פלאצקער גאון · Plotzker Gaon — חיי שרה (2026-11-02)

פון
פרשת
חיי שרה געקליבענע
תשפ”ז געדאנקען
גליון רי”ז אויף די
פרשה בס"ד
שנה ו’
ארי’ לייב צינגץאון הגאון רבי
זי”ע
בס״ד
אויף אידיש
ווען ער האט עס דערציילט פאר בתואל ,האט איז מיט דעם קען מען טייטשן דעם פסוק
ער געזאגט אז קודם האט ער געפרעגט ווער (לעיל כא ,ז) :ותאמר און שרה האט געזאגט מי מלל
דורך דעם וואס אברהם איז אלט
זי איז און נאכדעם האט ער איר געגעבן די ווער קען זאגן און אויפווייזן "לאברהם" היניקה געווארן ,האט ער געקענט טרעפן
מתנות? (עי' רש"י שם) בנים שרה אז דאס קינד איז געבוירן געווארן פאר יצחק א פאסיגע שידוך
קען מען זאגן ,אז אליעזר האט מורא געהאט פון אברהם און נישט ווי די ליצני הדור זאגן
אז מאבימלך נתעברה שרה? דער תירוץ איז:
ואברהם זקן בא בימים וה' ברך את
אז זי וועט נישט וועלן נעמען די מתנות ,ווייל די אברהם בכל( .כד ,א)
גמרא איז דן (קידושין נ ):בנוגע א מאן וואס שיקט כי ילדתי בן "לזקניו" ווייל נאך וואס דאס קינד
א מתנה צו א פרוי ,צו "חוששין לסבלונות" איז געבוירן געווארן איז אברהם אלט געווארן,
רש"י זאגט ,אז "בכל" איז בגימטרי' "בן",
אדער נישט ,איז תוספות מסביר אז די ספק ממילא וועט שוין יעדער געדענקען אז אברהם
און וובאלד ער האט געהאט א זון ,האט ער אים
איז ,צו פון דעם וואס ער שיקט איר יעצט האט געבוירן יצחק און נישט אבימלך.
געדארפט חתונה מאכן .דארף מען פארשטיין,
מתנות קען זיין א ראיה אז ער האט איר שוין און דאס קומט דער פסוק דא זאגן" ,ואברהם פארוואס דארף עס די תורה נאכאמאל
פריער מקדש געווען און דערפאר שיקט איר זקן" און במילא האבן אלע געדענקט אז וה' דערמאנען ,עס שטייט דאך שוין פריער אז
יעצט סבלונות ,און דערפאר וועט רבקה מורא ברך את "אברהם" בכל ,וואס בכל איז בגימטרי' יצחק איז געבוירן געווארן? און אזוי אויך ,וואס
האבן צו נעמען די מתנות ,כדי אז שפעטער זאל בן ,און נישט ווי די ליצני הדור זאגן אז ער איז פאר א שייכות האט דאס מיט "ואברהם זקן"?
מען נישט קענען מוציא לעז זיין אויף איר אז אבימלך'ס זון ח"ו ,ווייל עס איז שוין געווען צוויי
קען מען עס מסביר זיין לויט וואס רש"י
אליעזר האט איר שוין פארדעם מקדש געווען מילתי דתמיהי ,איז יעצט האט אברהם געקענט
זאגט אנפאנג פרשת תולדות ,אז די ליצני הדור
און וועגן דעם געבט ער איר מתנות. אנהייבן אים צו זוכן א מיוחס'דיגע שידוך,
האבן געזאגט אז מאבימלך נתעברה שרה ,האט
ווייל עס איז געווארן איבערצייגט אז ער איז א
אבער די גמרא פסק'נט (קידושין ג ):אז א השי"ת געמאכט אז יצחק זאל אויסקוקן פונקט
כשר'ע קינד.
קטנה האט נישט קיין יד צו מקבל זיין קידושין, ווי אברהם ,און אזוי האבן אלע מודה געווען אז
און נאר איר טאטע קען מקבל זיין פאר איר דאס פירט רש"י אויס" :ומאחר שהיה לו יצחק איז א זון פון אברהם.
די קידושין ,איז דערפאר האט אליעזר נישט בן" אז נאכדעם וואס יעדער האט געוואוסט
קען מען אבער זאגן ,אז דאס אליינס איז
געפרעגט ווער איר טאטע איז נאר נאכ'ן איר אז יצחק איז זיין זון" ,היה צריך להשיאו אשה"
נאכנישט גענוג געווען ,ווייל מיט די צייט קענען
געבן די מתנות ,ווייל אז זי וועט זען אז ער האט ער אים שוין געקענט חתונה מאכן .און
מענטשן פארגעסן דערפון און ווייטער זאגן אז
ווייסט נישט ווער איר טאטע איז ,וועט זי נישט וועגן דעם איז נאר נאך וואס "ואברהם זקן",
מאבימלך נתעברה שרה ,אבער די גמרא זאגט
מורא האבן צו נעמען די מתנות ,ווייל עס וועט האט ער געשיקט זוכן א שידוך פאר יצחק.
דאך (ב"מ פז ).אז ביז אברהם איז נישט געווען
נישט קענען זיין אויף איר א חשש אז ער האט
קיין זקנה ,און ווער עס האט געוואלט רעדן
איר מקדש געווען ,ווייל זי אליין קען דאך נישט
מיט אברהם האט בטעות געקענט גיין רעדן
מקבל זיין קידושין ,און איר טאטע האט דאך אויב אליעזר וואלט געוואוסט מיט יצחק ,און אזוי אויך פארקערט ,ווייל זיי
אויך זיכער נישט מקבל געווען די קידושין, ווער עס איז רבקה'ס טאטע ,וואלט האבן דאך אויסגעזען די זעלבע ,האט אברהם
ווייל אליעזר האט דאך ניטאמאל געוואוסט געקענט זיין א חשש אז ער האט איר אבינו געבעטן רחמים און השי"ת האט געמאכט
ווער איר טאטע איז.
שוין מקדש געווען פארן איר געבן א נס אז זיין האר זאל ווייס ווערן און אזוי איז
און כדי צו מחזק זיין די ראיה אז עס איז די מתנות געווארן א היכר צווישן זיי ,און דאס מיינט דער
נישט געווען קיין קידושין ,האט אליעזר גלייך פסוק מיטן זאגן "ואברהם זקן" .ממילא איז שוין
צוגעלייגט און געפרעגט היש בית אביך מקום ויאמר בת מי את הגידי נא לי היש געווען צוויי תמיהות ,איינס אז זיי קוקן אויס
לנו "ללין" ווייל די גמרא זאגט דאך (כתובות מח): בית אביך מקום לנו ללין( .כד ,כג) אייניג ,און איינס אז אברהם איז אלט געווארן,
אז איינער וואס גייט אריין מיט זיין ארוסה וואס דאס איז דאך אויך נישט געווען קיין
צו איר אין חצר איז עס נאר אויף צו נעכטיגן מען דארף פארשטיין ,פארוואס ווען געווענדליכע זאך ,און די גמרא זאגט דאך (חולין
און נישט לנישואין ,וועגן דעם האט אליעזר אליעזר האט געגעבן די מתנות פאר רבקה, עה ):אז צוויי תמיהות געדענקען מענטשן ,איז
בפירוש אויסגעדרוקט אז ער וויל קומען צו איר האט ער איר קודם געגעבן די מתנות ,און נאר ממילא וועט שוין קיינער נישט פארגעסן אז
טאטנ'ס הויז ללין -נאר אויף צו נעכטיגן ,און נאכדעם געפרעגט בת מי את ,און שפעטער יצחק איז אברהם'ס זון.
דיהיילי עג שוין נישט געקענט בעטן מער ,ווייל די משנה
זאגט דאך (כתובות נז ).נותנים לבתולה י"ב חודש.
ער האט נישט דא קיין שום כוונה פון נישואין.
צואה
אבער נאך וואס ער איז אנגעקומען צו
בתואל אין שטוב און ער האט געוואלט אז זיי
זאלן מסכים זיין צום שידוך ,האט ער געזאגט אז
רבקה'ס געשוויסטער האבן ער האט איר קודם געפרעגט ווער איר טאטע
ומי שישתדל בהדפסתן געוואלט איינשפארן נישט צו איז און נאר נאכדעם האט ער איר געגעבן די
מתנות ,ווייל אז זיי וועלן הערן אז ער האט איר
דארפן אויסשטאפירן רבקה מיט
יהי' לו המחבר למליץ נייע קליידער און נאכדערצו אויך
געגעבן מתנות נאכן וויסן ווער איר טאטע איז,
אם יהי' לו זכות פארדינען אירע יעצטיגע קליידער
וועלן זיי מיינען אז עס איז שוין דא א חשש פון
סבלונות ,און אז עס איז שוין סייווי דא אויף איר
א חשש אז ער האט איר מקדש געווען ,וועלן זיי
הנה רבקה לפניך קח ולך ...תשב זיך שוין נישט אזוי קעגנשטעלן איר צו שיקן
הנערה אתנו ימים או עשור... מיט אים.
(כד ,נא נה)
לכאורה דארף מען פארשטיין ,פארוואס אליעזר האט נישט געוואלט עסן
אין אנהייב האבן זיי אים געזאגט ,הנה רבקה כדי אז בתואל זאל תיכף מוזן זאגן
לפניך קח ולך ,און אויפצומארגנס האבן זיי אז ער איז מסכים צום שידוך
געזאגט תשב הנערה אתנו ימים או עשור,
פארוואס האבן זיי משנה געווען זייער מיינונג? ויושם לפניו לאכול ויאמר לא אוכל
עד אם דברתי דברי( ...כד ,לג)
קען מען זאגן ,אז צוליב זייער קארגשאפט
האבן זיי נישט געוואלט געבן קיין נדוניא פאר מען קען זאגן פשט ,לויט ווי עס ווערט
רבקה ,און זיי האבן איר געוואלט שיקן צו איר געברענגט ,אז בתואל מיט לבן האבן
חתונה מיט ליידיגע הענט ,אבער סתם אזוי איר אריינגעלייגט אין אליעזר'ס טעלער סם המוות
צו שיקן אן קיין בגדים האט דאך נישט געהאט כדי אז ער זאל שטארבן ,איז געקומען א מלאך
קיין פשט ,האבן זיי אין אנהייב געזאגט "מה' און האט פארטוישט די טעלערס ,און אזוי איז
יצא הדבר ...הנה רבקה לפניך קח ולך" אז בתואל געשטארבן אנשטאט אליעזר.
מען זעט קלאר ווי דער אויבערשטער האט קען זיין ,אז אליעזר האט מרגיש געווען
דאס צוגעפירט ממילא קענען זיי דאס נישט מיט זיין חכמה אז זיי ווילן אים פאר'סמ'ען,
אפהאלטן אפילו איין מינוט און רבקה מוז שוין און אז למעשה וועט בתואל שטארבן ,און ער
איינשפארן אז
ָ מיטגיין מיט אים! אזוי וועלן זיי האט חושש געווען אז נאך וואס בתואל וועט
זיי וועלן איר נישט דארפן געבן קיין בגדים שטארבן ,וועט לבן פרובירן צו מעכב זיין די
שידוך ,מיט א טענה אז ווייל זי איז נאך א קטנה
ווייל צוליב וואס מען דארף זיך אזוי צו יאגן,
קען זי נישט מקבל זיין קיין קידושין ,אבער
האבן זיי פשוט נישט קיין געלעגנהייט איר צו דער דין איז (קידושין מד ):אז א קטנה וואס איז
אויסשטאפירן ווי עס פאסט. מקבל קידושין מדעת עצמה און דערנאך איז
אבער נאך וואס אליעזר האט געגעבן פאר איר טאטע מסכים דערצו ,איז די קידושין חל
רבקה בגדים ווי עס שטייט ווייטער "ויוצא למפרע ,איז דערפאר האט ער זיך גע'עקשנ'ט
העבד כלי כסף וכלי זהב ובגדים ויתן לרבקה", צו רעדן פאר'ן עסן ,ווייל ער האט געוואלט,
האבן זיי אנגעהויבן צו זאגן "תשב הנערה אתנו אז נאך בעפאר וואס מען הייבט אן צו עסן און
בתואל לעבט נאך ,זאל בתואל שוין געבן אן
ימים או עשור" ,אז רבקה דארף זיך נאך יא
איר קענט שיקן קוויטלעך אויפהאלטן ביי זיי א יאר צייט ,ווייל אזוי האבן
הסכמה צו די שידוך ,און אזוי וועלן די מתנות
וואס ער האט געגעבן זיין לשם קידושין ,במילא
צום ציון הק' זיי אויך געוואלט פארדינען די בגדים וואס וועט זי שוין גלייך זיין מקודשת ,און אזוי וועלן
להפקד בדבר ישועה ורחמים אליעזר האט איר יעצט געגעבן ,ווייל ביז א יאר
ארום ווען ער וועט צוריק קומען איר נעמען
זיי נישט קענען אים מעכב זיין ,און איר מוזן
לאזן גיין צו יצחק.
פאראינטרעסירטע ביטע פארבינדט אייך צום מערכת וועלן דאך די קליידער וואס ער האט איר יעצט און טאקע דערפאר האבן זיי אויפצומארגנס
געגעבן שוין ווערן אפגענוצט ,און ער וועט געזאגט צו אליעזר תשב הנערה אתנו ימים או
ן נת
גליו נדב ע
דאך אודאי ברענגען דעמאלטס נייע בגדים עשור (שם פסוק נב) ,און נישט געפאדערט מער
פאר רבקה ,און די קליידער וואס ער האט איר פון דעם ,ווייל היות אז זיי האבן פארשטאנען
ה
"י
הרבני הנכבד יעצט געגעבן וועט בלייבן ביי זיי. אז די קידושין האט שוין חל געווען ,האבן זיי
הר"ר יואל מיטטעלמאן הי"ו
לרגל נישואי בנו החתן ישכר דוב ני"ו למז"ט
זכות הפצת תורת רבינו זי"ע
יגן בעדו שהזיווג יעלה יפה
ויזכה לבנות בית נאמן בישראל
מנדב צו זיין א גליון לשבוע זוכה צו זיין להבטחת הצדיק ,אדער אנטייל
צו נעמען אין די הוצאות ,ביטע זיך ווענדן צו.
gilyonplotzk@gmail.com | plotzk.org | )929( 260-4868
