gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

באר הפרשה - אידיש · BEER HAPARSHA YIDDISH — חיי שרה (2026-11-02)

מוציא לאור: באר הפרשה - אידיש · BEER HAPARSHA YIDDISH

שבוע: חיי שרה (2026-11-02)

באר הפרשה - אידיש · BEER HAPARSHA YIDDISH — חיי שרה (2026-11-02)

פתח את ה-PDF הורדה

‫חיי שרה‬ ‫אינהאלט‬ ‫פרשת חיי שרה‬ ‫האבן בטחון איז מען זוכה צו ַא ישועה‪ ,‬שלא כדרך הטבע ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ד‬ ‫יבטח בה' ‪ -‬דורך ָ‬ ‫באשעפער‪ ,‬נישט אויף די 'השתדלות' ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬ח‬ ‫פארזיכער זיך אויפן ַ‬ ‫לרחוץ רגליו ‪ַ -‬‬ ‫מה' אשה לאיש ‪ -‬קיינער קען נישט העלפן אדער שטערן ווען עס קומט די ריכטיגע מינוט ‪ . . . . . . . . . . .‬ט‬ ‫פאר ַאנדערע ‪ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .‬יח‬ ‫מזווג זיווגים ‪ -‬די גרויסע מצוה פון רעדן שידוכים ַ‬ ‫ספה"ק בת עין‬ ‫וענוה די עיקר עבודה פון א מענטש איז ער זאל זיין מיט הכנעה און‬ ‫הכנעה ַ ֲ ָָ‬ ‫ּבחינת ַ ְ ָ ָ‬ ‫העבדּות הּוא ְ ִ ַ‬ ‫‪ִ ...‬ה ֵּנה ִעי ָּקר ָ ַ ְ‬ ‫עלמין )זח"ג רכה‪ (.‬דאס מיינט‬ ‫עלמין ְותֹו ֹּכל ָ ְ ִ‬ ‫וסֹובב ָּכל ָ ְ ִ‬ ‫עלמין ְ ֵ‬ ‫ממּלא ָּכל ָ ְ ִ‬ ‫האיך הּוא ְ ַ ֵ‬ ‫ּבגדּוּלת ה' ָ ֵ‬ ‫ּתמיד ִ ְ ַ‬ ‫ּבֹונן ָ ִ‬ ‫ׁשּית ֵ‬ ‫ענוה‪ְ ִ ֶ ,‬‬ ‫אז דער מענטש זאל שטענדיג אריינטראכטן אין די גרויסקייט פונעם באשעפער אז השי"ת פילט אן אלע וועלטן‬ ‫מּניּה )ת"ז צא‪ (:‬און ס'איז נישט דא א פלאץ‬ ‫אתר ָּפנּוי ִ ֵ‬‫ולית ֲ ַ‬ ‫און נעמט ארום אלע וועלטן און איז אין אלע וועלטן‪ֵ ְ ,‬‬ ‫ּסתר ִאיׁש' ְוכּו' )ירמיה כג‪ ,‬כד( און אזוי ווי עס שטייט אין די צוויי פסוקים וואס‬ ‫ו'אם ִי ָ ֵ‬ ‫וואס איז פארהוילן פון אים‪ִ ְ ,‬‬ ‫דער נביא ירמיהו זאגט 'אויב א מענטש וועט זיך באהאלטן אין די באהעלטעניש וועל איך אים דען נישט זעהן‬ ‫‪ -‬זאגט דער באשעפער‪ :‬די הימל און די ערד איז דאך פול מיט מיר ‪ -‬זאגט דער באשעפער'‪.‬‬ ‫עבֹודתֹו ַלה' און אזוי אויך זאל דער מענטש שטענדיג אריינטראכטן ווי ווייניג‬ ‫ּופחיתּות ֲ ָ‬ ‫ערּכֹו ְ ִ‬ ‫ּבמיעּוט ֶ ְ‬ ‫ּתמיד ְ ִ‬‫ויתּבֹונן ָ ִ‬ ‫ְִ ְ ֵ‬ ‫ּומלֹואּה וואס פארן‬ ‫הארץ ְ ָ‬ ‫איז זיין ווערד )חשיבות( און ווי ווייניג ער טוט צו דינען דעם באשעפער‪ֲ .‬א ֶׁשר לֹו ָ ָ ֶ‬ ‫תהּלה און דאס גרויסקייט פון‬ ‫דּומיה ְ ִ ָ‬ ‫באשעפער געהערט די גאנצע וועלט און אלעס וואס איז אויף איר‪ְ ,‬ולֹו ִ ָ‬ ‫השי"ת איז אזוי גרויס אז דאס שווייגן פון אויסרעכענען די לויב ווערטער אויפן באשעפער ווערט גערעכנט ווי‬ ‫לבּדֹו און דער מענטש זאל אריינטראכטן אין זיינע מצות וואס ער טוט‬ ‫ּובמעׂשיו ‪ֲ -‬א ֶׁשר ֵה ָּמה ֹלא ַלה' ְ ַ‬‫א לויב‪ָ ֲ ַ ְ .‬‬ ‫עצמֹו נאר ער האט אויך‬ ‫להנאת ַ ְ‬‫ּבהם ַּגם ַ ֲ ָ ַ‬‫ׁשּמכּוין ָ ֶ‬ ‫איז נישט מיט די גאנצע כוונה פארן באשעפער אליין‪ַ ,‬רק ֶ ְ ַ ֵ‬ ‫אינזין ביי די מצות זיין אייגענע הנאה‪.‬‬ ‫ּגדֹולה און אפילו אין די צייט וואס ער לערנט און דאווענט‬ ‫ּובתׁשּוקה ְ ָ‬ ‫ּבהתלהבּות ִ ְ ָ‬ ‫ּומתּפּלל ְ ִ ְ ַ ֲ‬ ‫לֹומד ִ ְ ַ ֵ‬‫ּבעת ֲא ֶׁשר ֵ‬ ‫ואפיּלּו ְ ֵ‬ ‫ֲַ ִ‬ ‫היטיב זאל ער קוקן מיט א אפענע אויג‬ ‫ּבזה ֵ ֵ‬‫ויתּבֹונן ְ ֶ‬ ‫ּפקיחא ְ ִ ְ ֵ‬ ‫ּבעינא ְ ִ ָ‬ ‫יׁשּגיח ְ ֵ ָ‬ ‫מיט א התלהבות און א גרויסע חשק‪ַ ִ ְ ַ ,‬‬ ‫ּובּסדקים און ער זאל נאכקוקן און זוכן אין‬ ‫ויחּפׂש ַּבח ִֹורים ַ ְ ָ ִ‬ ‫ויבּדֹוק ִ ַ ֵ‬ ‫און ער זאל גוט אריינטראכטן אין די עבודה‪ְ ִ ְ ,‬‬ ‫לבּדֹו אפשר וועט ער טרעפן אין‬ ‫אׁשר ֹלא ַלה' ְ ַ‬ ‫ּתערּובֹות ֲ ֶ‬ ‫ּבהם ַּגם ֵּכן ַ ֲ‬ ‫ימצא ָ ֶ‬‫אּולי ִ ְ ָ‬ ‫אלע לעכער און שפאלטענעס‪ַ ,‬‬ ‫ּכּנ"ל און ווען א‬‫וענוה ַ ַ‬ ‫התּבֹוננּות ַ ֲ ָָ‬ ‫ּבחינת ִ ְ ְ‬ ‫לאדם ְ ִ ַ‬ ‫ׁשּיׁש ָ ָ ָ‬ ‫ּוכ ֶ ֵ‬ ‫זיי אויך א תערובות וואס איז נישט פארן באשעפער‪ְ .‬‬ ‫ּבזה ָּכלּול ָּכל ַה ִּמּדֹות טֹובֹות איז אין די מידה פון ענוה‬ ‫מענטש האט אין זיך די בחינה פון התבוננות און ענוה‪ֶ ְ ,‬‬ ‫)פרשת חיי שרה ד"ה וד' ברך את אברהם(‬ ‫שוין נכלל אלע גוטע מידות‪...‬‬ ‫תשו"ח להוצאת "גליון בת עין" באידיש‬ ‫סדר ועימוד‪ :‬א‪.‬י‪.‬ש‪ .‬אשדוד‬ ‫ חיי שרה‬- ‫דער פרשה קוואל‬ ã ‫חיי שרה‬ ,øæòéìà óéåà óéåøà© èééâ ¯ ''ä àøé íëá éî' :ùøãî ,‫האבן בטחון איז מען זוכה צו ַא ישועה‬ ָ ‫ דורך‬- '‫יבטח בה‬ åðéáà íäøáà óéåà óéåøà èééâ ¯ 'åãáò ìå÷á òîåù' ‫שלא כדרך הטבע‬ ,èëòð÷ ñ'ïòèùøòáéåà íòã ïòååòâ æéà øò ñàåå ¨ ,ä"ò úåëéøàá èìééöøòã èøòåå ,äùøt øòâéèðééä øòã ïéà íäøáà øåáòá' :(ãë ,åë úéùàøá) èâàæ ¨ ÷åñt øòã éåå éåæà© ïééæ è÷éùòâ èàä ¨ ä"ò åðéáà íäøáà éåå äùòî éã øòã óéåà óéåøà èééâ ¯ 'íéëéùç êìä øùà' .'éãáò éåøô à© ïòâðòøá åö íéøäð íøà ïéé÷ øæòéìà èëòð÷ ïéàå' .ä÷áø ïòâðòøá ïòâðàâòâ © æéà øæòéìà ïòåå èééö (ç ,ñ"ô ø"á) èâàæ ¨ ùøãî øòã ïåà ,÷çöé ïåæ ïééæ øàô © øòã ?íéà øàô © ïòðééù èëàîòâ © èàä ¨ øòåå ¯ 'åì äâåð éúá éãáò ìù ïúçéù äôé' ,èâàæòâ ¨ èàä ¨ àçà éáø èéî ,íéà øàô © ïòðééù èëàîòâ © èàä ¨ øòèùøòáéåà ïòðòæ úåáà òøòæðåà ïåô ïñòåîù éã) ,'íéðá ìù ïúøåúî úåáà ¯ 'åé÷åìàá ïòùéå 'ä íùá çèáé' .ïöéìá ïåà ïøòðåã øæòéìà ïåô äùøt éã ìééåå ,(ïãéà éã ïåô äøåú øòã ïåô øòðòù .'íåéä éðôì àð äø÷ä íäøáà éðåãà é÷åìà íùä øîàéå' ,õøù à© ïåà ,úåëéøà ïà© èéî è'øæç'òâøòáéà èøòåå øàð¨ àîèî èåìá ïééæ æéà ,'äøåú éôåâ' éã ïåô æéà ñàåå ¨ ïééèùðéååòì ìà÷æçé éáø ö"äâä ïåô ,'ìà÷æçé øåà') íéøôñ éã ïâàæ ¨ óøàã© .÷åñt ïéà éåáéø à© ïåô ñéåøà© ñò èðøòì'î ìééåå ïåà ,àð 'ò æ"ç ,äáéùé øòùæòååòéðàt ¨ øòã ïéà çéâùî ,ì"öæ êéøàî ò÷àè © äøåú éã èàä ¨ ñàååøàô ¨ © ,ïééèùøàô © ïòî äáøî' ïéà èâðòøáòâ ,ì"öæ ,÷éùèééååàìàñ áåã óñåé éáø ïåàâä êéåà .øæòéìà ïåô âðåìééöøòã øòã èéî ïòååòâ ïéà ïòååòâ êàã ¨ æéà úåçéìù òöðàâ © éã ,(ãë÷ 'ò à"ç ,'íééç øæòéìà ìééåå ,'åì äâåð ïéàå íéëùç êìä øùà' ïåô áöî à© ÷åñt ï'ôéåà ,äùøt øòã ïéà ïòðéôòâ øéî ïòðéôòâ êéåà èøà¯èøåáòâ ¨ ñàã ¨ ,íééøäð íøà ïéé÷ ïééâ èôøàãòâ © èàä¨ øéòä éùðà úåðáå íéîä ïéò ìò áöð éëðà äðä' ïòååòâ ïòðòæ ïùèðòî éã åàåå ,ä"ò åðéáà íäøáà ïåô äéìà øîåà øùà äøòðä äéäå .íéî áåàùì úåàöåé òâéöðééà¯ïééà ïôòøè èôøàãòâ © èàä ¨ øò ïåà ,íéòùø ,ä÷ùà êéìîâ íâå äúù äøîàå ,äúùàå êãë àð éèä ïòîå÷åöðééøà© éåàø ïééæ ìàæ ¨ ñàåå ¨ ,øòèðæéåè òìéô ïùéååö ãñç úéùò éë òãà äáå ,÷çöéì êãáòì úçëåä äúåà ñàåå ¨ íòã êàð ¨ êéåà .ä"ò åðéáà íäøáà ïåô æéåä ïéà àã èàä ¨ øæòéìà æà© ,é"ùø èâàæ ¨ .(ãé¯âé ,ãë) 'éðåãà íò øéà æà© èâàæ ¨ øòåå ,òèøòùàá © éã ïôòøè ïéåù èòåå øò ñàã ¨ æà© êéìâòî êàã ¨ æéà'ñ ìééåå ,âéèëéø èùéð ïèòáòâ .ïòðë ãðàì © íåö ï÷éù åö øéà ïééæ íéëñî èòåå äçtùî èòåå øæòéìà ïåà ,ãðéìá øòãਠâéãò÷ðéä ïééæ èòåå ìãééî øæòéìà æà© ïòæòâñéåà èùéð ñò èàä ¨ òáèä êøã ï'èéî øéà èòåå øò ïåà ,øéà óéåà ïòðò÷øòã èùéð ñàã ¨ øàð¨ èùéð ïåà .úåçéìù ïééæ èéî çéìöî ïòðò÷ èòåå èéî èøòôèðòòâ íéà ïòî èàä ¨ ïâòååèñòãðåô .ïòîòð óøàã© ,øãñ òìàîøåð øòã æéà'ñ éåå èéåì øàð ¨ ,ñàã ¨ .ä÷áø ïòîå÷òâøòèðåà íéà æéà'ñ ïåà ,êåãéù ïèåâ à© ïøéñòøòèðéà åö êéæ ,èééö òâðàì © à© ïøòéåã úåçéìù àæà © © ïèòáòâ èàä ¨ øò æà© ,øéî ïòðéôòâ éãòìâä çúôé ééá øòãéåå éã ïùøàôëàð © ¨ ïåà ,åðéáà íäøáà ïåô íéáåø÷ éã ïâòåå .úåùéøã ïåà úåøé÷ç êàñà © © èéî ,úøáåãî àìù èøòôèðòòâ íéà èàä'î ïåà ,ïâåäë àìù åö âéãðøéáåøt ,êéøàî ïòðòæ íéùøôî éã ïåà ,ïâåäë äø÷ä' ïèòáòâ ïåà âòåå ïééæ ïòâðàâòâ © øòáਠæéà øæòéìà àé øæòéìà øàô © ïòî èàä ¨ ò÷àè ñàååøàô ¨ © ïøòì÷øò íéà æéà åàåå ïåô ,äøåàëì .'íåéä éðôì àð óéåà ïòååòâ èùéð æéà äù÷á ïééæ ùèàë ¨ ,ïâåäë èøòôèðòòâ úåçéìù ïééæ ïéà ïééæ çéìöî èòåå øò æà© ïìàôòâðééà © .ïôåà ïèåâ à© ?âàè íòðòé êàð ¨ íëá éî' :(é ,ð 'éòùé) ÷åñt íòã èâðòøá ùøãî øòã ïòååòâ íéé÷î èàä ¨ øæòéìà æà© ,ì"æç ïâàæ ¨ íòã óéåà íéëùç êìä øùà ,åãáò ìå÷á òîåù ,'ä àøé êéæ èàä øò ,'åé÷ìàá ïòùéå 'ä íùá çèáé' øòã èâàæ ¨ .'åé÷ìàá ïòùéå 'ä íùá çèáé ,åì äâåð ïéàå ‫‪ä‬‬ ‫דער פרשה קוואל ‪ -‬חיי שרה‬ ‫‪øòöðàâ‬‬‫‪© øòã ééá äøåú øòã ïéà èìééöøòã ïåà èøòãìéùòâ‬‬ ‫‪éã èéî ïåà øòôòùàá íòã óéåà èæàìøàô ïöðàâðéà‬‬ ‫‪èò'âøä'òâ ìîéä ïåô èàä'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪¨ ,ìétùééá íåö éåå ,äùòî‬‬ ‫‪íäøáà éðåãà é÷ìà 'ä' ,ïèòáòâ èàä‬‬ ‫‪¨ øò ñàåå‬‬‫‪¨ äìéôú‬‬ ‫‪ïåô äù÷á éã ïìéôøò åö éãë ,ñòìà© ñàã‬‬ ‫‪¨ ïåà ,[ìàåúá‬‬ ‫‪çë øòöðàâ‬‬ ‫‪© øòã æà© ,èæééåå ñàã‬‬‫‪¨ .'íåéä éðôì àð äø÷ä‬‬ ‫‪.ïòèùøòáéåà íòã óéåà êéæ èøòëéæøàô‬‬‫‪© ñàåå‬‬‫©‪¨ ãéà à‬‬ ‫‪èøòëéæøàô‬‬ ‫‪© êéæ èàä‬‬ ‫‪¨ øò ñàåå‬‬ ‫‪¨ ïòååòâ æéà øæòéìà ïåô‬‬ ‫'‪'èâàååòâ‬‬ ‫©‬ ‫‪øò èàä‬‬ ‫‪¨ íòã áéìåö ïåà ,øòôòùàá‬‬ ‫©‬ ‫‪ï'ôéåà‬‬ ‫‪øòã èéî ïòååòâ êéøàî äøåú éã èàä‬‬ ‫‪¨ íòã áéìåö‬‬ ‫‪.úåçéìù ïééæ ïéà ïééæ åö çéìöî ãìàá‬‬ ‫‪© ïèòá åö‬‬ ‫‪éãë ,è'øæç'òâøòáéà ñò ïåà ,øæòéìà ïåô äùøt‬‬ ‫‪¨ øéî ìàæ‬‬ ‫‪,ïåçèá ïåô çë ïñéåøâ íòã ïéà ïééæ ïðåáúî êéæ ïìàæ‬‬ ‫‪¨ äìéôú ïééæ æà© ïòååòâ äëåæ øæòéìà èàä‬‬ ‫‪¨ íòã áéìåö‬‬ ‫¨‪¯ 'íåéä' ïਠèîå÷ ïåà øòáéøà© èâðéøtù äòåùé éã æà© ïåô çë øòã æéà ñéåøâ éåæà ìééåå ,ïøòåå ïòîåðòâðà‬‬ ‫‪ïâéåà éã ïéà ñéåà èòæ ñò ñàåå‬‬‫‪¨ ïëàæ‬‬ ‫‪© ééá êéåà .èðééä àìù åìéôà© ,øòéøô ñàåå‬‬ ‫‪¨ äòåùé éã ïééæ åö êéùîî ,ïåçèá‬‬ ‫‪ïèëéæñéåà íåù ïéé÷ èùéð èàä‬‬ ‫‪¨ øò æà© ùèðòî íòðåô àìù' ïèòáòâ èàä‬‬ ‫‪¨ øò áéåà åìéôà© ïåà ,òáèä êøãë‬‬ ‫‪êéæ åö ïòðøòì êéæ ïòî ïò÷ àã‬‬ ‫‪¨ ïåô .äòåùé à© øàô‬‬ ‫©‬ ‫‪èàä‬‬‫‪¨ øò ãìàáéåå‬‬ ‫©‬ ‫‪,'ïâåäë' ïøòôèðò íéà ïòî èòåå ,'ïâåäë‬‬ ‫‪à áåø÷á ïòæ ïòî èòåå éåæà© ïåà ,ïåçèá èéî ï÷øàèù‬‬ ‫©‬ ‫‪ïãðéååùøàô‬‬ ‫‪© ïìòåå ñò ïåà ,øòôòùàá‬‬ ‫‪© ïôéåà èæàìøàô‬‬ ‫¨‬ ‫‪© êéæ‬‬ ‫א‬ ‫‪. ìîéä ïåô äòåùé òöðàâ‬‬ ‫‪ò÷àè‬‬‫©‬ ‫©‪èøòåå ñò éåå] úåòéðî ïåà ïèéé÷âéøòååù òìà‬‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫זאגט אין זיין ספר 'דברי דוד' )אין ‪ï‬רשת לך לך(‪ ,‬אויפ'ן ‪ï‬סוק 'ותאמר שרה צחוק‬ ‫דער 'טורי זהב' זצ"ל ָ‬ ‫זאגט רש"י‪' :‬יצחק לי ‪ -‬ישמח עלי'‪ .‬און רש"י ברענגט דארט ַא‬ ‫עשה לי אלקים‪ ,‬כל השומע יצחק לי'‪ָ ,‬‬ ‫געווארן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫געהאלפן‬ ‫ָ‬ ‫דעמאלס ווען שרה אמינו ע"ה איז‬ ‫ָ‬ ‫געווארן‬ ‫ָ‬ ‫געהאלפן‬ ‫ָ‬ ‫אסאך עקרות זענען‬ ‫מדרש‪ַ ,‬אז ַ ַ‬ ‫צוזאמען‬ ‫ַ‬ ‫געווארן‬ ‫ָ‬ ‫אסאך תפילות זענען געענטפערט‬ ‫געווארן יענעם טאג‪ַ ַ .‬‬ ‫ָ‬ ‫קראנקע זענען אויסגעהיילט‬ ‫ַ‬ ‫אסאך‬ ‫ַ ַ‬ ‫מיט איר תפילה‪' .‬ורב שחוק היה בעולם' ‪ -‬ס'איז געווען ַא גרויסער שמחה אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫געהאלפן געווארן‬ ‫ָ‬ ‫דאס איז נישט געווען ע‪ï‬עס ַא 'סגולה' אז ווייל שרה איז‬ ‫זאגט דער 'דברי דוד'‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס זענען שוין געווען מיואש ַאז‬ ‫נאר ַאלע מענטשן ָ‬ ‫געהאלפן געווארן‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫און דעריבער זענען אנדערע אויך‬ ‫אזא הויכן‬ ‫געהאלפן ווערן מיט ַא קינד אויך אין ַ ַ‬ ‫ָ‬ ‫האבן געזען ַאז מ'קען‬ ‫געהאלפן ווערן‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫אמאל‬ ‫זיי וועלן ַ ָ‬ ‫באשעפער‪ ,‬און ממילא זענען‬ ‫באקומען בטחון אינעם ַ‬ ‫האבן ַ‬‫יאר(‪ ,‬און זיי ָ‬ ‫עלטער )שרה איז ָ‬ ‫דאך ַאלט געווען ניינציג ָ‬ ‫אדאנק זייער בטחון‪.‬‬ ‫געווארן ַ ַ‬ ‫ָ‬ ‫געהאלפן‬ ‫ָ‬ ‫זיי‬ ‫זאגט דער גאון בעל 'חפץ חיים' זי"ע )'חפץ חיים' עה"ת(‪ַ ,‬אז צוליב דעם טעם לייענט מען ראש השנה‬ ‫ענליך ָ‬ ‫אזא הויכן עלטער ווי שרה‬ ‫די ‪ï‬רשה פון 'וה' ‪ï‬קד את שרה'‪ ,‬כדי מחזק צו זיין דעם בטחון‪ַ ,‬אז אויך אין ַ ַ‬ ‫געהאלפן ווערן מיט ַא קינד‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫איז געווען‪ ,‬קען מען‬ ‫געזאגט )ליל שביעי של פסח תרס"ח( אויפן ‪ï‬סוק אין‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫סאדיגערער רבי‪ ,‬הרה"ק בעל 'אביר יעקב' זצ"ל‪ָ ,‬‬ ‫א‪ .‬דער ַ‬ ‫זאגן )פסחים ח‪' (.‬האומר סלע זה לצדקה בשביל שיחיה‬ ‫‪ï‬רשת לך לך )טו‪ ,‬ו( 'והאמין בה' ויחשבה לו צדקה'‪ .‬חז"ל ָ‬ ‫בני או שאהיה בן העולם הבא‪ ,‬הרי זה צדיק גמור'‪ .‬זעען מיר ַא גרויסן חידוש ביי דער מצוה פון צדקה‪ַ ,‬אז אויך‬ ‫פאר ַא מצוה בשלימות‪ ,‬אויף ַאזוי ווייט‬ ‫זאל לעבן‪ ,‬ווערט עס גערעכנט ַ‬ ‫אויב דער מענטש גיט צדקה כדי זיין זון ָ‬ ‫זאל לעבן‪.‬‬‫באצייכנט ַאלס ַא 'צדיק גמור'‪ ,‬און עס העלפט ַאפילו ַאז זיין זון ָ‬ ‫ַאז ער ווערט ַ‬ ‫באשעפער 'בשביל‬ ‫וואס גלייבט אינעם ַ‬ ‫האט גע'‪ï‬ועל'ט ַאז דער ָ‬ ‫זאגן‪ַ ,‬אז אברהם אבינו ע"ה ָ‬‫דאס זעלבע קען מען ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאס מיינט‪ ,‬ער גלייבט אין דעם אויבערשטען 'בלית ברירה'‪ ...‬ס'איז שוין חלילה ַא מצב פון 'כלו כל‬ ‫שיחיה בני' ‪ָ -‬‬ ‫דעמאלס מיט אמונה כדי זוכה צו‬‫ָ‬ ‫שטארקט זיך‬‫ַ‬ ‫גארנישט העלפן א‪.‬ד‪.‬ג‪ ,.‬און ער‬‫דאקטוירים קענען שוין ָ‬ ‫הקיצין' די ָ‬ ‫אזא אמונה העלפט‬ ‫פאר ַא 'צדיק גמור'‪ ,‬און אויך ַ ַ‬ ‫אזא איינער גערעכנט ַ‬‫זיין צו די ישועה‪ ,‬פונדעסטוועגן ווערט אויך ַ ַ‬ ‫דאס איז די כוונה פון ‪ï‬סוק‪' ,‬והאמין בה' ויחשבה לו צדקה'‪ַ ,‬אז אמונה ווערט גערעכנט ַאזוי‬ ‫זאל לעבן‪ָ .‬‬ ‫ַאז זיין זון ָ‬ ‫ווי צדקה‪.‬‬ ‫דער פרשה קוואל ‪ -‬חיי שרה‬ ‫‪å‬‬ ‫‪äãî øòã óéåà æîøî æéà '÷çöé' .'áâðä õøàá áùåé‬‬ ‫‪øòã ééá à÷ååã èùéð ïøàååòâ‬‬‫¨‬ ‫‪èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪æéà ñòìà© ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪à© åö äçîù èîå÷ åàåå ïåô .('÷åçö' ïåùì ïåô) äçîù ïåô‬‬ ‫‪íéðéðò òìà© ééá êéåà øàð‬‬ ‫ב‬ ‫‪¨ , íéëåãéù ïåô äùøt‬‬ ‫‪øò ïòåå ¯ 'éçì øàá àåáî' ,õåøéú øòã æéà ?ùèðòî‬‬ ‫‪òøòãðà© øòãਠäàåôø øòãਠäñðøt ééá ,èìòåå øòã óéåà‬‬ ‫‪'éàø' .('íééçä éç') øòôòùàá‬‬ ‫‪© øòã æà© êéæ ééá øòëéæ æéà‬‬ ‫‪øò ïåçèá ìéôéåå èéåì ,ùèðòî íòðåô ïùéðòôøòãàá‬‬ ‫¨‬ ‫‪òãòé íéà óéåà äçâùä ïééæ èìàä‬‬ ‫¯ ‪© øò ïåà ,íéà èòæ‬‬ ‫‪ïòæ åö ïééæ äëåæ øò èòåå ,ïòèùøòáéåà íòã ïéà èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪èâàîøàô‬‬ ‫¨‬ ‫‪© øò ¯ 'áâðä õøàá áùåé' ùèàë‬‬ ‫‪¨ .òãðå÷òñ‬‬ ‫‪æà© ñéåà èòæ ñò ñàåå‬‬ ‫‪¨ ïëàæ‬‬ ‫‪ äòåùé éã‬ג‪© ééá êéåà ïåà .‬‬ ‫‪øòãòé ïåô 'ï÷åøè' æéà øò ,ï÷åøè ùèééè øòã æéà 'áâð') èùéðøàâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïáéåä' òìà© ïåà ,âðåðòôàä‬‬ ‫‪¨ ïéé÷ àã‬‬‫‪¨ èùéð äìéìç æéà'ñ‬‬ ‫‪âéáééà øòèùøòáéåà øòã èåè ïâòååèñòãðåô ,(äãî øòèåâ‬‬ ‫‪ïòî ïò÷ ïåçèá ïåô çë ï'èéî øòáਠ,ùåàé ïåô 'èðòä‬‬ ‫‪ùèðòî øòã áéåà .ïèåâ íåö íéà óéåà ïééæ çéâùî‬‬ ‫‪êéæ èòåå òáè òöðàâ‬‬ ‫‪© éã ïåà ,êøãä úöéô÷ ïáàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪.äçîùá øò æéà ,âéáééà ñàã‬‬ ‫‪¨ è÷ðòãòâ‬‬ ‫‪.äòåùé éã ïòæ èòåå ùèðòî øòã æéá ,ïòééøãøòáéà‬‬ ‫‪.íéëåãéù ïåô ïéðò íòã ééá êéåà âéèìéâ éàãååà© æéà ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪øôñ ïéà èâàæ‬‬‫‪¨ ,ò"éæ øãðñëìà ïåô êéðòä 'ø ÷"äøä‬‬ ‫‪øòã æà© ïðåáúî êéæ æéà ùèðòî øòã áéåà‬‬ ‫'‪øòâéèðééä øòã ïéà ÷åñt ï'ôéåà ,'äáåèì äáùç‬‬ ‫‪,òãðå÷òñ òãòé íéà óéåà äçâùä ïééæ èìàä‬‬‫‪© øòèùøòáéåà àåäå éàø éçì øàá àåáî àá ÷çöéå' (áñ ,ãë) äùøt‬‬ ‫‪ï‬א‪ï‬א'ער רב‪ ,‬הרה"ק בעל 'ויגד יעקב' זצ"ל‪ ,‬טייטשט )קונטרס 'רשמי רשוותא'( די ווערטער פון חז"ל 'וקשה‬ ‫ב‪ .‬דער ָ‬ ‫האבן‬‫נאר ביז זיי ָ‬ ‫לזווגן כקריעת ים סוף'‪ַ ,‬אז ‪ï‬ונקט ַאזוי ווי ביי קריעת ים סוף איז די שוועריגקייט געווען ָ‬ ‫דארפן‬ ‫זאגט אויפן ‪ï‬סוק )שמות יד‪ ,‬טו( 'דבר אל בני ישראל ויסעו'‪ ,‬זיי ַ‬ ‫באשעפער‪ ,‬ווי רש"י ָ‬ ‫באקומען אמונה אינעם ַ‬ ‫ַ‬ ‫כדאי דער זכות פון זייערע‬ ‫ַ‬ ‫זאגט רש"י‪ַ ,‬אז ס'איז‬ ‫נאר ציען ווייטער‪ ,‬ווייל דער ים שטייט זיי נישט אין וועג‪ָ .‬‬ ‫זיך ָ‬ ‫ארויסגעגאנגען פון מצרים‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫האבן געגלייבט אין מיר און זענען ַ‬ ‫וואס זיי ָ‬‫אבות און זייער אייגענער זכות‪ ,‬און די אמונה ָ‬ ‫פאר זיי דעם ים‪.‬‬ ‫ש‪ï‬אלטן ַ‬ ‫ַ‬ ‫זאל‬ ‫כדאי ַאז איך ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַאדאנק דעם זענען זיי‬ ‫שטארקט זיך מיט אמונה ַאז ַאלעס איז פון דעם אויבערשטען‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫דאס זעלבע איז מיט ַא זיווג‪ .‬אויב דער מענטש‬ ‫ָ‬ ‫ווערט מקוים ביי אים 'הים ראה וינס'‪ ,‬און עס פליען ַאוועק ַאלע שוועריגקייטן‪.‬‬ ‫געגאנגען אויף‬ ‫ַ‬ ‫מאל ווען ער איז‬ ‫האט זיך געפירט יעדעס ָ‬ ‫מונקאטשער רב‪ ,‬הרה"ק בעל 'מנחת אלעזר' זי"ע‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫ג‪ .‬דער‬ ‫‪ï‬אסירט ביים הייליגן 'קדושת לוי' זי"ע‪.‬‬ ‫האט ַ‬ ‫וואס ָ‬‫פאלגנדע מעשה‪ָ ,‬‬ ‫באזוך‪ ,‬צו דערציילן די ָ‬ ‫ַא 'ביקור חולים' ַ‬ ‫אמאל געווען זייער נישט געזונט און זיין לעבן איז געווען אין ַא סכנה רח"ל‪ .‬אינדרויסן‬ ‫דער 'קדושת לוי' איז ַ ָ‬ ‫געזאגט תהלים‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫האבן‬ ‫פון זיין צימער זענען געזעסן די תלמידים‪ ,‬און ָ‬ ‫אריינגעלאפן‬ ‫ָ‬ ‫קלא‪ .ï‬זענען די תלמידים שנעל ַ‬ ‫ַ‬ ‫שטארקן‬ ‫ַ‬ ‫האט מען ַארויסגעהערט פון צימער דעם קול פון ַא‬ ‫‪ï‬לוצלינג ָ‬ ‫האבן זיי אים שנעל אויפגעהויבן פון דער‬ ‫בארדיטשובער רב ליגן אויף דער ערד‪ָ .‬‬ ‫געטראפן דעם ַ‬‫ָ‬ ‫אין צימער‪ ,‬און‬ ‫ערד‪ ,‬און צוריק ַאריינגעלייגט אין בעט‪.‬‬ ‫בארדיטשעווער רב רופט זיי‪ ,‬און ווען זיי זענען ַאריינגעקומען‬ ‫האבן זיי געהערט ווי דער ַ‬ ‫עטליכע שעה ש‪ï‬עטער ָ‬ ‫דערלאנגען‬ ‫ַ‬ ‫'זאל אים‬ ‫האט זיי געבעטן מ ָ‬ ‫פארבעסערט‪ ,‬און ער ָ‬ ‫שטארק ַ‬‫ַ‬ ‫האט זיך ב"ה‬‫האבן זיי געזען ַאז זיין מצב ָ‬ ‫ָ‬ ‫געגאנגען אויף די פיס כאחד האדם‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫ווארימס‪ ,‬און ביז ַא קורצע צייט‪ ,‬איז דער הייליגער 'קדושת לוי' שוין‬ ‫גלאז ַ‬ ‫ַא ָ‬ ‫דערמאנט אין ַא‬ ‫ַ‬ ‫האב איך זיך‬ ‫געזאגט צו זיינע תלמידים‪' :‬ווען איך בין געלעגן אויפ'ן בעט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬‫ש‪ï‬עטער ָ‬ ‫וואס איך האב געהערט פונעם רבי'ן‪ ,‬דעם גרויסן מגיד פון מעזריטש זי"ע‪ ,‬אויפ'ן ‪ï‬סוק 'והבוטח בה' חסד‬ ‫ווארט ָ‬‫ָ‬ ‫נאר ס'איז ממש ַא מציאות‬ ‫יסובבנו'‪ .‬דער ‪ï‬סוק גיט אונז נישט דא ַא סגולה‪ ,‬און איז נישט ַא ברכה ָאדער ַא הבטחה‪ָ ,‬‬ ‫געשטארקט מיט‬‫ַ‬ ‫האב איך זיך‬ ‫באשעפער איז זוכה צו זיין חסד‪ .‬ממילא ָ‬ ‫האט בטחון אין ַ‬ ‫וואס ָ‬‫און ַא טבע‪ַ ,‬אז דער ָ‬ ‫באשעפער מיך‬ ‫דארף דער חסד פון ַ‬ ‫ארא‪ï‬צוגיין פון בעט‪ ,‬ווייל לויט'ן דרך הטבע‪ַ ,‬‬ ‫האב ָאנגעהויבן ַ ָ‬ ‫בטחון און איך ָ‬ ‫האט מיך צוריק ַארויפגעלייגט אויפ'ן בעט‪.‬‬ ‫ארא‪ï‬געפאלן אויף דער ערד‪ ,‬ביז איר ָ‬ ‫ַ‬ ‫באלד ַ ָ‬‫ַארומנעמען‪ .‬כ'בין ָאבער ַ‬ ‫נאך נישט ָאנגעקומען‬ ‫ארא‪ï‬פאלן אויף דער ערד איז ַא באווייז‪ַ ,‬אז איך בין ָ‬ ‫געטראכט ַאז מיין ַ ָ ַ‬ ‫ַ‬ ‫האב איך‬ ‫דעמאלס ָ‬‫ָ‬ ‫באשעפער‪,‬‬ ‫פארטיפט אין דעם ענין פון בטחון אין ַ‬ ‫נאך מער ַ‬ ‫האב זיך ָ‬ ‫צום שלימות פון דער מדה פון בטחון‪ ,‬און איך ָ‬ ‫געווארן געזונט‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫‪ï‬אסירט דער נס‪ ,‬און כ'בין ב"ה‬ ‫ס'האט ַ‬‫ָ‬ ‫ביז‬ ‫‪æ‬‬ ‫דער פרשה קוואל ‪ -‬חיי שרה‬ ‫‪.íéà øàô‬‬ ‫‪© âéñàt‬‬ ‫‪© èùéð ïòðòæ ïâàìùøàô‬‬ ‫©‬ ‫©‪¨ òøòãðà© òìà‬‬ ‫‪æéà ,÷éøåö ìééååøòã êéæ èìàä‬‬ ‫‪© âååéæ ïééæ áéåà êéåà ïåà‬‬ ‫ה‬ ‫‪, äáåè òâéãðòèùìåô ïééæ øàô‬‬ ‫‪© øàð‬‬ ‫‪¨ æéà áåëéò øòãòé‬‬ ‫‪èòåå ,ìîéä ïåô úéèøt äçâùä øòëéìè÷ðåt à© èéî ñò‬‬ ‫‪êéæ èåè øò øàð‬‬ ‫‪¨ ,êéæ ééá ïìàôòâ‬‬ ‫©‬ ‫‪èùéð èøòåå øò‬‬ ‫‪æà© äîéìù äðåîàá èáééìâ øò ìééåå ,äçîùá ïøòåå øò‬‬ ‫̈‪øò èòåå éåæà© ïåà ,äðåîà ïåô úåáùçî èéî ïòìèøàâðà‬‬‫©‬ ‫‪øòã .äáåè òâéãðòèùìåô ïééæ øàô‬‬ ‫©‬ ‫©‪æéà ñòìà‬‬ ‫‪.èåâ ïééæ âéãðòèù íéà ìàæ'ñ‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïééæ äëåæ‬‬ ‫‪ âååéæ ïâéèëéø ïééæ íéà øàô‬ד‪ïåà ,‬‬ ‫‪© åö¯èééøâ øòèùøòáéåà‬‬ ‫געמאכט‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫גארנישט‬ ‫'האט זיך ָ‬ ‫געשטאנען אין שידוכים ָאבער ס ָ‬ ‫ַ‬ ‫לאנגע צייט‬ ‫וואס איז ַא ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫ד‪ַ .‬אן עלטערער בחור ָ‬ ‫פאר'ן רבי'ן‬ ‫געזאגט ַ‬‫ָ‬ ‫האט דער בחור‬ ‫פאר זיין רבי'ן איבער זיין מצב‪ .‬צווישן ַאנדערן ָ‬ ‫אמאל ָא‪ï‬גערעדט ַ‬ ‫האט זיך ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫האט זיין רבי אים‬ ‫פארגעסן פון אים ח"ו‪ָ .‬‬ ‫האט ַ‬ ‫ַאז עס זעט אים אויס ַאז דער אויבערשטער ָ‬ ‫טראכט שטענדיג וועגן‬ ‫ַ‬ ‫פארלאזט קיינעם נישט‪ .‬ער‬‫זאגן‪ .‬דער אויבערשטער ַ ָ‬ ‫טאר נישט ַאזוי ָ‬ ‫‪ -‬חלילה‪ַ ,‬א איד ָ‬ ‫האט זיין אייגענעם וועג‪...‬‬ ‫וואס דען? יעדער איד ָ‬ ‫נאר ָ‬ ‫יעדן איינעם‪ָ .‬‬ ‫ש‪ï‬אצירנדיג‪,‬‬‫ַ‬ ‫גאס‪.‬‬‫‪ï‬אציר אויפ'ן ַ‬ ‫האט דער רבי אים ַארויסגענומען אויף ַא ש ַ‬ ‫פאר דעם בחור‪ָ ,‬‬ ‫וועלענדיג געבן חיזוק ַ‬ ‫באגלייטונג פון‬ ‫אריינגעגאנגען‪ ,‬אין ַ‬ ‫ַ‬ ‫דארט ַ‬‫געגאנגען ַא 'מושב זקנים' )'נוירסינג האום'(‪ .‬דער רבי איז ָ‬ ‫ַ‬ ‫פארביי‬‫זענען זיי ַ‬ ‫דא דער רבי אין דעם‬ ‫וואס זוכט ָ‬ ‫האט זיך ָאבער געוואונדערט‪ ,‬און געפרעגט דעם רבי'ן‪ָ ,‬‬ ‫דעם בחור‪ .‬דער בחור ָ‬ ‫האט דער רבי אים געענטפערט‪:‬‬ ‫'מושב זקנים'? ָ‬ ‫נאך‬ ‫האט ָ‬‫וואס ָ‬ ‫באגעגענען ַאן עלטערן איד ָ‬ ‫דא ַ‬‫דא‪ ,‬אפשר וועלן מיר ָ‬ ‫פאר אונז ַאריינצוגיין ָ‬ ‫‪ -‬ס'איז ראטזאם ַ‬ ‫גאר דעם בעל שם טוב הקדוש זי"ע‪ ,‬און מיר וועלן‬ ‫זוכה געווען צו זען דעם גאון בעל 'חתם סופר' זי"ע‪ָ ,‬אדער ָ‬ ‫אפשר קענען הערן פון אים שיינע עובדות‪ ,‬פון 'כלי ראשון'‪...‬‬ ‫האט דער בחור זיך געוואונדערט‪ ,‬און געפרעגט‪ :‬פון דער צייט פונעם בעל שם טוב הקדוש זי"ע ביז היינט‪ ,‬זענען‬ ‫ָ‬ ‫אזא ַאלטער‬ ‫פאר'ן רבי'ן‪ַ ,‬אז עס קען זיין במציאות ַ ַ‬ ‫פאלט ע‪ï‬עס איין ַ‬ ‫וואס ַ‬ ‫יאר‪ָ .‬‬ ‫אריבערגעגאנגען מער ווי ‪ָ 250‬‬ ‫ַ‬ ‫שוין ַ‬ ‫האט דער רבי אים געענטפערט‪:‬‬ ‫אזא אריכות ימים? ָ‬ ‫האט זוכה געווען צו ַ ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫איד‪ָ ,‬‬ ‫געווארן אויף דער וועלט‪ָ ,‬אדער ער‬ ‫ָ‬ ‫'פארגעסן'‬ ‫דא ַ‬ ‫פארט מעגליך ַאז איין איד ָ‬ ‫דאך ָאבער ָ‬ ‫‪ -‬פונדעסטוועגן‪ ,‬איז ָ‬ ‫דאך בעל כרחך קומען צום אויספיר‪,‬‬ ‫וואס דען‪ַ ,‬אז ס'איז נישט ַאזוי‪ ,‬מוז מען ָ‬ ‫נאר ָ‬ ‫דא געבליבן לעבן בטעות‪ָ ...‬‬ ‫איז ָ‬ ‫פארגעסט נישט קיינעם'‪' ...‬אין שכחה לפני כסא כבודך'‪ ,‬און ַאלעס איז מיט ַא חשבון‪ï .‬ונקט‬ ‫ַאז 'דער אויבערשטער ַ‬ ‫קלאר ווי די זון‪ַ ,‬אז קיינער בלייבן נישט איבער אייביג אויף דער וועלט ווייל דער אויבערשטער‬ ‫ָ‬ ‫ַאזוי ווי ס'איז ביי דיר‬ ‫דארפסטו וויסן‪ַ ,‬אז אויך ביי די לעבעדיגע‪ ,‬איז נישט שייך ַאז דער בורא כל‬ ‫'פארגעסן'‪ַ ,‬אזוי ַ‬ ‫האט פון אים ַ‬ ‫כביכול ָ‬ ‫פארגעסן פון זיי‪...‬‬ ‫זאל חלילה ַ‬ ‫עולמים ָ‬ ‫מעקסיקא‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫נאך דער צווייטער וועלט מלחמה געוואוינט אין‬ ‫האט ָ‬‫ה‪ .‬הרה"ח רבי יוסף מאיר זיידל ז"ל‪ ,‬וועלכער ָ‬ ‫וואס דער גערער רבי‪ ,‬הרה"ק בעל 'אמרי‬ ‫האט זוכה געווען צו זיין ביים לעצטן טיש ָ‬ ‫האט דערציילט‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער 'אמרי אמת' געטיילט שיריים‬ ‫פאר דער מלחמה‪ .‬ביי יענעם טיש‪ָ ,‬‬ ‫האט געפירט אין ‪ï‬וילן ַ‬ ‫אמת' זי"ע‪ָ ,‬‬ ‫האט ער נישט געגעבן שיריים‪ .‬רבי יוסף מאיר איז געווען 'אויס‬ ‫פאר רבי יוסף מאיר'ן ָ‬ ‫פאר'ן גאנצן עולם‪ָ ,‬אבער ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט אים איבערגעהי‪ï‬ט און נישט געגעבן פון די שיריים‪.‬‬ ‫פארוואס דער רבי ָ‬ ‫מענטש'‪ָ ַ ,‬‬ ‫'האט גערופן 'בערל וויערישובער'(‪,‬‬‫נאכ'ן טיש‪ ,‬איז רבי יוסף מאיר צוגעגאנגען צו הגה"ח רבי בערל אייזנער ז"ל )וועמען מ ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ר' בערל אים‬ ‫האט אים 'איבערגעהי‪ï‬ט'‪ָ .‬‬ ‫הארץ‪ַ ,‬אז דער רבי ָ‬ ‫צובראכן ַ‬ ‫ָ‬ ‫פאר אים זיין‬ ‫און זיך אויסגערעדט ַ‬ ‫געזאגט‪:‬‬‫ָ‬ ‫געטראכט וועגן דיר‪...‬‬‫ַ‬ ‫האט‬ ‫באקומען‪ ,‬דער עיקר איז‪ַ ,‬אז דער רבי ָ‬ ‫האסט נישט ַ‬ ‫באקומען‪ָ ,‬‬ ‫יא ַ‬ ‫האסט ָ‬ ‫‪ -‬דו ָ‬ ‫באקומען שיריים פונעם רבי'ן‪ ,‬איז ליידער ַא קורצע צייט‬ ‫האט ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫גאנצע שורה ָ‬ ‫וואס איז געווען דער סוף? די ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫וואס ָ‬‫ש‪ï‬עטער אומגעקומען אין דער ביטערער מלחמה‪ ,‬ה' ירחם‪ .‬רבי יוסף מאיר איז געווען דער איינציגער ָ‬ ‫איבערגעלעבט די מלחמה‪.‬‬ ‫מ'האט אים 'איבערגעהי‪ï‬ט'‬ ‫ָ‬ ‫פאר דעם מענטש ַאז‬ ‫דאכט זיך ַ‬ ‫אמאל ַ‬ ‫דאזיגער מעשה קענען מיר לערנען‪ָ ַ ,‬‬ ‫פון דער ָ‬ ‫דארף ער וויסן‪ ,‬ערשטענס‪ ,‬דער עיקר איז‪,‬‬ ‫נאר ער איז געבליבן ַאליין‪ַ .‬‬ ‫געטראפן זיין זיווג‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫פון הימל‪ .‬יעדער ָ‬ ‫פאר דיין פולשטענדיגע טובה‪,‬‬ ‫דאס ַאלעס איז ַאוודאי ַ‬ ‫געטראכט פון דיר‪ ,‬און צווייטענס‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫ַאז דער אויבערשטער ָ‬ ‫זאל דיר אייביג זיין גוט‪.‬‬ ‫עס ָ‬ ‫דער פרשה קוואל ‪ -‬חיי שרה‬ ‫‪ç‬‬ ‫‪êéåà æéà éåæà© ,(.äñ÷ á"á) 'òøä ïåùì ÷áà' àã æéà òøä‬‬ ‫באשעפער‪ ,‬נישט אויף די‬ ‫פארזיכער זיך אויפן ַ‬ ‫לרחוץ רגליו ‪ַ -‬‬ ‫‪ïéà æîø øòã æéà ñàã‬‬ ‫‪¨ ïåà ,'äøæ äãåáò ÷áà' àã‬‬ ‫¨‬ ‫'השתדלות'‬ ‫‪óéåà êéæ èæàìøàô‬‬ ‫'‪¨ © ùèðòî øòã ïòåå ,'íäéìâøáù ÷áà‬‬ ‫‪àáéå' (áì ,ãë) äùøt øòâéèðééä øòã ïéà ïòðòééì øéî‬‬ ‫‪úåìãúùä ïééæ êøåã æà© ïèëàøè‬‬ ‫©‬ ‫‪åö ,úåìãúùä ïééæ‬‬ ‫‪íéùðàä éìâøå åéìâø õåçøì íéîå 'åâå äúéáä ùéàä‬‬ ‫‪éã æà© èùéð èáééìâ øò .äñðøt øòî ïáàä‬‬ ‫‪¨ øò èòåå‬‬ ‫‪úöéçø äôé' (ç ,ñ"ô ø"á) ùøãî øòã èâàæ‬‬ ‫‪¨ .'åúà øùà‬‬ ‫‪øòã ñàåå‬‬‫¨‬ ‫‪éàðú‬‬ ‫©‬ ‫‪à© éåå øòî èùéð æéà úåìãúùä‬‬ ‫‪.'íéðá ìù ïúøåúî øúåé íå÷îä éðôì úåáà éãáò‬‬ ‫‪òðééæ èéî ïòîåðòâñéåà êéæ èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪øòèùøòáéåà‬‬ ‫‪øàð‬‬ ‫‪¨ íéà åö èîå÷ ïééìà© äñðøt éã ïåà ,ïùéðòôòùàá‬‬ ‫©‬ ‫‪íòã ïåô ïéðò øòã æéà ñàåå‬‬ ‫‪© ïòî óøàã‬‬ ‫‪¨ ,ïééèùøàô‬‬ ‫©‬ ‫‪.àåä êåøá ïèùøòáéåà íòã ïåô‬‬ ‫‪ïáàä‬‬‫¨‬ ‫‪ïáàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïùèðòî éã ïåà øæòéìà ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫'‪äøåú éã æà© èééåå éåæà© óéåà ,ñéô òøòééæ 'ïùàååòâ‬‬ ‫©‬ ‫‪åðéáà íäøáà ñàååøàô‬‬ ‫‪¨ © ,ïééèùøàô‬‬ ‫‪© ïòî ïò÷ íòã èéåì æà© ,ñéåà êàð‬‬ ‫‪¨ ñò ïáéåì ì"æç ïåà ,ñéåøà© ñò èáééøù‬‬ ‫‪ìéòì) íéëàìî éã åö èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èàä‬‬ ‫‪¨ íåìùä åéìò‬‬ ‫‪éã éåå øòî ,ïèùøòáéåà íòã ééá øòðòù êàð‬‬ ‫‪¨ æéà'ñ‬‬ ‫‪èàä‬‬‫‪¨ øò ìééåå ,'íëéìâø åöçøå íéî èòî àð ç÷é' (àì ,çé‬‬ ‫‪?øòãðé÷ òùéãéà ïåô äøåú‬‬ ‫‪ï÷åá ñàåå‬‬ ‫‪¨ ,íéøçåñ òùéáàøà‬‬ ‫‪© © ïòðòæ ééæ æà© èðééîòâ êàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪,(èøàã‬‬ ‫‪¨ èâðòøá é"ùø éåå) ñéô òøòééæ ïåô áéåèù íåö êéæ‬‬ ‫‪('ñéô') 'íéìâø' æà© ,'íùåáä úâåøò' øòã èøòôèðò‬‬ ‫‪øòáਠ,øòôòùàá‬‬ ‫‪© íòðéà ïáééìâ ééæ æà© èðééî ñàã‬‬ ‫‪¨ ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪,äñðøt øàô‬‬ ‫‪© úåìãúùä óéåà æîøî ïòðòæ‬‬ ‫‪èôìòä ïòìãðàä‬‬ ‫‪© íééá úåìãúùä øòééæ æà© ïòðééî ééæ äëàìîä ìâøì' (ãé ,âì úéùàøá) èâàæ‬‬ ‫©‪¨ ÷åñt øòã éåå éåæà‬‬ ‫‪ï'èéî èìëéåøèùòâ ééæ ïøòåå éåæà© .äñðøt ïëàî‬‬ ‫‪© åö ééæ ïäåè åö áéåçî æéà ùèðòî øòã ùèàë‬‬ ‫¨‬ ‫‪.'éðôì øùà‬‬ ‫‪íäøáà èàä‬‬ ‫‪¨ íòã áéìåö ïåà ,äøæ äãåáò ïåô '÷áà' úéìëúá ïáééìâ åö áéåçî øòáਠøò æéà ,úåìãúùä‬‬ ‫‪äãåáò òøòééæ ïåô êéæ ïùàååàåötà‬‬ ‫©‬ ‫‪¨ è÷éùòâ ééæ ä"ò åðéáà ììëá èîå÷ ñò ïåà ,ìîéä ïåô æéà ñòìà© æà© äðåîàä‬‬ ‫‪ úåìãúùä òðòâééà ïééæ ÷ðàãà‬ו‪ïñéåå ïåà ïòðò÷øòðà© èöòé ïåô ïéåù ïìàæ ééæ æà© ,ñ'äøæ éåå è÷ðåt ïåà .‬‬ ‫‪© © èùéð‬‬ ‫‪.øòôòùàá‬‬ ‫©‪© íòðåô æéà ñòìà© æà‬‬ ‫‪ïåùì ééá ïåà ,(:àñ î"á) 'úéáéø ÷áà' àã æéà úéáéø ééá‬‬ ‫האט‬‫האט חתונה געמאכט זיין פופצנטן קינד בלע"ה‪ָ ,‬‬ ‫האבן שוין דערציילט‪ַ ,‬א חשוב'ער איד‪ ,‬וועלכער ָ‬ ‫ו‪ .‬מיר ָ‬ ‫געזאגט ביי דער לעצטער מסיבת שבע ברכות‪' :‬איך האב געפירט ַאלע מיינע קינדער אונטער דער חופה‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫האבן זיינע קינדער זיך געוואונדערט‪ ,‬ווער ווייסט‬ ‫גארנישט געהאלפן'‪ָ ...‬‬ ‫האט דער אויבערשטער מיר ָ‬ ‫ביי דעם ַאלעם‪ָ ,‬‬ ‫זאגט ַארויס פון מויל ַאזעלכע ווערטער‪ַ ,‬אז דער‬ ‫טאטן‪ַ ,‬אז ער ָ‬‫‪ï‬אסירט מיט זייער ַ‬ ‫האט נישט חלילה ע‪ï‬עס ַ‬ ‫צי עס ָ‬ ‫מאכן די קינדער‪...‬‬‫געהאלפן ביים חתונה ַ‬ ‫ָ‬ ‫גארנישט‬ ‫האט אים ָ‬ ‫אויבערשטער ָ‬ ‫האט מיר דען‬ ‫'מאדנע' ווערטער‪' :‬דער אויבערשטער ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאטער זיך צעשמייכלט‪ ,‬און ערקלערט זיינע‬ ‫האט דער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האב געטוהן און דער אויבערשטער‬ ‫זאלט זיך נישט איינרעדן ַאז איך ָ‬ ‫דאך ַאלעס געטוהן!‪ ...‬איר ָ‬ ‫האט ָ‬ ‫געהאלפן?‪ ...‬ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער אויבערשטער בכבודו ובעצמו געטוהן'‪.‬‬ ‫נאר ַאלעס ָ‬ ‫'געהאלפן'‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫נאר‬ ‫האט מיר ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאגט דער ‪ï‬סוק ַאז אברהם‬ ‫דאס לשון ביים שליחות פון אליעזר קיין חרן‪ .‬פריער ָ‬ ‫לויט דעם‪ ,‬טייטשן די ספרים ָ‬ ‫געזאגט צו אליעזר )פרשתינו כד‪ ,‬ז(‪' ,‬ה' אלקי השמים וגו' הוא ישלח מלאכו לפניך'‪ָ ,‬אבער ווייטער‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫אבינו ע"ה ָ‬ ‫געזאגט‪' ,‬ה' אשר‬ ‫ָ‬ ‫האט אים‬‫פאר לבן און בתואל‪ַ ,‬אז אברהם אבינו ע"ה ָ‬ ‫האט דערציילט ַ‬ ‫זאגט ער ַאז אליעזר ָ‬ ‫ָ‬ ‫התהלכתי לפניו ישלח מלאכו אתך' )‪ï‬סוק מ'(‪.‬‬ ‫דאך מעגליך ַאז ער וועט נישט מצליח זיין אין זיין‬ ‫געהאט‪ ,‬ס'איז ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט מורא‬ ‫די כוונה דערפון איז‪ ,‬אליעזר ָ‬ ‫זארגן‪ ,‬ס'וועט קומען ַא מלאך פון הימל‪ ,‬און ער‬ ‫דארפסט נישט ָ‬ ‫געזאגט‪ ,‬דו ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט אברהם אבינו ע"ה אים‬ ‫שליחות‪ָ ,‬‬ ‫פאר דיר‪ ,‬ער וועט ַאלעס טוהן ‪' -‬הוא ישלח מלאכו לפניך'‪ .‬דו וועסט ָאנקומען 'צום גרייטן'‪.‬‬ ‫פאראויס ַ‬ ‫וועט גיין ָ‬ ‫נאר ַאלעס וועט דער אויבערשטער‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬נישט ַאז דו וועסט טוהן און דער אויבערשטער וועט דיר העלפן‪ָ ...‬‬ ‫ָ‬ ‫וואס זיי זענען נישט געווען 'היימישע'‪ ,‬און‬‫טוהן‪ָ .‬אבער ווען אליעזר איז געקומען און גערעדט צו לבן און בתואל‪ָ ,‬‬ ‫דאס‬‫זאגן 'אתך'‪ָ .‬‬‫האט ער זיי געדארפט ָ‬ ‫ש‪ï‬ראך‪ַ ,‬אז דער אויבערשטער טוט ַאלעס‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫אזא‬ ‫פארשטאנען ַ ַ‬ ‫ַ‬ ‫האבן נישט ַ‬ ‫ָ‬ ‫הייסט‪ ,‬דו וועסט טוהן‪ ,‬און דער אויבערשטער וועט דיר העלפן‪...‬‬ è ‫ חיי שרה‬- ‫דער פרשה קוואל‬ ‫ קיינער קען נישט העלפן אדער שטערן‬- ‫מה' אשה לאיש‬ øòñàåå© ïáàä ¨ èôøàãòâ © øæòéìà èàä ¨ íòã áéìåö ‫ווען עס קומט די ריכטיגע מינוט‬ òðééæ ïåô ñéô éã ïåà ñéô òðééæ ïùàååàåötà̈ © ïòéå' :(ð ,ãë) äùøt øòâéèðééä øòã ïéà ïòðòééì øéî èéî ïòååòâ ÷ñåò èöòé êàã ¨ ïáàä¨ ééæ ãìàáéåå ,ïùèðòî .'øáãä àöé 'äî åøîàéå ìàåúáå ïáì ,ä"ò åðéáà ÷çöé ïåô âååéæ ï'øàô © úåìãúùä à© ïäåè ïáåàø éáø íåùî áø øîà' :(:çé ÷"åî) èâàæ ¨ àøîâ éã æéà úåìãúùä øòééæ êøåã æà© ïèëàøè © êàã ¨ ïòî ïò÷ ,íéáåúëä ïîå íéàéáðä ïîå äøåúä ïî ,éìéáåøèöà ïá ééæ ïáàä¨ .âååéæ ñ'÷çöé ïøàååòâ ¨ ïåà ïòîå÷òâðਠä÷áø àöé 'äî åøîàéå áéúëã ,äøåúä ïî .ùéàì äùà 'äî ïáàä¨ ééæ æà© èðééî ñàã ¨ ,'ñéô' òøòééæ 'ïùàååòâtà' © ¨ ìòðù åîàå åéáàå' ,(,ã ,ãé íéèôåù) áéúëã ,íéàéáðä ïî ,øáãä úåìãúùä éã èùéð ¯ ñéô òøòééæ èùéð æà© èñåàååòâ ,èé éìùî) 'áéúëã ,íéáåúëä ïîå' .'àéä 'äî éë åòãé àì ïééæ èéî øòèùøòáéåà øòã øàð ,ïôìàäòâ ¨ ééæ èàä ¨ .'úìëùî äùà 'äîå ,úåáà úìçð ïåäå úéá' ,(ãé 'ïùàååtà' © ¨ éã èà óéåà .ïäåèòâ ñòìà© èàä ¨ ãñç òñéåøâ úåáà éãáò éìâø úöéçø äôé' ùøãî øòã èâàæ ¨ ,êéæ ¨ ,øòååù äøåàëì æéà êåãéù à© æà© ùåãéç øòã æéà ñàåå .‫' ז‬íéðá ìù ïúøåúî øúåé ïòðòæ øéî ?('ùéàì äùà 'äî) øòôòùàá © íòðåô æéà êåøá øòèùøòáéåà øòã æà© íéðéîàî éðá íéðéîàî êàã ¨ ïòî ïò÷ íòã ïåô æà© ,ñéåà èøéô 'íùåáä úâåøò' øòã øòã æéà øò ,íéàåøáä ìëì âéäðîå àøåá àåä ,àåä íéðéðò òìà© ééá ìëùä øñåî à© ïòðøòìñéåøà© êéæ ïééì÷ ,êàæ © ïéé÷ .'úåáéñä ìë úáéñå úåìéòä ìë úìéò' ïò÷ øòôòùàá © íòðåô óìéä øòã ïਠæà© ,'ä úãåáò ïåô úéèøt äçâùä øòã ïਠïäåèòâ èùéð èøòåå ,ñéåøâ øòãà̈ ,àìéîî ïåà ,ñéô øòãà èðòä éã ïáééäôéåà èùéð ïòî ñàåå ¨ ,ïééèùøàô © ïòî óøàã ,éåæà© áéåà .øòôòùàá © íòðåô ìééåå ,ïèìàä © åö ñéåøâ êéæ ñàåå ¨ èéî èùéð ïòî èàä ¨ øòèùøòáéåà øòã æà© ,êåãéù à© ééá àúåáø éã àã ¨ æéà .àåä êåøá ïèùøòáéåà íòã ïåô æéà ñòìà© ?ïëàæ òøòãðà© ééá éåå øòî èìòåå éã èøéô ñò ñàåå © © æéà'ñ éåå èéåì ,ïøòôèðò ïòî ïò÷ ¨ èðà÷àá ,úåìãúùä ïåô íéðéðò òìà© ééá éåæà© æéà ñà㨠áéåà ïåà ì"öæ 'ùéà ïåæç' ìòá ïåàâ øòã èâàæò⨠èàä ¨ ïåà éàãååà© êàã ¨ æéà ,èùéðøà⨠èôìòä ñò æà© øòã ùèàë æà© ,(à"ç ,'ùéà äùòî' øôñ ïéà èâðòøáòâ) êéæ èðò÷øòã èøàã ¨ ñàåå ¨ ,íéëåãéù ééá éàãååà© ùéðòôòùàá © òãòé ïåà ,èìòåå éã èøéô øòèùøòáéåà êåøá ïòèùøòáéåà íòðåô úéèøt äçâùä éã ïèñøòîîà© øòáਠèøéñàt© ,úéèøt äçâùä èéî èøéôòâ èøòåå øòëìòåå ,'úéøçà úéùàøî ãéâî' øòã æéà øò æà© ,àåä ïòðòæ äðåéìò äçâùä øòã ïåô ïâòåå éã æà© ìàîਠ© .íéâååéæ òìà© âååæî æéà .'‫ 'משען ומבטח לצדיקים‬,(‫זאגן ַא כוונה אין די ווערטער פון דער ברכה )תפילת שמונה עשרה‬ ָ ‫האבן געהערט‬ ָ ‫ מיר‬.‫ז‬ ‫ ָאבער ער‬,‫פארלאזן אויפ'ן אויבערשטען‬ ַ ‫אמאל טוט ַא מענטש זיך‬ ָ ַ .'‫ און 'מבטח‬,'‫ 'משען‬:‫זאכן‬ ַ ‫דא צוויי‬ ָ ‫ס'זענען‬ ‫פארלאזט זיך אויף זיינס ַא ידיד‬ ָ ַ ‫ ער‬,‫וואס ער טוט כסדר‬ ָ ‫עולות און השתדלות‬ï ‫'אנלענען' אויף די‬ ָ ‫טוט זיך אויך‬ ‫וואס ער‬ ָ ‫גאנצן סכום‬ ַ ‫ ַאז ער וועט אים צושטעלן דעם‬,'‫ און אויפ'ן מנהל פונעם 'גמ"ח‬,‫ַאז ער וועט אים העלפן‬ ‫זאל זיין אויפ'ן‬ ָ ('‫ ָאבער מיר דארפן זיך באמת פירן אויף ַאן אופן ַאז אויך דער ָאנלען )'משען‬,‫בארגן ביים גמ"ח‬ ָ ‫וויל‬ .‫באשעפער‬ ַ ‫ 'אין לנו על מי להשען‬:'‫דאס איז מרומז אין די ווערטער פון דער משנה )סוף מסכת סוטה( וועגן 'עקבתא דמשיחא‬ ָ ‫ און‬,‫זאל זיין אויף דעם אויבערשטען בכבודו ובעצמו‬ ָ ‫ ַאז אויך אונזער ָאנלען‬,‫דאס מיינט‬ ָ .'‫אלא על אבינו שבשמים‬ .‫עולות פונעם מענטש‬ï ‫נישט אויף די‬ ‫ 'אין לנו על מי להשען אלא‬,‫דערמאנטער משנה‬ ַ ‫ווארט אויף די ווערטער פון דער‬ָ ‫האבן געהערט ַא גוט‬ ָ ‫מיר‬ ,‫וואנט‬ ַ ‫ דארף ער זיך ַאוועקשטעלן נעבן דער‬,‫וואנט‬ ַ ‫ ווען ַא מענטש וויל זיך ָאנלענען אויף ַא‬.'‫על אבינו שבשמים‬ ,‫דאס זעלבע‬ ָ .‫וואנט‬ ַ ‫ וועט ער זיך נישט קענען ָאנלענען אויף דער‬,‫נאנט‬ ָ ‫ָאבער ָאבער אויב ער וועט נישט צוקומען‬ ‫דעמאלס קען ער זיך‬ ָ ‫ און‬,‫דארף ער זיך דערנענטערן צו אים‬ ַ ,‫פארלאזן אויפ'ן אויבערשטען‬ ָ ַ ‫ווען ַא איד וויל זיך‬ .‫ָאנלענען אויף אים כביכול‬ ‫דער פרשה קוואל ‪ -‬חיי שרה‬ ‫‪é‬‬ ‫‪èæàìòâøòáéà‬‬ ‫¨‬ ‫‪¨ íéëåãéù ééá .ìéåå øò ñàåå‬‬ ‫‪øòáਠïòî èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪,àøåáä ïåöø øòã æéà éåæà© ìééåå ,ïèìàäàá‬‬ ‫‪© © ïåà è÷òãøàô‬‬ ‫©‬ ‫ח‬ ‫‪éã ïôਠïòæ ìàæ‬‬‫¨‪¨ øòðééà øòãòé æà© ,ìîéä ïåô èøà‬‬ ‫‪åö èøà¨ ïà© ïééæ ìàæ'ñ‬‬ ‫¨‬ ‫‪æà© ìåëéáë ïèìàäàá‬‬ ‫‪© © åö êéæ‬‬ ‫‪ øòôòùàá‬ט‪èøéô øò éåæà© éåå ,‬‬ ‫©‬ ‫‪íòðåô úéèøt äçâùä ïäåè äìéìç ïò÷ ùèðòî øòã åìéàë ,úåòè à© ïáàä‬‬ ‫¨‬ ‫האט געדויערט‬ ‫לאנג ָ‬ ‫האט געפרעגט רבי יוסי בר חלפתא‪ ,‬ווי ַ‬ ‫ח‪ .‬דער מדרש דערציילט )ב"ר פס"ח‪ ,‬ד( אז ַא 'מטרונא' ָ‬ ‫האט זי אים ווייטער‬ ‫האט ער איר געענטפערט‪ ,‬זעקס טעג‪ָ .‬‬ ‫באשאפן די וועלט? ָ‬‫פאר דעם אויבערשטען צו ַ ַ‬ ‫ַ‬ ‫דעמאלס ביז יעצט? האט רבי יוסי בר חלפתא איר געענטפערט‪ַ ,‬אז‬ ‫ָ‬ ‫וואס טוט דער אויבערשטער פון‬ ‫געפרעגט‪ָ :‬‬ ‫צוזאמען שידוכים ‪' :‬בתו של פלוני לפלוני‪ ,‬אשתו של פלוני לפלוני'‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫‪ï‬ארט‬‫דער אויבערשטער זיצט און ער ָ‬ ‫וואס הייסט‪,‬‬ ‫וואס דער אויבערשטער טוט פון דעמאלטס ביז יעצט? ָ‬ ‫האט געפרעגט ָ‬ ‫וואס זי ָ‬‫פארשטיין ָ‬ ‫דארף מען ַ‬ ‫ַ‬ ‫באלעבן ַאלע‬ ‫גאצע וועלט‪' ,‬בכל יום ובכל עת ובכל שעה'‪ .‬ער טוט ַ‬ ‫דאך די ַ‬ ‫וואס ער טוט? דער אויבערשטער פירט ָ‬ ‫ָ‬ ‫באשעפעניש‪ .‬ער ש‪ï‬ייזט‬ ‫באשעפענישן‪ ,‬פון די העכסטע און גרעסטע מלאכים אין הימל ביז צו דער לעצטער ַ‬ ‫ַ‬ ‫וואס דער אויבערשטער טוט? אויך‬ ‫פארא שאלה איז עס בכלל‪ָ ,‬‬ ‫וואס ַ‬ ‫ַאלעמען‪ ,‬ער ברענגט רעגן‪ ,‬און ַאזוי ווייטער‪ָ .‬‬ ‫האט רבי יוסי בר חלפתא איר נישט געענטפערט ַאז דער אויבערשטער באשעפטיגט זיך מיט‬ ‫פארוואס ָ‬ ‫איז שווער‪ָ ַ ,‬‬ ‫דער וועלט?‬ ‫האט נישט געפרעגט רבי יוסי‬ ‫מענדלזאן זצ"ל אב"ד קוממיות‪ַ ,‬אז די 'מטרונא' ָ‬ ‫ָ‬ ‫ענטפערט דער גאון רבי בנימין‬ ‫נאר איר הוי‪ï‬ט שאלה איז געווען‪ ,‬וועלכע ‪ï‬עולה טוט דער‬ ‫וואס דער אויבערשטער טוט כ‪ï‬שוטו‪ָ ,‬‬ ‫בר חלפתא ָ‬ ‫'זאל קענען דערקענען דורך איר ַאז ער פירט די וועלט‪ ,‬ווייל דער‬ ‫דעמאלס ביז יעצט‪ַ ,‬אז מ ָ‬ ‫ָ‬ ‫אויבערשטער פון‬ ‫באהאלטן‪ ,‬און עס זעט אויס ווי די הנהגה פון דער וועלט איז מיט'ן דרך הטבע‬ ‫האט זיך ַ ַ‬ ‫אויבערשטער כביכול ָ‬ ‫באשעפער‪.‬‬ ‫שטארקע השגחה ‪ï‬רטית פונעם ַ‬ ‫ַ‬ ‫קלאר די‬ ‫ָ‬ ‫זאך קען מען זען‬ ‫האט זי געמיינט צו פרעגן ביי וועלכע ַ‬ ‫חלילה‪ָ ,‬‬ ‫האט רבי יוסי בר חלפתא איר געענטפערט‪ַ ,‬אז דער אויבערשטער זיצט און ער איז מזווג זיווגים‪,‬‬ ‫אויף דעם ָ‬ ‫קלאר די אפענע השגחה עליונה‪ ,‬ווי ַאלעס איז פון דעם אויבערשטען‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫ווייל ביי שידוכים זעט מען‬ ‫וואס מאכט חתונה ַא קינד ווערט אנגערופן‬ ‫פארוואס דער ָ‬ ‫געזאגט ַא טעם ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫הרה"ק מהר"א מבעלזא זי"ע ָ‬ ‫נאר דער אויבערשטער ברוך הוא איז דער‬ ‫'מחותן'‪ ,‬און נישט 'מחתן'‪ ...‬ווייל באמת‪ ,‬איז ער נישט דער 'מחתן'‪ָ ...‬‬ ‫'מחתן'‪ ,‬די עלטערן פונעם חתן און די כלה זענען נישט מער ווי 'מחותנים'‪ ...‬זיי ווערן געפירט‪.‬‬ ‫ַאזוי געפינען מיר אויך אין חז"ל‪ַ ,‬אז ַא חתן ווערט ָאנגערופן 'ארוס'‪ .‬פרעגט דער 'תוספות יום טוב' )נדרים פ"י‪,‬‬ ‫דאך‬‫געדארפט רופן 'מארס'‪ ,‬און נישט 'ארוס'‪ ,‬ווייל ער ווערט ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואלט מען אים‬ ‫מ"ג(‪ַ ,‬אז לויט'ן דקדוק הלשון ָ‬ ‫ַאקטיוויזירט דורך ַאנדערע‪...‬‬ ‫איז דער תירוץ‪ַ ,‬אז דא איז מרומז ַאז דער חתן איז בכלל נישט דער 'מארס'‪ ,‬ווייל פון הימל שטעלט מען צו‬ ‫פאר אים דעם שידוך‪ .‬ער איז נישט מער ווי ַאן 'ארוס'‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫האט געלייגט אדם הראשון‬ ‫ט‪ .‬דער ערשטער שידוך פון ששת ימי בראשית‪ ,‬איז געווען ווען דער אויבערשטער ָ‬ ‫באשאפן חוה'ן‪ ,‬ווי דערציילט אין פרשת בראשית )ב‪ ,‬יח‪-‬כא(‪ ',‬ויאמר ה' אלקים לא טוב‬ ‫האט ַ ַ‬ ‫שלאפן און ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫‪ï‬ארן‪ ,‬און‬‫מאל טוט ַא מענטש זיך איינש ַ‬ ‫אסאך ָ‬‫היות האדם לבדו וגו'‪ ,‬וי‪ï‬ל ה' אלקים תרדמה על האדם ויישן'‪ַ ַ .‬‬ ‫האט דער‬ ‫זאגט ער אויף ַאן ַאנדערן שידוך‪' ,‬הס מלהזכיר'‪ָ ...‬‬ ‫אמאל ָ‬ ‫זאגט‪ ,‬איך וויל דווקא יענעם שידוך‪ ,‬און ַ ָ‬ ‫ער ָ‬ ‫ארויפווארפן אויף דיר‬ ‫ַ‬ ‫‪ï‬אסיגן 'זיווג'‪ ,‬איך וועל ַ‬ ‫געזאגט צו אדם הראשון‪ ,‬איך וועל דיר ברענגען דיין ַ‬ ‫ָ‬ ‫אויבערשטער‬ ‫זאגן‪ ,‬העלף נישט און שטער נישט‪...‬‬ ‫דעמאלס וועל איך דיר ברענגען דיין זיווג‪ ,‬ווי מענטשן ָ‬ ‫ָ‬ ‫שלאף‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫וואס מען שרייבט‬ ‫האט געטייטשט )'יסוד צדיק'‪ ,‬ע' רפג( דעם נוסח ָ‬ ‫הרה"ק ר' שלמה'קע זוועהילער זי"ע ָ‬ ‫טאטע איז נישט מער ווי ַאן 'עומד' ‪ -‬ער‬‫אינעם כתב 'תנאים' ביי ַא שידוך‪' ,‬העומד מצד בנו החתן'‪ .‬דער ַ‬ ‫מאל‬ ‫נאר ָאפט ָ‬‫דאס‪ָ ,‬‬ ‫נאר ָ‬ ‫מאכט דער אויבערשטער בכבודו ובעצמו‪ .‬און נישט ָ‬ ‫שטייט אין ַא זייט‪ַ ...‬אלעס ַ‬ ‫זאל נישט שטערן מיט זיין 'חכמה' און זיינע חששות‪,‬‬ ‫שטעלט אים דער אויבערשטער ַאוועק אין ַא זייט‪ ,‬ער ָ‬ ‫זאל זיין‪...‬‬ ‫באפעלן‪ַ ,‬אזוי ָ‬ ‫נאר ַאזוי ווי דער אויבערשטער וועט ַ‬ ‫ָ‬ ‫‪àé‬‬ ‫דער פרשה קוואל ‪ -‬חיי שרה‬ ‫‪éãë ,ñòìà© ñàã‬‬ ‫‪ ïòâðåøéñàt‬יב‪¨ ïåà ,‬‬ ‫‪© òðòãéùøàô‬‬ ‫‪© ïòîàæåö‬‬ ‫©‬ ‫‪ ïùéðòôòùàá‬יא‪øò .‬‬ ‫©‬ ‫‪òìà© èéî ïòîàæåö‬‬ ‫©‬ ‫‪ èìòåå ïééæ‬י‪,‬‬ ‫‪ êåãéù ïééà åìéôà© ïòîå÷ ãðàèùåö‬יג‪.‬‬ ‫©‬ ‫‪ìàæ‬‬ ‫©‪¨ ñò æà‬‬ ‫‪èìòèù øò ,ïùèðòî èøòèééååøòã ïåà èøòèðòðøòã‬‬ ‫באשאפן‪ ,‬גייט ארויס‬ ‫דאס קינד ווערט ַ ַ‬ ‫פארוואס פערציג טעג איידער ָ‬ ‫זאגן ַא טעם‪ָ ַ ,‬‬ ‫לויט דעם קען מען אויך ָ‬ ‫האבן ע‪ï‬עס‬ ‫נאך איידער די עלטערן ָ‬ ‫ואס רופט אויס 'בת ‪ï‬לוני ל‪ï‬לוני' )סוטה ב‪ ,(.‬צו ווייזן ַאז ָ‬ ‫אין הימל ַא 'בת קול' ו ָ‬ ‫זאגט )קידושין ל‪ַ (:‬אז‬ ‫פאר דעם קינד‪ ,‬האט מען שוין אויסגערופן אין הימל‪' :‬בת ‪ï‬לוני ל‪ï‬לוני'‪ ,‬ווייל די גמרא ָ‬ ‫געטוהן ַ‬ ‫מאמע‪ .‬צוליב דעם טעם טוט‬ ‫טאטע‪ ,‬און זיין ַ‬ ‫ס'זענען דא דריי שותפים אין דעם מענטש‪ ,‬דער אויבערשטער‪ ,‬זיין ַ‬ ‫דעמאלס קענען זיי‬ ‫ָ‬ ‫מאמע ווערן שותפים‪.‬‬ ‫טאטע און די ַ‬ ‫נאך איידער דער ַ‬ ‫באשטימען דעם זיווג ָ‬ ‫דער אויבערשטער ַ‬ ‫לאזן הערן ַא מיינונג אין דעם‬ ‫יא ָאדער ניין‪ ,‬מיר זענען אויך 'שותפים' אין דעם קינד‪ ,‬און מיר ווילן ָ‬ ‫זאגן ָ‬ ‫נאך נישט ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאר אונז‪ .‬דער אויבערשטער וועט טוהן ווי ער וויל‪...‬‬ ‫‪ï‬אסיג ַ‬ ‫ענין‪ ...‬מיר ווילן דעם שידוך‪ ,‬יענער שידוך איז נישט ַ‬ ‫י‪ .‬מיר לייענען אין דער היינטיגער ‪ï‬רשה )כד‪ ,‬ב‪-‬ג( 'ויאמר אברהם אל עבדו וגו'‪ ,‬ואשביעך בה' אלקי השמים ואלקי‬ ‫געזאגט‪' ,‬ה' אלקי השמים אשר לקחני מבית‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫הארץ'‪ָ ,‬אבער ווייטער שטייט )‪ï‬סוק ז'(‪ַ ,‬אז אברהם אבינו ע"ה ָ‬ ‫האט ער‬ ‫געזאגט 'ואלקי הארץ'‪ַ ,‬אזוי ווי פריער‪ ,‬ווייל פריער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט אברהם נישט‬ ‫זאגט רש"י‪ַ ,‬אז דא ָ‬ ‫אבי' וגו'‪ָ .‬‬ ‫האט‬ ‫זאגן‪ ,‬יעצט איז דער אויבערשטער סיי 'אלקי השמים'‪ ,‬און סיי 'אלקי הארץ'‪ ,‬ווייל אברהם ָ‬ ‫געמיינט צו ָ‬ ‫האט מיך‬ ‫באשעפער אויף דער וועלט‪ָ .‬אבער ווען ער ָ‬ ‫דא ַא ַ‬ ‫אריינגעברענגט אין די מענטשן צו וויסן ַאז ס'איז ָ‬ ‫נאר 'אלקי השמים'‪ ,‬נישט 'אלקי הארץ'‪ ,‬ווייל‬ ‫טאטנ'ס הויז‪ ,‬איז דער אויבערשטער געווען ָ‬ ‫ַארויסגענומען פון מיין ַ‬ ‫באשעפער אויף דער וועלט‪.‬‬ ‫דא ַא ַ‬ ‫זאגן ַאז ס'איז ָ‬ ‫דאך נישט געוואוסט צו ָ‬ ‫האבן ָ‬ ‫די מענטשן פון דער וועלט ָ‬ ‫האט‬ ‫פאר אליעזר ַאז ער ָ‬ ‫דערמאנט ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט אברהם אבינו ע"ה דייקא יעצט‬ ‫פארוואס ָ‬ ‫פארשטיין‪ָ ַ ,‬‬ ‫דארף מען ַ‬ ‫ַ‬ ‫ג‪-‬א‪-‬ט אין הימל און ערד?‬ ‫באשעפער איז דער ָ‬ ‫איינגעוואוינט די מענטשן צו וויסן ַאז דער ַ‬ ‫זאגן‪ ,‬פריער איז דער אויבערשטער‬ ‫האט געמיינט צו ָ‬ ‫ענטפערט הגה"צ רבי גדלי' אייזנמאן זצ"ל‪ַ ,‬אז אברהם ָ‬ ‫באשעפער‬ ‫דאס הייסט‪ ,‬די הנהגה פונעם ַ‬ ‫האבן נישט געוואוסט פון אים‪ָ .‬‬ ‫געווען 'אלקי השמים'‪ ,‬און די מענטשן ָ‬ ‫מ'האט נישט דערקענט ַאז ַאלעס ווערט געפירט‬ ‫ָ‬ ‫פארהוילן‪ ,‬און‬ ‫פארדעקט און ַ‬ ‫ברוך הוא אויף דער וועלט איז געווען ַ‬ ‫האט ַאריינגעברענגט אין מענטשן דעם גלויבן ַאז‬ ‫מיט ַא השגחה ‪ï‬רטית‪ ,‬ביז אברהם אבינו איז געקומען און ער ָ‬ ‫האט נישט קיין ווערד‪ ,‬אויב דער אויבערשטער רופט‬ ‫גאנצע השתדלות ָ‬ ‫ַאלעס איז מיט ַא השגחה פון הימל‪ ,‬און די ַ‬ ‫נישט אויס דערויף אין הימל‪.‬‬ ‫ארויסגעלאזט אויפ'ן וועג צו זוכן‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך ַ‬ ‫פאר אליעזר‪ ,‬איידער ער ָ‬ ‫דערמאנען ַ‬ ‫ַ‬ ‫געוואלט‬ ‫ָ‬ ‫האט אברהם‬ ‫מיט דעם ָ‬ ‫זאלסט גוט געדענקען ַאז דער אויבערשטער איז 'אלקי השמים ואלקי הארץ'‪ .‬דער‬ ‫פאר יצחק‪ ,‬דו ָ‬ ‫ַא שידוך ַ‬ ‫נאר‬‫פארלאז זיך נישט אויף דיין אייגענע חכמה‪ָ ,‬‬ ‫אויבערשטער ַאליין טוט ַאלעס‪ ,‬ס‪ï‬עציעל ביי שידוכים‪ .‬ממילא‪ָ ַ ,‬‬ ‫באשעפער‪ ,‬מה' אשה לאיש‪.‬‬ ‫ַאלעס ווענדט זיך אינעם ַ‬ ‫פאר יעדן‬ ‫פאלק‪ ,‬איז באמת שייך ַ‬ ‫גאנצן אידישן ָ‬ ‫טאטע פון ַ‬ ‫אט די הייליגע הדרכה פון אברהם אבינו ע"ה‪ ,‬דער ַ‬ ‫דארפן גוט‬ ‫וואס שטייען אין שידוכים‪ַ ,‬‬ ‫מאמע פון קינדער ָ‬ ‫טאטע און ַ‬ ‫איינעם ווען ער קומט ָאן צו שידוכים‪ .‬יעדער ַ‬ ‫פארלאזן אויף זיך ָאדער‬ ‫באשעפער איז 'אלקי השמים ואלקי הארץ'‪ ,‬ממילא‪ ,‬וועט מען זיך נישט ַ ָ‬ ‫געדענקען ַאז דער ַ‬ ‫צוזאמען דעם‪ ,‬ער פירט ַאלעס‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫‪ï‬ארט‬ ‫אויף די שדכנים וכו'‪ .‬דער אויבערשטער ָ‬ ‫טאטן‪ ,‬הרה"ק בעל 'אמרי אמת'‬ ‫נאמען פון זיין ַ‬ ‫נאכגעזאגט אין ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ָ‬ ‫דער גערער רבי הרה"ק בעל 'פני מנחם' זי"ע‪ָ ,‬‬ ‫גאנצן שידוך‪.‬‬ ‫זי"ע‪ ,‬אויפ'ן ‪ï‬סוק‪' :‬הוא ישלח מלאכו לפניך' איז ראשי תיבות הימ"ל‪ ,‬ווייל פון הימל פירט מען דעם ַ‬ ‫האט אויסגערופן אין הימל‬ ‫וואס ָ‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז 'מלאכו' גייט ַארויף אויפ'ן מלאך ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער '‪ï‬ני מנחם'‬ ‫מאל ָ‬ ‫ַאן ַאנדער ָ‬ ‫גאנצן וועג‪ ,‬ביז'ן שידוך‪ ,‬און ער ערלעדיגט ַאלעס‪) .‬ספר 'ה‪ï‬ני מנחם'‪ ,‬ח"ב‪ ,‬ע' קיט(‬ ‫באגלייט דעם ַ‬ ‫'בת ‪ï‬לוני ל‪ï‬לוני'‪ ,‬ער ַ‬ ‫קיינמאל פריער‬‫ָ‬ ‫יא‪ַ .‬א בייש‪ï‬יל דערצו קען מען זען פון די ווערטער פון ‪ï‬רקי דרבי אליעזר )פט"ז( ַאז רבקה איז‬ ‫זאל איר קענען‬ ‫געגאנגען שע‪ï‬ן‪ַ ,‬אלעס כדי אליעזר ָ‬ ‫ַ‬ ‫יא‬‫וואסער‪ ,‬און יעצט איז זי ָ‬ ‫ארויסגעגאנגען שע‪ï‬ן ַ‬ ‫ַ‬ ‫נישט ַ‬ ‫האט געבעטן ביי דעם אויבערשטען‪.‬‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫ס'זאל מקויים ווערן דער סימן ָ‬ ‫ָ‬ ‫טרעפן‪ ,‬און‬ ‫נאמען פון 'ספר‬ ‫נאמען פון צדיקים )הגאון ר' חיים קניבסקי זצ"ל ברענגט אין 'דרך שיחה'‪ ,‬ע' קיא‪ ,‬אין ָ‬ ‫יב‪ .‬עס ווערט געברענגט אין ָ‬ ‫צושטאנד‬ ‫ַ‬ ‫זאל‬ ‫צומאל ַא מלחמה אויף דער וועלט‪ ,‬כדי דורך דעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫חסידים'‪ ,‬סי' קמא( ַאז דער אויבערשטער ברענגט‬ ‫קומען ַאפילו איין שידוך‪.‬‬ ‫דער פרשה קוואל ‪ -‬חיי שרה‬ ‫‪áé‬‬ ‫‪ïåà úåðåøñç éã ãöî øòãਠ,äìéìç âðåðòôàä‬‬ ‫‪¨ ïéé÷ àã‬‬ ‫¨‬ ‫‪,'ùéàì äùà 'äî' æà© ,äãåî øòðééà øòãòé æéà íòã ïéà‬‬ ‫‪ìééåå øòãਠ,ïáàä‬‬ ‫‪ íéðt øúñä à© àã‬יד‪¨ íéîât .‬‬ ‫‪¨ êåãéù íòðéà íéããö éã ñàåå‬‬ ‫‪¨ èùéð ììëá æéà íòã ééá‬‬ ‫‪ïøòèù ïåà ïëàî‬‬ ‫÷‪© òéìà‬‬ ‫‪© ïìéåå ñàåå‬‬ ‫‪¨ ïùèðòî àã ïòðòæ'ñ èùéð æéà'ñ æà© òáèä êøã ï'èéåì ñéåà èòæ'ñ áéåà êéåà‬‬ ‫יאר צוריק‪ ,‬איז ַא מש‪ï‬חה פון לעיקוואוד געקומען קיין ארץ ישראל צו דער חתונה פון זייערס ַא‬ ‫מיט עטליכע ָ‬ ‫פאר‬‫אנטראגן ַא שידוך ַ‬ ‫ָ‬ ‫פאטער פון דעם בחור‪ ,‬וועלנדיג ָ‬ ‫טעלעפאנירט צום ָ‬‫ָ‬ ‫האט ַא שדכן‬ ‫נאך די שבע ברכות ָ‬ ‫זון‪ָ .‬‬ ‫טעלעפאנירט צו מיר צוויי‬ ‫ָ‬ ‫האסט נישט‬ ‫שאד ַאז דו ָ‬ ‫'א ָ‬ ‫געזאגט צו דעם שדכן‪ַ :‬‬ ‫ָ‬ ‫טאטע‬‫האט דער ַ‬ ‫טאכטער‪ָ .‬‬ ‫זיין ָ‬ ‫אהיימצופארן'‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫טעג צוריק‪ ,‬ווייל יעצט זענען מיר שוין אויפ'ן וועג צום לופטפעלד ַ‬ ‫שטארקער‬ ‫ַ‬ ‫ארא‪ï‬געלאזט ַא‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך ַ ָ‬ ‫האבן זיי געהערט ַאז אין ניו יארק ָ‬ ‫ָאנקומענדיג אויפ'ן לופטפעלד אין לוד‪ָ ,‬‬ ‫פארבינדונג מיט‬ ‫געווארן‪ .‬מ'האט געהייסן יעדן איינעם שטיין אין ַ‬ ‫ָ‬ ‫גע‪ï‬לאנטע פלי‪-‬רייזעס זענען בטל‬ ‫ַ‬ ‫שניי‪ ,‬און ַאלע‬ ‫האבן תיכף גערופן‬ ‫באנייען‪ .‬זיי ָ‬ ‫טאג ָאדער צוויי‪ ,‬אויסצוגעפינען ווען די רייזעס וועלן זיך ַ‬ ‫דער לופט‪-‬ליניע אין ַא ָ‬ ‫נאך צוויי טעג‪.‬‬ ‫האבן די אכסניא ָ‬ ‫דארפן ָ‬ ‫איינגעשטאנען‪ַ ,‬אז זיי וועלן ַ‬ ‫ַ‬ ‫דער אכסניא וואו זיי זענען‬ ‫אנגעטראגן‬ ‫ָ‬ ‫מ'האט אים ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫דערמאנט וועגן דעם שידוך ָ‬ ‫ַ‬ ‫טאטע זיך‬ ‫האט דער ַ‬ ‫פארנדיג צוריק קיין ירושלים‪ָ ,‬‬ ‫ַאזוי ָ‬ ‫טעלעפאנירט צום שדכן‪ ,‬און אים דערציילט די גאנצע מעשה‪ ,‬צוגעבנדיג ַאז צוליב‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫טאג פריער‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ַא ָ‬ ‫וואס ער‬ ‫אלזא גרייט זיך צו אינטערעסירן וועגן דעם שידוך ָ‬ ‫דעם‪ ,‬זענען זיי אויפן וועג צוריק קיין ירושלים‪ .‬ער איז ַ ָ‬ ‫טאכטער‪.‬‬ ‫פאר זיין ָ‬ ‫אנגעטראגן ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט אים ָ‬ ‫ָ‬ ‫צוריקגעפארן קיין ַאמעריקע צוויי טעג ש‪ï‬עטער‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫פאר ביידע צדדים‪ ,‬און ביז זיי זענען‬ ‫דער שידוך איז געפעלן ַ‬ ‫יארק איז שוין צערינען‪...‬‬ ‫געמאכט דעם 'ווארט' און די 'תנאים'‪ ,‬און דער שניי אין ניו ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט מען אינצווישן שוין‬ ‫ָ‬ ‫וואס ברענגט ַא ראיה מן התורה‪ ,‬מן הנביאים‪ ,‬מן הכתובים ַאז‬ ‫דערמאנטע ווערטער פון דער גמרא ָ‬ ‫ַ‬ ‫יג‪ .‬אויף די‬ ‫פארשידענע‬ ‫האבן מענטשן ַ‬ ‫געזאגט הרה"ק בעל 'חידושי הרי"ם' זי"ע‪ :‬ביי שידוכים ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬‫'מה' אשה לאיש'‪ָ ,‬‬ ‫חשבונות‪ .‬טייל מענטשן זוכן דייקא ַא מיוחס'דיגע מש‪ï‬חה‪ַ .‬אנדערע קוקן אויפ'ן אויסערליכן אויסזען‪ַ .‬אנדערע זוכן‬ ‫צוזאמען‪ַ :‬אן עושר טוט מיט א צווייטן עושר‪ַ ,‬א יחסן איז זיך משדך מיט‬ ‫ַ‬ ‫ַא געלט‪-‬שידוך‪ .‬געווענליך טרעפן זיי זיך‬ ‫האבן צוגעפירט צו דעם שידוך‪.‬‬ ‫דאזיגע מעלות ָ‬ ‫ַא יחסן‪ ,‬און ַאזוי ווייטער‪ .‬יעדער איינער איז זיכער ביי זיך‪ַ ,‬אז די ָ‬ ‫פאר‬‫פאר'ן שידוך‪ַ .‬א בייש‪ï‬יל ַ‬ ‫נישטא ַאן ַאנדערע סיבה ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאגן אונז‪' :‬מה' אשה לאיש'‪,‬‬ ‫אויף דעם קומען חז"ל און ָ‬ ‫סארטן מענטשן געפינען מיר אין דער תורה‪ ,‬אין די נביאים‪ ,‬און אין כתובים‪.‬‬ ‫דערמאנטע דריי ָ‬ ‫ַ‬ ‫די‬ ‫אין דער תורה געפינען מיר ביי דעם זיווג פון יצחק אבינו ע"ה‪ַ ,‬אז אליעזר איז געגאנגען קיין ארם נהרים צו‬ ‫זאגט ָאבער דער ‪ï‬סוק‪ַ ,‬אז לבן און בתואל‬ ‫טרעפן ַא שידוך פון ַא מיוחס'דיגער מש‪ï‬חה‪ַ ,‬אזוי ווי אברהם אבינו‪ָ .‬‬ ‫האט דער אויבערשטער‬ ‫דערפאר ווייל ַאזוי ָ‬ ‫ַ‬ ‫נאר‬ ‫צושטאנד געקומען ָ‬ ‫ַ‬ ‫געזאגט‪' ,‬מה' יצא הדבר'‪ ,‬דער שידוך איז‬ ‫ָ‬ ‫האבן‬ ‫ָ‬ ‫באפוילן‪.‬‬ ‫האט געקוקט אויפן‬ ‫נאך זיינע אויגן‪ ,‬ער ָ‬ ‫נאכגעגאנגען ָ‬ ‫ַ‬ ‫אין נביאים זעט מען ביי שמשון הגיבור‪ַ ,‬אז ער איז ָ‬ ‫זאגט דארט דער ‪ï‬סוק‪' :‬ואביו ואמו לא ידעו כי מה' היא'‪ .‬דער איינציגער גורם‬ ‫חיצוניות'דיגן אויסזען )זע סוטה י‪ָ ,(:‬‬ ‫געוואלט‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫באשעפער ‪ -‬דער 'מזווג זיווגים' ‪-‬‬ ‫האט דער ַ‬ ‫וואס ַאזוי ָ‬‫פאקט ָ‬ ‫נאר דער ַ‬ ‫פארן שידוך איז געווען ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאגט‬ ‫דארט ָ‬ ‫צושטאנד צוליב געלט‪ ,‬ווייל ָ‬ ‫ַ‬ ‫אין כתובים‪ ,‬ווערט ָא‪ï‬געווענדעט די איינרעדעניש ַאז ַא שידוך קומט‬ ‫נאר דער אויבערשטער פירט‪-‬אויס יעדן שידוך‪.‬‬ ‫דער ‪ï‬סוק )משלי יט‪ ,‬יד( 'בית והון נחלת אבות‪ ,‬ומה' אשה לאיש'‪ָ .‬‬ ‫ַאזוי טייטשן די ספרים דעם ‪ï‬סוק )משלי יח‪ ,‬כב( מצא אשה מצא טוב‪ ,‬ויפק רצון מה'‪ .‬דער אויבערשטער גיט‬ ‫פאר אים פון הימל‪.‬‬ ‫באשטימט ַ‬ ‫האט ַ‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫פאר דעם זיווג ָ‬ ‫ַאריין אין דעם מענטש ַא רצון ַ‬ ‫האט הרה"ק בעל 'פני מנחם' זי"ע געטייטשט די ווערטער פון חז"ל )מכות י‪' (.‬בדרך שאדם רוצה לילך מוליכין‬ ‫ַאזוי ָ‬ ‫האט ביי שידוכים‪ ,‬איז אויך אין כלל פון‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫אותו'‪ .‬אויך דער וועג ווי דער מענטש וויל גיין‪ ,‬די עצם רצונות ָ‬ ‫וואס ער גיט ַאריין‬ ‫באשערט‪ ,‬דורך דעם ָ‬ ‫'מוליכין אותו'‪ ,‬דער אויבערשטער פירט דעם מענטש לויט ווי ס'איז אים ַ‬ ‫אין אים ַא רצון‪.‬‬ ‫טאכטער‪ .‬איז‬ ‫פאר זיין ָ‬ ‫האט געזוכט ַא בחור ַא תלמיד חכם ַאלס ַא חתן ַ‬ ‫האבן שוין דערציילט‪ַ ,‬אן עושר ָ‬ ‫יד‪ .‬מיר ָ‬ ‫זאל אים ָאנווייזן‬ ‫געפארן קיין ‪ï‬רעשבורג‪ ,‬צום גאון בעל 'חתם סופר' זי"ע‪ ,‬און געבעטן דעם 'חתם סופר'‪ ,‬ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫ער‬ ‫אויפ'ן בעסטן בחור אין זיין ישיבה‪.‬‬ ‫‪âé‬‬ ‫דער פרשה קוואל ‪ -‬חיי שרה‬ ‫‪,'èìòåå éã ïòééøãøòáéà' êéæ èòåå ,ïøòåå ìàæ‬‬ ‫‪¨ êåãéù à© íéããö éã ïåô íòðééà èðééô ïáàä‬‬‫©‪¨ ééæ ìééåå êåãéù à‬‬ ‫‪ãðàèùåö‬‬ ‫©‬ ‫‪èòåå êàæ‬‬ ‫טו‬ ‫‪© éã æéá , 'úåîåäú åãøé íéîù åìòé' à© áéìåö øàâ‬‬ ‫̈‪¨ øòãਠ,äáéñ òøòãðà© ïà© áéìåö øòãà‬‬ ‫‪ ïãðéååùøàô‬טז‪à© .‬‬ ‫‪© ïøòåå ïìòåå 'úåðåøñç' òìà© ïåà ïòîå÷ æà© ìéåå øòèùøòáéåà øòã ïòåå øòáਠ,èìòâ ïéà ìâðàî‬‬ ‫©‬ ‫דעמאלס קען איך וויסן ווי יעדער‬ ‫ָ‬ ‫פארהער איך די בחורים‪ ,‬און‬ ‫געזאגט‪' :‬ענדע זמן ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער חתם סופר אים‬ ‫ָ‬ ‫דעמאלס‬‫ָ‬ ‫פארהער‪ ,‬וועל איך אייך‬ ‫אלזא ַאהיים‪ ,‬און ווען ס'וועט קומען די צייט פונעם ַ‬ ‫פאר ַ ָ‬ ‫האלט אין לערנען‪ָ .‬‬ ‫בחור ַ‬ ‫באשטימטן בחור'‪.‬‬ ‫שיקן דעם ַ‬ ‫האט אויסגעקליבן דעם בעסטן בחור‪,‬‬ ‫פארהערט די בחורים‪ ,‬און ער ָ‬ ‫האט דער 'חתם סופר' ַ‬ ‫כך הוה‪ .‬ענדע זמן ָ‬ ‫טראגן צו יענעם עושר‪ .‬אינעם בריוו איז געשטאנען געשריבן‪' :‬דער בחור‬ ‫ָ‬ ‫זאל‬‫וואס ער ָ‬ ‫און אים געגעבן ַא בריוו ָ‬ ‫וועלכע געבט דיר איבער דעם בריוו‪ ,‬ער איז דער אויסדערוועלטער צו זיין דיין איידעם‪ ,‬נעם אים פאר דיין טאכטער'‪.‬‬ ‫אדורכפארן‬ ‫ָ‬ ‫מאכן ַאן אומוועג און ַ‬ ‫זאל ער ַ‬ ‫האט דער 'חתם סופר' געבעטן דעם בחור‪ַ ,‬אז אויפ'ן וועג ַאהיים‪ָ ,‬‬ ‫דאן ָ‬ ‫ַ‬ ‫קאנווערט מיט'ן בריוו‪.‬‬ ‫פארמאכטן ָ‬‫זאל אים איבערגעבן דעם ַ ַ‬ ‫שטאט וואו עס וואוינט יענער עושר‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫די‬ ‫האט‬‫געיאגט אהיים‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך‬‫אינהאלט פונעם בריוו‪ ,‬און ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט נישט געוואוסט פונעם‬ ‫דער בחור וועלכער ָ‬ ‫זאל איבערגעבן‬ ‫האט געוואוינט נישט ווייט פונעם גביר‪ ,‬און אים געבעטן ער ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫געוואנדן צו זיינס ַא חבר ָ‬ ‫ָ‬ ‫זיך‬ ‫האט מסכים געווען‪.‬‬ ‫‪-‬פארשטענדליך ַאז זיין חבר ָ‬ ‫פאר דעם עושר‪ .‬זעלבסט ַ‬ ‫דעם בריוו ַ‬ ‫צוגעפארן פריער צו דעם עושר'ס הויז און אים איבערגעגעבן דעם בריוו‬ ‫ָ‬ ‫טאקע‬ ‫ַאהיימקומענדיג איז דער בחור ַ‬ ‫האט אים געברענגט דעם בריוו איז‬ ‫וואס ָ‬‫דארט געלייענט ַאז דער בחור ָ‬ ‫האט ָ‬ ‫פונעם 'חתם סופר'‪ .‬ווען דער עושר ָ‬ ‫באלד אונטערגעשיקט ַא שדכן צו די עלטערן פון דעם בחור דעם שליח‪ ,‬און‬ ‫האט ער ַ‬ ‫באשערטער איידעם‪ָ ,‬‬ ‫זיין ַ‬ ‫צושטאנד געקומען בשעה טובה ומוצלחת‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫דער שידוך איז‬ ‫באשערטער‬ ‫קלאר געזען די וועגן פון דער השגחה עליונה‪ ,‬ווי דער אויבערשטער פירט צו ַאז ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט מען‬‫דאן ָ‬ ‫ַ‬ ‫צושטאנד קומען‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫זאל‬ ‫שידוך ָ‬ ‫האט דערציילט )געברענגט אין ספר 'הרב מבריסק'‪ ,‬ח"ג‪ ,‬ע' ‪ ,(506‬וועגן ַא איד‬ ‫טו‪ .‬הגאון רבי משה מרדכי שולזינגער זצ"ל ָ‬ ‫טאכטער‪ ,‬און מ'האט נישט געזען קיין שום שיין פון לעכטיגקייט‬ ‫געהאט ַאן עלטערע ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫פון ירושלים וועלכע ָ‬ ‫געראטן‬ ‫ָ‬ ‫האט דער גאון ר' וועלוול טשעטשיק זצ"ל אים‬ ‫צובראכן ביי זיך‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫פאר ַא שידוך‪ .‬דער איד איז געווען זייער‬ ‫ַ‬ ‫האט דער בריסקער רב אים‬ ‫פאר'ן רב‪ָ .‬‬ ‫הארץ ַ‬ ‫ארא‪ï‬רעדן פון ַ‬ ‫ַאריינצוגיין צום בריסקער רב הגרי"ז זצ"ל‪ ,‬און זיך ַ ָ‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז ווען עס וועט קומען די ריכטיגע צייט‪ ,‬וועט עס דורכברעכן אייזערנע טויערן‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫געווארן ַא כלה ווייל ס'איז‬ ‫ָ‬ ‫נאך נישט‬ ‫טאכטער איז ָ‬ ‫זארגן‪ .‬דיין ָ‬‫וואס צו ָ‬ ‫האסט נישט ָ‬ ‫זאגן‪ָ ,‬‬ ‫האט געמיינט צו ָ‬ ‫ער ָ‬ ‫פאר‪ .‬ווען ס'וועט קומען די ‪ï‬אסיגע צייט‪ ,‬וועט נישט זיין קיין שום עיכוב‪.‬‬ ‫נאך נישט געקומען די צייט דער ַ‬ ‫ָ‬ ‫פאר זיין שוועסטער‪ ,‬די רעבעצין פונעם סטיי‪ï‬לער גאון‬ ‫אמאל דערציילט ַ‬ ‫האט ַ ָ‬ ‫טז‪ .‬דער גאון בעל 'חזון איש' זצ"ל ָ‬ ‫האט מיך‬ ‫פאלגענד‪' :‬היינט איז ביי מיר געווען ַא איד און זיך אינטערעסירט וועגן ַא בחור‪ .‬ווען ער ָ‬ ‫זצ"ל‪ ,‬ווי ָ‬ ‫האט‬‫געפרעגט וועגן דער 'יראת שמים' פונעם בחור‪ ,‬האב איך אים געענטפערט‪' :‬ס'קען זיין בעסער'‪ .‬אויך ווען ער ָ‬ ‫האב איך געענטפערט‬ ‫האב איך געענטפערט ַאז 'ס'קען זיין בעסער'‪ַ .‬אזוי ָ‬ ‫מיך געפרעגט וועגן דעם בחור'ס התמדה‪ָ ,‬‬ ‫פאר אים'‪.‬‬‫האב אים געוואלט מרמז זיין ַאז דער בחור איז נישט ַ‬ ‫אויף ַאלע זיינע שאלות‪ ,‬ווייל איך ָ‬ ‫האט נישט קיין חסרון‪ ,‬ווייל קיינער איז‬ ‫פארשטיי ַאז ער ָ‬ ‫האט דער איד ָאבער געענטפערט‪ :‬איך ַ‬ ‫זאך ָ‬‫'אויף יעדער ַ‬ ‫פארבעסערן זיינע וועגן‪ ,‬איז‬ ‫האט ַאן ָארט צו ַ‬ ‫נאר ַאז ער ָ‬‫זאגט ָ‬‫דאך נישט ַא מושלם אויף דער וועלט‪ ,‬און ַאז דער רבי ָ‬ ‫ָ‬ ‫פארבעסערונג‪.‬‬ ‫פאר ַא ַ‬ ‫דא ַאן ָארט ַ‬‫נאך ָ‬‫נאר‪ַ ,‬אז ס'איז ָ‬ ‫דאך משמע ַאז ער גייט אויפ'ן גוטן וועג‪ ...‬זיין איינציגער חסרון איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫צושטאנד געקומען'‪.‬‬‫ַ‬ ‫טאג איז דער שידוך‬ ‫נאך אין יענעם ָ‬ ‫טאכטער‪ָ .‬‬ ‫פאר מיין ָ‬ ‫דאס ַא ‪ï‬אסיגער חתן ַ‬ ‫דאך ָ‬ ‫איז ָ‬ ‫נאר ווי דער אויבערשטער פירט די וועלט‪ .‬דער‬ ‫האט אויסגעפירט צו זיין שוועסטער‪' :‬זע ָ‬ ‫און דער 'חזון איש' ָ‬ ‫קלארע ווערטער‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫דאך ַא בר דעת‪ ,‬און איך האב אים געענטפערט‬ ‫האט מיך געפרעגט וועגן דעם בחור‪ ,‬איז ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫איד ָ‬ ‫פארשטאנען פון‬‫ַ‬ ‫האט ַ‬ ‫פארבעסערן‪ .‬אויב ַאזוי‪ ,‬ווי ַאזוי איז מעגליך ַאז ער ָ‬ ‫וואס זיך צו ַ‬ ‫האט אסאך ָ‬ ‫ַאז דער בחור ָ‬ ‫פאר ַא שידוך‪,‬‬ ‫וואס דען? ווען עס קומט די צייט ַ‬ ‫נאר ָ‬‫האט נישט קיין שום חסרון? ָ‬ ‫מיינע ווערטער ַאז דער בחור ָ‬ ‫וואס הערט וועט ווערן טויב ח"ו‪ ,‬און דער שידוך וועט צושטאנד קומען‪,‬‬ ‫נאר און איינער ָ‬ ‫וועט ַא קלוגער ווערן ַא ַ‬ ‫ווייל 'מה' אשה לאיש'‪.‬‬ ‫דער פרשה קוואל ‪ -‬חיי שרה‬ ‫‪ãé‬‬ ‫‪ïôåøòâñéåà èùéð èàä'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪ êåãéù íòã 'ïëàî‬יז‪áéåà ,èééæ øòøòãðà© øòã ïåô ,‬‬ ‫©‬ ‫'÷‪òéìà‬‬ ‫©‬ ‫‪ïòðò÷ èùéð èòåå àðåù‬‬ ‫‪,ïòîå÷ ãðàèùåö‬‬ ‫©‬ ‫‪ìàæ‬‬‫‪¨ êåãéù øòã æà© ìîéä ïéà‬‬ ‫‪à© ïééæ èùéð èòåå ,'ïìðî óñë' äìàù éã êéåà ïåà‬‬ ‫‪úåìòî òëéìøòãðåàåå éã èùéð ,ïôìòä èùéðøàâ‬‬ ‫‪¨ èòåå‬‬ ‫‪...âðåøòèù‬‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫האט מעלות‬ ‫געזאגט‪ :‬יעדער מענטש ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫ש‪ï‬אלער זיידע זי"ע ָ‬ ‫ָ‬ ‫עס ווערט געברענגט ַאז דער הייליגער‬ ‫'לאקשן ברעט' פון הימל און דעקט צו‬ ‫ארא‪ַ ï‬א ָ‬ ‫באשערט פון הימל‪ ,‬קומט ַ ָ‬ ‫און חסרונות‪ .‬אויב ַא שידוך איז ַ‬ ‫ש‪ï‬ראך( מעלות‪ָ .‬אבער אויב דער שידוך איז נישט‬ ‫ַ‬ ‫ַאלע חסרונות‪ ,‬און עס בלייבט גוליע )בלויז‪ ,‬אויף דער רוסישער‬ ‫ארא‪ַ ï‬א‬ ‫געווארן‪ ,‬קומט ַ ָ‬‫ָ‬ ‫באשאפן‬ ‫דאס קינד איז ַ ַ‬ ‫מ'האט נישט אויסגערופן וועגן דעם איידער ָ‬ ‫ָ‬ ‫באשערט‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫'לאקשן ברעט' פון הימל און דעקט‪-‬צו ַאלע מעלות‪ ,‬און ס'בלייבט 'גוליע' חסרונות‪') ...‬איש הפלא'‪ ,‬ע' שסא‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫געברענגט אין 'תפארת למשה'‪ï ,‬רשתינו(‬ ‫געזאגט דער גערער רבי‪ ,‬הרה"ק בעל 'פני מנחם' זצ"ל‪ַ ,‬אז ווען עס קומט די צייט צו ענדיגן‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫ענליך ָ‬ ‫זאלן נישט זען קיין שום‬‫ַא שידוך‪ ,‬פירט דער אויבערשטער די עלטערן ַאזוי ווי 'בלינדע פערד'‪ַ ,‬אז זיי ָ‬ ‫חסרון אינעם בחור ָאדער אינעם מיידל‪ ,‬און ַאזוי זענען זיי מסכים צום שידוך‪.‬‬ ‫האט גענומען‬ ‫פאר'ן גערער רבי'ן‪ ,‬הרה"ק בעל 'פני מנחם' זצ"ל‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫הארצן ַ‬ ‫ארא‪ï‬גערעדט פון ַ‬ ‫האט זיך ַ ָ‬ ‫ַא איד ָ‬ ‫'פארקויפט' ַאלס ַא 'רבי עקיבא איגר' ממש‪ ...‬דערווייל שטעלט זיך ַארויס‪ַ ,‬אז‬ ‫האט אים ַ‬ ‫וואס יעדער ָ‬ ‫ַאן איידים‪ָ ,‬‬ ‫נאר איז ער נישט ַא 'רבי עקיבא איגר' פון פריערדיגן דור‪ ,‬און אויך נישט פון‬ ‫'לא מיניה ולא מקצתיה'‪ .‬נישט ָ‬ ‫גאר‬ ‫געזאגט ַאז ער איז ַא 'נודע ביהודה'‪ ,‬דערווייל ער איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫)מ'האט אים‬ ‫ָ‬ ‫נאר ער איז ַא פולשטענדיגער 'עם הארץ'‪...‬‬ ‫היינטיגן דור‪ָ ,‬‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫האט דער 'פני מנחם' אים‬ ‫ַא 'נודע בגוים'(‪ָ .‬‬ ‫'האט אויסגערופן פערציג טעג איידער‬ ‫וואס מ ָ‬ ‫‪ -‬ווען עס קומט די צייט אויסצופירן ַא שידוך‪' ,‬בת ‪ï‬לוני ל‪ï‬לוני'‪ָ ,‬‬ ‫זאלן נישט‬ ‫געווארן‪ ,‬נעמט דער אויבערשטער ַאוועק דעם 'שכל' פון די עלטערן‪ַ ,‬אז זיי ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאס קינד איז געבוירן‬ ‫ָ‬ ‫האט מען דיך לייכט געקענט איבעררעדן ַאז דיין איידים איז‬ ‫נאר ַאזוי‪ָ ,‬‬ ‫צושטאנד קומען‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫שטערן דעם שידוך פון‬ ‫האט מען דיר‬ ‫צושטאנד געקומען‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫ַא 'רבי עקיבא איגר' בכבודו ובעצמו‪ָ ...‬אבער יעצט‪ ,‬ווען דער שידוך איז שוין‬ ‫וואלסט געבליבן‬ ‫דאך בעסער ַאזוי‪ ,‬ווי איידער דו ָ‬ ‫‪ï‬שוט 'צוריקגעגעבן' דעם שכל פון הימל‪ַ ,‬אלס ַא 'מתנת חינם'‪ .‬איז ָ‬ ‫האט דיר צוריקגעגעבן דעם שכל‪...‬‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫פאר דעם ָ‬ ‫דאנקען דעם אויבערשטען ַ‬ ‫דארפסט ַ‬ ‫ָאן דעם שכל‪ ...‬דו ַ‬ ‫יז‪ .‬דער 'שפת אמת' )פ' חיי תרל"ח‪ ,‬ד"ה 'בפסוק'( פרעגט א מורא'דיגע קשיא‪ :‬לבן און בתואל האבן צוזאמען געזאגט‪,‬‬ ‫דאך געווען רשעים‪ .‬ווי ַאזוי זענען זיי‬ ‫'מה' יצא הדבר‪ ,‬לא נוכל דבר אליך רע או טוב'‪ .‬לבן און בתואל זענען ָ‬ ‫זאגן ַאז דער שידוך איז פון דעם אויבערשטען?!‬ ‫געווארן ַאזוי 'גלויביג'‪ ,‬צו ָ‬ ‫ָ‬ ‫דא ‪ï‬לוצלינג‬ ‫ָ‬ ‫האבן פשוט נישט‬ ‫נאר זיי ָ‬ ‫צוריקהאלטן דעם שידוך‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫געוואלט‬ ‫ָ‬ ‫האבן באמת‬ ‫ענטפערט דער 'שפת אמת'‪ַ ,‬אז זיי ָ‬ ‫געזאגט‪' ,‬לא נוכל דבר אליך רע או‬ ‫ָ‬ ‫האבן זיי‬‫געקענט עפענען זייערע מיילער צו שטערן דעם שידוך‪ ...‬אויף דעם ָ‬ ‫האבן זיי‬‫געווארן שטום אויף ַא קורצע צייט‪ ,(...‬און פון דעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫'יא'‪ָ ,‬אדער 'ניין' )זיי זענען ‪ï‬לוצלינג‬ ‫זאגן ָ‬ ‫טוב' ‪ -‬מיר קענען נישט ָ‬ ‫פארשטאנען‪ַ ,‬אז 'מה' יצא הדבר'‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫בעל כרחם ַ‬ ‫צושטאנד קומען‪ ,‬קען קיינער נישט‬ ‫ַ‬ ‫זאל‬‫פון דעם קען מען לערנען‪ַ ,‬אז ווען דער אויבערשטער וויל ַאז ַא שידוך ָ‬ ‫זאגן 'ניין'‪ ,‬וועט ער ‪ï‬לוצלינג‬ ‫איינש‪ï‬ארן צו ָ‬ ‫ַ‬ ‫יא וועלן‬‫עפענען ַא מויל און שטערן דעם שידוך‪ ,‬און אויב ער וועט זיך ָ‬ ‫ווערן שטום‪...‬‬ ‫'האט‬ ‫וואס מ ָ‬‫אמאל געפרעגט וועגן ַא שידוך ָ‬ ‫האט אים ַ ָ‬ ‫‪ï‬אסירט‪ַ ,‬אז ַא איד ָ‬ ‫טאקע ַ‬ ‫האט ַ‬ ‫ביים 'שפת אמת' זי"ע ָ‬ ‫האט מברר געווען ביי די מענטשן‬ ‫האט דער 'שפת אמת' אים געפרעגט‪ ,‬אויב ער ָ‬ ‫פאר זיין זון‪ָ .‬‬ ‫אנגעטראגן ַ‬ ‫ָ‬ ‫אים ָ‬ ‫האט דער איד געענטפערט‪ַ ,‬אז ער‬ ‫שטאט וואו די מדוברת וואוינט‪ ,‬וועגן איר און וועגן איר מש‪ï‬חה‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫פון דער‬ ‫פאר אים צו‬ ‫כדאי ַ‬‫ַ‬ ‫פאר אים‪ ,‬און ַאז ס'איז‬ ‫שטארק אויסגערימט ַ‬ ‫ַ‬ ‫גאר‬‫האט זיי ָ‬ ‫האט געפרעגט איין איד‪ ,‬און יענער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער 'שפת אמת' אים געגעבן זיין הסכמה דערויף‪ .‬ווען דער איד איז ַארויס פון צימער און‬ ‫טוהן דעם שידוך‪ָ .‬‬ ‫האבן זיי זיך זייער‬ ‫האט אים געענטפערט‪ָ ,‬‬ ‫וואס דער רבי ָ‬ ‫פאר די שטוב מענטשן פונעם 'שפת אמת'‪ָ ,‬‬ ‫דערציילט ַ‬ ‫‪åè‬‬ ‫דער פרשה קוואל ‪ -‬חיי שרה‬ ‫‪èåè øòèùøòáéåà øòã øàð‬‬ ‫‪¨ ,ñàã‬‬ ‫¨‬ ‫‪¨ èùéð ïåà øòáìéæ ïåà ãìàâ‬‬ ‫‪øàð‬‬ ‫‪¨ ñàã‬‬ ‫‪¨ èùéð ïåà ,ïáàä‬‬ ‫‪¨ íéããö éã ñàåå‬‬‫¨‬ ‫‪,âàè‬‬ ‫‪¨ íòðòé ïéà ,'éðåìtì éðåìt úá' ,ïøàtðòîàæåö‬‬ ‫¨‬ ‫‪'ï÷åø' èùéð êéæ èòåå äòöä éã .úåáéñ òøòãðà© ïåà‬‬ ‫‪ ïòîå÷ðਠèùéð õòâøò ïéà èòåå ñò ïåà ,ñéåàøàô‬יח‪øòãਠïééæ íéã÷î èùéð ïò÷ øòðéé÷ .èøà¨ íòðòé ïéà ïåà .‬‬ ‫¨‬ ‫געוואונדערט דערויף‪ ,‬ווייל ס'איז נישט געווען דער שטייגער פונעם 'שפת אמת' צו רעדן ַאזוי‪ ,‬און איינער פון זיי‬ ‫אינפארמאציע‬ ‫ָ ַ‬ ‫פארלאזן אויף דער‬ ‫האט אים געהייסן זיך ַ ָ‬ ‫פארוואס ער ָ‬ ‫האט ש‪ï‬עטער געפרעגט דעם 'שפת אמת'‪ָ ַ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט דער 'שפת אמת' אים געענטפערט‪:‬‬ ‫פון איין מענטש‪ָ .‬‬ ‫פאר מיר‪ַ ,‬אז ער‬ ‫באקלאגט ַ‬ ‫האט זיך ַ ָ‬ ‫טאטע פון דער מדוברת‪ ,‬און ער ָ‬ ‫‪ -‬ערשט נעכטן‪ ,‬איז ביי מיר געווען דער ַ‬ ‫שטאט וואו‬ ‫ָ‬ ‫אסאך שונאים אין דער‬ ‫האט ליידער זייער ַ ַ‬ ‫ערוואקסענע טעכטער‪ָ ,‬אבער ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט אין הויז עטליכע‬ ‫ָ‬ ‫באזארגט ַאז זיינע שונאים וועלן אים‬ ‫נאר איין גוטן פריינט‪ ,‬און ער איז דעריבער ַ ָ‬ ‫שטאט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט אין‬ ‫ער וואוינט‪ .‬ער ָ‬ ‫מאכן די שידוכים‪ ,‬און קיינער וועט זיך נישט וועלן משדך זיין מיט אים‪ ...‬יעצט איז געקומען דער‬ ‫קאליע ַ‬ ‫‪ï‬רובירן ַ‬ ‫האט מיר‬ ‫וואס איז נעכטן געווען ביי מיר‪ ,‬און ער ָ‬ ‫טאכטער פון יענעם איד ָ‬ ‫טאקע געפרעגט וועגן דער ָ‬ ‫איד און ַ‬ ‫טאטן פון דער מדוברת‪ ,‬און‬ ‫האט גערעדט גוטס אויף דעם ַ‬ ‫האט געפרעגט איינעם‪ ,‬און יענער ָ‬ ‫דערציילט ַאז ער ָ‬ ‫האט צוגעפירט ַאז פון ַאלע זיינע‬ ‫קלאר‪ ,‬ווי דער אויבערשטער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האב איך פון דעם געזען‬ ‫אויף זיין מש‪ï‬חה בכלל‪ָ .‬‬ ‫האב‬‫יא ַא גוטער פריינט‪ָ ...‬‬ ‫וואס איז אים ָ‬ ‫שונאים‪ ,‬איז אים אונטערגעקומען צו פרעגן דייקא יענעם 'יחיד ומיוחד' ָ‬ ‫קלאר‪ַ ,‬אז עס איז ַא שידוך מן השמים‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫דאך געזען‬ ‫איך ָ‬ ‫באשערט‪ ,‬וועט מען‬ ‫געזאגט‪ :‬אויב ַא שידוך איז ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫דער וויזשניצער רבי‪ ,‬הרה"ק בעל 'אהבת ישראל' זי"ע‪ָ ,‬‬ ‫נאר גוטס‪.‬‬ ‫זאגן אויף אים ָ‬ ‫נאכפרעגן ביי די גוטע פריינט‪ ,‬און זיי וועלן ָ‬ ‫זאלן זיך ָ‬ ‫צושיקן פון הימל ַאז די מחותנים ָ‬ ‫מאכן דעם שידוך‪...‬‬ ‫קאליע ַ‬ ‫אויב נישט‪ ,‬וועלן זיי ָאנקומען צו די שונאים‪ ,‬און זיי וועלן ַ‬ ‫האט‬ ‫האט דערציילט‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫יח‪ .‬הגאון רבי בן ציון פעלמאן זצ"ל‪ ,‬רב פון דער קהילה 'נחלת משה' אין בני ברק‪ָ ,‬‬ ‫אמאל ַאריינגעקומען צום גאון בעל 'חזון איש' זי"ע‪ ,‬און זיך‬ ‫געהערט פון דעם בעל העובדא‪ַ ,‬א מיידל איז ַ ָ‬ ‫טאקע‬ ‫ערוואקסן מיידל‪ ,‬און די שדכנים רעדן איר ַ‬ ‫ַ‬ ‫פאר אים איבער איר ביטערן גורל‪ .‬זי איז שוין ַאן‬ ‫אויסגעוויינט ַ‬ ‫זאגן איר‬ ‫פארשידענע שידוכים‪ָ ,‬אבער ַאלע ענטפערן איר מיט ַא 'לא' מיט ַאן אל"ף‪ ...‬קיינער וויל איר נישט‪ַ ,‬אלע ָ‬ ‫ַ‬ ‫'גארנישט'‪ַ ,‬אז קיינער וויל מיך נישט נעמען?‪...‬‬ ‫אזא ָ‬ ‫טאקע ַ ַ‬ ‫געקלאגט‪ :‬צי דען בין איך ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט געוויינט און‬ ‫ָא‪ .ï‬זי ָ‬ ‫זאלסט מיר ענטפערן‬ ‫געזאגט‪ :‬איך וויל דיר ע‪ï‬עס ערקלערן‪ָ ,‬אבער דו ָ‬ ‫ָ‬ ‫בארואיגט און‬ ‫האט דער 'חזון איש' איר ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס וואוינט אויף דער‬ ‫פרידמאן ָ‬‫ַ‬ ‫נאמען‬ ‫דארף שיקן ַא בריוו צו ַא מש‪ï‬חה מיט'ן ָ‬ ‫דעם אמת‪ .‬צום בייש‪ï‬יל‪ ,‬איך ַ‬ ‫זאלסט עס צופירן צו יענע‬ ‫גאס אין בני ברק‪ ,‬נומער ‪ ,2‬און איך וועל דיר איבערגעבן דעם בריוו‪ַ ,‬אז דו ָ‬ ‫רבי עקיבא ַ‬ ‫דארט געזען‬ ‫האסט ָ‬ ‫געגאנגען צו יענעם בנין‪ָ ,‬אבער דו ָ‬ ‫ַ‬ ‫האסט ערפילט דיין שליחות‪ ,‬דו ביזט‬ ‫אלזא‪ ,‬דו ָ‬ ‫מש‪ï‬חה‪ָ ַ .‬‬ ‫דארט‬ ‫‪ï‬אסט קעסטלעך זענען ָ‬ ‫שטאק וואוינען דריי מש‪ï‬חות‪ ...‬קיין ָ‬ ‫ָ‬ ‫שטאק‪ ,‬און אויף יעדן‬ ‫ָ‬ ‫האט דריי‬ ‫ַאז דער בנין ָ‬ ‫דאך נישט‬ ‫פארהאן‪ ,‬און אויף די טירן זענען די נעמען פון די מש‪ï‬חות נישט אויפגעשריבן‪ .‬ממילא‪ ,‬וועסטו ָ‬ ‫נישט ַ ַ‬ ‫וואס וועסטו טוהן?‬ ‫פרידמאן‪-‬מש‪ï‬חה אין דעם בנין‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫וויסן וואו עס וואוינט די‬ ‫נאכגעלאזט‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט ָאבער נישט ָ‬ ‫דאס מיידל איז געבליבן שטיל‪ ,‬נישט ענטפערנדיג דעם 'חזון איש'‪ .‬דער 'חזון איש' ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט זי געענטפערט אין‬ ‫פאל? ָ‬ ‫אזא ַ‬‫וואלסטו געטוהן אין ַ ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫זאג מיר‪ָ ,‬‬ ‫האט איר ווייטער געפרעגט‪ :‬נו‪ָ ,‬‬ ‫און ער ָ‬ ‫שטאק‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫אנקלא‪ï‬ן אויף דער ערשטער טיר פון אונטערשטן‬ ‫ַ‬ ‫טאן‪ :‬בלית ברירה‪ ,‬וועל איך ָ‬ ‫עטוואס‪-‬וואקלדיגן ָ‬ ‫ַ‬ ‫ָ‬ ‫ַאן‬ ‫'פרידמאן'‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫דא וואוינט נישט‬ ‫פרידמאן‪-‬מש‪ï‬חה‪ .‬אויב זיי וועלן מיר ענטפערן ַאז ָ‬ ‫ַ‬ ‫דא וואוינט די‬ ‫איך וועל פרעגן אויב ָ‬ ‫דא אינעם בנין ַא מש‪ï‬חה‬ ‫זאגן וואו עס וואוינט ָ‬ ‫'איצקאוויץ'‪ ,‬וועל איך זיי פרעגן‪ ,‬אויב זיי קענען מיר ביטע ָ‬ ‫ָ‬ ‫נאר‬‫ָ‬ ‫האט‬ ‫שטאג‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫פאמיליע‪-‬מש‪ï‬חה‪ ,‬אויפ'ן דריטן‬ ‫פרידמאן‪ .‬וועלן זיי מיר ענטפערן וואו עס וואוינט די ַ‬ ‫ַ‬ ‫נאמען‬ ‫מיט'ן ָ‬ ‫געזאגט‪:‬‬ ‫ָ‬ ‫דער 'חזון איש' איר ווייטער‬ ‫דא וואוינט‬ ‫זאגט איר ַאז ָ‬ ‫פארוואס ָ‬ ‫זאך‪ָ ַ ...‬‬ ‫אזא ַ‬ ‫פארוואס טוט איר מיר ַ ַ‬ ‫‪ -‬נו‪ ,‬וועסטו דען זיי ָאנשרייען מיט כעס‪ָ ַ ,‬‬ ‫האסטו זיי ָאנצושרייען‪...‬‬ ‫וואס ָ‬ ‫פרידמאן?‪ַ ...‬אוודאי וועסטו זיי נישט ָאנשרייען‪ ,‬ווייל ָ‬ ‫ַ‬ ‫איצקאוויץ‪-‬מש‪ï‬חה‪ ,‬און נישט‬ ‫ָ‬ ‫די‬ ‫דא וואוינט‬ ‫וואס זיך צו בייזערן‪ ,‬ווייל ָ‬ ‫דא ָ‬ ‫שטאק‪ .‬ס'איז נישט ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאך אויבן‪ ,‬אויפ'ן דריט'ן‬ ‫פרידמאן וואוינט ָ‬‫ַ‬ ‫מש‪ï‬חת‬ ‫פרידמאנס‪ ...‬ממילא‪ ,‬וועסטו רואיג ַארויפגיין‬ ‫ַ‬ ‫שטאק‪ ,‬וואוינען די‬ ‫ָ‬ ‫דארט אויפ'ן דריטן‬ ‫איצקאוויץ מש‪ï‬חה‪ ,‬און ָ‬ ‫ָ‬ ‫די‬ ‫פרידמאן‪-‬פאמיליע‪ ,‬און זיי איבערגעבן מיין בריוו‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫ַ‬ ‫אנקלא‪ï‬ן אויף דער טיר פון דער‬ ‫ַ‬ ‫שטאק‪ ,‬און דו וועסט ָ‬ ‫ָ‬ ‫צום דריטן‬ ‫דער פרשה קוואל ‪ -‬חיי שרה‬ ‫‪æè‬‬ ‫זאלסטו‪ַ ,‬אז אין דער סעקונדע ווען דו‬ ‫טאן‪ :‬וויסן ָ‬‫האט אויסגעפירט‪ ,‬שוין מיט ַא העכערן ָ‬ ‫און דער 'חזון איש' ָ‬ ‫דאך דער ‪ï‬שט דערפון‪ַ ,‬אז‬ ‫'האלט נישט דערביי'‪ ,‬איז ָ‬ ‫וואס דו ווילסט טוהן‪ ,‬יענער ַ‬ ‫באקומט ַא 'ניין' אויף ַא שידוך ָ‬ ‫ַ‬ ‫'פרידמאן'‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫וואס הייסט‬‫האבן מיט איינעם ָ‬ ‫דארפסט‪ ,‬צום בייש‪ï‬יל‪ ,‬חתונה ָ‬ ‫באשערטער זיווג‪ .‬דו ַ‬ ‫דאס איז נישט דיין ַ‬ ‫ָ‬ ‫דאך‬‫'איצקאוויץ'‪ ,‬איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫‪-‬נאמען איז‬ ‫פאמיליע ָ‬ ‫אנטראגן ַא שידוך מיט ַא בחור וועמענס ַ‬ ‫ָ‬ ‫און ממילא‪ַ ,‬אז מ'טוט דיר ָ‬ ‫האסטו צו שרייען אויף זיי‪ָ ,‬אדער געטשע‪ï‬עט צו ווערן‬ ‫וואס ָ‬ ‫קלאר ַאז יענער וועט ענטפערן 'ניין' אויפ'ן שידוך‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫'איצקאוויץ'‪ ,‬און ער איז נישט‬‫ָ‬ ‫דאך‬ ‫פרידמאן? דער בחור הייסט ָ‬ ‫ַ‬ ‫פארוואס זענט איר נישט‬ ‫דערפון‪ ,‬און זיי פרעגן ַ ָ‬ ‫באווייז ַאז דו 'טויגסט נישט' ח"ו? ס'איז‬ ‫וואס צו זיין אין כעס‪ ...‬איז דען פון דעם ַא ַ‬ ‫האסט נישט ָ‬ ‫דיין חתן‪ ...‬דו ָ‬ ‫באשערטער בחור‬ ‫דאס איז נישט דיין שידוך‪ ...‬אין דער סעקונדע ווען עס וועט זיך ָא‪ï‬זוכן דער ַ‬ ‫דאך ‪ï‬שוט ַאז ָ‬ ‫ָ‬ ‫‪ï‬אסירט‪.‬‬ ‫טאקע ַ‬ ‫האט ַ‬ ‫גאר שנעל‪ ,‬וכן הוה‪ַ ,‬אזוי ָ‬ ‫צושטאנד קומען ָ‬ ‫ַ‬ ‫'פרידמאן'‪ ,‬וועט דער שידוך‬ ‫ַ‬ ‫נאמען‬ ‫מיט'ן ָ‬ ‫יאר‪,‬‬‫האט דערציילט וועגן זיך‪ַ ,‬אז ווען ער איז געווען ַא בחור פון זיבעצן ָ‬ ‫דער גאון רבי חיים קניבסקי זצ"ל ָ‬ ‫טאטע‪ ,‬דער סטיי‪ï‬עלער גאון זצ"ל‪ ,‬שוין ָאנגעהויבן‬ ‫האט זיין פעטער‪ ,‬דער גאון בעל 'חזון איש' זצ"ל‪ ,‬ווי אויך זיין ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער ַאנדערער‬ ‫מאל ָ‬ ‫'האט אים גערעדט צענדליגער שידוכים ממש‪ָ ,‬אבער יעדעס ָ‬ ‫פאר אים שידוכים‪ .‬מ ָ‬ ‫זוכן ַ‬ ‫יאר‬‫יאר שטיין אין שידוכים‪ ,‬ווען ער איז שוין געווען ‪ָ 23‬‬ ‫נאך זעקס ָ‬ ‫צד געענטפערט מיט ַא 'לא'‪ ...‬סוף‪-‬כל‪-‬סוף‪ָ ,‬‬ ‫טאכטער פון דעם גאון רבי יוסף שלום אלישיב‬ ‫אנגעטראגן דעם שידוך מיט דער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער 'חזון איש' אים ָ‬ ‫ַאלט‪ָ ,‬‬ ‫האט זיך‬ ‫יאר‪ַ ...‬אזוי ָ‬‫דעמאלס איז די כלה ַאלט געווען זיבעצן ָ‬ ‫ָ‬ ‫צושטאנד געקומען‪.‬‬‫ַ‬ ‫זצ"ל‪ ,‬און דער שידוך איז‬ ‫פאר דער‬ ‫באשטימטע כלה געווען ַ‬ ‫'סעזאן' פון שידוכים‪ ,‬איז זיין ַ‬ ‫ָ‬ ‫'אריין' אין‬‫ַארויסגעשטעלט‪ַ ,‬אז ווען רבי חיים איז ַ‬ ‫'בת מצוה'‪...‬‬ ‫פאר‬‫האבן זיך ָא‪ï‬גערעדט ַ‬ ‫צובראכן ביי זיך און ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס זענען געווען‬ ‫מיט דעם‪ ,‬פלעגט רבי חיים ערמוטיגן מענטשן ָ‬ ‫נאך‬‫פארוואס זייער שידוך איז ָ‬ ‫'א‪ï‬געזאגט' ביי שידוכים‪ ,‬פונעם ַאנדערן צד‪ַ ,‬אז די סיבה ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫אים ַאז זיי ווערן כסדר ָ‬ ‫דערפאר‪ .‬פון הימל טוט מען עס‬ ‫ַ‬ ‫נאך נישט געקומען די צייט‬ ‫דערפאר ווייל ס'איז ָ‬‫ַ‬ ‫צושטאנד געקומען‪ ,‬איז‬‫ַ‬ ‫נישט‬ ‫‪ï‬אסיג‪ ,‬און ענליכע‬ ‫פארשידענע סיבות‪ ,‬און מ'טוט עס 'דרייען' אויף ַאן אופן כאילו זיי זענען נישט ַ‬ ‫צופירן מיט ַ‬ ‫'תירוצים'‪...‬‬ ‫זאגן‪' :‬ווען ס'קומט די ריכטיגע מינוט‪ ,‬געדויערט עס‬ ‫דער גערער רבי‪ ,‬הרה"ק בעל 'בית ישראל' זי"ע‪ ,‬פלעגט ָ‬ ‫ווייניגער פון ַא מינוט'‪.‬‬ ‫נאמען פון דעם גאון רבי חיים בריסקער זצ"ל‪ ,‬אויף די ‪ï‬סוקים‬ ‫נאכגעזאגט אין ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער 'בית ישראל' זצ"ל ָ‬ ‫אויך ָ‬ ‫אין דער היינטיגער ‪ï‬רשה )כד‪ ,‬יז‪-‬כ( 'וירץ העבד לקראתה‪ ...‬ותמהר‪ ...‬ותרץ עוד'‪ .‬ביי שידוכים‪ ,‬פירט זיך ַאלעס פון‬ ‫נאר אויך די צייט ווען דער‬ ‫נאר דער עצם שידוך איז פון הימל‪ָ ,‬‬ ‫דעם אויבערשטען ‪' -‬מה' יצא הדבר' ‪ -‬און נישט ָ‬ ‫פארש‪ï‬עטיגן‬ ‫צושטאנד קומען‪ ,‬איז אויך פון דעם אויבערשטען‪ .‬דער מענטש קען עס נישט צואיילן ָאדער ַ‬ ‫ַ‬ ‫זאל‬ ‫שידוך ָ‬ ‫פארטיג‬ ‫באשטימט פון הימל צו ענדיגן דעם שידוך‪ ,‬וועט עס ַ‬ ‫וואס איז ַ‬ ‫ַאפילו מיט ַא מינוט‪ .‬ווען עס קומט די צייט ָ‬ ‫טאג‪ ,‬ווייל‬‫צושטאנד קומען יענעם ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט געדארפט‬ ‫וויבאלד דער שידוך מיט רבקה ָ‬ ‫ַ‬ ‫ווערן אין ַא מזל'דיגע שעה‪ ,‬און‬ ‫פארנאכטס )ווי עס שטייט אין ‪ï‬סוק יא‪' ,‬לעת‬ ‫דאך געבעטן 'הקרה נא לפני היום'‪ ,‬און ס'איז שוין געווען ַ ַ‬ ‫האט ָ‬ ‫אליעזר ָ‬ ‫געמאכט פון הימל ַא נס‬ ‫ַ‬ ‫האט ַאפילו‬‫האט ַאלעס געמוזט צוגיין אין גרויס איילעניש‪ ,‬און דער אויבערשטער ָ‬ ‫ערב'(‪ָ ,‬‬ ‫פארטיג ווערן בעתו ובזמנו‪ָ ,‬אן ַאן‬ ‫זאל ַ‬ ‫פאר ַאליעזר‪ ,‬און ַאזוי ווייטער‪ַ ,‬אלעס כדי דער שידוך ָ‬ ‫פון 'קפיצת הדרך' ַ‬ ‫‪ï‬האלט‪) .‬געברענגט אין ספר 'ליקוטי יהודה'‪ ,‬פרשתינו(‬ ‫ָא ַ‬ ‫האט דערציילט צוויי וואונדערליכע מעשיות‪ ,‬ווי ווייט מ'קען‬ ‫דער גאון רבי בן ציון פעלמאן זצ"ל פון בני ברק‪ָ ,‬‬ ‫פאר ַא שידוך‪:‬‬ ‫באשטימט פון הימל ַ‬ ‫וואס איז ַ‬ ‫פארש‪ï‬עטיגן די צייט ָ‬ ‫נישט מקדים זיין ָאדער ַ‬ ‫פאר די כלה‪,‬‬ ‫דאס רינגל ַ‬ ‫געדארפט איבערגעבן ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬‫געשטאנען אונטער דער חו‪ï‬ה‪ ,‬און ווען ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַא חתן איז שוין‬ ‫'האט עס צוריקגעגעבן‬ ‫'האט עס אויפגעזוכט אויף דער ערד‪ ,‬און מ ָ‬ ‫האנט‪ .‬מ ָ‬ ‫ארא‪ï‬געלאזט פון ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער עס ‪ï‬לוצלינג ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאס רינגל‬ ‫מאל‪ ,‬איז ָ‬‫געוואלט געבן ַא צווייטן ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט עס איר‬ ‫פאר דער כלה‪ .‬ווען ער ָ‬ ‫פאר'ן חתן‪ ,‬צו געבן עס ַ‬ ‫ַ‬ ‫האבן די מחותנים‬ ‫'האט עס געפונען‪ָ ...‬‬ ‫'האט ווידער געזוכט ביז מ ָ‬ ‫מאל‪ ...‬מ ָ‬ ‫ארא‪ï‬געפאלן אויף דער ערד ַא צווייטן ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַ ָ‬ ‫דאס איז נישט דער ריכטיגער‬ ‫שוין ָאנגעהויבן חושש זיין‪ ,‬ווער ווייסט צי ס'איז נישט ע‪ï‬עס ַא סימן פון הימל ַאז ָ‬ ‫האנט‬ ‫ארא‪ ï‬פון חתן'ס ַ‬ ‫פאלט ַ ָ‬ ‫דאס רינגל ַ‬ ‫פאל‪ ,‬ווי ָ‬ ‫אזא ַ‬ ‫שידוך‪' ...‬הלא דבר הוא'‪ ,‬און 'לאו בכל יומא מתרחיש'‪ַ ַ ,‬‬ ‫מאל‪...‬‬ ‫צוויי ָ‬ ‫‪æé‬‬ ‫דער פרשה קוואל ‪ -‬חיי שרה‬ ‫וואס די‬ ‫פארשטאנען ָ‬ ‫ַ‬ ‫באלד ַ‬ ‫האט ַ‬ ‫ביי יענע חו‪ï‬ה איז געווען ָאנוועזענד דער בריסקער רב הגרי"ז זצ"ל‪ ,‬וועלכער ָ‬ ‫זאגנדיג‪:‬‬ ‫בארואיגט ָ‬ ‫האט ער זיי ַ‬ ‫דא‪ָ .‬‬ ‫טראכטן ָ‬ ‫ַ‬ ‫צוויי מחותנים‬ ‫מאל? דער ענטפער אויף דעם‬ ‫האנט צוויי ָ‬ ‫ארא‪ï‬געפאלן פון חתן'ס ַ‬ ‫ַ‬ ‫דאס רינגל איז ַ ָ‬ ‫פארוואס ָ‬‫‪ -‬איר ווילט וויסן ַ ָ‬ ‫געווארן די ‪ï‬ונקטליכע מינוט ווען דער חתן‬ ‫ָ‬ ‫באשטימט‬ ‫נאך נישט געקומען די צייט‪ ...‬פון הימל איז ַ‬ ‫איז‪ ,‬ווייל ס'איז ָ‬ ‫דאך געווען‬ ‫טאקע געווען גרייט שוין עטליכע מינוט פריער‪ָ ,‬אבער ס'איז ָ‬ ‫דארף מקדש זיין די כלה‪ .‬איר ַאלע זענט ַ‬ ‫ַ‬ ‫האבן עיכובים‪ ,‬ביז ס'וועט קומען די צייט‬ ‫זאלט ָ‬ ‫האט מען צוגעפירט פון הימל איר ָ‬ ‫פאר דער צייט‪ ...‬וועגן דעם ָ‬ ‫ַ‬ ‫באשטימט פון הימל‪.‬‬ ‫'האט ַ‬ ‫וואס מ ָ‬ ‫ָ‬ ‫‪ï‬אסירט מיט ַא בחור ַא בעל תשובה‪,‬‬ ‫האט ַ‬ ‫האט דערציילט‪ָ ,‬‬ ‫פעלמאן ז"ל ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואס רבי בן ציון‬ ‫די צווייטע מעשה ָ‬ ‫האט מען אים גערעדט‬ ‫געווארן‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫פאר בעלי תשובה‪ .‬ווען ער איז עלטער‬ ‫האט געלערנט אין ַא ישיבה ס‪ï‬עציעל ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫נאכ'ן זיך אינטערעסירן מיט ַאלע ‪ï‬רטים‪ָ ,‬‬ ‫וואס איז אויך געווען ַא בעלת תשובה‪ ,‬און ָ‬ ‫ַא שידוך מיט ַא מיידל ָ‬ ‫גאנצער צייט ביז צו דער‬ ‫פאר די חתונה‪ .‬אין משך פון דער ַ‬ ‫באשטימט ַא צייט ַ‬ ‫געבראכן טעלער‪ ,‬און ַ‬ ‫ָ‬ ‫מען בעהי"ת‬ ‫פאר ַאלע זייערע‬ ‫געזארגט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האבן‬ ‫שטאב פון דער ישיבה ָ‬ ‫ַ‬ ‫גלאטיג‪ .‬די רבנים און‬ ‫ַ‬ ‫צוגעגאנגען‬ ‫ַ‬ ‫חתונה‪ ,‬איז ַאלעס‬ ‫חתונה‪-‬זאל‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪.‬‬‫ַ‬ ‫פאר דעם‬ ‫באצאלט ַ‬ ‫מ'האט ַ ָ‬ ‫ָ‬ ‫באדערפענישן‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫ווען ס'איז ָאבער געקומען דער יום החו‪ï‬ה‪ ,‬די כלה איז שוין ָאנגעקומען מיט אירע חבר'טעס און ַא טייל פון‬ ‫זאל‪ָ ,‬אבער דער חתן‬ ‫אריינצושטראמען אין ַ‬ ‫ָ‬ ‫האבן ָאנגעהויבן ַ‬ ‫איינגעלאדענע געסט ָ‬ ‫ַ‬ ‫איר מש‪ï‬חה‪ ,‬און אויך ַאנדערע די‬ ‫'האט שוין‬ ‫נאך ַא שטיקל צייט‪ָ ,‬אבער 'הילד איננו'‪ ...‬מ ָ‬ ‫איז נישט ָאנגעקומען‪ ...‬ס'איז ַאדורך ַא שטיקל צייט‪ ,‬און ָ‬ ‫פארוואס קומט ער נישט ָאן צו זיין אייגענע חו‪ï‬ה‪.‬‬ ‫‪ï‬אסירט מיט'ן חתן‪ָ ַ ,‬‬ ‫האט ַ‬ ‫וואס עס ָ‬ ‫זארגן‪ ,‬ווער ווייסט ָ‬ ‫ָאנגעהויבן ָ‬ ‫נאך נישט‬ ‫האט געלערנט )אין יענע צייטן‪ ,‬זענען ָ‬ ‫עלאפן אין ישיבה וואו דער חתן ָ‬ ‫איז איינער פון זיינע חברים ַאריבערג ָ‬ ‫האט דער‬ ‫דארט געזען דעם חתן בכבודו ובעצמו‪ָ ...‬‬ ‫האט ער ָ‬ ‫איבערראשונג‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫'סעלפאונס'‪ַ ,‬אזוי ווי היינט(‪ ,‬און צו זיין‬ ‫ָ‬ ‫געווען‬ ‫האט דער חתן געענטפערט‪ַ :‬אוודאי‬ ‫טאג ס'איז היינט‪ָ ...‬‬ ‫פארא ָ‬ ‫וואס ַ ַ‬ ‫חבר געפרעגט דעם חתן‪ ,‬אויב ער געדענקט ָ‬ ‫באשלאסן‬ ‫ָ‬ ‫האב ַ‬ ‫וואס קען איך טוהן? איך ָ‬ ‫טאג פון מיין חתונה‪ָ ...‬אבער ָ‬ ‫באשטימטער ָ‬ ‫דאך דער ַ‬ ‫געדענק איך‪ ,‬ס'איז ָ‬ ‫צוריקגעלאפן אין‬ ‫ָ‬ ‫פאר מיר‪ ,‬און כ'בין נישט אינטערעסירט אין דעם שידוך‪ ...‬איז דער בחור‬ ‫‪ï‬אסיג ַ‬ ‫ַאז זי איז נישט ַ‬ ‫פארלעגנהייט‬ ‫האט דער ראש ישיבה זיך געפונען אין ַא ַ‬ ‫פאר דעם ראש ישיבה 'דברים כהווייתן'‪ָ .‬‬ ‫זאל און דערציילט ַ‬ ‫ַ‬ ‫פאר די כלה ַאז דער חתן ש‪ï‬ירט זיך נישט גוט‪...‬‬ ‫געלאזט וויסן ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט מען‬ ‫וואס צו טוהן‪ ,‬און דערווייל ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ‪ï‬רובירט רעדן מיט דעם בחור‪ָ ,‬אבער‬ ‫אריבערגעגאנגען אין ישיבה‪ ,‬וואו ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאן איז דער ראש ישיבה שנעל ַ‬ ‫ַ‬ ‫האבן מיט איר‪'...‬‬ ‫שטארקער עקשנות‪ ,‬ווען דער חתן שרייט 'איך וויל נישט חתונה ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט זיך ָאנגעשטויסן אין ַא‬ ‫ער ָ‬ ‫דא טוהן‪.‬‬ ‫מ'זאל ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬‫אריבערגעגאנגען שנעל צום סטיי‪ï‬לער גאון זצ"ל‪ ,‬כדי אים צו פרעגן ָ‬ ‫ַ‬ ‫איז דער ראש ישיבה ַ‬ ‫‪ï‬אסיג‬ ‫וואס איז ַ‬ ‫דא אין ישיבה ַא צווייטער בחור ָ‬ ‫האט דער סטיי‪ï‬עלער געפרעגט דעם ראש הישיבה‪ ,‬אויב ס'איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫)פאר בעלי תשובה(‪ ,‬קען דער ראש ישיבה גוט‬ ‫ַ‬ ‫אזא ישיבה‬ ‫זעלבסט‪-‬פארשטענדליך‪ַ ,‬אז אין ַ ַ‬ ‫ַ‬ ‫פאר איר ַאלס ַא חתן‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫נאמען פון‬ ‫איינגעפאלן דער ָ‬ ‫ַ‬ ‫געטראכט ַא מינוט‪ ,‬ביז ס'איז אים‬ ‫ַ‬ ‫האט דער ראש ישיבה‬ ‫דעם מהות פון יעדן תלמיד‪ָ .‬‬ ‫פאר יענעם‬ ‫טראגט ָאן ַ‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט‪ :‬גייט שנעל ַאריבער אין ישיבה‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫האט דער סטיי‪ï‬עלער אים‬ ‫ַאן ַאנדערן בחור‪ָ .‬‬ ‫זאל ַאזוי‬ ‫האט געדריקט אויף דעם ראש ישיבה‪ ,‬ער ָ‬ ‫באלד צוגיין צו דער חו‪ï‬ה‪ ...‬דער סטיי‪ï‬עלער ָ‬ ‫זאל ַ‬ ‫בחור ער ָ‬ ‫וואס פריער‪.‬‬ ‫טוהן ָ‬ ‫האט ער‬ ‫נאכט‪ָ ,‬‬ ‫שלאפן אין בעט )‪ï‬ונקט יענע ַ‬ ‫ָ‬ ‫געטראפן יענעם בחור‬ ‫ָ‬ ‫געגאנגען אין ישיבה‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫איז דער ראש ישיבה‬ ‫האט דער‬ ‫שלאפט שוין‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫צוריקגעגאנגען צום סטיי‪ï‬עלער און דערציילט ַאז יענער בחור‬ ‫ַ‬ ‫זיך פרי געלייגט‪ .(...‬איז ער‬ ‫האט זיך ָאבער געקווענקעלט‪,‬‬ ‫שלאף'‪ ...‬דער ראש ישיבה ָ‬ ‫ָ‬ ‫דארפט אים אויפוועקן פון‬ ‫געזאגט‪' ,‬איר ַ‬ ‫ָ‬ ‫סטיי‪ï‬עלער אים‬ ‫שלאף‪ ,‬און שלע‪ï‬ן צו זיין אייגענע‬ ‫ָ‬ ‫'זאל אים אויפוועקן פון‬ ‫פאר דעם בחור‪ ,‬מ ָ‬ ‫דאס וועט נישט זיין שוין 'צופיל' ַ‬ ‫צי ָ‬ ‫האט דער ראש ישיבה אויפגעוועקט‬ ‫זאל עס שוין טוהן‪ָ .‬‬ ‫האט ָאבער געדריקט אויף אים ער ָ‬ ‫חו‪ï‬ה‪ ...‬דער סטיי‪ï‬עלער ָ‬ ‫זאל צו‬ ‫געגאנגען אין ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט ָאנגעטוהן די בגדי שבת‪ ,‬און איז‬ ‫באלד מסכים געווען‪ .‬ער ָ‬ ‫האט ַ‬ ‫דעם בחור‪ ,‬וועלכער ָ‬ ‫'אריגינעלער' חתן‬ ‫)אז איר ָ‬ ‫‪ï‬אסירט ַ‬ ‫דא ַ‬ ‫האט ָ‬ ‫וואס עס ָ‬ ‫פאר די כלה ַאלעס ָ‬ ‫האט מען דערציילט ַ‬ ‫'זיין' חו‪ï‬ה‪ ...‬אינצווישן ָ‬ ‫האט מסכים געווען‬ ‫שטארק אויסגערימט(‪ ,‬און זי ָ‬ ‫ַ‬ ‫פאר איר‬ ‫מ'האט ַ‬ ‫ָ‬ ‫'קאלטע פיס'‪ ,‬און מ'ברענגט איר ַא נייעם חתן‪ ,‬וועמען‬ ‫באקומען ַ‬ ‫האט ַ‬ ‫ָ‬ ‫‪ï‬ראוועט די‬ ‫'האט גע ַ‬ ‫נאך דעם ווי מ'זעט איר(‪ ,‬און מ ָ‬ ‫מ'דארף מקדש זיין ַא פרוי ָ‬ ‫ַ‬ ‫)מ'האט מקיים געווען דעם מאמר חז"ל ַאז‬ ‫ָ‬ ‫צום שידוך‬ ‫חו‪ï‬ה ברוב שמחה וצהלה‪ ,‬קול ששון וקול שמחה‪...‬‬ ‫דער פרשה קוואל ‪ -‬חיי שרה‬ ‫‪çé‬‬ ‫‪èåè'î ïòåå ,èéîøòã íéé÷î æéà'î ñàåå‬‬ ‫‪¨ äåöî òñéåøâ éã .òãðå÷òñ à© èéî åìéôà© èééö òèîéèùàá‬‬ ‫‪© éã ïâéèòtùøàô‬‬ ‫©‬ ‫יט‬ ‫‪. ïèééååö à© øàô‬‬ ‫‪© êåãéù à© ïâàøèðà‬‬ ‫¨‬ ‫¨‬ ‫‪.èìòåå øòã óéåà ï'úåìãúùä òìà© ïôìòä èùéð ïìòåå'ñ‬‬ ‫‪.'øöåéä ãéá øîåçë' øàð‬‬ ‫‪¨ ïòðòæ øéî‬‬ ‫‪¨ 'ïúðåé íåâøú' øòã‬‬ ‫‪óéåà èùèééèòâøòáéà) (å ,ãì íéøáã) èâàæ‬‬ ‫‪øòã ïåô øòôòùàá‬‬ ‫©‬ ‫‪øòã ïéà èáéåìòâ :(ùéãéà‬‬ ‫פאר ַאנדערע‬ ‫מזווג זיווגים ‪ -‬די גרויסע מצוה פון רעדן שידוכים ַ‬ ‫‪øò .ïâòåå òèåâ èðøòìòâ æðåà èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪øò ñàåå‬‬ ‫‪¨ ,èìòåå øàô‬‬‫‪© âååéæ à© ïôàøèòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èàä'î‬‬ ‫¨‬ ‫‪éåå íòã ïâòåå âéãðãòø‬‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪¨ íòã ïåô ,ïùèðòî ïãééì÷åöðਠèðøòìòâ æðåà èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪èðàîøòã èøòåå ñò ïåà ,ä"ò åðéáà ÷çöé‬‬ ‫‪æðåà èàä‬‬‫¨‬ ‫‪øò .äåç ïåà íãà èòãééì÷òâðਠèàä‬‬ ‫‪¨ øò ïèùøò íòã ïâòåå äùøt øòâéèðééä øòã ïéà úåëéøàá‬‬ ‫'‪íòã ïåô ,úåìë ïåà íéðúç ïééæ åö âååæî èðøòìòâñéåà ,'åúòá øáã' à© ñò æéà ,íäøáà ãáò øæòéìà ¯ 'ïëãù‬‬ ‫‪.ïåùàøä íãà èéî äåç ïòååòâ âååæî èàä‬‬ ‫‪¨ øò ñàåå‬‬‫¨‬ ‫©‪ïåà ,íéëåãéù ïãòø ïåô ïéðò íòã øòèééøá ïãòøåöîåøà‬‬ ‫וואס מ'קען דערפון‬ ‫האט אויסגעפירט די צוויי מעשיות‪ַ ,‬ארויסברענגענדיג ַא לימוד ָ‬ ‫פעלמאן זצ"ל ָ‬ ‫ַ‬ ‫און רבי בן ציון‬ ‫לערנען‪ :‬פון דעם זעט מען‪ַ ,‬אז אויב מ'איז מקדים די צייט‪ ,‬קען דער חתן שטיין אונטער דער חו‪ï‬ה און ער וועט‬ ‫דאקעגן‪,‬‬‫אמאל‪ַ ...‬‬‫נאך ַ ָ‬ ‫איינמאל און ָ‬ ‫ָ‬ ‫ארא‪ï‬פאלן אויף דער ערד‪,‬‬ ‫דאס רינגל וועט ַ ָ ַ‬ ‫נישט קענען מקדש זיין די כלה‪ָ ...‬‬ ‫שלאף‪ָ ,‬אבער‬‫ָ‬ ‫שלאפן ַא טיפן‬ ‫ָ‬ ‫זאל‬ ‫באשטימטער חתן ָ‬ ‫באשטימטע צייט‪ ,‬איז מעגליך ַאז דער ַ‬ ‫אויב עס קומט די ַ‬ ‫האט אויסגערופן‬ ‫באשעפער ָ‬ ‫וואס דער ַ‬ ‫צושטאנד קומען ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאל‬ ‫ַאלעס ַארום וועט זיך דרייען און דרייען‪ ,‬כדי עס ָ‬ ‫געווארן‪' ,‬בת ‪ï‬לוני ל‪ï‬לוני'‪ ...‬און ווען ס'וועט קומען די סעקונדע‪ ,‬וועט מען‬ ‫ָ‬ ‫באשאפן‬ ‫פערציג טעג איידער ער איז ַ ַ‬ ‫שלאף און אים שיקן גלייך פון בעט צו דער חו‪ï‬ה‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫אים אויפוועקן פון‬ ‫מ'דארף ַאפילו נישט טוהן‬ ‫ַ‬ ‫האבן שוין ַארויסגעברענגט ַאז דער אויבערשטער איז דער 'שדכן'‪ ,‬און‬ ‫כאטש מיר ָ‬ ‫יט‪ָ .‬‬ ‫באשטימטער צייט‪ ,‬איז‬ ‫צופיל השתדלות דערין‪ ,‬ווייל 'מה' אשה לאיש'‪ ,‬און יעדער שידוך קומט ָאן אין זיין ַ‬ ‫וואס שטייען אין שידוכים ָאדער זייערע עלטערן‪ָ ,‬אבער ַא צווייטער‪,‬‬ ‫געווארן לגבי די קינדער ָ‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט‬ ‫ָ‬ ‫נאר‬ ‫דאס ָאבער ָ‬‫ָ‬ ‫האט אויף זיך ַא הייליגע פליכט צו העלפן יענעם טרעפן ַא שידוך‪ ,‬און עס איז אין כלל פון דער מצוה 'לא תוכל‬ ‫ָ‬ ‫פאר יענעמס וועגן‪ַ ,‬אז דער אויבערשטער וועט אים שוין העלפן‪...‬‬ ‫שטארקן מיט אמונה ַ‬ ‫ַ‬ ‫'זאל זיך נישט‬ ‫להתעלם'‪ .‬מ ָ‬ ‫געזאגט )'ליקוטי‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫סאסובער זי"ע ָ‬ ‫וואס דער גרויסער בעל צדקה וחסד הרה"ק רבי משה לייב ַ‬ ‫באקאנט ָ‬ ‫ס'איז ַ ַ‬ ‫זאגן )ברכות השחר( 'שעשה לי כל צרכי'‪ ,‬אין ַא 'לשון יחיד'‪ ,‬און נישט 'לשון‬ ‫וואס מיר ָ‬ ‫חידושי הרמ"ל'‪ ,‬פז( אויף די ברכה ָ‬ ‫האט דער הייליגער רבי משה‬ ‫זאגן אין ַא לשון רבים‪ָ .‬‬ ‫וואס מיר ָ‬ ‫רבים'‪ַ ,‬אזוי ווי 'פוקח עורים'‪ ,‬און 'מלביש ערומים'‪ָ ,‬‬ ‫דארף ער זיך‬ ‫פאר'ן מענטש ַאליין‪ַ ,‬‬ ‫פאר 'זיך'‪ַ ,‬‬ ‫נאר ווען עס איז נוגע ַ‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז פון דעם לערנען מיר‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫ָ‬ ‫לייב‬ ‫פאר ַא צווייטן‪,‬‬ ‫באדערפענישן‪ָ .‬אבער ווען עס איז נוגע ַ‬ ‫באזארגט אים מיט ַאלע זיינע ַ‬ ‫זען ווי דער אויבערשטער ַ ָ‬ ‫וואס פעלט‬ ‫באדערפענישן‪ָ ...‬‬ ‫דאך שוין סיי‪-‬ווי ערפילן ַאלע זיינע ַ‬ ‫טראכטן‪ ,‬דער אויבערשטער טוט ָ‬ ‫ַ‬ ‫טאר מען נישט‬ ‫דארף זיך משתדל זיין צו העלפן ַא צווייטן ווי‬ ‫נאר דער מענטש ַ‬ ‫זאל אים טוהן ַא טובה‪ ...‬ניין‪ָ ,‬‬ ‫עס אויס ַאז איך ָ‬ ‫ווייט מעגליך‪.‬‬ ‫‪aA‬‬ ‫‪ c‬מן הבאר ‪c‬‬ ‫נאמען פון הרה"ק רבי משה‬ ‫עס ווערט געברענגט אין ספה"ק 'יושר דברי אמת' )הגה‪ ,‬סוף פ' שמות(‪ ,‬אין ָ‬ ‫געזאגט אויפ'ן פסוק )משלי טז‪ ,‬ד( 'כל פעל ה' למענהו'‪ .‬דער אויבערשטער‬‫ָ‬ ‫האט‬ ‫סאסובער זי"ע‪ַ ,‬אז ער ָ‬‫לייב ַ‬ ‫האט‬ ‫פאר וועלכן צוועק ָ‬‫פאר זיין כבוד‪ .‬דארף מען פארשטיין‪ַ ,‬‬ ‫באשאפן ַאלעס אויף דער וועלט ַ‬ ‫דאך ַ ַ‬‫האט ָ‬ ‫ָ‬ ‫באשאפן אויף דער וועלט דעם ענין פון א‪ï‬יקורסות?‬ ‫דער אויבערשטער ַ ַ‬ ‫ארימאן בעטן ַא נדבה‪ָ ,‬אדער ער זוכט‬ ‫ַ‬ ‫געזאגט‪ ,‬ווען עס קומט צו דיר ַאן ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט הרה"ק רבי משה לייב‬ ‫ָ‬ ‫באשערט פון‬‫זאלסטו אים נישט ענטפערן‪' ,‬מסתמא איז ַאזוי ַ‬ ‫הילף פון זיין צרה אויף ַאן ַאנדערן אופן‪ָ ,‬‬ ‫טראכטן‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫'א‪ï‬יקורסות'‪ ,‬צו‬ ‫באנוצן מיט ַ‬ ‫זאל מען זיך ַ‬ ‫פאל‪ָ ,‬‬ ‫אזא ַ‬ ‫נאר אין ַ ַ‬ ‫זאלסט ליידן ָארימקייט'‪ָ ...‬‬ ‫הימל‪ַ ,‬אז דו ָ‬ ‫ַאז אויב איך וועל איך נישט העלפן‪ ,‬וועט אים קיינער נישט העלפן‪.‬‬ ‫‪èé‬‬ ‫דער פרשה קוואל ‪ -‬חיי שרה‬ ‫'‪ 'åéëøãá úëìäå' ïåô äåöî éã ïåà ,'åá ä÷áãìå‬כב‪¨ ,‬‬ ‫‪ñàåå‬‬ ‫‪¨ àøîâ éã‬‬ ‫‪(áë ,á úéùàøá) ÷åñt ï'ôéåà (.àñ úåëøá) èâàæ‬‬ ‫‪ïòðò'ùøã ì"æç éåå éåæà© ,æéà úååöî 2 éã ïåô äðååë éã‬‬ ‫‪øæòìà ïá äéîøé éáø èàä‬‬ ‫¨‬ ‫'‪,'íãàä ìà äàéáéå‬‬ ‫)‪,'àåä êåøá ùåã÷ä ìù åéúåãéîá ÷áãä' (.ãé äèåñ òæ‬‬ ‫‪æéà øòèùøòáéåà øòã æà© ,øéî ïòðøòì àã‬‬ ‫‪¨ ïåô ,èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪äúà óà ,íåçø àåä äî' (:âì÷ úáù) ì"æç ïâàæ‬‬ ‫‪¨ êéåà ïåà‬‬ ‫‪,äåç èéî ïåùàøä íãà ïåô 'øòøéôøòèðåà' øòã ïòååòâ‬‬ ‫‪éåæà© è÷ðåt ,íéâååéæ òâåðá æéà òáìòæ ñàã‬‬ ‫‪¨ .'íåçø éåä‬‬ ‫‪æà© ,õøà êøã à© äøåú éã æðåà èðøòì èéîøòã ïåà‬‬ ‫‪éåå] íéâååéæ âååæî æéà àåä êåøá øòèùøòáéåà øòã éåå‬‬ ‫‪èéî) ïøòðòì÷ à© ïøéôøòèðåà ïøéáåøt ìàæ‬‬ ‫‪¨ øòñéåøâ øòã‬‬ ‫‪àúôìç ïá éñåé éáø æà© (ã ,ç"ñô ø"á) èâàæ‬‬ ‫‪¨ ùøãî øòã‬‬ ‫‪ïâéåà òðééæ ïéà èëòìù ïééæ èùéð ìàæ‬‬‫©‪¨ ñò ïåà ,(êåãéù à‬‬ ‫‪æéá ïøàååòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪ïôàùàá‬‬ ‫‪© © æéà èìòåå éã èðéæ ,èâàæòâ‬‬ ‫¨‬ ‫‪èàä‬‬ ‫¨‬ ‫‪'ïéáùåù' èøàåå‬‬‫¨‬ ‫©‪ ïäåè åö éåæà‬כ‪¨ é"ùø èùèééè .‬‬ ‫‪ñàã‬‬ ‫‪ïòîàæåö‬‬ ‫©‬ ‫‪èøàt‬‬ ‫‪¨ øò ïåà øòèùøòáéåà øòã èöéæ ,èöòé‬‬ ‫)'‪êéæ æéà øò .'åâååéæáå åúôåçá ìãúùî' ,('øòøéôøòèðåà‬‬ ‫‪.íéâååéæ ïøàtðòîàæåö‬‬ ‫¨‬ ‫©‬ ‫‪êéåà åèñìàæ‬‬ ‫‪¨ éåæà© ,[íéâååéæ‬‬ ‫‪ïòðéôòâ ïåà ,ätåç øòã øòèðåà ïøéô åö íéà ìãúùî‬‬ ‫‪.âååéæ à© íéà øàô‬‬ ‫©‬ ‫‪¨ àéáð øòã .á‬‬ ‫‪úáùì äàøá åäú àì' (çé ,äî äéòùé) èâàæ‬‬ ‫‪íéé÷î ïòî æéà ,ïèééååö à© øàô‬‬ ‫‪© êåãéù à© èãòø'î ïòåå‬‬ ‫‪íøåâ æéà äåöî øòâéæàã‬‬ ‫‪¨ øòã ïåô úåäî øòã .'äøöé‬‬ ‫‪ úååöî òëéìèò‬כא‪:‬‬ ‫‪ïùèðòî ïåô áåùé øòñéåøâ à© ïééæ ìàæ‬‬ ‫‪¨ ñò æà© ïééæ åö‬‬ ‫‪øòã êéåà æà© ,ñéåà èîå÷ íòã ïåô .èìòåå øòã óéåà òøòãðà© ïåà ,à"÷ñ ,'â 'éñ ,øæåòä ïçìù) ïáééøù íé÷ñåt éã .à‬‬ ‫‪øàô‬‬ ‫‪© íéëåãéù ïãòø èéî êéæ èâéèôòùàá‬‬ ‫‪© ñàåå‬‬ ‫‪¨ ùèðòî ïåô äåöî éã íéé÷î æéà 'ïëãù' øòã æà© (íé÷ñåt‬‬ ‫דאזיגער גרויסער מצוה מיט‬ ‫האבן זיך ָא‪ï‬געגעבן מיט דער ָ‬ ‫אסאך פון די גדולי הדורות ָ‬ ‫באקאנט‪ַ ,‬אז ַ ַ‬ ‫כ‪ .‬עס איז ַ ַ‬ ‫ליבשאפט‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫גרויס‬ ‫האט געלעבט על ‪ï‬י רוב‬ ‫עס ווערט געברענגט אין ספר 'מנהגי מהרי"ל' )הלכות חנוכה‪ ,‬אות א'( ַאז דער מהר"י סג"ל ָ‬ ‫פאר מענטשן‪,‬‬ ‫פארשלאגן פון שידוכים ַ‬ ‫ַ‬ ‫גאנצער מדינה‪ ,‬מיט ָ‬ ‫פון 'שכר שדכנות'‪ ,‬ער פלעגט ַארומשיקן בריוו אין דער ַ‬ ‫עיי"ש‪.‬‬ ‫האט זיך משתדל געווען‬ ‫נאכגעזאגט‪ַ ,‬אז דער גאון בעל 'חתם סופר' זי"ע‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫מאל ָ‬ ‫האבן מיר שוין מערערע ָ‬ ‫אויך ָ‬ ‫טאכטער‪ַ ,‬אז ער נויטיגט זיך אין דעם‬ ‫פאר זיין ָ‬ ‫זאגנדיג ַ‬‫פאר ַא יתום און יתומה‪ָ ,‬‬ ‫ערב יום כי‪ï‬ור צו רעדן ַא שידוך ַ‬ ‫טאג יום כי‪ï‬ור‪.‬‬ ‫דאזיגער גרויסער מצוה אין דעם הייליגן ָ‬ ‫זכות פון דער ָ‬ ‫פאר ַאנדערע‪ ,‬שרייבט הגאון הגדול רבי משה שטערנבוך שליט"א‪,‬‬ ‫כא‪ .‬צווישן די טייערע 'סגולות' פון רעדן שידוכים ַ‬ ‫דאס‬‫האט געהערט פון הייליגן בעלזער רב מהר"א זי"ע‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫אין זיין ספר 'ביאורים והנהגות' )פרשתינו( ַאז ער ָ‬ ‫פאר ַאנדערע מענטשן‪ ,‬איז ַא סגולה זוכה צו זיין צו גוטע קינדער‪.‬‬ ‫רעדן שידוכים ַ‬ ‫פאר איינעם פון די אייגענע קינדער‪ ,‬ווי הגה"ח רבי נתן‬ ‫פאר זיך ָאדער ַ‬ ‫אויך איז עס מסוגל צו טרעפן ַא שידוך ַ‬ ‫לובארשט זצ"ל ברענגט )אין זיין ספר 'שארית נתן'(‪ַ ,‬א ראיה פון דעם ‪ï‬סוק אין דער היינטיגער ‪ï‬רשה ביי דעם שידוך‬ ‫ַ‬ ‫געגאנגען‬ ‫ַ‬ ‫זאגט דער ‪ï‬סוק )כד‪ ,‬סב( 'ויצחק בא מבוא באר לחי רואי'‪ .‬שרייבט רש"י‪ַ ,‬אז ער איז‬ ‫פון יצחק מיט רבקה‪ָ ,‬‬ ‫דערנאך ווייטער אין‬ ‫ָ‬ ‫באלד‬ ‫וואס שטייט ַ‬ ‫האבן מיט איר‪ .‬און ָ‬ ‫זאל חתונה ָ‬ ‫טאטן אברהם‪ ,‬ער ָ‬ ‫פאר זיין ַ‬ ‫ברענגען הגר ַ‬ ‫דאס הייסט‪ַ ,‬אז יצחק‬ ‫‪ï‬סוק? 'והנה גמלים באים'‪ַ ,‬אז רבקה איז ָאנגעקומען מיט אליעזר‪ ,‬רייטנדיג אויף קעמלען‪ָ .‬‬ ‫דאך )ב"ק צב‪' (.‬כל המבקש רחמים על‬ ‫זאגן ָ‬ ‫פאר אברהם‪ ...‬ווייל חז"ל ָ‬ ‫נאר ַ‬ ‫געווארן מיט זיין שידוך‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫איז געהאלפן‬ ‫נאר לגבי תפילה ַ‬ ‫)אז אויב מ'איז‬ ‫געווארן נישט ָ‬ ‫ָ‬ ‫געזאגט‬ ‫ָ‬ ‫דאס איז‬ ‫חבירו והוא צריך לאותו דבר‪ ,‬הוא נענה תחילה'‪ .‬און ָ‬ ‫וואס איז זיך משתדל‬ ‫נאר יעדער איינער ָ‬ ‫האבן די זעלבע ישועה‪ ,‬ווערט מען געענטפערט פריער(‪ָ ,‬‬ ‫מ'דארף ַאליין ָ‬ ‫ַ‬ ‫פאר יענעם‪ ,‬און‬ ‫מת‪ï‬לל ַ‬ ‫זאך‪ ,‬ווערט ער אויך געענטפערט פריער‪.‬‬ ‫האבן די זעלבע ַ‬ ‫דארף אויך ָ‬ ‫פאר ַא צווייטן אים צו טוהן ַא טובה‪ ,‬און ער ַ‬ ‫ַ‬ ‫פאר הגאון‬ ‫געזאגט ַ‬‫ָ‬ ‫אמאל‬ ‫כב‪ .‬עס ווערט געברענגט )'מעשה איש'‪ ,‬ח"ב‪ ,‬ע' רג( ַאז דער גאון בעל 'חזון איש' זי"ע ָ‬ ‫האט ַ ָ‬ ‫'לאמיר זיך‬‫צוזאמען אין אויספירן ַא געוויסן שידוך‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫האבן עוסק געווען‬ ‫רבי שלמה הערשלער זצ"ל‪ ,‬ווען זיי ָ‬ ‫וואס דער אויבערשטער עסקנ'ט זיך'‪.‬‬ ‫עסק'ענען מיט דעם ָ‬ ‫וואס דער גאון רבי אלעזר טורצין זצ"ל‬ ‫ענליך ווערט אויך געברענגט אין דערמאנטן ספר )'מעשה איש'‪ ,‬ח"ז‪ ,‬ע' קכה( ָ‬ ‫האט אים‬ ‫פאר עמיצען ַא שידוך‪ ,‬און ער ָ‬ ‫אנצוטראגן ַ‬ ‫ָ‬ ‫אמאל געשיקט ָ‬ ‫האט אים ַ ָ‬ ‫האט דערציילט‪ַ ,‬אז דער 'חזון איש' ָ‬ ‫ָ‬ ‫דער פרשה קוואל ‪ -‬חיי שרה‬ ‫‪ë‬‬ ‫‪ìééè à© æà© ,íòã ïåô ïòî èòæ ,'äùà åæ åì' ,é"ùø èâàæ‬‬ ‫¨‬ ‫‪øòã óéåà ïùèðòî ïåô âðåøòîøàô‬‬ ‫©‪© à© íøåâ æéà ,òøòãðà‬‬ ‫‪,íéëåãéù ïéà ïééæ åö ÷ñåò æéà ä÷ãö ïåô äåöî øòã ïåô òâéæàã‬‬ ‫‪¨ éã íéé÷î 'ïëãù' øòã êéåà æéà ,àìéîî .èìòåå‬‬ ‫‪øñçé øùà åøåñçî éã' ùèðòî íòã øàô‬‬ ‫)‪© ïòâðòøá ïåà òðééæ ïéà ,ì"öæ áéùéìà íåìù óñåé éáø ïåàâ øòã èáééøù éåæà‬‬ ‫‪© äåöî‬‬ ‫‪ïåæç' øòã æà ,èøàã èâðòøá à"èéìù êåáðøòèù î"øâä ,áâà) .'åì‬‬ ‫‪.(ïéèéâ úëñî óéåà úåøòä‬‬ ‫‪íéøåçá øàô‬‬ ‫‪© íéëåãéù ïãòø èéî ïáòâòâtਠêàñà‬‬ ‫‪© © êéæ èàä‬‬ ‫‪¨ ò"éæ 'ùéà‬‬ ‫‪èìòèù'î ïòåå ,120 êàð‬‬ ‫‪¨ àøîâ éã .â‬‬ ‫‪¨ æà© (.àì úáù) èâàæ‬‬ ‫‪øàé‬‬ ‫‪¨ ïèöòì ïéà øò èàä‬‬‫‪¨ ,èøòäòâ áàä‬‬‫‪¨ êéà éåå èéåì' ïåà ,êòìãééî ïåà‬‬ ‫‪,äìòî ìù ïéã úéá íòã øàô‬‬ ‫©‪© ùèðòî íòã ÷òååà‬‬ ‫‪(.'øòáåèù òùéãéà 100 éåå øòî èìòèùòâôéåà ,ïáòì ïééæ ïåô‬‬ ‫‪øòã ïéà ïòååòâ ÷ñåò èàä‬‬ ‫‪¨ øò áéåà íéà ïòî èâòøô‬‬ ‫‪äåöî éã èéîøòã íéé÷î ïòî æéà ,äðìåë ìò äìåòäå .ä‬‬ ‫‪,à"ùøäî øòã èøàã‬‬ ‫‪¨ èáééøù .äéáøå äéøt ïåô äåöî‬‬ ‫‪øòèñòøâ øòã æéà ñàã‬‬ ‫‪ íéãñç úåìéîâ ïåô‬כד‪¨ ìééåå ,‬‬ ‫‪áéåà ,êéåà æéà äìàù øòâéæàã‬‬ ‫©‪¨ øòã ïåô ììë ïéà æà‬‬ ‫‪êàã‬‬ ‫‪¨ æéà'ñ ïåà ,ïèééååö à© èéî ïäåè ïò÷'î ñàåå‬‬‫‪¨ ãñç‬‬ ‫‪,äîåúé à© ïåà íåúé à© ïëàî‬‬ ‫‪© åö äðåúç ïòæòâ èàä‬‬‫‪¨ øò‬‬ ‫‪ï÷å÷ ïåà ïòééèù ñò èééåå éåå ïøòãìéù åö âéøòáéà‬‬ ‫‪,'à÷ååã åàì äîåúéå íåúé' æà© ,åö ïáéâ íéøôñ éã ïåà‬‬ ‫‪ïéà ïéåù ïòðòæ øòãðé÷ òøòééæ ñàåå‬‬‫©‪¨ ïøòèìò éã ñéåøà‬‬ ‫‪,ïèééååö à© øàô‬‬‫‪© ïâàøèðà‬‬ ‫¨‬ ‫‪¨ êåãéù øòãòé øàð‬‬ ‫‪¨ èåè'î ñàåå‬‬ ‫¨‬ ‫‪.èãòø'î ñàåå‬‬ ‫'‪¨ êåãéù ïãòé óéåà ,íéëåãéù ïåô 'ïàæòñ‬‬ ‫¨‬ ‫‪ 'åáøå åøt' úååöî íåé÷ ïåô ììë ïéà æéà‬כג‪.‬‬ ‫‪ ùîî åèåùôë ,'äôééò ùôð ìò íéø÷ íéîë' æéà ñò‬כה‪.‬‬ ‫‪ïééæ ïéà èáééøù à"èéìù êåáðøòèù äùî éáø ïåàâä .ã‬‬ ‫‪äøäî ,øòôòùàá‬‬ ‫‪© íåö ììtúî ïòðòæ ïåà ïòôàä‬‬‫‪¨ øéî ïåô èòæ'î æà© ,(ö÷ 'ò ,åðéúùøô) 'úåâäðäå íéøåàéá' øôñ‬‬ ‫‪,íéìùåøé úåöåçáå äãåäé éøòá òîùé åðé÷åìà 'ä‬‬ ‫‪ãçàá êéçà ãçàî ïåéáà êá äéäé éë' (ç¯æ ,åè íéøáã) ÷åñt‬‬ ‫‪ïåà ,äìë ìå÷å ïúç ìå÷ ,äçîù ìå÷å ïåùù ìå÷ ,'åì øñçé øùà åøåñçî éã åðèáòú èáòä 'åâå êéøòù‬‬ ‫וואס דער אויבערשטער טוט‪,‬‬ ‫לאמיר טוהן ָ‬ ‫געזאגט בשעת'ן אים שיקן‪' :‬תא נעביד עובדא דקודשא בריך הוא' ‪ָ -‬‬ ‫ָ‬ ‫דאך ַאז דער אויבערשטער זיצט און ער איז מזווג זיווגים‪.‬‬ ‫זאגן ָ‬‫ווייל חז"ל ָ‬ ‫כג‪ַ .‬אזוי ווערט אויך געברענגט אין ספר 'לבם של ישראל' )ח"א‪ ,‬ע' קנח( ַאז דער גערער רבי‪ ,‬הרה"ק בעל 'לב שמחה'‬ ‫זאגן‪,‬‬ ‫פאר עלטערע בחורים‪ .‬ער פלעגט ָ‬ ‫זאלן זען צו געפינען זיווגים ַ‬ ‫פאר שדכנים‪ ,‬זיי ָ‬ ‫זי"ע‪ ,‬פלעגט געבן געלט ַ‬ ‫דאס איז ַאריינגערעכנט אין די שאלה פון 'עסקת בפריה ורביה'‪.‬‬ ‫ַאז ָ‬ ‫פאר‬ ‫אויערבאך זצ"ל‪ ,‬פלעגט מעורר זיין די שדכנים צו רעדן שידוכים ַ‬ ‫ַ‬ ‫כד‪ .‬דער גאון און ‪ï‬וסק רבי שלמה זלמן‬ ‫האט אויך‬‫וואס מ'קען טוהן מיט ַא צווייטן‪ ,‬און ער ַאליין ָ‬ ‫דאס איז דער גרעסטער חסד ָ‬ ‫זאגנדיג‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫ַאנדערע‪ָ ,‬‬ ‫'אריינגעלייגט' אין דעם ענין שעה'ן אויף שעה'ן )געברענגט אין ספר 'שלמי שמחה'‪ ,‬ע' ד(‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫האט ליידער נישט זוכה געווען‬ ‫פאר רבי שלמה זלמן‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫הארצן ַ‬‫ארא‪ï‬גערעדט פון ַ‬ ‫אמאל ַ ָ‬ ‫האט זיך ַ ָ‬ ‫ַא איד ָ‬ ‫געהאלפן צו ווערן מיט קינדער‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫זאגן ַא 'סגולה'‬ ‫זאל אים ָ‬ ‫האט געבעטן רבי שלמה זלמנ'ען‪ ,‬ער ָ‬ ‫צו קינדער‪ ,‬און ער ָ‬ ‫האט שוין געשריבן‪ַ ,‬אז צו טוהן צדקה און חסד‬ ‫האט רבי שלמה זלמן אים געענטפערט‪ַ ,‬אז דער 'חפץ חיים' זי"ע ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער איד ווייטער געפרעגט רבי‬ ‫געהאלפן צו ווערן מיט זרע של קיימא‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫מיט ַא צווייטן‪ ,‬איז ַא גרויסע סגולה‬ ‫זאל‬ ‫האט רבי שלמה זלמן אים קודם גע'עצה'ט‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫זאל זען צו טוהן‪ָ .‬‬ ‫סארט חסד ער ָ‬ ‫פארא ָ‬ ‫וואס ַ ַ‬ ‫שלמה זלמן‪ָ ,‬‬ ‫אויסגאבן‪ .‬דער איד‬ ‫ַ‬ ‫נעמען אונטער זיין אויפזיכט ַא קינד ַא יתום‪ ,‬און דעקן ַאלע זיינע רוחניות'דיגע און פיזישע‬ ‫האט רבי שלמה זלמן אים‬ ‫קאסטן‪ָ .‬‬ ‫האט נישט געקענט דעקן ַאזעלכע ָ‬ ‫פארמעגליך‪ ,‬און ער ָ‬ ‫איז ָאבער נישט געווען ַ‬ ‫פאר עלטערע בחורים און מיידלעך‪ ,‬און זיי העלפן אויפשטעלן אידישע‬ ‫זאל רעדן שידוכים ַ‬ ‫געגעבן ַאן עצה‪ ,‬ער ָ‬ ‫האט ַאזוי געטוהן‪ ,‬און ביז ַא קורצע צייט‬ ‫וואס מ'קען טוהן‪ .‬דער איד ָ‬ ‫דאס איז דער גרעסטער חסד ָ‬ ‫הייזער‪ ,‬ווייל ָ‬ ‫געווארן מיט ַא בן זכר למזל טוב‪.‬‬‫ָ‬ ‫געהאלפן‬ ‫ָ‬ ‫איז ער‬ ‫דאזיגער גרויסער מצוה‪ ,‬מיט דער טענה ַאז זיי זענען נישט פעאיג‬ ‫אסאך מענטשן זוכן זיך צו '‪ï‬טר'ן' פון דער ָ‬ ‫כה‪ַ ַ .‬‬ ‫פאר יענעם‪ ,‬און ווער ווייסט‪,‬‬‫אנצוטראגן ַ‬ ‫ָ‬ ‫‪ï‬אסיג ָ‬ ‫צו רעדן שידוכים‪ .‬אויך ווייסן זיי נישט וועלכער שידוך איז ַ‬ ‫באליידיגט ווערן אויף אים אויב ער וועט זיי‬ ‫גאר ַ‬ ‫אפשר וועלן די עלטערן פון דעם בחור ָאדער פון דער מדוברת‪ָ ,‬‬ ‫וואס איז זיי נישט 'צום כבוד'‪...‬‬‫רעדן ַא שידוך ָ‬ ‫ערפארענעם און געניטן שדכן‪ ,‬און אים בעטן‬ ‫ַ‬ ‫דאך צוגיין צו ַאן‬ ‫דאס איז ָאבער נישט קיין תירוץ‪ ,‬ווייל זיי קענען ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאך ַאז צענדליגער טויזנטער‬‫צו זיך ווענדן צו די עלטערן‪ .‬און בכלל‪ ,‬איז די עצם טענה נישט ריכטיג‪ ,‬ווייל מ'זעט ָ‬ ‫‪àë‬‬ ‫דער פרשה קוואל ‪ -‬חיי שרה‬ ‫‪ïë ïîà ,úåéîùâáå úåéðçåøá áø òôùå äáçøä êåúî ïòéåáåöôéåà ïééæ äëåæ ïéåù ïìàæ‬‬ ‫©‪¨ øòãðé÷ òùéãéà òìà‬‬ ‫‪.ïåöø éäé‬‬ ‫‪,äàøéäå äøåúä êøã ìò ö"îåèòùá øòæééä òùéãéà‬‬ ‫'דארף‬ ‫וואס זענען נישט געווען קביעות'דיגע 'שדכנים'‪ ...‬מ ַ‬ ‫געווארן דורך מענטשן ָ‬ ‫ָ‬ ‫אידישע שטובער זענען ב"ה געבויט‬ ‫האבן אינדערהיים ַא 'שיירא' פון זין און טעכטער‬ ‫וואס ָ‬ ‫פארשטעלן דעם גרויסן צער פון די עלטערן ָ‬ ‫נאר ‪ï‬רובירן ָ‬ ‫זיך ָ‬ ‫אנטראגן ַא‬ ‫ָ‬ ‫דאן וועט מען שוין 'לויפן' ָ‬ ‫ווייטאג דערגרייכט ביז צו די העכסטע הימלען‪ ,‬און ַ‬ ‫ָ‬ ‫וואס 'זיצן' און זייער‬ ‫ָ‬ ‫נאך שווערער ווי קריעת ים סוף‪.‬‬ ‫וואס איז ָ‬ ‫שידוך‪ ,‬זיי אויסצונעמען פון זייער שרעקליכן קלעם‪ָ ,‬‬ ‫טראכטן פריער‬ ‫ַ‬ ‫אנצוטראגן סתם 'מן הגורן ומן היקב'‪ָ ,‬אן צו‬ ‫ָ‬ ‫האט נישט קיין זינען ָ‬ ‫‪-‬פארשטענדליך‪ַ ,‬אז עס ָ‬ ‫)פון דער ַאנדערער זייט‪ ,‬איז זעלבסט ַ‬ ‫דא ַא שרעקליכע דערנידריגונג‪ ,‬ודי למבין‪ .‬ממילא‪ ,‬איז 'כל‬ ‫אנטראגן דעם שידוך‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫צומאל איז אין דעם עצם ָ‬ ‫ָ‬ ‫פאר יענעם‪ ...‬ווייל‬ ‫‪ï‬אסיג ַ‬ ‫צי ס'איז בכלל ַ‬ ‫ערפארענעם שדכן‪(.‬‬ ‫ַ‬ ‫זאל מען צוערשט פרעגן ַאן‬ ‫מ'האט‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫ערום יעשה בדעת'‪ ,‬און ביי יעדן 'געדאנק' ָ‬ ‫מה' יצא הדבר‬ ‫האבן מיר געהערט פון די בעלי העובדא‪.‬‬ ‫פאלגענדע וואונדערליכע מעשה ָ‬ ‫די ָ‬ ‫האט צוויי זין אין ישיבה גדולה‪ .‬דער עלטערער לערנט אין שיעור‬ ‫יענע משּפחה‪ָ ,‬‬ ‫אסאך‬ ‫האט ַ ַ‬ ‫וויבאלד זייער קהילה ָ‬ ‫ַ‬ ‫ג'‪ ,‬און דער יונגערער לערנט אין שיעור א'‪.‬‬ ‫געווארן‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫פארשידענע שטעט‪ ,‬זענען די צוויי זין געשיקט‬ ‫ישיבות גדולות אין ַ‬ ‫אנגעטראגן‬ ‫ָ‬ ‫האט מען ָ‬ ‫טאג‪ָ ,‬‬ ‫יעדער איינער פון זיי אין ַאן ַאנדערע ישיבה‪ .‬אין ַא ָ‬ ‫טאכטער פונעם מגיד שיעור פון דעם יונגערן זון‪ ,‬דעם‬ ‫פאר דער ָ‬ ‫ַא שידוך ַ‬ ‫האט דער‬ ‫וואס לערנט אין דער ַאנדערער ישיבה‪ָ .‬‬‫עלטערן ברודער פון שיעור ג'‪ָ ,‬‬ ‫מגיד שיעור געענטפערט ַאז ער איז נישט אינטערעסירט אין דעם שידוך‪ ,‬ווייל‬ ‫גאנצן 'הלוך ילך'‬ ‫קלאס‪ ,‬און לויט'ן ַ‬ ‫ַ‬ ‫דער יונגערער ברודער לערנט ביי אים אין‬ ‫פאר זיין‬ ‫ּפאסיג ַ‬‫פון דעם בחור )און די משּפחה(‪ ,‬זעט עס אויס ווי ס'איז נישט ַ‬ ‫האט ָאבער געדריקט אויף אים‪ ,‬און אים ּפרובירט ערקלערן‪,‬‬ ‫טאכטער‪ ...‬דער שדכן ָ‬‫ָ‬ ‫ַאז די צוויי ברידער זענען ַאנדערש איינער פון ַאנדערן‪ ,‬און אדרבה‪ ,‬דער עלטערער‬ ‫האט‬ ‫טאכטער‪ .‬דער מגיד שיעור ָ‬ ‫פאר זיין ָ‬ ‫צוגעּפאסט ַ‬ ‫ַ‬ ‫שטארק‬ ‫ַ‬ ‫גאר‬ ‫ברודער איז ָ‬ ‫געטראפן ַאן‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫געוואלט הערן דערפון‪ .‬דער עלטערער ברודער ָ‬ ‫ָ‬ ‫ָאבער נישט‬ ‫געהאט אין ַא מזל'דיגע שעה‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫האט שוין ַאפילו חתונה‬‫ַאנדערן שידוך‪ ,‬און ָ‬ ‫אנגעטראגן דעם צווייטן‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט דער זעלבער שדכן ָ‬ ‫יאר שּפעטער ָ‬ ‫אנדערהאלבן ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט שוין געלערנט אין שיעור ג'(‬ ‫געווארן‪ ,‬און ָ‬ ‫ָ‬ ‫יונגערן ברודער )וועלכער איז אינצווישן עלטער‬ ‫נאמען‬ ‫אויסגעזאגט דעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט אים ָאבער נישט‬ ‫פאר דעם זעלבן מגיד שיעור‪ .‬ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫האנדלט זיך אין ַא חשוב'ן בחור‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז עס ַ‬‫ָ‬ ‫נאר‬ ‫האט אים ָ‬ ‫פונעם בחור‪ .‬ער ָ‬ ‫דאך ַאן עקסּפערט‬ ‫געזאגט‪ :‬דיין בני בית איז ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט אים‬ ‫פון זייער קהילה‪ ...‬ער ָ‬ ‫'גראפאלאגיע' )צו לייענען כתבי יד(‪ ,‬וועל איך דיר צושטעלן דעם כתב‪-‬יד פונעם‬ ‫אין ַ ָ ָ‬ ‫פארזעצן מיט דעם שידוך‪...‬‬ ‫באשליסן אויב דו ווילסט ָ‬ ‫דערנאך וועסטו ַ‬ ‫ָ‬ ‫בחור‪ ,‬און‬ ‫פאר דעם מגיד שיעור דעם‬ ‫האט געברענגט ַ‬ ‫געזאגט און געטוהן‪ .‬דער שדכן ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט דער מגיד שיעור נישט‬ ‫)וואס דייקא צוליב אים‪ָ ,‬‬ ‫כתב‪-‬יד פון דעם בחור ָ‬ ‫יאר‬ ‫אנדערהאלבן ָ‬ ‫ַ‬ ‫געוואלט הערן וועגן דעם שידוך מיט זיין עלטערן ברודער ַ‬ ‫ָ‬ ‫טעלעפאנירט צום‬ ‫ָ‬ ‫האט דער מגיד שיעור‬ ‫פריער(‪ ,‬און עטליכע שעה שּפעטער‪ָ ,‬‬ ‫גראפאלאגיע‪ַ ,(...‬אז ָאט‬ ‫געזאגט )זיך ַ ָ‬ ‫פארלאזנדיג אויף זיין פרוי'ס 'עקסּפערטיז' אין ַ ָ ָ‬ ‫ָ‬ ‫שדכן און‬ ‫טאכטער‪ ,‬מער ווי ַאלע שידוכים‬ ‫פאר אונזער ָ‬ ‫צוגעּפאסט ַ‬ ‫ַ‬ ‫דער בחור איז ַאממערסטן‬ ‫'אויסגעזאגט'‬ ‫ָ‬ ‫האט דער שדכן זיי‬ ‫דאן ָ‬‫אנגעטראגן ביז יעצט‪ַ .‬‬ ‫ָ‬ ‫מ'האט אונז ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫ָ‬ ‫האט נישט געקענט‬ ‫פאמילע‪ .‬דער מגיד שיעור ָ‬ ‫נאמען פון דעם בחור און זיין ַ‬ ‫דעם ָ‬ ‫צושטאנד געקומען בשעטומ"צ‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫גלייבן זיינע אויערן‪ָ ,‬אבער למעשה‪ ,‬איז דער שידוך‬ ‫זאל אויסגעפירט‬ ‫פון דער מעשה לערנען מיר‪ַ ,‬אז אויב מ'וויל פון הימל ַאז ַא שידוך ָ‬ ‫געוואלט נעמען‬ ‫ָ‬ ‫האט נישט‬ ‫צושטאנד קומען‪ .‬דער מגיד שיעור ָ‬ ‫ַ‬ ‫ווערן‪ ,‬וועט עס‬ ‫האט געקענט דעם יונגערן ברודער‪ ,‬און צום סוף‪,‬‬ ‫דעם עלטערן ברודער‪ ,‬ווייל ער ָ‬ ‫האט ער גענומען ַאלס איידים דעם יונגערן‪...‬‬ ‫ָ‬ ‫זאגט )ב"ר פס"ה‪ ,‬ב( ַאז ַאפילו אויב עס געפינט זיך ַא ממזר אויף‬ ‫דער מדרש ָ‬ ‫איין עק וועלט און ַא ממזרת אויפ'ן צווייטן עק וועלט‪ ,‬טוט דער אויבערשטער‬ ‫זאגט‬ ‫צוזאמענּפארן איינער מיט'ן צווייטן‪ ,‬ווי דער ּפסוק ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַ‬ ‫צוזאמענברענגען און‬ ‫ַ‬ ‫זיי‬ ‫דא ַא וואונדערליכע‬ ‫)תהלים סח‪ ,‬ז( 'אלוקים מושיב יחידים ביתה'‪ .‬זעט מען ָ‬ ‫)א ממזר(‪,‬‬ ‫וואס איז 'אסור לבא בקהל' ַ‬ ‫זאך‪ :‬אין איין עק וועלט‪ ,‬זיצט איינער ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט ער נישט‬ ‫וואס בדרך הטבע‪ָ ,‬‬ ‫טאר אים נישט נעמען‪ָ ,‬‬ ‫טאכטער ָ‬ ‫ַא אידישע ָ‬ ‫פאר ַא שידוך צווישן היימישע אידן‪ .‬דער אויבערשטער זוכט ָאבער‬ ‫קיין אויסוועג ַ‬ ‫פאר אים ַא שידוך זיינס גלייכן ַ)א ממזרת( פון ַאנדערן עק וועלט‪...‬‬‫אויס ַ‬ ‫נאר דער אויבערשטער רופט אויס 'בת ּפלוני לּפלוני'‪ ,‬אין‬ ‫דאס‪ָ ,‬‬‫נאר ָ‬‫און נישט ָ‬ ‫אימשטאנד מקדים צו זיין‬ ‫ַ‬ ‫טאג‪ ,‬און אין יענעם ָארט‪ .‬קיינער איז נישט‬ ‫יענעם ָ‬ ‫פאר'ן שידוך‪ַ ,‬אפילו מיט איין סעקונדע‪,‬‬‫באשטימטע צייט ַ‬ ‫ָאדער צו שּפעטיגן די ַ‬ ‫און עס וועלן נישט העלפן ַאלע השתדלות'ן אויף דער וועלט‪.‬‬