,ווייל אזוי וועט דער
אפקיד רוחי" .ווען א איד גייט שלאפן און מוח זיין אנגעפילט מיט מחשבות פון תורה טראכטן און
זאגט "בידך אפקיד רוחי" (באר) ,דארף ער און חידושי תורה. איבערטראכטן
זיין "שבע" – זאט מיט דברי תורה .כדי
דאס צו קענען באווייזן ,דארף מען האבן
''חידושי תורה''
אברהם אבינו האט געוואלט
א פונדק וואס פארמאגט אויך א "פרדס" אוועקשטעלן זיין פונדק אויף א נייע,
וואס פילט אן די מחשבות מיט תורה'דיגע העכערע און קדושה'דיגע דרגה .האט וואס איז טאקע די עצה צו קענען גיין
זאכן ,און דורך דעם טראכטן וועט דער אברהם אבינו געזאגט :א פונדק פאר זיך איז שלאפן און אויפשטיין ווי אן ערליכער איד,
קאפ איינשלאפן אויף די ריכטיגע אופן .ביז נישט גענוג .וויאזוי וועט מען גיין שלאפן? און דורך דעם זיין דעם גאנצן טאג מיט א
אהער איז דער מורא'דיגער ענין וואס דער וואס וועט מען טראכטן ביים איינשלאפן? התקרבות צום אייבערשטן און קענען דינען
"ערוגת הבושם" ברענגט ארויס. מען מוז צום פונדק אויך צוגעבן א "פרדס"; דעם באשעפער מיט תורה ותפילה ווי עס
ביידע שיטות דארפן גיין אינאיינעם .וואס דארף צו זיין? אויף דעם זאגט די גמרא אז
מען האט דאס אלעמאל געזען ביי מיינט פרדס? פשוטו כמשמעו מיינט עס מען זאל זיך ''אנזעטיגן'' מיט ''דברי תורה''
ערליכע און חסידישע אידן ,אז מען פירות ,אבער עס איז דאך ידוע אז פרד"ס און אזוי גיין שלאפן" :כל המשביע עצמו
האט זיך משתדל געווען אז דייקא פארן איז די ראשי תיבות פון פשט ,רמז ,דרוש, מדברי תורה ולן ,אין מבשרין אותו בשורות
שלאפן זאל זיך דער קאפ אנפילן מיט און סוד .מען דארף אנהייבן צו גיין שלאפן רעות" .דער "ערוגת הבושם" צונעמט דעם
הייליגע און קדושה'דיגע זאכן .היינט ווען מיט'ן טראכטן חידושים .אין וועלכע חלק ענין ,אז דאס גיין שלאפן מיט דברי תורה
עס זענען דא אלע טעכנאלאגישע כלים התורה? עס איז נישט קיין חילוק; יעדער איז כדי אז די מחשבה פון א איד זאל ביים
און מען קען הערן זאכן אויפן טעלעפאן, לויט וואס עס ציט אים מער און וואו ער שלאפן גיין ליגן אין גוטע און הייליגע זאכן.
דארפן די זאכן וואס מען הערט ביים ''גיין האט א שטערקערע התקשרות – צי אין דאס איז גאר א וויכטיגע זאך ,ווייל די טבע
שלאפן'' זיין פי כמה אויסגעשטעלט צו פשט ,רמז ,דרוש אדער סוד. פון מחשבה איז אז זי שטעלט זיך קיינמאל
גורם זיין אז די מחשבה זאל זיך דרייען נישט אפ .עס איז נישט שייך צו זאגן "איך
אין הייליגע ,תורה'דיגע ענינים .אזוי גייט דער "ערוגת הבושם" זאגט א מורא'דיגע גיי פשוט נישט טראכטן קיין שלעכטס",
מען אין די וועגן פון אברהם אבינו ,וואס אינטערעסאנטע חידוש :אברהם אבינו ווייל דאס אליין מאכט נאכנישט די
האט אויסגעלערנט אז דער פונדק מוז זיין פלעגט גיין צו די געסט יעדע נאכט מחשבה ריין פון א חסרון; דער קאפ פליט
צוזאמען מיט דעם פרדס. פארן שלאפן און יעדן איינעם געגעבן א און טראכט פון זיך אליין .די איינציגסטע
חידוש ,זאגנדיג" :נעם עס מיט מיט דיר וועג צו פארזיכערן אז די מחשבה זאל
אוועקשטעלן די אין בעט אריין" .ער האט צוגעפאסט דעם
חידוש פאר יעדן גאסט לויט זיין דרגה;
זיין גוט ,איז דורך טראכטן "יא" גוט .דאס
איז אנדערש ווי ביי א מעשה א פעולה; ביי
''מחשבות'' ריכטיג... פאר איינעם א פשט-חידוש ,און פאר א א מעשה קען מען זאגן אז אויב מען טוט
צווייטן וואס האט מער געצויגן צו קבלה, 'נישט' קיין שלעכטס איז מען אפגעהיטן,
דער ענין וואס דער "ערוגת הבושם" א סוד-חידוש ,און אזוי אויך אין רמז און אפילו אויב מען זיצט ליידיג .מה שאין כן
דערמאנט ,אז ביי מחשבה איז נישט גענוג דרוש .דאס איז פשט אין רש"י אז ער האט ביי מחשבה ,קען מען זיך נישט באגענוגען
נאר "נישט טראכטן" שלעכטס ,נאר מען געברענגט "פירות" פאר די אורחים – ער מיט'ן "נישט טראכטן" וואס מען דארף
מוז משתדל זיין "יא" צו טראכטן גוטס ווייל האט זיי געגעבן דעם פרד"ס (פשט ,רמז, נישט ,נאר מען מוז גיין מיט א פעולה פון
די מחשבה לויפט כסדר ,ווערט זייער שיין דרוש ,סוד) .ער האט זיי געזאגט" :הער "קום ועשה" – זיך אריינלייגן און אנפילן
און זיס אפגעטייטשט אין ספר "תפארת דעם חידוש ,גיי דערמיט אין בעט ,טראכט דעם קאפ דייקא מיט קדושה'דיגע און
עוזיאל" אויף פרשת וילך .דער טייטש איז עס איבער ,און אזוי וועסטו איינשלאפן". תורה'דיגע מחשבות.
אויף די הפטורה פון א תענית ציבור ,אבער דאס וועט זיין אן אמת'ע ,ריכטיגע שלאף,
עס איז געדרוקט אין "תפארת עוזיאל" וואו די "עבדי אבימלך" וועלן חלילה נישט כדי צו צוגעוואוינען דעם קאפ צו
ביי פרשת וילך[ .מיר וועלן יעצט נישט קענען גוזל זיין. טראכטן פון תורה ,דארף מען אוודאי
אריינגיין אין דעם שמועס צי די הפטורה לערנען פארן שלאפן ,אבער מען זאל
פון א תענית ציבור קען אמאל געזאגט עס איז מרומז אין פסוק אז די נייע פרובירן צו לערנען אזעלכע זאכן
ווערן אין שבת פרשת וילך ,עס איז פשוט עבודה פון דעם פונדק און די פירות איז וואס מאכן דעם מענטש טראכטן און
א מראה מקום וואו אין ספר דער ווארט געווען א וועג וויאזוי צו לייגן דעם עולם איבערטראכטן .אדער זאל מען אליין
ו -גליון שיחתי
דאס אליינס איז "תנא והדר מפרש". מחשבותיכם ולא דרכי דרכיכם". שטייט].
נאכדעם קומט ישעיה הנביא און ער
מסביר מער פונקטליך וואס עס איז נאר וואס דען ,זאגט דער תפארת עוזיאל, זאגט דער הייליגער תפארת עוזיאל:
טאקע דער חילוק צווישן 'מחשבות' און דא ליגט ממש די בחינה .ווען עס קומט צו דער פסוק זאגטַ" ,יַ ֲֲעֹזֹב ָָר � ָׁׁשע ְ
ַּד�ְּרּכֹּוֹ ְוְ ִאִ יׁשׁ
'פעולות ',און דאס איז מורא'דיג מדויק, ''פעולות'' פון אן עבירה ,לא עלינו ,אפילו ָָאֶוֶ ן ַַמ ְְח �ְׁשֹׁב ָָֹתיו ְוְ ָיָ �ֹׁשׁב ֶאֶ ל ה' ִוִ ַיַר ֲֲח ֵֵמהּוּ" .און
אינ'ם לשון הפסוק .ביי מחשבות זאגט דער אויב מען גייט ליידיג און מען טוט פשוט נאכדעם זאגט דער פסוק�ּ ,
"ִּכי ֹלֹא ַַמ ְְח � ְׁׁשבֹוֹ ַַתי
אייבערשטער "כי לא מחשבותי" – אויב דו 'נישט' קיין עבירה ,איז מען שוין וואויל .ווי ְּד�ָּרָכָ י" .ס'איז דא ַַמ ְְח � ְׁׁשבֹוֹ ֵֵתיֶכֶ ם ְוְ ֹלֹא ַַד ְְרֵכֵ יֶכֶ ם ָ
טראכטסט נישט ''מיינע'' מחשבות ,אויב דו דער פסוק זאגט" ,אף לא פעלו עולה" ,אפילו דא צוויי דיוקים .ווען עס קומט צו זאגן
ביסט זיך נישט משתדל צו טראכטן פונעם בלויז דאס וואס מען טוט נישט קיין עולה, אז מען זאל אפלאזן דעם ''וועג'' ,זאגט
אייבערשטן און פון תורה ,דעמאלטס אין די הייסט עס שוין "בדרכיו הלכו" .אבער ווען דער נביא איין זאך" ,סור מרע"" :יעזוב
רגע וואס מען טוט נישט קיין פעולה אויף עס קומט צו ''מחשבה'' ,קען מען נישט זאגן רשע דרכו" ,לאז אפ דיין וועג; דער נביא
"יא" ,איז עס שוין "מחשבותיכם" ,קומען אז אויב איך טראכט נישט קיין שלעכטע זאגט אבער נישט דארט "און קום צוריק
שוין צו גיין 'ענקערע' מחשבות .און מען מחשבות בין איך שוין גוט אדער ריין אין צום אייבערשטן" .אבער ווען עס קומט צו
ווייסט נישט ווי ווייט די מחשבות וועלן מיינע מחשבות ,ווייל עס איז נישט אזוי .א רעדן פון איבערלאזן ''שלעכטע מחשבות'',
אנקומען .דערפאר קען מען זיך נישט מחשבה רוהט דאך נישט קיין איין רגע; אויב דארטן זאגט דער נביא ביידע זאכן" :ואיש
באגנוגענען מיט "נישט טראכטן ענקערע", מען טראכט נישט ,און מען לייגט נישט און מחשבותיו" ,ער זאל אוועקווארפן די
נאר דו מוזט דוקא טראכטן "מיינע" .מה אריין אן התאמצות אין קאפ צו טראכטן
שאין כן ביי 'פעולות' איז עס פארקערט: נישט גוטע מחשבות ,און אויך "וישוב אל ה'
גוטע זאכן און טראכטן פונעם אייבערשטן, וירחמהו".
"ולא דרכיכם" – איינמאל דו טוסט נישט וועט די מחשבה פון זיך אליין לויפן ,און
'ענקערע' שלעכטע וועגן ,דעמאלטס דעמאלטס איז מען שוין נישט קיין בעל
"דרכי" – ביסטו שוין אין 'מיינע' וועגן .ווייל פארוואס ווען עס איז געקומען צו רעדן
הבית וואו עס זאל לויפן .ביי מחשבות איז
ישב ולא עבר עבירה נחשב לו כאילו עשה פון "דרכו" ,פון די שלעכטע וועגן פונעם
נאר דא איין וועג :יא אנצופילן די מחשבה
מצוה" .וויבאלד ביי מחשבות איז נישט מיט גוטע זאכן .דאס איז מורא'דיג מדויק: רשע ,האט דער נביא נאר דערמאנט דעם
גענוג צו זיין "לא מחשבותיכם" נאר עס מוז ווען עס קומט צו "דרכיו" ,צו א פעולה פון "סור מרע" חלק פון "יעזוב רשע"? און ווען
זיין "מחשבותי" ,ממילא דארף זיין "וישוב שלעכטס ,זאגט דער נביא "יעזוב רשע עס איז געקומען צו רעדן פון איבערלאזן
אל ה'" .אבער ביי דרכים ,אפילו נאר "לא דרכו" – הער אויף צו טון שלעכטס ,און די מחשבות ,האט ער געזאגט ביידע וועגן,
דרכיכם" איז שוין פיין ,עס איז שוין "בדרכיו איך בין צופרידן .ווייל איינמאל דו הערסט אויך "וישוב אל ה'" ,לאז עס אפ און קום
הלכו" מיט דעם אליינס וואס מען טוט נישט אויף צו טון שלעכטס און דו טוסט מער אהער?
קיין שלעכטס. נישט קיין עבירות ,זענען דיינע פעולות
שוין גוט .אבער ווען דו זאגסט אז דו זאלסט דער צווייטער דיוק איז אינעם קומענדיגן
ממילא זענען דאס די געוואלדיגע אפלאזן די מחשבות ,בין איך נישט צופרידן. פסוק" :כי לא מחשבותי מחשבותיכם
יסודות פון אברהם אבינו :אריינצולייגן אין מען קען נישט "נאר" אפלאזן שלעכטע ולא דרכיכם דרכי" .ער טוישט דעם לשון
די מחשבות ,אלעמאל אנצופילן די מחשבות מחשבות ,ווייל די מחשבה פליט פון זיך צווישן מחשבות און דרכים .פארוואס,
מיט תורה ,קדושה און חידושי תורה – זאכן אליין און עס וועט באלד צוריקקומען זאגט ער? ביי מחשבה קודם "מחשבותי",
וואס פארנעמען דעם קאפ .אזוי ,מיט'ן עפעס וואס דו ביסט נישט קיין בעל הבית דעם אייבערשטנ'ס מחשבות ,און נאכדעם
אייבערשטנ'ס הילף ,קען מען זיך פירן ווי אויף דעם .דעריבער דארפסטו טון ביידע "מחשבותיכם" ,אבער ביי דרכים איז עס
עס דארף צו זיין מיט די ריכטיגע שמירת זאכן :איבערלאזן די שלעכטע מחשבות, פארקערט .ער וואלט לכאורה געדארפט
הקדושה. און "וישוב אל ה' וירחמהו" – קום צוריק צום גיין מיט איין משקל :אדער זאל ער זאגן "לא
אייבערשטן ,דאס הייסט פול זיך אן מיט מחשבותיכם מחשבותי ולא דרכיכם דרכי",
גוטע מחשבות. אדער אזוי ווי ער זאגט יעצט "לא מחשבותי
פאר הערות ,הוספות ,נדבות,
להאזין ולהתענג משיעורי קול שיחתי
שיעורים קצרים מדי יום ביומו
און באקומען דעם גליון אויפן ושיעורים מדי שבוע בשבוע
אימעיל:
אימעיל: אמעריקע605-477-5551 :
machonsichoosi@gmail.com
ארץ ישראל073-388-6653 :
טעלעפָאן:
ָ
605-477-5551,7 איירָאּפע44-333-070-6593 :
ָ
ז -גליון שיחתי
