מיט א טיפערן בליק · MIT A TIFEREN BLICK — חיי שרה (2026-11-02)

אזוי איז טאקע געווען ,די מיידלעך פון שטאט זענען געקומען אנשעפן וואסער,
יאינִ י נָ א ְמ ַעט ַמיִ ם ִמ ַּכ ֵּדְך" גיב
אליעזר גייט צו צו רבקה און ער בעט איר " ַהגְ ִמ ִ מיט א טיפערן בליק
מיר צו שלינגן אביסל וואסער פון דיין קריגל .רבקה האט איהם טאקע געגעבן
צו טרינקן ,און דערנאך האט זי צוגעלייגט אז זי וועט אויך געבן וואסער פאר די פרשת חיי שרה תשפ"ז
קעמלעך.
הערן וואס יענער זאגט נישט!
לאמיר זיך אפשטעלן און פרעגן ,פארוואס האט ער געבעטן דוקא ' ְמ ַעט ַמיִ ם'
בס"ד
נאר אביסל וואסער? בפרט ווען ער אליינס ,אין די פריערדיגע פסוקים ווען
אליעזר רעדט צום אייבערשטן און ער מאכט דעם סימן ,דארט זאגט ער (פסוק א גוטן טייערע חברים וידידים!..
יה ַה ִּטי נָ א ַכ ֵּדְך וְ ֶא ְׁש ֶּתה ,דאס מיידל וואס איך
י"ד) וְ ָהיָ ה ַהנַּ ֲע ָר ֲא ֶׁשר א ַֹמר ֵא ֶל ָ
וועל איר בעטן אראפצובייגן איר קריגל און זי וועט מיר געבן .דארט האט ער אן מיט די פטירה פון שרה אמנו
מיר האלטן פרשת חיי שרה וועלכע הייבט זיך ָ
בכלל נישט דערמאנט אז ער וועט בעטן ווייניג וואסער ,אויב אזוי פארוואס באלד נאך עקידת יצחק ,און אברהם אבינו קומט קויפן אן אחוזת קבר איר צו
האט ער געבעטן בלויז אביסל וואסער? בפרט אז ער וויל איר דא שטעלן אויף באערדיגן .די תורה הקדושה איז מאריך און שילדערט די גאנצע שקלא וטריא
ַ
פאסיג צו בעטן
פראבע און זעהן אויב זי איז א בעלת חסד ,וואלט געווען מער ַ
ָ א פארגעקומען צווישן אברהם אבינו און די בני חת ביים קויפן די מערת
וואס איז ָ
רלאנגען אז זי זאל זיך
פא ַ
אסאך וואסער ,כדי איר מטריח צו זיין און ַ המכפלה .ביז צום סוף האט עס איהם געקאסט ַא ְר ַּבע ֵמאֹות ֶׁש ֶקל ֶּכ ֶסף ע ֵֹבר
אנשטרענגען פאר איהם .דאן וואלט ער געקענט וויסן אויב זי האלט טאקע ַלס ֵֹחר וואס ער האט געדארפט באצאלן פאר ֶע ְפרֹון פארן פעלד.
ביים טוהן חסד מיט'ן גאנצן הארץ .פארוואס האט ער געבעטן נאר "מעט"?
רש"י ברענגט פון חז"ל ,דערפאר שטייט די נאמען ֶע ְפר ֹן אין פסוק חסר ו'" ,לפי
און צום לעצט ,לאמיר מדייק זיין ,מיר געפונען דא עטליכע מאל א לשון פון זיך שאמר הרבה ואפילו מעט לא עשה" ,ער האט צוגעזאגט אסאך גרויסע זאכן,
איילן .ווען רבקה גיבט איהם צו טרינקן שטייט 'וַ ְּת ַמ ֵהר' וַ ת ֶֹּרד ַּכ ָּדּה ַעל יָ ָדּה ער האט זיך געמאכט ווי ער דארף גארנישט און ער איז גרייט אוועקצוגעבן
וַ ַּת ְׁש ֵקהּו ,און די זעלבע ווען עס קומט צו אנטרינקן די קעמלעך שטייט 'וַ ְּת ַמ ֵהר' דעם פלאץ בחינם ,אבער ווען ס'איז געקומען למעשה האט ער גארנישט
וַ ְּת ַער ַּכ ָּדּה ֶאל ַהש ֶֹּׁקת ,און דערנאך 'וַ ָּת ָרץ' עֹוד ֶאל ַה ְּב ֵאר ,זי האלט זיך אין איין איינגעהאלטן ,נאר ער האט זיך געלאזט גאר שיין באצאלן.
ַ
איילן און לויפן .און דער אמת איז ,אזוי האבן מיר שוין געהאט אויבן אנהייב
אז מיר זענען זיך מתבונן אין די פסוקים ,וועלן מיר געפונען אז עס שטייט גאר
פרשת וירא ווען אברהם אבינו איז מקיים הכנסת אורחים מיט די דריי מלאכים
אסאך מאל דער ענין פון 'שמיעה -הערן' צווישן די ווערטער פון אברהם אבינו
אתם ִמ ֶּפ ַתח ָהא ֶֹהל ,אברהם אבינו לויפט זיי
שטייט אויך וַ יַּ ְרא 'וַ יָּ ָרץ' ִל ְק ָר ָ
און די בני חת.
אנטקעגן ,און דערנאך 'וַ יְ ַמ ֵהר' ַא ְב ָר ָהם ָהא ֱֹה ָלה וגו' וְ ֶאל ַה ָּב ָקר ' ָרץ' ַא ְב ָר ָהם וגו'
'וַ יְ ַמ ֵהר' ַל ֲעׂשֹות אֹתֹו ,אלעס איז געטוהן געווארן בזריזות און אין איילעניש. צום ערשט הייבן ָאן די בני חת און זאגן צו אברהם (פסוק ו') " ְׁש ָמ ֵענּו ֲאד ֹנִ י
האר .אביסל ווייטער
תֹוכנּו" וגו' הער אונז אויס אונזער ַ
נְ ִׂשיא ֱאֹלקִים ַא ָּתה ְּב ֵ
אצינד פרעגט זיך אזא פראגע :מיר האבן שוין גאר אסאך מאל גערעדט און
ּופגְ עּו ִלי ְּב ֶע ְפרֹון ֶּבן צ ַֹחר" ,הערטס מיר
זאגט זיי אברהם (פסוק ח') " ְׁש ָמעּונִ י ִ
געהאט דעם יסוד אז די עבודה פון א איד איז אייביג צו טוהן יעדע זאך מתוך
אויס און בעטס פאר מיינעטוועגן ביי עפרון אז ער זאל מיר פארקויפן די מערת
געלאסנקייט .וואס איז פשט פון דער ענין פון זיך
ַ יישוב הדעת ,מיט מתינות און
המכפלה .עפרון ווען ער רעדט צו אברהם זאגט ער (פסוק י"א) "לֹא ֲאד ֹנִ י
איילן? לכאורה זעה ט עס אויס ווי א תרתי דסתרי ,צוויי זאכן וואס גייען נישט
האר ,דו דארפסט מיר גארנישט
ְׁש ָמ ֵענִ י ַה ָּׂש ֶדה נָ ַת ִּתי ָלךְ" וגו' ,נישט אזוי מיין ַ
געלאסן מיט
ַ אינאיינעם .אויב איז דא א ענין צו טוהן יעדע זאך רואיג און
געבן .אברהם אבינו זאגט איהם צוריק (פסוק י"ג) " ַאְך ִאם ַא ָּתה לּו ְׁש ָמ ֵענִ י"
אויסגערעכנטקייט ,דאן פארוואס זעען מיר דא די גאנצע צייט דער ענין פון
הלואי אויב דו וואלסט מיר אויסגעהערט .עפרון ענטפערט צום סוף (פסוק ט"ו)
לויפן און זיך איילן?
ּובינְ ָך ַמה ִהוא" הער מיך צו מיין
" ֲאד ֹנִ י ְׁש ָמ ֵענִ י ֶא ֶרץ ַא ְר ַּבע ֵמאֹת ֶׁש ֶקל ֶּכ ֶסף ֵּבינִ י ֵ
האר ,זאל זיין פיר הונדערט שקלים .און די תורה זאגט אונז (פסוק ט"ז) "וַ יִּ ְׁש ַמע
ַ
דער צדיק האט געהערט אויך וואס ליגט 'אונטער' אלעס! ַא ְב ָר ָהם ֶאל ֶע ְפרֹון וַ יִּ ְׁשקֹל ַא ְב ָר ָהם ְל ֶע ְפר ֹן ֶאת ַה ֶּכ ֶסף ֲא ֶׁשר ִּד ֶּבר ְּב ָאזְ נֵ י ְבנֵ י ֵחת"
לאמיר זיך אביסל פארטיפן אין די פסוקים און ווערטער פון אונזער פרשה, וגו' אברהם האט זיך צוגעהערט צו עפרון ,און ער האט געגעבן דאס געלט וואס
דא ך אליעזר געווען אויף א שליחות צו גיין אויסוועלן
איבערהויפט אז דא איז ָ עפרון האט געבעטן פאר די אויערן פון די בני חת.
די צוקונפטיגע מאמע פון כלל ישראל ,מ'זוכט א שידוך פאר יצחק אבינו איינס
ווען מיר זענען ווייטער ממשיך אין די פרשה האבן מיר די גאנצע השתלשלות
פון די אבות הקדושים ,א ווייב וואס וועט אריינקומען אין די שטוב פון אברהם
וויאזוי אליעזר עבד אברהם לאזט זיך ארויס אויפן וועג צו גיין זוכן א פאסיגע
דאך
אבינו און פון איר וועט נמשך ווערן דער גאנצער אידישער פאלק .איז ָ
שידוך פאר יצחק .ווי מיר אלע ווייסן די מעשה ,אליעזר איז מתפלל צום
אודאי דא אין די פרשה די יסודות און שליסל פון א אידישע שטוב און א אידישע
אייבערשטן און מאכט א סימן אויב וועט ער טרעפן א מיידל וואס איז א בעלת
מאמע .איז וויכטיג אפצולערנען די פסוקים ווי עס דארף צו זיין און ארויסנעמען
אנבאטן צו געבן נישט נאר פאר
ָ חסד ,ווען ער וועט איר בעטן צו טרינקן וועט זי
א מוסר השכל צו אונזער התנהגות.
איהם נאר אויך פאר די קעמלעך" ,א ָֹתּה ה ַֹכ ְח ָּת ְל ַע ְב ְּדָך ְליִ ְצ ָחק" ,איר האט דער
אייבערשטער געוויזן ,זי איז א צדיקת און ראוי צו זיין די ווייב פון יצחק און
אריינקומען אינעם שטוב פון אברהם אבינו.
1
אדער א גלעזל זיס צו טרינקן ,און די קינדער האבן געקויפט .ר' אריה האט איידער מיר וועלן אנהויבן אונזער שמועס ,איז כדאי מקדים צו זיין מיט א שיינע
אמאל באמערקט ,אז פון צווישן עטליכע קינדער איז איין יונגל נישט מעשה וואס ווערט דערציילט אין די תולדות פונעם גרויסן מחנך און צדיק פון
צוגעגאנגען זיך קויפן א טרינק ,פרעגט איהם ר' אריה" ,יונגעלע ,פארוואס ירושלים ,רבי אריה לעווין זצ"ל.
קויפסטו זיך נישט א טיי?" האט דאס קינד געענטפערט "עה ,איך האב נישט
עס האט דערציילט א חשוב'ער מחנך און מרביץ תורה וואס האט אלס קינד
ליב קיין טיי" ...עס גייט אדורך א מינוט צוויי ,און רבי אריה זעלבסט גייט צו
געלערנט אין ת"ת עץ חיים דארט וואו ר' אריה איז געווען דער משגיח רוחני,
צום טיי סוחר און קויפט א גלעזל טיי און ער ברענגט עס מיט ליבשאפט פאר
אז ער האט אמאל געהאט א געפעכט מיט'ן קעכער פון די ישיבה .יענעם טאג
דעם יונגל .דער יונגל האט עס גענומען און עס געטרונקען .שפעטער האט
ביי מיטאג האט דער קעכער געמאכט א ספעציעלע גוטע מאכל וואס די קינדער
איינער געפרעגט פון רבי אריה" ,פארוואס האט איר דאס געטוהן? דאס קינד
ּפאדינג' און יעדער האט נאר
האבן ליב געהאט ,ס'איז געווען 'טשאקלעד ָ
דא ך געזאגט קלאר אז ער האט נישט ליב קיין טיי?!" האט רבי אריה
האט ָ
געקענט באקומען איין מאל .מען איז געשטאנען אין א רייע מיט א טעלער ,און
געזאגט" :ער האט טאקע געזאגט אז ער האט עס נישט ליב ,אבער איך האב
דער קעכער האט אריינגעלייגט אביסל פאר יעדן .דער יונגל דערציילט אז ער
פארשטאנען אז עכט האט ער עס יא ליב נאר מן הסתם האט ער נישט קיין
איז געווען שטארק הונגעריג ,בימים ההם איז כמעט נישט געווען וואס צו עסן,
געלט ,דערפאר זאגט ער אזוי"...
און ער האט ליב געהאט די פאדינג ,איז ער געקומען בעטן א צווייטע מאל ,דער
קעכער האט איהם באזידלט ברבים און געשריגן אויף איהם ,דאס קינד האט
מען דארף יענעם אויסהערן מיט אלע רמ"ח איברים
זיך אויפגערעגט און געגעבן א שטופ דעם גאנצן טאפ מיט די פאדינג פון וואס
עס איז דא אן עבודה וואס רופט זיך די עבודה פון אויסהערן .אינעם פריערדיגן עס האט זיך איבערגעקערט און אויסגעגאסן.
שיעור האבן מיר שטארק מאריך געווען אין דעם ענין פון 'זעהן' ,אז א מענטש
פארשטייט זיך אז גלייך נאכדעם האט איהם אנגעכאפט א געוואלדיגע חרטה
דארף קענען קוקן מיט א טיפערע בליק ,מיט א ברייטערן בליק ,און באמערקן
אויף דעם וואס ער האט געטוהן ,אבער עס איז שוין געווען צו שפעט .דער
זאכן פיל ווייטער ווי וואס די מענטשליכע אויג זעהט .אין דעם יעצטיגן שיעור
קעכער איז געגאנגען צום מלמד און מנהל ,ביז עס איז געבליבן אז מארגן
וועלן מיר בסייעתא דשמיא עוסק זיין אין א ענדליכן ענין ,דער ענין פון שמיעה,
אינדערפרי דארף ער זיך שטעלן פארן גרויסן משגיח ר' אריה לעווין .זיין הארץ
וויאזוי מען דארף אויסהערן א צווייטן ,און בעיקר דערהערן.
געצאפלט מיט שרעק ,ער האט נישט געקענט צומאכן אן אויג דורכאויס
ַ האט
מיר דארפן וויסן אז אויסהערן יענעם איז א מסכתא פאר זיך ,מען קען עס די נאכט ,נישט וויסענדיג וואס צו ערוואַרטן פונעם משגיח .ער האט זיך
אנרופן אן 'עבודה ' ווי מיר האבן פריער געזאגט ,עס איז א טיפע זאך .זייער געראכטן פאר א גאר שארפע פסק אויף זיינע מעשים און אפשר אפילו א
ָ
אסאך מאל מאכט זיך אז איינער קומט און ער רעדט זיך אפ דאס הארץ ,ער הארבע עונש.
ַ
עפנט זיך אויף פאר זיין חבר און ער דערציילט א געוויסע מעשה .על פי רוב
ענדליך איז געקומען די מינוט ווען זיינע פיס טראגן איהם צו צום טישל פון ר'
איז נישט זיין מטרה ווייל ער דארף א עצה ,אדער ווייל ער זוכט מיטצוטיילן מיט
אריה ביים אריינגאנג צום חדר .ר' אריה האט איהם געפרעגט איבער וואס עס
אנדערע וואס האט פאסירט; נאר עס ליגט דא א געברויך פארן מענטש זיך
האט פאסירט ,און דאס קינד האט מודה געווען אז ער האט געטוהן אן עוולה,
אפצורעדן דאס הארץ .ער דארף א אוזן קשבת ,ער דארף אן אפענע אויער
און מקבל געווען אז מער וועט דאס נישט פאסירן .נאכן רעדן אביסל דערוועגן,
מיט א אפענע הארץ וואס זאל הערן זיינע רייד ,אבער נישט סתם הערן ,נאר
רופט ז יך ָאן ר' אריה צום קינד מיט ליבליכקייט" ,איך פארשטיי אז דו האסט
גוט פארשטיין און מיטפילן ,האבן מיטלייד און זיין א נושא בעול עם חבירו.
פ ָאדינג און דו ביסט זייער הונגעריג ,דערפאר האב איך דיר געברענגט
זייער ליב ּ
[אודאי איז דא אמאל וואס מענטשן ווילן הערן אן עצה ,מ'דארף א הדרכה,
א גוטע זאך" ,און דערביי שלעפט ער ארויס פון זיין לעדל א טעלער פאדינג און
מ'דארף הילף פון א גוטע פריינט ,אבער אפילו דעמאלטס איז דער חלק פון
דערלאנגט עס פארן דערשראקן קינד!
אויסהערן-יענעם א גאנצע קאפיטל פאר זיך ,נאך אסאך מער ווי די עצה ,איז
די עצם שמיעה וויאזוי מ'הערט צו צו יענעם]. דער תלמיד האט צוגעגעבן אז די מעשה האט געמאכט אויף איהם אזא
אומשאצבארע רושם ,ער האט געזעהן די ליבשאפט און פארשטענדליכקייט
שים לֵב צו קליינע פרטים אין די זאך וואס
מ ִׂ
אין דעם ליגט אויכעט ווען מ'איז ֵ
פונעם גרויסן משגיח ,אז טראץ די גרויסע עוולה וואס ער איז באגאנגען ,האט
יענער דערציילט .אסאך מאל ווען יענער רעדט זיך אפ אויף איין זאך ,קען מען
דער צדיק נישט פארגעסן פונעם קינד און זיינע געפילן וואס ליגן 'אונטער' דעם
אבער 'דערהערן' בתוך הדברים אז עס דרוקט איהם עפעס אנדערש ,עס
אלעם ,ער האט איהם ארויסגעוויזן געפיל און שעצונג! עס איז טאקע געווען א
דרוקט איהם אסאך אנדערע זאכן אין די זייט .צווישן די שורות קען מען
ווילדע חוצפה'דיגע אקט פון א קינד ,אבער דאס קינד האט עס געטוהן צוליב
אויפכאפן פארשידענע נקודות.
ַ
זיין הונגער און צוליב דעם וואס מ'האט איהם וויי געטוהן ,און ר' אריה האט
אבער אויב א מענטש הערט אויס יענעם מיט א אומגעדולדיגקייט און ווייניג דאס פארשטאנען און דערהערט .דער תלמיד דערציילט אז אט די מעשה האט
האקט איהם איבער מיט אזעלכע
אינטערעסע ,מען איילט איהם צו און מען ַ אזוי שטארק געווירקט אויף איהם און באגלייט איהם ביז'ן היינטיגן טאג אין זיין
אויסדרוקן ווי "נו בקיצור ,יא איך פארשטיי וואס דו זאגסט ,ווייטער" ,און מען עבודת הקודש פון חינוך.
וויל נאר דערהערן די תמצית הדברים פון וואס יענער זאגט ,וועט מען אודאי
נאך א שיינע מעשה וואס ווערט דערציילט אויף דעם צדיק ר' אריה לעווין זצ"ל.
נישט אויפּפאַסן און באמערקן די קליינע נקודות וואס עס דרוקט יענעם אויפן
אינעם ת"ת עץ חיים איז געווען א איד וואס האט פארקויפט הייסע און קאלטע
הארצן ,און מען וועט איהם זיכער נישט קענען העלפן בנוגע די ענינים .ווייל אז
געטראנקען ,פאר צוויי פרוטות האט מען געקענט קויפן ביי איהם א גלעזל טיי,
מען הערט נישט אויס קען מען נישט וויסן און פארשטיין.
2
וואס דאס מיינט ,אז ווען דער צדיק האט אויסגעהערט דעם איד ,האט ער ווען מ'הערט אויס א איד ,דארף מען זיין אינגאנצן דערביי ,מען דארף הערן עד
געהערט פיל טיפער און פיל ווייטער ווי וואס דער מענטש האט געזאגט מיט פאסיג צו דערמאנען א הגדרה דעראויף ,די וועלט דערציילט א
הסוף .עס איז ַ
זיין מויל; ער האט געקענט הערן וואס איז אלץ נכלל אין די שאלה .אצינד, מעשה אז דער הייליגער צמח צדק פון ליובאוויטש זי"ע ווען ער איז געווען א
פארשטייט זיך אז דאס איז א פקחות און א חכמה ווען מ'איז זוכה צו זיין א קליין קינד ,האט איהם זיין זיידע ,דער בעל התניא זי"ע ,פארהערט ,און דער
מּתֹוְך ָדבָר און מ'כאפט באלד אויף אויפן פלאץ וואס נאך עס דרוקט
מבִין ָדבָר ִ
ֵ בעל התניא האט איהם געפרעגט" :וואס איז פשט פונעם פסוק אין פרשת
פאר יענעם .נישט אייביג זענען מיר אין דעם מצב אז אונז קענען אלעס תולדות (כ"ו ה') ֵע ֶקב ֲא ֶׁשר ָׁש ַמע ַא ְב ָר ָהם ְּבק ִֹלי?" האט דער קליינער מנחם
פארשטיין און אלעס ארויסהאבן ,אבער על כל פנים עס לערנט אונז די וועג קב איז די פערשט ,די אונטערשטע חלק פונעם
מענדל זיך אנגערופן" ,עֵ ֶ
וויאזוי מ'דארף אויסהערן א צווייטן ,וויפיל קאפ און מוח מ'דארף צולייגן ,און מענטש'ס פוס ,אברהם אבינו האט אויסגעהערט דעם אייבערשטן מיט אלע
זיין אינגאנצן דערביי מיט אלע רמ"ח אברים ושס"ה גידים כדי צו הערן וואס זיינע אי ברים ,אפילו אין די פערשט ,דאס הייסט אדורך און אדורך מיט זיין
יענער זאגט און מען דארף זיך פראבירן אריינצולייגן אין זייער מצב כאילו עס גאנצע גוף ביז אונטן".
וואלט געווען נוגע פאר אונז אליין .מען דארף אויך הערן אפילו אזעלכע זאכן
דער גרויסער זיידע דער בעל התניא האט הנאה געהאט פונעם טייטש פון זיין
וואס יענער זאגט נישט ארויס בפירוש מיט'ן מויל.
אייניקל ,און ער האט געזאגט אז מיט דעם קען מען אויך טייטשן דעם פסוק
וְ ָהיָ ה ֵע ֶקב ִּת ְׁש ְמעּון ,אזוי דארף א איד אויסהערן דעם אייבערשטן ביז זיין
די טיפקייט פון רבקה אמנו'ס שמיעה
פערשט ,ביז דער אונטערשטער חלק פון זיין פיס ,מיט אלע רמ"ח אברים
ווען אליעזר איז געגאנגען זוכן די פאסיגע זיווג פאר יצחק אבינו ,און ער האט ושס"ה גידים!
געוואוסט אז עס דארף זיין א מיידל א בעלת חסד ,האט ער איר ספעציעל
לענינינו קען מען זאגן ,ווען א איד הערט אויס א צווייטן ,דארף ער אויך
אויסגעפרואווט מיט אט דעם ענין .ער האט איר געבעטן ' ְמ ַעט ַמיִ ם' אביסל
אריינלייגן אלע זיינע כוחות און אלע זיינע חושים ,און אויסהערן מיט די גאנצע
וואסער ,וועלנדיג זעהן אויב זי וועט פארשטיין און דערהערן זיין געברויך.
הארץ ,מיט די גאנצע נשמה ,דערהערן וואס יענער זאגט איהם ,עס שפירן
ווען איינער איז נאר דא 'אויף יוצא צו זיין' און וויל סתם הערן וואס יענער זאגט, אדורך און אדורך ,און זעהן וואס ער קען טוהן דערוועגן.
אפילו ער איז גרייט צו העלפן וועט ער אבער נאר טוהן וויפיל ער האט געהערט
בפירוש .אויב וואלט רבקה געווען אזא סארט מיידל דאן וואלט זי טאקע געבן פראבירן צו זיין א מבין דבר מתוך דבר
בלויז א שלינג וואסער ,אזויווי ער האט געבעטן מיט'ן מויל .אליעזר האט
לאמיר אביסל מרחיב זיין אין די נקודה און פרואוון עס מפרש צו זיין מיט א
געוואלט זעהן אויב זי וועט הערן טיפער און טוהן מער ווי וואס זי הערט מיט די
שטיקל דוגמא .עס איז באקאנט די מעשה וואס מען דערציילט אויף הגאון רבי
אויערן; אויב זי וועט פארשטיין וויאזוי ריכטיג צו ערפילן די בקשה פון ְמ ַעט ַמיִ ם
זלמן פון וואלאזשין זצ"ל ,אז אמאל איז א איד געקומען צו איהם אין די טעג
און זיין אן "אמור מעט ועשה הרבה" צו טוהן מער ווי די פשוט'ע אפטייטש פון
בעפאר פסח און געפרעגט אויב מען קען יוצא זיין די מצוה פון ד' כוסות ביים
זיינע רייד.
סדר מיט מילך; וויבאלד ער האט נישט קיין געלט צו קויפן וויין ,דעריבער וויל
אז מען כאפט א בליק אין די ווערטער פונעם אור החיים הקדוש דא אין די ער וויסן אויב ער קען מקיים זיין די מצוה דורך טרינקן פיר כוסות מילך.
פסוקים ,באמערקט מען דברים נפלאים ווי ווייט רבקה האט אויסגערעכנט
רבי זלמן האט איהם אויסגעהערט ,ער האט פארקנייטשט זיין שטערן און מעיין
יעדע שריט פון איר מידת החסד .מען זעהט ווי שטארק און ווי גוט זי האט
געווען אין די שאלה א שטיק צייט ,דערנאך געבט ער א זאג פאר דעם איד אז
דערהערט די בקשה פון אליעזר ,און ווי שטארק זי האט זיך גערעכנט מיט זיינע
ס'איז א שווערע שאלה ,דעריבער איז ער ממליץ אז ער זאל קויפן וויין און זיך
געפילן.
נישט אריינלאזן אין דעם ספק .און דערביי האט ער ארויסגענומען א גרויסע
דער פסוק זאגט (כ"ד י"ח) וַ ת ֶֹּרד ַּכ ָּדּה ַעל יָ ָדּה וַ ַּת ְׁש ֵקהּו ,רבקה די צדיקת האט דערלאנגט פארן איד צו קענען גיין קויפן וויין.
ַ סכום געלט ,און
איהם אנגעטרינקן ,זי האט רחמנות געהאט אויף אליעזר און נישט געוואלט אז
איינער פון זיינע קינדער וואס האט באמערקט און מיטגעהאלטן די גאנצע
ער זאל אפילו דארפן האלטן דעם קריגל אדער עס בייגן צו זיך ,זי האט איהם
דאך נישט
מעשה ,האט שפעטער געפרעגט פונעם פאטער "טאטע ,עס קאסט ָ
עס דערלאנגט ביז צום מויל.
אזויפיל געלט צו קויפן וויין ,פארוואס האסטו איהם געדארפט געבן אזא גרויסע
ֹּאמר גַּ ם ִלגְ ַמ ֶּליָך ֶא ְׁש ָאב" ערשט
דערנאך שטייט ווייטער " וַ ְּת ַכל ְל ַה ְׁשקֹתֹו וַ ת ֶ סכום?" .האט רבי זלמן געענטפערט" ,וואס פארשטייסטו נישט מיין קינד? אז
נאכדעם וואס זי האט געענדיגט איהם אנטרינקן האט זי צוגעלייגט אז זי וועט דער איד איז געקומען פרעגן א שאלה אויב מען קען יוצא זיין ד' כוסות מיט
אויך ברענגן וואסער פאר די קעמלען .פארוואס האט זי נישט געזאגט תיכף מילך ,איז א סימן אז ער האט נישט קיין געלט צו קויפן פלייש אויף יום טוב,
ומיד פאר אליעזר אז זי וועט אויך געבן צו טרינקן פאר די קעמלען? ווייל אויב דאך נישט געקענט טרינקן קיין
ווייל אויב וואלט ער געהאט פלייש וואלט ער ָ
וואלט זי געזאגט גלייך אין אנהייב אז זי וועט געבן אויך פאר די קעמלען צו מילך ביים סדר .האב איך פארשטאנען פון דעם אז ער האט נישט אויף צרכי
טרינקן ,וועט דאס לייגן אויף איהם א געוויסע פרעשור אז ער זאל טרינקען יום טוב ,דערפאר האב איך איהם געגעבן אזא שיינע סכום געלט אז ער זאל
שנעל ,כדי צו מאכן גרינגער פאר איר אז זי זאל קענען גיין ווייטער און ברענגען קענען קויפן אלע זיינע באדערפענישן".
פאר די קעמלעך .דעריבער האט זי איהם געלאזט טרינקן מיט א רואיגקייט ,זי
האט דערווייל נאכנישט גערעדט פון די בהמות ,און נאר ווען ער האט געענדיגט
3
'וַ ָּת ָרץ' עֹוד ֶאל ַה ְּב ֵאר ,און די זעלבע אויך ביי אברהם אבינו אין די פריערדיגע טרינקן ,דעמאלטס האט זי איהם דערציילט אז זי וויל ווייטער גיין אנטרינקן די
פרשה. קעמלעך.
אז מיר וועלן זיך מתבונן זיין וועלן מיר זעהן אז די אלע איילענישן זענען בלויז דער אור החיים הקדוש איז ממשיך ,רבקה האט געגעבן צו טרינקן פאר אליעזר
'צו גיין' טוהן די מצוה .דער מענטש דארף זיך מזרז זיין און לויפן צום טוהן, און זי האט קאנטראלירט וויפיל ער טרינקט ,ווי עס שטייט אין פסוק "וַ ְּת ַכל
מצוה הבאה לידך אל תחמיצנה ,מען טאר זיך נישט פארזוימען .אבער בשעת ְל ַה ְׁשקֹותֹו" ,זי האט געענדיגט איהם אנטרינקן .ווייל זי האט באמערקט אז ער
מען טוט די מצוה ,דארט דארף מען נוצן די פילסטע יישוב הדעת .אדרבה, איז מיד און אנגעשטרענגט פונעם וועג ,און צומאל ווען א מענטש איז שוואך
דארט דארף מען זיך אפשטעלן ,צובייגן אן אויער און גוט דערהערן וואס יענער און אפגעמוטשעט וועט ער זיך נישט גוט אויסרעכענען ,ער וועט זיך צוכאפן צו
דארף! דארט קען מען נישט לויפן און מען קען זיך נישט איילן .ווייל אויב מען די וואסער און טרינקן צופיל ,און עס וועט איהם אריינלייגן אין א סכנה ח"ו.
איילט יענעם צו בשעת'ן רעדן און מען לייגט נישט צו די גאנצע הארץ און געפיל מאס ,זי האט
ָ דעריבער האט זי איהם אנגעטרינקן מיט א ספעציעלע
דאן הערט מען נישט .רבקה הערט אויס אליעזר מיט די פילסטע געדולד און אויסגערעכנט וויפיל ס'איז גוט פאר זיין טובה ,און זי האט אכטונג געגעבן אז
פארשטענדעניש .זי רעכנט אויס יעדע איינציגסטע פרט ,וויפיל צו געבן ,וויאזוי ער זאל נישט טרינקן מער.
צו געבן ,און ווען צו זאגן וועלכע דיבורים ,ווי דער אור החיים הקדוש לערנט
אבער כדי זיך צו פארענטפערן אז ער זאל נישט מיינען אז זי זוכט זיך פשוט
אונז .אירע פיס לויפן נאר צווישן איין חלק און די אנדערע ,ווען מען דארף גיין
פארדעם געבט זי איהם א באגרעניצטע צאל
גרינגער צו מאכן דעם עול ,און ַ
בר ענגן נאך וואסער ,דארט קומט אריין די זריזות ,אבער נישט ביים הערן און
וואסער ,דעריבער האט זי איהם אויך געזאגט נאכדעם " גַּ ם ִלגְ ַמ ֶּליָך ֶא ְׁש ָאב ַעד
דערהערן וואס יענער דארף...
ִאם ִּכּלּו ִל ְׁשתֹּת" אז זי וועט געבן פאר די קעמלען ,און פאר זיי וועט זי געבן
וויפיל זיי דארפן ,ביז זיי וועלן ענדיגן טרינקן ,ווייל א קעמל קען יא טרינקן
די עבודה פון אויסהערן אונזערע קינדער און נאנטע
אסאך ,ממילא וועל איך זיי געבן מער .פאר דיר האב איך געגעבן ווייניג פאר
טייערע אידן! דאס איז די עבודה אין אלע דורות ,און מיר קענען אלע ֵמ ִעיד זיין דיין טובה ,אבער זיי וועל איך געבן וויל עס לאזט זיך.
מיט א פולן מויל אז יעדע אידישע מאמע טוט עס! ווען דאס קינד קומט אהיים
על כל פנים זעען מיר וויפיל הארץ און געפיל ,און וויפיל קאפ און מוח רבקה
פון חדר און ער דערציילט עפעס ,די מאמע קען הערן צווישן זיינע שורות אלעס
האט דא אריינגעלייגט אין יעדע פרט .אלעס איז געווען אויסגערעכנט מיט א
ארום און ארום ,זי זעהט אויף זיין פנים ,אויף זיינע תנועות ,זי פארשטייט אלעס
פונקטליכקייט ,ווייל רבקה איז א אידישע מאמע ,זי קען גוט הערן! זי האט
וואס קומט פאָר מיט איהם ,ווען ער דארף חיזוק און ווען ער דארף א גוט ווארט.
דערהערט ריכטיג די בקשה פון אליעזר און זיין געברויך ,און זי האט געוואוסט
און אזוי דארף זיין אונזער עבודה שטענדיג ווען א צווייטער רעדט זיך אויס פאר וואס ער דארף און וויאזוי זיך אומצוגיין מיט איהם.
אונז ,צו ס'איז בין אדם לחבירו ,בין איש לאשתו ,אדער עלטערן מיט קינדער,
לאמיר געדענקן אריינצולייגן אלע כוחות און אלע חושים צו הערן ריכטיג ,צו זיי הערן און הערן אבער זיי האבן גארנישט עכט געהערט
דערהערן ,פארשטיין די גאנצע מצב און די גאנצע מציאות ,און זעהן אלע
די פארקערטע פון דעם זענען געווען די בני חת און עפרון .די תורה לערנט אונז
פרטים און פרטי פרטים מיט וואס מיר קענען העלפן און גרינגער מאכן .אז מען
די צוויי פרשיות איינס נעבן די אנדערע כדי צו ווייזן א דוגמא פון איינער וואס
לייגט צו מחשבה און געפיל וועט מען בסייעתא דשמיא זוכה זיין צו זיין א מבין
רעדט און רעדט א גאנצע צייט וועגן הערן ,אבער באמת הערט ער גארנישט!
דבר מתוך דבר ,צו דערהערן אלעס וואס דארף דערהערט ווערן און מקיים זיין
אברהם אבינו רעדט פון קויפן אן אחוזת קבר ,ער איז דער נשיא אלקים ,השי"ת
ֹאמר ֲחזָ ק.
ּול ָא ִחיו י ַ
ִאיׁש ֶאת ֵרעֵ-הּו יַ ְעזֹרּו ְ
האט איהם געגעבן ארץ ישראל במתנה און מערת המכפלה געהערט צו איהם.
לסיכום געדענק: עפרון זאגט איהם כסדר "איך האב געהערט דיינע ווערטער" ,און ער זאגט אז
• א מענטש וויל זיך אפרעדן דאס הארץ ווייל ער דארף א אפענע אויער מיט ער איז גרייט צו העלפן און טוהן דערוועגן ,אבער למעשה טוט ער גארנישט,
א אפענע הארץ וואס וועלן פארשטיין און מיטפילן ,האבן מיטלייד און זיין ווייל ער האט בכלל נישט געהערט ,זיין שמיעה איז א פאלשע סארט שמיעה,
א נושא בעול עם חבירו. דאס איז א שמיעה אין וועלכע מ'הערט נישט אויס יענעם בכלל .ער נוצט טאקע
• ווען מ'הערט אויס א צווייטן ,דארף עס זיין מיט אלע כוחות און חושים, די לשון פון שמיעה ,אבער ער האט גארנישט דערהערט!
מיט די גאנצע הארץ און נשמה ,און עס שפירן אדורך און אדורך .אויב מען
די היפוך פון דעם דארף זיין די עבודה פון רבקה אמנו די צדיקת וואס ווייסט
הערט נישט גוט אויס איז נישט מעגליך צו פארשטיין.
וויאזוי אויסצוהערן א צווייטן ,יעדע קליינע בקשה האט זי ריכטיג דערהערט און
• מען דארף לויפן 'צו א מצוה' ,אבער ווען מען קומט ָאן דארט ,דארף עס
געטוהן למעשה ,מיט אזויפיל פארשטאנד און פונקטליכקייט מיט די כוח
געטוהן ווערן מיט'ן פילסטן יישוב הדעת און געדולד.
השמיעה וואס זי האט געהערט.
א לעכטיגע שבת קודש!
לויפן צו טוהן די מצוה אבער נישט בשעת די מצוה
לע"נ הר"ר משה שמעון הלוי ז"ל
בן יבלחט"א אבי מורי הרה"ח ר' שרגא פייביל שליט"א ווי מיר האבן מדייק געפונט מען טאקע פילע מאל א לשון פון זריזות און געלויף
ביי די מעשה פון רבקה' ,וַ ְּת ַמ ֵהר' וַ ת ֶֹּרד ַּכ ָּדּה' ,וַ ְּת ַמ ֵהר' וַ ְּת ַער ַּכ ָּדּה ֶאל ַהש ֶֹּׁקת,
זיך איינצושרייבן צו באקומען די "מיט א טיפערן בליק" דורך אי-מעיל בעז"ה tiferenblik@gmail.com
4
