קרית ברסלב בלעטל · Kiryas Breslev Bletel — חיי שרה (2026-11-02)

בס”ד /שנה ז' /פרשת חיי שרה /נומער 333
כאאס אין די גאסן פון
פראנקרייך
וועלטליכע נייעס
זיך האלטן ווארעם אין
ווינטער
גרשון קרעמער
איך עפן נישט די טיר
אהרן קליטניק
ווי סאך צדקה מעג מען
געבן?
משה ארי' שניצלער
שיינע חתונה אין ישיבה
געשעענישן
איך האב א געראטן טאכטער | זיין
קלויבעריש? | נקודות וואס צו קיקן ביי א
שידוך | א בחור א מתמיד | איין יאר
אדער 5יאר כולל | די רעסעפי צו טרעפן
א גוטע שידוך .פרשת השידוכים 10
בס"ד פשרה'לאז 14 קול הברה 03
פרשת חיי מעשה פון א צדיק 18 עירנו 04
שרה תשפ"ז
געדאנקען 20 אלץ און אלעמען 06
נומער א בליק אויף צוריק 23 וועלטליכע נייעס 09
332
שנה ז' געשעענישן 24 בריוו פון ר"י שליט"א 10
גרויסע חתונה 38 פנינים 12
נומער 303 תרומה /
נומער 333 פרשת/חייפרשת
שרה / בס”דז'/ /שנה ו'
בס”ד /שנה
22 נדבה'לעך
אברהם הערש
וועבערמאן
א קידוש השם
אין מאנסי
גרשון קרעמער
'הייליג'ער שבת
פוןהלכה
היכל
כאאס אין די גאסן
פראנקרייךנישט שמד
נאר
אהרן קליטניק
וועלטליכע נייעס
זיך האלטן ווארעם אין
ווינטער
גרשון קרעמער
איך עפן נישט די טיר
אהרן קליטניק
ווי סאך צדקה מעג מען
געבן?
משה ארי' שניצלער
שיינע חתונה אין ישיבה
געשעענישן
טאכטער | זיין איך האב א געראטן
אדר זעט מען א שמייכל אויף יעדענס פנים | ווער איז דער פרייליך מאכער די אנדערע חדשים
וואס צו קיקן ביי א נקודות
ראזענפעלד קלויבעריש?
מו"ה|מיכל פונעם יאר | וויאזוי באווייזט ער צו זיך האלטן אין א גוטע גוסטע | הערט פון
הי"ו איבער זיין מרבין בשמחה א גאנץ יאר אין אלע מצבים .שמחה עד אין קצבה
שידוך | א בחור א מתמיד | איין יאר
אדער 5יאר כולל | די רעסעפי צו טרעפן
א גוטע שידוך .פרשת השידוכים 10
בס”ד
בס”ד
פרשת חיי שרה
פרשת תרומה
אויסגאבע 38 #
אויסגאבע 10 #
28
פארגעס דיין רעדל
קול הברה
דערהערט איבערגעהערט און
שכן אין מיין
ש .ל .פליישמאן
קימפעטארן היים
ג .פעקעטע
טשולענט
רעסעפי
covered
פארן יאר
רייכטום ,דיין רייכטום
פליישמאן מיין ש .ל.
ערווארטונגען
ג .פעקעטע
ברענגט
אנטוישונגעןדאקטער
נישט געדארפט גיין צום
טראכטער תפילה
מיט ש.
א ליידיגע זיץ
א לאנגווייליגע געשמאקע טאג
אויפן פליגער
ש .טראכטער
הער א מעשה
קינדער
היים פרשת
18
חיי שרה
תשפ”ז
לאמיר הערן
וואס אליעזר
שלמה פיש נרו
יאיר פארציילט
משפחת גליק
טרעף די צווישן די קאטשקעס
זיצן שטיל יארצייט פון די וואך -
רעדאקטאר :אברהם הערש וועבערמאן ,רעדאקציע :אברהם יצחק אייזנער ,אברהם משה הכהן חילוקים
נאש פיינע גוטע
ב'שמחה'לע עבדו את ה' משפחת וואוילטשיג
שטראססער ,אהרן קליטניק ,מ .מאנן ,גרשון קרעמער ,יואל וועבערמאן ,יואל שניצלער ,יודא לייב ווייס, לכבוד שבת קודש דבדיחותא
היימיש מילתא ד ע ר מ ל מ ד ד ע רצ י י ל ט
פוטין קומט אריין אין קלאס
ישראל דוד העסקעל ,משה ארי' שניטצלער ,משה ראזענבערג ,ישראל קרויס.
845.379.1161
136-Huschke Rd
שטיקלעך פונעם בלעטל אן צושרייבן פון וואו עס קומט.
Hurleyville NY 12747
כל הזכיות שמורות .עס איז נישט ערלויבט צו קאפירן
Editor@bletelmagazine.com
צו באקומען אויף פאסט:
718.387.2691
subscribe@bletelmagazine.com
אויף אימעיל:
Chizikyomi@rabbiroth.org
Bletelmagazine.com
Breslevcenter.com
Gilyoines.com
ארץ ישראל053.315.6938 :
חיי ש רה תש פ" ז ב ל עט ל 2
היכל הקודש נייעס
גרשון קרעמער
הערש לעווי הי"ו.
דער גבאי פונעם בית המדרש ,מו"ה יואל טייטלבוים שליט"א,
האט אויפגעטרעטן מיט פאסיגע דיבורים ביי שלש סעודות לכבוד
די גרויסע שמחה פונעם סיום הש"ס און לכבוד די שמחת חתן
וכלה .ביי ברכת המזון האט מען מכבד געווען דעם מסיים מו"ה
שרגא מיט אלע שבע ברכות לכבוד התורה .נאכ'ן בענטשן איז
דער עולם ארויס אין פרייליכע ריקודין לכבוד דעם גרויסן סיום
און לכבוד די שבע ברכות.
דער מסיים ר' שרגא האט אנגעהויבן לערנען ש"ס בערך צוויי
יאר צוריק; ער האט זיך ארויפגעזעצט אויף די "ש"ס באן" און
איז מיטגעפארן בלאט נאך בלאט ,טאג נאך טאג ,אן קיין טומל.
צוביסלעך צוביסלעך האט ער זיך דערזען אז מ'האט געענדיגט
גאנץ ש"ס!
דער הייליגער רבי ז"ל האט שטארק מחזק געווען אנשי א הערליכער מעמד סיום הש"ס
שלומינו מ'זאל לערנען אסאך און לערנען כסדרן .דער רבי האט
געוואלט מ'זאל גיין ווייטער אפילו אויב מ'פארשטייט נישט, אין היכל הקודש ברסלב -
זאגנדיג אז ווער עס לערנט אזוי ,וועט אנקומען צו גאר אסאך אין פרעמישלאן
א קורצע צייט.
מ'דארף נישט קיין שום ראיות דערויף; מ'זעט דאך אז א סיום
הש"ס אין היכל הקודש איז נישט קיין זעלטנהייט .ברוך השם,
מ'הערט כסדר פון נאך א אינגערמאן און נאך א בחור וואס ענדיגן
ש"ס ,ס'איז ב"ה ממש נישט קיין נייעס .אבער מיט דעם אלעם איז א ספעציעלע שמחה האט געהערשט דעם פארגאנגענעם שבת
עס וויכטיג צו באריכטן ,ווייל אפשר וועט זיך נאך א איד וואס קודש לך לך אין ביהמ"ד היכל הקודש ברסלב קרית ברסלב אויף די
ליינט די שורות אויפוועקן און דאס נאכמאכן ,און אויך זוכה זיין פרעמישלאן גאס אינעם עצי תמרים געגנט ,ווען ביי שלש סעודות
מסיים צו זיין ש"ס. האט איינער פון די חשוב'ע מתפללים ,מו"ה שרגא לעבאוויטש
הי"ו – מחשובי אנשי שלומינו אין קרית יואל – געפראוועט א סיום
מיר ווינטשן א הארציגן מזל טוב פאר די בעלי שמחה און זייערע הש"ס.
משפחות :פאר ר' שרגא הי"ו ,ער זאל זוכה זיין אז זיין קשר מיט די
תורה זאל זיין א קשר של קיימא; און פאר די חשוב'ע מחותנים ,ר' עס איז געווען א טאפלטע שמחה אינעם בית המדרש ,ווען
יצחק יונה און ר' חיים הערש ,אז זיי זאלן זוכה זיין צו אסאך נחת אויסער דעם סיום הש"ס איז אויך פארגעקומען ביי שלש סעודות
פון דעם פרישן פארפאלק .און אלע אונזערע לייענער זאלן זוכה די שמחת השבע ברכות פונעם חשוב'ן מחותן מו"ה יצחק יונה
זיין אנצופאנגען און ענדיגן נאך אסאך מסכתות און ספרים ,און זען זאבעל הי"ו – וואס די לייענער קענען אים אפשר בעסער מיט'ן
נחת ביי די קינדער. נאמען "גרשון קרעמער" – אינאיינעם מיט זיין מחותן מו"ה חיים
עירנו
הייזער פאר ביליג באגעגעניש מיטן גאווערנער
מיר ווילן באדאנקען חבר הנהלה מו"ה העניך אינדיג פארגאנגענעם מיטוואך פרשת לך לך איז פארגעקומען
הי"ו און אונזער חבר מו"ה יואל הכהן ראזענבערג הי"ו, א מיטינג אין בארא פארק צווישן די עסקני המוסדות מיט
וועלכע ארבעטן זייער שווער צו העלפן אנשי שלומינו גאווערנער האוקול פון ניו יארק ,אלס הכרת הטוב פארן
קויפן הייזער אין שטעטל ,ספעציעל אינעם ווילידזש וואו ארויסהעלפן מיט די גזירת החינוך ,וואו די גאווערנער
אסאך אנשי שלומינו האבן לעצטנס געקויפט הייזער. האט זיך ארויסגעשטעלט קעגן די מידיע און קעגן אירע
מיר ווילן טאקע דערמאנען ,אז סיי ווער עס וויל קויפן אייגענע סטעף צו העלפן די מוסדות התורה.
א הויז אין שטעטל זאל זיך ווענדן צו מו"ה העניך אינדיג
הי"ו. צווישן די איינגעלאדענטע איז געווען חבר הנהלה מו"ה
מנחם שטיינבערג הי"ו ,וועלכער איז געווארן איינגעלאדנט
ספעציעל איז יעצט דא אסאך גוטע דילס אינעם דורך מו"ה שמחה אייכענשטיין הי"ו.
ווילידזש ,נאכדעם וואס די פרייזן זענען שטארק געפאלן
צוליב דעם וואס אינוועסטערס האבן זיך אפגעשאקלט ר' שמחה האט ספעציעל ערלעדיגט אז חבר הנהלה מו"ה
פון ליבערטי ,וויבאלד עס איז זייער שווער צו טרעפן מנחם שטיינבערג הי"ו זאל קענען האבן א פערזענליכע
טענענטס און אסאך דירות שטייען ליידיג; אבער צו קויפן באגעגעניש מיטן גאווערנער ,וואו ער האט זיך פערזענליך
אויף צו וואוינען איז יעצט א זייער גוטע צייט. באדאנקט פארן גאווערנער און דערנאך אויסגענוצט די
געלעגנהייט צו שתדל'ן פאר די טראנספארטעישן אין
דא שטעלט זיך ב"ה ארויס די טובה פון דעם וואס אנשי סאליוואן קאונטי.
שלומינו קויפן דווקא דורך די הנהלה ,וואס אזוי האלטן זיך
די פרייזן נידריג ב"ה. ער האט געבעטן אז מען זאל אויך ארויפברענגען
די OPTבאס טראנספארטאציע פראגראם וואס איז דא
דער אייבערשטער זאל העלפן עס זאל ווייטער זיך
אין שטאט .עס קומט זיך א גרויסן יישר כח פאר מו"ה
האלטן ביליג .אז מ'וועט זיך האלטן צוזאמען וועט מען
שמחה אייכענשטיין הי"ו וואס האט ארויסגעהאלפן
ווייטער גאר שטארק מצליח זיין ,אזוי ווי דער ראש ישיבה
מיט דעם פארלאנג און אויך געזאגט אז ער וועט עס
שליט"א חזר'ט דאס מיט אונז כסדר.
ווייטער ארויפברענגען פארן גאווערנער .מיר בעטן דעם
אייבערשטן אז עס זאל ווייטער גיין מיט הצלחה.
נייעס'לעך
חיי ש רה תש פ" ז ב ל עט ל 4
מודעות און
קרישקעלעך
פון די הנהלה
חברי הנ הל ה
פרשת נח
ו' חשון
שוין דא צו
טויזענט ווערטער
מנחה
באקומען
מעריב הדלקת הנרות 05:57 ..
לך לך מוצאי שבת 07:26 ......
07:03
פריש
ריזיגע קאלעקציע פון נייע שיך ,ביי די באזאר.
יעדער
זמנים לשבת קודש
וואך!
טשיקן לעבער
יוטיליטי שטאנגען ,עס האט זיך געשלעפט א לאנגע צייט
ביז מען האט באקומען די רשות דערויף ,און ב"ה יעצט איז
אנגעקומען די גליקליכע מינוט וואס זיי האבן באשטעטיגט
וועלןקען טאקע ניצן זייערע שטאנגען פאר דעם.
2:00מען
ארדערס ביזאז דעליווערי איז מאנטאג
FREE DELIVERY
מיר דעליווערן דעם דינסטאג מיטוואך און
נייע טעלעפאן נאמבער זעלבן טאג. דאנערשטאג.
יעצט האלט מען שוין ביי א מצב אז מען איז גרייט
845.861.1003
אנצוהייבן מיט די בוי-ארבעט; עס פעלט נאר אויס דאס
ארדערס נאך 2:00וועלן ווערן דעליווערד דעם
פרייטאגצו דעקן די הויכע קאסטן.
געלט פערמיט פאר די ווילידזש עירוב
קומענדיגן טאג צווישן 2:00און .5:30
און זונטאג איז נישט דא קיין דעליווערי.
יעצט איז דא די איינמאליגע געלעגענהייט מיטן אייבערשטנ'ס הילף נאכן ווארטן א לאנגע צייט
Bottoms, Drumsticks, Cutlets, Family Pack Cutlets,
ארויסצוהעלפן בויען דעם וויכטיגן עירוב ,וואס דרת
הו האט מען ענדליך ערהאלטן די נויטיגע פערמיטסב י תפון
השחיטה מ
Thin Cutlets, Dark Cutlets, Ground, Family Pack
Darkשבת
Ground, איינציגן ניצן יעדן
Ground, Nuggets, דאס
Fingers, גייעןDark
הונדערטער משפחות Stew, די יוטיליטי קאמפעניס צו קענען ניצן זייערע שטאנגען
Wings, Bones, Gizzards, Liver, Salami, Franks
במשך דעם יאר ,און מיט דעם מאכט מען פשוט גרינגער קרית ברסלב צו בויען דעם עירוב אינעם ווילידזש געגנט ,וואס כדי
שלומינו וואס וואוינען שוין אין דעם געגענט,
אנשיK I R Y A S די L E V P O U
פארB R E S ניצן L T R
צוY L I B E
אויסR T Y
NY אויפצושטעלן דעם עירוב פעלט זיך
נייעס'לעך
5 חיי שרה תשפ" ז בלע טל
טייערער ישיבה בחור ,דו זוכסט אן עצה פאר א שמוציגן טאפ?
אין יעדע שטוב מאכט זיך אמאל אז מ'פארזעט א טאפ ,אדער אז
דער טשולנט ברענט צו ,און דאס עסן ווערט הארט און קלעבט
זיך צו צום טאפ.
אויב וועסטו פרעגן דיין מאמע ,וועט זי דיר זאגן אז די עצה
דערצו איז "סטיל-וואול" ( .)Steel Woolדאס איז א ספאנדזש
געמאכט פון אייזן; מ'מאכט עס נאס מיט וואסער און זייף ,און
כאטש דו וועסט טאקע דארפן אביסל רייבן און קראצן ,וועט
עס אבער בעז"ה נישט נעמען לאנג און עס וועט אראפנעמען די
שווערסטע און שטארקסטע שמוץ.
איין הערה :ביי א "נאן-סטיק" ( )Non-stickטאפ לוינט זיך
עס נישט צו טון ,ווייל עס וועט אפקראצן די גאנצע אויבערשטע
שיכט ,וואס וועט מאכן אז דער טאפ זאל ווערן ווי א געווענליכע
קלעבעדיגע טאפ.
דאס איז פונקט דאס וואס דער ראש ישיבה חזר'ט אונז כסדר
וויאזוי רייניגט מען אויס א טשולנט טאפ?
איבער .יארן גייען אדורך אויף א מענטש ,ער וויל באמת זיין
גוט און ערליך ,אבער דער יצר הרע זאגט אים" :מארגן וועסטו
אנהייבן" .ער וויל למשל אנהייבן מעביר סדרה זיין ,אבער דער א גוטן ר' גרשון ,איך בין א בחור
ס"מ זאגט אים" :נע ,מ'האלט שוין יעצט ביי פרשת וירא אדער חיי וואס לערנט אין ישיבה .איך האב זיך
שרה ,וועסטו שוין אנהייבן קומענדיגע יאר שמחת תורה" .אבער איינגעקויפט אן אייגענעם טאפ און איך
אן תורה קען מען דעם יצר הרע נישט באזיגן. האב זיך צוגעגרייט א פיינעם ,געשמאקן
טשולנט לכבוד ליל שישי .פארשטייט זיך
אזוי ווי חז"ל זאגן (קידושין ל' ע"ב)" :בראתי יצר הרע ,בראתי לו
תורה תבלין" .א מענטש דערזעט זיך אמאל מיט אזעלכע עבירות אליין אז נאכ'ן עסן איז דער טאפ געבליבן
און פלעקן אז ער קען זיך נישט ארויסדרייען ,ער פילט ממש שמוציג; איך האב עס אפגעלייגט אויף
צוגעקלעבט צו זיינע תאוות .וואס איז די עצה? וואס איז דער שפעטער ,און דערנאך אויף מארגן...
רוחניות'דיגער "סטילוואל" פאר זיין נשמה? די עצה איז משניות. אלע מיינע חברים האבן זיך מחיה געווען
משניות האט אזא כח אז עס רייניגט אפילו ווען א מענטש איז מיט'ן טשולנט ,און איך האב געהאפט
פארשמירט מיט די ערגסטע עבירות ,אפילו ער איז שוין נעבעך אז זיי וועלן כאטש צולייגן א האנט עס
צוגעוואוינט צו זיינע שלעכטע זאכן .מוהרא"ש פלעגט זאגן אז צו העלפן רייניגן .למעשה טרעף איך זיך
"משנה" איז די אותיות "נשמה" – דאס וועט דיר אפוואשן פון יעדן א וואך שפעטער מיט א טאפ פול מיט
פלעק און דיר איבערלאזן פריש און ריין. פארקלעבטע ,הארטע און איינגעגעסענע
איך האף אז דער טשולנט האט דיך טאקע זאט געמאכט... שמוץ וואס וויל בשום אופן נישט אראפגיין.
בפרט אז דו האסט זיך שוין צוקריגט מיט דיינע חברים; יעדער וואס קען איך טון?
האט געגעסן און קיינער האט נישט געוואלט אפוואשן .ס'איז א
שאד זיך צו עסן דאס הארץ דערויף ,א טאפ קען מען אפרייבן אין
צען מינוט...
חיי ש רה תש פ" ז ב ל עט ל 6
דו הייבסט אן מיט דעם אז עס קומט א "פראסטיגע ווינטער". אויב דו ווילסט באמת ווערן זאט ,כאפ אריין שיעורים כסדרן:
נאר דער באשעפער אליין ווייסט וואס עס גייט טאקע זיין, מקרא ,משנה ,גמרא און הלכה .אויסער די שיעורי הישיבה ,מאך
אבער לויט די אמעריקאנער וועטער-אגענטור ( ,)NOAAוועט דיר קביעות'דיגע שיעורים אין זאגן תורה; דאס וועט דיך מאכן פיל
דער ווינטער אין אונזער געגנט ווארשיינליך זיין ווארעמער ווי מער זאט ווי דער טשולנט וואס איז שוין לאנג קאליע געווארן.
געווענליך ,און אויף די מזרח זייט פון אמעריקע וועט זיין מער א ליכטיגן און פרייליכן תמיד!
נאס ווי געווענליך .אבער דיין שאלה בלייבט נאך אלץ נוגע :עס
קומען קאלטע טעג ,און דו ווילסט וויסן וואס איז די בעסטע וועג וזרקתי עליכם מים טהורים וטהרתם!
זיך צו האלטן ווארעם.
דער אמת איז אז יעדע זאך האט זיך אירע מעלות און חסרונות.
פראפעין איז באקוועם און ריין ,אבער די פרייזן זענען נישט
סטאביל; עס טאנצט כסדר ארויף און אראפ .אפשר לוינט זיך דיר
צו באשטעלן ביי א פירמע וואס לאזט דיר "לאקן" די פרייז פון
פאראויס פארן גאנצן ווינטער.
האלץ קען טאקע זיין ביליגער ,אבער עס איז א שווערע עבודה.
מען מוז יעדעס יאר איבערקוקן און רייניגן די קוימען ,און האלץ
גיבט ארויס היבש אסאך "קארבאן מאנאקסייד" ,וואס מען דארף
זיין גאר פארזיכטיג דערמיט ,ווייל דאס איז א גאז וואס האט נישט
קיין גערוך און מען קען עס נישט זען ,ה' ישמרינו.
ספליט יוניטס זענען טאקע א פיינע זאך ווען עס איז נישט צו
קאלט אינדרויסן ,אבער אין די גאר פראסטיגע טעג שלעפן זיי גאר
אסאך עלעקטריק ,וואס ביי אונז אין ניו יארק קאסט דאס זייער
טייער.
די בעסטע עצה זיך צו דערווארימען אין די לאנגע קאלטע זיך האלטן ווארעם פאר ביליג
ווינטער נעכט איז נאר דורך די הייליגע תורה! דער ראש ישיבה
שליט"א שרייבט אין זיין בריוו פון דינסטאג פרשת בראשית" :עס
קומט א לאנגע ווינטער ,איך וויל דיר בעטן דו זאלסט זיך מאכן א די נייעס מעלדט אז עס קומט א
סדר היום ווען אויפצושטיין ,וויפיל צייט צו זיין אין בית המדרש פראסטיגע ווינטער ,האב איך געוואלט
און וויפיל ביי די ארבעט; דו ווערסט דאך שוין עלטער ,דו דארפסט פרעגן א שאלה :וואס איז די בעסטע עצה
שוין אנהייבן טראכטן מער פונעם תכלית". זיך צו האלטן ווארעם? פאריאר האט מיך
יעדע סארט הייצונג האט דאך אירע חסרונות ,אבער די הייליגע די הייצונג געקאסט זייער אסאך געלט.
תורה האט נישט קיין שום חסרון" .הלא כה דברי כאש נאם ה'"
ביי אונז אין שטוב הייצט מען מיט
(ירמיה כ"ג ,כ"ט) – די תורה איז ווי א פייער וואס דערווארימט די
פראפעין; אפשר וואלט געווען אן עצה
ביינער ,און ווי דער תנא דבי אליהו זאגט ,אז דער וואס לערנט
תורה דארף נישט קיין ספעציעלע קליידער זיך צו באשיצן ,ווייל
צו ניצן האלץ ,פונקט ווי אונזערע זיידעס
דער אייבערשטער אליין היט אים און ווארעמט אים אן. און באבעס פלעגן טון? אדער זאל
איך ענדערש אינסטאלירן א ספליט-
יוניט ,כאטש דאס נעמט דאך אסאך
עלעקטריק?
7 חיי שרה תשפ" ז בלע טל
געגנט ווערט צוטיילט אויף א פאר שעה אין צוויי ,ווייל בעדפארד
עוועניו איז פארמאכט און מען קען נישט אריבערגיין פון איין
זייט צו די אנדערע .אויב איינער דארף וויכטיג אריבערגיין צו די
אנדערע זייט שטאט ,מוז ער ווארטן מיט געדולד עטליכע שעה
ביז די טויזנטער מענטשן ענדיגן דורכלויפן.
אויב וועט איר פרעגן די לויפער ,וועלן זיי אייך זאגן מיט גרויס
התרגשות אז דאס יאר איז דאס נישט סתם נאך א יאר ,נאר מען
פייערט דאס מאל פופציג יאר פונעם מאראטאן .נישט אז מען איז
נישט געלאפן מיט איין-און-פופציג יאר צוריק ,נאר ביז דאן איז
דער מאראטאן פארגעקומען בלויז אינעם פארק זעלבסט (אינעם
ערשטן יאר ,1970 ,האבן זיך איינגעשריבן אינגאנצן 127מענטשן
און עס האט געקאסט איין דאלער) ,אבער זינט דעם יאר 1976
למספרם לויפט מען איבער די גאסן.
מען האט זיכער געמאכט צו געבן דעם כבוד פאר אלע פינף
באראס ,זיי זאלן זיך חלילה נישט שפירן אויסגעשפילט כאילו
קיינער איז נישט אינטערעסירט צו לויפן ביי זיי ...היינט קאסט עס די פופציגסטע יערליכע
עטליכע הונדערט דאלער פארן פריווילעגיע צו לויפן אין ערגעץ ניו יארקער מאראטאן
נישט ,און פאריגן יאר האבן קרוב צו זעכציג טויזנט מענטשן
אנטייל גענומען און אנגעקומען ביזן ענדע ,וואס דאס מאכט עס
פארן גרעסטן מאראטאן אין דער וועלט.
שטענדיג ערב חודש כסלו ,ווען מיר גרייטן זיך אלע צו פראווען
דעם הייליגן יום טוב חנוכה ,איז אינטערעסאנט צו באמערקן
אז די גאנצע לויפן-משוגעת שטאמט נאך פון די יוונים ,וואס פארגאנגענעם זונטאג פרשת חיי שרה ,זענען א גרויסע צאל
האבן פארגעטערט דעם גוף און אוועקגעגעבן דאס לעבן פאר גאסן געווען פארשלאסן איבער ניו יארק סיטי .וואס איז געשען?
שפילערייען. גארנישט ספעציעל .צענדליגער טויזנטער מענטשן פון איבער
דער גאנצער וועלט קומען קיין ניו יארק פשוט צו "לויפן" .וואו
דער נאמען "מאראטאן" הייסט טאקע נאך א גריכיש שטעטל, לויפט מען ,וועט איר פרעגן? אין ערגעץ נישט .מען לויפט פשוט
וואו עס ווערט דערציילט א לעגענדע אז א שליח איז געלאפן ביזן סתם אזוי .יעדעס יאר האט מען אזא משוגעת אז מען מאכט א
לעצטן אטעם איבערצוגעבן עפעס א לעצטע נייעס; ווען ער איז "מאראטאן" ,וואו מען לויפט איבער זעקס-און-צוואנציג מייל
אנגעקומען מיטן לעצטן אטעם ,האט ער אויסגעשריגן די נייעס און מען גייט דורך אלע פינף באראס .דער געלויף ענדיגט זיך אין
און אויפן ארט געפאלן א טויטער .זינט דעמאלט לויפן זיי יעדעס סענטראל פארק ,דער גרויסער פארק אין צענטער פון מאנהעטן.
יאר נאכאמאל...
דער משוגעת קומט נישט אן אן קיין פרייז; דאס היימישע
אנו רצים לחיי העולם הבא וויליאמסבורג באקומט א היבש ביסל קאפ-וויי דערפון ,ווען דער
חיי ש רה תש פ" ז ב ל עט ל 8
שבת פרשת נח ,האבן די פראטעסטירער צעבראכן ,גערויבט און
פארברענט וואס עס איז זיי נאר געקומען אינטער די האנט.
דאס איז באמת א פלא .עס זענען דא לענדער וואו מענטשן גייען
ארום בארוועס און מען האט קוים וואסער און ברויט צו עסן ,אבער
יעדער איז פרייליך; און דא אין פראנקרייך איז דער עולם ברוגז.
פראנקרייך איז איינע פון די רייכסטע לענדער אויף דער וועלט,
זיי האבן שיינע הייזער ,טייערע קארס און אלע שוואוילטאגן ,אבער
דאס מאכט זיי נישט צופרידן! דאס איז עברי טייטש פונעם מאמר
חז"ל" :מי שיש לו מנה רוצה מאתים" – וואס מער מען האט ,אלץ
מער ארעם ווערט מען...
אזוי ווי דער הייליגער רבי ז"ל דערציילט אונז די שיינע מעשה
פונעם חכם און דעם תם (סיפורי מעשיות ,מעשה ט') .ווי דער חכם
איז ארומגעפארן איבער דער וועלט ,ער האט זיך אויסגעלערנט
אסאך חכמות און מלאכות ,און פונדעסטוועגן איז ער קיינמאל
נישט געווען צופרידן; ביי יעדע זאך האט ער געזען א חסרון .אבער
דער תם איז געווען א פשוט'ער שוסטער ,ער האט קוים פארדינט כאאס אין די גאסן
אויף ברויט ,און דער שוך וואס ער האט געמאכט האט געהאט יענע פון פראנקרייך
פנים – ,א שיכל מיט דריי עקן .דאך האט ער זיך געפרייט מיט יעדע
זאך ,און ווען ער האט געגעסן א שטיקל טרוקן ברויט ,האט ער עס
געגעסן מיט אזא געשמאק ווי דאס בעסטע מאכל .ער איז געווען
דער גליקליכסטער מענטש!
אבער נישט נאר פראנקרייך בלאזט .די איטאליענער זענען זעט
אויס מקנא די פראנצויזן .אין די שטאט מילאן האט די רעגירונג פארגאנגענעם שבת קודש לך לך ,בשעת מיר אלע זענען
אויך געדארפט ארויסשיקן הונדערטער סאלדאטן ,אין צוגאב צו די געזעסן ביי שלש סעודות און געזונגען זמירות ,האבן די גאסן פון
טויזנטער פאליציי ,און די טייערע "ברענד נעים" געשעפטן האבן פראנקרייך אויסגעזען ווי א שלאכטפעלד.
אלע געמוזט פארקלאפן די פענסטער מיט ברעטער.
הונדערטער טויזנטער מענטשן זענען ארויסגעקומען
און דער אמת איז ,אז די פראטעסטירער זענען אמווייניגסטנס פראטעסטירן ,שרייענדיג אז בשעת די פרייזן פון די לעבנס-
אביסל גערעכט" .אלעס איז טייער!" שרייען זיי .דאס איז ריכטיג. קאסטן האבן זיך שטארק געהויבן ,קומען די געהאלטן פון די
יעדע קליינע זאך וואס מיר טוען דא אויף דער וועלט איז זייער ארבעט נישט נאך .אויסער דעם פאדערן די סטודענטן אין די
טייער .יעדע מצוה'לע ,יעדער שמייכל צו א צווייטן איד ,יעדע אמן, אוניווערסיטעטן מער געלט פאר זייערע אינסטיטוציעס.
אלעס איז זייער טייער .אין הימל צאלט מען זייער אסאך פאר יעדע
קלייניקייט. די רעגירונג האט זיך שווערליך געקענט אן עצה געבן מיט
די געספוילטע קינדער .זיי האבן ארויסגעשיקט איבער 70,000
איזהו עשיר ,השמח בחלקו! פאליציאנטן צו באוואכן די גאסן ,נאכדעם וואס א וואך פריער,
9 חיי שרה תשפ" ז בלע טל
אְטן ָטָ אְכְ ֶטֶ ער
ֶעָר ְ ִִא ְיְך ָהָ ּ
אּב ַאַ ֶג ָ
שאלה
יָט"א,
ְׁשִׁל ָ
ְְלָכָ בֹוד ֶֶדער ֹרֹאׁש ְיְ ִׁׁש ָיָבה ִ
אְט ֵֵליין ,אּון ְְס ָ'ָהאט ִזִ יְך
יעּוִרים אֹויף ִִדי ַַה ְ
ִִאיְך ֶֶהער אֹויס ִִדי ִׁׁש ִ
ועְלט ב"ה!
ייֶע ֶוֶ ְ ִִמיר ֶגֶ ֶ
עֶע ֶֶפעְנְ ט ַַא ֵנֵ ֶ
ַַמיין ֶֶע ְְל ְְט ְְס ֶֶטע ָָטאְכְ ֶֶטער ִִאיז ׁשֹוין ב"ה ִִאין ִׁׁשידּוִכִ יםִ ,זִ י ִִאיז
גּוֶטע ִׁׁשידּוִכִ יםַַ .מיין ייֶער ֶ אְטן ב"ה אּון מ'טראגט ָָאן ֵזֵ ֶ עָר ְייֶער ֶגֶ ָ ֵזֵ ֶ
יְצן ְְלָכָ ל ַַהָּפּ חֹות
ִּח ָּּלה ַַדְוְ ָָקא ַַא ָּבּ חּור ָוָ ואס ֶוֶ ועט ִזִ ְ
ַוַ וייּב ִוִ ויל ְְלַכַ ְּת ִ
אְל ְְטןַַ ,אזֹוי ִוִ וי
אֹויְס ַַה ְ
ּכֹוֵלל אּון ֶֶדער ְְמחּוָּתּ ן ָזָ אל ֵזֵ יי ְ ִִפיְנְ ף ָיָ אר ִִאין ֵ
עְרסָָ .אֶּבּ ער ִִאיְך ֵֵמיין ַַאז ֵֵאיין ָיָ אר ִִאיז ֶגֶ ענּוג,
רֹוב פּון ַַמייֶנֶ ע ְׁשָׁוָ ואֶגֶ ְ
ִִאיְך ִּבּ ין אֹויְך ִנִ יְׁשׁ ט ֶגֶ עֶוֶ וען ִִאין ֵ
ּכֹוֵלל ֶֶמער פּון ַַא ָיָ ארָ ,נָ אְכְ ֶֶדעם ִּבּ ין
עְטן. ִִאיְך ֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען ַַא ְְרֶּבּ ְ
ועְלֶכֶ ער ָּבּ חּור ִִאיז ויְסן ֶוֶ ְ
ויְסן ִוִ וי ַַאזֹוי ֶֶקען ֶֶמען ִוִ ְ
ִּבְּכְ ַַלל ִוִ ויל ִִאיְך ִוִ ְ
ַׁשְׁדָכָ ן ְּפּ רּוִּבּ ְיְרט צּו ָזָ אְגְ ן ִִדי ֶּבּ ע־
עֶדער ְ
ַּתְּל ִִמיד ָָחָכָ ם? ֶיֶ ֶ
אֶקע ַַא ְ ַַט ֶ
ְְס ֶֶטע.
עְרן ָוָ ואס ֶֶדער ֹרֹאׁש ְיְ ִׁׁש ָיָבה ֶוֶ ועט ָזָ אְגְ ן.
ואְר ְְטן צּו ֶֶה ְ
ִִמיר ַוַ ְ
רֶ-ח ְׁׁשָוָ ןְׁׁ ,שַנַ ת תשע"ח
ְּבֶּעְז ְַַרת ה' ִיִ ְתְ ָּב ַַּרְך -יֹום ד' ַּפְּרְַׁשׁ ת ַוַ ֵיֵ ָָרא ,י"ב ַַמ ֶ
ֶ
ִִלְפ ְָָרט ָָק ָָטן
ְְלָכָ בֹוד … ֵנֵ רֹו ָיָ ִִאיר
אְל ְְטן ַַדיין ְּב ִִּריוו.
ִִאיְך ָָהאּב ֶֶע ְְר ַַה ְ
לֹויְפט ,אּון ויְסן ַַאז ִִדי ַַצייט ְ אְרף ֶֶמען ִוִ ְ עְרט אֹויס ִׁׁשידּוִכִ ים ַַד ְ ֶוֶ וען ֶֶמען ֶֶה ְ
ייֶער ָָטאְכְ ֶֶטער ָזָ אל ָנָ אר ִנִ יְׁשׁ ט אְרְׁשׁ ִּּפ ְיְלן ִִדי ַַצייט; ִוִ וי ֶגֶ עלּוְנְ ֶגֶ ען ַַא ֶ
ֶֶמען ֶֶקען ַַפ ְ
אְר ְְפט ִִאיר לֹויְפן ַַאייְך ָנָ אְך ַַ ,ד ְ
ַׁשְׁדָכָ ִנִ ים ְ ַזַ יין ,אּון ִִאיר ְׁשׁ ִּּפ ְיְרט ִזִ יְך גּוט ֶוֶ וען ְ
ייֶער ַַא ַַסאְך אְלט ִנִ יְׁשׁ ט ָָאן ַַפאר צּו ַַלאְנְ גֶֶ .מען ֶזֶ עט ֶנֶ עֶּבּ עְך ֵזֵ ֶ ויְסן ַַאז ָָדאס ַַה ְ ִוִ ְ
אְּבן ִנִ יְׁשׁ ט
ועְרן ֶֶע ְְל ֶֶטער אּון ֶֶע ְְל ֶֶטער ,אּון ֵזֵ יי ָָה ּ ייְד ֶֶלעְך ָוָ ואס ֶוֶ ְ עֶרע ֵֵמ ְ ֶֶע ְְל ֶֶט ֶ
ייֶער ֶגֶ עלּוְנְ ֶגֶ ען אּון ֶֶמען ָָהאט ִזִ יְך ֲֲחתּוָנָ ה ָ -נָ אר ַוַ וייל ֵזֵ יי ֶזֶ עֶנֶ ען ֶגֶ עֶוֶ וען ֵזֵ ֶ
ועְלן.
עְרֶוֶ ְ עֶקעְנְ ט ֶֶד ְועְלט ,אּון ֶֶמען ָָהאט ִזִ יְך ִנִ יְׁשׁ ט ֶגֶ ֶ ועְלט אּון ֶגֶ עֶוֶ ְ ֶגֶ עֶוֶ ְ
ָּתא",ֲֲחָכָ ֵֵמינּו ִזִ ְכְ רֹוָנָ ם ִִל ְְב ָָרָכָ ה ָזָ אְגְ ן (ְיְ ָָבמֹות סגְ" :).נְ חֹות ַּד ְְּרָּגּ א ּוְנְ ִִתיב ִִאיְּת ָ
ייֶער ֶגֶ עלּוְנְ ֶגֶ ען ַַד ְ
אְרף ֵגֵ יי ַַא ָָראּפ ַַא ְְט ֶֶרעְּפּ ל אּון ָָהאּב ֲֲחתּוָנָ ה; אֹויּב ִִאיז ֶֶמען ֵזֵ ֶ
עֶמען ַַא ִׁׁשידּוְך ֲֲא ִִפילּו ֶֶעס ייְסט ֶֶמען ָזָ אל ֶנֶ ֶ ֶֶמען ַַא ָָראּפ ֵגֵ יין ַַא ְְט ֶֶרעְּפּ לָָ ,דאס ֵֵה ְ
עְרן ,אּון עְׁשַׁמאק צּו ֶֶה ְ ַ ִִאיז ֵוֵ וייִנִ יֶגֶ ער ָָחׁשּובִִ .איְך ֵוֵ וייס ַַאז ֶֶעס ִִאיז ִנִ יְׁשׁ ט ֶגֶ
חֹוָרה
עְס ֶֶטע ְְס ָ עְס ֶֶטע'ִ'ִ ,איְך ָָהאּב ִִדי ֶּבּ ְ עֶדער ְְט ַַראְכְ טִ'ִ :איְך ָָהאּב ִִדי ֶגֶ עלּוְנְ ֶגֶ ְ ֶיֶ ֶ
אֶרעְכְ ִִטיְגְ ט צּו עְרן ֶזֶ עֶנֶ ען ַּבּ ֶ ייֶער ָָחׁשּובֶֶ ,ע ְְל ֶֶט ְ ייֶער ֵֵפייןֵ ,זֵ ֶ קֹויְפן'; ֵזֵ ֶ
אְר ְ צּו ַַפ ְ
חיי ש רה תש פ" ז ב ל עט ל 10
עצתו אמונה וירא תשע"ח
ִִמיט ַַא ַַחָּיּ ה ַַארֹויס פּון ְיְ ִׁׁש ָיָבה. רֹויְסן ִִמיט ֵזֵ ייָָ ,אֶּבּ ער ִנִ יְׁשׁ ט אֹויף צּו
ייֶע ֶֶרע ִִקיְנְ ֶֶדער אּון ִזִ יְך צּו ְגְ ְ
אְל ְְטן פּון ֵזֵ ֶ
ַַה ְ
ְׁשֵׁא ָָלה ָוָ ואס דּו ְְפ ֶֶרעְגְ ְְסט ִִמירְׁשֵׁטיי ִִאיְך ִּבְּכְ ַַלל ִנִ יְׁשׁ ט ִִדי ֵ
אְר ֵ עְר ַַפאר ַַפ ְ ֶֶד ְ ייֶער ִׁׁשידּוְך ֲֲ -א ִִפילּו ַַפאר ֵֵאיין ָָטאג.אְל ְְטן ֵזֵ ֶ
ַַה ְ
ּכֹוֵלל; ָָדאס ִִאיז ִנִ יְׁשׁ ט אֹויף ּכֹוֵללִִ ,פיְנְ ף ָיָ אר ֵ
ּכֹוֵללְְ ,צֵוֵ ויי ָיָ אר ֵ ֵֵ -איין ָיָ אר ֵ אֶטעֶנֶ ע ייֶער ַַא ֶגֶ ָ
עָר ֶ עְרְַפארַַ ,אז דּו ְׁׁש ַַרייְּבּ ְסְט ִִמיר ַַאז דּו ָָהאְסְט ֵזֵ ֶ ֶֶד ַ
יַח
קּוְקןִִ ,מ ָָמה ַנַ ְְפָׁשׁ ְך ִִ -איז ֶֶער ַַא ַַמ ְְת ִִמידֶֶ ,ער ִִאיז ַַמ ְְצ ִִל ַאְרף ְ ָוָ ואס ֶֶמען ַַד ְ יְׁשט ַזַ יין
ְטְָראְגְט ָָאן ִׁשׁ ידּוִכִ יםָ ,זָ אְלְ ְסְטּו ִזִ יְך צּו ָיָ אְגְ ן אּון ִנִ ׁ
אְכְֶטער ,אּון ֶֶמען ָ
ָָט ֶ
ּכֹוֵללָ ,זָ אל ֶֶערעְרֶנֶ ען ִִפיְנְ ף ָיָ אר ִִאין ֵאְרָוָ ואס ָזָ אל ֶֶער ָנָ אר ֶֶל ְ עְרֶנֶ עןַַ ,פ ְִִאין ֶֶל ְ עִריׁש.
ְקְלֹויֶּבּ ִ
עְרֶנֶ ען
אְלט ֶֶער ִנִ יְׁשׁ ט ַּבּ יים ֶֶל ְ
ּתֹוָרהַַ ,ה ְ
עְרֶנֶ ען ָ עְּבן צּו ֶֶל ְ ַַמ ְְמ ִׁׁשיְך ַזַ יין ַַא ַגַ אְנְ ץ ֶֶל ּ אֹוֵהב ֶֶאת ִִאְׁשּׁתֹו ְּכּּגּופֹו, "ָה ֵ ֲֲחָכָ ֵֵמינּו ִזִ ְכְ רֹוָנָ ם ִִל ְְב ָָרָכָ ה ָזָ אְגְ ן (ְיְ ָָבמֹות סבָ :):
ּכֹוֵלל.
יְצן ֲֲא ִִפילּו ֵֵאיין ָָטאג ִִאין ֵ ָָ -טאר ֶֶער ִנִ יְׁשׁ ט ִזִ ְ ָׁשָׁרהְ" ,וְ ֲֲה ַַמ ִׂׂש ָיָאן
נֹוָתיו ְּב ֶֶּד ֶֶרך ְיְ ָ
ּוְב ָ יֹוֵתר ִִמּגּופֹוְ ,וְ ַַהַּמ ְְּד ִִריך ָּבָּנָ יו ְ
ְוְ ַַה ְְמַכַ ְּב ָָּדּה ֵ
ֶׁשֵׁאין
ָּבֵּטל ֵ "ִאיׁש ֵ ֶֶדער ֶֶרִּבּ י ָזָ אְגְ ט ֵ(ֵס ֶֶפר ַַה ִִמידֹות ,אֹות ִנִ יאּוףֵֵ ,ח ֶֶלק ב'ִִ ,ס ָיָמן י)ִ : אֹוֵמר ִ(ִאיּוב ה ,כד)ְ" :וְ ָיָ ַַד ְְעָּתּ ִּכּ י ָׁשׁ לֹום ָָא ֳֳה ֶֶלך"; ָָסמּוך ְְל ִִפ ְְר ָָקן"ָָ ,ע ָָליו ַַהָּכּ תּוב ֵ
ָּתִּמיד",ִּדְּב ֵֵרי ִִטנּוף ִ ּוְמ ַַדֵּבּ ר ְ
ַּתֲּאָוָ ותֹו ְְמ ֻֻרָּבּ ה ְוְ כּו'ְ ,
עֹוֵסק ְּבּׁשּום ֵֵע ֶֶסקַַ ,על ְיְ ֵֵדי ֶזֶ ה ֲ ֵ ֶוֶ וער ֶֶעס ָָהאט ִִליּב ַזַ יין ַוַ וייּב ַַאזֹוי ִוִ וי ִזִ יְך ַַא ֵֵליין ,אּון ֶֶער ִִאיז ְְמַכַ ֵּבּ ד ַזַ יין ַוַ וייּב
ייֶערַּתֲּאוֹות ֵזֵ ֶ ייִדיגֶֶ ,ער טּוט ִנִ יְׁשׁ ט ָגָ ְ
אְרִנִ יְׁשׁ טֶ ,זֶ עֶנֶ ען ַזַ ייֶנֶ ע ֲ ֶוֶ וער ֶֶעס ֵגֵ ייט ֵֵל ִ אְלן
ֶֶמער ִוִ וי ֶֶער ִִאיז ִזִ יְך ַַא ֵֵלייְנְ ס ְְמַכַ ֵּבּ דֶֶ .ער ִִאיז ְְמ ַַחֵנֵ ְך ַזַ ייֶנֶ ע ִִקיְנְ ֶֶדער ֵזֵ יי ָזָ ְ
ייֶדער ַּבּ יי מּוִציג; ָָדאס ֶזֶ עט ֶֶמען ֵֵל ֶ ְׁשֶׁטעְנְ ִִדיג ְׁשׁ ִעְדט ֶ ְגְ רֹויס ְוְ כּו' ,אּון ֶֶער ֶֶר ְ עְר ֵֵהייט, אְרף ,אּון ֶֶער ַַמאְכְ ט ֵזֵ יי ֲֲחתּוָנָ ה ִִאיְנְ ֶגֶ ְ אֹויְפ ִִפ ְיְרן ַַאזֹוי ִוִ וי ֶֶמען ַַד ְ
ְ ִזִ יְך
ואְל ְְטן
ייִדיגֵ ,זֵ יי ָוָ ְ עְרֶנֶ ען אּון ֵגֵ ֶ
ייֶען ֵֵל ִ אְל ְְטן ִנִ יְׁשׁ ט ַּבּ יים ֶֶל ְ עַלייט ָוָ ואס ַַה ְ ִִאיְנְ ֶגֶ ַ ואְרן ֶֶדעם ָּפּ סּוק ִ(ִאיּוב ה ,כד)ְ" :וְ ָיָ ַַד ְְעָּתּ ִּכּ י ָׁשׁ לֹום אֹויף ִִאים ִִאיז ֶגֶ עָזָ אְגְ ט ֶגֶ עָוָ ְ
ועְלן ֶֶמעְנְ ְְטְׁשׁ ן ָזָ אְגְ ן
מֹוָרא ָוָ ואס ֶוֶ ְ אְּבן ָ עְרן ֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען ַַא ְְרֶּבּ ְ
עְטןָ ,נָ אר ֵזֵ יי ָָה ּ ֶגֶ ְ ּוָפ ַַק ְְדָּתּ ָנָ ְוְ ָךְ ,וְ ֹלא ֶֶת ֱֱח ָָטא"; ַַאזֹוי אֹויְך ָזָ אְגְ ן ֲֲחַזַ "ל ַ(ַסְנְ ֶֶה ְְד ִִרין קַּ" :):בּ ת ָָא ֳֳה ֶֶלךָ ,
אְרִנִ יְׁשׁ ט.
ְ ָגָ ן טּוֶע
ֶ אּון ל ּכֹוֵל
ֵ ין ִאִ יי ֵזֵ ן יְצ
ְ ִזִ איָל
ָ ֵּמִּמ
ִ כּו', ְוְ ִּתְּתַּפֶּּתּ ה,
נּוָתּה ֶׁשָּׁמּ א ְ ַּפֲּח ָָדּה ֹלא ִיִ ָׁשׁ ן ַּבַּּלְּיְ ָָלהְּ ,ב ַַּק ְְט ָ
ְְל ָָא ִִב ָיָה ַַמ ְְטמֹוֶנֶ ת ָׁשְׁוְ אִִ ,מ ֲ
ָּלה ְְמ ִִב ָיָאה ִִל ֵיֵדי "ַהַּבּ ָּט ָ
ֲֲחָכָ ֵֵמינּו ִזִ ְכְ רֹוָנָ ם ִִל ְְב ָָרָכָ ה ָזָ אְגְ ן (ְּכּ תּוּבֹות נטַ :): עְר ַַפאר ָָטאר ֶֶמען ִנִ יְׁשׁ ט ָּבְּּגָּרה ֶׁשָּׁמּ א ֹלא ִּתּ ָּנֵּׂשׂ א"; ֶֶד ְ רּוָתּה ֶׁשָּׁמּ א ְּתַּזַ ֶנֶ הָ ,
ְּבַּנַ ֲֲע ָ
"ִל ֵיֵדי
ועְרןִ ,ייִדיג ְּב ֶֶּרעְנְ ְגְ ט ַַאז ֶֶדער ֶֶמעְנְ ְְטׁש ָזָ אל ְְמׁשּוָגָ ע ֶוֶ ְ ֲׁעמּום"ֵ ,גֵ יין ֵֵל ִ ִׁש ֲ אְרְׁשׁ ִּּפ ְיְלן ִִדי ַַצייט. ְּכֵּדי ֶֶמען ָזָ אל ִנִ יְׁשׁ ט ַַפ ְ עִריׁשֵ , ַזַ יין ְְקלֹויֶּבּ ִ
ְׁשֵׁטיי ִִאיְך ִנִ יְׁשׁ ט
אְר ֵ עְר ַַפאר ַַפ ְ ִזִ ָּמּ ה" ,אּון ֶֶעס ְּב ֶֶּרעְנְ ְגְ ט ִִאים צּו טּון ֲֲע ֵֵבירֹות; ֶֶד ְ אְרף ֶֶמען ְּב ִִּע ָיָקר ייֶדעם ַַד ְעֶמען ַַפאר ַַאן ֵֵא ֶ ֶוֶ וען ֶֶמען זּוְכְ ט ַַא ָּבּ חּור צּו ֶנֶ ֶ
ּכֹוֵלל;
ּכֹוֵללְְ ,ד ֵֵריי ָיָ אר ֵ ּכֹוֵללְְ ,צֵוֵ ויי ָיָ אר ֵ
קּוְק ְְסט אֹויף ֵֵאיין ָיָ אר ֵ אְרָוָ ואס דּו ְ ַַפ ְ קּוְקן ִִצי ֶֶער ָָהאט אְרף ֶֶמען ְ ְׁשֶׁטע ַזַ אְך ַַד ְ
קּוְקְ ן אֹויף ְצְֵוֵ ויי ְנְקּודֹותָָ ,דאס ֶֶע ְְר ֶ
ְרְַאת ָׁשׁ ַַמִיִ ם. גּוֶטע ִִמידֹות אּון ִיִ ַ ֶֶדער ִִע ָיָקר ַַדאְרְ ף ֶֶמען קּוְקְ ן אֹויף ֶ קּוְמט ַַפאר ַַא ֶֶלעס ,אּון ָָדאס ִִאיז ִוִ ויְכְ ִִטיֶגֶ ער פּון ַַא ֶֶלעס. גּוֶטע ִִמידֹות ָָ -דאס ְ ֶ
ְׁשְׁטן
עְר ְ אְרִנִ יְׁשׁ ט ָָדא; ֶּבּ עט ֶֶדעם ֵֵאייֶּבּ ְִּפ ָיָלה ִִאיז ָגָ ְ
ְׁשֵׁטייט ִזִ יְך ַַאז ָָאן ְּת ִ
אְר ֵַַפ ְ מֹוֲה ָָרא"ׁש ִזִ ְכְ רֹונֹו ִִל ְְב ָָרָכָ ה
ָׁשַׁמִיִ ם; ֲ
אְרף ֶֶמען ֶזֶ ען ִִצי ֶֶער ָָהאט ִיִ ְְר ַַאת ַ ָנָ אְכְ ֶֶדעם ַַד ְ
ָׁשַׁמִיִ םַַ ,א
עְפן ַַפאר ַַדיין ָָטאְכְ ֶֶטער ַַאן ֶֶע ְְר ִִליֶכֶ ער ָּבּ חּורַַ ,א ְיְ ֵֵרא ַ אְל ְְסט ְְט ֶֶר ְ
ָזָ ְ ָׁשַׁמִיִ םֶ ,וֶ וען ֶֶמען עְר ֶֶקעֶנֶ ען ַַא ָּבּ חּור ִִצי ֶֶער ָָהאט ִיִ ְְר ַַאת ַָזָ אְגְ ט ַַאז ֶֶמען ֶֶקען ֶֶד ְ
ְׁשְׁטן.
עְר ְיְטן ֵֵאייֶּבּ ְ
ַּבַּעל ִִמידֹות טֹובֹותַ ,וַ וייל ִׁׁשידּוִכִ ים ָָהאט ָנָ אר ִִמ ְ ַ ָׁשַׁמִיִ ם ַַדאֶוֶ ועְנְ ט ִִאין ֶזֶ עט ִוִ וי ַַאזֹוי ֶֶדער ָּבּ חּור ַַדאֶוֶ ועְנְ טַַ .א ָּבּ חּור ִִמיט ִיִ ְְר ַַאת ַ
ֶׁשֵׁאין ֵּכּ ן ַַא ָּבּ חּור ָוָ ואס ָָהאט ִנִ יְׁשׁ ט ַַקיין ִיִ ְְר ַַאת
ְּפַּלאץַַ ,מה ֵ ַַא ִִסידּור אֹויף ֵֵאיין ַ
ַּבּּתֹוָרה
ָ "ָמ ִִצינּואִׁשית ַַרָּבּ ה סח ,ג)ָ : ֲֲחָכָ ֵֵמינּו ִזִ ְכְ רֹוָנָ ם ִִל ְְב ָָרָכָ ה ָזָ אְגְ ן (ְּב ֵֵּר ׁ ָׁשַׁמִיִ ם ֶזֶ עט ֶֶמען ְגְ ַַלייְך ִוִ וי ַַאזֹוי ֶֶער ַַדאֶוֶ ועְנְ ט; ֶֶער ַַדאֶוֶ ועְנְ ט ָָאן ַַא ִִסידּור, ַ
ֶׁשֵׁאין ִזִ ּוּוגֹו ֶׁשׁ ל ִִאיׁש ֶֶא ָּּלא ִִמן ַַה ָָקדֹוׁש ָּבּ רּוך הּוא"ִִ ,מיר תּוִבים ֵ ּוַבְּכּ ִ ַּבְּּנִּב ִיִאים ַ
ִ צּוִריק ְוְ כּו' .אֹויּב לֹויְפט ַַא ִִהין אּון ִ
וייְטןְ , ְּפַּלאץ צּום ְְצֵוֵ ְ ייְדט ִזִ יְך פּון ֵֵאיין ַ ְְד ֵֵר ְ
תּוִבים ַַאז ַַא ִׁׁשידּוְך ָָהאט ָנָ אר ּתֹוָרה אּון ְנְ ִִב ִיִאים אּון ִִאין ְּכּ ִ ֶגֶ עפּוֶנֶ ען ִִאין ִִדי ָ ָׁשַׁמִיִ םֶ ,וֶ וער ֶגֶ עוואֹויר ִוִ וי ַַאזֹוי ויְסן צּו ֶֶדער ָּבּ חּור ָָהאט ִיִ ְְר ַַאת ַ ויְל ְְסט ִוִ ְ
דּו ִוִ ְ
תּוֵאל,
ּוְב ֵ ַּיַּען ָָל ָָבן ְ
אִׁשית כד ,נ)ַ" :וַ ְַׁשֵׁטייט (ְּב ֵֵּר ּׁתֹוָרה ֵ ְׁשְׁטןִִ ,אין ִִדי ָ עְר ְ יְטן ֵֵאייֶּבּ ְִִמ ְ ועְסטּו
אְט ַַראְכְ ט ִוִ וי ַַאזֹוי ֶֶער ַַדאֶוֶ ועְנְ טֶ ,וֶ ְ ֶֶדער ָּבּ חּור ַַדאֶוֶ ועְנְ טֵ ,גֵ יי ַַא ִִהין אּון ַּבּ ְ
(ׁשֹוְפ ִִטים יד ,ד)ְ" :וְ ָָא ִִביו ְוְ ִִאּמֹו
ְ ְׁשֵׁטייט
ָּדָּבר"ִִ ,אין ְנְ ִִב ִיִאים ֵ ֹּיּאְמרּוֵֵ ,מה' ָיָ ָָצא ַַה ַָוַ ְ ׁשֹוין ַַא ֶֶלעס ֶזֶ ען.
ְׁשֵׁלי יט ,יד)ַּ" :בִּיִ ת ָוָ הֹון ְׁשֵׁטייט ִ(ִמ ֵ
תּוִבים ֵ ֹלא ָיָ ְְדעּו ִּכּ י ֵֵמה' ִִהיא" ,אּון ִִאין ְּכּ ִ
עָראל ַַאז ָנָ אר ֶֶדער עֶען ִִמיר ִִאיֶּבּ ָ ְׂשָּׂכֶּלת"ֶ ,זֶ ֶ
ּוֵמה' ִִא ָּׁׁש�ה ַַמ ֶ ַנַ ֲֲח ַַלת ָָאבֹותֵ , עְרֶנֶ עןאְל ְְסטּו ַַאז ֶֶדער ִִע ָיָקר פּוֶנֶ עם ֶֶמעְנְ ְְטׁש ִִאיז ִִדי ִִמידֹות; ָיָ א ֶֶל ְ ויְסן ָזָ ְ ִוִ ְ
עְּבט ִׁׁשידּוִכִ ים. ְׁשֶׁטער ֶגֶ ּ עְר ֶ ֵֵאייֶּבּ ְ חּוִרים ייֶער ַַא ַַסאְך ָּבּ ִ
עְרֶנֶ ען ָָ -דאס ֶֶקען ֶֶמען ִזִ יְך טֹויְׁשׁ ןֶֶ .מען ֶזֶ עט ֵזֵ ֶ ִנִ יְׁשׁ ט ֶֶל ְ
אְּבן ֵזֵ יי
עְרְנְ ט ַַא ְְלץ ָּבּ חּור ,אּון ָנָ אְך ִִדי ֲֲחתּוָנָ ה ָָה ּ עֶל ְייִסיג ֶגֶ ֶ
אְּבן ְְפ ַַל ִ ָוָ ואס ָָה ּ
יְנְֶדערַַ ,אזֹוי ִוִ וי
ִּפ ָיָלה ֶוֶ ועְסְטּו זֹוֶכֶ ה ַזַ יין צּו ֲֲחתּוָנָ ה ַַמאְכְ ן ַַדייֶנֶ ע ִִק ֶ ָנָ אר דּוְרְ ְך ְּת ִ עְרט אֹויְךִִ ,איְך ָָהאּב ׁשֹוין אְר ֶֶק ְ עְרֶנֶ ען ,אּון ַַפ ְ עָלאְזְ ט ָָדאס ֶֶל ְ ִִאיְנְ ַגַ אְנְ ְְצן ָָאְּפֶּגֶ ָ
"ַעל ְיְ ֵֵדי ַּבּ ָּקַּׁשׁ ת ַַר ֲֲח ִִמים,
ֶֶדער ֶֶרִּבּ י ָזָ אְגְ ט ֵ(ֵס ֶֶפר ַַה ִִמידֹות ,אֹות ַַר ְְח ָָמנּותִִ ,ס ָיָמן יא)ַ : ייִסיג ַַא ְְלץ ָּבּ חּור,
עְרְנְ ט ַַאזֹוי ְְפ ַַל ִ אְּבן ִנִ יְׁשׁ ט ֶגֶ ֶ
עֶל ְ חּוִרים ָוָ ואס ָָה ּ ֶגֶ עֶזֶ ען ַַא ַַסאְך ָּבּ ִ
ִּפ ָיָלה ִִאיז ֶֶמען זֹוֶכֶ ה צּו טּון דּוְרְך ְּת ִ
טֹוִבים ְוְ ַַהגּוִנִ ים"ְ ,
זֹוֶכֶ ה ַַל ֲֲעשֹות ִׁׁשידּוִכִ ים ִ אְּבן גּוט ֲֲחתּוָנָ ה עְרֶנֶ ען; ֵזֵ יי ָָה ּ עהֹויְּבן צּו ֶֶל ְ
ּ אְּבן ֵזֵ יי ָָאְנְ ֶגֶ
אּון ָנָ אְך ִִדי ֲֲחתּוָנָ ה ָָה ּ
גּוֶטעעְפן ַַא ֶ ִּפ ָיָלה ִִאיז ִִדי ֵֵע ָָצה צּו ְְט ֶֶר ְ גּוֶטע ִׁׁשידּוִכִ ים; ֶזֶ עט ֶֶמען ַַאז ָנָ אר ְּת ִ ֶ אְּבן ַַא ִׁׁשיעּור ,צּו אְּבן ֵזֵ יי ְְמ ַַחֵזֵ ק ֶגֶ עֶוֶ וען צּו ָָה ּ ייֶע ֶֶרע ַוַ וייֶּבּ ער ָָה ּ עַהאטֵ ,זֵ ֶ ֶגֶ ַ
ִׁׁשידּוְך ֵֵ -סיי ַַפאר ִזִ יְך אּון ֵֵסיי ַַפאר ִִדי ִִקיְנְ ֶֶדערְְ .ק ִִריג ִִדיְך ִנִ יְׁשׁ ט ִִמיט ַַדיין ואְרן ְְלטֹובָָ .אֶּבּ ער ִִמידֹות - אְּבן ַַא ָָרב ,אּון ֵזֵ יי ֶזֶ עֶנֶ ען ִִאיְנְ ַגַ אְנְ ְְצן ִנִ ְְת ַַהֵּפּ ְך ֶגֶ עָוָ ְ ָָה ּ
אְלן
עְל ְְפן ַַאז ַַדייֶנֶ ע ִִקיְנְ ֶֶדער ָזָ ְְׁשְׁטן ֶֶער ָזָ אל ִִדיר ֶֶה ְ עְר ְ ַוַ וייּב ,דּו ֶּבּ עט ֶֶדעם ֵֵאייֶּבּ ְ ייֶער ְׁשֶׁוֶ וער ַַא ֶֶמעְנְ ְְטׁש ָזָ אל ִזִ יְך עְרׁשָָ ,דאס ִִאיז ֵזֵ ֶ ָָדאס ִִאיז ׁשֹוין ֶֶעֶּפּ עס ַַאְנְ ֶֶד ְ
עְר ִִליֶכֶ ע ִנִ ִיִסים. ועְסטּו ֶזֶ ען וואּוְנְ ֶֶד ְ אְּבן יּוְנְ ג אּון ְגְ ִִריְנְ גֶ ,וֶ ְ
ֲֲחתּוָנָ ה ָָה ּ קּוְמט ַַארֹויס ֶֶדער גּוֶטע ִִמידֹותְ , טֹויְׁשׁ ן; אֹויּב ָָהאט ֶֶדער ָּבּ חּור ִנִ יְׁשׁ ט ַַקיין ֶ
ֶֶדער ֵֵאייֶּבּ עְרְ ְׁׁש ֶֶטער ָזָ אל ֶֶהעְלְ ְְפן ָזָ אְלְ ְסְט ַַמְצְ ִִל ַיַח ַזַ יין ִִאין ַַא ֶֶלע ַַדייֶנֶ ע ֶוֶ ועְגְ ן. עְפט ִזִ יְך ַגַ אְנְ ֶֶצער ֱֱא ֶֶמת ָנָ אְכְ ֶֶדעם ָוָ ואס ִִדי ַ
ֶׁשַׁבע ְּב ָָּרכֹות ֶֶעְנְ ִִדיְגְ ט ִזִ יְךֶֶ ,מען ְְט ֶֶר ְ
11 חיי שרה תשפ" ז בלע טל
ליכטיג
ד
ער האט ליכטיג געמאכט פאר די גאנצע האט באשאפן אלע וועלטן און אלע ער ליובאוויטשער רבי,
וועלט דורכן פארשפרייטן די הייליגע באשעפענישן ,און ער איז געווען דער ריי"צ זכותו יגן
אמונה אינעם באשעפער ,און אזוי ווי די צופרידן ,אזוי ווי ס'שטייט אין פסוק עלינו דערציילט" :אלס
הייליגע חכמים זאגן אז אברהם אבינו 'וירא אלקים כי טוב' ,אבער סוף פרשה קינד בין איך אמאל
האט געהאט אויף זיין האלז א בריליאנט איז נישט אזוי איינגענעם ...פרשת נח, אריין שבת פרשת לך
שטיין ,וואס יעדע חולה וואס האט דאס די פרשה פון די מבול איז א טרויעריגע לך אינדערפרי פארן
געזען איז געווארן אויסגעהיילט ,און עס סדרה ,אבער סוף פון די פרשה איז שוין דאווענען אין שטוב פון
איז אים ליכטיג געווארן; לאמיר זען ווי פרייליך ,אברהם אבינו איז געבוירן מיין טאטן ,דער הייליגער רש"ב זכותו
אזוי מיר קענען זיך אפלערנען פון דעם געווארן למזל טוב! און פרשת לך לך איז יגן עלינו ,בשעת ער האט געלערנט
צו מאכן ליכטיגע פאר אונז און פאר אן אמת'ע פרייליכע פרשה ,יעדן טאג פון חומש רש"י.
אנדערע. די וואך לעבט מען מיט אברהם אבינו,
דער ערשטער וואס האט זיך מוסר נפש ער איז געווען אין זייער א
דער ראש ישיבה לערנט אונז ווי אזוי געווען צו פארשפרייטן דעם אייבערשטן דערהויבענע שטימונג ,און עס האט
עס קען אונז אויך זיין ליכטיג אין לעבן. אויף די וועלט ,און די מסירות נפש וואס גערינען טרערן פון זיינע אויגן ...איך בין
אידישע קינדער האבן ביז היינט אויף געווען זייער ערשטוינט ,איך האב נישט
ווי אזוי מיר קענען ארויסגיין געקענט פארשטיין ווי אזוי מען קען זיין
מאפילה לאורה; דורך טון דאס וואס די תורה און מצוות האט אברהם אבינו
אריינגעלייגט אין אידישע קינדער"... אין א דערהויבענע שטימונג בשעת עס
אברהם אבינו האט געטון ,די עצה וואס רינען טרערן פון די אויגן ...אבער איך
דער הייליגער רבי לערנט אונז ,אזוי אזוי אויך פלעגט דער הייליגער האב נישט געהאט אין מיר די חוצפה
ווי דער רבי האט געזאגט ,אז ער פירט חידושי הרי"ם זכותו יגן עלינו נאכזאגן און העזה אים צו פרעגן דערויף ,נאר
אונז אויף די וועג פון די הייליגע אבות פונעם הייליגן חוזה פון לובלין זכותו יגן הערשט מוצאי שבת ווען איך בין אריין
הקדושים ,וואס זיי האבן געלעבט מיט עלינו אז ווען מען איז אנגעקומען צו צום טאטן ,אזוי ווי געווענליך ,האב איך
תפילה און התבודדות אויף יעדע טריט פרשת לך לך איז דאס געווען ביי אים אן זיך אנגעגארטלט מיט שטארקקייט און
און שריט ,און דאס האט זיי ליכטיג אונטערשייד אזוי ווי בין אור לחושך. אים געפרעגט דערויף.
געמאכט ,און דאס וויל דער רבי מיר
זאלן נאכטון אזוי וועט אונז אויך זיין נאך האט דער חידושי הרי"ם געזאגט דער טאטע האט מיר געענטפערט:
ליכטיג און פרייליך. אויף שבת פרשת לך לך ,אז יעדער וואס דאס זענען טרערן פון שמחה ...און ער
וויל ארויסגיין פון זיין פינסטערניש האט זיך מסביר געווען ,דער אלטער רבי
* וועט זיכער באקומען א ליכטיגקייט (דער בעל התניא זכותו יגן עלינו) האט
מיר טרעפן אזויפיל לשונות אין די פון אברהם אבינו צו טרעפן א וועג און געזאגט אז מ'דארף לעבן מיט די צייט,
בריוון פונעם ראש ישיבה שליט"א ,אז חיזוק זיך ארויסצוזען פון זיין טונקלייט. דאס הייסט מ'דארף לעבן מיט די פרשה
תפילה און התבודדות מאכט ליכטיג פון די וואך ,און מיט די טעגליכע חלק
על כל פנים ,מיר זענען שוין אריין פון די סדרה (ווי מיר הערן דאס כסדר פון
פארן מענטש ,צום ביישפיל" :אז דו אין די ליכטיגע וואכן ווי מיר לערנען
וועסט זיך צו געוואוינען צו מאכן דער ראש ישיבה) ,און ער האט ממשיך
פון אברהם אבינו ,ווי אזוי ער איז געווען :פרשת בראשית איז בעצם א
התבודדות ,דו וועסט אויסשמועסן דיין בייגעשטאנען די צען נסיונות ,און ווי
הארץ צום אייבערשטן וועט דיר ליכטיג פרייליכע סדרה ,דער אייבערשטער
חיי ש רה תש פ" ז ב ל עט ל 12
רחמנות פונעם אייבערשטן און ער האט חרם פון יהושע בן נון ,און ער האט מתפלל ווערן דיין לעבן"" ,דאס וואס מען איז זוכה
געזאגט פאר משה רבינו" :מה תזעק אלי, געווען אויף אידישע קינדער ,וואס די דורך התבודדות איז נישט עפעס וואס
וואס שרייסטו ,איך געדענק די תפילה תפילה האט אפגעראטעוועט אידישע מען קען מסביר זיין ,מען הייבט אן שפירן
וואס מיין ליבהאבער אברהם אבינו האט קינדער פון פארלענדט ווערן רח"ל. אזא זיסקייט אין לעבן וואס מען האט
מתפלל געווען ווען איך האב אים געזאגט נישט געשפירט און מען וועט קיינמאל
ער זאל שחט'ן זיין זון פאר א קרבן". אזוי אויך שפעטער אין די סדרה ,ווי נישט שפירן; רעדן צום אייבערשטן
שרה האט אים פארגעהאלטן פארוואס ברענגט דעם מענטש צו שפירן מורא'דיג
וואס האט אברהם אבינו דעמאלט ער האט נישט געבעטן פאר איר (רש"י, נאנט צום הייליגן באשעפער ,דאס
מתפלל געווען? ווען דער שטן האט זיי בראשית טז ,ה). פארהיילט אלע וואונדן און היילט אלע
געשטערט פון קומען צום הר המורי' און שניטן .אפילו א מענטש זאל דורך גיין גאר
זיי געוואלט דערטרענקען אין א טייך, אויסער דעם זעט מען אין די הייליגע
מדרשים אין עטליכע פלעצער ווי ביטערע שוועריקייטן ,אויב נעמט ער די
האט אברהם אבינו געמאכט התבודדות, עצה פון התבודדות ,ער הייבט אן רעדן
ער האט געבעטן דעם אייבערשטן" :רבונו אברהם אבינו האט מתפלל געווען צום
אייבערשטן אויף א וועג פון התבודדות, צום אייבערשטן -ווערט אים פלוצלינג
של עולם ,גלוי וידוע לפני כסא כבודך אז אזוי ליכטיג און אלע וואונדן היילן זיך
דו ביסט דער איינציגער באשעפער אויבן פון זיך אויסשמועסן מיטן אייבערשטן.
אויס" ,און פיל נאך.
און אונטן ,דו האסט זיך אנטפלעקט פאר צום ביישפיל ,אין פרקי דרבי אליעזר
מיר און מיר געזאגט איך בין איינציג ,און (סוף פרק כז) ווערט געברענגט ,אז *
דו ביסט אויך איינציג ,ווייל עס איז נישטא נאכדעם וואס אברהם אבינו האט
נאך אזא צדיק ווי דו אויף די וועלט ,מאך מיר זעען אין די ווערטער פון די
געוואונען די מלחמה קעגן די פיר הייליגע חכמים אז אברהם אבינו האט זיך
באקאנט מיין נאמען אויף די וועלט און קעניגן און ער האט צוריק געגעבן אלע
ברענג דיין זון יצחק פאר א קרבן עולה, נישט גערירט אן תפילה ,ער האט מתפלל
פארמעגנס – האט אים שם בן נח זייער געווען און געשמועסט מיטן אייבערשטן
און איך האב גלייך געטון דיין רצון ,און אויסגערימט ,האט אברהם אבינו געזאגט
יעצט אז מיר וועלן זיך דערטרענקען, אויף יעדן טריט און שריט ,און דער רד"ל
צום אייבערשטן" :רבון כל העולמים, ברענגט אין פרקי דרבי אליעזר (סוף פרק
ווער וועט באקאנט מאכן דיין נאמען אויף נישט מיט מיין כח האב איך דאס געטון,
די וועלט?" גלייך האט דער אייבערשטער כז) אז אברהם אבינו איז דער ערשטער
נאר מיט דיין כח ,וואס דו ביסט מיין וואס די תורה שרייבט אויף אים אז ער
אים געענטפערט" :האב נישט מורא ,דורך באשיצער אויף די וועלט און אויף יענע
דיר וועט געאיינציגט ווערן מיין נאמען האט מתפלל געווען( ,ווייל לכאורה טרעפן
וועלט". מיר אז אדם הראשון האט מתפלל געווען,
אויף די וועלט" ,און דער אייבערשטער
האט געצערנט אויפן שטן און די טייך עס ווערט געברענגט אין ילקוט און נח האט מתפלל געווען ,אבער אברהם
האט זיך אויסגעטרוקנט ,און זיי האבן זיך מדרשים אז נאכן זיך מל'ען ווען אברהם אבינו ווערט די ערשטע דערמאנט אין די
געטראפן שטיין אויף די יבשה און ווייטער האט געזען אז עס קומען נישט קיין תורה אז ער האט מתפלל געווען).
גיין צום הר המוריה. געסט" :מיד עמד בתפלה עד ששלח לו די גמרא זאגט (ברכות כו ):אז אברהם
שלשה מלאכי השרת כאורחין" ,ער האט אבינו האט מתקן געווען תפילת שחרית,
און אזוי איז דא נאך פילע מאמרי חז"ל מתפלל געווען אז עס זאלן קומען געסט,
איבער דעם עניין. און די ראשונים זאגן אז די אבות האבן
און די דריי מלאכים זענען אנגעקומען ,ער געדאווענט אלע תפילות ,אבער נאר די
על כל פנים ,אז מיר וועלן פאלגן דעם האט געמאכט א מעשה פון תפילה אז עס תפילות וואס זיי זענען געהאלפן געווארן
ראש ישיבה ,זיך אפלערנען פון אברהם זאלן קומען געסט... דערביי – האבן זיי מתקן געווען פאר די
אבינו און די הייליגע אבות ואמהות צו אזוי אויך זאגן די הייליגע חכמים אין וועלט.
לעבן מיט תפילה והתבודדות ,וועט אונז מדרש ויושע ,אז ביי יציאת מצרים ,פאר
זיין ליכטיג אין לעבן און מיר וועלן אויך רש"י ברענגט (בראשית יב ,ח) ,אז
קריאת ים סוף ,ווען די אידן און משה אברהם אבינו האט געזען מיט רוח הקודש
קענען ליכטיג מאכן פאר אנדערע. רבינו האבן געשריגן צום אייבערשטן ער אז עכן בן כרמי וועט עובר זיין אויף די
זאל זיין ראטעווען ,האט זיך דערוועקט די
13 חיי שרה תשפ" ז בלע טל
איין מעשה וואס זי דערציילט איז ,אז אירע
זייענדיג פארשטופט דארט אין מיר מיט געשוויסטער האבן דאן שוין אין
א קליין קינד ,אן קיין שום מעדיצינישע דארט געוואוינט ,און האבן פרובירט צו קורצן פון פריער :ר' יעקב יוסף
ערפאררונג ,האט זיך רוחמה פארבינדן העלפן דעם פארפאלק מיט וואס זיי האבן הערמאן שטעלט אויף זיין הייליגע שטוב
מיט די "העלט דעפארטמענט" פון נאר געקענט כדי עס צו מאכן גרינגער אין די טמנ'א גאסן פון אמעריקע.
אמעריקע און געבעטן אז זיי זאלן שיקן פאר זיי.
ער איז נישט מוותר אויף קיין מצוה.
אביסל ליין-מאטעריאל ,כדי זי זאל זיך
א קורצע צייט שפעטער איז זיי מקפיד צו דאווענען מיט מנין יעדן
אויסקענען מיט די בעיסיק זאכן וואס
געבוירן געווארן א בכור ,וועמען זיי האבן טאג מיט מסירות נפש.
זענען נויטיג צו וויסן.
גערופן ישראל מאיר ,נאכן הייליגן חפץ
מאכט חתונה די קינדער יונגערהייט.
א יאר שפעטער איז דאס בוך ענדליך חיים וואס האט שוין דאן נישט געלעבט.
רוחמה דערציילט זכרונות פון אלס
אנגעקומען ,און רוחמה האט דאס
קען מען דען היינט משיג זיין די כלה ,און פון נאך די חתונה ווען זי איז
דורכגעלייענט און זיך געלערנט נוצליכע
מסירות נפש פון טאטע-מאמע צו שיקן געפארן וואוינען נעבן מירע ישיבה ,כדי
זאכן .זי שרייבט אין אירע בריוו:
זייערע קינדער איבערן ים פאר תורה ,אן איר מאן זאל קענען לערנען.
זייט איך האב באקומען די ביכער פון די היינטיגע פארבינדונגס מיטלען? נישט און יעצט ליינט ווייטער.
אמעריקע ,האב איך זיך געטראפן אין א צו זען די אייניקלעך און נישט הערן דאס
פראבלעם וואס קאסט א שמייכל .ישראל קול פון די קינדער? זייער איינציגסטע
מאיר איז איבערן גאנצן שטעטל באקאנט פארבינדונג איז געווען דורך בריוו. מסירות נפש פאר תורה
געווארן אלס די "בוך בעיבי".
רוחמה פלעגט אפט שרייבן בריוו .אין זי האט זיך געזעגנט פון אלעס
געווארן א דאקטער איר בוך זעט מען פון אירע בריוו ווי זי איז וואס איז טייער און באקוועם ,און זיך
אריבער פילע מניעות און שוועריקייטן, ארויסגעלאזט אין אן "ארץ לא זרועה" ,צו
אין די לעצטע שטיק צייט איז מיין אבער זי האט זיך דערהאלטן מיט שמחה א פרעמד ,ניי און צוריקגעשטאנען לאנד –
הויז באלאגערט מיט מאמעס וואס דארפן און זיך געשטארקט אין אלע אומשטענדן. אלעס פאר תורה.
עצות פאר זייערע קינדער ,און משה (מיין
די בוך בעיבי
חיי ש רה תש פ" ז ב ל עט ל 14
32 מ .מאנן
זכרונות:
נומער
די שיף האט ארויסגעלאזט די לעצטע
ארויסגעקומען גוט 38 :גראד מאן)
פייף און אראפגעלאזט דעם אנקער .דאס
( 100פערענהייט). איז אפיציעל פארוואנדלט
איז געווען צוויי אזייגער נאכמיטאג ,ה'
תמוז תרצ"ח .דער האפן איז געווען פול אין דעם "אמעריקאנער געווארן
נאכן אויספרעגן די מאמע וואס דא
מיט מענטשן .משה און איך האבן שטארק דאקטער".
גייט פאר ,האט זי מיר דערציילט אז זי
אנגעכאפט ישראל מאיר'ס האנט און מיר האט אנגעווארימט דעם מעסטער פארן
זענען אפגעשטיגן. איין נאכט האט א פרוי היסטעריש
נוצן ,כדי עס זאל נישט זיין קאלט פארן געקלאפט אין די טיר ,שרייענדיג אז זי
קינד בשעת'ן מעסטן... מוז רעדן "צום אמעריקאנער דאקטער",
פלוצלינג האב איך געהערט א געשריי:
"דארט זענען זיי!" מיין טאטע ,מאמע, ער זאל קוקן וואס עס שטייט אינעם
נו ,יעצט בין איך שוין אויך געווארן א
שוויגער-עלטערן און אלע געשוויסטער "אמעריקאנער בוך".
דאקטער!
זענען דארט געווען אונז אפצונעמען .מיין
מח איז פארנעפלט געווארן פון אזויפיל איין טאג איז א פרוי געקומען צו
צוריק אהיים קיין אמעריקע
בענקשאפט און ליבשאפט .אלע האבן מיין טיר מיט א פיבער-מעסטער וואס
געקושט און געהאלזט ישראל מאיר'ן. וואלקענעס שווארצע ווען זי האט געבארגט פון די אפטייק .זי
האבן אנגעהויבן שוועבן איבער די האט מיך געבעטן איך זאל לייענען וואס
איך האב געקוקט צום טאטן .זיין בארד אייראפעאישע הימלען ,און דער רשע פון דארט שטייט ,ווייל זי האט געמאסטן די
איז געווארן גרוי; ער איז געשטאנען גראד דייטשלאנד ימ"ש האט אנגעהויבן הייבן טעמפעראטור פון איר קינד וואס פילט
און שטייף ,און זיינע טיפע בלויע אויגן דעם קאפ און וועבן זיינע שרעקליכע נישט גוט.
האבן געקוקט אויף מיר מיט ליבשאפט. פלענער אויף כלל ישראל ,האבן זיך
איך האב געגעבן א קוק און זיך
די משפחות צוביסלעך אויפגעהויבן
דער מאמע'ס אויסזען האט מיר דערשראקן :דער מעסטער האט געוויזן
און צוריקגעקומען קיין אמעריקע .זיי
אבער שאקירט .זי האט זיך דראסטיש 107( 42פערענהייט) ,וואס דאס איז דאך
זענען געקומען ביסלעכווייז; רוחמה איז
געענדערט און אויסגעזען זייער א גרויסע סכנה.
נאכגעקומען צום לעצט.
פארעלטערט .איר פנים איז געווען בלאס
און נידערגעשלאגן .איך האב גענומען איר איך האב נישט געוואלט דערשרעקן די
האט אייבערשטער דער
האנט און עס געדרוקט ,אבער זי האט פרוי ,האב איך איר אנגעבאטן אז איך וועל
אויסגעפרואווט משפחת הערמאן מיט א
כמעט נישט ארויסגעזאגט קיין ווארט. אליין גיין באקוקן דאס קינד .זעענדיג אז
שווערן נסיון ,וועלכן זיי זענען אריבער ווי
דער קליינער בערלע זיצט און שפילט זיך
ריכטיגע סאלדאטן פארן אייבערשטן.
רואיג ,האב איך אנגעבאטן אז איך וועל
פארזעצונג קומענדיגע וואך אי"ה ווי רוחמה דערציילט אין אירע איבערמעסטן זיין פיבער .דאס מאל איז די
15 חיי שרה תשפ" ז בלע טל
ALPHAITIS.COM
א טאג א טאג
מיט די מיט דער
רבני ראש
הכולל ישיבה
א טאג פאר די תומכים
זוילן וועלט וואס
האלטן
די
דעם קומענדיגן זונטאג פרשת ויצא גייט פארקומען א
יום שכולו תורה
טא!סן...
עשגנטהפיאירפ
ל ני
עאס
עלטג ד
צרטווי
לעאי
פאר אלע תומכי הכולל וואס האבן אויסגעצאלט דאס יאר א
פרנס החודש
א טאג וואס די תומכי הכולל וועלן זיך פונדערנאענט באקענען מיט די לומדי ורבני הכולל און
אינאיינעם פארברענגן אין אגעשמאקע אטמאספער .דערנאך וועלן די תומכים פארברענגן
דעם טאג אויף גאר א רייכע פארנעם איינאיינעם מיט דער ראש ישיבה שליט״א.
א טאג וואס איר ווילט נישט פארפאסן | לעצטע געלעגנהייט צו פארענדיגן אייער זכות
יוסף זינגער משה ארי' שניצלער פארבונדט אייך היינט
347.764.2979 347.585.6166 מיט די גבאי הכולל
ִא ִיְך ְֶעְֶפ ְן ִנ ִ �
יְׁשׁט ִד ִי ִט ִיר
ְׁשָּׁפִּטים "ֹלא ִִת ְְהֶיֶ ה ַַא ֲֲח ֵֵרי ַַרִּבּ ים ְְל ָָרעֹות"
ַּפְּרַׁשׁ ת ִִמ ִ
ּתֹוָרה ָזָ אְגְ ט אּוְנְ ז ִִאין ְ
ָ ייִליֶגֶ ער ָָח ֵֵפץ ַַחִיִ ים ִזִ ְכְ רֹונֹו אְרט וואּו ֶֶדער ֵֵה ִ אִדיןָָ ,ד ְ ְׁשָׁטאט ַַר ִ
ִִאין ָ
ְׁשֶׁלעְכְ ְְטס;
ויְלן טּון ֶ אְל ְְסט ִנִ יְׁשׁ ט ַזַ יין ַַא ֵֵח ֶֶלק פּון ִִדי רֹוב ָוָ ואס ִוִ ְ
– דּו ָזָ ְ אְרְּב ֶֶּרעֶכֶ ער ָוָ ואס ָָהאט ִִל ְְב ָָרָכָ ה ָָהאט ֶגֶ עוואֹויְנְ טָָ ,האט ִזִ יְך ֶגֶ עפּוֶנֶ ען ַַא ַַפ ְ
ְׁשֶׁלעְכְ ְְטס ָוָ ואס ֶֶמען עִריֶּבּ ער ִוִ ויל ִִאיְך ִנִ יְׁשׁ ט ַזַ יין ַַקיין ֵֵח ֶֶלק ִִאין ֶֶדעם ֶֶֶד ִ אְרְּב ֶֶּרעְנְ ט
עַמאְכְ ט ָָצרֹות ְְצרּורֹות ַַפאר ִִא ִיִדיֶׁשׁ ע ִִקיְנְ ֶֶדערֶֶ .ער ָָהאט ַַפ ְ ָָאְנְ ֶגֶ ַ
ִוִ ויל טּון ַַפאר ֶֶדעם ֶֶמעְנְ ְְטׁש". ַַא ַַסאְך ַַהייֶזֶ ערֶ ,גֶ עַגַ ֶנֶ ְְב ֶ'ֶעט פּון ִִא ִיִדיֶׁשׁ ע ְׁשׁ טּוֶּבּ ער ,אּון ֶֶמען ָָהאט ֲֲא ִִפילּו
ֶגֶ עָזָ אְגְ ט אֹויף ִִאים ַַאז ֶֶער ָָהאט ׁשֹוין ֶגֶ ַ
עַה ְְרְגְ ֶֶעט ֶֶמעְנְ ְְטְׁשׁ ן ַַר ֲֲח ָָמָנָ א ִִל ְְצ ָָלן.
עִפ ְיְרטָָ :דאס ָוָ ואס ֶֶדער ָָח ֵֵפץ ַַחִיִ ים ָָהאט אֹויְסֶגֶ ִ ְ מֹוֲה ָָרא"ׁש
ָָהאט ֲ
ואְלט ַַח ְְת ֶֶמ'עֶנֶ ען ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ וען אֹויף ֵֵאייֶנֶ עם ָוָ ואס ֶֶער ָָהאט ִנִ יְׁשׁ ט ֶגֶ עָוָ ְ עֶקעְנְ ט עקּוֶמען צּו ַַא ַַמ ָָצב ָוָ ואס ֶֶמען ָָהאט ׁשֹוין ִנִ יְׁשׁ ט ֶגֶ ֶ ֶ ֶֶעס ִִאיז ֶגֶ
עְס ְְטֶוֶ ועְגְ ן
ְׁשֶׁלעְכְ ט ,פּוְנְ ֶֶד ְ
עוואּוְסט ַַאז ֶֶער ִִאיז ֶ
ְ עֶקעְנְ ט אּון ֶגֶ
עְרֶזֶ עְנְ ִִליְך ֶגֶ ֶ
ֶּפּ ְ עַמאְכְ ט צּו אְּבן ָָאְּפֶּגֶ ַ
אְל ְְטן פּון ִִאים ,אּון ֶֶע ְְט ִִליֶכֶ ע ִִא ְיְדן ָָה ּ אֹויְס ַַה ְ
ְ
ואְלט ַַח ְְת ֶֶמ'עֶנֶ ען ֶֶקעְגְ ן ַַא ִִאיד .אּון ִזִ יֶכֶ ער ֶוֶ וען ֶֶמען ָָהאט ֶֶער ִנִ יְׁשׁ ט ֶגֶ עָוָ ְ ְׁשָׁטאט
אִצֶיֶ ע ִִמיט ַַא ֶֶלע ַַאייְנְ וואֹויֶנֶ ער פּון ָ עַר ִ ַַא ְְרַגַ אִנִ יִזִ ְיְרן ַַא ָָק ֶ
אאֶּפ ַ
ויַאזֹוי ֶֶקען ֶֶמען ַַח ְְת ֶֶמ'עֶנֶ ען ֶֶקעְגְ ן ִִאים?
ֶֶקען ִּבְּכְ ַַלל ִנִ יְׁשׁ ט ֶֶדעם ֶֶמעְנְ ְְטׁשִ ,וִ ַ ְׁשָׁטאט אּון רּוְמצּוֵגֵ יין צּו ַַא ֶֶלע ִִא ְיְדן ִִאין ָ
ְּפַּלאִנִ ְיְרט ַַא ְ
אְּבן ַאִדיןֵ .זֵ יי ָָה ּ ַַר ִ
עְרצּוֶגֶ ּ
עְּבן ְּכֵּדי ִִאיֶּבּ ְ
אְרׁשֹויןֵ ,
עְטן ַַאז ֶֶמען ָזָ אל ַַח ְְת ֶֶמ'עֶנֶ ען ֶֶקעְגְ ן ֶֶדעם ַּפּ ְ ֶּבּ ְ
ייֶער ָָרב אֵק ֶ
אֶטעֶֶ ,דער ָָט ֵ ייְלטַּ” :בּ יי ַַמיין ַַט ֶ עְר ֵֵצ ְ מֹוֲה ָָרא"ׁש ָָהאט ֶֶד ְ ֲ
אְרן ֶֶרעִגִ ירּוְנְ גַַ .אזֹוי ַַארּום ֶוֶ ועט ֶֶמען עְטל ִִמיט ִִדי ֲֲח ִִתימֹות ַַפ ְ ֶֶדעם ֶֶצ ְ
ִזִ ְכְ רֹונֹו ִִל ְְב ָָרָכָ הִִ ,איז ַַא ָָמאל ֶגֶ עֶוֶ וען ַַאַזַ א ַַמ ֲֲעֶׂשׂ ה ַַאז ַַא ְְק ָ
בּוָצה פּון ַַא
ועְרן פּון ִִאים ִִאיְנְ ֵֵאייֶנֶ עם ִִמיט ַזַ ייֶנֶ עִִאים ֶֶקעֶנֶ ען ָָאְנְ ְְק ָָלאְגְ ן אּון ָּפּ טּור ֶוֶ ְ
עֵלייְגְ ט ֶֶצען טֹויֶזֶ עְנְ טעקּוֶמען אּון ַַא ָָראְּפֶּגֶ ֵֶ ויֶסע ֲֲח ִִסידּות ִִאיז ֶגֶ ֶגֶ עִוִ ֶ
ויִליֶגֶ ע ֶ
ְּפֶּלעֶנֶ ער. ֵּבּ ייְזְ ִוִ ִ
פֹוְר ָָסםָָ ,אֶּבּ ער ַַמיין
ויְסן ְְמ ְ אַלאר ֶֶער ָזָ אל ַַח ְְת ֶֶמ'עֶנֶ ען ֶֶקעְגְ ן ַַא ֶגֶ עִוִ ְ ָּדּ ַ
אֶטע ָָהאט ֵזֵ יי ֶגֶ עָזָ אְגְ טִ'ִ :איְך ִוִ ויל ִנִ יְׁשׁ ט ָָה ּ
אְּבן ַַקיין ַׁשְׁיְ יכּות ִִמיט ִִדי ַַט ֶ עֶמען ִִדי ֲֲח ִִתימֹות, אְמצּוֶנֶ ֶ ְׁשָׁטאט צּוַזַ ְ ייֶעְנְ ִִדיג ִִאין ָ רּוְמֵגֵ ֶ
ַַאזֹוי ַַא ְ
אְרט ַזַ אְכְ ן'”. ָָס ְ ייִליְגְ ן ָָח ֵֵפץ ַַחִיִ ים עקּוֶמען צּום ְׁשׁ טּוּב פּוֶנֶ עם ֵֵה ִ ֶ ֶזֶ עֶנֶ ען ֵזֵ יי אֹויְך ָָאְנְ ֶגֶ
ְׁשִׁר ְיְפטָָ .אֶּבּ ער ֶֶדער ָָח ֵֵפץ ַַחִיִ ים ָָהאט עְר ִ אקּוֶמען ַזַ יין אּוְנְ ֶֶט ְֶ ְּכֵּדי צּו ַּבּ
ֵ
אְרן
אְרט ַַפ ְ עָפאן רּוף ַַה ְעֶל ָ אקּוֶמען ַַא ֶֶט ֶ
ֶ מֹוֲה ָָרא"ׁש ַּבּ
ֵֵאייְנְ ָָמאל ָָהאט ֲ
אְּבן ִזִ יְך
קֹוֶדׁש; ִוִ וי ָנָ אר ֵזֵ יי ָָה ּ רּוַח ַַה ֶאְראֹויס ֶגֶ עֶזֶ ען ִִמיט ַזַ יין ַ ַַא ֶֶלעס ָָפ ְ
”ִאיְך ִּבּ ין
מֹוֲה ָָרא"ׁשִ :
עָפאן ָזָ אְגְ ט ַַפאר ֲ עֶל ָאֹויְפן ֶֶט ֶ
ְזְ ַַמן ַׁשָּׁבּ ת ,אּון ֶיֶ עֶנֶ ער ְ עְרט צּו ַזַ יין הֹויזִִ ,איז ֶֶדער ָָח ֵֵפץ ַַחִיִ ים ַַא ָָראְּפֶּגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען ִזִ יְך עְרֶנֶ עְנְ ֶֶט ְ
ֶֶד ְ
עְט ִִליְך
עְצט אֹויף ֶֶצ ְאֹויְפן ַגַ אס אּון ֵֵאייֶנֶ ערַַ ,א ׂשֹוֵנֵ א ַַדייֶנֶ ערֶֶ ,העְנְ ְגְ ט ֶיֶ ְ
ָָדא ְ אְרְּב ִִּל ּיְּבן ַַא ַגַ אְנְ ְְצן ָָטאגֵ ,
ְּכֵּדי ֶֶער אְרט ַַפ ְ עֶלער אּון ִִאיז ָָד ְ אְל ְְטן ִִאין ֶֶק ֶאַה ְ ַּבּ ַ
ְּכֵּדי ֶֶמען
עְצט ֵֶֶקעְגְ ן ִִדיר אּון ֶֶקעְגְ ן ַַדייֶנֶ ע ְְס ָָפ ִִריםֶֶ .ער ֶֶהעְנְ ְגְ ט ֶֶעס אֹויף ֶיֶ ְ אְר ְְפן ַַמ ְְח ִִליט ַזַ יין אִרירּוְנְ ג ִִמיט ֵזֵ יי אּון ַַד ְ קּוֶמען ִִאין ַּבּ ִ
אְר ְְפן ֶ ָזָ אל ִנִ יְׁשׁ ט ַַד ְ
קּוְמט ַׁשָּׁבּ ת; ִִאיְך ָָלאז
ייְסן ִוִ וי ָנָ אר ֶֶעס ְ אְּפַּר ְָזָ אל ֶֶעס ִנִ יְׁשׁ ט ֶֶקעֶנֶ ען ַַא ָָר ַ
ִִצי ֶֶער ָזָ אל ָיָ א ַַח ְְת ֶֶמ'עֶנֶ ען ָָא ֶֶדער ִנִ יְׁשׁ ט.
ָּדִּמים”.ְׁשִׁפיַכַ ת ִ
אֶטעֶוֶ וען פּון ִּבְּזְ יֹונֹות אּון ִ ויְסן ַוַ וייל ִִאיְך ִוִ ויל ִִדיר ַַר ֶ
ִִדיר ִוִ ְ
עקּוֶמען ְְק ַַלאְּפּ ןָָ ,אֶּבּ ער ֵֵקייֶנֶ ער ָָהאט ִנִ יְׁשׁ ט ֶ ִִדי ַַע ְְס ָָקִנִ ים ֶזֶ עֶנֶ ען ֶגֶ
לֹוֵמנּו צּו ֵגֵ יין ָָדאס מֹוֲה ָָרא"ׁש ָָהאט ְׁשֶׁנֶ על ֶגֶ עֶּבּ ְ
עְטן ֶֶע ְְט ִִליֶכֶ ע ַַאְנְ ֵׁשׁ י ְׁשׁ ֵ ֲ
עְק ַַלאְּפּ ט ָָאֶּבּ ער ֶֶעס ִִאיז עְק ַַלאְּפּ ט אּון ֶגֶ ְ אְּבן ֶגֶ ְ עְרטֵ .זֵ יי ָָה ּ ֶגֶ ֶ
עֶעְנְ ְְט ֶֶפ ְ
ייְסן.
צּוַר ְ
ִּכְּמ ַַעט ַַא ֶֶלעס ַַא ָָראְּפּ ַיַח ֶגֶ עֶוֶ וען ְ אְּבן ַַמ ְְצ ִִל ַ
ייְסן ,אּון ֵזֵ יי ָָה ּ
אְּפַּר ְ
ַַא ָָר ַ
עֶטער אּון עקּוֶמען ְׁשֶּׁפּ ֶ
ֶ צּוִר ְיְקֶגֶ
ִנִ יְׁשׁ ט ֶגֶ עֶוֶ וען ַַקיין ֶֶעְנְ ְְט ֶֶפערֵ .זֵ יי ֶזֶ עֶנֶ ען ִ
צּוִפיסַ ,וַ וייל ֶֶעס ִִאיז ׁשֹוין ֶגֶ עָוָ ְ
ואְרן אְר ְְפט ֵגֵ יין ִ עַד ְאְּבן ֵזֵ יי ׁשֹוין ֶגֶ ַ
צּוִריק ָָה ּ
ִ
ְּפּ רּוִּבּ ְיְרט ָנָ אְכְ ַַא ָָמאל צּו ְְק ַַלאְּפּ ןָָ ,אֶּבּ ער ֶֶמען ָָהאט ִנִ יְׁשׁ ט ֶגֶ ֶ
עֶע ְְפְנְ טִּ ,בּ יז ֵזֵ יי
ַׁשָּׁבּ ת.
ְׁשִׁר ְיְפט
עְר ִ עְּבן אֹויף ֶֶדעם ָָח ֵֵפץ ַַחִיִ ים'ס אּוְנְ ֶֶט ְ אֹויְפצּוֶגֶ ּ
עַמאְכְ ט ְ אְּבן ָָאְּפֶּגֶ ַָָה ּ
מֹוֲה ָָרא"ׁש ֶגֶ עָזָ אְגְ ט ַַפאר ֶֶדעם ָוָ ואס ָָהאט ִִאים ָנָ אְך ַׁשָּׁבּ ת ָָהאט ֲ ייֶער ֶוֶ ועג. אּון ֶזֶ עֶנֶ ען ֶגֶ עַגַ אְנְ ֶגֶ ען ֵזֵ ֶ
אְסטאְל ְְט ְְסט ׁשֹוין ֶזֶ עְכְ ְְצן ָיָ אר ָנָ אְך ַַדיין ֲֲחתּוָנָ ה אּון ָָה ְ ערּוְפן” :דּו ַַה ְ
ְ ָָאְנְ ֶגֶ
אְל ְְטן אּון ֶגֶ ְ
עְפ ֶֶרעְגְ ט עַה ְ יְטֶגֶ ַ
ֶֶדער זּון פּוֶנֶ עם ָָח ֵֵפץ ַַחִיִ ים ָָהאט ָָדאס ִִמ ְ
אְר ֶֶקער ִּבָּזָ יֹון ַַפאר ִִדיר אּון ַַפאר ְׁשַׁט ְ
ִנִ יְׁשׁ ט ַַקיין ִִקיְנְ ֶֶדער ,אּון ָָדאס ִִאיז ַַא ַ
ויְלט ִִאיר ִנִ יְׁשׁ ט ַַח ְְת ֶֶמ'עֶנֶ ען ֶֶקעְגְ ן אְרָוָ ואס ִוִ ְ
אֶטע! ַַפ ְ
"ַט ֶ אְטןַ : ַזַ יין ַַט ְ
אֶטעֶוֶ ועט פּון אְסט ִִמיר ֶגֶ ַ
עַר ֶ ַַדיין ַוַ וייּבִִ .אין ְזְ כּות פּון ֶֶדעם ָוָ ואס דּו ָָה ְ עְלֶכֶ ע ָָצרֹות ַַפאר ִִדי ִִא ְיְדן ָָדא ַַאַזַ א ָָרָׁשׁ ע ְְמ ֻֻר ָּׁׁש�ע ָוָ ואס ַַמאְכְ ט ַַאן ַַאֶזֶ ְ
אְּבן ִִקיְנְ ֶֶדער”.
ועְרן פּון ִּבְּזְ יֹונֹות אּון ָָה ּ
אֶטעֶוֶ ועט ֶוֶ ְ עַר ֶ אְל ְְסטּו ֶגֶ ַ
ִּבְּזְ יֹונֹותָ ,זָ ְ ועְרן פּון ַַאַזַ אאִדין? ִִאיז ֶֶדען ָָדאס ִנִ יְׁשׁ ט ַַקיין ִִמ ְְצָוָ ה ָּפּ טּור צּו ֶוֶ ְ ִִאין ַַר ִ
אְל ְְפן ֶגֶ עָוָ ְ
ואְרן ִִמיט ֶזֶ ַַרע ֶׁשׁ ל אֶקע ַַאזֹוי ִִאיז ֶגֶ עֶוֶ ועןֵ ,זֵ יי ֶזֶ עֶנֶ ען ֶגֶ ָ
עָה ְ אּון ַַט ֶ
ייִליֶגֶ ע
עְרטִ"ִ :די ֵֵה ִ אְרׁשֹוין?" ָָהאט ֶֶדער ָָח ֵֵפץ ַַחִיִ ים ֶגֶ ֶ
עֶעְנְ ְְט ֶֶפ ְ ְׁשֶׁלעְכְ ְְטן ַּפּ ְ
ֶ
יָמא.
ַַקָיָ ָ
ׁ ֹ � ֹ
ִׂׂשיחֹות מֹו ֲֲה ָָרא"ׁש ֵֵחֶלֶק ג' ֶֶע ֶֶר ְְך ֲחֲ ִִתיָמָ ה
חיי ש רה תש פ" ז ב ל עט ל 18
19 חיי שרה תשפ" ז בלע טל
ווי סאך צדקה מעג מען געבן?
געלט ,אזוי ווי דער ייטב לב רירט אן
די טיר און זעט דעם איד ,געבט ער א
שפרונג אויף צוריק מיט א ציטער ,און ער
שרייט ,אן אש להבה! דער הייליגער רבי
ר' הערש! און זאפארט זאגט ער צום נגיד,
וועט קענען מעסטן די צוקער ,און נאך
מעשי חסד וואס ער פלעגט טון ,אויך איז
געווען ביי די שמועס אין מאנטיסעלא
הרה"ג ר' שמואל בראך ז"ל אב"ד נאנאש,
פון די הויז בחורים אין יענע תקופה.
ומענדיגן דינסטאג פרשת
תולדות ,א' דר"ח כסלו
געפאלט די הונדערט און
אכציגסטע יארצייט פון
ק
הרה"ק ר' הערש מרימנוב זכותו יגן עלינו.
דאס איז דאך דער הייליגער רבי ר' הערש!
צווישן אנדערן האט דער רבי אין יאר תשט"ו איז רבינו הקדוש
געב אים וויפל ער בעט!
דערציילט ,אז דער רבי ר' הערש געווען געפארן נאך די ימים טובים קיין
עס איז מקובל ביי משפחת הרה"ג ר' אין א שטאט פארשטעלט ווי א פשוט'ער מאנטיסעלא אויף אפרו.
משה גראס ז"ל מ'שארמאש ,חתן בעל מענטש ,ער איז געקומען צו איינעם
שבת קודש פרשת לך לך האט דער רבי
תפארת נפתלי מ'שארמאש זצ"ל אז די פון די נגידים אין שטאט און געבעטן א
כמעט א גאנצע נאכט געשמועסט סיפורי
עובדא איז פארגעקומען אין שטאט גרויסע סומע געלט ,דעם נגיד איז עס
צדיקים ובפרט פון הרה"ק ר' הערש
טיסא-לאדיין ווען דער ייטב לב איז געווען אינטרעסאנט ,עפעס האט אים
מרימנוב זי"ע.
איינגעשטאנען ביי זייער זיידן הרה"ג געמאכט טראכטן אז דאס איז נישט סתם
הנגיד ר' וואלף הכהן גראס ז"ל. א פשוט'ער מענטש ,און פון די אנדערע ביי די שמועס איז געווען אנוועזנד
זייט האט מען גערעדט פון א גרויסע הרה"ח ר' יהושע לויפער ז"ל ,ברודער
נאך א עובדא וואס דער רבי האט
סומע געלט. פון הרה"ח ר' שלום ז"ל דעם רבינ'ס גבאי
דערציילט יענעם פרייטאג צו נאכטס
צדקה ,און הרה"ח ר' יעקל שווארץ ע"ה,
פרשת לך לך פון הייליגן רבי ר' הערש אזוי ווי פונקט דאן איז געווען דארט
ער פלעגט צו האבן א קליין ביקור חולים
מ'רימנוב איז געווען די באקאנטע מעשה אין שטאט צו גאסט דער הייליגער ייטב
שטיבל אונטן אין גרויסן ביהמ"ד אויף
ביי די "ארימע חתונה" פון דעם הייליגן לב זכותו יגן עלינו ,איז דער נגיד אריבער
ראדני סטריט ,דארטן פלעגט ער טיילן
ייטב לב זי"ע. צום ייטב לב און דערציילט וואס קומט
קידוש צו מאכן שבת צופרי פאר וועם
פאר ,איז דער ייטב לב אריבערגעקומען
עס איז געווען א מנהג אז א טאג פאר ס'האט אויסגעפעלט ,אויך פלעגט ער
זען דעם איד וואס בעט די גרויסע סומע
די חתונה האט מען געמאכט א סעודה אז איינמאל א וואך לייגן א צעטל אז מען
חיי ש רה תש פ" ז ב ל עט ל 20
אן עקסטערע זאך וואס דער רבי האט אים דער מחותן געזאגט אז ס'איז נישט אלע ארימעלייט זאלן קומען עסן.
גערעדט ביי שלש סעודות יענעם שבת זיין געלט און ער מוז גיין פרעגן דעם
ביי די ארימע חתונה האט דער זיידע
פרשת לך לך איז גאר אינטרעסאנט און זיידן דעם ישמח משה ,איז מען געגאנגען
דער הייליגער ישמח משה זכותו יגן עלינו
עס זעט אויס ווי די זעלבע נקודה וואס פרעגן דעם ישמח משה וואס מען זאל
געגעבן א גרויסן סכום געלט פאר'ן מחותן
ווערט געברענגט אין ליקוטי מוהר"ן אין טון מיט דעם ארימאן וואס בעט סאך א
ער זאל עס פארטיילן פאר די ארימעלייט.
די השמטות ביי אנהייב חלק שני "אחד גרעסערע סכום ווי מען האט געגעבן
היה אברהם" אז אברהם האט געקענט פאר אלע אנדערע ,האט דער ישמח משה לויט איין נוסח האט ער געגעבן דאס
דינען דעם אייבערשטן ווייל ער האט געזאגט ער וויל אים זען ,ווי נאר דער געלט פאר'ן מחותן הרה"ק ר' משה דוד
געוואוסט אז ער איז אליינס אויף דער ישמח משה האט אים געזען האט ער אשכנזי זצ"ל דער שווער פון ייטב לב.
וועלט ,ער קען נישט קוקן אויף קיינעם, געזאגט אז מען זאל אים געבן וויפל ער
אנשטאט אכט ביליאן מענטשן איז די בעט. לויט'ן נוסח פון כ"ק אדמו"ר מ'טאהש
גאנצע בריאה נאר איין מענטש ,און ס'איז זכותו יגן עלינו האט ער געגעבן דאס
ווען הרה"ח ר' אברהם ווערצבערגער געלט פאר זיין זון הרה"ק ר' אלעזר ניסן
נישט דא אויף וועם צו קוקן ,נישט אויף די
ז"ל האט דערציילט די מעשה ווי ער האט זי"ע ,דער מחותן מצד החתן.
נאנטע און נישט אויף די ווייטע און נישט
עס געהערט פון רבי'ן האט ער דערציילט
אויף די גאר נאנטע ,און אויב מען קוקט איז געווען דארט ביי די ארימע חתונה
אז נאכ'ן באקומען דעם געפאדערטן סכום
אויף אנדערע ווערט מען אפגעשוואכט, דער הייליגער רבי ר' הערש מ'רימנוב
האט דער רבי ר' הערש אנגעוואונטשן אז
און דער רבי האט צוגעלייגט ,בך חותמין, זי"ע איידער ער איז נתגלה געווארן ,און
פון דעם זיווג זאלן ארויסקומען דורות
מיט די זאך פון אחד היה אברהם ,מיט ער האט געבעטן א גרעסערע סומע ווי
וואס וועלן באלייכטן די וועלט.
דעם וועט מען זיך דערהאלטן אין די מ'האט געגעבן פאר אלע אנדערע ,האט
צייטן פון די גאולה האחרונה.
אין יאר תשכ"ד האט דער רבי געליטן א
שווערע רויז און זיך פארגענומען צו מאכן
א סעודה לעילוי נשמת בארי הנביא ,אזוי
ווערט געברענגט אין ספר ליקוטי תורה ברבות הימים וועט ער פארשטיין אויף
וש"ס פון הרה"ק ר' אייזיק מ'קאמארנא
זי"ע.
אין בארת המים פון ר' הערש מ'רימאנוב
זי"ע ווערט געברענגט צו מאכן די סעודה
צוריק צו וועגס וואונדערליכע זאכן וואס
לעילוי נשמת הושע בן בארי.
ווי עס זעט אויס האט דער רבי
אנגענומען וואס עס שטייט פון הייליגן
דער צדיק האט אים מגלה געווען וואס ער
קאמארנער זכותו יגן עלינו.
זונטאג פרשת ויצא תשפ"ה איז געווען
א סעודת ראש חודש מיט די תומכי הכולל האט בכלל נישט פארשטאנען בשעתו.
21 חיי שרה תשפ" ז בלע טל
פון אלע ערליכע אידן אין די שטאט פון אים מגלה געווען וואס ער האט בכלל אין שטוב פון דער ראש ישיבה שליט"א.
דעם צדיק ,און אלע האבן זיך אונטער נישט פארשטאנען בשעתו.
גאר די אינמיטן שפעטער
געווארפן אונטער אים.
און דער רבי איז ממשיך אז ס'איז אנטרעסאנטע שאלות (מען קען זען די
האט דער ראש ישיבה געזאגט אז געווען א צדיק מפורסם וואס ס'איז געווען שאלות אין אשית עצות בנפשי גליון פ'
מוהרא"ש שרייבט אז די שיחה גייט ביי אים א איש פשוט לגמרי וואס האט פרשת מקץ -חנוכה תשפ"ה) האט דער
ארויף אויף דעם רבי'ן ר' הערש וואס איז באדינט דעם צדיק ,און געהערט אסאך ראש ישיבה זיך אנגערופן א פלא'דיגע
געווען משרת ביי רבו הרה"ק ר' מענדעלע דיבורים פון אים ,וואס ער האט נישט שאלה וואס האט צו טון מיט א שיחה
מ'רימנוב זי"ע. פארשטאנען ,נאך אסאך יארן איז דער אין חיי מוהר"ן און מיט הרה"ק ר' הערש
צדיק נסתלק געווארן ,און דער משרת מ'רימנוב זי"ע.
און דער ראש ישיבה האט געזאגט אז
האט זיך א גאנצן צייט דערמאנט זאכן
ס'איז דא א שטיקל קושיא ,ווייל דער עס שטייט אין חיי מוהר"ן סימן תקמ"ד
וואס דער צדיק האט אים געזאגט און
רבי ר' מענדעלע איז נסתלק געווארן אין אז וואויל איז א מענטש וואס האלט זיך
דערפון געלערנט וואס צו טון כאטשיג
תקע"ה ,און דער רבי איז נסתלק געווארן נאנט צו א צדיק און באדינט א צדיק און
ער האט עס נישט פארשטאנען בשעתו,
פיר יאר פריער ,איז ,ווי האט דער רבי הערט פון אים שיחות ,ווייל ברבות הימים
און דער משרת איז געווארן אן איש כשר
דערציילט וואס איז געווען אין רימנוב וועט ער פארשטיין אויף צוריק צו וועגס
וירא השם ,און געווארן דער ראש ומנהיג
נאכ'ן הסתלקות פון רבי ר' מענדעלע וואונדערליכע זאכן וואס דער צדיק האט
זי"ע?
דערנאך האט מען געפרעגט פון דער
ראש ישיבה נאך אסאך אינטרעסאנטע
שאלות בעניני צדקה און מעשר און
חומש.
דער ראש ישיבה האט געזאגט אז פון
מעשר האט מען נישט קיין שאדן און פון
חומש האט מען זיכער נישט קיין שאדן.
דער ראש ישיבה האט געזאגט אז ווען
ער פלעגט ארבעטן אויף א געהאלט ,אויף
א וועידזש ,האט ער אלץ אראפגענומען
חומש.
האט איינער געפרעגט אויב מען קען
געבן מער פון חומש? דער ראש ישיבה
האט געענטפערט אז יא.
חיי ש רה תש פ" ז ב ל עט ל 22
א
אויףבליק
צוריק טרעף צו וואס ,ווען ,וואו ,און ווער איז דער בילד:
מוהרא"ש זי"ע ביים זיך אומקוקן אויף די פלענער
און די פיבערהאפטע אנגייענדע קאנסטרוקציע בילד פון
ארבעט אינעם דאן נאך האלב רויע בילדינג ,אין די פאריגע
צוקונפטיגער ישיבה אין 27סקילמאן דינסטאג פ'
נח ,כ"ז תשרי ,תשע"א וואך:
23 חיי שרה תשפ" ז בלע טל
הבה"ח אלימלך עגמי ני"ו ביים רייניגן די פרידזשידער אינעם הילד אליעזר שלמה שטיינבערג ני"ו ביים רייניגן
שטעטל שול -ג' וירא די שול אין שטעטל -ב' וירא
סיום מסכת ברכות פון הילד אלימלך ני"ו בן מו"ה אליהו לב הי"ו אין תלמוד תורה טבריה -ד' וירא
חיי ש רה תש פ" ז ב ל עט ל 24
ברית פון הילד משה ני"ו בן מו"ה זאבי ראטה הי"ו אין ישיבה -ב' וירא
25 חיי שרה תשפ" ז בלע טל
בר מצוה פון הבחור משה ני"ו בן מו"ה יואל טייטלבוים הי"ו אין קרית יואל -ב' וירא
הנחת תפילין פון הבחור משה ני"ו בן מו"ה יואל טייטלבוים הי"ו אין ישיבה -ג' וירא
חיי ש רה תש פ" ז ב ל עט ל 26
פרייליכע חתונה פון החתן וואלווי הי"ו בן הרב יואל לעווי שליט"א עב"ג הרב צבי אלימלך קאהן שליט"א בן הראש
ישיבה מתולדות אהרן שליט"א איידעם פון אדמו"ר מקארלסבורג שליט"א אין ישיבה -ד' וירא
27 חיי שרה תשפ" ז בלע טל
חיי ש רה תש פ" ז ב ל עט ל 28
29 חיי שרה תשפ" ז בלע טל
דער ראש ישיבה שליט"א אין א שמועס מיט אדמו"ר מספינקא שליט"א ביים ארויסבאגלייטן נאכן חתונה אין
ישיבה -ד' וירא
די בחורים פונעם שטעטל ישיבה אויף א באזוך ביים ליבערטי פייער סטאנציע -וירא
חדר פירן פון הילד אליעזר שלמה ני"ו בן מו"ה יעקב אריה רובין הי"ו אין תלמוד תורה בני ברק -ה' וירא
חיי ש רה תש פ" ז ב ל עט ל 30
חדר פירן פון הילד נחמן ני"ן בן מו"ה נפתלי גאלד הי"ו אין תלמוד תורה בית שמש -ג' לך לך
אבות ובנים אין היכל הקודש בני ברק -מוצש"ק וירא
חברי הנהלה דקרית ברסלב ביים אריינכאפן א שמועס מיט אנשי שלומינו -מוצש"ק וירא
לימודי תורה אין כולל -א' חיי שרה
31 חיי שרה תשפ" ז בלע טל
ALPHAITIS.COM
מעשה שהיה
פארציילט דורך דער ראש ישיבה שליט”א
הַא הַ א ,ק ּוק ,יוֹסִ י ִאיז
אוֹי וֵויי ,יוֹסִ י ִאיז נֶעב ְ ֶעיבי ,עֶר הַאלְט זַייןאַ ּב ִּ
ֶעך ּ ִפי ְנגֶער ִאין מוֹיל ,הַא
ִאי ְנגַאנְצְן פַארְ מַ אכְ ט ,עֶר הַא הַא!
נִישט ִמיט קֵ יינֶעם,רֶעדְ ט ׁ ְ
יך מ ּוז אִ ים רַאטֶעוֶוען! ִא ְ
הָאב נָאכְ גֶעק ּו ְקט יוֹסִ י טַ יֶיערֶ עִ ,א ְ
יך
ּ
ִאין ׁשֻלְחָן עָר ּו ְך א ּון גֶעזֶען אַז סְ 'אִ יז
אַייבֶערְ ׁ ְשטֶער ,אַז
ּ ׁ ְש ּכוֹחַ
נ ְ נִישט דָא קֵ יין ׁש ּום ִא ּ
יס ּור צ ּו הַאלְטְ ן ְׁ ַאשֶעפֶערׁ ,שַיין ִמיר ּב ׁ
ָאך אַ ִקינְד אִ יז דִ י ִפי ְנגֶער ִאין מוֹיל. אַרַיין אַ ג ּוטֶע גֶעדַאנְק
גֶערַאטֶעװֶועט גֶעוואָרְ ן
וִוי אַזוֹי אוֹיפְ צ ּו ּבוֹיעֶן
ּד ּורְ ְך ְּ
ותחַ יֶּיןָ!
יוֹסֶעלֶע.
דִ י ְזכוּת אִיז דַיי ְנס!
חלק ה’
זכות פרק זכות
$1,000 $500
פארבינדט אייך היינט מיטן גבאי
מו"ה לייבי ראטה הי"ו
347 578 4449
בס”ד
פרשת חיי שרה
אויסגאבע 38 #
פארגעס דיין רעדל
קול הברה
איבערגעהערט און דערהערט
ש .ל .פליישמאן
טשולענט
רעסעפי
מיין רייכטום ,דיין רייכטום
ג .פעקעטע
נישט געדארפט גיין צום דאקטער
מיט תפילה
א לאנגווייליגע געשמאקע טאג
ש .טראכטער
אינהאלט
בס"ד
פרשת חיי שרה
13
תשפ"ז
נומער 39
ראדאקציע:
ש .טראכטער
ג .פעקעטע
ח .פ .וועבערמאן
ש .ל .פליישמאן
ח .שטיינבערג
ל .וועבערמאן
ל .סאקס
מ .פאפנהיים
ל .לב
מ .סופר
מ .פעדער
11
845.379.1161
136-Huschke Rd
Hurleyville NY 12747
Inderheim@bletelmagazine.com
Kinderheim@bletelmagazine.com
קול ברסלב:
212.444.9191
אידישע שטוב:
212.444.9169
דעם ערשטן טאג ראש השנה וואס איז מיטן טשאלענט ביסטו זוכה צו אלע
דאס יאר געפאלן אין שבת ,פארן עסן די תיקונים !
טשולענט האט דער ראש ישיבה חיי ש רה תש פ" ז אי נ דע רה יים 2
שליט"א נאכגעזאגט פון צדיקים אז אויב חמין -ווארעמס וואס מען עסט שבת
דעם ערשטן טאג ראש השנה קומט איז דאך נאר להוציא מלבן של צדוקים
אויס שבת איז מען מיט די אכילת שבת, -דווקא צו טון פארקערט ווי די צדוקים.
מיטן טשאלנט מתקן פונקט ווי תקיעת מיר פאלגן די הייליגע חכמים וואס זיי
שופר. פארשטייען בעסער ווי אונזער קליינע
בריוו פון ליינער
צום בלעטל
פאסט קעסטל קֹוֹל ַה ָָב ָָרה
שיקט אריין אייער קול הברה צו editor@bletelmagazine.com - 845-379-1161
דער ראש ישיבה האט געזאגט אין א שיעור :פארוואס איז דער
לייב ,דער קעניג פון די חיות ,נישט דער פוקס? דער פוקס איז אסאך
פארגעס דיין רעדל
קליגער .ווייל א לייב קוקט נישט אויף צוריק .דער פוקס האלט זיך
אין איין אויסדרייען" ,וואס זאגט דער אויף מיר? וואס האלט דער קודם האב איך זיך געוואלט באדאנקען פאר מרת ש .ל .פליישמאן
אויף מיר? און וואס אהער ,און וואס אהין?" ער האלט זיך אין איין פאר די הערליכע אפטיילונג פון די גראמען "אויפ'ן וועג אהיים".
צוריקדרייען אויף צוריק .דער לייב וואקט ,ער גייט פאראויס ,ער אזוי קינצליך ,תוכנ'דיג און קאנצענטרירט ,מ'קען זיך דערמאנען
דרייט זיך נישט אויסקוקן פון אונטער אויף צוריק. הערליכע שיינע זאכן ,וואס דער ראש ישיבה האט געזאגט ,אויף א
אזוי קען מען מצליח זיין אין לעבן .מ'קוקט פאראויס אז דער וועג פון גראמען ,מלא חן ,מלא טעם ,א גרויסן יישר כח.
אייבערשטער גייט העלפן ,ס'גייט זיין גוט .מיר זענען אין די הענט איך האב געוואלט צולייגן עניינא דיומא אויף די גראם פון
פונעם אייבערשטן ,דער אייבערשטער נעמט קעיר פון אונז .און אזוי פארגאנגענע וואך "פארגעס דיין רעדל" .ס'איז געווען א משל פון א
מיט'ן אייבערשטנ'ס הילף האט מען א געשמאקע ,גוטע לעבן. מענטש וואס האט געהאט א קאר פול מיט רעדלעך ,און ער האט זיי
למשל ,מ'איז געווארן אין כעס ,מ'האט זיך געפערליך נישט געקענט אוועקווארפן .יעדע רעדל האט געהאט אן אנדערע
אויפגערעגט ,מ'האט געשריגן … גייט מען פון יעצט זיין אן ערליכער מעשה ,וואס ער האט געמוזט האלטן און געדענקען .אזוי איז ער
איד! אזוי ווי דער הייליגער רבי האט געזאגט אז אפילו אויב דער יצר ארומגעפארן מיט א גאנצע קאר מיט רעדלעך.
הרע וועט מיר מאכן טון א גרויסע עבירה ,וועל איך ווייטער בלייבן די גראם האט זייער שיין ארויסגעברענגט וואס דער ראש
געטריי צום אייבערשטן ,ווייטער זיין פרייליך ,און ווייטער דינען ישיבה האט געזאגט ,אז א מענטש זאל פארגעסן זיין עבר ,זיין
דעם אייבערשטן ,נאכדעם וועט מען תשובה טון ,און פארציילן פארגאנגענהייט ,און נישט מיטשלעפן מיט זיך אלטע ווייטאגן ,נאר
פאר'ן אייבערשטן די גאנצע מעשה" .באשעפער ,איך האב מיר עס דערציילן פאר'ן אייבערשטן ,קוקן פון יעצט און ווייטער ,גלייבן
אויפגערעגט ,אבער עכט וויל איך בלייבן רואיג .עכט וויל איך זיך און טראכטן אז דער אייבערשטער גייט העלפן ,ס'גייט זיין זייער גוט.
נישט אויפרעגן .עכט וויל איך זיין גוט .העלף מיר ,באשעפער!"
אבער נישט יעצט גיי איך זיין אין כעס ,ווייל מ'איז פריער געווארן פארגאנגענע סדרה ,פרשת וירא שטייט אז דער מלאך האט
אין כעס; נישט יעצט גיי איך זיין טרויעריג ,ווייל מ'איז פריער געווען געזאגט פאר לוט ,ער זאל זיך נישט צוריקדרייען און צוריקקוקן ווי
טרויעריג .ס'גייט פון יעצט זיין גוט. סדום ווערט איבערגעדרייט .דערציילט די הייליגע תורה ,אז לוט'ס
ווייב האט זיך יא צוריקגעדרייט און איז געווארן א שטיק זאלץ.
דאס לערנט אונז אויס דער הייליגער רבי ,צו פארגעסן .אזוי
ווי די משל וואס דער ראש ישיבה האט געזאגט ,וואס איז געווען דער ראש ישיבה זאגט ,אז אויב א מענטש האלט אין איין
אין די שיינע גראם פון "פארגעס דיין רעדל" :שיס אריין אלע דיינע צוריקקוקן ,צוריקטראכטן וואס איז געווען ,קען ער ווערן א שטיק
רעדלעך אין וואלד ,לאז אפ אלע דיינע אלטע זאכן ,פארצייל דיין זאלץ .ער קען ווערן פארזאלצן און פארביטערט .א איד דארף לעבן
אלטע ווייטאג פאר'ן אייבערשטן ,שיס עס ארויס ,געב עס ארויס פון יעצט .פון יעצט זען וואס קען איך אריינכאפן צו טון א גוטע זאך.
פאר'ן אייבערשטן ,און הייב אן פון ניי ,הייב אן פון יעצט ,מיש
אריבער די בלעטל א נייע בלעטל. און אזוי ווי דער ראש ישיבה האט דערמאנט ,פארוואס האט דער
אייבערשטער אנגעהויבן די הייליגע תורה בראשית מיט די אות ב' ,אז
אדער אויב דו האסט עפעס א גוטע זאך וואס דו טוסט יעדן טאג, א ב' קענסטו נישט צוריקגיין ,ס'האט א דאך ,ס'האט א פלאר ,ס'האט
און איין טאג האסטו עס אויסגעלאזט ,צום ביישפיל זאגן תהלים, א וואנט ,מ'קען נאר גיין פאראויס .יעצט ,היינט זיין פרייליך ,ווי דער
טראכט נישט צוריק" :אוי וויי ,איך האב אויסגעלאזט" ,נאר זע פון ראש ישיבה דערמאנט אזויפיל אין די בריוון אז שמחה ווארט נישט
יעצט ,וואס קען איך יעצט טון צו מאכן א נחת פאר'ן אייבערשטן. אויף א מענטש .מ'זאל נישט אפשטופן די שמחה צו זיין פרייליך
אויף מארגן ,היינט זיי פרייליך! יעצט ,איין סעקונדע זיי פרייליך!
א שטענדיגע ליינער -וויליאמסבורג זאג" :שכח אייבערשטער ,איך בין א איד! שכח אייבערשטער ,איך
בין געזונט! שכח אייבערשטער ,איך האב אזויפיל גוטע זאכן!"
3 חיי שר ה ת שפ"ז אינדערהיי ם
ש .טראכטער
א לאנגווייליגע
געשמאקע טאג
אנגעהויבן ווייזן סימנים פון חולי הנפש.
דריי יאר וואס פרעמדע וואלונטירן
האבן זיך געדרייט ביי איר אינדערהיים
באלד מער ווי איר אליין .דריי יאר וואס
א שבת טיש איז אלץ געבליבן א ספק:
"וועלן מיר דא זיין אדער נישט?" דריי
יאר פון ימים טובים ,חנוכה און פורים
קיין טאג און נאכט איז נישט געווען
קיין נאכט .דריי יאר וואס יעדעס מאל
דער טעלעפאן האט געקלינגען ,האט
זיך איר בלוט-דרוק געהויבן .דריי יאר
וואס "הצלה" איז ליידער געווען אויף
איר "ספיד דייל" און זיי זענען געווען
זייער אפטע באזוכער ביי איר אין שטוב.
סתי ,מיין טייערע
איז חבר'טע,
אריבער א תקופה
וואס מען ווינטשט
א
נישט פאר קיין שום אידיש קינד .דער
אייבערשטער האט איר אויסגעפרואווט
מיט א שווערע נסיון :א קינד וואס איז
צווישן די קאלטע ,סטעריליזירטע ל"ע געווארן נישט געזונט ביי די אכט
ווענט פון שפיטאל. דריי יאר וואס אסתי האט זיך יאר .דריי יאר האט זיך איר צדיק'ל
געראנגלט צווישן זיין א מאמע פאר געמוטשעט מיט די ביטערע מחלה;
נאך דריי פיינפולע יארן ,אין איר צדיק'ל ,און אויך פאר אירע דריי יאר וואס טאג איז נישט געווען
וועלכע איר ריינער צדיק האט נאך געזונטע קינדער וואס האבן אינצווישן
חיי ש רה תש פ" ז אי נ דע רה יים 4
אייבערשטער פאר די פשוט'ע טעג". ביינאכט ,און איך בין געווען אינדערהיים מער אויסגעלייטערט זיין שוין אזוי
איר צו וויגן און איינשלעפן .שכח איידעלע נשמה און האט זיכער געליטן
... אייבערשטער. פאר אידישע קינדער ,איז איר זון נפטר
געווארן ווי א קרבן עולה פאר כלל
איך האב געוויינט בשעת זי האט היינט איז געווען א לאנגווייליגע, ישראל.
עס מיר געליינט ,און איך האב פשוט'ע טאג .איך קען דיר נישט גענוג
אוועקגעלייגט דאס בריוו'ל ביי מיר. דאנקען ,אייבערשטער .איך וועל נאך די שבעה האט מיר מיין חבר'טע
מיר זענען אלע מענטשן און מיר אפשר באלד גיין אין גראסערי און פארגעליינט וואס זי האט געשריבן ,און
פארגעסן אפט די טויזנטער טובות אפשר נישט; איך וועל אפשר אנקומען מיט איר רשות ברענגען מיר עס דא
וואס דער אייבערשטער טוט מיט אונז, צו צאמצונעמען דאס גאנצע הויז אראפ פאר אייך.
ביז עס דאכט זיך אונז אז דאס לעבן און מסדר זיין די שאפעס און אפשר
איז אונז זייער שווער .און ניין ,נישט נישט .איך וועל אפשר קענען כאפן א "שכח אייבערשטער אז היינט איז
אז מיר זענען זיך חלילה מחזק מיט דרימל אויב די בעיבי וועט מיטשפילן געווען א "בארינג" (לאנגווייליגע)
צרות ישראל ,נאר מיר וועקן זיך אויף און אפשר נישט .אבער איך זאג שכח טאג .שכח אייבערשטער אז היינט
צו הודאה ,צו דאנקען דעם אייבערשטן אייבערשטער פאר אזא 'בארינג' איז גארנישט געשען; היינט איז נישט
אויף די פילע חסד און אויף אלעס גוטס פלעינע טאג .דאס איז פאר מיר די געווען קיין ספעציעלער טאג.
וואס ער טוט מיט אונז טאג טעגליך. שענסטע מתנה.
היינט האב איך 'פלעין' צאמגענומען
מוהרא"ש זי"ע האט מחזק געווען יא ,די ציפעדיגע בענקשאפט צו אביסל דאס הויז ,צאמגעלייגט אביסל
אנשי שלומינו צו גיין פון צייט צו ישראלי איז דארט ,אבער איך גלייב און וועש ,זיך געפארעט מיט מיין בעיבי,
צייט באזוכן קראנקע אין שפיטאל, איך ווייס אז אלעס איז פאר מיין טובה; צוגעגרייט א פשוט'ע נאכטמאל,
כדי מיר זאלן דאנקען און לויבן דעם צומאל ,אייבערשטער ,דוקא ווייל עס אפגענומען די קינדער פון די באסעס,
אייבערשטן אז מיר זענען געזונט און איז טונקל קען מען מער אפשאצן די און פלעין אביסל געזעסן אויפן קאוטש
שטארק ,אז מיר קענען גיין און קומען, ליכטיגקייט .אמאל פלעג איך זען נאר זיך אפצורוען .היינט איז גארנישט
און אז מיר קענען זיין אינדערהיים מיט די האלב ליידיגע זייט פון מיין גלאז, געווען עפעס ספעציעל; איך האב
אונזערע קינדער. אבער היינט זע איך די ברכות אן א גארנישט וואס נאכצודערציילן פון
שיעור מיט וואס דו באגיסט מיר .שכח דעם היינטיגן טאג .שכח אייבערשטער,
אזעלכע טעג זענען די בעסטע סארט
טעג.
היינט האט קיין איין טעלעפאן נישט
היינט איז געווען א לאנגווייליגע ,פשוט'ע טאג .איך געברענגט קיין ציפעדיגע בשורות.
היינט איז קיין איין הצלה מאן נישט
אריינגעלאפן צו מיר אין שטוב ,און
קען דיר נישט גענוג דאנקען ,אייבערשטער .איך וועל קיין דאקטער האט מיר היינט נישט
באגריסט אין די קארידאר פון שפיטאל.
שכח אייבערשטער! דער חסד מעמבער
אפשר באלד גיין אין גראסערי און אפשר נישט; איך האט מיר היינט נישט אויפגעפיקט ,די
טייערע וואלאנטירן זענען היינט נישט
וועל אפשר אנקומען צו צאמצונעמען דאס גאנצע געקומען ,און מיינע געשוויסטער האבן
מיר היינט נישט געדארפט מאכן קיין
נאכטמאל .מיינע קינדער האבן היינט
הויז און מסדר זיין די שאפעס און אפשר נישט .איך וועל פלעין געוויינט און געמוטשעט — שכח
אייבערשטער!
אפשר קענען כאפן א דרימל און אפשר נישט. מיין בעיבי איז היינט געווען אויף
5 חיי שר ה ת שפ"ז אינדערהיי ם
מיר דארפן נישט ווארטן חלילה אויף גרויסער צוזאמענשטעל פון צרות און אט שטייען מיר ביים אנהייב פון א
קיין צרות .מיר קענען שוין היינט מאכן פראבלעמען ,ביז עס דאכט זיך אז עס לאנגן ,קאלטן ווינטער .עס מאכט זיך
אונזער אייגענעם נוסח פון א בריוו, איז נישטא נאך א פרוי וואס גייט דורך אפט אז איין קינד איז אינדערהיים מיט
וואס לוינט זיך איבערצוליינען יעדן אזויפיל ווי מיר. סטרעפ ,און די קומענדיגע וואך איז א
טאג ,און צומאל אפילו צוויי מאל א צווייטער אינדערהיים מיט אויערן-
טאג .עס קען זיין בערך אזוי: דער רבי האט אן עצה פאר דיר :דורך ווייטאג .א דריטער האלט שוין באלד
דאנקען און לויבן דעם אייבערשטן ביי ווינטער וואקאציע ,און די בעיבי,
שכח אייבערשטער אויף מיין ווערט דער מח נתרחב און ברייט. ברוך השם ,לאזט נישט אפ פאר קיין
פלעינע ,בארינג ,צופארענעם טאג. פרוביר די טעראפי; אין א מינוט וואס פופצן מינוט נאכאנאנד .אינמיטן
שכח אייבערשטער אז מיינע קינדער דו שפירסט "עד כאן ...ביז אהער,"... שטייט די אויסגעמוטשעטע מאמע
זענען געגאנגען אין סקול און אין חדר. מאך טאקע אפ :ביז דא! פון יעצט און און איר מח שפירט ווי עס "פ-ל-
שכח אייבערשטער אז איך פיל זיך ווייטער טינק איך זיך נישט אין מיינע א-צ-ט" .אין אזעלכע צייטן קומען
צומאל לאנגווייליג אינדערהיים און איך פראבלעמען ,פון יעצט און ווייטער אריין פארשידענע טענות און ספיקות
לויף נישט ארום צו דאקטוירים .שכח הייב איך אן זינגען א נייע ניגון – א חלילה ,ביז דאס גאנצע לעבן זעט אויס
אייבערשטער אז מיין בעיבי ציינדלט, "שכח אייבערשטער" ניגון. ווי איין גרויסע "מעס" (באלאגאן) ,איין
אז איך האב א בעיבי ,און אז מיין בעיבי
האט א מאמע נעבן זיך (אפילו איך פיל
גייסטיש נישט אלעמאל אזוי אקעי!).
שכח אייבערשטער פאר די בערג וועש
וואס ווערן נישט קלענער ...און פאר די
וויינערייען פון די קינדער וואס ווערן
אלץ העכער.
שכח אייבערשטער אויף די פרנסה
וואס איז ווי עס איז ,ווייל אלעס איז
מיט א חשבון( ...די וועלט זאגט א
ווערטל :ווען מיין שמוץ-וועש וואלט
זיך אויסגעליידיגט אזוי שנעל ווי מיין
בערזל ,און מיין בערזל וואלט זיך
אנגעפילט אזוי שנעל ווי מיין שמוץ-
וועש ...וואלט געווען אן עולם התיקון...
אבער מיר ווייסן אז אלעס איז מיט א
פונקטליכע חשבון און מיר זאגן שכח
אייבערשטער פונקט ווי עס איז!)
און שכח אייבערשטער אויף יעדן
פרט ופרט אין מיין לעבן; (קענסט
אויסרעכענען דיינע אייגענע זאכן
חיי ש רה תש פ" ז אי נ דע רה יים 6
שמחה קומט מען צו די טויערן פון מוח ווערט ברייטער ,די ארבעט ווערט וואס גייט אויך דיר איבער) אז איך בין
קדושה. גרינגער ,די קינדער זענען שוין נישט אויסגעמוטשעט צוליב גוטע זאכן,
אזוי אומצויגן ,דער מאן איז שוין גאנץ א אייביגע זאכן ,הייליגע זאכן.
טאנץ יעדן טאג ,און אז דו קענסט וואוילער ,די פרנסה קומט מיט גרויסע
נישט ארויסגיין פון שטוב פון גרויס חסדים ,די שכנים זענען גראדע וואוילע און אוודאי מאך אויך א תפילה
יסורים – זאלסטו טאנצן אפילו נאר מענטשן ,און דער באלאגאן (מעס) איז אז דער אייבערשטער זאל דיר געבן
האלבוועגס וכו' ,אזוי וועסטו זען שוין נישט אזוי גרויסארטיג! כח און ברכה אין דיין ארבעט ,אז דו
ישועות. זאלסט שפירן א טעם אין די עבודת
ווי מיר זעען אין א בריוו וואס דער הקודש פון בויען דעם עתיד פון כלל
שמועסענדיג מיט א חבר'טע פון ראש ישיבה שליט"א שרייבט: ישראל .נאר לאמיר אנצינדן אביסל
אנשי שלומינו פרעגט זי מיר" ,וואס לעבעדיגע מוזיק זיך אויפצופרישן ,און
זאל איך טון אז איך האב אפילו נישט "זאלסטו טון וואס ר' נתן האט אונז נישט לאזן די "ווינטער בלוז" (ווינטער
די מוט צו דאנקען די אייבערשטער? אויסגעלערנט .דער הייליגער ר' נתן מוטלאזקייט) אריינקומען ביי אונז אין
די מח שפירט זיך אזוי צעדרוקט אז זכרונו לברכה פלעגט זאגן" :ווען א שטוב.
עס איז מיר שווער צו דאנקען דעם מענטש רעדט זיך אפ ,זאגט דער
אייבערשטן". אייבערשטער' :קוקט אן דעם מענטש, (דאס מיינט נישט צו זאגן אז מען זאל
איך געב אים גוטס און דאך רעדט ער זיך נישט אויסרעדן און אויסשמעוסן
און דער ענטפער אויף דעם איז צו זיך אפ ,איך וועל אים ווייזן וואס עס מיט'ן אייבערשטן ח"ו ,פארקערט דאס
מאכן דערפון א תפילה .ווי דער ראש מיינט שלעכט' .אבער ווען א מענטש איז זייער א הייליגע און הויכע עבודה,
ישיבה שליט"א עצה'ט פאר א מענטש דאנקט דעם אייבערשטן ,זאגט דער נאר מיר רעדן פון טרעפן די שיינע און
וואס קען נישט מאכן התבודדות, אייבערשטער' :קוקט אן דעם מענטש, גוטע זאכן אין אונזער לעבן און נישט
"מאך פון דעם א התבודדות ,זאג ער האט גארנישט אין לעבן און דאך פארגעסן צו דאנקען דעם אייבערשטן
אייבערשטער איך קען נישט רעדן צו איז ער אזוי פרייליך און דאנקבאר ,איך אויף דעם .אוודאי דארף מען אלעס
דיר .העלף מיר". וועל אים ווייזן וואס עס מיינט גוט' ,און דערציילן פאר'ן אייבערשטן ,אלעס
מען געבט אים א גוט לעבן". וואס גייט איבער ,אבער אויך די גוטע
אזוי אויך ,קענען מיר מאכן א שיינע זאכן!!)
תפילה פון דעם" ,אייבערשטער איך און ווי דער ראש ישיבה שרייבט אין
ווייס אז איך קען און איך דארף דיר א צווייטע בריוו( :יום ג' פרשת יתרו, אן אינגערמאן האט דערציילט פארן
דאנקען אויף אלע טויזענטער חסדים ט"ז שבט ,שנת תשפ"ו) ראש ישיבה אז ער האט זיך איין טאג
וואס דו טוסט מיט מיר ,אבער מיין מח אינמיטן התבודדות בארעכנט" :גענוג
שפירט אזוי אנגעלייגט און שווער אז די שליסל פאר ישועות און פאר זיך באקלאגט! פון מארגן אן גיי איך נאר
עס קומט מיר נישט ארויס די ווערטער פרנסה – איז שמחה ,דער רבי זאגט דאנקען דעם אייבערשטן".
פון דאנק .איך בעט דיר אייבערשטער, (ספר המדות אות שמחה חלק ב' ,סימן
זיי מיר מזכה און העלף מיר אז איך זאל ֵׂמ ַַח ָּּת ִִמידַַ ,על ְיְ ֵֵדי ֶזֶ ה
"ִמי ֶׁׁשהּוא ָׂש ֵ א)ִ : האט אים דער ראש ישיבה
דיר קענען דאנקען!" יַח" ,ווער עס איז פרייליך – הּוא ַַמ ְְצ ִִל ַ איבערגעהאקט און אפגעפרעגט:
איז מצליח; שמחה איז די שליסל פאר "פארוואס פון מארגן? פון יעצט!"
מיט תפילה און הודאה וועלן הצלחה ,סיי אין פרנסה ,סיי פאר געזונט,
מיר ארויסגיין פון אלע אונזערע און אויך פאר עבודת השם יתברך ,דורך לאמיר שוין יעצט ,היינט אנהייבן
פראבלעמען. שמחה איז מען אפגעהיטן פון נכשל זינגען דעם "שכח אייבערשטער" ליד,
ווערן בפגם הברית רחמנא לצלן ,דורך און זען ווי די טעראפי ארבעט :דער
7 חיי שר ה ת שפ"ז אינדערהיי ם
וועג אהיים
אהיים אויפן וועג
אויפן
ש .ל .פליישמאן
איךגעדענק.
געדענק. עפעסאיך
כאטשעפעס
בענק.כאטש
איךבענק.
בעסעראיך
ווערןבעסער
פארברענג.ווערן
שיעורפארברענג.
בייםשיעור
צוזאמעןביים
צוזאמען
פארגעס דיין רעדל
"איבערגעהערט און דערהערט"
נאך פון אלס קינד טראומא אלטע, איך מוז דאס פלאץ פאר זיי שענקען, פארט זיך א קאר א שיינע ,א ווייסע,
שווערע מעשיות ,הייסע קאלטע. האלטן די רעדער און זיי געדענקען. שלעפט מיט זיך א שווערע משא.
ווי היינט געדענקט ער די שלאקס איך ווארף זיי נישט זיי בלייבן מיט מיר,
רעגענען, די רעדלעך זענען ווי א סאוועניר. אוועקגעלייגט אין זיין טראנק,
שכחה,פון דעם זיך געזעגענען.
פארגעסן, ער קען נישט פון זייגער אכט? ס'איז געווען א שיעור,
פול ביז'ן דאך הויפנס דזשאנק.
האסט נישט איינגעזאפט? געזען,must, געהערט,
ס'איז א כ'האב,save'n
ער מוז פאר מיר פאר דיר,
געזאגט האט דער רבי פארקערט פון אפגעריבן,
אריינגעכאפט?
אלע, נישט צו.bust רעדל וואס איז
פארטראכט, יעדע
געזעצן א און שויןדארט, אלטע
געזעצן רעדערבין
איך
מיט נאסטאלגיע זיי ער באטראכט, האבן זיך דארט צאמגעקליבן.
געפלאפט.א גרויסע מעלה.
ביי מיר איז שכחה האב איך געהאט, און געמיינט,
רעדער צוריסענע אלט און צוקראכט.
געזעצן ווי א ברעט, יענע צייט, ווארט,אינמיטן, אזוייעדע
ביים פארן מאלהער
אסאךאיך
דיין עבר לאז אפ לאז עס פון אונטער,
ממילא, שעות, אין אלע מיינעצופרי
ביינאכט טיפע שניטן. האט עס
געכאפטאבער
און לעב געזונטער. Soרעדל פארגעס דיין וואטע? אויערן, אין היינט,
ער פארט מיט זיי אין זיינע מסעות.
וואס איז די ֵֵׁשאלה, געזעצן פאר'תם'ט, איך הער עס איבער,
פארט זיך א קאר א שיינע א ווייסע, א נאגל אויפ'ן וועג א שארפע שטעכער,
הער אויס א צדיק ,אן אמת'ער חכם,
אזוי עס בלייבט? שווערע משא. וואנט,
מיטאזיך א
שלעפט ווי טעלעפאן,
מיט לעכער. האט עסאויפ'ן
געמאכט פול
מאך דיר גרינגער דיינע דרכים.
פון יעצט בעט: נישט געווארן, איך שטיי און שטוין,
שפאצירט זיך א איד א פנים ,א בלאסע, חרוב געווארן הונדערט פראצענט,
פאלגן העלףא ֵּכֵמיר
לי…" "באשעפער
פון מיר בעט,
"באשעפער מאך אויפגעפלאמט, איך הער א דיבור,
דעם רבי'ן, שלעפט מיט זיך א שווערע משא. יארן צוריק ביי אן עקסידענט.
מיט א גרינג הארץ ,אלעמען פארגעבן. מיין טאטע?
אומאנגענעם, פארבענקט צו
רייזע איז זיין לעבנס אומבאקאנט,
ער שלעפט מיט זיך פיל אלטע .pain ער זאגט מיט חכמה דער באלעבאס,
ס'איז נישט א שאד, אינטערעסאנט!
רייניג מיין הארץ ,ווי א פעדער לייכט, אוועקגעלייגט אין זיין הארץ, א שאד פאר מיר צו ווארפן דאס.
ביגל אויס דיין רוקן, דער הייליגער רבי,
איך זאל גלייבן אז ,דו האסט אלעס פול יעדע אדער כמעט עס פלאצט.
געמאכט".
,attitude מיט א גוטע לערנט א ,lesson געווען,ווי אלט,
איךחילוק
ביןקיין
רעדל
יעדעוואו
א שאד ער געדענקט וואס איז געווען, יעדער פאר זיך א סיפור פארציילט.
מאך עס גראד, מעכשיו, יענע נאכט,
מיינע רעדער אלטע זאל איך ווארפן, ער קען ווען לעבן געשמאק און
דערקוויקן,דיר דארפן.
דיראמונה נאר
לעבןטומיט פון ניי האף,
באקוועם. יענע מינוט,
צו הערן די גאנצע שיעור פונעם ראש ישיבה רופט 212-444-9169 - 212-444-9191
צו הערן די גאנצע שיעור פונעם ראש ישיבה רופט 212-444-9169 - 212-444-9191
ש .ל .פליישמאן
זיין נאנט צו דיר, טאטע ,איך דאנק דיר, ,212-444-9191
העלף מיר, האר פון דער וועלט, די קנעפלעך דרוקן,
אן אטעם ,א שפיר, האסט מיר געברענגט, דעם צדיק'ס קול,
געב מיר דעם גוטע געפיל. צום קוואל וואס קוועלט, הער נאכאמאל,
מיין הארץ אויסגעשווענקט, רייד פון אמונה,
באשעפער ,העלף מיר, געמאכט עס פארבענקט, גילוי שכינה,
ביים שיעור געווינען, און דיר אנערקענען, דער אייבערשטער איז איבעראל.
אנא אמצאך, מיט התבודדות ותפילה,
דיר געפינען, פראסטאקעס, ס'איז געווען א שיעור,
פילן דו ביסט דא, אפילו, פאר מיר פאר דיר,
שפירן ווי מיט ,glue צו הויכע מדריגות. איך בין געווען דארט,
דיין אנוועזנהייט. מיר זאלן קענען, און געמיינט,
די איינע שעה, ווי קליין מיר זענען, איך הער יעדע ווארט,
פונעם ראש ישיבה'ס רייד, פאר דיר ברענען. און יעצט ווען איך טו עס,
זאל איך פארדינען, פון ניי אויסטשעקן,
א מח ברייט, ווילסט לעבן דעם חיים? א פרישע חיות,
א לעכטיגע ,view הייב עס אן פארדייען, איך טו אנטדעקן,
ווייל דו ביסט דא, די ווערטער צוקייען, איך טו זיך דערקוויקן,
און האבן אין זינען, זיי עס מקיים! מיט חידושים,
נאר דיר צו דינען". זאג אזוי שטיל" ,באשעפער ,באשעפער, זיך אויפפרישן.
איך בענק,
איך וויל,
9 חיי שר ה ת שפ"ז אינדערהיי ם
Cholent
S. LEVY
INGREDIENTS
1 pkg Navy beans or cholent mix
1/4 pkg barley
1/2 can tomato sauce
1 tbsp salt
1/2 tbsp paprika
1/2 tbsp garlic powder
1/2 tbsp onion powder
Dash of black pepper
About 7 cups water
DIRECTIONS
Soak beans. Rinse, then pour into a deep
9x13 pan.
Add spices, tomato sauce, and water.
Bake at 275 overnight. Before shabbas
add water to make sure it doesn't get
too dry. Also works great on low in a
crockpot overnight.
חיי ש רה תש פ" ז אי נ דע רה יים 10
דעם ערשטן טאג ראש השנה וואס איז מיטן טשאלענט ביסטו זוכה צו אלע
דאס יאר געפאלן אין שבת ,פארן עסן די תיקונים !
טשולענט האט דער ראש ישיבה
שליט"א נאכגעזאגט פון צדיקים אז אויב חמין -ווארעמס וואס מען עסט שבת
דעם ערשטן טאג ראש השנה קומט איז דאך נאר להוציא מלבן של צדוקים
אויס שבת איז מען מיט די אכילת שבת, -דווקא צו טון פארקערט ווי די צדוקים.
מיטן טשאלנט מתקן פונקט ווי תקיעת מיר פאלגן די הייליגע חכמים וואס זיי
שופר. פארשטייען בעסער ווי אונזער קליינע
ער האט עס מסביר געווען אז ווען מען שכל וואס דאס מיינט "לא תבערו אש",
טוט עפעס וואס די הייליגע חכמים זאגן, מען טאר נישט ''אנצינדן'' פייער אום
אפילו איך פארשטיי בעסער ,מיט דעם שבת ,אבער עס מעג יא ברענען
איז מען אלעס מתקן. פייער אין א אידישע הויז.
11 חיי שר ה ת שפ"ז אינדערהיי ם
הער א מעשה
צו איבערגעבן א מעשה פון תפילה רופט ל .וועבערמאן 845-662-4083
א שטענדיגע פ .זוסמאן
ליינער קרית ברסלב
מיין אינשורענס האט זיך געסטאפט און איך האב עס שכח אייבערשטער! איך האב געהאט די זכיה
געדארפט .renew'nמ'האט געארבעט דערויף ,און ברוך געשמאק צו פארברענגען דעם זומער אין מחנה בית
השם ,מען האט מיר געזאגט אז ס'גייט ווערן רענוד אין א פייגא .איין טאג ,ווען די גאנצע קעמפ האט פארברענגט
חודש ארום .דאס מיינט אבער אז א גאנצן חודש האב איך ביי די ּפול האט זיך פלוצלינג אראפגעלאזט א שטארקע
נישט קיין העלט אינשורענס. גאס רעגן .איך האב געמוזט דארט ווארטן ביז אלע
מיידלעך האבן געקענט ארויסגיין פון דארט ,ביז דערווייל
כ'האב זייער שטארק געבעטן דעם אייבערשטן: בין איך געשטאנען אן קיין וועג זיך צו באשיצן פונעם
"הייליגער באשעפער ,העלף אז דער גאנצער חודש רעגן .איך בין געווארן דורכגעווייקט נאס ,און צוזאמען
זאל דורכגיין בשלום; אלע מיינע קינדער זאלן זיך פילן מיט מיר אויך מיין סעלפאון.
גוט ,כדי איך זאל נישט דארפן סתם צאלן געלט פאר
גארנישט". מיין סעלפאון האט אנגעהויבן מאכן פראבלעמען
מיט'ן טשארדזשן ,אבער ב"ה מיט תפילה איז עס ווייטער
שכח אייבערשטער ,דער חודש איז טאקע אריבער אנגעגאנגען ביז ...איין טאג האט עס מער נישט געוואלט
זייער שיין .נאר איין זאך האב איך געהאט אינמיטן טשארדזשן .וויפיל איך האב געריקט ,געדרייט ,האט
חודש וואס איך האב נישט געכאפט :מיין טאכטער האט גארנישט געהאלפן.
געדארפט אנהייבן סקול ,און זיי האבן געדארפט האבן א
"העלט פארם" צו ווייזן אז זי איז געווען ביים דאקטער די בעטערי האט אנגעהויבן ווערן זייער ווייניג און
פאר א טשעק-אפ .איך קאל אריין אין דאקטער'ס אפיס איך בין געווארן שטארק באזארגט צי איך וועל נאך
און זיי זאגן מיר אז זי מוז אראפקומען און עס קאסט קענען אראפנעמען די בילדער פאר עס לעשט זיך אויס
הונדערט דאלער. אויף אייביג .האב איך צוגעזאגט צו לייגן מיין מעשה פון
תפילה אין דעם בלעטל.
האב איך געבעטן דעם אייבערשטן" :באשעפער,
פליז העלף מיר אז איך זאל איר קענען אריינשיקן אין איך האב ווייטער געבעטן דעם אייבערשטן ,געריקט
סקול אן דעם וואס איך זאל יעצט דארפן אראפפארן און געדרייט ,אבער ס'איז נישט געגאנגען .פלוצלינג איז
צום דאקטאר" .פלוצלינג ,בשעת איך ווארט דארט אויפן מיר בייגעפאלן אז איך זאל אויסלעשן מיין פאון ,אזוי
פאון ,רופט זי זיך אן צו מיר" :איין מינוט ,דיין טאכטער איז וועט די בעטערי נישט אויסגיין אזוי שנעל און אפשר
שוין געווען ביים דאקטאר ,זי האט שוין געהאט א וויזיט; וועט מען נאך קענען אראפנעמען מיינע בילדער.
מ'דארף עס נאר האבן איינמאל אין זעקס חדשים" .האב
איך לעש אויס מיין פאון ,און פלוצלינג הער איך דעם
איך געזאגט" :וואו ,אקעי ,יישר כח!".
קלינג אז מיין פאון האט זיך אנגעהויבן טשארדזשן!
אזוי האב איך עס געקענט אריינשיקן פאר די סקול.
אזוי האב איך אויסגעפינען אז מיין פאון קען
שכח אייבערשטער אז זי האט געקענט אריינגיין אין
טשארדזשן ווען ס'איז אויסגעלאשן.
סקול.
חיי ש רה תש פ" ז אי נ דע רה יים 12
ג .פעקעטע
מיין רייכטום ,דיין רייכטום
אין א קליינעם פראבלעם .אלע מחליט געווען אז זי וועט גיין נעמען ליבי איז איין שטיק הארץ ,גאר
דזשאבס וואו זי האט געוואלט אן ארבעט. גוט מיט קליינע קינדער.
גיין ארבעטן מיט איר ווארעמע
אין אירע קרייזן האט מען עס זי האט זיך געמאכט א קלוגן
רחמנות'דיגע הארץ פאר קליינע
אנגעקוקט אביסל מאדנע .זי איז חשבון .אנשטאט דורכשטופן נאך
קינדער ,האבן איר אפגעזאגט
געווארן געשטעמפלט אלס א א יאר צוועלעפטע קלאס ,וואו
ווייל זי איז נאכנישט געווען אכצן
"דראפ-אוט" ,פשוט ווייל זי האט זי פילט סיי ווי אז זי האט שוין
יאר אלט ,און מען האט איר נישט
נישט געוואלט בלייבן לערנען נאך אויסגעוואקסן אלע לימודים וואס
געקענט לעגאל ארייננעמען אין די
א יאר אין שולע וויפיל פיסעלעך מען האט זיי געלערנט ביז אהער,
ארבעט.
א קעטעפילער אין אויסטראליע און זי האט מער נישט קיין געדולד
זי האט געזוכט און גענישטערט, האט ,אדער וואס די ווייסע פאלאר- אויסצוזיצן נאך א יאר שולע ווען
געלייגט אן עד אין די צעטלעך ,אז בערס אין אנטארקטיקע עסן פאר איר הארץ שוימט שוין אינעווייניג
ס'איז דא א מיידל וואס איז גרייט צו פרישטאג ,לאנטש און נאכטמאל. מיט א ווארעמקייט אויפצושטעלן
ארבעטן מיט קינדער. אן אייגענע שטוב און מחנך זיין
זי האט זיך אבער אנגעטראפן
אירע אייגענע קינדער ,האט זי
13 חיי שר ה ת שפ"ז אינדערהיי ם
טובה און איך וועל דיר זייער שיין איך בין א ,business woman עס איז איר גוט געלונגען ווען
באצאלן דערפאר. איך האב א ,careerאון איך האב מיסעס רייך האט איר אנגערופן.
נישט קיין צייט צו זיין פארנומען
ליבי ,טו מיר א טובה ,קום זי האט איר געפרעגט אפאר
אזויפיל שעה אין טאג מיט
אריבער לאמיר שמועסן פנים שאלות און אויסגערופן מיט א
מיינע קינדער און מיין שטוב-
בפנים .נעם אראפ דיין נאמבער פון שטארקייט" :ליבי ,פונקטליך דאס
ווירטשאפט .אז דו וועסט קומען
די אלע צעטלעך ,ווייל איך פיל ווי איז וואס איך זוך שוין א שטיק צייט!
ארויפלייגן די קינדער אויף די
איך האב געוואנען די לאטערי מיט'ן איך זוך א ','mother's helper
באסעס ,אראפנעמען די קינדער
דיר אנטרעפן". איינער זאל אריינקומען צו מיר אין
פון די באסעס ,אינצווישן וואטשן
שטוב און העלפן מיט די קליינע
ווען זיי האבן זיך צאמגעזעצט די בעיבי ,צוגרייטן נאכטמאל און
קינדער און מיט די ווירטשאפט ,און
האט מען גלייך געזען אז דאס איז א וועש ,און דאן זיך פארען מיט די
אראפנעמען אביסל פונעם עול פון
ריכטיגער שידוך. קינדער אז זיי זאלן זיין גרייט פארן
מיר .פארשטייסט ,ליבי?
בעט ,וועט עס מיר זיין א גרויסע
חיי ש רה תש פ" ז אי נ דע רה יים 14
ליבי ווייזט איר מיט א פינגער חבר'טעס .זי האט טאקע הנאה פון ליבי און מיסעס רייך האבן זיך
אויפ'ן שטערן ווי זי וואלט משוגע איר ארבעט ,אבער זי בענקט זיך פיין פארשטאנען ,און דעם נעקסטן
געווארן ,און זאגט" :דו מיינסט צו פארברענגען געשמאק און פריי טאג ניין אזייגער איז ליבי שוין
טאקע? אפילו ווען איך מאך מיט חבר'טעס ,ווי זי פלעגט טעגליך געווען אויף איר ערשטן דזשאב:
ווען אזוי פיל געלט ,וואלט איך הנאה האבן מיט זיי אין שולע. פירן א שטוב-ווירטשאפט ,זיך
געקויפט אזא טייערע טאשקע? אפגעבן מיט קליינע קינדער ,זיי
די מסיבה איז געווען זייער
אויסגעגעבן מיין גאנצע געלט אויף געבן אפאר גוטע ווערטער ,אביסל
פרייליך און פריינטליך .אלע האבן
איין טאשקע?! דאס איז מיסעס ווארעמקייט און ליבשאפט – א פאך
זיך געפרייט צו טרעפן ליבי און איר
רייך'ס טאשקע .זי האט מיר עס וואס ליבי האט אזוי גוט געקענט.
אויספרעגן וועגן איר ארבעט.
מיטגעשיקט איך זאל גיין קויפן
ס'גייט אדורך אפאר וואכן.
מארגן די אינגרידיענטס צו קאכן ליבי האט געזען ביי אפאר
זייער נאכטמאל". מיידלעך א שטיקל אינטערעסע; ליבי באגעגנט זיך איין טאג מיט
עס האט אויסגעזען אז זיי וואלטן איר חבר'טע פון שולע" .העלא!"
זיי צולאכן זיך אלע ,לאזן די
אויך געקענט באשטיין צו גיין רופט אויס פרומי" .מיר בענקען
קנאה ארויספליען ...און געזעגענען
ארבעטן אנשטאט אפזיצן נאך א זיך אין שולע נאך דיר ,ליבי! די
זיך פריינטליך" :א גוטע נאכט".
יאר אין שולע און לערנען וועגן קלאס איז נישט די זעלבע אן דיין
ליבי האט הנאה צו ארבעטן מיט astronauts, aliens, global ווארעמקייט .אלע שפירן אז ליבי
די קינדערלעך ,און די קינדערלעך warmingאון א clean green איז נישט מיט אונז טעגליך".
האבן ספעציעל שטארק ליב ליבי'ן, ...world
ליבי גיט א שמייכל און פרעגט
ווי זי גיט זיך אזוי הארציג און
נאך א געשמאקן פארברענגען צוריק פריינטליך" :וויאזוי גייט עס
געטריי אפ מיט זיי .אנדערש ווי
טוט זיך ליבי אן איר מאנטל און מיט די לערערין היי-יאר?" זיי כאפן
זייער מאמע ,מיסעס רייך ,וואס איז
טאשקע און גרייט זיך צו גיין .אפאר א קליין שמועס ...פלוצלינג רופט
שטענדיג פארנומען .אפילו ווען זי
פאר פאר גרינע (ליין :קנאה'דיגע) פרומי אויס" :ליבי! איך קען נישט
קומט שוין אהיים איבערצונעמען
אויגן האבן איר נאכגעקוקט בשעת גלייבן אז דו האסט א MICHELE
פון ליבי ,איז זי ווייטער ביזי מיט
זי גייט צום טיר. זייגער! קוקט אויס דו פארדינסט
איר ארבעט ,ווייל זי דארף דאך
שיין געלט ביי מיסעס רייך אז דו
נאר ענדיגן ארבעטן מיט נאך ליבי האט דאס געשפירט און זיך
האסט זיך שוין געקענט ערלויבן
איין קלייענט ,וואס דער קלייענט אויסגעדרייט .זיי האבן זיך אביסל
אזא טייערן זייגער!"
ברענגט אזוי פיל געלט אז עס געשעמט און געזאגט" :ס'שפירט
לוינט ממש נישט צו פארפאסן דעם זיך מאדנע צו זען ווי אונזער ליבי מאכט א ביטול מיט די
קלייענט ,בשעת די קינדערלעך אייגענע חבר'טע גייט שוין מיט א האנט ,און דער זייגער כאפט דעם
ווערן ליידער פארזען טאג נאך טאג. טאשקע .מיר זענען נאך שולע- גלאנץ פונעם זון-שטראל" .נע,
מיידלעך און דו ביסט שוין אן וואס רעדסטו? דאס איז נישט מיין
היינט האט מען געשיקט ליבי'ן
ארבעטס-מיידל ".ליבי פארשטייט זייגער ,ס'איז מיסעס רייך'ס .זי האט
אין צירונג-געשעפט קויפן פאר
און מאכט נאכאמאל מיט די הענט מיר עס געגעבן צו האלטן קאפ ווען
מלכה'לע א נייע קייטל .מלכה'לע
"ביי ביי" ,זי וויל זיך ארויסיאגן צו די באס קומט אראפצונעמען די
גייט שוין ווערן גאנצע פיר יאר
גיין שלאפן צייטליך כדי צו האבן כח קינדער ,איך זאל נישט שפעטיגן".
אלט ,און דעריבער האט מרת רייך
פאר די קינדערלעך מארגן.
געפילט אז ס'איז פאסיג איר צו זיי ענדיגן שמועסן נאך אפאר
קויפן א מתנה" .אן עכט גאלדענע אבער שרה'לע וואקט צו צו איר מינוט און געזעגענען זיך מיט א
קייטל פאר מיין פרינצעסין ",לייגט זייט און קען זיך נישט איינהאלטן קליינעם "וועיוו" מיט די האנט.
זי צו" ,זי איז מיר דאך אזוי טייער פון פרעגן" :אזוי סאך צאלט דיך
ווי אלע געלט און גאלד אויף דער ליבי באקומט א רוף ראש חודש
מיסעס רייך אז דו האסט זיך
וועלט ",זאגט זי מיט א גלאסיגן כסלו אז ס'גייט זיין א חנוכה-
שוין געקענט ערלויבן א TORY
בליק אין אירע אויגן ,וואס קוקן צאמקום מסיבה פאר די קלאס
BURCHטאשקע? דאס איז נישט
שוין ארויס פונעם פענסטער צו זען דינסטאג אווענט .ליבי איז זייער
קיין קלייניקייט!"
אויב איר UBERאיז שוין דא איר עקסייטעד צו גיין טרעפן אירע
15 חיי שר ה ת שפ"ז אינדערהיי ם
צו נעמען פון מיין אוצר?" איז נישט פאר מיר! איך קויף דאס צו טראגן צום ארבעט ,אוועק פון
קייטל פאר מיסעס רייך'ס קליינע איר אמת'ן רייכטום ,אירע אמת'ע
האט איינער געפרעגט דעם רבי'ן:
פיר יעריגע מיידל!" אוצרות ,צו א וועלט וואס נארט.
"וויאזוי נעמט מען פון דעם אוצר?"
"עם האט דער רבי געענטפערטִ : "עבד אברהם אנכי" האט אליעזר ליבי גייט אינעם צירונג-געשעפט
ּול ַב ֵֵּקׁש",
ַה ֶֶּפה וְ ַה ֵֵּלב ְצ ִריכִ ין ַל ְחֹּתֹר ְ געענטפערט ווען אלע האבן און קען זיך נישט דערוועלן" .זאל
מיטן פיסק און מיטן הארץְְּ ,ב ִפיָך געקוקט אויף זיין רייכטום מיט עס זיין א גאלדענע הערצעלע
ּוב ְל ָב ְבָך ַל ֲעׂשֹותֹו. ִ וואס ער איז געקומען זוכן א כלה וואס הענגט אראפ פונעם קייט,
פאר יצחק. אדער ענדערש פיר קליינע פינקע
אויב דו ביסט שוין יא זוכה אביסל
דיימאנד שטיינער?"
צו נעמען פון דעם אוצר ,טייל זיך ער איז געקומען מיט א גאנצע
דערמיט מיט אנדערע. שטאדע איבערגעפילט מיט פעק איר שכנ'טע פריידי וואקט
און זעק פון גאלד ,דיאמאנטן און דעמאלט אריין אין צירונג-
ווען איינער באוואונדערט וויאזוי
צירונג .ער האט זיך נישט געפירט געשעפט" .פריידי ,אפשר ביסטו
דו געבסט זיך אן עצה מיט א קינד,
ווי די קרעדיט קומט זיך אים, מיר אזוי גוט און דו ווילסט מיר
קענסטו צולייגן" :איך האב עס
אדער ווי ער איז דער עושר פון העלפן אויסקלויבן וועלכע פון
געלערנט אין א קונטרס 'געדולד צו
שטאט ,נאר ער האט שנעל קלאר די צוויי קייטלעך זענען זיסער?"
קינדער'".
געשטעלט" :עבד אברהם אנכי". פריידי עפנט צוויי גרויסע אויגן און
דו קענסט קלארשטעלן ביים סוף אברהם אבינו איז דער בעל הבית הייבט אן פרעגן" :קוק אהער ליבי,
פון א שמועס פון זיך מחזק זיין מיט פון די אלע אוצרות ,ער איז מיין ס'ווענדט זיך אלעס אין די פרייז.
חבר'טעס" :איך האב עס לעצטנס האר ,ער איז מיין צדיק. וואס איז דיין באדזשעט?"
געהערט ביי א שיעור פון דעם ראש
אז איינער באוואונדערט דיין ליבי מאכט מיט אירע פינגערס
ישיבה".
שמחת החיים ,דיין שלום בית ,דיין א נאל .פריידי'ס אויגן עפענען זיך
"אינעם גליון 'היכל הקודש' איז יראת שמים ,דיין סבלנות ,דיין וועג נאך גרעסער ,ווי צו ווייזן אז זי האט
די וואך געשטאנען דער שכל פארן מיט די קינדער ,דעם חינוך פון דיין נישט פארשטאנען.
לעבן ,וויאזוי צו רעדן אין שטוב אן שטוב ,דיין כיבוד אב ואם ,דיינע
אינצווישן האט די סעילסלעידי
טענות ",קענסטו ערקלערן פאר סיומים ,אדער וויאזוי דו פועל'סט
געהאלפן פריידי אויסקלויבן א
דיינע נאנטע און באקאנטע. יעדע זאך מיט פשוט'ע אידישע
קייטל פאר זיך .פריידי האט צום
תפילות ,געדענק וואס אליעזר האט
"מ'קען בעטן דעם אייבערשטן סוף געקליבן א דינע ,פשוט'ע
געטון :ער האט געלאזט וויסן פאר
אפילו אויף פשוטע טעגליכע זאכן, גאלדענע קייט.
אלעמען "עבד אברהם אנכי" -דאס
אזוי האט דער רבי אויסגעלערנט, זענען נישט מיינע אוצרות ,איך האב ביים ארויסוואקן מורמלט זי זיך
דיין לעבן וועט ווערן פיל גרינגער". עס באקומען ביים צדיק. אונטער צו ליבי" :איך קען זיך נישט
זיי א מכיר את מקומו און לאז ערלויבן אזא טייערע קייטל וואס
דער הייליגער רבי זאגט (חיי
אלע וויסן פונעם גרויסן אוצר וואס עס הענגט דערפון נאך אן עקסטער
מוהר"ן ,סימן תצה)" :ווען איר וואלט
דער הייליגער רבי האט פאר אונז שטיקל גאלד ,אבער אז מיסעס רייך
געטראפן אן אוצר ,וואלט איר דאך
אנטפלעקט ,וועסטו אויפטון א צאלט דיר אזויפיל און דו קענסט
זיכער אהין געלאפן גראבן צו זוכן
וועלט מיט הפצה! זיך שוין ערלויבן אזא טייערע
ווי מער מען קען נעמען פונעם
קייטל ,גוט פאר דיר".
(אוודאי נאר ווען עס קען אויפטון אוצר ,און איר וואלט נישט געקוקט
און נישט טון דאס פארקערטע). צי איר ווערט שמוציג ,נאר איר ליבי האט עס נישט געקענט לאזן
וואלט אריינגעקראכן אין בלאטע אזוי פארבייגיין ,זי איז נאכגעלאפן
אבי צו נעמען פונעם אוצר .איך איר שכנ'טע פריידי און איר קלאר
בין דאך אן אוצר פון יראת שמים, געשטעלט" :פריידי ,דאס קייטל
עבד אברהם אנכי
פארוואס לויפט איר מיר נישט נאך
חיי ש רה תש פ" ז אי נ דע רה יים 16
מזל ט וב קלא סי פי י דס
מיט גרויס פרייד טוען מיר וואונטשן א הערצליכן מזל טוב פאר
מו"ה יושע סופר שליט"א
וזוגתו מינדל תחי'
פרשת חיי שרה
צו די געבורט פון א אינגל למזל טוב כ”ז חשון
דער אייבערשטער זאל העלפן זיי זאלן זען אסאך נחת פון דעם
קינד און אלע קינדער געזונטערהייט.
מנחה
מעריב הדלקת הנרות 04:28 ..
מיט גרויס פרייד טוען מיר וואונטשן א הערצליכן מזל טוב פאר
תולדות מוצאי שבת 05:58 ......
מו"ה ראובן בירנבוים הי"ו 05:37
וזוגתו חי' תחי'
צו די בר מצוה פון אליעזר שלמה נ"י למזל טוב
דער אייבערשטער זאל העלפן זיי זאלן זען אסאך נחת פון דעם
קינד און אלע קינדער געזונטערהייט.
זמנים לשבת קודש
ברוכים הבאים
מיט גרויס פרייד טוען מיר
אויפנעמען די חשוב'ע משפחה
מו"ה ישראל יעקב
קרויס הי"ו
Teitelbaum Dry Goods וז ו גת ו ח נ ה דב ור ה תח י '
ס'קומט א גרויסע טויש ,צוליב דעם וועט וואס האבן זיך אהערגעצויגן אין
די סטאר זיין פארמאכט פון ר"ח כסלו ביז
קרית ברסלב ליבערטי
קומענדיגע מעלדונג.
ווארטס מיט שפאנונג דער אייבערשטער זאל העלפן עס זאל זיי
זיין א ישוב טוב ,זיי זאלן האבן הצלחה
P. S. There will also be no phone וברכה בכל מעשי ידיהם ,און קענען דא
אויפציען די קינדער אויף די וועגן פונעם
חנוכה orders available until after הייליגן רבי'ן.
17 חיי שר ה ת שפ"ז אינדערהיי ם
פרשת
חיי שרה
תשפ”ז
לאמיר הערן
וואס אליעזר
שלמה פיש נרו
יאיר פארציילט
משפחת גליק
טרעף די זיצן שטיל
חילוקים
פיינע גוטע נאש
לכבוד שבת קודש מילתא דבדיחותא
19 חיי שר ה ת שפ"ז אינדערהיי ם
פוטין קומט אריין אין קלאס
=
ֶדֶער ֵה ֵייִל ִיֶג ֶער
רְֶּב ִּי ִה ִיר ּׁׁש
ִמּרִיִמ ִיַנִָאּוּו
זי"ע
=
יארצייט:
ל' חשון
ן די
ואךופ
ו
יארצייט
עָׁש ִַטָאְנֶ ען ִָאין ֶגַ ָאְס
ְפּון הֹויזִָ ,איז ֶער ָׁשֹוין ֶגֶ ְ ַָאְנְ ְָׁש ִָטָאִט צּום ְֶמ ִַל ֵֶמד. קּוֶמעְנׁ ִִדיגֶ ע ָוָ ָואְך ִִדיְנׁ ְׁס ָָטאג ,ל' ֶֶח ְׁׁשָוָ ן,
ֶ
ְֶמ ַק ְֵּבִל ְָּפְנִ ים צּו זַ יין ֶדעם ַצ ִדיקֶ .ער ָהָאִט רֹויְסן ַַצ ִִדיק
אר ַַצייָט פּון ִֶדעם גׁ ׁ אלָט ִִדי יָ ׁ גֶ ַ
עפ ׁ
ָאקע זֹוֶכֶ ה ֶגֶ עוֶ וען צּו זֶ ען ֶר ְִּבי ֶמ ֶָֹׁשה זַ ַצ"ִל;
ִַט ֶ זּוּכןּ ִא ַ ַצֶַדִיק יֶמיְנָ אָוָו ַזַ ַַצ"ל.ֶר ִִּבי ִִה ׁירְׁש ֶׁמ ִר ִ
ְנָ ָאֶכְ ֶֶמער ,וִ וי ְנָ ָאר ֶר ְִּבי ֶמ ֶָֹׁשה ִָאיז ַָארֹויְס
ָאְפן ָאּון
עִל ְ ְפּון ִֶמ ְקוֶ הִָ ,איז ֶר ְִּבי ִה ְירָׁש ַָא ַרייְנְ ֶגֶ ָ
רֹויְסע
ערִט ֶגְ ֶ עה ְ ֵָאיין וָ וָאְך ָהָאִט ֶער ֶגֶ ֶ ִא ַ ׁשׁ ַּנַייֶדֶער
וָאר ְְס ֶקערייעְסֶ :דער ַצ ִדיק ֶר ְִּבי ֶמ ֶָֹׁשה ְְּפ ֶָׁשעוָ ְ
ְנֵ ֶ
וָאִלִט זֹוֶכֶ ה זַ ייןע'ִטֹובִל'ִטֶ .ער ָהָאִט ֶגֶ עוָ ְ ֵ זִ יְך ֶגֶ קּוֶמִט צּו זֵ יי ִָאין ְָׁש ִָטָאִטִ .די ֶגַ ָאְנְ ֶצע זִ י"ע ְ ערע ַצ ִד ִיקים, ַָאזֹוי וִ וי ְִפ ֶיִלע ְפּון ָאּוְנְ זֶ ֶ
ערֶגֵ יין
דּוָׁשה ְפּוְנֶ עם ַצ ִדיק זָ ָאִל ַָא ִר ֶיְּב ְ ַָאז ִדי ְק ָ עדערָ ,אּון ֶדער ְָׁש ִָטָאִט ִָאיז ֶגֶ עוֶ וען ָאֹויף ֶר ֶ עהָאִט ַקיין יָׁשִט ֶגֶ ַ ָהָאִט ָאֹויְך ֶר ְִּבי ִה ְירָׁש ְנִ ְ
ָאֹויף ִָאים. יידִט צּועְפ ֵר ְייער ֶגֶ ְ יּוְנְ ֶגֶ ער ִה ְירָׁש ָהָאִט זִ יְך זֵ ֶ ֶגְ ִריְנְ ֶגֶ ע יּוֶגְ ְנְ ִטָ ,אּון ָׁשֹוין ַָא ְִלְס יּוְנְ ֶג ִקיְנְ ד ִָאיז
צּורה ְפּון ַָא ַצ ִדיק. ֶקעְנֶ ען זֶ ען ִדי ָ ערן.וָארן ְפּון זַ ייְנֶ ע ֶע ְִל ִֶט ְֶער ְפָאר'יתוֶמ'ִט ֶגֶ עוָ ְ
זַ ייִט יֶ עְנֶ ע ְִט ִב ָיִלה ִָאיז ַָארֹויף ָאֹויף ָאְּבן ִָאים ֶגֶ עוָ ְ
וָאִלִט ועִלֶכֶ ע ָה ְ רֹובים ,וֶ ְזַ ייְנֶ ע ְק ִ
ָארץ ָהָאִט רּוח ִָט ֲה ָרהָ ,אּון זַ יין ַה ְ ִָאים ַָא ַ ייער ְָׁשְנֶ עִל ִָאיז ֶער ֶגֶ עווָאֹויר ָָא ְֶּבער זֵ ֶ ָאְּבן ִָאיםעִלן ָאֹויף ִדי ְִפיְסָ ,ה ְ עִל ְְפן זִ יְך ְָׁש ִֶט ְ
ֶה ְ
ָאֶמען צּו זַ יין
עהֹויְּבן צּו ְְּב ֶרעְנֶ ען ָאּון ְְפ ִַל ֶ
ְ ָָאְנְ ֶגֶ עדןיָׁשִט יֶ ְוָארן ַָאז ִדי ֶגַ ְָּב ִָאים ִָלָאזְ ן ְנִ ְ
ֶגֶ עוָ ְ יידער ,ווָאּו ֶער ערְנֶ ען ְַּביי ַָא ְָׁשְנַ ֶעָׁש ְיקִט ִֶל ְ ֶגֶ ִ
ַָאן ֶע ְר ִִליֶכֶ ער ִָאיד. צּוֶגֵ יין צּום ַצ ִדיקְ ,נָ ָאר ִדי ָח ְ
ָׁשּוב ֶ'ע ִַלייִט ְפּון עִל ְְפן ִֶמיִט ִדי ַָא ְר ְֶּבעִט ָאּון ַָאזֹוי ַָארּום זָ ָאִל ֶה ְ
ְָׁש ִָט ָאִט. ערְנֶ ען ֶדעם ְַפָאְךְּ ,כְ ֵדי ָאֹויְס ִֶל ְ
יְס ִֶלעְך ְ צּוְּב ְ
זִ יְך ִ
ּוִּויל זַיין ִא ַן עֶרּל ִיכ ֶער ייער וֵ ויי ֶגֶ עִטּוןָ ,אּון ֶער
ָדָאְס ָהָאִט ִָאים זֵ ֶ
ֶער זָ ָאִל ֶקעְנֶ ען ֶַמָאֶכְ ן ַָא ְַּפ ְרְנָ ְָסה.
ִא ִיֶד ייער ָהָאִט ְַּביי זִ יְך ֶגֶ ְ
עִט ַרָאֶכְ ִט ַָאז ֶער וִ ויִל זֵ ֶ ָָא ְֶּבער ֶדער ַצ ִדיק ָהָאִט ְָׁש ִֶטעְנְ ִדיֶג
ָארק זֹוֶכֶ ה זַ יין צּו זֶ ען ֶדעם ַצ ִדיק. ְָׁש ִַט ְ עְּבעְנְ ְקִט צּו זַ יין ַָאן ֶע ְר ִִליֶכֶ ער ִָאיד ָאּון ֶגֶ ֶ
"ָאיְך ְִּבין עִט ַרָאֶכְ ִט צּו זִ יְךִ ,ֶער ָהָאִט ֶגֶ ְ וָאִלִט ִדיְנֶ ען ֶדעם ָארק ֶגֶ עוָ ְ ֶער ָהָאִט ְָׁש ִַט ְ
ָׁשֹוין ַָא ְָּבחּור ְפּון ְִפ ְיְפ ְצן יָ ָאר ָאּון וָ וָאְס ָהָאְּב רּוֶמיֶגֶ ע,
ְנָ ָאֶכְ 'ן זִ יְך ְנָ ָאֶכְ ְְפ ֶרעֶגְ ן ְַּביי ִדי ַָא ִ עדע ערְנֶ ען ָאּון ַדָאוֶ ועְנֶ ען .יֶ ֶער ְָׁש ְִטןִֶ ,ל ְ
ייְּב ְ
ֵָא ֶ
ער ְָׁש ִֶטער?" ִָאיְך ָׁשֹוין ֶגֶ עִטּון ְַפָאר ִדי ֵָא ֶ
ייְּב ְ ערִט ַָאז ֶדער ַצ ִדיק ֶגֵ ייִט זֵ ֶ
ייער עה ְ ָהָאִט ֶער ֶגֶ ֶ עהָאִט, עריֶגֶ ע ִֶמיְנּוִט וָ וָאְס ֶער ָהָאִט ֶגֶ ַ ִָא ֶיְּב ִ
עִט ִר ְיְּבן ַָא ֶגַ ָאְנְ ץ
ָאּון ִדי ֶַמ ֲח ָָׁש ָבה ָהָאִט ִָאים ֶגֶ ְ ָאר ִָטָאֶגְ ְס ִָאין ִֶמ ְקוֶ הָ ,אּון ָאֹויְּב ֶֶמען ְְפ ִרי ְַפ ְ ָהָאִט ֶער ֶגֶ עזָ ָאֶגְ ִט ְְּת ִה ִִלים.
ער ְָׁש ְִטן". ייְּב ְ
ָארן ֵָא ֶ ָארף ִטּון ְַפ ְ
"ֶמען ַד ְ עְּבןֶ .ִֶל ְ ֶגַ
ָאְּפן ִָאין ָאְסֶ ,קען ֶֶמען רֹויְסֶכַ ְ
ֶקען זִ יְך ַדָאן ַָא ְ
זֹוֶכֶ ה זַ יין צּו זֶ ען זַ יין ְָּפְנִ ים. עדע וָ וָאְך ַָׁש ְָּבת ְְפ ִֶלעֶגְ ִט ֶער זָ ָאֶגְ ן ֶגַ ָאְנְ ץ יֶ ֶ
יע ֶגֶ עוֶ וען ְַפָאר זַ ייְנֶ ע
ֶמֹוד ַ
ֶער ָהָאִט ַדָאן ִ יָׁשִט
ְְּת ִה ִִלים; ֶֶמער ְפּון ֶדעם ָהָאִט ֶער ְנִ ְ
עְּבן
רֹובים ַָאז זַ יין ֵָאייְנְ ִציֶגְ ְְס ִֶטער ִציִל ִָאין ִֶל ְ
ְק ִ ָאקע ַָאזֹויער ְָׁשִל ָהָאִט ִַט ֶ ֶדער יּוְנְ ֶגֶ ער ֶה ְ יָׁשִט
ָאִלד ֶער ָהָאִט ְנִ ְ ויְּב ְ עקעְנְ ִט ִטּון ,וִ ַ ֶגֶ ֶ
ער ְָׁש ְִטןָ ,אּון ֶער ייְּב ְ
ִָאיז צּו ִדיְנֶ ען ֶדעם ֵָא ֶ ָאְפן. יָׁשִט ֶגֶ ְ
עָׁש ִָל ְ ֶגֶ עִטּון ָאּון ִָאיז יֶ עְנֶ ע ְנַ ָאֶכְ ִט ְנִ ְ צּוִליְּב ֶדעם וָ וָאְס זַ ייְנֶ ע ערְנֶ ען ִ עקעְנְ ִט ִֶל ְ ֶגֶ ֶ
ָאר ִָלָאזְ ִט ִדי ְָׁש ִָטָאִט ָאּון ַָארֹויְס זּוֶכְ ן ָהָאִט ְַפ ְ יידער ֶדער ַצ ִדיק ִָאיז ַָארֹויְס ֶגָ ָאר ְְפ ִריְ ,נָ ָאְך ֵָא ֶ יידער עָׁש ְיקִט צּום ְָׁשְנַ ֶ ֶגֶ
ָאְּבן ִָאים ִ רֹובים ָה ְ ְק ִ
חיי ש רה תש פ" ז אי נ דע רה יים 20
ָאְּבן זֵ יי ִֶמיִט ִָאים ְּתֹורהָ ,אּון ַָא ְִלְס ַדָאְנְ ק ָה ְ ָ יָׁשִט
יֶמער ְָּבחּורַָ ,א יָ תֹוםָ ,אּון ֶער ֶקען ְנִ ְ ָָא ִר ֶ עקּוֶמען
ֶ דּוָׁשהֶ .ער ִָאיז ָָאְנְ ֶגֶ
ֶדעם וֶ ועֶג צּו ְק ָ
חּוֶמָׁש ָאּון ֲה ִָלֶכָ ה.
ערְנְ ִט ֶגְ ֶָמ ָרָאִֶ ,מ ְָׁשְנַ יֹותָ , ֶגֶ ֶ
עִל ְ ערְנֶ ען ָָא ְֶּבער ֶער וִ ויִל זַ יין ַָא ַצ ִדיק.
צּוְפיִל ִֶל ְ
ִ יְס ִִטיק.
צּו ִדי ְָׁש ִָטָאִט ְְּפ ִר ְ
ֶעְס ִָאיז ַָא ִר ֶיְּבער ַָא ְָׁש ִִטיק ַצייִט ְִּביז ֶער
ייִליֶגֶ ע
ָאְּפן ִדי ֵה ִ
ָאֹויְפצּוֶכַ ְ
ְ עהֹויְּבן
ְ ָהָאִט ָָאְנְ ֶגֶ ַגְַּב ִּא ַי ִא ִין ׁׁשּוּל עצִט ִָאין ָארִט ַָא ַרייְנְ ֶגֶ עזֶ ְ ֶער ָהָאִט זִ יְך ָד ְ
עהֹויְּבן זָ ָאֶגְ ן ְְּת ִה ִִלים ִֶמיִט ֶגְ רֹויְס
ְ ָׁשּוִל ָאּון ָָאְנְ ֶגֶ
ְּתֹורה.
וער ִֶטער ְפּון ִדי ָ וֶ ְ ייער ְֶמ ַק ֵרב ֶגֶ עוֶ ועןָאְּבן ִָאים זֵ ֶ ִדי ִָא ְידן ָה ְ ֶגֶ עוֵ ויין.
עִטן ֶדעם ַָׁש ָָּמָׁש ָאֹויְך ָהָאִט ֶער ֶגֶ ֶ
עְּב ְ וָארן ֶדער ֶגַ ְְּב ַָאי ְפּון
ָאּון ֶר ְִּבי ִה ְירָׁש ִָאיז ֶגֶ עוָ ְ ָאְּבן ָדָאְס ֶגֶ עזֶ ען ָאּון
ִדי ֶע ְר ִִליֶכֶ ע ִָא ְידן ָה ְ
עִלעייִליֶגְ ן ַצ ִדיק ֶר ְִּבי ֶֶמעְנְ ֶד ֶ
ְפּון ֶדעם ֵה ִ ָׁשּוִלֶ .ער ְְפ ִֶלעֶגְ ִט ְְּב ֶרעְנְ ֶגֶ ען ָאּון ְִט ָרָאֶגְ ן עקּוֶמען ִָאים ְְפ ֶרעֶגְ ן וָ וָאְס ֶעְס ֶגֵ ייִט
ֶ זֶ עְנֶ ען ֶגֶ
עִל ְְפן ִָאין
יֶמיְנָ ָאוֶ וער זָ ָאִל ִָאים ִָלָאזְ ן ֶה ְ
ִר ִ ִלֹוֶמ ֵדי
ְְס ְָפ ִרים ָאּון ֶַמָאֶכְ ן ַקָאוֶ וע ְַפָאר ִדי ְ ייִלִט ַָאז ֶער ִָאיז ַָאן ער ֵצ ְ ְָפָארֶ .ער ָהָאִט זֵ יי ֶד ְ
21 חיי שר ה ת שפ"ז אינדערהיי ם
=
אּו ְּנ ְז ֶער ֵה ֵייִל ִיֶג ֶע
ֶדֶער ֵה ֵייִל ִיֶג ֶער
רְֶּב ִּי ִה ִיר ּׁׁש
ִמּרִיִמ ִיַנִָאּוּו
זי"ע
=
יארצייט:
ל' חשון
ן די
ואךופ
ו
יארצייט
עִטער ֲחתּוְנָ ה
וִ וי ַָאן ֵָאייֶגְ ן ִקיְנְ ד ָאּון ִָאים ְָׁש ְֶּפ ֶ ָאֹויְסער זִ יְךֶ ֶר ְִּבי ִה ְירָׁש ִָאיז ֶגֶ עוֶ וען ְָׁשִטּוְּב ְפּון ֶדעם ַצ ִדיקֶ .ער ְְפ ִֶלעֶגְ ִט ִֶמיִט ֶגְ רֹויְס
ֶגֶ ַ
עֶמָאֶכְ ִט. ְַפָאר ְִׂש ְֶמ ָחה ִָא ֶיְּבער ִדי זְ ֶכִ יָ ה וָ וָאְס ֶער ָהָאִט רֹויֶמען ֶדעם ַצ ִד ְיק'ְס ְָׁשִטּוְּב, ָאֹויְס ְֶ ְִׂש ְֶמ ָחה
עִטן ֶדעם ָאקּוֶמעןָ ,אּון ֶער ָהָאִט ֶגֶ ֶ
עְּב ְ ֶ ְַּב עְּפ ֶָׁשען ְּכְ ְֵס ֶדר ְְּת ְִפ ָיִלה
ְִּב ְָׁש ַעת זַ ייְנֶ ע ִִל ְיְּפן ֶָׁש ְ
ִאּו ֹיִסַּג ֶעּוַּוִאקִּס ּן ִא ַ יח זַ יין ְֶמ ַהֶּנֶ ה
ער ְָׁש ְִטן ַָאז ֶער זָ ָאִל ֶַמ ְצ ִִל ַ
ייְּב ְ
ֵָא ֶ וָאק ְְסן ַָא
ָאֹויְסוַ ְ
ְ ְּבֹודדּות ַָאז ֶער זָ ָאִל ָאּון ִה ְת ְ
ַגּרּו ֹיִס ֶער ִמַַנִּה ִיַג צּו זַ יין ֶדעם ַצ ִדיק. ַצ ִד יק.
ערִט ִדי ְָׁשִטּוְּב ָאּון עק ְ ְִּב ְָׁש ַעת ֶער ָהָאִט ֶגֶ ֶ עהָאִט עִלע ָהָאִט ֶגֶ ַ ֶדער ַצ ִדיק ֶר ְִּבי ֶֶמעְנְ ֶד ֶ
ְֶמ ְַס ֵֵּדר ֶגֶ עוֶ וען ָדָאְס ְֶּבעִטָ ,הָאִט ֶער ְנִ ְ
יָׁשִט עקּוֶמען
ֶ יע ִֶלע ֶח ְָׁשְּבֹוְנֹות וֶ וען ֶעְס ִָאיז ֶגֶ
עצ ְְֶס ְֶּפ ִ
עִלע, ְנָ ָאְך ִדי ְְּפ ִִט ָירה ְפּון ֶר ְִּבי ֶֶמעְנְ ֶד ֶ ערִט צּו ִֶמ ְת ְַּפ ִֵלִל זַ יין. ָאֹויְפֶגֶ ֶ
עה ְ ְ יָׁשִט
צּו זַ יין ְָׁשִטּוְּבָ ,אּון ֶֶמען ָהָאִט ֵקייְנֶ עם ְנִ ְ
עְנּוֶמען
ֶ ערֶגֶ
ָהָאִט ֶדער ַצ ִדיק ֶר ְִּבי ִה ְירָׁש ִָא ֶיְּב ְ ָאֹויְסער זַ יין ֶגַ ְְּב ַָאי.
ָארִטֶ , עִלָאזְ ִט ָד ְ ַָא ַרייְנְ ֶגֶ ָ
ָאְפִט ְפּון זַ יין ֶר ְִּבי'ןְִּ .בזְ ֶכּות ער ַָׁש ְ
ָדָאְס ְִפ ֶיר ְ קּוֶמעְנְ ִדיֶגְ ן ִָטָאֶג ָהָאִט ֶדער ֶר ְִּביֶ ,ר ְִּבי ֶדעם ֶ
זַ יין ְְּת ִֶמיֶמּות ָאּון ִָׁשיָּמּוָׁש ֲחֶכָ ִֶמיםִָ ,איז ֶער עְפ ֶרעֶגְ ִט: ערּוְפן זַ יין ֶגַ ְְּב ַָאי ָאּון ֶגֶ ְ
ְ עִלעֶ ,גֶ
ֶֶמעְנְ ֶד ֶ
עֶמָאֶכְ ִט ֶַמיין ְֶּבעִט?" "וֶ וער ָהָאִט ְנֶ עֶכְ ְִטן ֶגֶ ַ
וָאק ְְסן צּו זַ יין ַָא ֶר ְִּבי ְַפָאר ְּכְ ִַלִל ָאֹויְסֶגֶ עוַ ְ
ְ
יִ ְְׂש ָר ֵָא ִל. ָאקןֵֶ ,מייְנֶ עְנְ ִדיֶג ער ְָׁש ָר ְ ֶדער ֶגַ ְְּב ַָאי ָהָאִט זִ יְך ֶד ְ ִמ ּׁשׁ ִַמ ֵׁשׁ זַיין ִא ַ ַצֶַדִיק
יָׁשִט ֶגּוִט ֶגֶ עִטּון, ַָאז ֶדער ְָּבחּור ָהָאִט ֶע ְֶּפעְס ְנִ ְ ָאר ְְפִט ֶגֵ יין
עד ְ ֵָאיין ִָטָאֶג ָהָאִט ֶדער ֶגַ ְְּב ַָאי ֶגֶ ַ
יֶמְנּוב זִ י"ע:
וָארִט ְפּון ֶר ְִּבי ִה ְירָׁש ְֶמ ִר ְַָא וָ ְ ייִלִט ֶדעם ֱָא ֶֶמת. ער ֵצ ְ ָאּון ֶער ָהָאִט ֶד ְ רֹויְסן ְפּון ְָׁש ִָטָאִט,
עדיֶגְ ן ֶע ְֶּפעְס ִָאיְנְ ְד ְ ֶע ְר ִֶל ִ
ָארן
ֶדער ַצ ִדיק ְְפ ִֶלעֶגְ ִט זָ ָאֶגְ ןְ" :פּון ֶַמייְנֶ ע יָ ְ ערּוְפן ֶדעם ְָּבחּור ֶר ְִּבי ִה ְירָׁש ָאּון ְ ָהָאִט ֶער ֶגֶ
ערְנְ ִט: יידעריי ָהָאְּב ִָאיְך זִ יְך ֶגֶ ֶ
עִל ְ ִָאין ְָׁשְנַ ֶ עִלע ָהָאִט ֶגֶ ְ
עָׁש ֵֶמייֶכְ ְִלִט ָָא ְֶּבער ֶר ְִּבי ֶֶמעְנְ ֶד ֶ
דּוָׁשה! ְפּון ַהייְנְ ִט ָאּון
"ָאזַ ָא ְק ָ ָאּון ֶגֶ עזָ ָאֶגְ ִטַ : ערְנֶ ען ִָאים ֶגֶ עזָ ָאֶגְ ִט ַָאז ֶער וֶ ועִט ִָאים ְ
ָאֹויְס ִֶל ְ
ייע
ָאר ֶרעֶכְ ְִטןָ ,אּון ָדָאְס ְנֵ ֶ ָדָאְס ַָא ְִל ִֶטע ְַפ ְ ָאֹוְפן
ויָאזֹוי צּו ֶַמָאֶכְ ן ָדָאְס ְֶּבעִט ָאֹויף ַָאזַ ָא ָ וִ ַ
ָאִליֶ ע ֶַמָאֶכְ ן!".
יָׁשִט ַק ְ ְנִ ְ וייִטער וִ ויִל ִָאיְך ַָאז ְנָ ָאר ֶדער ְָּבחּור זָ ָאִל וַ ֶ
עדן ִָטָאֶג".
ֶַמָאֶכְ ן ָדָאְס ְֶּבעִט יֶ ְ ָאְּבן ַקיין
יָׁשִט ָה ְ ַָאז ֶדער ַצ ִדיק זָ ָאִל ָח ִִל ָיִלה ְנִ ְ
ערְפּון.
ַעֶגְ ֶַמת ְנֶ ְֶפָׁש ֶד ְ
וייִטער ִָאיז ֶר ְִּביְפּון יֶ עְנֶ עם ִָטָאֶג ָאּון וַ ֶ
ַזׁ כּותֹו יָ גֵ ן ָע ֵליְנּו. וָארן ֶדער ֶגַ ְְּב ַָאיֶ ,גֶ ְ
עקְנִ ְיְּפִט ָאּון ִה ְירָׁש ֶגֶ עוָ ְ ָארק ָָאְנְ ֶגֶ עזָ ָאֶגְ ִט ַָאז
ֶער ָהָאִט ִָאים ְָׁש ִַט ְ
ֶגֶ ִ
עְּביְנְ ְדן ִֶמיִט זַ יין ֶר ְִּבי'ן. ויָאזֹוי ַָא ִֶלעְס ֶמּוז ֶגֶ עִטּון וֶ ְ
וערן ְּפּוְנְ ְק ְִט ִִליְך וִ ַ
ייְסִט ִָאים.
ֶער ֵה ְ
ָאֹויְפֶגֶ עצֹויֶגְ ן
ְ עִלע ָהָאִט ִָאים
ֶר ְִּבי ֶֶמעְנְ ֶד ֶ
חיי ש רה תש פ" ז אי נ דע רה יים 22
אריינפיר
דאס איז שמועס'לעך מיט חשובע קינדער
פון היכל הקודש .מיר כאפן א שמועס
לכבוד אלע חשובע קינדער וואס ליינען
די הערליכע "קינדערהיים" אויסגאבע,
מיט א קינד צו הערן פון אים איבער זיין וואס קומט ארויס ברוך השם אויף א
סביבה ,זיינע שיעורים ,און די געשמאקע וועכענטליכן פארנעם .די אויסגאבע
זאכן וואס ער גלייכט צו טון אין זיין פרייע אנטהאלט אין זיך אינטערעסאנטע
צייט נאך א טאג לערנען פלייסיג א גאנצן מעשיות פאר עלטערע און פאר קלענערע
טאג. קינדער ,ווי למשל "דעם רבינ'ס חדר",
"קאמיקס"" ,שרייב טישל"" ,קליין און
מיר הייבן אן מיט א חשוב אינגל ,הילד שיין" ,וואו מען קען זען שיינע
אליעזר שלמה פיש נרו יאיר .מיר האפן אויפשטעלונגען וואס די קינדער מאכן
איר וועט הנאה האבן ,און ביטע לאזט מיט שפילצייג" .שיחה אין א בילד"" ,מיט
וויסן פארן רעדאקציע אויב עס איז דא תפילה" ,און נאך.
עפעס וואס מיר קענען פארבעסערן אין יעצט זענען מיר פרייליך אייך צו ברענגן א
דעם נייעם אפטיילונג. נייע אפטיילונג וואס איז נאכנישט געווען
ביז היינט אין די ראמען פון קינדערהיים,
אינהאלטסרייכע שמועסן מיט ט
ג ם ירייערע חב
עברענ
ייא גט צו
ך
דורך
יוסך
יהו
וו שע
ערט
מהיי
ער
נ”י
23 חיי שר ה ת שפ"ז אינדערהיי ם
אינהאלטסרייכע שמועסן
מיט טייערע
חברים ג
צ טגעברענ
ו
אייך
וי דורך
י סך
הוש
רעע וו
טה
יימ
ער
נ”י
נאמען :אליעזר שלמה פיש
חדר :תלמוד תורה היכל הקודש
יארגאנג11 :
שטאט :בארא פארק
ווי אפט פארן ענק צום שטעטל קרית ברסלב? א גוטן ,אליעזר שלמה .ביטע שטעל דיך פאר פארן עולם.
אינמיטן ווינטער פארן מיר בערך איין מאל א חודש .געווענליך א גוטן יוסף יושע ,איך הייס אליעזר שלמה פיש .איך וואוין אין
פארן מיר אויך אויף יום טוב סוכות און פסח ,אויך זענען מיר שטאט בארא פארק און איך בין עלף יאר אלט.
דארט א גאנץ זומער ,און יעדן שיינעם שבת ,ווי למשל שבת איך לערן אין ברסלב'ע חדר אין וויליאמסבורג ,און מיין רבי איז
חנוכה און נאך שיינע צייטן. הרב מרדכי ראזענבערגער שליט"א.
וועלכע ספעציעלע טאלאנט האט דיר דער באשעפער געגעבן? וועלכע חלק פון דיין טאג איז די געשמאקסטע צייט פאר דיר און
איך קען בויען ,למשל שיינע מיניטשירס און אויך קליינע פארוואס?
פראיעקטן ,ווי למשל א דעסק ,א שאפע ,וכדומה. ברוך השם ,מיין גאנצן טאג איז געשמאק ,אבער ספעציעל האב
איך ליב ווען מיין חשובער מנהל ,הרב ישעי' איידליס שליט"א,
ליינסטו דעם בלעטל יעדע וואך? בעט מיר צו העלפן ,ער בעט מיר צו טון זייער געשמאקע זאכן.
יא ,איך האב זייער הנאה דערפון ,עס ברענגט מיר א עונג שבת. שכח אייבערשטער אז איך האב די זכי' צו קענען העלפן דעם
רבינ'ס חדר.
צום שלוס ,האסטו עפעס אן אינטערעסאנטע באלערנדע מעשה
פון תפילה וואס דו קענסט פארציילן פאר די חשובע קינדער? אויף וועלכע יום טוב קוקסטו די מערסטע ארויס ,און פארוואס?
יא ,אזוי ווי איך האב פריער געזאגט ,העלף איך כסדר מיין מנהל אוודאי אויף ראש השנה; עס איז זייער געשמאק צו פארן קיין
שליט"א .איינמאל איז געווען ווען מיין מנהל האט אנגעהויבן א אומאן צום רבי'ן און זיך אויסבעטן א גוט יאר ,פאר זיך ,פאר די
פראגראם פון "דרך הלימוד" ,און איך האב אים געהאלפן עס משפחה ,און פאר גאנץ כלל ישראל.
מסדר זיין; איך האב דעמאלט דערציילט פאר די קינדער פון מיין
קלאס איבער דעם פראגראם. האסט א שיעור אין ש"ס כסדרן?
שכח אייבערשטער איך האב שוין געמאכט א סיום אויף די
איך האב שטארק געבעטן דעם אייבערשטן אז די קינדער זאלן ערשטע מסכתא אין גמרא מסכת ברכות ,און יעצט גרייט איך מיך
עס אננעמען ווי ס'דארף צו זיין און ס'זאל קלאפן גוט .און דער צו מאכן א סיום אויף מסכת שבת.
אייבערשטער האט געהאלפן אז די קינדער האבן מורא'דיג גוט
אויפגענומען דעם פראגראם; דער עולם האקט שטיקער מיט'ן זייער שיין ,האסטו שוין געמאכט נאך סיומים?
סדר דרך הלימוד ,און יעדער האט מורא'דיג הנאה פונעם איך האב שוין געענדיגט איין מאל גאנץ משניות ,און יעצט האלט
פראגראם. איך ביי סדר זרעים דאס צווייטע מאל .אזוי אויך האב איך שוין
געמאכט אסאך מאל א סיום אויף תהלים ,איך האב שוין אויך
א גרויסן יישר כח פאר דיין צייט .דער אייבערשטער זאל העלפן געמאכט א סיום אויף ספר המדות.
זאלסט ווייטער מצליח זיין מיט דיין לערנען ,און אויסוואקסן א
גרויסע צדיק. וואס איז דיין בעסטע חלק פון שבת קודש?
צו גיין אין שול דאווענען.
אויב איר ווילט אז מיר זאלן אייך אינטערוויוען ,אדער איר האט א געדאנק
פון א אינגל וואס עס וואלט געווען פאסיג צו כאפן א שמועס מיט אים, אין וועלכן בית המדרש דאווענען ענק שבת?
לאזט אונז וויסן דורך רופן ,845-379-1161אדער קענען די חשובע עלטערן אין בית המדרש היכל הקודש בארא פארק.
שיקן אן אימעיל צוkinderheim@bletelmagazine.com :
חיי ש רה תש פ" ז אי נ דע רה יים 24
11
ֶדער ֶקע ִניג ָלאזְט
רויס צוּ זֶען זִיך ַא ֹ
ערל ִאיזיב ֶ ּב ְאו ֹּ
אכן. ֹ
שוין צו ְּּב ָר ְ
ִיכער
ז ֶ
עלט וִוי ַא ּפ ֹו ֶיער
ש ֶט ְ
אר ְ ׁ
ערל ַפ ְ ֶדער ֶקע ִניג ָלאזְט זִיך ַא ֹ
רויס ִאין וֶועג צוּ ר' ֶ ּב ְ
עפן
וֶועל ִאיך ִאים ְט ֶר ְ
יע ִריג אוּן הוּ ְנגֶ ִ
עריג... ִיצן ְט ֹ
רו ֶ ז ְ
אמיר
ער ֶלעך ָל ִ ִקי ְנ ֶד ְ
ַטא ְנ ְצן אוּן זִי ְנגֶ ען אוּן ַדא ְנ ֶקען ווא ָא ָא ָאס???
ָ
ש ְטן!
ער ְ ׁ
ייב ְ
ֶדעם ַא ֶ ּ וִוי ַא ֹזוי ֶקען ָדאס זַ יין?
ַאה ִאיך
יכם ַמיין ש ֹ
לום ֲע ֵל ֶ ָׁ ֶוערן וָואס
מוּז גֶ עוָואוּיר ו ְ
ְפ ַריי ְנט קו ְּמט ַא ַריין וָואס ָדא גֵ ייט ָפאר.
ֶקען ִאיך ַאייך ַהיי ְנט
על ְפן?ֶה ְ
25 חיי שר ה ת שפ"ז אינדערהיי ם
משפחת
ייֶדְל ִִאיְך ִִּביןִָ ,א ִֶּבֶער
ִארף ֶערין ֶַד ְ ֶער ִ
ֶעֶדיֶגֶ ֶע ֵַמ ְ
וָ וִאס ִזָ ִאְל ִִאיְך טּון?" ָָהִאִּב ִִאיְך ִִאיר
"ֶעס ְְׁש ֵטייט ִִאין ִֶדי ֶעִפ ֶרֶעֶגְ טֶ .
ַּתֹורָה ִַאִז ִֶדי ְלֶ ֶ
וייטֶער ֶגֶ ְ
ֶעִּב ִ
ְלֶ ֶ
וַ ֶ
ֵָהייְלִ יֶגֶ ֶע ָ
גליק
יֵצן
ֶַמֶען ְַמֶכַ ִֵּבֶד ִזַ ייןְַ .מֶכַ ִֵּבֶד ִזַ יין ֵַמייְנְ ט ִזִ ְ
ְנּוַמֶען
ִאר ֶ יְׁשט ִזַ יין ִַפ ְ ֶערןְ ,נִ ְ
ִאֹויס ֶָה ְ
ְ ְְׁש ִטיְל,
יְׁשט ֶערֶע ִזַ ִאֶכְ ןִ ,אּון ִזִ יֶכֶ ֶער ְנִ ְ ִַמיט ִַאְנְ ֶֶד ֶ
ייֶדְלֶ ֶעְך.
ֶערֶע ֵַמ ְ ְנּוַמֶען ִַמיט ִַאְנְ ֶֶד ֶ ִאר ֶ ִזַ יין ִַפ ְ
ֶער ְְׁש ֶטֶער ִִאיִז ִַמיט ִאּוְנְ ִז ִִאין ייִּב ְ
ֶֶדֶער ִֵא ֶ
יְׁשט ֶגֶ ֶעוֶ וֶען ִזִ יֶכֶ ֶער
וייטֶער טּוןִ .זָ ִאְל ִִאיְך
ַַמְלְ ִּכִ יִִ .איְך ִִּבין ְנִ ְ
וָ וִאס ִִאיְך ִזָ ִאְל וַ ֶ
ְׁשִטִיל
ִז ִיְצ ׁן � ׁ
ֶערט ִאּון ִזֶ ֶעט ִַאְלֶ ֶעס". ְקְלַ ִאסִ ,אּון ֶֶער ֶָה ְ
ֶֶע ִֶּפֶעס ִזָ ִאֶגְ ן ִַפִאר ִִאירִָ ,א ֶֶדֶער ִזָ ִאְל ִִאיְך
וִארן ֶֶע ְרְנְ ְסט.
ַַמְלְ ִּכִ י'ס ִָּפְנִ ים ִִאיִז ֶגֶ ֶעוָ ְ וִאר ְטן ִִּביִז ִזִ י וֶ וֶעט ִַמיר ֶֶע ִֶּפֶעס ִזָ ִאֶגְ ן?
וַ ְ
יְׁשט
ִארף ֶַמֶען ְנִ ְ"ִא ִֶּבֶער ִַמיס ביְנֶעט ֶַד ְ ָ
ֶעִּפ ְֶׁשֶעט ֶעְׁש ְויֶדֶער ֶגֶ ֶ ִִאיְך ָָהִאִּב וִ ֶ ֶער ֵֵצייְלְ טִִ :איְך ִִּבין ִזִ יֶכֶ ֶער ֶֶעְנְ ק ִֵצ ִירי ֶֶד ְ
(ַחְלִ יְלָ ָה)ִ .זִ י ִִאיִז ְנָ ִאְך ִַא
ְַמֶכַ ִֵּבֶד ִזַ ייןָ ,
ֶעִפֶערֶָ ,הֶעְלְ ף ִאְׁש ֶ
"ִּב ֶ ֶער ְְׁש ְטןַ , ייִּב ְ
ֵצּום ִֵא ֶ ֶעֶדֶעְנְ ֶקֶען ְנָ ִאְך וָ וִאס ִִאיְך ָָהִאִּב ֶֶעְנְ ק ֶגֶ ֶ
ייֶדְל". ֵַמ ְ
רּוִפט ִזִ יְך ַַמְלְ ִּכִ י
ִַמיְךִ ".אּון ִַמיט ִַא ַָמִאְל ְ ֶעֵצ ֶטֶע וָ וִאְךִִ .איְך ָָהִאִּב ֶער ֵֵצייְלְ ט ְלֶ ְ ֶֶד ְ
ֶעקּוקט ַַמְלְ ִּכִ י ְ ִִאיְך ָָהִאִּב ִָאְנְ ֶגֶ ִָאן",ווִאס ִִאיִז ִֶדי ַַמ ֲֶע ֶֶׂשָה ִַמיט ִֶדיר? ֶעִּבן
יֵצט ְנֶ ְ ֶער ֵֵצייְלְ ט וֶ וֶעֶגְ ן ַַמְלְ ִּכִ י וָ וִאס ִזִ ְ
ֶֶד ְ
ְנּות'ֶדיֶגֶ ֶע ִאֹויֶגְ ןִִ .איְך ָָהִאִּב ִַמיט ַר ֲַח ַָמ ִ ֶעריֶג וָ וִאס ִִאיְך יְׁשט ֶגֶ ֶעוֶ וֶען ְנֵ ייֶגֶ ִ
יסט ְנִ ְ
ִִּב ְ ִַמיר ִִאין ְקְלַ ִאסִ ,אּון וִ ויְל ִַמיר ַַמִאֶכְ ן ִזִ יְך
ֶעווִאּוסט ִַאִז ִֶּב ֱִא ֶַמת ִִאיִז ִזִ י ווִאֹויְל. ְ ֶגֶ יִּבן?" ֶעְׁש ִר ְ
ָָהִאִּב ִֶדיר ֶגֶ ְ ץ'ֶדיֶג.
יְׁשט ֶֶד ֶרְך ִֶא ֶר ִ ִאֹויִפ ִִפ ְירן ְנִ ְ
ְ
יְׁשט ֶגֶ ֶעוֶ וֶען ִזִ יֶכֶ ֶער וָ וִאס ִִאיְך ָָהִאִּב ְנִ ְ
ֶעִפ ֵרייט ִַאִז
ייֶער ֶגֶ ְ
ִִאיְך ָָהִאִּב ִזִ יְך ִזֵ ֶ ֶֶעס ִִאיִז ִַמיר ֶגֶ ֶעוֶ וֶען ִֶּב ֱִא ֶַמת
יְׁשט ֶערןִ .אֹויְך ָָהִאִּב ִִאיְך ְנִ ְ ִִאיר ֵצּו ֶֶעְנְ ְט ִֶפ ְ
ַמּוֶעס.
ֶעָהֹויִּבן ִֶדי ְְׁש ֶ
ְ ַַמְלְ ִּכִ י ָָהִאט ִָאְנְ ֶגֶ ייֶדְלִ ,אּון יסֶע ֵַמ ְ ְְׁשוֶ וֶערַַ .מְלְ ִּכִ י ִִאיִז ִַא ִזִ ֶ
ייֶדְלֶ ֶעְך ִזָ ִאְלְ ן ִִאיר ֶגֶ ֶעוָ וִאְלְ ט ִַאִז ְנָ ִאְך ֵַמ ְ
ָהֹויִּבן ֵצּו ְנָ ִאֶכְ ַַמִאֶכְ ן.ִָאְנְ ְ ִאר ְְׁש ֵטיין". ִאר ְִפ ְסט ִַפ ְ "ַמְלְ ִּכִ יֶ ,דּו ֶַד ְ
ַ ִִאיְך ָָהִאִּב ַָהְנָ ִָאָה ֵצּו ְְׁש ִִּפיְלְ ן ִַמיט ִִאיר.
ֶערט. ִאר ִֵציֶג ֶֶע ְר ְקְלֶ ְ ָָהִאִּב ִִאיְך ִִאיר ַָה ְ ֵצּוריק ִֶּב ֱִא ֶַמת וָ וִאְלְ ט ִִאיְך ִַמן ַָה ְס ַַּתם ִ
"קּוק ִַא ֶָהֶערַַ ,מְלְ ִּכִ יָָ ".הִאִּב ִִאיְך
יְׁשט ֶגֶ ֶעוֶ וֶען "ֶדּו ֵַמייְנְ ְסט ִִאיְך ִִּבין ְנִ ְ ֶעטְלִִ .איְך ָָהִאִּב ְלִ יִּב ִֶדי יִּבן ִַא ֵֶצ ְ ֶעְׁש ִר ְֶגֶ ְ
יסט שטִאטֶעְליך ַַמ ְס ִִּביר ֶגֶ ֶעוֶ וֶעןֶ" .דּו ִִּב ְ
וייסטַַ ,מְלְ ִּכִ י ,וֶ וֶעְלְ ֶכֶ ֶע
ֶעריֶג? ֶדּו וֵ ְ ְנֵ ייֶגֶ ִ ֶעֶדיֶגֶ ֶע ִזַ ִאֶכְ ןִָ .א ִֶּבֶער ְְׁשִּכ ַַּח
ֶעִּב ִ
ִארט ְלֶ ֶ ָס ְ
ייֶדְל. ִַא ווִאֹויְלֶ ֶעֶֶ ,ע ְרְלִ יֶכֶ ֶע ֵַמ ְ
ֶֶדֶער ֶער ְְׁש ֶטֶער, ייִּב ְ
ִֵא ֶ
ִִאיְך וֵ וייס ֶדּו וִ ויְלְ ְסט ִָפִאְלְ ֶגְ ן
ֶערְנְ ט ֵָהייְלִ יֶגֶ ֶער ֶר ִִּבי ְלֶ ְ
ֶער ְְׁש ְטןִַ .אְלֶ ֶעס ייִּב ְ
ֶֶדֶעם ִֵא ֶ
ִאּוְנְ ִז ִאֹויס ֶֶד ֶרְך ִֶא ֶרץ.
וָ וִאס ְְׁש ֵטייט ִִאין ִֶדי ֵָהייְלִ יֶגֶ ֶע
ֶעֶדט ִזִ יְך וֶ וֶען ֶֶעס ֶר ְ
ֶערֶעֶכְ ט?" ַַמְלְ ִּכִ י ָָהִאט ַּתֹורָהֶ ,גֶ ֶ
ָ
ִפּון ִֶדי ִּכָ בֹוֶד ִפּון ִֶדי
ִאקְלְ ט ִִאיר ָקִאִּפ. ֶעְׁש ְ ֵצּוֶגֶ ָ
ֶעריןֶ ,קֶען ֶַמֶען ֶער ִ ְלֶ ֶ
יסְלִאַמיר ִַא ִִּב ְ ֶעֵצט ְלָ ִ "יֶ ְ יְׁשט ֶגֵ יין ְנָ ִאְנְ ט ֵצּו ִֶדי ְנִ ְ
ִַא ַרייְנְ ְט ַרִאֶכְ ְטן ,וָ וִאס וֶ וֶעט יְׁשט ֶעֶדיֶגֶ ֶע ִזַ ִאֶכְ ןְ ,נִ ְ
ֶעִּב ִ
ְלֶ ֶ
ִאס ְירן וֶ וֶען ִַמיר וֶ וֶעְלְ ן ִזַ יין ִַּפ ִ ַקיין ִַחיְלּוק וִ וי ְְׁשוֶ וֶער
ץ'ֶדיֶג? ִִאיְך וֶ וֶעְל ייֶער ֶֶד ֶרְך ִֶא ֶר ִ
ִזֵ ֶ ֶֶעס ִִאיִז ִַפִאר ִַמירִ ,אּון
ִאַמֶעִֶדיר ִזָ ִאֶגְ ן וָ וִאס ַַמיין ַַמ ֶ ִארק ִִאיְך ִִּבין וִ וי ְְׁש ַט ְ
וייסט ָָהִאט ִַמיר ֶגֶ ֶעִזָ ִאֶגְ טִ .זִ י וֵ ְ ֶגּוס ֶטֶע (ַמּוֶד) ֵצּו ִִאין ִֶדי ְ
ֶעְׁשֶעט וֶ וֶען ֶַמֶען ִִאיִז וָ וִאס ֶגֶ ֶ ִאִּבן ִָפִאן. ָָה ְ
ייֶער ווִאֹויְל ,וַ וייְל ִזִ י ְִפְלֶ ֶעֶגְ ט ִזֵ ֶ
ִַּביי ְלָ ִאְנְ ְטְׁש ָָהִאִּב
ֶערין.ֶער ִ ִזַ יין ִַא ְלֶ ֶ
ֶעִּבן
ֶעֵצט ְנֶ ְ
ִִאיְך ִזִ יְך ֶגֶ ֶעִזֶ ְ
חיי ש רה תש פ" ז אי נ דע רה יים 26
ח .צ .גליק
ִַמיר ִֶּבֶעְנְ ְט ְְׁשן ִזֶ ֶעְנֶ ֶען ְנָ ִאֶכְ 'ן ֶעֶדִאְנְ קִֶ :א ְִפ ְָׁשר
ֶעט ַרִאֶכְ ט ִפּון ִַא ֶגֶ ַ ֶגֶ ְ ייֶדְלֶ ֶעְך ִָפִאְלְ ֶגְ ן ְֵׁשיין, וֶ וֶען ִַאְלֶ ֶע ֵַמ ְ
ִַא ַריין ִִאין ְקְלַ ִאסִ ,אּון ַַמְלְ ִּכִ י ָָהִאט ִאַמֶען ְַמ ַַחִזֵ ק ִזַ יין
ֶקֶעְנֶ ֶען ִַמיר ִזִ יְך ֵצּוִזַ ֶ ֶַמֶען טּוט ִֶדי ִַא ְר ִֶּבֶעטִ ,אּון ִַאוַ ַוֶדִאי ֶַמֶען
ֶערְנְ ט ִֶדי ְנִ יֶגּוןְְׁ .שִּכ ַַּח
ִאֹויסֶגֶ ֶעְלֶ ְ
ְ ִאּוְנְ ִז ץ'ֶדיֶג?"
ֶעֶדן ָטִאֶג ֵצּו ִזַ יין ֶֶד ֶרְך ִֶא ֶר ִיֶ ְ ִארף ץ'ֶדיֶגֶַ ,דִאן ֶַד ְ ייֶער ֶֶד ֶרְך ִֶא ֶר ִִִאיִז ִזֵ ֶ
ֶעַמִאְלְ ְטס ֶֶד ָ ֶער ְְׁש ֶטֶערִ ,זַ ייט ייִּב ְ
ִֵא ֶ ֶעָהִאט ייֶער ְלִ יִּב ֶגֶ ַ ַַמְלְ ִּכִ י ָָהִאט ִזֵ ֶ ֶערין ִזַ יין ִַאִזֹוי ְְׁש ְט ֶרֶעְנְ ֶג,
ֶער ִיְׁשט ִֶדי ְלֶ ֶ
ְנִ ְ
ְלּוִפט ִִאין ְקְלַ ִאס ִזִ יְך ָָהִאט ִֶדי ֶגַ ִאְנְ ֵֶצֶע ְ ֶער ֵָהייט ֶעֶדִאְנְ קִ ,זִ י ָָהִאט ְְׁש ִטיְלֶ ְ ִֶדי ֶגֶ ַ ְלּוֵצְלִ יְנְ ֶג ִַא ַסִאְך
ֶערְנְ ט ְִּפ ְ ִאּון ֶַמֶען ְלֶ ְ
ֶעֶדֶער וִ ויְל ִזַ יין ווִאֹויְל! ֶעטֹויְׁשט .יֶ ֶ
ְ ֶגֶ יטִאֶג. ִַמ ָ ִִאיר ֶעסןוייטֶער ֶגֶ ֶעֶגֶ ְ וַ ֶ ֶערין ִַאְלֵ יין ֶער ִ
ִאקֶערִ ,אּון ִֶדי ְלֶ ֶ ֶעְׁש ַַמ ֶ
ֶגֶ ְ
ִִאיְך ְְׁש ַרייִּב ֶָדִא ִֶדי ְנִ יֶגּוןִַ ,אִזֹוי ֶערּוִפן,
ְ יט ִַא ַָמִאְל ָָהִאט ַַמְלְ ִּכִ י ִזִ יְך ִָאְנְ ֶגֶ ִַמ ְ ֶקֶען ַַמִאֶכְ ן ִָפִאן".
ֶקֶעְנְ ְסטּו ֶֶעס ִזִ יְנְ ֶגֶ ֶען ִַמיט ֶַדיין ְקְלַ ִאס. ִארוָ וִאס ִזָ ִאְלְ ן ְנָ ִאר ִאּוְנְ ִז ְֵצוֵ ויי ִזִ יְך "ִפ ְ ַ ֶעקּוקט ִַמיט ְ ַַמְלְ ִּכִ י ָָהִאט ִַמיר ִָאְנְ ֶגֶ
ץ'ֶדיֶגִִ ,איְך וִ ויְל,
"ִזַ יין ְִּב ֶֶד ֶרְך ִֶא ֶר ִ ץ'ֶדיֶג? ִִאיְך ְַמ ַַחִזֵ ק ִזַ יין ֵצּו ִזַ יין ֶֶד ֶרְך ִֶא ֶר ִ ֶער ֶטֶע ִאֹויֶגְ ןִ .זִ י ָָהִאט ִארווִאּוְנְ ֶֶד ְ
ְֵצוֵ ויי ִַפ ְ
ֶעט ַרִאֶכְ ט ִפּון ִַא ְקְלֵ ייְנֶ ֶע ֶעֵצט ֶגֶ ְ ָָהִאִּב יֶ ְ ִאקּוַמט ֶַמֶען
ְ ֵצּוֶגֶ ֶעְלֵ ייֶגְ טִ" ,אּון ִאֹויְך ִַּב
ֶעִפֶערִַ ,א ְַּת ִִפְלָ ָהִִ ,איְך ִֶּבֶעט,
ִאְׁש ֶ
ִַּב ֶ ְנִ יֶגּוןִֶ .די ֶגַ ִאְנְ ֵֶצֶע ְקְלַ ִאס ֶקֶעְנֶ ֶען ִזִ יְנְ ֶגֶ ֶען ְֶׂשֶכַ ר".
ֶעֶדטִִּ ,בין ִִאיְך
יט ְֶׁשֶער ֶר ְ
וֶ וֶען ַַמיין ִט ְ ִַּב ַָה ְִפ ָס ָקָהִ ,אּון ֶָדִאס וֶ וֶעט ִזַ יין ִַפִאר וייסטַַ ,מְלְ ִּכִ י?" ָָהִאִּב ִִאיְך
"ִאּון ֶדּו וֵ ְ
ְְׁש ִטיְל, ֶער ַַמִאְנּוְנְ ֶג ֵצּו ִָפִאְלְ ֶגְ ן ֶֶדֶעם ִאּוְנְ ִז ִַא ֶֶד ְ קּוַמט ִֶדיר
וייטֶער ֶגֶ ֶעִזָ ִאֶגְ ט" ,וֶ וֶען ֶֶעס ְ וַ ֶ
ֶערט ִאּון
ֶער ְְׁש ֶטֶער ֶָה ְ
ייִּב ְ
וַ וייְל ֶֶדֶער ִֵא ֶ ִאֹויִפ ִִפ ְירן
ְ ֶעִפֶער ִאּון ִזִ יְך ִאְׁש ֶ
ֵָהייְלִ יֶגֶ ֶע ִַּב ֶ ִאקּוַמ ְסטּו
ְ יֵצן ְְׁש ִטיְל ִַּב
ִָאן ְְׁשוֶ וֶער ֵצּו ִזִ ְ
ִזֶ ֶעט". ִאסט". וִ וי ֶֶעס ִַּפ ְ ֶעֵצט
ְנָ ִאְך ֶַמֶער ְֶׂשֶכַ רִִ .איְך ָָהִאִּב יֶ ְ
טאטע מאמע
מענדי
צירי
הענדי
וועלוועלע
נתי
27 חיי שר ה ת שפ"ז אינדערהיי ם
טרעף צו
אויף וועלכע שאלה וועט א מענטש
קיינמאל נישט זאגן ’יא‘?
שאלה און ענטפער פון פאריגע וואך:
וויאזוי קען זיין א מענטש צאלט געלט ,מען
נעמט עפעס אוועק פון אים און מען לייגט עס
אין מיסט?
א מענטש וואס גייט זיך שערן ביי א שערער.
חיי ש רה תש פ" ז אי נ דע רה יים 28
מילתא דבדיחותא
ספר המדות'ל
זאגן דעם אמת
מחותן פרעגט:
ְתּ ִפלָ ה
“וויפיל געלט בעטסטו צו גראמען ביי א
חתונה”.
תּוֹקקוּמ ְשׁ ֵאָ .צ ִריְך ָא ָדם לִ ְהיוֹת נִ כְ ָסף ִ בדחן ענטפערט:
יִּמ ֵשְׁך לוֹ לְ ַבד
לַ טּוֹב ַהכְּ לָ לִ יַ ,אף ַעל ִפּי ֶשׁ ָ
“אז דו וועסט צאלן צוויי טויזנט דאלער,
ֶה ְפ ֵסד. וועל איך רעדן פון די גרויסקייט פון דיין תורה,
ערשׁ ֶבּענְ ֶקען אוּן ארף ֶענְ ֶד ְ
ַא ֶמענְ ְטשׁ ַד ְ פון דיין עבודה ,און פון דיין גמילות חסדים.
טוֹבה פוּן ִדי גַ אנְ ֶצע עוֹלָ ם קוּקן ַפאר ִדי ָ
רוֹיס ְ
ַא ְ אז דו וועסט געבן פופצן הונדערט דאלער,
וועל איך רעדן נאר פון די גרויסקייט פון דיין
אבּן
אדן ָה ְ
ִבּכְ לָ לִ יּוּתֲ ,א ִפילוּ ֶער ַאלֵ יין וֶ ועט ָשׁ ְ תורה און פון דיין גמילות חסדים.
דוּרְך ֶדעם.ְ אז דו וועסט געבן טויזנט דאלער ,וועל איך
בַ .ה ִמּ ְת ַפּלֵּ ל ְבּ ֵבית ַהכְּ נֶ ֶסת ,כְּ ִאלּוּ ֵה ִביא רעדן נאר פון די גרויסקייט פון דיין תורה.
הוֹרה.
ִמנְ ָחה ְט ָ אז דו וועסט געבן ווייניגער ווי טויזנט
דאלער ,וועל איך זאגן דעם אמת.”...
וֶ וער ֶעס ַדאוְ ונְ ט ִאין ֵבּית ַה ֶמ ְד ָרשִׁ ,איז ַאזוֹי
העליקאפטער קראכט
הוֹר’ע ָק ְר ַבּן
ֶ וִ וי ֶער ָהאט ַמ ְק ִריב גֶ עוֶ וען ַא ָט
פרעזידענט פוטין פון רוסלאנד האט אמאל
ִמנְ ָחה. פארהערט א קלאס ,און ער געט א פרעג די
קינדער” :וואס מיינט א טראגעדיע?“ איין
אינגל ענטפערט“ :א באס פון קינדער וואס
דרייט זיך איבער”.
האט פוטין געזאגט“ :ניין ,דאס איז א
ווייטאג”.
בחידה טובה
אן אנדערע אינגל רופט זיך אן“ :א בנין פול
מיט מענטשן וואס רייסט אויף”.
.1וועלכע פסוק זאגט מען די מערסטע האט פוטין רעאגירט דערויף“ :ניין ,דאס
דורכ’ן טאג? מיינט א פארלוסט”.
א דריטער אינגל האט זיך אנגערופן:
“ווען פרעזידענט פוטין גייט ארויף אויף
א העליקאפטער און דער העליקאפטער
קראכט”.
חידות און ענטפערס פון פאריגע וואך:
וועלכע ראש חודש זאגט מען גאנץ הלל ,און וועלכע ראש
פרעגט פוטין דעם קינד“ :פארוואס איז דאס
חודש זאגט מען בכלל נישט קיין הלל? א טראגעדיע?”
האט דער אינגל געענטפערט“ :ווייל איך
חנוכה זאגט מען גאנץ הלל ,און ראש השנה זאגט האב געטראכט וועלכע זאך איז נישט קיין
מען בכלל נישט קיין הלל ווייטאג און נישט קיין פארלוסט”...
.....................
אליעזר שלמה לעווי אליעזר שלמה לעווי
נתי זוסמאן און נחמי יאקאבאוויטש יוסי ראטה פייגי און קריינדי בוים שמעון זינגער און נחמן נתן ברילל
משפחת ווייס און משפחת משפחת פרידריך און יאקאבאוויטש נחמן נתן היימליך נתי אפפעלבוים
שטיינבערג
חיי ש רה תש פ" ז אי נ דע רה יים 30
............................................
האשקי קינדער שלום עזריאל מאייראוויטש קרית טאהש העני בלום
משה שטיין ריקי שניצלער אברהם שלמה ראטטענבערג
משפחת ווייס און משפחת בית פיגא קרית יואל בית פיגא קרית יואל חי זיסי און מאיר אפעלדארפער
שטיינבערג
31 חיי שר ה ת שפ"ז אינדערהיי ם
דער הייליגער רבי לאזט נישט מאכן
קיין חובות
חיי ש רה תש פ" ז אי נ דע רה יים 32
מיט תפלה
ַא ַַּתֵלׁ ִִמ ָיִדה ִֵּבית ֵַפיֵגָ א ַַפ ׁ
אר ֵצייֵלׁ ט: ייִדער ַַפאר ִִדי ִִמ ְׁׁש ָָּפ ָָחה.
ֵנֵייע ְׁקֵלֵ ֶ
ייֵנְׁקֹויַפן ֶ
ׁ ִׁמ'ֵגֵ ייט ַא
עַפן ְֵׁשיין אּון ִִּביֵלִ יֵג.
ער ְׁׁש ֶטער ֶהעֵלׁ ף ִׁמ'ָזָ אֵל ׁט ֶר ׁ
ייִּב ׁ
ֵא ֶ
אר ֶרעְכׁ ׁטן
ער ְׁׁש ֶטער ֶהעֵלׁ ף ִׁמ'ָזָ אֵל ֶעס ְֶקעֵנֶען ַַפ ׁ
ייִּב ׁ
ֵא ֶ
עְקֹויַפט ַַפאר
ׁ ֵאיין הֹויָזׁ ן וָואס ִִמ ָ'האט ֵגֶ
אטי ִאיָז צּו ֵלַ אֵנֵׁג
ִָמ ִ
געמאלן דורך :ח .וועבערמאן
ער ְׁׁש ֶטער ִִמ ָ'האט ֶעס ֵגֶ ֶ
עְקעֵנׁט ייִּב ׁ
ְׁׁשֹּכ ַָּח ֵא ֶ
אר ֶרעְכׁ ׁטן
ַַפ ׁ
ער ְׁׁש ֶטער ַַפאר ַאָזֶ עֵלׁ ְכֶ ע ייִּב ׁ
ְׁׁשֹּכ ַָּח ֵא ֶ
ייִדער ַַפאר ִִדי ֵגַ ֶ
אֵנׁצע ערֵלִ יְכֶ ע ְׁקֵלֵ ֶ
ֶה ׁ
ִִמ ְׁׁש ָָּפ ָָחה
די מעשה פון תפילה ווערט גענומען פון "קול ברסלב" האטליין .לאזט אריין אייער מעשה ,און די בעסטע מעשה וועט ווערן געמאלן.
33 חיי שר ה ת שפ"ז אינדערהיי ם
מצוה גדולה להיות בשמחה תמיד
Copyright © 2024 Alance AB, https://www.mazegenerator.net/
35 by 40 orthogonal maze
עס איז א גוטע זאך עס זאל זיך
ארויסהערן פון אידישע הייזער
לעבעדיגע פרייליכע מוזיק .אז עס
איז דא פרייליכע מוזיק איז גרינגער
צו מנצח זיין דעם יצר הרע
(עצתו אמונה נשא תש”פ)
39 חיי ש רה תש פ" ז אי נ דע רה יים 34
דאהאטאיר
אשיינעקארטל
די פילע הפצה קארטלעך
וואס וועט ברענגן נאך א איד
נענטער צום אייבערשטן,
ספעציעל יעצט זומער ווען די
קארטלעך זענען גאר
פאפולער.
צובאקומעןבייקרןהדפסה 718-387-2691 #104אדעראיןביהמ”דהאשקיביידיהפצהלאקער
פאר סיי וועלכע הערות ביטע רופט אריין קרן הדפסה
