באלעבאטיש · BALEBATISH — חיי שרה (2026-11-02)

בס"ד
הלכה והשקפה צו באשיינען דעם
= ליל שבת =
שאלה :מעג מען נעמען וויטאמינען שבת?
תשובה :ניין ,מ'זאל נישט נעמען וויטאמינען שבת ,אפילו מ'איז
געזונט און מ'נעמט עס נאר כדי זיך נישט צו פארקילן ,ווייל מיר = ליל שבת קודש =
נעמען אן אז אפילו ס'איז נישט קיין רפואה ס'איז נאר מחזק חז"ל דערציילן ,אז דער רוכל (פעדלער) איז געקומען אין שטאט און
דעם גוף איז אסור. געפרעגט" :מאן בעי סמא דחיי" ,ווער וויל לעבן לאנג .דער עולם איז
= יום שבת = געקומען צו לויפן ,האט ער זיי געזאגט דער קאפיטל אין תהלים "מי
שאלה :מעג מען שמירן "וואזעלין" ( )vaselineשבת אויף די הענט האיש החפץ חיים ...נצור לשונך מרע".
שבת? שטעלט זיך א שאלה ,למאי נפקא מינה ווער ס'איז געווען ,צי ס'איז
תשובה :מען טאר נישט שמירן "וואזעלין" אדער סיי וועלכע קרים געווען א מוכר ,אדער סיי-ווער? ...נאר חז"ל ווילן אונז לערנען א
אויף די הויט פון די הענט אדער ליפן וואס איז אויסגעטריקנט וויכטיגע נקודה ,אז ביי א פעדלער וואס קומט אין שטאט נאר פאר
אדער געשפאלטן פון דער קעלט ,אפילו א שמירעכץ וואס איז א קורצע תקופה ,איז נישט שייך צו נעמען אויף בארג ,מ'דארף
שטארק רינעדיג ,וואס עס איז נישט דא דערביי קיין איסור פון באצאלן אויפ'ן פלאץ .די זעלבע ,זאגט דער הייליגער "חפץ חיים"
"ממרח" ,ווי אויל אדער פארשידענע טראפנס ,צוליב איסור זי"ע ,איז ביי שמירת הלשון ,דער וואס האלט זיך איין פון רעדן לשון
"רפואה בשבת". הרע און רכילות ,און טאקע ווען ס'איז א זאפטיגע שטיקל ,לייגט מען
אויב די הויט איז נאר אביסל פארטריקנט און איז נישט נישט אפ זיין שכר ,מ'באקומט באצאלט פון באשעפער שכר אויף
געשפאלטן ,מעג מען ארויפשמירן אויל אז עס זאל נישט ווערן
דער וועלט בני חיי מזוני וכט"ס.
מער אויסגעטריקנט ,ווייל דאס איז נישט קיין רפואה.
= יום שבת קודש =
ער האט זיך געטראפן דאס פלאץ וכו'. איך וויל דערציילן אן עפיזאד וואס מ'זעט דאס חשיבות פון זאגן א
ער קומט אהיים נאר יעדע פיר וואכן ,זאגט זי ווייטער ,און אונז גוט ווארט ,אפילו ווען ס'זעט אויס אז ס'איז איבריג:
האבן אים נאכנישט געזען פונדערנאנט פון אנהייב יאר צו קענען וויסן א מגיד שיעור אין א ישיבה טרעפט מיר איין צופרי און זאגט מיר:
צי ער איז טאקע מצליח .מיר האבן זיך זייער געזארגט ,און געהאט "דיין נעפיו איז אריין ביי אונז אין ישיבה ,ער לערנט זייער פלייסיג,
ספיקות צי ס'איז געווען דער ריכטיגער באשלוס אים צו שיקן אין א ער זעט אויס צו זיין גאר א חשוב'ער בחור".
פרעמדע ישיבה וכו' ,און דו רופסט מיר געבן א גרוס פון זיין מגיד כ'טראכט צו זיך ,שיין צו הערן ,אבער ס'פעלט נישט אויס צו רופן
שיעור אז ער לערנט פלייסיג און איז מצליח .האסט נישט קיין אנונג זיינע עלטערן איבערגעבן דער גרוס ...ס'איז דאך א משפחה מיט
ווי דו האסט אונז מחיה געווען מיט'ן טעלעפאן קאל ,קענסט זיך נישט וואוילע קינדער ב"ה .וואס עפעס סתם רופן אין דער וועלט אריין?...
פארשטעלן וואס דו האסט געטון... כ'האב אבער געטראכט' :איך האב דאך שוין אזויפיל מאל געליינט
דאס ברענגט נאכאמאל ארויס די נקודה ,ווי אמאל טראכט מען ,נע אין אייער גליון ,אז אפילו מ'מיינט ס'איז איבריג צו זאגן "לשון טוב",
וואס פעלט דאס אויס יענעם צו זאגן א גוט ווארט! מיט יעדע גוט קען מען אמאל מחיה זיין א איד' .האב איך מחליט געווען ,שאטן קען
ווארט וואס מ'זאגט פאר א צווייטער איד קען מען קויפן עולם הבא. עס נישט.
הוספה :איר האט פריעדיגע וואך געשריבן איבער דאס חשיבות פון אויפ'ן וועג צו די ארבעט ,רוף איך אן מיין שוועסטער ,און איך זאג
געבן היטשעס .אריינעמען אידן אין קאר איז א געוואלדיגע חסד, איר אז כ'האב פריער געטראפן איר זונ'ס מגיד שיעור ,און ער זאגט
בפרט ווען עס ווערט קאלט אינדרויסן; מען קען ממש קויפן עולם מיר ,אז ער לערנט זייער פלייסיג ,און ער איז שיין מצליח!
הבא אין עטליכע מינוט( .מיר קומט אויס אפט צו דארפן היטשעס ,ווייל אמת'דיג? ...אזוי האט ער געזאגט? ..האסט מיר ממש מחיה געווען!
איך גיי יעדן טאג באזוכן מיין מאמע שתחי' אין מאנסי). זי האט זיך נישט געקענט גענוג באדאנקען אז כ'האב איר גערופן.
אין "אורות" איז געשטאנען אז א איד איז געקומען צו כ"ק מרן "איך בעט דיר ,רוף מיין מאן און זאג איבער דעם מגיד שיעור'ס
אדמו"ר שליט"א בעטן א מטבע פאר שמירה ביים פארן אויפן וועג, ווערטער .ער איז יעצט אין שול (ער האט נישט זיין טעלעפאן) ,אבער טו
האט אים דער רבי שליט"א געזאגט ,אז ער זאל טון חסד ,און דאס א מצוה ,רוף אים און לאז א מעסעדזש".
וועט זיין א שמירה. איך האב דאס נישט געקענט פארשטיין,
האב איך געטראכט א טייטש אויפ'ן וואס איז די גרויסע שמחה צו הערן א גרוס פון
פסוק "והיה עקב תשמעון"" :עקב" גייט א וואוילער בחור'ל?
דאך ארויף אויף די מצוות וואס "שאדם דערציילט מיר מיין שוועסטער :אונז האבן
דש בעקביו" ,אז מ'נעמט אריין אידן איינגעשריבן אונזער בחור אין א נייע ישיבה,
וואס גייען מיט די פיס ,דעמאלט וועט ס'האט געהייסן אז ס'וועלן אנקומען אסאך
זיין "ושמר ה' אלוקיך" ,דער בחורים וועמען ער קען ,אבער למעשה איז
אייבערשטער דיך אפהיטן און עס וועט געווען אנדערש .און אונז האבן נישט
זיין א שמירה פאר דיר. געוואוסט דער מצב וואס ס'טוט זיך דארט.
שלום דוב האכהייזער וועלכע סארט בחורים ס'זענען דארט ,און צי
פרשת חיי שרה /תשפ"ז בס"ד
מנחה לה'
ס'איז מיר תיכף דורכגעלאפן א מחשבה' ,ממש א גאלדענע געלעגנהייט'. יעצט אין די קורצע ווינטער טעג דארף דער מנחה גאר אסאך חיזוק,
מיר זענען דא פינף נפשות ,איך קען דאך הערליך שיין פארדינען אויפ'ן ס'זענען דא אידן וואס דארפן ממש רייסן שטיקער פון זיך צו קענען אנקומען
געשעפט. אין שול ,און זיך שטעלן דאווענען מנחה מיט מנין.
אפשר זאל איך געבן א ווייז מיט די האנט אז איך בין גרייט... דער אמת איז ,אז ברענגען דעם גוף אין שול איז גאר חשוב ,און אודאי ווען
"חס ושלום!" האב איך תיכף אוועקגעשטופט דער מחשבה" ,איך שטיי מ'קען קומען אנגעטון ווי ס'פאסט זיך בשעת'ן רעדן צום מלך מלכי המלכים.
דאך דא פאר'ן באשעפער .און ס'איז אסור להלכה צו טון סיי וואס בשעת'ן אבער אסאך מער פון דעם איז ,ווען מ'קען אויך מיטברענגען די מחשבה ,און
דאווענען שמונה עשרה". דאווענען מיט ישוב הדעת ,אזא מנחה איז דער שכר פי כמה ,און מ'קען ביי
דער בעל דבר האט אבער נישט נאכגעלאזט ,ער איז תיכף געקומען מיט דעם פועל'ן גאר אסאך!
א פשעטל :יעצט קענסט דאך ממילא נישט געהעריג אינזין האבן ,געב א מ'זעט ווי ווייט חז"ל האבן מחמיר געווען ביי תפילה :די הלכה איז ,אז
ווינק ,ווי געזאגט איין מינוט ,און אז זיי וועלן זען אז דו ביסט גרייט ,וועסטו מ'דארף דאווענען שמו"ע מיט פארמאכטע אויגן אדער אריינקוקן אין
שוין קענען דאווענען מיט מער ישוב הדעת. סידור ,און דאך האבן חז"ל געמאכט א תקנה אז מ'טאר נישט דורכגיין אין
אבער איך האב תיכף אוועקגעשטופט דער מחשבה .אין שלחן ערוך די ד' אמות פון א מתפלל ,כדי נישט צו שטערן זיין מחשבה .איי ער דאווענט
ווערט גע'פסק'נט ,אז 'אפילו מלך שואל בשלומו אסור להפסיק' ,ס'איז דאך מיט פארמאכטע אויגן ,און ער זעט גארנישט? דאך האבן חז"ל
נישטא קיינע פשרות! איך האב זיך געשטארקט ,און פרובירט מיט אלע געהאלטן אז כדי צו קענען דאווענען בהתפשטות הגשמיות ,זאל מען גאנצע
כוחות ווייטער צו דאווענען מיט כוונה. אכט פיס נישט דורכגיין (אפילו פון דער זייט!).
נאכמער ,איך האב אפגעמאכט ,אז איך גיי ניטאמאל דאווענען שנעלער, על פי הלכה טאר מען נישט דאווענען נעבן א טיר ,ווייל עס זעט אויס אז
אז ס'איז באשערט וועט עס קומען צו מיר ,און איך האב טאקע פרובירט ווי פאליש איז דער גאנצער תפילה איז לעול ולמשא ,אפילו דאווענען אין א ָ
ווייט מעגליך צו דאווענען געלאסן און מיט כוונה. נישט אזוי פשוט .ס'איז זיכער אז ווען מ'דאווענט אויף א רואיגע מקום ,איז
א רגע נאכן אויסטרעטן שמו"ע קומט א פרישע מודעה' :וויבאלד קיינער עס אסאך מער מסוגל צו קענען מכוון זיין כראוי.
רופט זיך נישט אן ,וועט מען העכערן די פרייז צו $2,322פער מענטש .ביי חז"ל זאגן אז תפילה איז אן עבודה שבלב ,יעדער ווייסט ווי שווער ס'איז
מיר האט עס געמיינט $02,322דאלער! צו קענען דאווענען א גאנצע שמו"ע בכוונת הלב ,אבער אויב דער גוף איז
איך בין צוגעגאנגען און זיי האבן זיך זייער געפריידט צו מיין פארשלאג. בכלל נישט מיושב ,ער האלט נאך אינמיטן לויפן ,און מ'כאפט זיך אריין צום
שפעטער האב איך געמאכט א חשבון אז $3,222איז געווען פאר'ן טוישן די מנין ,איז שווער מעגליך אז מ'זאל האבן די מחשבה כדבעי .ס'איז ריכטיג אז
טיקעט און ווארטן נאך א טאג ,און די איבריגע $0,322איז געווען פאר'ן זיך מ'זאל אויסשטעלן דעם מהלך אנצוקומען צו א תפילה א מינוט-צוויי פריער.
געווענליך מאכט מען דער חשבון וויפיל צייט מ'דארף האבן צו קענען
מתגבר זיין און דאווענען מנחה מיט ישוב הדעת.
דאווענען כראוי ,ס'איז זיכער בעסער אז מ'קען צולייגן 2-3מינוט ,מ'קען
*** דאך נישט ארויסרעכענען יעדע רויט-לייט ,און ווי שנעל ער וועט טרעפן א
לכבוד הגליון שי' מען האט געשריבן לעצטע וואך ,וועגן געבן צו טרינקען
פאר א מחותן אדער א חתן אינמיטן א חתונה ,אז מ'קען זיי ממש מחיה זיין. פארקינג ,דער באשעפער וועט קיינעם נישט שולדיג בלייבן אויף די איבריגע
מינוטן.
איך האב געוואלט צוגעבן א געדאנק ,וואס איז אויך נוגע צום ענין פון זאגן
"לשון טוב" .אמאל טראכט א מענטש" :איך וועל גיין זאגן פאר יענעם א גוט "מנחה" איז מלשון "מתנה" ,א געשאנק קען מען לייגן אויפן טיש און
אנטלויפן ,אדער קען מען עס פרעזענטירן מיט א שיינעם אויסשטעל ,און
ווארט? מסתמא האט ער עס שוין געהערט פון אנדערע ,וואס פעלט אויס
איך זאל עס זאגן נאכאמאל?" עס באקומט מער פון טאפלט חשיבות ,ווען מ'וויל געבן א 'מנחה' פאר'ן מלך
אבער באמת איז "בעסער צוויי מאל ווי קיינמאל" .זייער אפט מיינסטו אז מלכי המלכים ,פאסט זיך אודאי אז עס זאל געגעבן ווערן ברוב פאר והדר!
'יעדער' האט שוין געזאגט ,למעשה האט 'יעדער' געמאכט דעם זעלבן יעדער איז זיכער מודה צו דעם אלעם ,און ס'איז נאר מחמת הרגל ,מיר
חשבון ,און 'קיינער' האט גארנישט געזאגט .ממילא ,אפילו אויב יענער קומען אין שול דריי מאל א טאג 363 ,טעג אין יאר ,והרגל נעשה טבע ,אבער
הערט עס צוויי מאל ,איז גארנישט געשען; עס איז אסאך 'בעסער צוויי מאל א 'חסיד' וואס טוט לפנים משורת הדין ,וויל טון דער רצון ה' מיט א הידור.
ווי קיינמאל!' אויב דער צוגאנג צו א דאווענען איז ,אז מ'האט א פגישה מיט'ן
איך טראכט ,אז די זעלבע איז מיט'ן ענין פון געבן צו טרינקען פאר א חתן באשעפער ,און מ'גייט זיך פערזענליך דורכרעדן מיט אים אלע צרכים
אדער א מחותן ,וואס איז א געוואלדיגע חסד .מיין שוואגער האט חתונה ברוחניות ובגשמיות ,שטעלט מען אויס דער גאנצער צורה ,אפילו פון א
געמאכט זיין יונגסטע קינד ,ער איז שוין קע"ה נישט קיין יונגערמאן ,עס וואכנדיגע מנחה ,אויפ'ן מהלך פון אן 'אפוינטמענט' כביכול .צו קומען בזמן,
זענען געווען גענוג מענטשן מיט וועמען צו טאנצן ,און ער איז געגאנגען פון אמירת קרבנות ביישוב הדעת ,קביעות מקום וכו'.
איינעם צום צווייטן ,און כ'האב אים צוגעברענגט א גלעזל וואסער .איך האב אלזא לאמיר טאקע יעצט אין די וואכן ווען ס'איז נישט לייכט זיך מחזק
ממש געזען ווי ער האט געכאפט די חלשות ,ער האט זיך נישט געקענט זיין צו קומען א מינוט-צוויי פריער ,און דורכדעם זוכה אז אונזערע תפילות
גענוג באדאנקען. וועלן געענטפערט ווערן כאליהו שנענה בתפילת המנחה.
אבער אזא גרויסע מצוה קומט מיט א נסיון .וואס איז דער נסיון? אמאל א איד דערציילט :איך וואוין אין ניו יארק און מיינע עלטערן וואוינען אין
שטייט מען אין א גרויסן רינג און מען שפאצירט אריין מיט א גלעזל וואסער לאנדאן .ס'איז געווען אמאל ווען איך האב גענומען מיין משפחה אויף א
און א פאטשיילע אפצואווישן די שווייס ,אבער דער חתן אדער דער מחותן נסיעה צו מיינע עלטערן ,איך בין דורך אסאך שוועריגקייטן אין עירפארט,
ווייזט דיר מיט די האנט" :ס'איז גוט ,איך דארף נישט יעצט" ,אדער ער זאגט: און ס'איז נישט געווען מעגליך צו דאווענען מנחה פריער .ס'איז געוען א
קורצע ווינטער טאג ,האב איך מיר תיכף ביים ארויפקומען אויפ'ן עראפלאן
כ'האב יעצט געטרונקען ,און מ'דארף צוריקגיין בפני קהל ועדה מיט'ן גלעזל
וואסער אין די האנט .עס קען זיין אביסל אומבאקוועם ...אבער עס לוינט זיך געשטעלט דאווענען מנחה.
זיך! ביי דעם איז אויך שייך דער נקודה :ס'איז בעסער צוויי ווי קיינמאל! איך האב קוים אנגעהויבן שמו"ע ,און איך הער אז מ'רופט אויס אין די
די וואך אין פרשת חיי שרה זעט מען ביי די אבות הקדושים ,אז געבן צו הויכהילכער אז אזויווי די פליגער איז איבערגעפילט איז ווער עס איז מסכים
טרינקען פאר א איד ,מאכט א מענטש ראוי אריינצוקומען אין בית אברהם. אראפצוגיין ,באקומט א טיקעט אויף מארגן מיט א פארגיטיגונג פון טויזנט
אסאך הצלחה מיט אייער הייליגע ארבעט. דאלער ,זאל זיך קומען מעלדן.
