gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

איש חסד היה - אידיש · Ish Chesed Haya - Yiddish — וירא (2026-10-26)

מוציא לאור: איש חסד היה - אידיש · Ish Chesed Haya - Yiddish

שבוע: וירא (2026-10-26)

איש חסד היה - אידיש · Ish Chesed Haya - Yiddish — וירא (2026-10-26)

פתח את ה-PDF הורדה

‫איש חסד היה‬ ‫א זאמלונג פון געוואלדיגע מעשי חסד‬ ‫פונעם בארימטן נגיד‬ ‫מוהר"ר שמואל יהודה דסקל ז"ל‬ ‫───────◇───────‬ ‫פאר הערות‪ ,‬תגובות און צוצולייגן עובדות און מעשיות‪:‬‬ ‫אימעיל‪y.b.daskal@gmail.com :‬‬ ‫פרק י‬ ‫״והחזקת בו״‬ ‫די גרעסטע צדקה פון אלע צדקות‬ ‫דער רמב״ם שרייבט )הלכות מתנות עניים‪ ,‬פרק י׳ הלכה ז׳(‪:‬‬ ‫״שמונה מעלות יש בצדקה זו למעלה מזו‪ .‬מעלה גדולה שאין למעלה ממנה‪ ,‬זה המחזיק ביד ישראל‬ ‫שמך‪ ,‬ונותן לו מתנה או הלוואה‪ ,‬או עושה עמו שותפות‪ ,‬או ממציא לו מלאכה כדי לחזק את ידו עד‬ ‫שלא יצטרך לבריות לשאול‪ ,‬ועל זה נאמר )ויקרא כ״ה‪ ,‬ל״ה(‪' :‬והחזקת בו גר ותושב וחי עמך'‪ ,‬כלומר‬ ‫החזק בו עד שלא ייפול ויצטרך״‪.‬‬ ‫אונזער טאטע איז געגאנגען אויפן וועג וואס דער רמב״ם האט אונז אויסגעלערנט‪ .‬זיין גרויסער רצון‬ ‫איז געווען צו פארזארגן זיינע הונדערטער ארבעטער אין די דיאמאנטן־שלייפערייען מיט א פרנסה‬ ‫בכבוד‪ .‬אפילו ווען זיין אייגענער מצב איז געווען אויסערגעווענליך שווער‪ ,‬האט ער ווייטער‬ ‫אנגעהאלטן די ארבעט אין זיינע פאבריקן‪ ,‬כדי זיינע ארבעטער זאלן קענען פארדינען זייער ברויט‬ ‫בכבוד‪.‬‬ ‫אויסער דעם האט ער אויך פארשאפט פאר נאך אידן גוטע און מכובד׳יגע פרנסה־מעגליכקייטן‪.‬‬ ‫ער זוכט ארבעט‬ ‫דער זון פון הרה״ח ר׳ משה ראטער פון בני ברק דערציילט מיט בענקשאפט‪:‬‬ ‫״ר׳ שמואל‪ ,‬דארפסטו אפשר אן ארבעטער אין איינע פון דיינע פאבריקן?״ האב איך אים געפרעגט‪.‬‬ ‫״איך דארף נישט קיין ארבעטער״‪ ,‬האט ער מיר געענטפערט‪ ,‬״אבער איך וועל זיך משתדל זיין דיר‬ ‫צו העלפן״‪.‬‬ ‫איך האב שוין לאנג פארגעסן פון דער גאנצער זאך‪.‬‬ ‫ערשט שפעטער בין איך געוואויר געווארן‪ ,‬אז ר׳ שמואל איז ארומגעגאנגען פון איין פאבריק צו דער‬ ‫אנדערער‪ ,‬און האט זיך נאכגעפרעגט צי מען דארף דארט אן ארבעטער‪...‬‬ ‫עס איז ממש געוואלדיג!‬ ‫ר׳ שמואל איז דאך געווען אן אנגעזעענער מענטש‪ ,‬א רייכער געשעפטסמאן‪ .‬אבער ווען עס איז‬ ‫געגאנגען וועגן דער פרנסה פון א איד‪ ,‬האט ער זיך נישט געקימערט וועגן זיין אייגענעם כבוד און‬ ‫מעמד‪.‬‬ ‫דער סוד פון הצלחה‬ ‫א פריינד האט דערציילט פאר אונזער חשובן שוואגער‪ ,‬הרה״ח ר׳ משה יוסף ראזנער‪:‬‬ ‫פרק י – והחזקת בו‬ ‫ווען איך בין אנגעקומען קיין ארץ ישראל פון שוועדן‪ ,‬האב איך געהאט ביי זיך זעקס טויזנט דאלאר‪,‬‬ ‫וואס איך האב פארדינט פון מייקלעריי מיט דיאמאנטן‪ .‬איך האב געוואלט עפענען אן אייגענע‬ ‫געשעפט‪.‬‬ ‫איך בין אריין צו כ״ק מרן אדמו״ר בעל ה״ישועות משה״ מוויז׳ניץ‪ ,‬און האב געפרעגט‪:‬‬ ‫״וואס קען איך טון מיטן געלט וואס איך האב פארדינט‪ ,‬כדי זיך צו שטעלן אויף די פיס און האבן‬ ‫א פרנסה?״‬ ‫״פארוואס קויפסטו נישט דיאמאנטן און האנדלסט מיט זיי?״ האט דער רבי געפרעגט‪.‬‬ ‫אין יענע יארן האט מען דאך געקענט זייער שיין פארדינען אינעם דיאמאנטן־געשעפט‪.‬‬ ‫״וואס קען איך שוין קויפן פאר זעקס טויזנט דאלאר?!״ האב איך זיך געוואונדערט‪ .‬״אפילו א קליין‬ ‫פעקל דיאמאנטן קען איך נישט קויפן דערפאר!״‬ ‫אבער דער רבי האט זיך נישט אפגעשטעלט ביי מיינע ספקות‪.‬‬ ‫״גיי צו ר׳ שמואל דסקל״‪ ,‬האט דער רבי געזאגט‪ .‬״ער וועט דיר העלפן״‪.‬‬ ‫איך בין געגאנגען צו דיין שווער און האב אים געזאגט‪:‬‬ ‫״איך וויל קויפן דיאמאנטן״‪.‬‬ ‫״פאר וויפיל געלט?״ האט ער געפרעגט‪.‬‬ ‫״איך האב זעקס טויזנט דאלאר״‪ ,‬האב איך געענטפערט‪ ,‬אביסל פארשעמט‪.‬‬ ‫״וואס קען מען שוין טון מיט אזא סכום?״ האט ר׳ שמואל זיך געוואונדערט‪.‬‬ ‫אבער גלייך האט ער זיך צונויפגענומען און געזאגט‪:‬‬ ‫״איך וועל דיר פארקויפן דיאמאנטן אין ווערט פון פופצן טויזנט דאלאר‪ .‬פארקויף זיי אין שוועדן‪,‬‬ ‫און ווען דו וועסט פארדינען‪ ,‬וועסטו מיר צוריקגעבן ניין טויזנט דאלאר״‪.‬‬ ‫איך בין געפארן מיט די דיאמאנטן קיין שוועדן און זיי אנגעבאטן צום פארקויפן‪.‬‬ ‫די נאכפראגע איז געווען גרויס! עס האט זיך ארויסגעשטעלט‪ ,‬אז די סחורה איז געווען עפעס גאר א‬ ‫באזונדערע‪.‬‬ ‫איך האב מצליח געווען צו פארקויפן א טייל דערפון‪ ,‬און שוין פון דעם פארקויף האב איך פארדינט‬ ‫דאס גאנצע געלט וואס איך האב אריינגעלייגט‪ ,‬און געקענט צוריקצאלן ר׳ שמואל דעם חוב‪.‬‬ ‫די איבעריגע דיאמאנטן האב איך אוועקגעלייגט אין א סייף‪.‬‬ ‫צוויי יאר שפעטער האב איך ווידער ארויסגעשטעלט די איבעריגע סחורה צום פארקויפן‪.‬‬ ‫צו מיין גרויסער איבערראשונג האט מען זי אפגעקויפט פאר א געוואלדיגן פרייז — דרייסיג טויזנט‬ ‫דאלאר!‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬אז ר׳ שמואל דסקל האט מיר פארקויפט דיאמאנטן פאר בלויז א דריטל פון זייער‬ ‫אמת׳ן ווערט!‬ ‫ב‬ ‫איש חסד היה‬ ‫דיאמאנטן וואס זענען געווען ווערט פינף און פערציג טויזנט דאלאר‪ ,‬האט ער מיר פארקויפט פאר‬ ‫פופצן טויזנט דאלאר!‬ ‫אפילו יארן שפעטער‪ ,‬ווען איך האב שוין מצליח געווען אין מיינע געשעפטן און בין געווארן א‬ ‫פארמעגליכער מענטש‪ ,‬האב איך קיינמאל נישט פארגעסן דעם גרויסן חסד וואס ר׳ שמואל האט‬ ‫מיט מיר געטון‪.‬‬ ‫מיט אזויפיל חכמה‪ ,‬געפיל און צניעות האט ער מיר געהאלפן זיך שטעלן אויף די אייגענע פיס!‬ ‫ווי גרויס זענען געווען זיינע השגות‪...‬‬ ‫הרה״ח ר׳ אברהם לעהמאן פון בני ברק האט דערציילט‪:‬‬ ‫א גאנץ יאר האב איך געלערנט דעם פאך פון שפאלטן דיאמאנטן‪.‬‬ ‫דאס איז געווען נאכדעם וואס די כולל־שטיצע האט נישט גענוג געווען פאר מיין פרנסה‪ ,‬און איך‬ ‫האב באשלאסן אויסצולערנען א פאך‪.‬‬ ‫איך האב געטראפן א מענטש וואס האט זיך אונטערגענומען מיר אויסצולערנען די מלאכה פון‬ ‫שפאלטן דיאמאנטן‪ .‬איך האב אים באצאלט צוויי טויזנט פינף הונדערט דאלאר שכר לימוד — א‬ ‫געוואלדיגער סכום אין יענע צייטן‪.‬‬ ‫ליידער האט זיך ארויסגעשטעלט‪ ,‬אז דער מענטש איז נישט געווען קיין גוטער מלמד‪ .‬ער האט נישט‬ ‫געקענט געהעריג לערנען דעם פאך‪.‬‬ ‫נאך א גאנץ יאר בין איך געבליבן אן קיין ידיעות און אן קיין אויסלערנונג‪.‬‬ ‫דאס געלט האב איך פארלוירן‪ ,‬און קיין פאך האב איך נישט געהאט אין די הענט‪.‬‬ ‫דאך האב איך באשלאסן צו פרובירן ארבעטן‪.‬‬ ‫איך בין געגאנגען צו א דיאמאנטן־סוחר און געבעטן ארבעט‪.‬‬ ‫ער האט מיר געגעבן א פעקל דיאמאנטן‪ ,‬און איך האב זיך גענומען צו דער ארבעט‪.‬‬ ‫אבער דער סוחר האט גלייך באמערקט‪ ,‬אז איך קען נישט די מלאכה‪.‬‬ ‫״דו ווייסט דאך גארנישט!״ האט ער אויסגעשריגן מיט כעס‪ .‬״דו קענסט נישט דעם פאך! איך בין‬ ‫נישט קיין סאציאל־ביורא!״‬ ‫און ער האט מיך ארויסגעווארפן פון זיין פאבריק‪.‬‬ ‫איך בין ארומגעגאנגען מיט א צעבראכן הארץ‪ ,‬אן פרנסה און פול מיט ווייטאג‪.‬‬ ‫איין טאג האב איך געהערט וועגן ר׳ שמואל דסקל‪ ,‬א רייכער דיאמאנטן־סוחר מיט א גוט הארץ‪.‬‬ ‫איך בין צו אים געגאנגען און געזאגט‪:‬‬ ‫״איך האב געלערנט שפאלטן דיאמאנטן‪ .‬איך וויל האבן א פרנסה״‪.‬‬ ‫״קום צו מיר אין דער בורסה״‪ ,‬האט ער מיר געזאגט‪.‬‬ ‫ג‬ ‫פרק י – והחזקת בו‬ ‫איך בין אנגעקומען אין דער בורסה‪ ,‬און מען האט מיך געשיקט צום מנהל העבודה‪.‬‬ ‫ער האט מיר געגעבן א פעקל דיאמאנטן צו שפאלטן‪.‬‬ ‫אבער אויך דאס מאל האט זיך גלייך ארויסגעשטעלט‪ ,‬אז איך קען נישט די מלאכה‪.‬‬ ‫איך האב צעבראכן און קאליע געמאכט די דיאמאנטן‪ ,‬און אין מיין הארץ איז אויך עפעס צעבראכן‬ ‫געווארן‪...‬‬ ‫״עס איז שוין אויס מיט מיר״‪ ,‬האב איך געטראכט מיט א פארביטערט הארץ‪ .‬״פון מיר וועט שוין‬ ‫גארנישט ווערן!״‬ ‫איך בין אויפגעשטאנען און איבערגעגעבן די דיאמאנטן פארן מנהל העבודה‪.‬‬ ‫ער האט זיי אנגעקוקט און געזאגט‪:‬‬ ‫״איך זע אז דו ביסט נישט געאייגנט פאר דער ארבעט‪ .‬דו האסט אויך צעבראכן עטליכע שטיינער‪.‬‬ ‫איך קען דיר נישט געבן נאך דיאמאנטן״‪.‬‬ ‫איך בין אנטלאפן פון דארט אזוי שנעל ווי איך האב נאר געקענט‪.‬‬ ‫אין הארץ האב איך געדאנקט דעם אויבערשטן‪ ,‬אז לכל הפחות האט מען פון מיר נישט פארלאנגט‬ ‫צו באצאלן די שאדנס‪...‬‬ ‫איך האב געהאפט‪ ,‬אז ר׳ שמואל וועט מיך נישט באמערקן‪.‬‬ ‫אבער פונקט דאס וואס איך האב אזוי מורא געהאט דערפון‪ ,‬איז געשען!‬ ‫ר׳ שמואל האט מיך דערזען איילן ארויסצוגיין‪ ,‬און מיך דערגרייכט אין ליפט‪.‬‬ ‫״נו‪ ,‬וואס הערט זיך?״ האט ער געפרעגט‪ .‬״האסטו באקומען נאך שטיינער צו שפאלטן?״‬ ‫״ניין״‪ ,‬האב איך געענטפערט מיט א שטיל קול‪ .‬״דער מנהל וויל מיר נישט געבן נאך שטיינער‪ .‬איך‬ ‫קען נישט טון די ארבעט ווי עס דארף צו זיין״‪.‬‬ ‫ר׳ שמואל האט מיך אנגענומען ביי דער האנט און געזאגט‪:‬‬ ‫״קום מיט מיר אין ביורא״‪.‬‬ ‫איך בין אים נאכגעגאנגען מיט אראפגעלאזטן קאפ‪.‬‬ ‫ווען מיר זענען אנגעקומען‪ ,‬האט ער מיר געזאגט‪:‬‬ ‫״דער מנהל איז נישט דער בעל הבית‪ .‬קום מיט מיר צום מנהל העבודה״‪.‬‬ ‫״גיב אים נאך דיאמאנטן!״ האט ער באפוילן דעם מנהל‪.‬‬ ‫און צו מיר האט ער געזאגט‪:‬‬ ‫״ווען דו וועסט ענדיגן‪ ,‬זאלסטו נישט צוריקגעבן די דיאמאנטן צום מנהל‪ .‬ברענג זיי גלייך צו מיר״‪.‬‬ ‫איך האב באקומען נאך א פעקל‪ ,‬און‪ ...‬אויך דאס האב איך קאליע געמאכט‪.‬‬ ‫איך בין אריין צו ר׳ שמואל מיט די צעבראכענע שטיינער‪.‬‬ ‫ד‬ ‫איש חסד היה‬ ‫ר׳ שמואל האט זיי באטראכט און געזאגט‪:‬‬ ‫״דו גייסט שוין פאראויס‪ ,‬ברוך ה׳! דו וועסט באקומען נאך א פעקל‪ .‬לאז זיך נישט אראפ‪ ,‬און האב‬ ‫נישט מורא פון די שאדנס וואס דו קענסט מאכן‪ .‬פרוביר ווייטער‪ ,‬ביז דו וועסט מצליח זיין‪ ,‬בעזרת‬ ‫ה׳!״‬ ‫איך האב ווייטער פרובירט‪.‬‬ ‫אבער די התקדמות איז געגאנגען זייער לאנגזאם‪ .‬די ארבעט איז מיר נישט געלונגען‪.‬‬ ‫איך האב געטראכט ביי זיך‪:‬‬ ‫״וואס זאל איך טון? פון איין זייט האב איך נישט קיין געלט צו באצאלן נאכאמאל פאר א מלמד‪.‬‬ ‫פון דער אנדערער זייט‪ ,‬ווי שווער איז צו ארבעטן אויף אזא אופן‪ ,‬ווען גארנישט גייט נישט ווי עס‬ ‫דארף צו גיין!״‬ ‫אבער ר׳ שמואל האט נישט אויפגעהערט מיך צו שטארקן‪ ,‬מיך צו מוטיגן און מיר צו פארזיכערן‪,‬‬ ‫אז בעזרת ה׳ וועט אלעס זיין גוט‪.‬‬ ‫איין טאג האט א פרעמדער מענטש אנגעקלאפט אויף מיין טיר‪.‬‬ ‫ער האט גערעדט מיט גרויס התרגשות‪:‬‬ ‫״הער מיך אויס‪ .‬איך האב צוגעזאגט ר׳ שמואל‪ ,‬אז איך וועל דיר נישט דערציילן אז ער האט מיך‬ ‫געשיקט‪ .‬ער האט מיר בפירוש פארבאטן דיר דאס צו זאגן‪.‬‬ ‫״אבער איך שפיר אז איך מוז דיר עס דערציילן‪ ,‬ווייל דו קענסט מיך נישט‪ ,‬און איך דארף דיר דאך‬ ‫מסביר זיין פארוואס איך בין געקומען‪.‬‬ ‫״איך בעט דיר‪ ,‬זאג מיר צו מיטן גאנצן אמת‪ ,‬אז דו וועסט קיינמאל נישט דערציילן ר׳ שמואל‪ ,‬אדער‬ ‫סיי וועמען אויף דער וועלט‪ ,‬אז ער האט מיך געשיקט!״‬ ‫מיין הארץ האט שטארק געקלאפט‪...‬‬ ‫וואס וויל דער מענטש פון מיר? פארוואס האט ר׳ שמואל אים געשיקט?‬ ‫״נו״‪ ,‬האט דער מענטש דערקלערט‪ ,‬״ר׳ שמואל האט מיך געבעטן דיר אויסצולערנען די מלאכה פון‬ ‫שפאלטן דיאמאנטן!״‬ ‫איך בין געבליבן שטיין פארוואונדערט פון ר׳ שמואלס גרויסע השגות‪.‬‬ ‫דעמאלט האט זיך אנגעהויבן די לערנונג‪ ,‬פאר וועלכער ר׳ שמואל האט באצאלט דעם פולן פרייז‪.‬‬ ‫דער מענטש האט זיך ארויסגעשטעלט צו זיין אן אויסגעצייכנטער מלמד‪ ,‬א גרונטליכער און‬ ‫ערפארענער מומחה‪.‬‬ ‫ער האט מיר אויסגעלערנט אלע סודות פון דער מלאכה‪ ,‬ביז איך בין געווארן א מומחה אין שפאלטן‬ ‫דיאמאנטן‪.‬‬ ‫ה‬ ‫פרק י – והחזקת בו‬ ‫פארשטייט זיך‪ ,‬אז ר׳ שמואל האט מיך אויך יעצט ווייטער געשטארקט און אויסגעלויבט מיין‬ ‫התקדמות‪...‬‬ ‫ווען עס איז שוין געווען קלאר‪ ,‬אז איך קען די מלאכה גוט‪ ,‬האט ר׳ שמואל מיך גערופן און געזאגט‪:‬‬ ‫״איך זע אז דו ביסט‪ ,‬בחסדי ה׳‪ ,‬אויסגעצייכנט אין דיין ארבעט‪.‬‬ ‫״איך וויל דיר נאר זאגן‪ ,‬אז אויב דו וועסט טרעפן א בעסערע ארבעטס־פלאץ‪ ,‬וואו מען באצאלט‬ ‫מער ווי ביי אונז‪ ,‬קענסטו אוועקגיין און ארבעטן וואו דו ווילסט‪ .‬דו דארפסט זיך בכלל נישט שפירן‬ ‫שולדיג דערוועגן״‪.‬‬ ‫ווי גרויס זענען געווען זיינע השגות!‬ ‫און פון וואס וועסטו לעבן?!‬ ‫א פריינד האט דערציילט מיט טרערן פאר ר׳ אברהם איבער פון בני ברק‪:‬‬ ‫איך בין געווען א עלטערער בחור‪ ,‬אליין אויף דער וועלט‪ ,‬אן קיין שטיצע און אן קיין איינעם אויף‬ ‫וועמען זיך צו פארלאזן‪.‬‬ ‫איך האב נישט געהאט די פינאנציעלע מעגליכקייט אויפצושטעלן א אידישע שטוב‪.‬‬ ‫וואס וועט זיין מיט מיר?!‬ ‫אין יענע שווערע און דערדריקנדע טעג האב איך געהערט וועגן ר׳ שמואל דסקל‪.‬‬ ‫מען האט מיר דערציילט‪ ,‬אז ער איז א גרויסער בעל חסד‪ ,‬און העלפט יעדן איד וואס דארף הילף‪.‬‬ ‫איך בין צו אים געגאנגען און אויסגעגאסן מיין הארץ‪ ,‬מיט דער האפענונג אז ער וועט מיר העלפן‪.‬‬ ‫״איך בין שוין א עלטערער בחור״‪ ,‬האב איך אים געזאגט מיט צער‪ .‬״איך האב נישט קיין פרוטה אין‬ ‫דער קעשענע‪ ,‬און דערפאר קען איך נישט חתונה האבן‪ .‬קענט איר מיר אפשר העלפן?״‬ ‫איך האב געהאפט‪ ,‬אז ער וועט מיר געבן אביסל געלט‪ ,‬כדי איך זאל קענען חתונה האבן‪.‬‬ ‫מער פון דעם האב איך בכלל נישט געחלומט‪.‬‬ ‫ווי גרויס איז אבער געווען מיין איבערראשונג‪ ,‬ווען ר׳ שמואל האט מיך אנגעהויבן אויספרעגן‪:‬‬ ‫״מיט וואס טראכסטו זיך צו פארדינען א פרנסה?״‬ ‫״נאך דער חתונה וועל איך זוכן אן ארבעטס־פלאץ״‪ ,‬האב איך געענטפערט‪.‬‬ ‫״וואס פאר אן ארבעט האסטו ליב צו טון?״ האט ער ווייטער געפרעגט‪.‬‬ ‫״איך האב ליב צו באקן״‪ ,‬האב איך געענטפערט‪.‬‬ ‫״אויב אזוי‪ ,‬פארוואס זאלסטו נישט עפענען אן אייגענע געשעפט און זיך פארדינען בכבוד?״‬ ‫״איך האב דאך נישט קיין פרוטה אפילו חתונה צו האבן! ווי קען איך דען טראכטן וועגן עפענען א‬ ‫געשעפט?!״ האב איך געענטפערט מיט ווייטאג‪.‬‬ ‫אבער ר׳ שמואל האט נישט נאכגעלאזט‪.‬‬ ‫ו‬ ‫איש חסד היה‬ ‫״הער אויס״‪ ,‬האט ער געזאגט‪ .‬״איך וועל דיר געבן געלט פאר דער חתונה‪ ,‬און דערצו וועל איך דיר‬ ‫געבן א יסוד צו קענען עפענען אן אייגענע געשעפט‪ .‬און בעזרת ה׳ וועסטו טון און מצליח זיין!״‬ ‫איך קען נישט באשרייבן וואס איך האב געשפירט‪ ,‬ווען ר׳ שמואל האט ארויסגענומען א געוואלדיגן‬ ‫סכום געלט און עס געגעבן פאר א מענטש וועמען ער האט בכלל נישט געקענט!‬ ‫איך בין ארויס פון זיין שטוב דער גליקליכסטער מענטש אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫איך האב שוין געהאט געלט אין דער קעשענע!‬ ‫איך וועל קענען חתונה האבן‪ ,‬און אפילו עפענען אן אייגענע געשעפט!‬ ‫היינט‪ ,‬דרייסיג יאר שפעטער‪ ,‬בין איך דער בעל הבית פון א מצליח׳דיגער קייט בעקעריי־געשעפטן‪.‬‬ ‫ווען נישט ר׳ שמואל‪ ,‬וואלט איך נאך היינט געלעבט אין ארעמקייט‪ ,‬אן גארנישט!‬ ‫א הלוואה צו עפענען א געשעפט‬ ‫הרה״ח ר׳ דוד צבי נוימאן פון ווין האט דערציילט פאר אונזער שוואגער‪ ,‬הרה״ח ר׳ בן ציון‬ ‫פייערשטיין‪:‬‬ ‫איך בין נאך געווען א יונגערמאן‪ ,‬ווען איך האב אנגעהויבן זיך צו פארנעמען מיט דיאמאנטן‪.‬‬ ‫איך האב דעם פאך זייער גוט געקענט‪ ,‬אבער איך האב נישט געהאט קיין אייגענעם קאפיטאל‪ ,‬כדי‬ ‫צו קענען אנהייבן האנדלען מיט דיאמאנטן‪.‬‬ ‫איך האב זיך אמאל צופעליג געטראפן מיט ר׳ שמואל‪.‬‬ ‫כאטש איך האב אים פריער בכלל נישט געקענט‪ ,‬האב איך אים געבעטן מיר צו העלפן‪.‬‬ ‫מיט זיין שארפן בליק האט ער דערקענט‪ ,‬אז איך בין אן ערליכער און פארלעסליכער מענטש‪.‬‬ ‫איך האב געהאפט צו באקומען א הלוואה פון עטליכע טויזנט דאלאר‪...‬‬ ‫צו מיין גרויסער איבערראשונג האט ער מיר געגעבן זיין צוטרוי‪ ,‬און מיר איבערגעגעבן א פעקל‬ ‫דיאמאנטן אין ווערט פון פערציג טויזנט דאלאר!‬ ‫אן קיין ערבים און אן קיין משכון!‬ ‫די דאזיגע הלוואה האט מיך אוועקגעשטעלט אויף די פיס!‬ ‫מיטגלידער אין דער בורסה‪...‬‬ ‫א פריינד פון דער משפחה האט דערציילט‪:‬‬ ‫איך האב געארבעט פאר מיין פרנסה אלס עקאנאמישער ראטגעבער‪ ,‬און פארדינט עטליכע טויזנט‬ ‫שקל א חודש‪.‬‬ ‫איין טאג האט ר׳ שמואל מיך איבערראשט מיט א פראגע‪:‬‬ ‫״פארוואס ארבעטסטו נישט אין דער בורסה אלס עקאנאמישער ראטגעבער?״‬ ‫ז‬ ‫פרק י – והחזקת בו‬ ‫״ווער וועט מיך דען ארייננעמען אלס מיטגליד אין דער בורסה?״ האב איך אים געפרעגט‪.‬‬ ‫דאס איז דאך א זעלטענער זכות‪ ,‬וואס נאר ווייניגע מענטשן באקומען‪.‬‬ ‫א מיטגליד אין דער בורסה האט די רעכט אריינצוגיין אין אלע פארקויף־זאלן פונעם בורסה־געביידע‪,‬‬ ‫און באקומט א חשובן מעמד צווישן די געשעפטסלייט‪.‬‬ ‫״איך וועל דיר שוין מסדר זיין די זאך‪...‬״ האט ר׳ שמואל געענטפערט מיט זיין באקאנטער פשטות‪.‬‬ ‫אלס מיטגליד פון דער הנהלה פון דער בורסה האט ר׳ שמואל זיך אנגעשטרענגט איבער זיינע כוחות‪,‬‬ ‫ביז איך בין אנגענומען געווארן אלס מיטגליד אין דער בורסה‪.‬‬ ‫פון דעמאלט אן האב איך‪ ,‬ברוך ה׳‪ ,‬געהאט פרנסה בשפע‪.‬‬ ‫♦‬ ‫יענער עקאנאמישער ראטגעבער איז נישט געווען דער איינציגער‪.‬‬ ‫נאך עטליכע פריינד זענען געווארן מיטגלידער אין דער בורסה דורך ר׳ שמואלס השתדלות‪.‬‬ ‫דערמיט האט זיך פאר זיי געעפנט די מעגליכקייט צו ארבעטן אלס מייקלער און סוחרים‪.‬‬ ‫און פאר זיין גאנצער השתדלות האט ר׳ שמואל נישט פארלאנגט קיין שום באצאלונג‪.‬‬ ‫אזוי האט ער אוועקגעשטעלט אויף די פיס צענדליגער מענטשן‪ ,‬און אפשר אפילו הונדערטער‪.‬‬ ‫נאר גאר ווייניג פון די פערזענליכע מעשיות זענען אנגעקומען צו אונז‪.‬‬ ‫ח‬