gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

פניני מנחם - אידיש · Pninei Menachem - Yiddish — וירא (2026-10-26)

מוציא לאור: פניני מנחם - אידיש · Pninei Menachem - Yiddish

שבוע: וירא (2026-10-26)

פניני מנחם - אידיש · Pninei Menachem - Yiddish — וירא (2026-10-26)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בעזהשי"ת‬ ‫פרשת‬ ‫וירא‬ ‫פניני‬ ‫שיעורי‬ ‫הגה"צ‬ ‫מנחם‬ ‫תשפ"ז‬ ‫אבד"ק‬ ‫לובלין‬ ‫גליון ד'‬ ‫שליט"א‬ ‫לדעת כי אני ה' מקדשכם‬ ‫שבת איז משפיע יראת שמים‬ ‫בראשית כ‪ ,‬יא‪ ,‬ד"ה ויאמר) א‬ ‫מורא געהאט‪ ,‬אזוי ווי ער האט מורא‬ ‫מורי ורבותי‪ ,‬הנה מה טוב ומה‬ ‫מורא'דיגע מהלך אויף דעם‪ ,‬אז‬ ‫געהאט אויבן ביי פרעה‪ .‬און אבימלך‬ ‫נעים שבת אחים גם יחד‪ .‬מיר זיצן דא‬ ‫אבימלך'ס מלוכה איז געווען געבויט‬ ‫האט טאקע גענומען שרה‪ ,‬ס'איז דאך‬ ‫אינאיינעם מיט אן הכנה דרבה‪" ,‬והיה‬ ‫אויף ישרות‪ ,‬ס'איז געווען געבויט אויף‬ ‫נאר זיין שוועסטער‪ ,‬פארוואס נישט?‬ ‫ביום השישי והכינו" (שמות טז‪ ,‬ה) צו‬ ‫חשיבות פון א זאך‪ ,‬דארט האט מען‬ ‫און דער אייבערשטער איז געקומען‬ ‫דעם שבת קודש הבא עלינו לטובה‪.‬‬ ‫נישט אנגערירט יענעמ'ס א זאך‪ ,‬נאר‬ ‫צו אים בחלום הלילה‪ ,‬און דער‬ ‫עס איז געווען געבויט מיט שטארקע‬ ‫אייבערשטער האט אים געווארנט אז‬ ‫און בפרט אין דעם שבת קודש‬ ‫געזעצן‪ ,‬און ממילא איז דאס געווען די‬ ‫"הנך מת על האשה אשר לקחת" און‬ ‫פון די פרשה "וירא אליו ה'" (בראשית‬ ‫טענה פון אבימלך‪ ,‬פארוואס האסטו‬ ‫אז זי איז א אשת איש‪.‬‬ ‫יח‪ ,‬א)‪ ,‬שטייט אין די ספרים אז‬ ‫געזאגט "אחותי היא"? דו ווייסט נישט‬ ‫יעדער איינער איז זוכה אין שבת‬ ‫אז אין דעם מקום טוט מען נישט קיין‬ ‫אבימלך'ס קשיא‬ ‫קודש צו "וירא אליו ה'"‪ ,‬ער איז זוכה‬ ‫"מעשים אשר לא יעשו"? דאס הייסט‬ ‫צו א התגלות‪ ,‬ער איז זוכה צו א‬ ‫אז ער האט גאר געהאט א טענה אויף‬ ‫און למעשה האט אבימלך געהאט‬ ‫התרוממות הנפש‪ ,‬ער איז זוכה צו‬ ‫אברהם אבינו‪ ,‬פארוואס האסטו געטון‬ ‫מורא'דיגע טענות צו אברהם אבינו‪,‬‬ ‫דעם חלק אלקי ממעל וואס ווערט‬ ‫מעשים אשר לא יעשו עשית עמדי?‪.‬‬ ‫און ער האט אים געזאגט‪" ,‬מה עשית‬ ‫נתוסף שבת דורך די נשמה יתירה‪,‬‬ ‫פארוואס האסטו מיר נישט געזאגט‬ ‫לנו ומה חטאתי לך כי הבאת עלי ועל‬ ‫וואס דאס ברענגט אים ארויף לעילא‬ ‫דעם אמת אז זי איז אחותי‪ ,‬אז ס'איז‬ ‫ממלכתי חטאה גדולה מעשים אשר לא‬ ‫ולעילא‪.‬‬ ‫נישט דיין ווייב?‬ ‫יעשו עשית עמדי" (שם שם‪ ,‬ט)‪ .‬וואס‬ ‫איז געווען די פשט אז אבימלך האט‬ ‫אברהם אבינו אין גרר‬ ‫און לאמיר זען וואס אברהם אבינו‬ ‫געהאט טענות? פארשטייסט נישט‬ ‫האט געענטפערט‪" .‬ויאמר אברהם כי‬ ‫אליין אז אברהם אבינו האט מורא‬ ‫לאמיר אביסל פארשטיין וואס‬ ‫אמרתי רק אין יראת אלקים במקום‬ ‫געהאט אז דו וועסט אים הרג'ענען און‬ ‫אברהם אבינו האט זוכה געווען מיט‬ ‫הזה והרגוני על דבר אשתי" (שם שם‪,‬‬ ‫דו וועסט נעמען זיין ווייב? וואס איז‬ ‫"וירא אליו ה'"‪ .‬לכאורה וואלט דאך‬ ‫יא)‪ .‬און לכאורה דארף מען זיך זייער‬ ‫אזא גרויסע וואונדער אז אבימלך זאל‬ ‫געדארפט שטיין "ויתגלה אליו ה'"?‬ ‫גוט מתבונן זיין צו זען וואס אברהם‬ ‫אזוי זאגן? און נאכאמאל האט אבימלך‬ ‫וואס טייטש "וירא אליו ה'"?‬ ‫אבינו האט אים געענטפערט‪" ,‬רק‬ ‫איבערגעזאגט‪" ,‬ויאמר מה ראית כי‬ ‫אין יראת אלקים במקום הזה"‪ .‬מיר‬ ‫עשית את הדבר הזה?" (שם שם‪ ,‬י)‪.‬‬ ‫אין די וואכעדיגע סדרה לערנט מען‬ ‫האבן דאך פריער געשמועסט אז גרר‬ ‫די מעשה מיט אבימלך (בראשית כ‪ ,‬א)‪,‬‬ ‫איז געווען א מקום פון ישרות‪ ,‬ס'איז‬ ‫גרר איז געבויעט אויף ישרות‬ ‫ווען אברהם אבינו איז אנגעקומען אין‬ ‫נישט געווען אזוי ווי סדום וואס זענען‬ ‫גרר‪ ,‬און ער האט געזאגט ווייטער אז‬ ‫געווען רשעים ארורים‪ ,‬רעים וחטאים‬ ‫איז דא אין די ספרים (מלבי"ם‬ ‫שרה איז זיין שוועסטער‪ ,‬ווייל ער האט‬ ‫א‬ ‫פניני מנחם ‪ I‬וירא‬ ‫פניני מנחם‬ ‫חכמה‬ ‫מאוד‪ ,‬יעדער איז נאכגעגאנגען‬ ‫אלע תאוות‪ .‬אין גרר איז געווען די‬ ‫מפניני"ם‬ ‫סיסטעם פון די מלוכה אז מ'גנב'עט‬ ‫נישט‪ ,‬מ'נעמט נישט אוועק יענעמ'ס‬ ‫א זאך‪ ,‬און מ'פירט זיך אויף אזוי ווי‬ ‫אלע אנדערע מענטשן‪ ,‬און מ'פירט‬ ‫זיך אויף אזוי ווי ס'דארף צו זיין‪.‬‬ ‫אויב אזוי דארף מען פארשטיין וואס‬ ‫האט אים אברהם אבינו געענטפערט?‬ ‫ועקידת יצחק ברחמים תזכור‬ ‫די לימוד זכות בכח פון אברהם אבינו‬ ‫יראת שמים די יסוד צו‬ ‫התגברות‬ ‫רחמנא ‪ -‬דער רבונו של עולם‪ ,‬דער‬ ‫מיר זאגן יעדן טאג די פרשה‬ ‫רחום וחנון‪ ,‬ער איז דיך פוטר‪.‬‬ ‫פון די עקידה‪ ,‬ועקידת יצחק היום‬ ‫איז דא אויף דעם א מורא'דיגע‬ ‫לזרעו ברחמים תזכור‪ ,‬זכרנו בזכרון‬ ‫מלבי"ם אויפן תירוץ וואס אברהם‬ ‫אבער וואס האט אברהם אבינו‬ ‫טוב לפניך ופקדנו בפקודת ישועה‬ ‫אבינו האט געענטפערט "כי אמרתי‬ ‫געטון? לאמיר גוט אריינטראכטן‬ ‫ורחמים'‪ ,‬מיר בעטן אינעם זכות‬ ‫רק אין יראת אלקים במקום הזה"‪.‬‬ ‫אינעם נסיון פון אברהם אבינו‪,‬‬ ‫וואס אברהם אבינו האט עומד‬ ‫זאגט דער מלבי"ם (בראשית כ‪ ,‬יא‪,‬‬ ‫אברהם אבינו איז דורכגעגאנגען‬ ‫בנסיון געווען אויף דעם וואס דער‬ ‫ד"ה ויאמר)‪ ,‬אז אברהם אבינו האט‬ ‫דעם וואסער‪ ,‬און ווען די וואסער‬ ‫אויבערשטער האט אים געזאגט‬ ‫אים געזאגט‪" ,‬דו ביסט גערעכט‪ ,‬אין‬ ‫איז שוין אנגעקומען ביז צום‬ ‫'קח נא את בנך את יחידך אשר‬ ‫דעם פלאץ איז דא יושר‪ ,‬אין דעם‬ ‫האלז האט ער זיך שוין זיכער‬ ‫אהבת את יצחק ולך לך אל ארץ‬ ‫פלאץ זאגט מען אן פאר יעדן איינעם‬ ‫געקענט אויסדרייען און מאכן‬ ‫המוריה והעלהו שם לעולה על אחד‬ ‫אז מ'טאר נישט טון דאס‪ ,‬און מ'טאר‬ ‫א בואי בשלום און אהיימגיין‪,‬‬ ‫ההרים אשר אומר אליך' (בראשית‬ ‫נישט טון יענץ‪ ".‬אבער דאס איז‬ ‫ער האט געקענט זאגן 'איך האב‬ ‫כב‪ ,‬ב)‪ ,‬און עס איז טאקע געווען‬ ‫אלעס על פי שכל‪ .‬און ווען א מענטש‬ ‫געטון מיינס'‪ ,‬אבער ניין‪ ,‬ער האט‬ ‫'וישכם אברהם בבוקר' (שם כב‪,‬‬ ‫פירט זיך נאר על פי שכל‪ ,‬איז אים‬ ‫מתפלל געווען הושיעני אלקים כי‬ ‫ג)‪ ,‬ער איז געגאנגען מיט א שמחה‬ ‫אברהם אבינו מסביר אז ער קען זיין‬ ‫באו מים עד נפש (תהלים סט‪ ,‬ב)‪,‬‬ ‫רבה‪ ,‬ער האט נישט געטראכט‬ ‫דער גרעסטער פילוסוף‪ ,‬און ער קען‬ ‫אברהם אבינו איז אויסגעגאנגען‬ ‫און ער האט נישט געקלערט‪ .‬און‬ ‫אוועקשטעלן חשובע ענינים‪ ,‬און ער‬ ‫פארן בורא כל עולמים‪ ,‬אברהם‬ ‫ער האט געהאט גרויסע נסיונות‬ ‫קען מאכן ישרות ביי זיך‪ ,‬און ער קען‬ ‫אבינו האט געבעטן פונעם הייליגן‬ ‫אויפ'ן וועג‪ ,‬ס'איז נישט געווען‬ ‫זיך מרגיל זיין במדות ישרות וטובות‪.‬‬ ‫באשעפער 'העלף מיר‪ ,‬איך וויל‬ ‫אזוי פשוט‪ ,‬און ער האט זיך‬ ‫אבער ווילאנג דאס איז נאר מיט'ן‬ ‫מקיים זיין די מצוה פון קח נא את‬ ‫געשטארקט און ער איז געגאנגען‬ ‫שכל‪ ,‬איז די רגע וואס עס קומט‬ ‫בנך את יחידך'‪.‬‬ ‫צו די עקידה‪.‬‬ ‫אריין די תאוה‪ ,‬פארלירט זיך דער‬ ‫מענטש‪ ,‬דער גאנצער שכל ווערט‬ ‫און פארדעם גייען מיר צו‬ ‫ווען אברהם אבינו איז‬ ‫פארשוואונדן‪ ,‬און ממילא אין די רגע‬ ‫תשליך עשי"ת (מ"ב סק"ח בסימן‬ ‫געגאנגען אויפן וועג איז דער‬ ‫ווערט ער א בעל תאוה‪ ,‬און אויב‬ ‫תקפ"ג)‪ ,‬כדי מעורר צו זיין דעם‬ ‫שטן אקעגן געקומען‪ ,‬און ער האט‬ ‫ער וועט נישט קענען נאכקומען זיין‬ ‫זכות וואס אברהם אבינו האט‬ ‫אויסגעשפרייט א גרויסע וואסער‬ ‫תאוה‪ ,‬דעמאלטס קען ער אנקומען‬ ‫זיך נישט געלאזט פונעם וואסער‬ ‫(מדרש תנחומא וירא כב)‪ .‬ווען‬ ‫ביז רציחה‪.‬‬ ‫און גאר מתפלל געווען צו קענען‬ ‫אברהם אבינו האט געזען די וואסער‬ ‫מקיים זיין דעם מצוה‪.‬‬ ‫האט ער דאך געקענט קלערן אז‬ ‫די איינציגסטע וועג איז אים‬ ‫אונס רחמנא פטריה (נדרים כז‪,):‬‬ ‫אברהם אבינו מסביר‪ ,‬וואס א‬ ‫און ווען אברהם אבינו איז‬ ‫מיר ווייסן אז אויב מען קען נישט‬ ‫מענטש קען זיך מתגבר זיין אויף‬ ‫ארויפגעגאנגען אויפ'ן בארג‪ ,‬זענען‬ ‫מקיים זיין א מצוה‪ ,‬מען איז א‬ ‫די תאוות‪ ,‬איז נישט על פי שכל‪,‬‬ ‫זיי געגאנגען צוזאמען ‪ -‬וילכו‬ ‫אונס‪ ,‬זאגט דער אויבערשטער 'דו‬ ‫נאר אז מ'האט מורא פונעם הייליגן‬ ‫שניהם יחדיו (בראשית כב‪ ,‬ו)‪ ,‬ביידע‬ ‫ביסט פטור'‪ ,‬אדער ווי דער רבי ר'‬ ‫באשעפער‪" .‬ויראת מאלקיך" (ויקרא‬ ‫מיט די זעלבע שמחה (רש"י שם‬ ‫בונם זאגט‪ ,‬אונס רחמנא פטריה‪,‬‬ ‫יט‪ ,‬יד‪ ,‬וכן בהרבה מקומות)‪ ,‬און ווי‬ ‫ד"ה וילכו)‪ ,‬יצחק האט געוואוסט‬ ‫אז דער אויבערשטער אליינס איז‬ ‫מיר זאגן אין די פרשת היראה‪" ,‬מה‬ ‫אז ער גייט נעקד ווערן און מ'גייט‬ ‫מקיים די מצוה פאר דעם איד‪,‬‬ ‫ה' אלקיך שואל מעמך כי אם ליראה‬ ‫המשך בעמוד ט‬ ‫ב פניני מנחם ‪ I‬וירא‬ ‫וועלכע מלאכה? דאס איז די מלאכה‬ ‫שבת איז נישט דא קיין יצר הרע‬ ‫את ה' אלקיך" (דברים י‪ ,‬יב)‪ .‬דער‬ ‫פון מלחמת היצר‪ .‬און דאס איז א‬ ‫אייבערשטער וויל נישט אז א מענטש‬ ‫שווערע גרויסע מלחמה‪ ,‬און ס'איז א‬ ‫שבת קודש‪ ,‬זאגט דער זוהר‬ ‫זאל זיך בויען מיט שכל אז ס'פאסט‬ ‫שווערע מלאכה‪ .‬אבער "וביום השביעי‬ ‫הקדוש (תיקו"ז בהקדמה ה‪ ,):‬בראשית‬ ‫נישט אזוי צו טון‪ .‬דער אייבערשטער‬ ‫שבת" (ויקרא כג‪ ,‬ג)‪ ,‬שבת איז דא א‬ ‫מאכט ירא שבת‪ .‬און מיר האבן שוין‬ ‫וויל נישט אז א מענטש זאל זאגן מיט‬ ‫שביתה ונייחא‪ ,‬בא שבת בא מנוחה‪,‬‬ ‫אמאל געזאגט אז די ירושלמי ברענגט‬ ‫שכל‪ ,‬ס'איז נישט איינגענעם אזוי צו‬ ‫דארף מען זיך נישט שלאגן מיטן יצר‬ ‫אראפ להלכה (דמאי פ"ד ה"א) אז א‬ ‫טון‪ ,‬ס'איז נישט קיין יושר אזוי צו‬ ‫עם הארץ איז באגלייבט שבת קודש‬ ‫טון‪ ,‬ווייל די רגע וואס די תאוה קומט‬ ‫הרע‪ .‬און צוליב דעם הייסט דאס שבת‬ ‫אויף מעשרות‪ ,‬אויף וואס פרייטאג‬ ‫אריין‪ ,‬און מ'ווערט אין א מצב פון‬ ‫שלום‪ ,‬ווייל ס'איז נישט דא דעמאלטס‬ ‫נאכמיטאג גלייב איך אים נאך נישט‪,‬‬ ‫תאוה‪ ,‬פארלירט מען דאך דעם דעת‪,‬‬ ‫קיין מלחמה‪ ,‬און דעמאלטס איז יעדער‬ ‫און אז מ'פארלירט דעם דעת קען מען‬ ‫איד בשלימות‪ ,‬ווייל שבת קומט דאך‬ ‫און מוצאי שבת גלייב איך אים שוין‬ ‫נישט‪ ,‬און זונטאג‪ ,‬מאנטאג‪ ,‬דינסטאג‬ ‫אנקומען ביז רציחה‪ .‬פארדעם זאגט‬ ‫אראפ א יראה ווי דערמאנט‪ ,‬און דאס‬ ‫דער אייבערשטער "כי אם ליראה את‬ ‫איז אזא כח אז דאס איז זיך מתגבר‬ ‫גלייב איך אים נישט‪ ,‬אבער שבת גלייב‬ ‫ה' אלקיך"‪ ,‬ווייל אז דו וועסט מורא‬ ‫אויפן יצר הרע‪ ,‬און צוליב דעם הייסט‬ ‫איך אים יא‪ .‬פארוואס? ווייל אימת‬ ‫האבן פונעם אייבערשטן‪ ,‬די מורא‪,‬‬ ‫עס "שבת שלום ומבורך"‪.‬‬ ‫שבת עליו‪ .‬שבת קומט אראפ א יראה‬ ‫די יראת אלקים‪ ,‬די יראת שמים‪ ,‬נאר‬ ‫משמי מעל‪ ,‬אזוי אז יעדער איד ווערט‬ ‫מיט דעם קען זיך א מענטש מתגבר‬ ‫נתרומם ונתעלה‪ ,‬און ער האט מורא‬ ‫זיין אויף זיינע רצוניות און אויף‬ ‫די אות פון שבת‬ ‫פונעם הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫זיינע תאוות‪.‬‬ ‫און דאס איז "אות היא ביני וביניכם‬ ‫ס'איז דא א ווארט אין אהבת‬ ‫לדרתיכם לדעת כי אני ה' מקדשכם"‬ ‫האט אברהם אבינו געזאגט‪ ,‬זאגט‬ ‫שלום (פ' בשלח ד"ה מלחמה‪ ,‬יומדה"ל‬ ‫דער הייליגער מלבי"ם א מורא'דיגע‬ ‫(שמות לא‪ ,‬יג)‪ .‬די יראה ברענגט אז דער‬ ‫י"ז חשון)‪ ,‬אויף דעם וואס מיר זאגן‬ ‫שכל איז זיך מתגבר‪ ,‬ס'ווערט "לדעת‬ ‫זאך‪ ,‬ביסט גערעכט‪ ,‬דא איז דא ישרות‪,‬‬ ‫ביי מה ידידות "נפש כי נאנחה בא‬ ‫דא איז דא תקנות טובות‪ ,‬דא איז דא‬ ‫כי אני ה' מקדשכם"‪ .‬און ממילא דאס‬ ‫שבת בא מנוחה"? וואס טייטש "בא‬ ‫חוקים נימוסים‪ ,‬דא איז דא חוקים‬ ‫איז מען זוכה יעדן שבת קודש‪ ,‬אבער‬ ‫שבת בא מנוחה"? ברענגט ער אראפ‬ ‫ומשפטים אז מ'טאר נישט טון די אלע‬ ‫דאס איז מיט א תנאי אז מ'איז מקבל‬ ‫פונעם זוהר הקדוש (ח"ג קעו‪ ,).‬אז‬ ‫זאכן‪ ,‬אבער דו ווייסט וואס דא פעלט?‬ ‫שבת בשמחה וברצון‪ .‬דאס איז טייטש‬ ‫שבת ווערט אנגערופן "שבת שלום‬ ‫"רק אין יראת אלקים במקום הזה‬ ‫"וירא אליו ה'" ‪ -‬וואס איז מען זוכה‬ ‫ומבורך"‪ .‬פארוואס? ווייל א גאנצע‬ ‫והרגוני על דבר אשתי"‪ .‬ווייל אן יראת‬ ‫שבת? צו דעם "וירא"‪ ,‬צו דעם יראת‬ ‫וואך איז נישט קיין שלום‪ ,‬א גאנצע‬ ‫שמים קען מען צוקומען ביז צו זיין א‬ ‫אלקים‪ ,‬און דורך דעם זענען מיר זוכה‬ ‫וואך איז מען אין א מלחמה‪ ,‬מען‬ ‫רוצח‪ .‬דאס איז געווען די תשובה וואס‬ ‫צו גיין לעילא ולעילא‪ ,‬און פון דעם‬ ‫שלאגט זיך מיטן בעל דבר מיט אלע‬ ‫אברהם אבינו האט געענטפערט פאר‬ ‫קומט די ברכה אויף א גאנצע וואך‪.‬‬ ‫כוחות‪" .‬ששת ימים תעשה מלאכה" ‪-‬‬ ‫אבימלך‪.‬‬ ‫באלוני ממרא ‪ -‬הוא שנתן לו עצה על המילה‬ ‫דינען דעם אויבערשטן אן קיין אייגענע נגיעות‬ ‫און רש"י שטעלט זיך שוין אויף‬ ‫ברית מילה‪" ,‬והיה תמים" (בראשית יז‪,‬‬ ‫אבער לאמיר אריינגיין אין די‬ ‫דעם‪ ,‬וואס טייטש "באלוני ממרא"?‬ ‫א)‪ ,‬ער האט זוכה געווען אריינצוקומען‬ ‫סדרה‪ ,‬און לאמיר ארויסנעמען עפעס‬ ‫זאגט רש"י (בראשית יח‪ ,‬א‪ ,‬ד"ה‬ ‫יעצט בשלימות תחת כנפי השכינה‪.‬‬ ‫א דרך ה' כדת מה לעשות‪ .‬מיר ווילן‬ ‫באלוני)‪" ,‬הוא שנתן לו עצה על‬ ‫אבער דער פסוק זאגט אנדערש‪" ,‬וירא‬ ‫פארשטיין וואס דא איז געווען אין‬ ‫המילה" ‪ -‬ווייל ער האט אים געגעבן א‬ ‫אליו ה' באלוני ממרא"‪ .‬די תורה איז‬ ‫די וואכעדיגע סדרה‪ .‬דער פסוק‬ ‫עצה ער זאל זיך גיין מל'ן‪ .‬און באמת‬ ‫מדייק דא אז דאס וואס ער האט זוכה‬ ‫זאגט "וירא אליו ה' באלוני ממרא"‪.‬‬ ‫זעט מען שוין אין מדרש (בר"ר מב‪ ,‬ח)‬ ‫געווען צו די התגלות פונעם הייליגן‬ ‫און באמת וואלט דאך דא געדארפט‬ ‫אז ווען דער אייבערשטער האט אים‬ ‫באשעפער איז עפעס א ענין וואס האט‬ ‫שטיין "וירא ה' אל אברהם"‪ .‬דער‬ ‫געהייסן זיך גיין מל'ן‪" ,‬התהלך לפני‬ ‫צוטוהן מיט אלוני ממרא‪.‬‬ ‫אייבערשטער איז דאך געקומען צו‬ ‫והיה תמים"‪ ,‬איז ער זיך געגאנגען‬ ‫אים שואל זיין בשלומו נאכדעם וואס‬ ‫שואל עצה זיין מיט ענר אשכול און‬ ‫עצה על המילה‬ ‫אברהם אבינו איז דורכגעגאנגען די‬ ‫ג‬ ‫פניני מנחם ‪ I‬וירא‬ ‫פניני מנחם‬ ‫קעגן אים‪ ,‬וואו ער איז געגאנגען איז‬ ‫דעם זוכה זיין צו "וירא אליו ה'"‪ ,‬אז‬ ‫ממרא‪ .‬און זיי זענען געווען די "בעלי‬ ‫מען געווען קעגן אים‪ ,‬און די מדרש‬ ‫ס'זאל נתגלה ווערן ביי אונז דער רבונו‬ ‫ברית אברם"‪ ,‬זיי זענען געווען פון‬ ‫זאגט (בר"ר מח‪ ,‬ב) אז אברהם אבינו‬ ‫של עולם‪ ,‬און מען זאל זען "ועינינו‬ ‫זיינע נאנטסטע מענטשן‪ .‬מיר האבן זיך‬ ‫איז געווען "עבר מצד אחד"‪" ,‬אחד היה‬ ‫תראנה מלכותך"‪ ,‬אונז זאל מיר זוכה‬ ‫שוין אויבן אין פרשת לך לך באקענט‬ ‫אברהם" (יחזקאל לג‪ ,‬כד)‪ ,‬ער האט‬ ‫זיין צו א התגלות‪.‬‬ ‫מיט זיי‪ ,‬אז זיי זענען מיטגעגאנגען מיט‬ ‫זיך געשטעלט קעגן א גאנצע וועלט‪.‬‬ ‫אברהם אין די גרויסע וועלט‪-‬מלחמה‪,‬‬ ‫און דא גייט ער פרעגן א שאלה? און‬ ‫קודם לאמיר ארומרעדן פון די‬ ‫זיי זענען מיטגעגאנגען מיט אים זיך‬ ‫לאמיר זאגן אז ווען אלע דריי וואלטן‬ ‫פליאה‪ ,‬די צוויי קשיות וואס מיר ווילן‬ ‫צו שלאגן קעגן מיליאנען מענטשן‪.‬‬ ‫געזאגט ניין‪ ,‬דעמאלטס וואלט ער‬ ‫פרעגן‪ ,‬און נאכדעם וועלן מיר צוקומען‬ ‫און בעלי ברית אברהם מיינט אז זיי‬ ‫אנגענומען זייער עצה קעגן מצות ה'‬ ‫צו די נקודה און מיר וועלן זען דעם‬ ‫זענען געווען די נאנטסטע מענטשן‬ ‫יתברך? ס'איז נישט צו פארשטיין‪.‬‬ ‫דרך וואס דער אויבערשטער די תורה‬ ‫פון אברהם אבינו‪ .‬מיט זיי האט ער‬ ‫הקדושה וויל פון אונז די וואך‪.‬‬ ‫געטון זיין עבודת ה'‪ ,‬מיט זיי האט ער‬ ‫מ'געבט ממרא אנערקענונג ווייל‬ ‫פארברענגט אינאיינעם‪ ,‬און אינאיינעם‬ ‫ער האט געגעבן די עצה‪ ,‬און ממילא‬ ‫האבן זיי משיג געווען השגת ה'‪.‬‬ ‫האט ער געשטופט אברהם אבינו‬ ‫דערצו‪ ,‬און דורך דעם איז אברהם‬ ‫ווען אונז ליינען‬ ‫באלוני ממרא דוקא‬ ‫אבינו געגאנגען מקיים זיין די מצוה‪.‬‬ ‫זעט דאך פון דעם אויס אז ווען אלע‬ ‫די תורה וירא‬ ‫און יעצט אז דער אייבערשטער‬ ‫דריי זאגן אז נישט‪ ,‬וואלט אפשר‬ ‫האט אים געהייסן זיך מל'ן‪ ,‬איז ער זיך‬ ‫געווען אנדערש? קען מען דען קלערן‬ ‫אזוי אויף אברהם אבינו‪ ,‬ווייל מ'זעט‬ ‫אליו ה' מיט די‬ ‫געגאנגען שואל עצה זיין מיט זיי‪ .‬און‬ ‫ענר און אשכול האבן אים אפגערעדט‪,‬‬ ‫דריי מלאכים‬ ‫דאך‪ ,‬אז אפילו ביידע האבן געזאגט‪,‬‬ ‫אויף פארשידענע וועגן וויאזוי זיי‬ ‫איז דאך געווען א רוב וואס האלט‬ ‫האבן אים אפגערעדט‪ .‬און ממרא האט‬ ‫אזוי‪ ,‬און ער האט זיך נישט גערעכנט‬ ‫אים געזאגט‪ ,‬גיי רצון יראיו יעשה‬ ‫מיט דעם‪ .‬מוז מען פארשטיין וואס‬ ‫זענען מיר זיך‬ ‫(תהלים קמה‪ ,‬יט) ‪ -‬גיי טו דעם רצון‬ ‫אברהם אבינו האט דא געטון מיטן‬ ‫ה'‪ .‬און דער מדרש ברענגט אראפ (שם)‪,‬‬ ‫פרעגן‪ ,‬און וואס איז בכלל פשט אז ער‬ ‫איז געגאנגען פרעגן א עצה‪.‬‬ ‫מקשר מיט‬ ‫אז ממרא האט אים געזאגט אז דער‬ ‫אייבערשטער האט דיר געהאלפן‪" ,‬עד‬ ‫קבלת התורה‬ ‫הנה עזרונו רחמיך"‪ ,‬און אוודאי וועט‬ ‫וואס ארט זיי איבער אברהם‬ ‫ער דיך העלפן ווייטער "ואל תטשנו ה'‬ ‫אלקינו לנצח"‪.‬‬ ‫און נאכדעם ווילן מיר פארשטיין‪,‬‬ ‫פארוואס זענען ענר אשכול און ממרא‬ ‫פארוואס איז אברהם בכלל‬ ‫זוכה זיין היינט צו א התגלות‬ ‫געווען בעלי ברית אברם‪ ,‬זיי האבן‬ ‫געגאנגען פרעגן‬ ‫דאך מיטגעלעבט מיט אברהם אבינו‪,‬‬ ‫איז דא דא צוויי מורא'דיגע‬ ‫און זיי האבן דאך געזען די גדלות פון‬ ‫די ערשטע שאלה גייט אויף אברהם‪.‬‬ ‫יסודות'דיגע קשיות וואס ווערט‬ ‫אברהם אבינו‪ .‬אברהם אבינו איז דאך‬ ‫אברהם גייט זיך שואל עצה זיין?‬ ‫געפרעגט ביי די ראשונים מיט‬ ‫נישט געווען סתם א גדול‪ ,‬אברהם‬ ‫אברהם האט אמאל געפרעגט איינעם?‬ ‫אחרונים‪ ,‬און די קשיא מוז מען פרעגן‪.‬‬ ‫אבינו איז דאך געווען ממש א מלך‬ ‫אברהם אבינו האט זיך גערעכנט מיט‬ ‫פארוואס? ווייל אונז ווייס מיר וואס‬ ‫העולם דעמאלטס‪ ,‬מ'האט אים מכתיר‬ ‫מענטשן? ווען האט זיך אברהם אבינו‬ ‫דער מאור עינים ברענגט אראפ (ריש‬ ‫געווען אלס א מלך (בר"ר מב‪ ,‬ה)‪ .‬און‬ ‫גערעכנט מיט מענטשן וואס זיי וועלן‬ ‫פ' וירא ד"ה הנה)‪ ,‬אז יעדע וואך רעדט‬ ‫אברהם אבינו איז דורכגעגאנגען די‬ ‫זאגן? ווען דער אייבערשטער האט אים‬ ‫דער אייבערשטער צו יעדן איד‪ .‬יעדער‬ ‫אלע שוועריגקייטן‪ ,‬און זיי האבן געזען‬ ‫געהייסן גיין צו די עקידה‪ ,‬האט ער‬ ‫איד קען זוכה זיין "וירא אליו ה'"‪ ,‬אבער‬ ‫וויאזוי ער איז אראפגעגאנגען קיין‬ ‫געפרעגט איינעם עצות? "קח נא את‬ ‫ס'דארף זיין "באלוני ממרא"‪ .‬און אונז‬ ‫מצרים‪ ,‬און ער איז צוריקגעקומען מיט‬ ‫בנך את יחידך אשר אהבת" (בראשית‬ ‫פרעג מיר‪" ,‬והיה כי ישאלך בנך מחר‬ ‫א גרויסע פארמעגן‪ .‬און זיי האבן געזען‬ ‫כב‪ ,‬ב)‪ ,‬וואס דאס איז לכאורה געווען‬ ‫לאמר מה זאת?" (שמות יג‪ ,‬יד)‪ ,‬וואס‬ ‫וואס עס איז געווען ביי די חמשת‬ ‫די גרעסטע נסיון? ביי אור כשדים‬ ‫איז דער "אלוני ממרא"? וואס לערנט‬ ‫מלכים וויאזוי מ'האט זיך געשלאגן‬ ‫האט ער געפרעגט איינעם? זיין טאטע‬ ‫עס מיך? וואס דארף איך ארויסנעמען‬ ‫דארט‪ ,‬און ער האט זיי איינגענומען‬ ‫איז געווען קעגן אים‪ ,‬זיין משפחה איז‬ ‫א לימוד פון "אלוני ממרא"‪ ,‬אז איך‬ ‫אליינס‪.‬‬ ‫געווען קעגן אים‪ ,‬זיין מדינה איז געווען‬ ‫זאל וויסן כדת מה לעשות‪ ,‬און מיט‬ ‫ד פניני מנחם ‪ I‬וירא‬ ‫תורה‪ ,‬און די אידן האבן יא גענומען‬ ‫רץ אברהם" (בראשית יח‪ ,‬ז)‪ ,‬אויב ביי‬ ‫און דא ביי ברית מילה‪ ,‬ער דארף‬ ‫די תורה‪ ,‬און זיי האבן געזאגט נעשה‬ ‫יעדן האט ער געמאכט אזא גרויסע‬ ‫אראפנעמען א חלק פון זיך‪ ,‬די ערלה‪,‬‬ ‫ונשמע‪ .‬אונז האלט מיר נאך אינעם‬ ‫סעודה‪ .‬די וואך איז מתן תורה‪ .‬ווען‬ ‫איז אזא געפערליכע זאך‪ ,‬דארט גייען‬ ‫חודש חשון וואס אויף חשון זאגט‬ ‫אונז ליינען די תורה "וירא אליו ה'"‬ ‫ענר און אשכול אים געבן אן עצה אז‬ ‫דער הייליגער רוז'ינער זכותו יגן עלינו‬ ‫מיט די דריי מלאכים‪ ,‬זענען מיר זיך‬ ‫ער זאל גיין קעגן דעם רצון הבורא‬ ‫(הובא בעירין קדישין בשם הצמח‬ ‫מקשר מיט דעם גרויסן יום הבהיר‬ ‫יתברך שמו‪ .‬ס'איז דאך עפעס נישט‬ ‫צדיק ח"ב חשון עמ' כ)‪ ,‬איז נאך רחושי‬ ‫ווען עס איז געווען קבלת התורה‪,‬‬ ‫צו פארשטיין‪ .‬זיי האבן פארלוירן דעם‬ ‫מרחשוון שפוותא‪ .‬מרחשוון שפוותא‬ ‫ווייל אין די זכות פון די סעודה וואס‬ ‫שכל‪ ,‬זיי האבן פארלוירן די הרגשה‪,‬‬ ‫איז טייטש אז מ'דאווענט נאך‪ .‬נאך‬ ‫איז געווען די וואך האבן מיר זוכה‬ ‫זיי האבן פארלוירן די ידיעה‪ ,‬זיי האבן‬ ‫דעם חודש תשרי העבר עלינו לטובה‪,‬‬ ‫געווען צו קבלת התורה‪ ,‬וואס איז‬ ‫אלעס פארלוירן‪ .‬פארוואס? וואס‬ ‫וואס מ'האט אזויפיל געדאוונט און‬ ‫געווען עליונים ששו ותחתונים עלזו‪.‬‬ ‫האסטו מיט דעם איינגעלייגט? דו‬ ‫געבעטן‪ ,‬מ'האט אזויפיל שבח והודאה‬ ‫ווילסט דיך נישט מל'ן‪ ,‬אויב אזוי מלה‬ ‫געגעבן פארן בורא כל עולמים‪ ,‬דאס‬ ‫די נקודה פון בריאת העולם‬ ‫דיך נישט‪ .‬וואס ווילסטו פון אברהם‬ ‫ליגט נאך און זאגט נאך אלס יעצט די‬ ‫אבינו? וואס געבסטו אים אן עצה צו‬ ‫אלע תפילות‪.‬‬ ‫קומט דאך אויס אז וויבאלד די‬ ‫גיין קעגן דעם רצון הבורא?‬ ‫גאנצע בריאה איז דאך בשביל התורה‬ ‫וואס טייטש אתה בחרתנו‬ ‫ובשביל ישראל (מדרש בר"ר א‪ ,‬א)‪ .‬און‬ ‫און קינד און קייט דערמאנט אלוני‬ ‫אן א תורה‪" ,‬אם לא בריתי יומם ולילה‬ ‫ממרא‪ ,‬און ממרא האט זוכה געווען צו‬ ‫און איינע פון די גרעסטע תפילות‬ ‫חקות שמים וארץ לא שמתי" (ירמי'‬ ‫א גרויסן כבוד‪ ,‬לכבוד ולתפארת עד‬ ‫וואס מיר האבן געזאגט אין שמונה‬ ‫לג‪ ,‬כה)‪ ,‬און די גמרא זאגט (שבת פח‪).‬‬ ‫היום הזה‪ ,‬וועלן מיר אויך רעדן פון‬ ‫עשרה איז געווען‪" ,‬אתה בחרתנו‬ ‫"יום הששי"‪ ,‬וואס איז די ה' יתירה?‬ ‫אים‪.‬‬ ‫מכל העמים אהבת אותנו ורצית בנו‬ ‫אז ווען נישט דעם יום הששי וואלט די‬ ‫ורוממתנו מכל הלשונות וקדשתנו‬ ‫וועלט געווען תוהו ובוהו‪ .‬און אן א כלל‬ ‫די יסוד פון קבלת התורה‬ ‫במצותיך‪ ,‬ושמך הגדול והקדוש עלינו‬ ‫ישראל איז דאך נישט דא קיין תורה‪,‬‬ ‫קראת"‪ .‬פרעגט דער הייליגער יערות‬ ‫ממילא גייען די צוויי זאכן אינאיינעם‪.‬‬ ‫און איך וויל אייך זאגן אז די‬ ‫דבש‪ ,‬וואס טייטשט "אתה בחרתנו‬ ‫קומט דאך אויס אז די וואך‪ ,‬נאך וואס‬ ‫וואכעדיגע סדרה איז נישט סתם א‬ ‫מכל העמים"? דער אויבערשטער האט‬ ‫אברהם אבינו האט זיך גע'מל'ט און‬ ‫סדרה‪ .‬פארוואס? ווייל די גמרא זאגט‬ ‫אונז אויסגעקליבן? דער אייבערשטער‬ ‫ער איז אריין תחת כנפי השכינה‪ ,‬איז‬ ‫אין מסכת שבת (פח‪ ):‬אויפן פסוק "אשר‬ ‫איז דאך ארומגעגאנגען צו כל אומה‬ ‫געווען די סעודה‪ ,‬איז די וואך געווען‬ ‫תנה הודך על השמים" (תהלים ח‪ ,‬ב)‪,‬‬ ‫ולשון פרעגן אויב זיי ווילן מקבל זיין‬ ‫די נקודה פון בריאת העולם‪ ,‬די וואך‬ ‫אז ווען משה רבינו איז ארויפגעקומען‬ ‫די תורה‪ ,‬און זיי האבן געזאגט ניין‪ .‬און‬ ‫איז געווען די נקודה פון קבלת התורה‪.‬‬ ‫אויבן אין הימל נעמען די תורה‪ ,‬האבן‬ ‫ווען ער איז געקומען צו כלל ישראל‬ ‫די מלאכים גע'טענה'ט אז מ'זאל געבן‬ ‫האבן מיר געזאגט "נעשה ונשמע"‪,‬‬ ‫ממרא אין די גרעסטע זמן‬ ‫די תורה אויבן אין הימל‪ .‬האט דער‬ ‫האבן מיר דאך בוחר געווען אינעם‬ ‫אייבערשטער געזאגט פאר משה רבינו‪,‬‬ ‫הייליגן באשעפער‪.‬‬ ‫און אין די גרעסטע מצב וואס עס‬ ‫"החזיר להן תשובה"‪ .‬זאגט דער מדרש‬ ‫קען נאר זיין קבלת התורה‪ ,‬די גרעסטע‬ ‫(שמו"ר כח‪ ,‬א) אז איינע פון די תשובות‬ ‫זאגט דער יערות דבש (ח"א דרוש‬ ‫מצב וואס עס קען זיין פון "וירא אליו‬ ‫איז געווען אז דער אייבערשטער‪" ,‬צר‬ ‫ח)‪ ,‬אמת‪ ,‬דו ווייסט ווען ס'איז געווען‬ ‫ה'"‪ ,‬וואס דורך די תורה איז מען זוכה‬ ‫הקדוש ברוך הוא קלסתר פניו של‬ ‫"אתה בחרתנו מכל העמים"? "אשר‬ ‫צו א התגלות‪ .‬דארט דערמאנט מען‬ ‫משה דומה לאברהם"‪ ,‬און ער האט זיי‬ ‫בחרת באברם והצאתו מאור כשדים‪,‬‬ ‫ממרא‪ ,‬ס'איז דאך נישט פשוט‪ ,‬דארט‬ ‫געזאגט‪" ,‬לא זה שאכלתם אצלו ואי‬ ‫ומצאת את לבבו נאמן לפניך" (נחמי'‬ ‫דערמאנט מען אז הוא שנתן לו עצה‬ ‫אתם מתביישים ממנו?" עטץ שעמט'ס‬ ‫ט‪ ,‬ז‪ ,‬ח)‪ .‬די וואך‪ ,‬נאך די ברית מילה‪,‬‬ ‫על המילה לפיכך‪ ,‬זאגט רש"י‪ ,‬נגלה‬ ‫ענק נישט?‬ ‫איז געווען "אשר בחרת באברם"‪ ,‬און‬ ‫עליו בחלקו‪.‬‬ ‫ס'איז געווען וירא אליו ה'‪.‬‬ ‫די וואכעדיגע סדרה‪" ,‬וירא אליו ה'‬ ‫אתה בחרתנו דורך אברהם אבינו‬ ‫באלני ממרא"‪ ,‬און עס זענען געקומען‬ ‫המבדיל בין ישראל לעמים‬ ‫די דריי מלאכים‪ ,‬און מ'האט זיי געגעבן‬ ‫וויל איך אייך זאגן די יסוד פון‬ ‫א גרויסע סעודה‪ .‬און ס'איז נישט‬ ‫וואס איז דער יסוד פון כלל‬ ‫קבלת התורה‪ .‬ווען דער אייבערשטער‬ ‫געווען סתם א סעודה‪ .‬איך ווייס נישט‬ ‫ישראל? "והבדלת אותנו מכל העמים"‪.‬‬ ‫איז ארומגעגאנגען צו כל אומה ולשון‪,‬‬ ‫אויב אברהם אבינו האט געגעבן פאר‬ ‫וואס איז דער יסוד פונעם שבת קודש?‬ ‫און זיי האבן נישט געוואלט נעמען די‬ ‫יעדן איינעם א גאנצע צונג‪" ,‬ואל הבקר‬ ‫ה‬ ‫פניני מנחם ‪ I‬וירא‬ ‫פניני מנחם‬ ‫און ס'איז נישט געווען לייכט‬ ‫בחלקו‪ ,‬און ס'איז געווען א קשר און‬ ‫דארף מען באמערקן וואס זאגן מיר‬ ‫פאר אברהם אבינו‪ .‬דאס וואס אברהם‬ ‫א תנאי צו וואס אברהם האט זוכה‬ ‫ווען מיר גייען ארויס פונעם שבת?‬ ‫אבינו איז געגאנגען רעדן צו זיי וועגן‬ ‫געווען "וירא אליו ה'"‪ ,‬ווייל ס'איז‬ ‫"המבדיל בין קודש לחול בין אור‬ ‫ברית מילה‪ ,‬איז נישט געווען ווייל ער‬ ‫געווען א ענין פון אלוני ממרא‪.‬‬ ‫לחושך בין ישראל לעמים"‪ .‬כלל ישראל‬ ‫איז געגאנגען זיך שואל עצה זיין מיט‬ ‫איז דערהויבן געווארן‪ ,‬כלל ישראל איז‬ ‫זיי‪ .‬אברהם אבינו איז זיי געגאנגען‬ ‫א געזעגענען פון ענר אשכול‬ ‫בנים למקום‪" ,‬ורוממנו מכל לשון"‪.‬‬ ‫מודיע זיין‪ ,‬און ער האט זיי געזאגט‬ ‫וממרא‬ ‫דאס איז כלל ישראל‪.‬‬ ‫אז ער גייט יעצט אריינגיין תחת כנפי‬ ‫השכינה‪ ,‬ס'גייט זיין "והיה תמים"‪,‬‬ ‫ביז דער אייבערשטער האט אים‬ ‫און אין כלל ישראל האט דער‬ ‫און ער איז זיך געגאנגען מיט זיי‬ ‫געזאגט די מצוה פון ברית מילה‪,‬‬ ‫אייבערשטער בוחר געווען ווען אברהם‬ ‫געזעגענען‪ .‬אונז קענען מער נישט‬ ‫איז אברהם ארום געגאנגען מיט ענר‬ ‫אבינו איז אריינגעקומען תחת כנפי‬ ‫האבן קיין שייכות‪ ,‬און ס'איז טאקע‬ ‫אשכול וממרא‪ ,‬איבעראל און געשריגן‬ ‫השכינה‪ ,‬איז ער געווארן "והבדלת‬ ‫געווען קשה עלי פרידתכם‪ ,‬זיי זענען‬ ‫"אין עוד מלבדו"‪ ,‬און ער האט ממציא‬ ‫אותנו מכל העמים"‪ ,‬ער איז געווארן‬ ‫דאך געווען א צוותא חדא‪ ,‬ס'איז‬ ‫"ורוממתנו מכל לשון"‪ .‬מיר זענען‬ ‫געווען אזוי געשמאק און בא'טעמ'ט‪,‬‬ ‫געווארן דערהויבן‪ ,‬מיר זענען געווארן‬ ‫אונז זעמיר מיטגעגאנגען אינאיינעם‬ ‫מובדל ומופרש פון כל אומות העולם‪,‬‬ ‫צו די מלחמות מיט די מלכים‪ ,‬אונז‬ ‫אז ער‬ ‫מובדל במחשבה‪ ,‬מובדל בדיבור‪ ,‬און‬ ‫האמיר פארברענגט אינאיינעם טאג‬ ‫מובדל במעשה‪ .‬דאס איז געווען דער‬ ‫און נאכט‪ ,‬אבער מהיום והלאה קען‬ ‫איך מיט ענק מער נישט רעדן‪ ,‬איך קען‬ ‫זאל קענען‬ ‫יסוד פון קבלת התורה‪ ,‬און אויף דעם‬ ‫האט דער אייבערשטער האט געזאגט‬ ‫אוועקקוקן‬ ‫מיט ענק מער נישט זיין בחברותא‪ ,‬איך‬ ‫"ואתם תהיו לי ממלכת כהנים וגוי‬ ‫קען נישט מער זיין מיט ענק בצוותא‬ ‫קדוש" (שמות יט‪ ,‬ו)‪ .‬כלל ישראל נאך‬ ‫חדא‪ ,‬וויבאלד איך האב באקומען א‬ ‫קבלת התורה האט שוין נישט קיין‬ ‫ציווי פון התהלך לפני והיה תמים‪.‬‬ ‫זיין אייגענע‬ ‫שום שייכות מיט קיין שום אומה‬ ‫ולשון‪ ,‬נישט מיט וואס זיי טראכטן‪,‬‬ ‫רצוניות‪ ,‬לעשות‬ ‫אן קיין נגיעות‬ ‫און נישט מיט וואס זיי רעדן‪ ,‬און נישט‬ ‫מיט וואס זיי טוען‪.‬‬ ‫און יעצט קומט אריין די אתה‬ ‫בחרתנו אשר בחרת באברם‪ ,‬יעצט‬ ‫רצון אבינו‬ ‫די כח פון א איד‬ ‫גייט מען זיין ורוממנו מכל לשון‪,‬‬ ‫און והבדלת אותנו מכל העמים‪ .‬און‬ ‫פארשטייט זיך ענר און אשכול האבן‬ ‫שבשמים‬ ‫און דער אור החיים הקדוש גייט‬ ‫נאך מער‪ ,‬אויפן פסוק כמעשה ארץ‬ ‫זייער נישט געהאט קיין חשק צו דעם‪.‬‬ ‫מצרים זאגט דער אור החיים הקדוש‬ ‫אוודאי האבן זיי געזען ווי גרויס דער‬ ‫געווען די מציאות הוי"ה אויף די‬ ‫(פ' אחרי יח‪ ,‬ג‪ ,‬ד"ה כמעשה) אז א‬ ‫הייליגער באשעפער איז‪ ,‬זיי האבן‬ ‫וועלט‪ ,‬און ער איז ארומגעגאנגען‬ ‫גוי קען זיך נישט אפילו ווען ער וויל‪,‬‬ ‫מיטגעלעבט מיט אברהם אבינו‪ ,‬אבער‬ ‫איבער די גאנצע וועלט שרייען אז ה'‬ ‫אזויווי אין די וואכעדיגע סדרה‪ ,‬רק‬ ‫מיר האבן שוין געשמועסט‪ ,‬אז ווען‬ ‫הוא האלקים‪ .‬אבער ווען אברהם אבינו‬ ‫אין יראת אלקים במקום הזה‪ ,‬קען‬ ‫ס'קומט צו אייגענע נגיעות ווערט‬ ‫האט באקומען די מצוה פון מילה‪ ,‬און‬ ‫ער זיך נישט פורש זיין פון א עבירה‪.‬‬ ‫אלעס נשכח‪ ,‬פארגעסט מען פון אלעם‪,‬‬ ‫נישט נאר געקומען די מצוה פון מילה‪,‬‬ ‫נאר כלל ישראל‪ ,‬ווייל זיי האבן מקבל‬ ‫ווייל די אייגענע נגיעה גייט אריבער‬ ‫דעמאלטס איז געקומען די מצוה‬ ‫געווען די הייליגע תורה‪.‬‬ ‫דעם שכל‪ .‬מיר האבן שוין נאכגעזאגט‬ ‫פון הבדלה‪ ,‬דעמאלטס איז געקומען‬ ‫פונעם מלבי"ם (בראשית כ‪ ,‬יא‪ ,‬ד"ה‬ ‫"ואבדל אתכם מן העמים" (ויקרא כ‪,‬‬ ‫איך וויל אביסל מרחיב זיין אין‬ ‫ויאמר)‪ ,‬אז ווי לאנג ארבעט מען מיט‬ ‫כו)‪ ,‬דעמאלטס איז געקומען "התהלך‬ ‫די ווערטער פונעם שפת אמתדי וואך‬ ‫שכל‪ ,‬דאס איז נאר ביז ווי לאנג די‬ ‫לפני והיה תמים"‪ .‬ער מוז זיך אפטיילן‬ ‫(תרל"ד ד"ה באלוני)‪ ,‬וואס איז מסביר‬ ‫אייגענע נגיעה קומט אריין פון תאוה‬ ‫פון די גוים‪ ,‬ער מוז זיך פורש זיין פון‬ ‫וואס דא איז געווען‪ ,‬כדי צו פארשטיין‬ ‫אדער פון שררה‪.‬‬ ‫זיי‪ .‬אז ענר אשכול און ממרא וועלן‬ ‫אברהם און כדי צו פארשטיין די‬ ‫זיך מל'ן‪ ,‬דעמאלטס קענען זיי ווייטער‬ ‫גרויסקייט פון ממרא‪ ,‬פארוואס ער‬ ‫און דאס האט מען געזען דא ביי‬ ‫זיין בעלי ברית אברם‪ .‬אבער ווי לאנג‬ ‫האט זוכה געווען צו אזא כבוד יקר‬ ‫ענר מיט אשכול‪ .‬מיט'ן שכל וואלטן‬ ‫זיי מל'ן זיך נישט‪ ,‬מוז מען זיך פון זיי‬ ‫וגדולה אז מ'דערמאנט אים‪ ,‬און דער‬ ‫זיי געדארפט זאגן פאר אברהם אבינו‪,‬‬ ‫אפהאקן‪.‬‬ ‫אייבערשטער האט לפיכך נגלה עליו‬ ‫פניני מנחם ‪ I‬וירא‬ ‫ו‬ ‫גערעדט אנדערש ווי א צווייטער‪,‬‬ ‫מיט אונז מער קיין שייכות‪ ,‬ווייל דו‬ ‫"לויף טון דעם רצון הבורא"‪ .‬ענר און‬ ‫האט מען יענעם מבזה געווען‪ ,‬און‬ ‫ביסט מער נישט דער זעלבע מענטש‪,‬‬ ‫אשכול האבן דאך געזען די ניסים‪ ,‬זיי‬ ‫מ'האט אוועקגעקוקט אויף רכילות‪,‬‬ ‫דו קומסט יעצט אריין תחת כנפי‬ ‫האבן דאך געזען דעם אויבערשטן‪ ,‬אז‬ ‫מיט לשון הרע‪ ,‬מיט שקר‪ ,‬אלעס‬ ‫השכינה‪ ,‬און ס'גייט נישט זיין דער‬ ‫ס'איז געווען נר דולק משבת לשבת‬ ‫ווייל זיין אייגענע אינטערעסן האבן‬ ‫זעלבע מענטש ווי פארדעם‪.‬‬ ‫(במדרש בר"ר ס‪ ,‬טז)‪ ,‬אבער דאס איז‬ ‫געוואלט אזוי און אזוי‪.‬‬ ‫נאר געווען דעמאלטס מיט שכל‪ .‬אבער‬ ‫א טעם אין אידישקייט איז דורך‬ ‫ס'איז נישט געווען ווייל זיי האבן זוכה‬ ‫פרעגט זיך א מורא'דיגע שאלה‪:‬‬ ‫די הבדלה‬ ‫געווען צו ואבדל אתכם‪ ,‬אז זיי זענען‬ ‫וואס פאר א שייכות האט דאס מיט‬ ‫אריינגעקומען‪ ,‬זיי זענען געווארן בנים‬ ‫אונז? וואס האבן מיר איינגעלייגט‬ ‫ביי אלוני ממרא האט אברהם אבינו‬ ‫למקום‪ ,‬און זיי זענען געווארן מקושר‬ ‫מיט'ן גוי? פארוואס אינטערעסירט‬ ‫אראפגעלייגט דעם יסוד פון ואבדל‬ ‫מיט'ן רבונו של עולם‪ .‬און מיט'ן שכל‬ ‫אונז וואס די גוים ווילן און וואס די‬ ‫אתכם מן העמים‪ ,‬און אז עס איז דא‬ ‫האבן זיי פארלוירן דעם דעת‪ ,‬און זיי‬ ‫גוים טראכטן? וואס פאר א קשר האבן‬ ‫א הבדלה בין קודש לחול און בין אור‬ ‫האבן געזאגט פאר אברהם אבינו‪ ,‬ניין‪,‬‬ ‫מיר מיט די גוים? וואס פאר א קשר‬ ‫לחושך‪ ,‬און בין ישראל לעמים‪ .‬ישראל‬ ‫גיי נישט‪ ,‬דו ביסט דאך א זקן‪ .‬מיט אלע‬ ‫האבן מיר מיט א גוי בכלל? אונז זעמיר‬ ‫זענען קדושים‪ ,‬מה שאין כן די גוים די‬ ‫פשט'לעך האבן זיי אים געוואלט מטהר‬ ‫אין גלות‪ ,‬און מ'האט אין אלע דורות‬ ‫אומות העולם זענען חול‪ .‬ישראל איז‬ ‫זיין בק"ן טעמים (כדאיתא בעירובין‬ ‫געוואוסט אז מ'דארף גיין שטימען פון‬ ‫יג‪ ,):‬ס'פעלט נישט אויס‪ ,‬וועסט נישט‬ ‫ליהודים היתה אורה (אסתר ח‪ ,‬טז)‪,‬‬ ‫וועמען מ'קען האבן פון דעם א טובה‪,‬‬ ‫קענען אויפטון‪ ,‬וועסט נישט קענען‬ ‫אבער ביי די אומה"ע איז חושך‪ .‬אזוי‬ ‫אבער זייט ווען זענען מיר פארבינדן‬ ‫יענץ טון‪ ,‬וועסט נישט קענען דאס טון‪.‬‬ ‫ווי בין יום השביעי לששת ימי המעשה‪.‬‬ ‫מיט א פארטיי? זייט ווען זעמיר אונז‬ ‫פארבינדן מיט גוים? דאס איז אונזער‬ ‫איינער מיט שכל הישר‬ ‫דיבור? דאס איז אונזער מחשבה?‬ ‫דאס איז דער יסוד פון די‬ ‫דאס איז אונזער מעשה?‬ ‫וואכעדיגע סדרה‪ ,‬אז א איד וויל זוכה‬ ‫זיין צו שפירן א טעם אין שבת קודש‪ ,‬אז‬ ‫ווידער ממרא האט זיך מתגבר‬ ‫א איד וויל זוכה זיין צו שפירן א טעם‬ ‫געווען אויפ'ן שכל‪ ,‬און דאס איז‬ ‫אונזער ציל‬ ‫געווען א געוואלדיגע גרויסע זאך פון‬ ‫אין די תורה‪ ,‬אז א איד וויל זוכה זיין‬ ‫ממרא‪ .‬ממרא האט אוועקגעקוקט און‬ ‫אז ער זאל זוכה זיין צו אן התגלות און‬ ‫וירא אליו ה' באלוני ממרא‪ .‬מיר‬ ‫אים געזאגט דו גיי זיי דיך מל'ה טוה‬ ‫ער זאל זוכה זיין ליהנות מזיו השכינה‪,‬‬ ‫האבן מיט'ן גוי נישט קיין שייכות‪,‬‬ ‫די מצות הבורא יתברך שמו‪ ,‬און דאס‬ ‫וואס דאס איז דאך די גרעסטע הנאה‪,‬‬ ‫מיר האבן נישט מיט קיין פארטייען‬ ‫אז אונז וועלן מער נישט קענען האבן‬ ‫קיין שייכות‪ .‬אונזער מחשבה איז נאר‬ ‫ווי דער אור החיים הקדוש זאגט‬ ‫קיין שייכות‪ ,‬וואס קען מען טון‪ ,‬אז‬ ‫וויאזוי נענטער צו ווערן וקרבתנו‬ ‫(דברים כו‪ ,‬יא‪ ,‬ד"ה ושמחת)‪ ,‬איז נאר‬ ‫אונז וועל מיר וועלן האבן מיט דיר א‬ ‫מלכנו לעבודתך‪ .‬אונזער מעשה דארף‬ ‫אז ס'איז באלוני ממרא וואס הוא שנתן‬ ‫שייכות‪ ,‬וועלן מיר דיר נאכגיין‪ ,‬און מיר‬ ‫נאר זיין לעשות נחת רוח להבורא‬ ‫לו עצה על המילה‪ ,‬דאס מיינט אז עס‬ ‫וועלן זיך אויך מל זיין‪ .‬און אזוי האט‬ ‫יתברך שמו‪ .‬אונזער דיבור דארף זיין‬ ‫איז דא אן הבדלה בין אור לחושך און‬ ‫ער טאקע געטון צום סוף‪ .‬אבער דאס‬ ‫נאר מיט תורה‪ ,‬מיט תפילה‪ ,‬מיט‬ ‫א הבדל בין ישראל לעמים‪ .‬דאס איז א‬ ‫אז איינער זאל זיך קענען מתגבר זיין‬ ‫אהבה וחסד‪ .‬דאס דארף זיין אונזער‬ ‫יסוד היסודות‪.‬‬ ‫אויפ'ן שכל‪ ,‬דאס איז עפעס אזא מין‬ ‫ציל‪ ,‬דאס דארף זיין אונזער תשוקה‪.‬‬ ‫גרויסע עבודה‪ ,‬און אז ער זאל קענען‬ ‫און חוץ מזה האט עס נישט קיין שום‬ ‫דברים קילורין לעינים בנוגע די‬ ‫אוועקקוקן זיין אייגענע רצוניות‪,‬‬ ‫שייכות מיט אונז און עס טאר אונז‬ ‫וואלן‬ ‫לעשות רצון אבינו שבשמים‪ ,‬נאר‬ ‫נישט אינטערסירן‪.‬‬ ‫ווייל דער אייבערשטער האט אזוי‬ ‫איך וויל אייך זאגן כלפי מה דברים‬ ‫געזאגט‪ ,‬דאס איז א געוואלדיגע‬ ‫למאי נפקא מינה‬ ‫אמורים‪ .‬ס'איז פארגעקומען דא ביי‬ ‫גרויסע זאך‪.‬‬ ‫אונז אין אמעריקע די וואך וואלן‪,‬‬ ‫די גמרא זאגט כמה פעמים (בב"ב‬ ‫און דער עולם איז געווען מורא'דיג‬ ‫ממרא האט אים צוגערעדט על‬ ‫סא‪ ,:‬בב"ק קטז‪ ,):‬למאי נפקא מינה?‬ ‫פארקאכט אין דעם‪ .‬און דער עולם‬ ‫המילה מיט דעם וואס עס קומט מיט‬ ‫אה‪ ,‬למקח וממכר‪ .‬אה‪ ,‬ס'איז מקח‬ ‫האט געזאגט מיינונגען‪ ,‬און דער‬ ‫"ואבדל אתכם"‪ .‬ממרא ווייזט אויף‬ ‫וממכר? איז א צווייטע זאך‪ ,‬ווען‬ ‫עולם האט גענומען שטעלונגען‪ ,‬און‬ ‫"ואבדל אתכם מן העמים"‪ ,‬און ממרא‬ ‫איינער מאכט אפשר פון דעם ביזנעס‬ ‫מענטשן זענען געווארן צובראכן אז‬ ‫ווייזט "והייתם לי סגולה מכל העמים"‪.‬‬ ‫און ער מאכט פון דעם געלט‪ ,‬אויב‬ ‫ס'איז נישט געגאנגען אזויווי זייערע‬ ‫דאס האט אים ממרא געזאגט‪ ,‬דו גיי‪,‬‬ ‫ס'וועט זיין אזוי‪ ,‬אדער אויב ס'וועט‬ ‫רצוניות‪ .‬און אויב איינער האט‬ ‫האק אפ מיט אונז‪ ,‬און האב נישט‬ ‫ז‬ ‫פניני מנחם ‪ I‬וירא‬ ‫פניני מנחם‬ ‫המקדש עיר ציון תמלא‪ ,‬אז ס'זאל שוין‬ ‫אז אונז זאל מיר האבן דעם שכל‬ ‫זיין אזוי‪ ,‬פיין בסדר‪ .‬אבער חוץ מזה‬ ‫זיין ולירושלים עירך ברחמים תשוב‪.‬‬ ‫אביסל זיך מתבונן צו זיין‪ ,‬ווייל כולנו‬ ‫וואס דארף עס אונז אנגיין‪ ,‬אונז דארף‬ ‫ביחד זעמיר אין דעם‪ .‬ס'איז געווארן‬ ‫וויי טון אויב עס איז נישט געגאנגען‬ ‫אוצר של יראת שמים בלבד‬ ‫אזא מכת המדינה‪ ,‬ס'איז געווארן‬ ‫וויאזוי דער גוי האט געוואלט? און‬ ‫אזא געשפרעך פונעם טאג‪ ,‬און מ'איז‬ ‫אונז זעמיר במחשבה באהאפטן מיט א‬ ‫און אז מיר וועלן מתפלל זיין‪ ,‬דער‬ ‫אריינגעטון אין דעם ליידער ראשו‬ ‫גוי‪ ,‬רחמנא יצלנו‪.‬‬ ‫ורובו‪ ,‬און במחשבה בדיבור ובמעשה‪.‬‬ ‫הייליגער קאצקער האט געזאגט (מובא‬ ‫און מ'דארף מתפלל זיין אז מ'זאל‬ ‫אונזער תפקיד איז לעבן מיטן‬ ‫בספר אמת ואמונה בשם נפלאות‬ ‫נישט אזוי ליגן דערין‪ ,‬ס'איז נישט‬ ‫חדשות ליקוטים דף נ) אויף די גמרא‬ ‫אויבערשטן‬ ‫אזוי לייכט ארויסצוקריכן פון דעם‪.‬‬ ‫(ברכות לג‪ ):‬הכל בידי שמים חוץ‬ ‫מ'דארף מתפלל זיין צום רבונו של‬ ‫מ'כאפט זיך נישט אפילו עד היכן‬ ‫מיראת שמים‪ .‬אז א יעדע זאך וואס‬ ‫עולם אז "רצונינו" איז נאר "לעשות‬ ‫הדברים מגיעים ווי שטארק מ'איז‬ ‫מ'בעט פון אויבן אין הימל איז אדער‬ ‫רצונך"‪ .‬און מיר דארפן מתפלל זיין‪ ,‬אז‬ ‫אריינגעזינקען אין דער גוי'אישקייט‪,‬‬ ‫יא אדער ניין‪ ,‬איינעם איז באשערט‬ ‫ס'זאל זיין והאר עינינו בתורתיך ודבק‬ ‫ויתערבו בגוים וילמדו ממעשיהם‬ ‫און איינעם איז נישט באשערט‪ .‬אבער‬ ‫לבנו במצותיך און ויחד לבבינו נאר‬ ‫(תהלים קו‪ ,‬לה)‪ .‬אונז דארפן וויסן‬ ‫חוץ ווען א איד איז מתפלל אז דער‬ ‫לאהבה וליראה את שמך‪ ,‬און חוץ מזה‬ ‫אז המבדיל בין קודש לחול‪ ,‬בין אור‬ ‫שפע זאל קומען כדי "ליראה אותו"‪ ,‬א‬ ‫זאל מען גארנישט מתפלל זיין אויף די‬ ‫לחושך‪ .‬די אומות העולם זענען חושך‪,‬‬ ‫גוים‪ ,‬און אזוי וועט דאס אונז נישט‬ ‫איד איז מתפלל ער זאל זוכה זיין צו‬ ‫זיי ליגן אין טומאה‪ ,‬טומאת העמים‪ ,‬זיי‬ ‫אזוי אינטערסירן‪.‬‬ ‫"וירא אליו ה'"‪ ,‬דאס איז חוץ מיראת‬ ‫ליגן אין תאוה‪ .‬און ס'האט מיט אונז‬ ‫שמים‪ ,‬די תפלה ווערט נתקבל לרחמים‬ ‫נישט קיין שייכות‪ .‬אונז דארף נישט‬ ‫ה' אלקי ישראל מלך‬ ‫אינטערעסירן גארנישט וואס טוט זיך‬ ‫ולרצון לפני אדון כל‪.‬‬ ‫דארט ביי זיי‪ .‬אונז דארפן טון לטובה‬ ‫אוודאי דארף מען מתפלל זיין‪,‬‬ ‫וואס עס איז א טובה פאר אונז‪ ,‬און‬ ‫און אז א איד איז זוכה צו יראת‬ ‫אזויווי די משנה זאגט (אבות פ"ג‪ ,‬מ"ה)‬ ‫שמים‪ ,‬און ער קען זיך מתגבר זיין‬ ‫מער פון דעם האמיר נישט מיט דעם‬ ‫הוי מתפלל בשלומה של מלכות‪ .‬און‬ ‫קיין שייכות‪ .‬אונז דארפן לעבן מיט די‬ ‫אויפ'ן שכל‪ ,‬א איד איז זוכה נתקרב צו‬ ‫קיין איינער פון די מפרשים זאגט נישט‬ ‫הייליגע תורה‪ .‬און אונז דארף וויי טון‬ ‫ווערן צום בורא כל עולמים‪ ,‬מיט דעם‬ ‫אז ס'איז נאר די מלכות וואס איך האב‬ ‫אז ס'איז שכינתא בגלותא‪ .‬אונז דארף‬ ‫קומט מיט "ישראל נושע בה' תשועת‬ ‫געוואלט‪ .‬און אז דער אייבערשטער‬ ‫וויי טון אז ס'איז אלקים באו גוים‬ ‫עולמים"‪ ,‬אז יעדער ווערט געהאלפן‬ ‫האט נישט געוואלט אזוי ווי דו האסט‪,‬‬ ‫בנחלתך טמאו את היכל קדשך (תהלים‬ ‫בבני חיי ומזוני רויחי‪.‬‬ ‫וואס גייסטו יעצט טון? מ'דארף וויסן‬ ‫אז אלעס ווערט געפירט מן השמים‪,‬‬ ‫עט‪ ,‬א)‪ .‬אונז דארף וויי טון אז א יוד‬ ‫אין אדם נוקף אצבעו מלמטה‪ ,‬א‬ ‫איז בצער ובמצוק‪ .‬אונז דארף וויי טון‬ ‫שבת ברענגט דעת‬ ‫מענטש כאפט נישט קיין קלאפ אויפ'ן‬ ‫אז ס'איז דא חולי ישראל רחמנא יצלנו‪,‬‬ ‫קליינעם פינגער‪ ,‬אלא אם כן מכריזין‬ ‫און מיר דארפן מתפלל זיין אויף דעם‪.‬‬ ‫ובזכות פונעם הייליגן שבת קודש‬ ‫עליו מלמעלה (חולין ז‪ .):‬ובפרט אז מען‬ ‫זאלן מיר זוכה זיין צו לדעת כי אני‬ ‫דערמאנט זיך וואס מיר האבן געזאגט‬ ‫אונז דארפן זיך פרייען מיט אידישע‬ ‫ה' מקדשכם‪ ,‬אז מיר זאלן וויסן‬ ‫"ועל המדינות בו יאמר"‪ ,‬וואס האבן‬ ‫שמחות‪ .‬אונז דארפן זיך פרייען מיט‬ ‫אונזער תכלית אויף וואס מיר זענען‬ ‫מיר געזאגט די הייליגע טעג? אז וידע‬ ‫זה היום עשה ה' נגילה ונשמחה בו‬ ‫אראפגעקומען אויף דעם עולם‪ ,‬און‬ ‫כל פעול כי אתה פעלתו ויבין כל יצור‬ ‫(תהלים קיח‪ ,‬כד)‪ ,‬מיט א שבת קודש‪,‬‬ ‫וואס אונזער אויפגאבע איז‪ ,‬און נישט‬ ‫כי אתה יצרתו ויאמר כל אשר נשמה‬ ‫אז אונז זעמיר זוכה לעשות נחת רוח‬ ‫באפו ה' אלקי ישראל מלך ומלכותו‬ ‫להבורא יתברך שמו‪ ,‬אז אונז זעמיר‬ ‫זיך לאזן פארדרייען פון אלע אנדערע‬ ‫בכל משלה‪.‬‬ ‫זוכה אנצוטון תפילין און זיך מקשר‬ ‫פוסטע שטותים‪.‬‬ ‫זיין מיט'ן בורא עולם‪ .‬דאס איז אונזער‬ ‫אונזער תשוקה דארף זיין אז ס'זאל‬ ‫תשוקה‪ ,‬און דאס דארף זיין אונזערע‬ ‫דער אייבערשטער זאל העלפן אז‬ ‫רצוניות‪ .‬און דעמאלטס איז מען זוכה‬ ‫שוין זיין "ונשגב ה' לבדו ביום ההוא"‬ ‫מיר זאלן שוין טאקע זוכה זיין בקרוב‬ ‫צו "וירא אליו ה'"‪ ,‬דורך דעם אז ס'איז‬ ‫(ישעי' ב‪ ,‬יא)‪ ,‬אז ס'זאל שוין נתעלה‬ ‫בימינו לשמוע קול שופר‪ ,‬ס'זאל שוין‬ ‫ווערן‪ ,‬און אז ס'זאל שוין נתעלה ווערן‬ ‫דא די לימוד פון באלוני ממרא‪.‬‬ ‫זיין תקע בשופר גדול לחירותנו‪ ,‬מיר‬ ‫כבודן של ישראל‪ ,‬און אז ס'זאל שוין‬ ‫זאלן שוין זוכה זיין לעיני כל‪ ,‬צו‬ ‫זיין די התגלות מכבוד שמים עלינו‪ ,‬אז‬ ‫רצונינו לעשות רצוניך‬ ‫ומלכותו בכל משלה‪ ,‬מיט די גאולה‬ ‫מ'זאל שוין זוכה זיין צו בן דוד עבדך‪,‬‬ ‫שלימה במהרה ונאמר אמן‪.‬‬ ‫און מ'זאל שוין זוכה זיין צו יבנה‬ ‫זאל דער רבונו של עולם העלפן‬ ‫ח פניני מנחם ‪ I‬וירא‬ ‫המש ך מעמוד ב‬ ‫'גיי טו אזוי און אזוי'‪ ,‬וועט ער עס‬ ‫מען יעצט געוואויר געווארן? ביז‬ ‫אים שחט'ן‪ ,‬און מיט דעם אלעם‬ ‫דען נישט אויספאלגן? וויפיל אידן‬ ‫יעצט ווען ער איז דורכגעגאנגען‬ ‫איז ער ארויפגעגאנגען‪ .‬ער איז‬ ‫האבן זיך מוסר נפש געווען‪ ,‬און‬ ‫די אלע נסיונות איז דען נאך‬ ‫שוין געווען זיבן און דרייסיג‬ ‫מקדש געווען שם שמים ברבים?‬ ‫נישט געווען כי ירא אלקים אתה?‬ ‫יאר אלט‪ ,‬ער איז נישט געווען‬ ‫מיט א שמחה האבן זיי געמאכט די‬ ‫קיין קליין קינד ביי די אכט טאג‬ ‫ברכה על קידוש השם‪ .‬אויב אזוי‬ ‫מיר דארפן אריינגיין אין דעם‬ ‫וואס מ'ברענגט אריין תחת כנפי‬ ‫וואס איז געווען די נסיון? האט‬ ‫ענין און עס פארשטיין‪ ,‬ווייל‬ ‫השכינה‪ ,‬און ער ווייסט נישט ‪-‬‬ ‫דען אברהם געהאט א ברירה‪ ,‬אז‬ ‫די גמרא זאגט (ר"ה טז‪ ).‬אמר‬ ‫בלא יודעים גייט ער דורך מצות‬ ‫דער רבונו של עולם‪ ,‬דער כל יכול‬ ‫רבי אבהו למה תוקעין בשופר‬ ‫ברית מילה‪ ,‬אבער מיט דעם אלעם‬ ‫זאגט אים 'גיי ארויף'‪ ,‬וואס איז‬ ‫של איל‪ ,‬ווייל באמת זענען אלע‬ ‫זענען ביידע ארויפגעגאנגען מיט‬ ‫בכלל די נסיון?‬ ‫שופרות כשר צו בלאזן‪ ,‬חוץ פון א‬ ‫א שמחה‪.‬‬ ‫פרה (שם כו)‪ ,‬אויב אזוי פארוואס‬ ‫וויל איך אייך זאגן וואס‬ ‫בלאזט מען דווקא בשופר של‬ ‫און מ'האט געמאכט די מזבח‪,‬‬ ‫דארט האט זיך אפגעשפילט‪ ,‬און‬ ‫איל? זאגט רבי אבהו‪ ,‬אמר הקדוש‬ ‫און ויעקוד אברהם את יצחק‬ ‫מיט דעם וועלן מיר פארשטיין די‬ ‫ברוך הוא ‪ -‬ער זאגט נאך א מאמר‬ ‫בנו (שם כב‪ ,‬ט)‪ ,‬ער האט אים‬ ‫גרויסע נסיון וואס אברהם אבינו‬ ‫פונעם בורא כל עולמים‪ ,‬תקעו‬ ‫צוגעבונדן‪ ,‬און יצחק האט אים‬ ‫האט געהאט‪ ,‬און וואס עס איז‬ ‫לפני בשופר של איל כדי שאזכור‬ ‫געבעטן אז ער זאל אים צובונדן‬ ‫טייטש התהלך לפני והיה תמים‪,‬‬ ‫לכם עקידת יצחק בן אברהם ‪-‬‬ ‫שטארק‪ ,‬כדי ס'זאל נישט געשען‬ ‫וואס די נסיון קען יעדע איד‬ ‫איך זאל געדענקען די עקידה‬ ‫א מום (ילקוט שמעוני רמז קא)‪,‬‬ ‫דורכגיין‪ ,‬און ער גייט עס דורך‪,‬‬ ‫פון יצחק בן אברהם‪ ,‬ומעלה אני‬ ‫ווייל זיי האבן ביידע געוואלט‬ ‫און דערמיט קען ער צוקומען צו‬ ‫עליכם כאילו עקדתם עצמכם‬ ‫מקיים זיין דעם מצוה מיט'ן‬ ‫א מצב פון כאילו עקדתם עצמכם‬ ‫לפני ‪ -‬עס איז ממש אזויווי עטץ‬ ‫גאנצן הארץ‪.‬‬ ‫לפני‪.‬‬ ‫גייט'ס אויף די עקידה‪.‬‬ ‫און וואס דארט האט זיך‬ ‫איך וויל אייך זאגן וואס‬ ‫לאמיר דאס פארשטיין‪ ,‬יצחק‬ ‫אפגעטון אין די מינוטן‪ ,‬די גאנצע‬ ‫דער פסיקתא רבתי זאגט אונז‬ ‫איז געגאנגען אויף די עקידה ווען‬ ‫פמליא של מעלה איז דארט געווען‪,‬‬ ‫אין פרשה מ''א אות ו'‪ ,‬ברענגט‬ ‫ער איז געווען זיבן און דרייסיג‬ ‫די שכינה הקדושה איז דארט‬ ‫ער אראפ אויפ'ן פסוק ויקרא‬ ‫יאר אלט און ער האט זיך באמת‬ ‫געווען‪ ,‬און דאס איז דאך געווען‬ ‫אברהם שם המקום ההוא ה'‬ ‫מוסר נפש געווען‪ ,‬און ווען מיר‬ ‫איינע פון די טעמים פארוואס‬ ‫יראה אשר יאמר היום בהר ה'‬ ‫נעמען דעם שופר של איל און מיר‬ ‫יצחק האט נישט געקענט זען‬ ‫יראה‪ ,‬א שמועס וואס איז געווען‬ ‫בלאזן מיט דעם‪ ,‬קומען מיר צו צו‬ ‫אויף דער עלטער‪ ,‬ווייל דעמאלטס‬ ‫צווישן דעם בורא כל עולמים מיט‬ ‫א מצב פון כאילו עקדתם עצמכם‬ ‫איז געווען הסתכל בשכינה (רש"י‬ ‫אברהם תיכף נאך די עקידה‪ ,‬וואס‬ ‫לפני‪ ,‬סתם אזוי‪ ,‬קומט יעדער צו‬ ‫ד"ה ותכהין‪ ,‬בראשית כז‪ ,‬א)‪ ,‬די‬ ‫די שמועס איז מורא'דיג נוגע לנו‬ ‫אזוי ווייט‪ ,‬צו א מצב פון מסירות‬ ‫מלאכים האבן געוויינט (זוה"ק‬ ‫ולכל ישראל‪.‬‬ ‫נפש‪.‬‬ ‫וירא קכ‪ ,).‬ס'איז געווען א איום‬ ‫ונורא'דיגע מצב‪.‬‬ ‫אמר לו ‪ -‬האט אברהם געזאגט‬ ‫מוז מען דאך אביסל אריינגיין‬ ‫פאר'ן באשעפער‪ ,‬רבונו של עולם‬ ‫אינעם עומק וואס איז געווען‬ ‫און אזויווי אברהם אבינו האט‬ ‫גלוי הי' לפניך ‪ -‬דו ווייסט גאנץ‬ ‫דארט אין יענע מינוטן‪ ,‬און כדי צו‬ ‫גענומען את המאכלת ‪ -‬די מעסער‪,‬‬ ‫גוט‪ ,‬אז שהיה לי מה להשיבך ‪-‬‬ ‫פארשטיין דאס‪ ,‬מוזן מיר באמת‬ ‫לשחוט את בנו‪ ,‬און ער האט‬ ‫ווען דו האסט מיר געזאגט קח‬ ‫משיג זיין וואס איז געווען די נסיון‬ ‫אנגעהויבן צו זאגן ברוך אתה‪,‬‬ ‫נא את בנך את יחידך והעלהו‬ ‫וואס אברהם אבינו האט געהאט‪,‬‬ ‫ויאמר אברהם אברהם ‪ -‬האט דער‬ ‫לעולה‪ ,‬האב איך דיר געהאט וואס‬ ‫דער הייליגער באשעפער האט‬ ‫מלאך געזאגט‪ ,‬אל תשלח ידך אל‬ ‫צו ענטפערן‪ .‬לכאורה‪ ,‬וואס האט‬ ‫דאך אים אליינס געזאגט (שם כב‪,‬‬ ‫הנער ואל תעש לו מאומה כי עתה‬ ‫אברהם געקענט זאגן? אויב דער‬ ‫א) 'ולך לך אל אחד ההרים והעלהו‬ ‫ידעתי כי ירא אלקים אתה (שם‬ ‫אויבערשטער אליינס האט אים‬ ‫שם לעולה'‪ ,‬סיי וועלכע איד וואס‬ ‫כב‪ ,‬י‪ ,‬יא‪ ,‬יב)‪.‬‬ ‫געהייסן ארויפברענגען יצחק‬ ‫וועט זוכה זיין צו א גילוי פונעם‬ ‫אויף די עקידה‪ ,‬וואס קען ער‬ ‫הייליגן באשעפער‪ ,‬אז דער בורא‬ ‫לכאורה דארף מען פארשטיין‪,‬‬ ‫צוריקענטפערן?‬ ‫כל עולמים אליין וועט אים זאגן‬ ‫וואס איז די עתה ידעתי? וואס איז‬ ‫ט‬ ‫פניני מנחם ‪ I‬וירא‬ ‫פניני מנחם‬ ‫בעבירות ‪ -‬ווען זיי וועלן זיין‬ ‫עולם נאך די עקידה‪ ,‬אז ער איז‬ ‫אתמול אמרת לי דארפן מיר‬ ‫נעבעך ארומגענומען מיט עוונות‬ ‫געבליבן שטיל‪ .‬ענטפער נישט פאר‬ ‫צוריקגיין צום ברית פון יצחק‬ ‫ופשעים‪ ,‬מה הם עושים‪ ,‬ווען‬ ‫מיינע קינדער לכאורה פארוואס‬ ‫אבינו‪ ,‬עס איז דא א מדרש‬ ‫זיי וועלן זיין 'בסבך' ‪ -‬ווען זיי‬ ‫האט אברהם אבינו געזאגט פארן‬ ‫(פדר"א פ' כט) אויפ'ן פסוק ביום‬ ‫וועלן זיין ארומגענומען‪' ,‬בקרניו'‬ ‫אויבערשטן וואס ער וואלט ווען‬ ‫הגמל את יצחק בנו (בראשית כא‪,‬‬ ‫‪ -‬זאלן זיי נעמען די קרנות‪ ,‬זאלן‬ ‫געקענט זאגן? וואס האט ער‬ ‫ח)‪ ,‬אז הגמל איז די אותיות ה'‬ ‫זיי נעמען דעם שופר של איל‪ ,‬און‬ ‫געוואלט זאגן דערמיט? איז דער‬ ‫ג' וואס דאס איז ח'‪ ,‬מ''ל‪ ,‬אז די‬ ‫זיי זאלן בלאזן דערמיט שופר‪ .‬און‬ ‫פסיקתא ממשיך‪ ,‬ווייל אברהם‬ ‫סעודה פון וואס די פסוק רעדט‬ ‫וואס גייט זיין? ואני נזכר עקידתו‬ ‫אבינו האט געזאגט אז היינט איז‬ ‫איז געווען ביי יצחק'ס ברית‪ ,‬און‬ ‫של יצחק ומזכה אותם בדין‪.‬‬ ‫דאך ראש השנה‪ ,‬אשר יאמר היום‬ ‫אתמול אמרת לי ‪ -‬דעמאלטס‬ ‫(שם כב‪ ,‬יד)‪ ,‬מהו היום‪ ,‬כהיום‬ ‫האסטו מיר געזאגט (שם כא‪ ,‬יב)‪,‬‬ ‫דאס איז דאך דברים נוראים‬ ‫מפני שראש השנה היה‪ ,‬האט‬ ‫כי ביצחק יקרא לך זרע ‪ -‬אז דורך‬ ‫עד מאוד וואס עס האט זיך דארט‬ ‫ער געבעטן 'ווען מ'וועט דן זיין‬ ‫יצחק וועל איך האבן זרע ברך ה'‪,‬‬ ‫אפגעשפילט‪ ,‬און וואספארא‬ ‫מיינע קינדער‪ ,‬בניו של יצחק‪ ,‬ווען‬ ‫און מיט אים גיי איך אויפשטעלן‬ ‫הבטחה אברהם אבינו האט‬ ‫ס'וועט זיין וכל באי עולם עוברין‬ ‫א כלל ישראל‪ .‬ודברך אמת וקיים‬ ‫ארויסבאקומען פונעם בורא כל‬ ‫לפניו כבני מרון אין דעם טאג‪,‬‬ ‫לעד‪ ,‬דעם רבונו של עולם'ס דיבור‬ ‫עולמים‪ ,‬אז אפילו ווען ס'וועט זיין‬ ‫וואס איך ווייס דאך דעם מצב‬ ‫בלייבט דאך אויף אייביג‪ .‬אויב‬ ‫'בסבך'‪ ,‬מ'וועט זיין ארומגענומען‪,‬‬ ‫וואס ס'וועט זיין ביי יעדן איד‪,‬‬ ‫אזוי‪ ,‬האט אברהם אבינו געזאגט‬ ‫נאחזים ומסובכים‪ ,‬מיט די אלע‬ ‫ואפילו יש להם כמה קטיגורים‬ ‫פאר'ן רבונו של עולם‪ ,‬ווען דו‬ ‫פראבלעמען‪ ,‬מיט די אלע עבירות‪,‬‬ ‫מקטרגים אותם‪ ,‬מ'וועט מקטרג‬ ‫האסט מיר געזאגט 'והעלהו שם‬ ‫מיט די אלע הרהורים רעים‬ ‫זיין אויף זייער עבודה‪ ,‬אויף‬ ‫לעולה'‪ ,‬אז איך זאל גיין שחט'ן‬ ‫רחמנא יצילנו‪' .‬בקרניו'‪ ,‬ווען‬ ‫זייערע מצוות אז ס'איז נישט‬ ‫יצחק‪ ,‬און איך האב דיר געקענט‬ ‫מ'גייט בלאזן שופר‪ ,‬און ס'וועט‬ ‫כראוי וכהוגן וויאזוי ס'פאסט צו‬ ‫ענטפערן אז נעכטן האסטו מיר‬ ‫זיין לשמוע קול שופר‪ ,‬וואס וועט‬ ‫טון פארן מלך מלכי המלכים‪ .‬בעט‬ ‫געזאגט 'כי ביצחק יקרא לך‬ ‫זיין דעמאלטס? תמליכוני עליכם‪,‬‬ ‫איך דיך הייליגער באשעפער‪ ,‬כשם‬ ‫זרע'‪ .‬איך האב נישט געדארפט‬ ‫זייט מיר ממליך‪ ,‬און וויאזוי האט‬ ‫שדממתי ולא השיבותיך ‪ -‬איך‬ ‫ענטפערן אנדערע ענינים‪ ,‬איך‬ ‫אברהם אבינו ממליך געווען דעם‬ ‫האב דיר נישט געענטפערט‪ ,‬נאר‬ ‫האב נאר געדארפט איבערזאגן‬ ‫הייליגן באשעפער? ער האט נישט‬ ‫איך בין געבליבן שטיל‪ ,‬כך אתה‬ ‫דעם דבר ה'‪ ,‬דעם מאמר ה'‪ ,‬וואס‬ ‫געענטפערט‪ ,‬ער איז געבליבן‬ ‫לא תשיב להם זאלסטו אויך נישט‬ ‫דער אויבערשטער איז דאך אמת‪,‬‬ ‫שטיל‪ ,‬דא ליגט די יסוד פון‬ ‫ענטפערן אויף זיי‪ .‬און דאס זאגט‬ ‫דער אייבערשטער איז דאך דברך‬ ‫תמליכוני עליכם‪ ,‬תמים תהיה‬ ‫דער פסוק‪ ,‬אשר יאמר היום‪ ,‬וואס‬ ‫קיים‪ ,‬האב איך נאר געדארפט‬ ‫עם ה' אלקיך (דברים יח‪ ,‬יג)‪ ,‬ער‬ ‫איז דער היום? אז וויבאלד היינט‬ ‫זאגן די ווערטער וואס ער האט‬ ‫האט אלעס מקבל געווען באהבה‪.‬‬ ‫איז ראש השנה‪ ,‬ממילא בעט איך‬ ‫מיר געזאגט 'כי ביצחק יקרא לך‬ ‫דעריבער אז מ'איז ממליך דעם‬ ‫דאס יעצט'‪ .‬דאס האט אברהם‬ ‫זרע'‪.‬‬ ‫אויבערשטן אפילו ווען מ'איז‬ ‫אבינו געבעטן נאך די עקידה‪,‬‬ ‫בסבך‪ ,‬ווערט נתעורר די עקידת‬ ‫'איך האב געקענט ענטפערן און‬ ‫און וואס האט אברהם אבינו‬ ‫יצחק בן אברהם‪ ,‬און מעלה אני‬ ‫איך בין געבליבן שטיל‪ ,‬וויל איך‪,‬‬ ‫געטון? אברהם האט געזאגט‬ ‫עליכם ‪ -‬איך רעכן יעדן איד‪,‬‬ ‫בורא כל עולמים‪ ,‬אז דו זאלסט‬ ‫ולא השבתי אותך אלא עשיתי‬ ‫כאילו עקדתם עצמכם לפני‪.‬‬ ‫אויך בלייבן שטיל'‪.‬‬ ‫עצמי כאלם וכחרש (תהלים לח‪,‬‬ ‫יא) ‪ -‬אברהם אבינו האט נישט‬ ‫און איך וועל אייך זאגן וואס‬ ‫און וואס האט אים דער‬ ‫פארגעווארפן‪ ,‬און ער האט נישט‬ ‫עס מיינט התהלך לפני והיה‬ ‫אויבערשטער געזאגט? אמר לו‬ ‫דערמאנט די ווערטער פונעם רבונו‬ ‫תמים (בראשית יז‪ ,‬א)‪ .‬די גמרא‬ ‫הקדוש ברוך הוא וכך אני עושה‪,‬‬ ‫של עולם‪ ,‬נאר ער איז געבליבן‬ ‫זאגט (ר"ה יז‪ ).‬אויפן פסוק‬ ‫שטייט דארט ווייטער וישא‬ ‫שטיל‪ ,‬ער האט זיך געמאכט ווי‬ ‫נושא עון ועובר על פשע (מיכה‬ ‫אברהם את עיניו וירא והנה איל‬ ‫אן אלם‪ ,‬ווי א טויבער און ווי א‬ ‫ז‪ ,‬יח)‪ ,‬למי נושא עון ‪ -‬לכאורה‬ ‫אחר נאחז בסבך בקרניו (שם‬ ‫שטומער‪ ,‬איך הער נישט און איך‬ ‫זעען מיר דאך דא אז אברהם‬ ‫כב‪ ,‬יג)‪ .‬דו ווייסט וואס דער‬ ‫ווייס נישט‪ ,‬ער האט מקבל געווען‬ ‫אבינו האט אויסגעבעטן פונעם‬ ‫אויבערשטער האט אים דעמאלטס‬ ‫דעם דבר ה' בתמימות‪ ,‬כאטש ער‬ ‫רבונו של עולם פאר גאנץ כלל‬ ‫געזאגט? אמר לו הקדוש ברוך הוא‬ ‫האט געהאט א מורא'דיגע תשובה‬ ‫ישראל‪ ,‬בסבך בקרניו‪ ,‬און דער‬ ‫ראה מה לפניך בניך העומדים‬ ‫צו ענטפערן‪ .‬דאס האט אברהם‬ ‫אויבערשטער האט געזאגט אז‬ ‫אחריך כשיהיו מסובכים ונאחזים‬ ‫אבינו געזאגט פאר'ן רבונו של‬ ‫פניני מנחם ‪ I‬וירא‬ ‫י‬ ‫דעם האט אים דער אויבערשטער‬ ‫האט דיר געזאגט‪ ,‬איז א כרוז מן‬ ‫אזוי וועט זיין ווען זיי וועלן‬ ‫צוגעזאגט מעבירין ממנו על כל‬ ‫השמים ווייל מ'וויל דיך ברענגען‬ ‫נעמען דעם שופר‪ .‬אבער אין דעם‬ ‫פשעיו‪ ,‬ווער ס'וועט מקבל זיין‬ ‫צו א געלעגנהייט פון באקומען‬ ‫ליגט א תנאי מיט וואס די גמרא‬ ‫אויף זיך עקידת יצחק בן אברהם‪,‬‬ ‫זכותים‪.‬‬ ‫איז ממשיך‪ ,‬למי שעובר על פשע‪,‬‬ ‫וועל איך מוחל זיין‪ ,‬דאס איז די‬ ‫ווער ס'איז המעביר על מדותיו‬ ‫נקודה וואס עס איז געווען ביי די‬ ‫מ'כאפט זיך נישט‪ ,‬אז ווען‬ ‫מעבירין לו על כל פשעיו‪ .‬וואס‬ ‫עקידה‪ ,‬אז אברהם האט געקענט‬ ‫איינער איז מבזה איינעם‪ ,‬איז‬ ‫מיינט המעביר על מדותיו? אז‬ ‫ענטפערן און ער האט נישט‬ ‫דאס מן השמים‪ ,‬כי הנה אויביך‬ ‫ער פארקוקט אויף זיינע רעכטן‪,‬‬ ‫געענטפערט‪ ,‬און די נקודה חזר'ט‬ ‫ה' (תהלים צב‪ ,‬י)‪ ,‬ס'קומט פונעם‬ ‫ווען א מענטש זאגט אים עפעס‬ ‫זיך איבער ביי אונז אסאך מאל‬ ‫רבונו של עולם‪ .‬פארוואס? ווייל‬ ‫און ער קען ענטפערן‪ ,‬בלייבט ער‬ ‫מדי יום ביומו‪ ,‬מ'קען ענטפערן‬ ‫ער וויל אז דו זאלסט זיין שטיל‪,‬‬ ‫שטיל‪ ,‬אזויווי אברהם אבינו איז‬ ‫און מ'בלייבט שטיל‪ ,‬אזוי ווי‬ ‫און דו זאלסט זיין א נושא עון‬ ‫שטיל געבליבן‪ .‬דעמאלטס‪ ,‬איז‬ ‫אברהם איז שטיל געבליבן‪ ,‬אויף‬ ‫ועובר על פשע‪ ,‬און אזוי איז מעלה‬ ‫בסבך בקרניו‪ ,‬און עס איז מעלה‬ ‫דעם איז דא די הבטחה פונעם‬ ‫אני עליכם כאילו עקדתם עצמכם‬ ‫אני עליכם כאילו עקדתם עצמכם‬ ‫הייליגן באשעפער‪ ,‬אפילו 'בסבך'‬ ‫לפני‪ ,‬אבער דאס גייט נישט אויף‬ ‫לפני‪.‬‬ ‫‪ -‬מ'וועט זיין ארומגענומען דארט‪,‬‬ ‫יעדן איינעם‪ ,‬דאס איז נאר ווען א‬ ‫אבער 'בקרניו' ‪ -‬מען וועט נעמען‬ ‫מענטש האט א געלעגנהייט און‬ ‫נושא עון איז א תנאי און א‬ ‫דעם שופר של איל‪ ,‬און עס וועט‬ ‫ער קען זיין איינער וואס איז נישט‬ ‫קשר מיט די פסיקתא רבתי וואס‬ ‫זיין מעלה אני עליכם כאילו‬ ‫קיין נושא עון‪ ,‬ער קען אפענטפערן‬ ‫דערציילט אונז וואס עס האט זיך‬ ‫עקדתם עצמכם לפני‪.‬‬ ‫יענעם‪ ,‬און נישט זיין א מעביר‬ ‫אפגעשפילט בשעת די עקידה‪,‬‬ ‫על מדותיו‪ ,‬דעמאלטס ווען ער‬ ‫נישט ענטפערן אזויווי אברהם‪.‬‬ ‫און אויב מ'וועט זיך מקבל‬ ‫איז יא א מעביר על מדותיו‪ ,‬אויף‬ ‫א מענטש דארף מאכן א חשבון‬ ‫זיין אזא קבלה‪ ,‬קימו וקבלו ווען‬ ‫אים איז געזאגט געווארן נושא‬ ‫הנפש וואס עס איז אים מער‬ ‫די קריאה די וואך איז מעורר‬ ‫עון ועובר על פשע‪ ,‬ווייל ער איז‬ ‫ווערד‪ ,‬אפענטפערן יענעם און‬ ‫דעם הייליגן זמן וועט מען פאר‬ ‫זיך מקשר און ער איז ממשיך די‬ ‫זיך אויסגלייכן מיט יענעם‪ ,‬ווען‬ ‫די קבלה אליינס שוין נחשב ווערן‬ ‫עקידת יצחק בן אברהם‪ ,‬וואס‬ ‫יענער האט מיר עפעס געזאגט‪,‬‬ ‫ביים בורא כל עולמים כאילו‬ ‫דארט איז געווען דער בחינה פון‬ ‫יענער האט מיר עפעס פוגם‬ ‫עשיתי עצמכם‪ ,‬און דעמאלט‬ ‫המעביר על מדותיו‪.‬‬ ‫געווען‪ ,‬און איך האב לכבוד דעם‬ ‫וועט זיין מעלה אני עליכם כאילו‬ ‫א געלעגנהייט? אדער זאל זיין‬ ‫עקדתם עצמכם לפני‪ ,‬און די‬ ‫אזויווי אברהם אליינס האט‬ ‫נושא עון ועובר על פשע‪ ,‬אז דו‬ ‫אלע ברכות וואס אברהם האט‬ ‫געזאגט‪ ,‬איך האב דאך געקענט‬ ‫זאלסט זוכה זיין צו א זיס ליכטיג‬ ‫באקומען נאך די עקידה‪ ,‬וועט‬ ‫זאגן כי ביצחק יקרא לך זרע‪,‬‬ ‫יאר‪ ,‬דורך דעם וואס דו וועסט‬ ‫חל זיין עלינו ועל זרענו ועל כל‬ ‫און איך בין געבליבן שטיל‪ ,‬אויף‬ ‫מקבל זיין אז דאס וואס יענער‬ ‫לקט מספר פניני מנחם לחודש תשרי‬ ‫נסדר ונדפס ע''י‬ ‫נסדרמכון‪:‬‬ ‫פטרון השבוע‬ ‫דרוש‬ ‫ונדפס ע''י‬ ‫נסדר ונכתב על ידי מכון‬ ‫דרוש‬ ‫פרשת וירא‬ ‫מכון‪:‬‬ ‫<דרש‬ ‫דרוש‬ ‫נתנדב על ידי‬ ‫דרוש‬ ‫מורינו הגה"צ אבד"ק לובלין שליט"א‬ ‫<דרש‬ ‫בעל מחבר ספר פניני מנחם‬ ‫לעילוי נשמת אמו הרבנית הצדיקת מרת רבקה מליא בת הגה"ח רבי בנימין חיים הלוי ע"ה‬ ‫‪347.227.0065‬‬ ‫היארצייט חל ביום כ"ז חשון‬ ‫‪durishwriting@gmail.com‬‬ ‫ת‪.‬נ‪.‬צ‪.‬ב‪.‬ה‪.‬‬ ‫‪347.227.0065‬‬ ‫זכות לימוד תורה דרבים יעמוד לו ולב"ב להתברך בבני חיי ומזוני רויחי מתוך‬ ‫בריות גופא ונהורא מעליא וירווה רב תענוג ונחת מכל יוצ"ח אמן‬ ‫‪durishwriting@gmail.com‬‬ ‫הזה''ב‬ ‫וועד להוצאת ספרי‬ ‫לתרומות והנצחת גליון לשבוע או לחודש ולשלוח הערות והארות וכן לקבלת הגליון ניתן לפנות להמכון על ‪durishwriting@gmail.com / 347.860.3112‬‬ ‫פניני מנחם ‪ I‬וירא אי‬