gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

פלאצקער גאון · Plotzker Gaon — חיי שרה (2026-11-02)

מוציא לאור: פלאצקער גאון · Plotzker Gaon

שבוע: חיי שרה (2026-11-02)

פלאצקער גאון · Plotzker Gaon — חיי שרה (2026-11-02)

פתח את ה-PDF הורדה

‫פון‬ ‫פרשת‬ ‫חיי שרה‬ ‫געקליבענע‬ ‫תשפ”ז‬ ‫געדאנקען‬ ‫גליון רי”ז‬ ‫אויף די‬ ‫פרשה‬ ‫בס"ד‬ ‫שנה ו’‬ ‫ארי’ לייב צינגץאון‬ ‫הגאון רבי‬ ‫זי”ע‬ ‫בס״ד‬ ‫אויף אידיש‬ ‫ווען ער האט עס דערציילט פאר בתואל‪ ,‬האט‬ ‫איז מיט דעם קען מען טייטשן דעם פסוק‬ ‫ער געזאגט אז קודם האט ער געפרעגט ווער‬ ‫(לעיל כא‪ ,‬ז)‪ :‬ותאמר און שרה האט געזאגט מי מלל‬ ‫דורך דעם וואס אברהם איז אלט‬ ‫זי איז און נאכדעם האט ער איר געגעבן די‬ ‫ווער קען זאגן און אויפווייזן "לאברהם" היניקה‬ ‫געווארן‪ ,‬האט ער געקענט טרעפן‬ ‫מתנות? (עי' רש"י שם)‬ ‫בנים שרה אז דאס קינד איז געבוירן געווארן‬ ‫פאר יצחק א פאסיגע שידוך‬ ‫קען מען זאגן‪ ,‬אז אליעזר האט מורא געהאט‬ ‫פון אברהם און נישט ווי די ליצני הדור זאגן‬ ‫אז מאבימלך נתעברה שרה? דער תירוץ איז‪:‬‬ ‫ואברהם זקן בא בימים וה' ברך את‬ ‫אז זי וועט נישט וועלן נעמען די מתנות‪ ,‬ווייל די‬ ‫אברהם בכל‪( .‬כד‪ ,‬א)‬ ‫גמרא איז דן (קידושין נ‪ ):‬בנוגע א מאן וואס שיקט‬ ‫כי ילדתי בן "לזקניו" ווייל נאך וואס דאס קינד‬ ‫א מתנה צו א פרוי‪ ,‬צו "חוששין לסבלונות"‬ ‫איז געבוירן געווארן איז אברהם אלט געווארן‪,‬‬ ‫רש"י זאגט‪ ,‬אז "בכל" איז בגימטרי' "בן"‪,‬‬ ‫אדער נישט‪ ,‬איז תוספות מסביר אז די ספק‬ ‫ממילא וועט שוין יעדער געדענקען אז אברהם‬ ‫און וובאלד ער האט געהאט א זון‪ ,‬האט ער אים‬ ‫איז‪ ,‬צו פון דעם וואס ער שיקט איר יעצט‬ ‫האט געבוירן יצחק און נישט אבימלך‪.‬‬ ‫געדארפט חתונה מאכן‪ .‬דארף מען פארשטיין‪,‬‬ ‫מתנות קען זיין א ראיה אז ער האט איר שוין‬ ‫און דאס קומט דער פסוק דא זאגן‪" ,‬ואברהם‬ ‫פארוואס דארף עס די תורה נאכאמאל‬ ‫פריער מקדש געווען און דערפאר שיקט איר‬ ‫זקן" און במילא האבן אלע געדענקט אז וה'‬ ‫דערמאנען‪ ,‬עס שטייט דאך שוין פריער אז‬ ‫יעצט סבלונות‪ ,‬און דערפאר וועט רבקה מורא‬ ‫ברך את "אברהם" בכל‪ ,‬וואס בכל איז בגימטרי'‬ ‫יצחק איז געבוירן געווארן? און אזוי אויך‪ ,‬וואס‬ ‫האבן צו נעמען די מתנות‪ ,‬כדי אז שפעטער זאל‬ ‫בן‪ ,‬און נישט ווי די ליצני הדור זאגן אז ער איז‬ ‫פאר א שייכות האט דאס מיט "ואברהם זקן"?‬ ‫מען נישט קענען מוציא לעז זיין אויף איר אז‬ ‫אבימלך'ס זון ח"ו‪ ,‬ווייל עס איז שוין געווען צוויי‬ ‫קען מען עס מסביר זיין לויט וואס רש"י‬ ‫אליעזר האט איר שוין פארדעם מקדש געווען‬ ‫מילתי דתמיהי‪ ,‬איז יעצט האט אברהם געקענט‬ ‫זאגט אנפאנג פרשת תולדות‪ ,‬אז די ליצני הדור‬ ‫און וועגן דעם געבט ער איר מתנות‪.‬‬ ‫אנהייבן אים צו זוכן א מיוחס'דיגע שידוך‪,‬‬ ‫האבן געזאגט אז מאבימלך נתעברה שרה‪ ,‬האט‬ ‫ווייל עס איז געווארן איבערצייגט אז ער איז א‬ ‫אבער די גמרא פסק'נט (קידושין ג‪ ):‬אז א‬ ‫השי"ת געמאכט אז יצחק זאל אויסקוקן פונקט‬ ‫כשר'ע קינד‪.‬‬ ‫קטנה האט נישט קיין יד צו מקבל זיין קידושין‪,‬‬ ‫ווי אברהם‪ ,‬און אזוי האבן אלע מודה געווען אז‬ ‫און נאר איר טאטע קען מקבל זיין פאר איר‬ ‫דאס פירט רש"י אויס‪" :‬ומאחר שהיה לו‬ ‫יצחק איז א זון פון אברהם‪.‬‬ ‫די קידושין‪ ,‬איז דערפאר האט אליעזר נישט‬ ‫בן" אז נאכדעם וואס יעדער האט געוואוסט‬ ‫קען מען אבער זאגן‪ ,‬אז דאס אליינס איז‬ ‫געפרעגט ווער איר טאטע איז נאר נאכ'ן איר‬ ‫אז יצחק איז זיין זון‪" ,‬היה צריך להשיאו אשה"‬ ‫נאכנישט גענוג געווען‪ ,‬ווייל מיט די צייט קענען‬ ‫געבן די מתנות‪ ,‬ווייל אז זי וועט זען אז ער‬ ‫האט ער אים שוין געקענט חתונה מאכן‪ .‬און‬ ‫מענטשן פארגעסן דערפון און ווייטער זאגן אז‬ ‫ווייסט נישט ווער איר טאטע איז‪ ,‬וועט זי נישט‬ ‫וועגן דעם איז נאר נאך וואס "ואברהם זקן"‪,‬‬ ‫מאבימלך נתעברה שרה‪ ,‬אבער די גמרא זאגט‬ ‫מורא האבן צו נעמען די מתנות‪ ,‬ווייל עס וועט‬ ‫האט ער געשיקט זוכן א שידוך פאר יצחק‪.‬‬ ‫דאך (ב"מ פז‪ ).‬אז ביז אברהם איז נישט געווען‬ ‫נישט קענען זיין אויף איר א חשש אז ער האט‬ ‫קיין זקנה‪ ,‬און ווער עס האט געוואלט רעדן‬ ‫איר מקדש געווען‪ ,‬ווייל זי אליין קען דאך נישט‬ ‫מיט אברהם האט בטעות געקענט גיין רעדן‬ ‫מקבל זיין קידושין‪ ,‬און איר טאטע האט דאך‬ ‫אויב אליעזר וואלט געוואוסט‬ ‫מיט יצחק‪ ,‬און אזוי אויך פארקערט‪ ,‬ווייל זיי‬ ‫אויך זיכער נישט מקבל געווען די קידושין‪,‬‬ ‫ווער עס איז רבקה'ס טאטע‪ ,‬וואלט‬ ‫האבן דאך אויסגעזען די זעלבע‪ ,‬האט אברהם‬ ‫ווייל אליעזר האט דאך ניטאמאל געוואוסט‬ ‫געקענט זיין א חשש אז ער האט איר‬ ‫אבינו געבעטן רחמים און השי"ת האט געמאכט‬ ‫ווער איר טאטע איז‪.‬‬ ‫שוין מקדש געווען פארן איר געבן‬ ‫א נס אז זיין האר זאל ווייס ווערן און אזוי איז‬ ‫און כדי צו מחזק זיין די ראיה אז עס איז‬ ‫די מתנות‬ ‫געווארן א היכר צווישן זיי‪ ,‬און דאס מיינט דער‬ ‫נישט געווען קיין קידושין‪ ,‬האט אליעזר גלייך‬ ‫פסוק מיטן זאגן "ואברהם זקן"‪ .‬ממילא איז שוין‬ ‫צוגעלייגט און געפרעגט היש בית אביך מקום‬ ‫ויאמר בת מי את הגידי נא לי היש‬ ‫געווען צוויי תמיהות‪ ,‬איינס אז זיי קוקן אויס‬ ‫לנו "ללין" ווייל די גמרא זאגט דאך (כתובות מח‪):‬‬ ‫בית אביך מקום לנו ללין‪( .‬כד‪ ,‬כג)‬ ‫אייניג‪ ,‬און איינס אז אברהם איז אלט געווארן‪,‬‬ ‫אז איינער וואס גייט אריין מיט זיין ארוסה‬ ‫וואס דאס איז דאך אויך נישט געווען קיין‬ ‫צו איר אין חצר איז עס נאר אויף צו נעכטיגן‬ ‫מען דארף פארשטיין‪ ,‬פארוואס ווען‬ ‫געווענדליכע זאך‪ ,‬און די גמרא זאגט דאך (חולין‬ ‫און נישט לנישואין‪ ,‬וועגן דעם האט אליעזר‬ ‫אליעזר האט געגעבן די מתנות פאר רבקה‪,‬‬ ‫עה‪ ):‬אז צוויי תמיהות געדענקען מענטשן‪ ,‬איז‬ ‫בפירוש אויסגעדרוקט אז ער וויל קומען צו איר‬ ‫האט ער איר קודם געגעבן די מתנות‪ ,‬און נאר‬ ‫ממילא וועט שוין קיינער נישט פארגעסן אז‬ ‫טאטנ'ס הויז ללין ‪ -‬נאר אויף צו נעכטיגן‪ ,‬און‬ ‫נאכדעם געפרעגט בת מי את‪ ,‬און שפעטער‬ ‫יצחק איז אברהם'ס זון‪.‬‬ ‫דיהיילי עג‬ ‫שוין נישט געקענט בעטן מער‪ ,‬ווייל די משנה‬ ‫זאגט דאך (כתובות נז‪ ).‬נותנים לבתולה י"ב חודש‪.‬‬ ‫ער האט נישט דא קיין שום כוונה פון נישואין‪.‬‬ ‫צואה‬ ‫אבער נאך וואס ער איז אנגעקומען צו‬ ‫בתואל אין שטוב און ער האט געוואלט אז זיי‬ ‫זאלן מסכים זיין צום שידוך‪ ,‬האט ער געזאגט אז‬ ‫רבקה'ס געשוויסטער האבן‬ ‫ער האט איר קודם געפרעגט ווער איר טאטע‬ ‫ומי שישתדל בהדפסתן‬ ‫געוואלט איינשפארן נישט צו‬ ‫איז און נאר נאכדעם האט ער איר געגעבן די‬ ‫מתנות‪ ,‬ווייל אז זיי וועלן הערן אז ער האט איר‬ ‫דארפן אויסשטאפירן רבקה מיט‬ ‫יהי' לו המחבר למליץ‬ ‫נייע קליידער און נאכדערצו אויך‬ ‫געגעבן מתנות נאכן וויסן ווער איר טאטע איז‪,‬‬ ‫אם יהי' לו זכות‬ ‫פארדינען אירע יעצטיגע קליידער‬ ‫וועלן זיי מיינען אז עס איז שוין דא א חשש פון‬ ‫סבלונות‪ ,‬און אז עס איז שוין סייווי דא אויף איר‬ ‫א חשש אז ער האט איר מקדש געווען‪ ,‬וועלן זיי‬ ‫הנה רבקה לפניך קח ולך‪ ...‬תשב‬ ‫זיך שוין נישט אזוי קעגנשטעלן איר צו שיקן‬ ‫הנערה אתנו ימים או עשור‪...‬‬ ‫מיט אים‪.‬‬ ‫(כד‪ ,‬נא נה)‬ ‫לכאורה דארף מען פארשטיין‪ ,‬פארוואס‬ ‫אליעזר האט נישט געוואלט עסן‬ ‫אין אנהייב האבן זיי אים געזאגט‪ ,‬הנה רבקה‬ ‫כדי אז בתואל זאל תיכף מוזן זאגן‬ ‫לפניך קח ולך‪ ,‬און אויפצומארגנס האבן זיי‬ ‫אז ער איז מסכים צום שידוך‬ ‫געזאגט תשב הנערה אתנו ימים או עשור‪,‬‬ ‫פארוואס האבן זיי משנה געווען זייער מיינונג?‬ ‫ויושם לפניו לאכול ויאמר לא אוכל‬ ‫עד אם דברתי דברי‪( ...‬כד‪ ,‬לג)‬ ‫קען מען זאגן‪ ,‬אז צוליב זייער קארגשאפט‬ ‫האבן זיי נישט געוואלט געבן קיין נדוניא פאר‬ ‫מען קען זאגן פשט‪ ,‬לויט ווי עס ווערט‬ ‫רבקה‪ ,‬און זיי האבן איר געוואלט שיקן צו איר‬ ‫געברענגט‪ ,‬אז בתואל מיט לבן האבן‬ ‫חתונה מיט ליידיגע הענט‪ ,‬אבער סתם אזוי איר‬ ‫אריינגעלייגט אין אליעזר'ס טעלער סם המוות‬ ‫צו שיקן אן קיין בגדים האט דאך נישט געהאט‬ ‫כדי אז ער זאל שטארבן‪ ,‬איז געקומען א מלאך‬ ‫קיין פשט‪ ,‬האבן זיי אין אנהייב געזאגט "מה'‬ ‫און האט פארטוישט די טעלערס‪ ,‬און אזוי איז‬ ‫יצא הדבר‪ ...‬הנה רבקה לפניך קח ולך" אז‬ ‫בתואל געשטארבן אנשטאט אליעזר‪.‬‬ ‫מען זעט קלאר ווי דער אויבערשטער האט‬ ‫קען זיין‪ ,‬אז אליעזר האט מרגיש געווען‬ ‫דאס צוגעפירט ממילא קענען זיי דאס נישט‬ ‫מיט זיין חכמה אז זיי ווילן אים פאר'סמ'ען‪,‬‬ ‫אפהאלטן אפילו איין מינוט און רבקה מוז שוין‬ ‫און אז למעשה וועט בתואל שטארבן‪ ,‬און ער‬ ‫איינשפארן אז‬ ‫ָ‬ ‫מיטגיין מיט אים! אזוי וועלן זיי‬ ‫האט חושש געווען אז נאך וואס בתואל וועט‬ ‫זיי וועלן איר נישט דארפן געבן קיין בגדים‬ ‫שטארבן‪ ,‬וועט לבן פרובירן צו מעכב זיין די‬ ‫שידוך‪ ,‬מיט א טענה אז ווייל זי איז נאך א קטנה‬ ‫ווייל צוליב וואס מען דארף זיך אזוי צו יאגן‪,‬‬ ‫קען זי נישט מקבל זיין קיין קידושין‪ ,‬אבער‬ ‫האבן זיי פשוט נישט קיין געלעגנהייט איר צו‬ ‫דער דין איז (קידושין מד‪ ):‬אז א קטנה וואס איז‬ ‫אויסשטאפירן ווי עס פאסט‪.‬‬ ‫מקבל קידושין מדעת עצמה און דערנאך איז‬ ‫אבער נאך וואס אליעזר האט געגעבן פאר‬ ‫איר טאטע מסכים דערצו‪ ,‬איז די קידושין חל‬ ‫רבקה בגדים ווי עס שטייט ווייטער "ויוצא‬ ‫למפרע‪ ,‬איז דערפאר האט ער זיך גע'עקשנ'ט‬ ‫העבד כלי כסף וכלי זהב ובגדים ויתן לרבקה"‪,‬‬ ‫צו רעדן פאר'ן עסן‪ ,‬ווייל ער האט געוואלט‪,‬‬ ‫האבן זיי אנגעהויבן צו זאגן "תשב הנערה אתנו‬ ‫אז נאך בעפאר וואס מען הייבט אן צו עסן און‬ ‫בתואל לעבט נאך‪ ,‬זאל בתואל שוין געבן אן‬ ‫ימים או עשור"‪ ,‬אז רבקה דארף זיך נאך יא‬ ‫איר קענט שיקן קוויטלעך‬ ‫אויפהאלטן ביי זיי א יאר צייט‪ ,‬ווייל אזוי האבן‬ ‫הסכמה צו די שידוך‪ ,‬און אזוי וועלן די מתנות‬ ‫וואס ער האט געגעבן זיין לשם קידושין‪ ,‬במילא‬ ‫צום ציון הק'‬ ‫זיי אויך געוואלט פארדינען די בגדים וואס‬ ‫וועט זי שוין גלייך זיין מקודשת‪ ,‬און אזוי וועלן‬ ‫להפקד בדבר ישועה ורחמים‬ ‫אליעזר האט איר יעצט געגעבן‪ ,‬ווייל ביז א יאר‬ ‫ארום ווען ער וועט צוריק קומען איר נעמען‬ ‫זיי נישט קענען אים מעכב זיין‪ ,‬און איר מוזן‬ ‫לאזן גיין צו יצחק‪.‬‬ ‫פאראינטרעסירטע ביטע פארבינדט אייך צום מערכת‬ ‫וועלן דאך די קליידער וואס ער האט איר יעצט‬ ‫און טאקע דערפאר האבן זיי אויפצומארגנס‬ ‫געגעבן שוין ווערן אפגענוצט‪ ,‬און ער וועט‬ ‫געזאגט צו אליעזר תשב הנערה אתנו ימים או‬ ‫ן נת‬ ‫גליו נדב ע‬ ‫דאך אודאי ברענגען דעמאלטס נייע בגדים‬ ‫עשור (שם פסוק נב)‪ ,‬און נישט געפאדערט מער‬ ‫פאר רבקה‪ ,‬און די קליידער וואס ער האט איר‬ ‫פון דעם‪ ,‬ווייל היות אז זיי האבן פארשטאנען‬ ‫ה‬ ‫"י‬ ‫הרבני הנכבד‬ ‫יעצט געגעבן וועט בלייבן ביי זיי‪.‬‬ ‫אז די קידושין האט שוין חל געווען‪ ,‬האבן זיי‬ ‫הר"ר יואל מיטטעלמאן הי"ו‬ ‫לרגל נישואי בנו החתן ישכר דוב ני"ו למז"ט‬ ‫זכות הפצת תורת רבינו זי"ע‬ ‫יגן בעדו שהזיווג יעלה יפה‬ ‫ויזכה לבנות בית נאמן בישראל‬ ‫מנדב צו זיין א גליון לשבוע זוכה צו זיין להבטחת הצדיק‪ ,‬אדער אנטייל‬ ‫צו נעמען אין די הוצאות‪ ,‬ביטע זיך ווענדן צו‪.‬‬ ‫‪gilyonplotzk@gmail.com | plotzk.org | )929( 260-4868‬‬