gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

באלעבאטיש · BALEBATISH — חיי שרה (2026-11-02)

מוציא לאור: באלעבאטיש · BALEBATISH

שבוע: חיי שרה (2026-11-02)

באלעבאטיש · BALEBATISH — חיי שרה (2026-11-02)

פתח את ה-PDF הורדה

‫בס"ד‬ ‫הלכה והשקפה צו באשיינען דעם‬ ‫= ליל שבת =‬ ‫שאלה‪ :‬מעג מען נעמען וויטאמינען שבת?‬ ‫תשובה‪ :‬ניין‪ ,‬מ'זאל נישט נעמען וויטאמינען שבת‪ ,‬אפילו מ'איז‬ ‫געזונט און מ'נעמט עס נאר כדי זיך נישט צו פארקילן‪ ,‬ווייל מיר‬ ‫= ליל שבת קודש =‬ ‫נעמען אן אז אפילו ס'איז נישט קיין רפואה ס'איז נאר מחזק‬ ‫חז"ל דערציילן‪ ,‬אז דער רוכל (פעדלער) איז געקומען אין שטאט און‬ ‫דעם גוף איז אסור‪.‬‬ ‫געפרעגט‪" :‬מאן בעי סמא דחיי"‪ ,‬ווער וויל לעבן לאנג‪ .‬דער עולם איז‬ ‫= יום שבת =‬ ‫געקומען צו לויפן‪ ,‬האט ער זיי געזאגט דער קאפיטל אין תהלים "מי‬ ‫שאלה‪ :‬מעג מען שמירן "וואזעלין" (‪ )vaseline‬שבת אויף די הענט‬ ‫האיש החפץ חיים‪ ...‬נצור לשונך מרע"‪.‬‬ ‫שבת?‬ ‫שטעלט זיך א שאלה‪ ,‬למאי נפקא מינה ווער ס'איז געווען‪ ,‬צי ס'איז‬ ‫תשובה‪ :‬מען טאר נישט שמירן "וואזעלין" אדער סיי וועלכע קרים‬ ‫געווען א מוכר‪ ,‬אדער סיי‪-‬ווער?‪ ...‬נאר חז"ל ווילן אונז לערנען א‬ ‫אויף די הויט פון די הענט אדער ליפן וואס איז אויסגעטריקנט‬ ‫וויכטיגע נקודה‪ ,‬אז ביי א פעדלער וואס קומט אין שטאט נאר פאר‬ ‫אדער געשפאלטן פון דער קעלט‪ ,‬אפילו א שמירעכץ וואס איז‬ ‫א קורצע תקופה‪ ,‬איז נישט שייך צו נעמען אויף בארג‪ ,‬מ'דארף‬ ‫שטארק רינעדיג‪ ,‬וואס עס איז נישט דא דערביי קיין איסור פון‬ ‫באצאלן אויפ'ן פלאץ‪ .‬די זעלבע‪ ,‬זאגט דער הייליגער "חפץ חיים"‬ ‫"ממרח"‪ ,‬ווי אויל אדער פארשידענע טראפנס‪ ,‬צוליב איסור‬ ‫זי"ע‪ ,‬איז ביי שמירת הלשון‪ ,‬דער וואס האלט זיך איין פון רעדן לשון‬ ‫"רפואה בשבת"‪.‬‬ ‫הרע און רכילות‪ ,‬און טאקע ווען ס'איז א זאפטיגע שטיקל‪ ,‬לייגט מען‬ ‫אויב די הויט איז נאר אביסל פארטריקנט און איז נישט‬ ‫נישט אפ זיין שכר‪ ,‬מ'באקומט באצאלט פון באשעפער שכר אויף‬ ‫געשפאלטן‪ ,‬מעג מען ארויפשמירן אויל אז עס זאל נישט ווערן‬ ‫דער וועלט בני חיי מזוני וכט"ס‪.‬‬ ‫מער אויסגעטריקנט‪ ,‬ווייל דאס איז נישט קיין רפואה‪.‬‬ ‫= יום שבת קודש =‬ ‫ער האט זיך געטראפן דאס פלאץ וכו'‪.‬‬ ‫איך וויל דערציילן אן עפיזאד וואס מ'זעט דאס חשיבות פון זאגן א‬ ‫ער קומט אהיים נאר יעדע פיר וואכן‪ ,‬זאגט זי ווייטער‪ ,‬און אונז‬ ‫גוט ווארט‪ ,‬אפילו ווען ס'זעט אויס אז ס'איז איבריג‪:‬‬ ‫האבן אים נאכנישט געזען פונדערנאנט פון אנהייב יאר צו קענען וויסן‬ ‫א מגיד שיעור אין א ישיבה טרעפט מיר איין צופרי און זאגט מיר‪:‬‬ ‫צי ער איז טאקע מצליח‪ .‬מיר האבן זיך זייער געזארגט‪ ,‬און געהאט‬ ‫"דיין נעפיו איז אריין ביי אונז אין ישיבה‪ ,‬ער לערנט זייער פלייסיג‪,‬‬ ‫ספיקות צי ס'איז געווען דער ריכטיגער באשלוס אים צו שיקן אין א‬ ‫ער זעט אויס צו זיין גאר א חשוב'ער בחור"‪.‬‬ ‫פרעמדע ישיבה וכו'‪ ,‬און דו רופסט מיר געבן א גרוס פון זיין מגיד‬ ‫כ'טראכט צו זיך‪ ,‬שיין צו הערן‪ ,‬אבער ס'פעלט נישט אויס צו רופן‬ ‫שיעור אז ער לערנט פלייסיג און איז מצליח‪ .‬האסט נישט קיין אנונג‬ ‫זיינע עלטערן איבערגעבן דער גרוס‪ ...‬ס'איז דאך א משפחה מיט‬ ‫ווי דו האסט אונז מחיה געווען מיט'ן טעלעפאן קאל‪ ,‬קענסט זיך נישט‬ ‫וואוילע קינדער ב"ה‪ .‬וואס עפעס סתם רופן אין דער וועלט אריין?‪...‬‬ ‫פארשטעלן וואס דו האסט געטון‪...‬‬ ‫כ'האב אבער געטראכט‪' :‬איך האב דאך שוין אזויפיל מאל געליינט‬ ‫דאס ברענגט נאכאמאל ארויס די נקודה‪ ,‬ווי אמאל טראכט מען‪ ,‬נע‬ ‫אין אייער גליון‪ ,‬אז אפילו מ'מיינט ס'איז איבריג צו זאגן "לשון טוב"‪,‬‬ ‫וואס פעלט דאס אויס יענעם צו זאגן א גוט ווארט! מיט יעדע גוט‬ ‫קען מען אמאל מחיה זיין א איד'‪ .‬האב איך מחליט געווען‪ ,‬שאטן קען‬ ‫ווארט וואס מ'זאגט פאר א צווייטער איד קען מען קויפן עולם הבא‪.‬‬ ‫עס נישט‪.‬‬ ‫הוספה‪ :‬איר האט פריעדיגע וואך געשריבן איבער דאס חשיבות פון‬ ‫אויפ'ן וועג צו די ארבעט‪ ,‬רוף איך אן מיין שוועסטער‪ ,‬און איך זאג‬ ‫געבן היטשעס‪ .‬אריינעמען אידן אין קאר איז א געוואלדיגע חסד‪,‬‬ ‫איר אז כ'האב פריער געטראפן איר זונ'ס מגיד שיעור‪ ,‬און ער זאגט‬ ‫בפרט ווען עס ווערט קאלט אינדרויסן; מען קען ממש קויפן עולם‬ ‫מיר‪ ,‬אז ער לערנט זייער פלייסיג‪ ,‬און ער איז שיין מצליח!‬ ‫הבא אין עטליכע מינוט‪( .‬מיר קומט אויס אפט צו דארפן היטשעס‪ ,‬ווייל‬ ‫אמת'דיג?‪ ...‬אזוי האט ער געזאגט?‪ ..‬האסט מיר ממש מחיה געווען!‬ ‫איך גיי יעדן טאג באזוכן מיין מאמע שתחי' אין מאנסי‪).‬‬ ‫זי האט זיך נישט געקענט גענוג באדאנקען אז כ'האב איר גערופן‪.‬‬ ‫אין "אורות" איז געשטאנען אז א איד איז געקומען צו כ"ק מרן‬ ‫"איך בעט דיר‪ ,‬רוף מיין מאן און זאג איבער דעם מגיד שיעור'ס‬ ‫אדמו"ר שליט"א בעטן א מטבע פאר שמירה ביים פארן אויפן וועג‪,‬‬ ‫ווערטער‪ .‬ער איז יעצט אין שול (ער האט נישט זיין טעלעפאן)‪ ,‬אבער טו‬ ‫האט אים דער רבי שליט"א געזאגט‪ ,‬אז ער זאל טון חסד‪ ,‬און דאס‬ ‫א מצוה‪ ,‬רוף אים און לאז א מעסעדזש"‪.‬‬ ‫וועט זיין א שמירה‪.‬‬ ‫איך האב דאס נישט געקענט פארשטיין‪,‬‬ ‫האב איך געטראכט א טייטש אויפ'ן‬ ‫וואס איז די גרויסע שמחה צו הערן א גרוס פון‬ ‫פסוק "והיה עקב תשמעון"‪" :‬עקב" גייט‬ ‫א וואוילער בחור'ל?‬ ‫דאך ארויף אויף די מצוות וואס "שאדם‬ ‫דערציילט מיר מיין שוועסטער‪ :‬אונז האבן‬ ‫דש בעקביו"‪ ,‬אז מ'נעמט אריין אידן‬ ‫איינגעשריבן אונזער בחור אין א נייע ישיבה‪,‬‬ ‫וואס גייען מיט די פיס‪ ,‬דעמאלט וועט‬ ‫ס'האט געהייסן אז ס'וועלן אנקומען אסאך‬ ‫זיין "ושמר ה' אלוקיך"‪ ,‬דער‬ ‫בחורים וועמען ער קען‪ ,‬אבער למעשה איז‬ ‫אייבערשטער דיך אפהיטן און עס וועט‬ ‫געווען אנדערש‪ .‬און אונז האבן נישט‬ ‫זיין א שמירה פאר דיר‪.‬‬ ‫געוואוסט דער מצב וואס ס'טוט זיך דארט‪.‬‬ ‫שלום דוב האכהייזער‬ ‫וועלכע סארט בחורים ס'זענען דארט‪ ,‬און צי‬ ‫פרשת חיי שרה ‪ /‬תשפ"ז‬ ‫בס"ד‬ ‫מנחה לה'‬ ‫ס'איז מיר תיכף דורכגעלאפן א מחשבה‪' ,‬ממש א גאלדענע געלעגנהייט'‪.‬‬ ‫יעצט אין די קורצע ווינטער טעג דארף דער מנחה גאר אסאך חיזוק‪,‬‬ ‫מיר זענען דא פינף נפשות‪ ,‬איך קען דאך הערליך שיין פארדינען אויפ'ן‬ ‫ס'זענען דא אידן וואס דארפן ממש רייסן שטיקער פון זיך צו קענען אנקומען‬ ‫געשעפט‪.‬‬ ‫אין שול‪ ,‬און זיך שטעלן דאווענען מנחה מיט מנין‪.‬‬ ‫אפשר זאל איך געבן א ווייז מיט די האנט אז איך בין גרייט‪...‬‬ ‫דער אמת איז‪ ,‬אז ברענגען דעם גוף אין שול איז גאר חשוב‪ ,‬און אודאי ווען‬ ‫"חס ושלום!" האב איך תיכף אוועקגעשטופט דער מחשבה‪" ,‬איך שטיי‬ ‫מ'קען קומען אנגעטון ווי ס'פאסט זיך בשעת'ן רעדן צום מלך מלכי המלכים‪.‬‬ ‫דאך דא פאר'ן באשעפער‪ .‬און ס'איז אסור להלכה צו טון סיי וואס בשעת'ן‬ ‫אבער אסאך מער פון דעם איז‪ ,‬ווען מ'קען אויך מיטברענגען די מחשבה‪ ,‬און‬ ‫דאווענען שמונה עשרה"‪.‬‬ ‫דאווענען מיט ישוב הדעת‪ ,‬אזא מנחה איז דער שכר פי כמה‪ ,‬און מ'קען ביי‬ ‫דער בעל דבר האט אבער נישט נאכגעלאזט‪ ,‬ער איז תיכף געקומען מיט‬ ‫דעם פועל'ן גאר אסאך!‬ ‫א פשעטל‪ :‬יעצט קענסט דאך ממילא נישט געהעריג אינזין האבן‪ ,‬געב א‬ ‫מ'זעט ווי ווייט חז"ל האבן מחמיר געווען ביי תפילה‪ :‬די הלכה איז‪ ,‬אז‬ ‫ווינק‪ ,‬ווי געזאגט איין מינוט‪ ,‬און אז זיי וועלן זען אז דו ביסט גרייט‪ ,‬וועסטו‬ ‫מ'דארף דאווענען שמו"ע מיט פארמאכטע אויגן אדער אריינקוקן אין‬ ‫שוין קענען דאווענען מיט מער ישוב הדעת‪.‬‬ ‫סידור‪ ,‬און דאך האבן חז"ל געמאכט א תקנה אז מ'טאר נישט דורכגיין אין‬ ‫אבער איך האב תיכף אוועקגעשטופט דער מחשבה‪ .‬אין שלחן ערוך‬ ‫די ד' אמות פון א מתפלל‪ ,‬כדי נישט צו שטערן זיין מחשבה‪ .‬איי ער דאווענט‬ ‫ווערט גע'פסק'נט‪ ,‬אז 'אפילו מלך שואל בשלומו אסור להפסיק'‪ ,‬ס'איז‬ ‫דאך מיט פארמאכטע אויגן‪ ,‬און ער זעט גארנישט? דאך האבן חז"ל‬ ‫נישטא קיינע פשרות! איך האב זיך געשטארקט‪ ,‬און פרובירט מיט אלע‬ ‫געהאלטן אז כדי צו קענען דאווענען בהתפשטות הגשמיות‪ ,‬זאל מען גאנצע‬ ‫כוחות ווייטער צו דאווענען מיט כוונה‪.‬‬ ‫אכט פיס נישט דורכגיין (אפילו פון דער זייט!)‪.‬‬ ‫נאכמער‪ ,‬איך האב אפגעמאכט‪ ,‬אז איך גיי ניטאמאל דאווענען שנעלער‪,‬‬ ‫על פי הלכה טאר מען נישט דאווענען נעבן א טיר‪ ,‬ווייל עס זעט אויס אז‬ ‫אז ס'איז באשערט וועט עס קומען צו מיר‪ ,‬און איך האב טאקע פרובירט ווי‬ ‫פאליש איז‬ ‫דער גאנצער תפילה איז לעול ולמשא‪ ,‬אפילו דאווענען אין א ָ‬ ‫ווייט מעגליך צו דאווענען געלאסן און מיט כוונה‪.‬‬ ‫נישט אזוי פשוט‪ .‬ס'איז זיכער אז ווען מ'דאווענט אויף א רואיגע מקום‪ ,‬איז‬ ‫א רגע נאכן אויסטרעטן שמו"ע קומט א פרישע מודעה‪' :‬וויבאלד קיינער‬ ‫עס אסאך מער מסוגל צו קענען מכוון זיין כראוי‪.‬‬ ‫רופט זיך נישט אן‪ ,‬וועט מען העכערן די פרייז צו ‪ $2,322‬פער מענטש‪ .‬ביי‬ ‫חז"ל זאגן אז תפילה איז אן עבודה שבלב‪ ,‬יעדער ווייסט ווי שווער ס'איז‬ ‫מיר האט עס געמיינט ‪ $02,322‬דאלער!‬ ‫צו קענען דאווענען א גאנצע שמו"ע בכוונת הלב‪ ,‬אבער אויב דער גוף איז‬ ‫איך בין צוגעגאנגען און זיי האבן זיך זייער געפריידט צו מיין פארשלאג‪.‬‬ ‫בכלל נישט מיושב‪ ,‬ער האלט נאך אינמיטן לויפן‪ ,‬און מ'כאפט זיך אריין צום‬ ‫שפעטער האב איך געמאכט א חשבון אז ‪ $3,222‬איז געווען פאר'ן טוישן די‬ ‫מנין‪ ,‬איז שווער מעגליך אז מ'זאל האבן די מחשבה כדבעי‪ .‬ס'איז ריכטיג אז‬ ‫טיקעט און ווארטן נאך א טאג‪ ,‬און די איבריגע ‪ $0,322‬איז געווען פאר'ן זיך‬ ‫מ'זאל אויסשטעלן דעם מהלך אנצוקומען צו א תפילה א מינוט‪-‬צוויי פריער‪.‬‬ ‫געווענליך מאכט מען דער חשבון וויפיל צייט מ'דארף האבן צו קענען‬ ‫מתגבר זיין און דאווענען מנחה מיט ישוב הדעת‪.‬‬ ‫דאווענען כראוי‪ ,‬ס'איז זיכער בעסער אז מ'קען צולייגן ‪ 2-3‬מינוט‪ ,‬מ'קען‬ ‫***‬ ‫דאך נישט ארויסרעכענען יעדע רויט‪-‬לייט‪ ,‬און ווי שנעל ער וועט טרעפן א‬ ‫לכבוד הגליון שי' מען האט געשריבן לעצטע וואך‪ ,‬וועגן געבן צו טרינקען‬ ‫פאר א מחותן אדער א חתן אינמיטן א חתונה‪ ,‬אז מ'קען זיי ממש מחיה זיין‪.‬‬ ‫פארקינג‪ ,‬דער באשעפער וועט קיינעם נישט שולדיג בלייבן אויף די איבריגע‬ ‫מינוטן‪.‬‬ ‫איך האב געוואלט צוגעבן א געדאנק‪ ,‬וואס איז אויך נוגע צום ענין פון זאגן‬ ‫"לשון טוב"‪ .‬אמאל טראכט א מענטש‪" :‬איך וועל גיין זאגן פאר יענעם א גוט‬ ‫"מנחה" איז מלשון "מתנה"‪ ,‬א געשאנק קען מען לייגן אויפן טיש און‬ ‫אנטלויפן‪ ,‬אדער קען מען עס פרעזענטירן מיט א שיינעם אויסשטעל‪ ,‬און‬ ‫ווארט? מסתמא האט ער עס שוין געהערט פון אנדערע‪ ,‬וואס פעלט אויס‬ ‫איך זאל עס זאגן נאכאמאל?"‬ ‫עס באקומט מער פון טאפלט חשיבות‪ ,‬ווען מ'וויל געבן א 'מנחה' פאר'ן מלך‬ ‫אבער באמת איז "בעסער צוויי מאל ווי קיינמאל"‪ .‬זייער אפט מיינסטו אז‬ ‫מלכי המלכים‪ ,‬פאסט זיך אודאי אז עס זאל געגעבן ווערן ברוב פאר והדר!‬ ‫'יעדער' האט שוין געזאגט‪ ,‬למעשה האט 'יעדער' געמאכט דעם זעלבן‬ ‫יעדער איז זיכער מודה צו דעם אלעם‪ ,‬און ס'איז נאר מחמת הרגל‪ ,‬מיר‬ ‫חשבון‪ ,‬און 'קיינער' האט גארנישט געזאגט‪ .‬ממילא‪ ,‬אפילו אויב יענער‬ ‫קומען אין שול דריי מאל א טאג‪ 363 ,‬טעג אין יאר‪ ,‬והרגל נעשה טבע‪ ,‬אבער‬ ‫הערט עס צוויי מאל‪ ,‬איז גארנישט געשען; עס איז אסאך 'בעסער צוויי מאל‬ ‫א 'חסיד' וואס טוט לפנים משורת הדין‪ ,‬וויל טון דער רצון ה' מיט א הידור‪.‬‬ ‫ווי קיינמאל!'‬ ‫אויב דער צוגאנג צו א דאווענען איז‪ ,‬אז מ'האט א פגישה מיט'ן‬ ‫איך טראכט‪ ,‬אז די זעלבע איז מיט'ן ענין פון געבן צו טרינקען פאר א חתן‬ ‫באשעפער‪ ,‬און מ'גייט זיך פערזענליך דורכרעדן מיט אים אלע צרכים‬ ‫אדער א מחותן‪ ,‬וואס איז א געוואלדיגע חסד‪ .‬מיין שוואגער האט חתונה‬ ‫ברוחניות ובגשמיות‪ ,‬שטעלט מען אויס דער גאנצער צורה‪ ,‬אפילו פון א‬ ‫געמאכט זיין יונגסטע קינד‪ ,‬ער איז שוין קע"ה נישט קיין יונגערמאן‪ ,‬עס‬ ‫וואכנדיגע מנחה‪ ,‬אויפ'ן מהלך פון אן 'אפוינטמענט' כביכול‪ .‬צו קומען בזמן‪,‬‬ ‫זענען געווען גענוג מענטשן מיט וועמען צו טאנצן‪ ,‬און ער איז געגאנגען פון‬ ‫אמירת קרבנות ביישוב הדעת‪ ,‬קביעות מקום וכו'‪.‬‬ ‫איינעם צום צווייטן‪ ,‬און כ'האב אים צוגעברענגט א גלעזל וואסער‪ .‬איך האב‬ ‫אלזא לאמיר טאקע יעצט אין די וואכן ווען ס'איז נישט לייכט זיך מחזק‬ ‫ממש געזען ווי ער האט געכאפט די חלשות‪ ,‬ער האט זיך נישט געקענט‬ ‫זיין צו קומען א מינוט‪-‬צוויי פריער‪ ,‬און דורכדעם זוכה אז אונזערע תפילות‬ ‫גענוג באדאנקען‪.‬‬ ‫וועלן געענטפערט ווערן כאליהו שנענה בתפילת המנחה‪.‬‬ ‫אבער אזא גרויסע מצוה קומט מיט א נסיון‪ .‬וואס איז דער נסיון? אמאל‬ ‫א איד דערציילט‪ :‬איך וואוין אין ניו יארק און מיינע עלטערן וואוינען אין‬ ‫שטייט מען אין א גרויסן רינג און מען שפאצירט אריין מיט א גלעזל וואסער‬ ‫לאנדאן‪ .‬ס'איז געווען אמאל ווען איך האב גענומען מיין משפחה אויף א‬ ‫און א פאטשיילע אפצואווישן די שווייס‪ ,‬אבער דער חתן אדער דער מחותן‬ ‫נסיעה צו מיינע עלטערן‪ ,‬איך בין דורך אסאך שוועריגקייטן אין עירפארט‪,‬‬ ‫ווייזט דיר מיט די האנט‪" :‬ס'איז גוט‪ ,‬איך דארף נישט יעצט"‪ ,‬אדער ער זאגט‪:‬‬ ‫און ס'איז נישט געווען מעגליך צו דאווענען מנחה פריער‪ .‬ס'איז געוען א‬ ‫קורצע ווינטער טאג‪ ,‬האב איך מיר תיכף ביים ארויפקומען אויפ'ן עראפלאן‬ ‫כ'האב יעצט געטרונקען‪ ,‬און מ'דארף צוריקגיין בפני קהל ועדה מיט'ן גלעזל‬ ‫וואסער אין די האנט‪ .‬עס קען זיין אביסל אומבאקוועם‪ ...‬אבער עס לוינט‬ ‫זיך געשטעלט דאווענען מנחה‪.‬‬ ‫זיך! ביי דעם איז אויך שייך דער נקודה‪ :‬ס'איז בעסער צוויי ווי קיינמאל!‬ ‫איך האב קוים אנגעהויבן שמו"ע‪ ,‬און איך הער אז מ'רופט אויס אין די‬ ‫די וואך אין פרשת חיי שרה זעט מען ביי די אבות הקדושים‪ ,‬אז געבן צו‬ ‫הויכהילכער אז אזויווי די פליגער איז איבערגעפילט איז ווער עס איז מסכים‬ ‫טרינקען פאר א איד‪ ,‬מאכט א מענטש ראוי אריינצוקומען אין בית אברהם‪.‬‬ ‫אראפצוגיין‪ ,‬באקומט א טיקעט אויף מארגן מיט א פארגיטיגונג פון טויזנט‬ ‫אסאך הצלחה מיט אייער הייליגע ארבעט‪.‬‬ ‫דאלער‪ ,‬זאל זיך קומען מעלדן‪.‬‬