הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

||| שנת תשפ"ז לפ"ק ||| גליון קע"ה פרשת חיי שרה
שיעורי.
באידיש הרב שמעון
שפיצער
שליט"א
+א בך
א+בטח
ד +מדות
טו+בו+ת
נכון לבו בטוח בה';
נאך
בלייבן רואיג אפילו ווען די בעלי חובות לויפן ָ
חובת הלבבות שער הבטחון שיעור פ"ד ,יום ראשון פרשת וארא ,כ"ו טבת תשפ"א
בך א+בטח
חלק א'
ח +נקוּ+דה
+ל+מחש+בה א
פארוויקלט מיט חובות?
דאנקן ווען מ'איז ַ
וויאזוי קען מען ַ
לברך על הרעה; ַ
נאכ'ן חתונה
סאך חובות ָ וואס איז געבליבן מיט ַא ַָ מאל נישט ,און ס׳ווערט נאר שווערער .מען און ַא ָ מ׳האט חובות
ָ ישוב הדעת אויך ווען
דאס נישט דעקן מיט מאכן ַא קינד ,און ער קען ָ ַ צאלן
סטראשעט אים שוין ַאז אויב ער וועט נישט ָ ַ האט מען אין די פריערדיגע צוויי שיעורים ָ
וואס קען
זיין חודש׳ליכער הכנסהָ .אדער איינער ָ רויסווארפן
ַ דאטום ,וועט מען אים ַא ביז ַא געוויסן ַ גערעדט איבער דעם ישוב הדעת און רואיגקייט
טאג-טעגליכע געברויכן, צאלן די ּפשוט׳ע ָ
בא ָ
נישט ַ זא מצב בלייבןפון דער דירה .וויאזוי קען מען אין ַא ַ האבן .דער בעל בטחון לעמאל ָ
ָ דארף ַא
וואס ַא איד ַ ָ
גראסערי וואו ער
דא איז ער שולדיג געלט פאר די ָ ָ האבן ישוב הדעת? רואיג און ָ פארלירט זיך נישט אין קיין שום מצב .אפילו ווען ַ
האט ער ַאנדערע הוצאות ,און ער דא ָ
קויפט עסןָ , ווארט תורה קען מען מקיים זיין!
יעדע ָ וואס
מ'דארף טון ָ
ַ האט חובות ,ווייסט ער ַאז ער ָ
וואס
לאך ָאיז געבליבן ַא בעל חוב ,מיט ַא גרויסן ָ מ'קען לויט'ן סדר העולםָ ,אבער ער טוט נישט
במאמר המוסגר ,איינע פון די גרעסטע סכנות
צאלן ,בשעת דער צווייטער שרייט בא ָ
ער קען נישט ַ פאלט נישט ַאריין אין ַא נארישקייטן ,ער ַ קיין ַ
זאכן און מען מ׳זאגט ַ
ָ ביים לערנען תורה איז ,ווען
וויאזוי קען מען
אויף אים' :לוה רשע ולא ישלם'ַ . געוואלדיגע ּפרעשור צו איבערדרייען וועלטן ,ווייל ַ
שּפירט ַאז אין דער מציאות׳דיגער וועלט איז עס
זא מצב בלייבן מיט ַא רואיגקייט?אין ַא ַ ס'איז שוין די לעצטע מינוט ...ער בלייבט מיט'ן
צומאל
ָ דאס איז גורם ַאז שווער צו מקיים זייןָ .
גאר רואיג ,נעמטיא ָצומאל ,ווען איינער איז ָָ וואסוואס מ'קען און ָ זעלבן רואיגקייט :מ'טוט ָ
האלטענע הרגשה ַאז בא ַ
באקומט דער מענטש ַא ַ ַ
ּפלאץ — ווייל
זיך עס אפילו נישט פונעם ריכטיגן ַ לעמאל בשמחה ,ווייל דער ָ מ'דארף ,און מ'בלייבט ַא
ַ
וואס מ׳לערנט אינעווייניג דא ַא תורה ָ כאילו ס׳איז ָ
וויבאלד
ַ רוואס ער איז ַאזוי רואיג איז,
פא ָדי סיבה ַ אויבערשטער וועט שוין העלפן.
דערנאך
ָ מ׳דארף אויסקוקן ,און ַ וויאזוי
מ׳זאגט ַָ און
וויאזוי
ס׳גייט אים ּפשוט נישט ָאן .די שאלה איזַ : פאקטישע מציאות ...מ׳הייבט ָאן צו דא די ַ איז ָ סאך שאלות פון מענטשן ס'איז ַאריינגעקומען ַא ַ
האבן די ריכטיגע אמת'ע ישוב הדעת קען ַא מענטש ָ וואס ס׳שטייט אינעם ספר איז נישט טראכטן ַאז ָ ַ האבן געפרעגט אויף דער סוגיא פון 'חובות'. וואס ָ
ָ
האבן?
זאלן ָ וואס די תורה וויל ַאז מיר ָ
ָ מאלדאך מענטשן; ַא ָ ּפראקטיש" :מיר זענען ָ ַ ַאזוי וויאזוי ַא
אויסצוקלארןַ ,
ָ דאסאון מ'וועט ּפרובירן ָ
מאל ווערט מען נכשל"... ווערט מען אין כעס און ַא ָ אויסגעהאלטן סיי
ַ זא מצב קען בעז"ה זיין איד אין ַא ַ
פשוט נבילתא בשוקא ואל תצטרך
'בין אדם לקונו' און סיי 'בין אדם לחבירו'.
לבריות וואס זענען העכער אויב מ'רעדט פון מושגים ָ
האט געפרעגט פון ַאן ַאנדערן ַא צווייטער איד ָ אונזער מדריגה ,ווערט עס ַא 'חכמתו מרובה וויאזוי קען מען בלייבן רואיג?
ַ
קאנט דער מאמר חז"ל (ּפסחים קיג ,א ,ב"ב
בא ַ
אופן :ס'איז ַ ממעשיו' ,און מ׳ווערט ווי ָאּפגעטיילט פון דער ּפראקטישע
איינס פון די שאלות איז געווען ַא ַ
קי ,א) 'פשוט נבילתא בשוקא ואל תצטרך לבריות'. זאך
תורה ,חס ושלום! דער אמת איזַ ,אז יעדע ַ מ'האט
ָ וויאזוי קען מען בלייבן רואיג ווען
פראגעַ :
ַ
דאס וויאזוי מ'קען ָ
דא ַא וועג ַוואס מ'לערנט ,איז ָ וואס מ'איז שולדיג?
צאלן געלט ָ
בא ָנישט צו ַ
פאר'ן מענטש :זיי מיר נישט זאגן ַחכמינו ז"ל ָ
יא מקיים זיין .ס'מיינט נישט ַאז ס׳איז גרינג ,און
ָ
יעצט ַא חשוב'ער איד ...דו ביזט ַ
טאקע ַא יחסן און צום ביישּפיל שרייבט ַא אידַ ,אז ער וואוינט
ס'מיינט נישט ַאז מ'קען עס גלייך אויספירן ביים
ַאן איש מכובדָ ,אבער טו מיר א טובה ,טו וואס אין ַא געדינגענע דירה ,און ער קען ליידער נישט
האטזאך ָמאלָ .אבער ס'איז זיכער ַאז יעדע ַ
ערשטן ָ
מ'דארף טון! דו האסט גע'חלומ'ט אז דו וועסט האבן לענדלארד שרייט ַאז
ָ צאלן די רענט .דערבא ָ
ַ
וויאזוי מ'קען ָאנקומען דערצו.
ַא מהלך ַ
א חשוב'ע שטעלע; דו וועסט קענען אריינברענגען דורכגעגאנגען עטליכע חדשים און
ַ ס׳זענען שוין
געלטָ ,אדער מענטשן וועלן דיר געבן געלט, פאר'חובות'ט
ַא רואיגקייט בשעת מ'איז ַ מ'איז אים שולדיג געלט! ס'איז נישט קיין ּפשוט'ער
א.א.וו .דאס איז אפשר גוט פאר א חלום ,אבער סאך ביישּפילן פון בעלי חובות
נאך ַא ַ
דא ָ
ס'איז ָ צאלן .ערבא ָ
האט נישט פון וואו צו ַ מצב ,ער ָ
האסטו נישט מיט וואס צו צאלן ,זיי אויב למעשה ָ וואס מוטשען זיך מיט געלט .למשל ַא מענטש ָ מאל גייט עס
מענצוקראצן די רענטַ ,א ָ
ַ צוזא
ּפרובירט ַ
גליון הבינני || 1
וועסטו זיין ַא גנב ,דו וועסט זיין ַא בעל עבירה! זאלסט טון סיי וועלכע ארבעט וואס קומט מוחל און ָ
ווייל דו צאלסט נישט צוריק יענעמ'ס געלט! איז דיר אונטער ,אפילו אויב די ארבעט איז ָאּפשינדן ַא
סארט מעגליכקייט מ'דארף טון יעדע ָ
ַ דאך זיכער ַאז
צאלן די חובות און נישט בלייבן מיט יענעמ'ס בא ָצו ַ
מ'קען נישט נבילתא אינמיטן דער גאס! שּפיל מיר נישט קיין
כבוד יעצט...
פארן קיין חוץ לארץָ ,אּפזיצן
מ׳דארף אפילו ָ ַ געלט. זאגן" :איך ווייס
ָ וואס
דאס הייסט ַאז ַא מענטש דארף טון ַאלעס ָ ָ
נישט ...כ'דארף
דארט חדשיםַ ,אהיימקומען ַאביסל אויף יום טוב און ָ זאל נישט ווערן ַא 'נצרךנאר שייך ,כדי ַאז ער ָ איז ָ
זאגן:
צוריקפארן ,ביז מ׳דעקט ַאלעס! מ'קען נישט ָ
ָ זאל קענען דעקן זיינע לבריות' ,און כדי ַאז ער ָ
"איך ווייס נישט ...כ'דארף זען אויב מ'לאזט מיר
אין שטוב" — ...פשוט נבילתא בשוקא ואל תצטרך זען אויב ווארט 'חובות' מיינט נישט בלויז וועןדאס ָ חובותָ .
מ'איז ַא בעל חוב פאר ַא צווייטן ,נאר ס'מיינט אויך
נאך געלט יעדע נאכט ,ביז דו לבריות! גיי ַארום ָ
צאלסט דיינע חובות. בא ָ
ַ מ'לאזט מיר מ'האט אין לעבן .יעדער איינער ָ וואס
די אחריות ָ
האט ַא חוב צוצושטעלן פאר זיין שטוב און פאר ָ
אין דער שאלה ליגט בעצם די טענה :״זיי מיר
ּפראווע מיר נישט קיין אמונה
דאַ . נישט ַאזוי רואיג ָ
אין שטוב"... באדערפענישן. זיינע בני בית ַאלע ַ
נישטא קיין תירוץ צו זיצן און
ָ ס'איז
ובטחון אויף יענעמ׳ס חשבון! ווען ס׳איז אויף פאר זיין משּפחה ,סיי דיהאט ַ וואס ער ָ
די חיובים ָ ווארטן...
ַ
זאלסטו טון ַאלעס אין דער וועלט,יענעמ׳ס חשבוןָ , פאר ַא מענטש וועמען ער איז האט ַוואס ער ָ
חיובים ָ שטארקער (הלכות מתנות
ַ נאך דער רמב״ם ָ
זאגט ָ
צאלן".
בא ָ
טאג ,כדי צו קענען ַזעכצן שעה ַא ָ האט פון
וואס ער ָשולדיג געלט ,און סיי דער חיוב ָ עניים פ"י הי"ח) :לעולם ידחוק אדם עצמו ויתגלגל בצער
האט אונטערגעשריבן ביים וואס ער ָדער כתובה ָ ואל יצטרך לבריות ואל ישליך עצמו על הצבור – ַא
זיין רואיג ווען ַא צווייטער ליידט?
נישטא קיין תירוץ צו זיצן און
ָ האבן .ס'איז
חתונה ָ מענטש דארף זיך ממש מוטשען און רייסן פון זיך,
די ערשטע שאלה איז געווען מציאות׳דיג: כדי נישט ָאנצוקומען צו ַאנדערע מענטשן .אפילו
ווארטן ביז ס׳וועט אונטערקומען ַא זאגן" :איך וועל ַ
ָ
וויאזוי קען מען בלייבן רואיג ווען מענטשן שרייעןַ זאל ער עוסק זיין אויב מ'איז ַא חכם און ַא מכובדָ ,
חשוב׳ע שטעלע ".ס'גייט נישט ַאזוי!
אויף דיר ,און מ'ווייסט ַאז מ'איז נישט גערעכט ווייל אין אן אומנות' ,ואפילו באומנות מנוולת' – אפילו
מ'איז שולדיג געלט? און די צווייטע שאלה איז בטחון אויף יענעמ׳ס חשבון? מ'זאל נישט
ּפאסט אים נישט .אבי ָ וואס ַ
אן ַארבעט ָ
אויסגעהאלטן
ַ הלכה'דיג :לכאורה איז בכלל נישט דאך
נאכמער :מה ָ האט צוגעלייגט ָ דער שואל ָ זאגן' :חכם מ'זאל נישט ָ
זיין ָאנגעוויזן אויף מענטשןָ .
על פי תורה צו זיין רואיג? זא ַארבעט פון אז א מענטש איז מחויב צו טון ַא ַ מ'זאל ַארבעטן פאר ּפרנסה. גדול אני ,כהן אני' ,נאר ָ
וואס
נאך ַא נוסחָ : האבן געפרעגט ָ ַאנדערע ָ 'ּפשוט נבילתא בשוק' ,כדי נישט צו ווערן ַא 'נצרך און דער רמב״ם פירט אויסַ ,אז צווישן די גדולי
איז מיט יענעמ'ס צער? ַ
וויאזוי קען ַא מענטש זיין לבריות' ,איז דאך ַא 'כל שכן וכל שכן' ַאז ווען מ'איז החכמים זענען געווען חוטבי עצים ,שואבי מים,
האט מיין חבר רואיג ווען ער זעט ַאז צוליב מיר ָ דארף מען טון פאר מענטשןַ , יא שולדיג געלט ַ שוין ָ עושי ברזל ופחמים .די גרויסע חכמים און אמוראים
נאנטע דאס קרובים און ָמאל זענען ָ עגמת נפש? ַא ָ צאלן דעם חוב! וואס מ'קען נאר ,צו ַ
בא ָ ַאלעס ָ האבן נישט ּפראסטע ַארבעט ,ווייל זיי ָ
האבן געטון ָ ָ
אנגעבארגט געלט פון זיי,
ָ מ'האט זיך
ָ וואס
מענטשןָ , דאס
זאגט דאך 'לוה רשע ולא ישלם'ָ , דער ּפסוק ָ געוואלט ָאנקומען צום ציבור.
ָ
און מ'ווייסט ַאז צוליב מיר ווערן יעצט די ַאנדערע קלאּפן אויף
ַ הייסט ַאז אויב דו וועסט נישט גיין דא ַא השקפה וואס חז״ל געבן לכאורה ליגט ָ
מענטשן געטשעּפעט און זיי ליידן צערַ .
וויאזוי איז טירןָ ,אדער אויב דו וועסט נישט ַארומגיין ביי די מ'דארף
ַ דארף טון ַאלעס ,אוןאונזַ ,אז ַא מענטש ַ
שייך צו בלייבן רואיג? זאמלען געלט פאר צדקה, מנינים אין ביהמ"ד צו ַ זיך ממש צערייסן ,כדי צו דעקן זיינע חיובים — סיי
ב
לעמאל ַא טובה
ָ אשרי הגבר אשר תיסרנו קה; יסורים זענען ַא
האט צער וויילשרייט אים ָאן אין בית המדרש .ער ָ פאר מענטשןדאס נישט נוגע בלויז ַ באמת איז ָ קלארקייט
האבן ָ
דארף מען ָ
צוערשט ַ
האט צער ער זעט ווי יענער ליידט צוליב אים .ער ָ קלארקייט אין ַאלעָ האבן
מ'דארף ָ
ַ מיט חובות. רוואס מענטשן
פא ָאיינע פון די עיקר סיבות ַ
גאס ַאז
וואס מ'שמועסט אין דער ַ פון די בזיונות ָ סארט מצבים אין לעבן .צום ביישּפיל ווען ַא מענטש
ָ מ'האט נישט
ָ צובראכן איז ,ווען
ָ ווערן בעצבות און
מ׳זאל נישט טון מיט אים קיין שידוכים ווייל ער איז
ָ באקומט ַא גוטן ּפסק פון ַא צווייטן ,און ער איז ַ וואס דער אייבערשטער וויל פון קלארקייט ָָ קיין
האט אויך צער פון ַא גרויסער בעל חוב .און ער ָ באקומען דעםגעדארפט ַַ האב איךמסופק :אפשר ָ וואס ס'איז די ריכטיגעמיר יעצט; מ'ווייסט נישט ָ
וואס דעראומקלארקייט ,ווייל ער ווייסט נישט ָ
ָ די דארף איך זיך יעצט שּפירן ּפסק? אפשר נישט? ַ זאך צו טון יעצט.
ַ
וואס געפינטאויבערשטער וויל פון איםַ – .א איד ָ שלעכט איבער דעם מצב? דאס איז ּפשט פון 'אין שמחה כהתרת הספיקות', ָ
זא מצב ַאז ער איז שולדיג געלט פאר זיך אין ַא ַ סארט
מקבל זיין באהבה -אויך די ָ "וואס איז
ווייל ווען ַא מענטש לעבט אין ַא ספקָ :
האט יעצט יסורים!מענטשןָ , יסורים דארף איך טון? אפשר בין איך ַא וואס ַ
ריכטיג? ָ
גארנישט ַאנדערש פון און ָאט די יסורים זענען ָ סיטואציע פונעם בעל
ַ לזא צעטיילן די
לאמיר ַא ָ
ָ אומקלארקייט
ָ רשע ,אפשר נישט?" ברענגט אים די
מ'דארף ָאננעמען
ַ וואס
סארט יסוריםָ , ַאלע ַאנדערע ָ דאס איז די שאלה אויב דא איין חלקָ : חוב .ס'איז ָ שטארקע עצבות ,און שּפעטער ,ווען ערַ זעלבסט ַא
האט אויסגעשטעלט ַא באהבה .דער אויבערשטער ָ דער מענטש איז געווען גערעכט זיך ַאריינצולייגן דאס ַא גרויסע שמחה.
קלארקייט ,איז ָ
יא ַא ָ
באקומט ַָ
וואס ַא מענטש גייט דורך, סדר ַאז יעדע מין צער ָ געּפאטשקעט זייןַ האט ער אין חובות; אפשר ָ מענטשן ווערן זייער צעמישט אין ַאזעלכע
פאר'ן מענטש! עד כדי כך,געוואלדיגע טובה ַ
ַ איז ַא האטוואס ער ָ זאכן ָהאט ער געטון ַ געלט ,אפשר ָ סיטואציעס ,ווען מ'איז ַא בעל חוב פאר ַ סארט
ָ
דא ַא חיוב פון 'חייב אדםזאך איז ָ
ַאז די ערשטע ַ מ'דארף
ַ וואס
דאס איז איין חלק ָ געדארפטָ .
ַ נישט דא ווייסט מען האט מען בזיונותָ , דא ָ ַאנדערעָ .
לברך על הרעה כשם שמברך על הטובה' :רבוש"ע באזונדער.
האנדלן ַבא ַ
ַ נישט צי מ'איז ַא צדיק ָאדער ַא רשע ,א.א.וו .די
דאנק דיר אויף די בזיונות .איך ַ
דאנק דיר אויף איך ַ נאך ַא חלק פונעם בילד: דא ָדאן איז ָ
ָאבער ַ ַאלע געפילן ווערן אויסגעמישט אינעם נפש ,און
מאנגל
דעם צער ,אויף דעם בלבול ,און אויף דעם ַ דער מענטש גייט יעצט דורך ַא מצב פון צער און וואס
אומקלארקייטָ ,
ָ שטארקע
ַ ס'ווערט דערפון ַא
פון ישוב הדעת! האט צער פון די בזיונות ווען איינער
יסורים .ער ָ מ'דארף ַאביסל עפענען און צעטיילן.
ַ
|| 2גליון הבינני
זאכן זענען נישט קיין סתירה! און די צוויי ַ גורם געווען מיט מיינע צוויי הענט .איך האב זיך סארט
ס'איז נישט קיין חילוק אויף וועלכע ָ
אפילו אויב די יסורים קומען ווייל דער מענטש פארלאזט אויף מיין 'כחי ועוצם ידי' ַאז איך וועל ס'זאל
וויאזוי ָ
וועג די יסורים זענען ָאנגעקומען ,און ַ
דארף ער ווייטער ָאננעמעןאיז זיך ַאליין שולדיגַ , אינוועסטירן און ס'וועט זיין גוט .יעצט זע איך ווי דאנקן דעםדארף מען קודם כל ַ נאר אויסקוקןַ ,
די יסורים באהבה .ווייל דער אויבערשטער ָ
האט דאנקןוויאזוי קען איך ַ
נאריש איך בין געווען — ַ ַ אויבערשטן דערויף.
נאכ'ן זינדיגן .דער
לעמאל ליב דעם איד ,אפילו ָ
ָ ַא דעם אייבערשטן? דאנקן אפילו מ'איז ַאליין שולדיג?
ַ
קיינמאל נישט ָאּפ.
ָ לאזט אים
אויבערשטער ָ דארףאיי ,וועט דער מענטש פרעגן" :אודאי ַ
סארט צער איז מען זיך ַאליין
יעדע ָ באשערט וואס איז ַ
מ'האט ַא צער ָ
ָ דאנקען ווען
מען ַ
האט געטוןוואס ָ
די רחמנות פון השי"ת צו ַא איד ָ שולדיג דאך ַאליין שולדיג,
דא בין איך ָפון הימלָ ,אבער ָ
וואס מיר קענעןסאך מער פון ָ סאך ַא ַ חטאים איז ַא ַ יאדער תירוץ איז :אוודאי און אוודאי קענסטו ָ דאנקן דערויף?"
וויאזוי קען איך ַ
ַ
צומאל זעט מען עּפעס אן ָ פארשטעלן. זיך בכלל ָ דאס איז נישט ַאנדערש פון דאנקן השי"ת ,ווייל ָ ַ
וואס מוטשעט זיך נעבעך און מיר איידעלן איד ָ פאר ַאז דער מלוה הערט אים שטעלט זיך ָ
סארט קבלת יסורים! ביי יעדן צער ַאלע ַאנדערע ָ שטארקע טענה :״ער ַ האבן ַא
דאך ָ
דאנקען .וועט ער ָ ַ
האבן רחמנות אויף איםָ .אבער דער אייבערשטער ָ דא דערלעמאל ָ
ָ וואס ַא מענטש גייט ַאריבער איז ַא ָ קאציע ווא ַ
נאך אויך! ער איז געפארן אויף ַ דאנקט ַָ
סאך מער רחמנות ,אפילו בשעת האט אויף אונז ַא ַ ָ דא
טאקע ָ כלל פון 'אין יסורים בלא חטא' .ס׳איז ַ געּפאטשקעטַ האט גאנצער משפחה .ער ָ מיט דער ַ
מעשה ווען מ׳טוט דעם חטא .ווער רעדט ָ
נאך ווען אויסנאמען פון 'יסורים של אהבה'ָ ,אבערַ געוויסע נארישע השקעות .און געמאכט ַ
ַ האט
געלט ,ער ָ
נאכן חטא .און ָאט די דער מענטש שטייט שוין ָ האבן יסורים ַא שייכות מיט עבירות ,ווי מאל ָרוב ָ מאנען און מ׳שרייט אים ָאן, יעצט ,ווען מ׳קומט אים ָ
רוואס דער אויבערשטער פא ָ אהבה איז די סיבה ַ זאגט (ברכות ה ,א)ַ :אז ווען מ'זעט 'יסורין די גמרא ָ דאנקט דעם אייבערשטן בלייבט ער רואיג און ער ַ
שיקט די יסורים .די יסורים זענען ַא גוטע ַ
זאך זאל מען מפשפש זיין די מעשים ,און באים עליו' ָ וואס איך שריי אים ָאן״...
אויף דעם ָ
דאנקן דערויף – אפילומ'דארף ַ ַ פאר'ן מענטש און ַ זאל מען עס תולה זיין גארנישט ָ אויב מ'טרעפט ָ דאךטראכטן :איך ווייס ָ
ַ דער מענטש קען
אויב ס'קומט צוליב חטאים. אין ביטול תורה. האב עס ַאליין
האב געטון אן עולה .איך ָ
ַאז איך ָ
ג
להטיבך באחריתך; דער גוטער תכלית פון יסורים
אין חובת הלבבות ,און זיי זענען איבערגעדרייט וואס וועט זיין דער סוף.
קיינמאל נישט ָ
ָ מ'ווייסט רבינו יונה -יסורים זענען מכפר
געווארן מן הקצה אל הקצה ,זיי זענען ַאזויפיל
ָ וואס זעט דירדו שטייסט יעצט ביים ַא מצב ָ טאקע זענען יסורים די גרעסטע רוואס ַ פא ָ ַ
געשטיגן דורכדעם! אויס ווי די ערגסטע זאך .מ׳שרייט דיר ָאן ,מ'רודפ'ט דערמאנט (אין די ערשטע שיעורים
ַ האט מען שוין טובה? ָ
געזאגטַ ,אז יעצט ,ווען דער ָ האט מירַא איד ָ נאמען פון ַא בעל חוב און דו באקומסט ַא ָ דיר ,דו ַ דא דערויף אויף שער הבטחון ,שיעור ו' און שיעור ז') ַאז ס'איז ָ
געהאלפן זיך ַארויסצודרייען
ָ האט איםאויבערשטער ָ פארדרייסט זיך מער און מערָ .אבער דו קענסט ַ צוויי מהלכים אין די ראשונים.
זא בעל חוב ,שּפירט ער ביי און ער איז שוין נישט ַא ַ האט
זאך ָוואס וועט זיין שפעטער .יעדע ַ נישט וויסן ָ דער רבינו יונה ָ
זאגט (ברכות מ"ד ב' מדפי הרי"ף),
זיך ַאז ער שטייגט נישט אפילו ַאביסל ווי ער איז וואס דו זעסט יעצט דאס ָ ַאן ָאנהייב און ַא המשךָ . ַאז די טובה איז ,ווייל די יסורים זענען מכפר און
דעמאלט איז ער ממש ָ געשטיגן אין יענע תקופות. וואס
גאנצער טובה ָ פאר דער ַ גאר זיין די סיבה ַ קען ָ מ'דארף אויף דעם ַאליין ַ מעקן אויס די חטאים .און
געגאנגען ארויף און ַארויף .ער איז ַאזויפיל געשטיגן ַ זאכן קוקן אויס גוט וועט קומען שּפעטערַ .א ַ
סאך ַ געוואלדיגע זיכוך.
ַ דאנקען .דער צער ברענגט ַא ַ
ס'האט זיך
ָ פון דורכגיין דעם מצבָ ,אבער יעצט ,ווען אין ָאנהויבָ ,אבער שּפעטער זעט מען ַאנדערש .און באקומט בזיונות און ער נעמט עס ָאן ווען ַא מענטש ַ
בארואיגט ,שּפירט ער זיך ווי ַאן 'עומד'... ב"ה ַ זאכן קוקן אויס שלעכטָ ,אבער באמת ליגט ַאנדערע ַ נארישקייטן מיט הכנעה ,העלפט עס אויסמעקן די ַ
דערין ַאן ענין פון טוב. האט געטון.
וואס ער ָ
ָ
ס'איז אוממעגליך צו מפרש זיין וויפיל טוב
דאנק די
טאּפן מיט די אייגענע הענטַ ,א ַמ'קען ַ דאנקן,
לעמאל ַ
ָ אויב ַאזוי ,קען ַא מענטש ַא נאכמער :ווען דער מענטש דערהערט ַאז זיינע ָ
מ'האט צוליב חובות .חוץ פון דער
ָ וואס
יסורים ָ אפילו ווען ער איז ַא גרויסער בעל חוב .סיי האבן גורם געווען די יסורים, אייגענע מעשים ָ
וואס מ'איז זוכה ,בתנאי אז מ'נעמט
כפרת עוונות ָ דא דערין ַא 'טוב הנסתר' ,און
ווייל ס'איז יעצט ָ וואס איז ַא חלק
דאס אים ַא טיפע חרטהָ , ברענגט ָ
טאקע ָאן די יסורים באהבה און מ'דערהערט ַאז ַ סיי ווייל שּפעטער קען דערפון ַארויסקומען ַא פון דער תשובה! די טיפע חרטה ברענגט אים 'עזיבת
מ'האט דורכדעם כפרת עוונות.
ָ געוואלדיגע טובה.
ַ האט
החטא' און ס'איז מכפר אויף די עבירה ,ווייל ער ָ
ַאזויפיל געשטיגן דורך די חובות געווארן
ָ רוואס ער איז נכשל
פא ַָא מורא'דיגן צער ַ
דאנקען און מכיר זיין ַאז ַאלעס איז
ַ האט אים געברענגט יסורים. וואס ָ
מיט'ן חטא ָ
לטובה זא רמב"ם ,קען דער מענטש ווען מ'לערנט ַא ַ
פאר ַא גוטס קען שוין "וואס ַָ מאל פרעגן: ַא ָ דאנקן אויף אויב ַאזוי קען דער מענטש ַ
באקומט ווען ער וואס ַא מענטש ַ דער צער ָ האט זיך עס ַאלייןדי יסורים ,אפילו אויב ער ָ
דארףאיז ַא בעל חוב ,הייסט' :יסורים'! און יסורים ַ ַארויסקומען דערפון?" דער תירוץ איז ס'קען
זאכן .איינס פון די
אומצאליגע גוטע ַ
ָ ַארויסקומען דאס ָאנגעברענגט! ָ
דאס ַאליין ַאז ס'טוט אים ווייָ ,
שטאּפל איז:
ַ מען מקבל זיין באהבה .דער ערשטער איז די גרעסטע טובה .די יסורים העלפן אויסמעקן
דאנקן ליגט אויך די דאנקען דערויף .אינעם ַ צו ַ געוואלדיגע קרבת אלקים. ַ טובות איזַ :א
די עבירות ,ראה עניי ועמלי ושא לכל חטאותי ,און
דאס ,דער התבוננות ַאז "דער אויבערשטער טוט ָ חוץ פון דער כפרת עוונות ,קען מען אויך זוכה
וואס
דורכדעם ווערט אויך אויסגעמעקט דער צער ָ
דאס" -והוא לבדו עשה ועושה אייבערשטער פירט ָ באקומען דורך דעם צער ַא קרבת אלקים און זיין צו ַ
רעזולטאט פון די עבירות.
ַ איז ַא
ויעשה לכל המעשים! ס'איז נישט צוליב יענעם פאר'ן אויבערשטן .אויב מ'גייט ריכטיג ַא הכנעה ַ
מענטש און ס'איז אויך נישט צוליב מיר ַאליין .דער דורך דעם נסיון פון חובות ,קען מען ווערן ממש ּפירוש המשניות להרמב"ם – דער סוף
דא געפירט ,און ַאלעס האט מיר ָ אויבערשטער ָ האבן זיך
וואס ָ
דא אידן ָ ַא נייער מענטש! ס'זענען ָ וועט זיין גוט
ּפאסירן.
געדארפט ַאזוי ַַ האטוואס איז געשען ָ ָ דורכגעגאנגען
ַ געמוטשעט מיט חובות ,זיי זענען דא דער מהלך פונעם רמב"ם אין בנוסף לזה ,איז ָ
זאך פאר דער אויבערשטער טוט בלויז די בעסטע ַ האט
גאנצע שול ָ די ַאלע נסיונות און בזיונות ,די ַ דאנקןמ'דארף ַ
ַ פירוש המשניות (ברכות פ"ט מ"ה)ַ ,אז
מיר ,ווייל ער איז ַא 'טוב ומטיב'! איך גיי דורך די געהארעוועט
ָ האבןגעקוקט אויף זייָ ,אבער זיי ָ אויך 'על הרעה כשם שמברכין על הטובה' ,ווייל
גליון הבינני || 3
באשערט ,די בזיונות
ַא תכליתַ .אלע יסורים זענען ַ וואס ס'קוקטדא יסורים ָ
זאך ,און ס׳זענען ָ
הימלישע ַ שוועריגקייט ווייל השי"ת פירט עס ַאזוי ,און איך
טוען עפעס אויף און עס לייטערט מיר אויס"ָ .אט אויס ַאז ס'איז געקומען דורך מענטשן ,ס'זעט אויס דאנק אים דערויף.ַ
מאכט דעם מענטש רואיג! שּפעטער טוט די הכרה ַ ּפאסירט צוליב דעם ָאדער יענעםָ .אבער ס'האט ַ
ָ ַאז דא דער חלק פון 'יפשפש אויסערדעם איז ָ
דער איד תשובה מיט ַא שמחה ,און די תשובה לעמאל
ָ ווען ס'קומט צו 'קבלת היסורים' זענען ַא דארף
מ'האט געטון ַאן עוולהַ ,
ָ במעשיו'ַ .אז אויב
ברענגט אים אויך ַא רואיגקייט. דארף זיין דעררהאן די זעלבע כללים :קודם ַ פא ַ
ַ דאס איז ָאבער דערפאררעכטןָ .מען זען עס צו ַ
חלק פון 'הודאה' ,און נאכדעם דער חלק פון
האבן שוין טועם געווען דעם טעם רוב מענטשן ָ וואס
נאכדעם ָ מ'דארף טוןָ ,
ַ וואס
צווייטער חלק ָ
'יפשפש במעשיו'.
האבן שוין
פון 'קבלת יסורים באהבה' .רוב פון אונז ָ געשטארקט און
ַ האט זיך שויןדער מענטש ָ
דאנקען און בלייבן אויך געשּפירט דעם טעם פון ַ קלארקייט קען מען בלייבן רואיג
מיט ָ ער איז בשמחה.
בשמחה אין א מצב פון יסורים 'חייב אדם לברך וויאזוי
פארענטפערט די ערשטע שאלהַ : דאס ַ
ָ דארף מען וויסןַ ,אז יסורים
ָאבער פאר ַאלעם ַ
מ׳דארף
ַ דאס איז.
וואס ָ על הרעה' .מיר ווייסן שוין ָ זא מצב?
קען מען במציאות זיין רואיג אין ַא ַ פון 'חובות' ,זענען ּפונקט די זעלבע ווי ַאלע
זא מצב ווען מ'איז עס ּפשוט ַאריינלייגן אויך אין ַא ַ וואס חז״ל
דער תירוץ איז :אויב דער איד טוט ָ מ'דארף עס מקבל זייןַ סארט יסורים ,און
ַאנדערע ָ
דאסרּפלאנטערט אין חובות ,און געדענקן ַאז ָ ָ פא
ַ זאגן אים צו טון בשעת יסורים ,קען ער זיין רואיג.
ָ באהבהּ ,פונקט ווי מ'איז מקבל באהבה ַאנדערע
מ'דארף מקבל זיין באהבה. ַ וואס
הייסט אויך יסורים ָ האטּפאסירט יעצט ָוואס ַ"דאס ָ
פארשטייט ַאז ָ
ער ַ וואס קוקן אויס ווי ַאדא יסורים ָ
יסורים .ס׳זענען ָ
להיזהר בכבוד אשתו;
וויאזוי צו זיין ַא ריכטיגער משּפיע אין שטוב
יום ראשון פרשת וירא י"א חשון תשפ"ו
ַ
+מדות טו+בו+ת
חלק א'
א
כי היכי דתתעשרו; די שפע קומט פון הימל ,לויט וויפיל מ'איז מכבד אין שטוב
מ'דארף ַאביסל ָאּפלערנען די גמרא טיפער. ַ האסט איז צוליב
וואס דו ָ זאלסט וויסןַ ,אז די שפע ָ
ָ דאנק איר
גאנצע ברכה – ַא ַ
די ַ
שטארק נוגע צו דער סוגיא פון שלום
ַ אודאי איז עס דא
נאך ַא הוספה :ס'איז ָאיר .רבא לייגט ָאבער צו ָ זאגט אין מסכת בבא מציעא (נט ,א): די גמרא ָ
דאך אונז לערנען תכליתבית ,ווייל די גמרא וויל ָ מאכן בעסער דיין ּפרנסה! אויב דו
וואס קען ַעּפעס ָ אמר רב חלבו ,לעולם יהא אדם זהיר בכבוד אשתו,
אויף למעשהָ .אבער מ'קען עס אויך לערנען ַאביסל באקומען מער שפע. ביזט איר מער מכבד ,וועסטו ַ שאין ברכה מצויה בתוך ביתו של אדם אלא בשביל
נאך
ס'זאל ברענגען ַא תועלת פאר ָ ָ ברייטערַ ,אז וואלט
דאס איז שוין ַא חידוש ,ווייל ַא מענטש ָ ָ אשתו ,שנאמר ולאברם היטיב בעבורהַ .א מענטש
זאכן אין לעבן.סאך ַ
ַא ַ טראכטן :אויב די שפע קומט צוליב די ַ געקענט לעמאל זיין זהיר בכבוד אשתו ,ווייל די ברכהָ זאל ַאָ
פרוי ,ווענדט זיך עס לויט וויפיל בעסער זי פירט נאר צוליב זיין ווייב ,ווי ס׳שטייט
האט ,איז ָ וואס ער ָ
ָ
הארץ
עבודת המדות איז בעיקר אין ַ
"זאלסט
זאגןָ :זיך אויף ...אויב ַאזוי ,קען איך איר ָ אין ּפסוק' :ולאברם היטיב בעבורה'.
פארשטייט ַאז אויב מ'וויל ריכטיג מקיים יעדער ַ
דארף מען ַאריינלייגן ַא גרויסע זיין די גמראַ , שאד ,דערבעסער תשובה טון ...ס'איז ממש ַא ָ האט
הגם דער ּפסוק רעדט פון ּפרעהַ ,אז ער ָ
דא אינדערהיים, האט נישט קיין ּפרנסה ָ עולם ָ מטיב געווען פאר אברהםָ ,אבער די גמרא דרש׳נט
מ'דארף וויסן
ַ האבן מדות טובותָ .אבער עבודה צו ָ
מ׳דארף! און ווען ס׳איז
ַ וואס
ווייל דו טוסט נישט ָ דאס גייט ַארויף אויפ'ן רבוש"ע ,ווייל סוף כלַאז ָ
ַאז די אמת'ע 'עבודת המדות' איז ווען דער מענטש
פאר'ן זיך אויפפירןדאנק איך דיר ַ דא פרנסהַ , יא ָ
ָ סוף קען קיינער נישט מטיב זיין מיט ַא מענטש,
ּפאזיטיווע בליק אויף
סארט ָבאקומט ַאן ַאנדערע ָ ַ
האט עסדא שטייט ָאבער ַאנדערש .רבא ָ בעסערָ ". נאר אויב דער אייבערשטער שיקט די שפעּ .פרעה ָ
האט ערדאנק דעם ריכטיגן בליקָ , מענטשן ,און ַא ַ
טאן לויט וויפיל איך בין ס׳האט צו ָ
ָ ָאּפגעטייטשט ַאז זאגט
גראדע געווען דער צינורָ ,אבער בשורשָ , איז ַ
מאטיש בעסערע מדות. אויטא ַ
ָ שוין
מאן
וויאזוי דער ַ
געוואנדן ַ
ָ איר מכבד .די ּפרנסה איז וואס איז ָאנגעקומען צו
די תורהַ ,אז דער 'היטיב' ָ
נעגאטיוון
ַ האט דעם זעלבן ווילאנג דער מענטש ַָ אברהם אבינו ,איז געווען 'בעבורה' .דערפון לערנט
פירט זיך אויף צו זיין פרוי .אויב דו וועסט איר מער
בליק אויף ַאנדערע אידן ,און ער שמייכלט נאר רב חלבו ַארויס' :לעולם יהא אדם זהיר בכבוד
מכבד זיין ,וועסטו ווערן רייך.
פון אינדרויסן ,צוליב 'נימוס'ָ ,אדער ווייל ער וויל וואס דו
גאנצע שפע ָ זאלסטו וויסןַ ,אז די ַ
אשתו'ָ .
נאךטראכט ער ָ
ַארבעטן אויף זיך ,און בשעת מעשה ַ די ּפרנסה ווענדט זיך לויט'ן כבוד האסט ,איז צוליב איר.
ָ
אינעווייניג לויט דעם זעלבן ַאלטן מהלך המחשבה, דאס איז ַא נייע הוספה .אינעם ּפסוק 'ולאברם ָ זאגט ווייטער :והיינו דאמר להואון די גמרא ָ
אויסגעארבעט!
ַ נאך נישט באמת איז ער ָ נאכנישט ַאז מ'קען היטיב בעבורה' שטייט ָ רבא לבני מחוזא — רבא פלעגט מדריך זיין די
צומאל קוקט אונז אויס ַאז ַ'ארבעטן אויף ָ ַארויפברענגען די שפע דורך מכבד זיין אין שטוב, האט זיי
שטאט מחוזא און ער ָָ מענטשן פון דער
מדות' מיינט :נישט צוריקענטפערן ווען מ'ווערט ס׳שטייט בלויז ַאז די שפע קומט צוליב איר .לויט האלטן טייער געזאגט ,אוקירו לנשייכו — איר ָ
זאלט ַ ָ
האלט אויפגערעגט .אין דער לעצטער סעקונדע ַ זאגן פאר די בני מחוזא: געדארפט ָ
ַ וואלט רבא דעם ָ און מכבד זיין אייערע ווייבער .כי היכי דתתעשרו -
זיך דער מענטש איין ,ער ענטפערט נישט צוריק... רוואס? ווייל דופא ָ"זיי מכבד די פרוי .ווייסט ַ ַאזוי וועט איר ווערן רייך.
וואס דעראיינהאלטןָ ,אבער ָ
ַ דארף מען זיך
אוודאי ַ רמאגסט איז צוליב פא ָ וואס דו ַ
כאּפסט ַאז ַאלעס ָ ַ
אויבערשטער וויל באמת איזַ :אז דער מענטש פארשטיי ַאז ס׳קומט זיך איר כבוד, איר? אויב ַאזויַ , פארגרעסערן די שפע
מ'קען אויך ַ
זאלשטאּפל! ער ָ
ַ זאל ַארבעטן אויף ַא פריערדיגן ָ דאס
דאנק איר"ָ ...אבער נישט ָ וויבאלד ַאלעס איז ַא ַ
ַ געוואלדיגער חידוש ,ווייל אין
ַ דא ַא
זאגט ָ
רבא ָ
האט ער ַארבעטן אויף זיין אמונה ,און דורכדעם ָ געזאגט עּפעסָ האטשטייט אין דער גמרא .רבא ָ די ערשטע מימרא פון רבי חלבו שטייט נישט ַאז
געארבעט אויף זיינע מדות .ער ַ מאטיש
אויטא ַ
ָ מער :וויפיל מער דו וועסט איר מכבד זייןַ ,אזויפיל מ'קען הייבן די הכנסה פון געלט לויט וויפיל שלום
פארשעמט נישט יענעם ,ווייל ער ווייסט ַאז" :ס׳איזַ מער וועסטו ווערן רייך! געזאגט :סתם
ָ האט בלויז
האט .רבי חלבו ָ
בית מען ָ
|| 4גליון הבינני
'דרכיה דרכי נועם וכל נתיבותיה שלום' ,ווען ַא איד תורה ,אשרי רבו שלמדו תורה' .דער ּפשט דערפון באשערט" .ער קריגט זיך נישט מיט מיר געווען ַ
איז עוסק אין תורה ואמונה מיט ַאן אמת'דיגקייט, זאגן" :די ישיבה לייטאיז נישט נאר ַאז מענטשן ָ טראכט" :אויב ס׳איז
ַ יענעם וועגן געלט ,ווייל ער
ווערט עס ממש איינס מיט אים ,ביז ס'קומט ַארויס האבן ַאזעלכע גוטע מדות ,ס׳איז ַא קידוש ה' ַאז ָ מיינס ,וועט עס ממילא ָאנקומען".
באמערקן די אינדרויסןַ ,אז ַאלע זיינע ַארומיגע ַ אידן זענען ַאזוי גוט". ַ'ארבעטן אויף מידות' מוז נישט זיין ווען
זאגט אין סוף זיסקייט דערפון .און ווי רבי מאיר ָ נאר דער טיפערער ּפשט פון 'שם שמים מ'האלט
ַ שטאּפל און
ַ מ'שטייט שוין ביים לעצטן
וואס איז דער סימן ווען איינער לערנט ּפרקי אבותָ : וואס
זאגן" :קוק ָ מתאהב על ידך' איז ,ווען מענטשן ָ זיך צוריק פון כעס' ...עבודת המדות' מיינט ַאז
וואס איז
תורה לשמה? קוק אויף אים ,וועסטו זען ָ האט אמונה! ער ווערט ַא ַ
זא ס'ּפאסירט ווען ַא איד ָ
ַ דאס הארץָ ,
וואס ָ מ'טוישט עּפעס אינעווייניג אין ַ
געשען מיט אים! ווייכער מענטש!" – די ַארומיגע מענטשן ווילן וויסן: מאטיש ַאז שּפעטער ווערט דער אויטא ַ
ָ ברענגט
קומט אויסַ ,אז אויב מ'וויל ַארבעטן אויף די זא בעל מדות? און זיי האט ער געטון צו ווערן ַא ַ וואס ָ
ָ אינגאנצן ַאנדערש.
ַ מענטש
דארף זיך עס ָאנהייבן
מדות און אויף שלום ביתַ , נאנט צום רבוש"ע, ווערן געוואויר ַאז ער איז געווען ָ יעדע אינערליכע טויש ,ברענגט
אינעם מח און אינעם הארץ .אודאי ַ
דארף מען אויך האט געגלייבט אינעם רבוש"ע ,און די אמונה ער ָ רעזולטאטן
ַ מאטיש גוטע
אויטא ַ
ָ
מ'דארף זיך לערנען
ַ ּפראקטישן חלק,
ָאנקומען צום ַ ריינגעגאנגען
ַ איז ַאזוי אמת'דיג ביי אים ,ביז ס'איז ַא זאגן (יומא פו ,א)' :ואהבת את ה' אלוקיך -
חז"ל ָ
דארףטעכנישע כללים און עצותָ ,אבער קודם כל ַ געווארן ַא חלק פון זיין מהות.
ָ און ס'איז שיהא שם שמים מתאהב על ידך'ַ ,אז ווען ַא איד
מען ַארבעטן אויף די אינערליכע מדות ,און זיך שּפעטער ווען ער רעדט מיט מענטשן ,איז זיין לערנט תורה און ער פירט זיך איידל מיט ַאנדערע
סארט תורה'דיגע בליק. טוישן די מחשבה צו ַא נייע ָ זאגט: געשמאק! ווי דער ּפסוק ָ
ַ גאנצע הלוך ילך ַאזוי ַ זאגט מען אויף אים' :אשרי אביו שלמדו מענטשן ָ
ב
הארץ
בפיו ובשפתיו כבדוני ולבו רחק ממני; דער עיקר כבוד איז צו מחשיב זיין אין ַ
צוליב דעם גיבט ער ַא קוש פאר דער ספר תורה, קוּפקעט ַארום אין די ווינקלעך ,ער שמועסט באדייט פון כבוד
דער ריכטיגער ַ
מאטיש ווערט ער ַא כלי קיבול צו קענען אויטא ַ
ָ און פארברענגט כאילו לא היה ,איינער שרייט און ַ זאגט ַאז מכבד זיין אינדערהיים ווען די גמרא ָ
וואס ַא ספר תורה קען אים געבן. באקומען דעם אור ָ ַ דאווענען!" דער מ'האלט אינמיטן ַ ַ אויף אים" :נו, וואס
פארשטיין ָלאמיר ַאביסל ַ
ברענגט מער געלטָ ,
האט מלקט געווען ַא הגר"ח קנייבסקי זצ"ל ָ צווייטער שרייט" :נו ,ס'איז ַא שול!" – ָאבער ער דאס 'מכבד זיין'.
מיינט ָ
דאס לערנען קונטרס איבער די ענינים פון געדענקן ָ האט מאכט ווייטער ליצנות .דער מענטש ָ לאכט און ַ ַ
סאך
באגריף פון כבוד געפינען מיר ַא ַ דעם ַ
דארט(קונטרס הזכרון בתוך ספרו שיח השדה) ,און ער ברענגט ָ באקומען דעם ּפגעהאקט פון קענען ַ ַ זיך יעצט ָא
מאל אין דער תורה .די תורה איז מחייב ַא מענטש ָ
ַא סגולה אויף זכרון (פון ספר חסידים סימן תקמ"ו)ַ ,אז מ'זאל קדושת בית הכנסת!
מכבד צו זיין תלמידי חכמים ,מכבד זיין ַא ספר
טראכטן פון לערנען ,אין ַאזעלכע ַ קיינמאל נישט
ָ מ'מאכט ח"ו ליצנות פון ַא ַ דאס זעלבע אויב ָ טאטעתורה ,מכבד זיין ַא בית הכנסת ,מכבד זיין ַ
טראכטן קיין דברים ַ מ'טאר נישט ָ ּפלעצער וואו צווייטן איד .עס שטייען צוויי געריבענע חברה, מאמע ,מכבד זיין ַא רבי ,א.א.וו .און מען מוז זיך
ַ
שבקדושה .ווייל וויפיל מער דו ביזט מכבד די תורה, לאכן ָאּפבלאטע ,און ַָ וואס ליגן נעבעך אין דער ָ דאס ריכטיג ,ווייל ס׳איז
וויאזוי מ׳טוט ָ
אויסלערנען ַ
באקומען פון דער פנימיות פון ַאלץ מער קענסטו ַ פון ַא מענטש .מען צעלייגט אים ַאזוי גוט ,מען שטארק נוגע לגבי ַאזויפיל מצוות.
ַ זייער
הארץ,האסט געעפנט ַא טיר אין דיין ַ דער תורה .דו ָ דאס ַאצענעמט זיינע חסרונות ביז'ן סוף .איז ָ
דארט ַאריינגיין די פנימיות מאטיש קען ָ אויטא ַ
ָ און ּפראבלעם ,אפילו אויב יענער וועט ָ גרויסער מ'פארשטייט די
ַ כבוד מיינט ַאז
פון תורה ,די איידלקייט פון תורה און די יראת קיינמאל נישט וויסן דערפון. ָ זאך
טייערקייט פון דער ַ
שמים פון תורה. ּפראבלעם דערפון איז נישט בלויז צוליב ָ דער דער ערשטער כלל דערביי איז :דער מושג פון
דא
האבן עובר געווען ,נאר ָ וואס זיי ָ דעם איסור ָ 'כבוד' מיינט בעיקר ווען מ'איז יענעם מכבד אינעם
מ'קען נישט יונק זיין תורה ,ווען מ'איז זאגט עס לגבי די מצוה פון מח! דער ספר חרדים ָ
ליגט עּפעס טיפער :דו ביזט ַארומגענומען מיט
נישט מחשיב תורה
וואס דו קענסט יונק זיין דערפון .יעדער מתנות ָ כיבוד אב ואםַ ,אז דער עיקר מצוה איז :צו שעצן
ָאבער אויב דו קוקסט אן די תורה ווי ַא חכמה איד קען יונק זיין פון ַא צווייטן איד ,בתנאי אויב און מכבד זיין די עלטערן ביי זיך אין מחשבה.
— דו רעדסט נישט קעגן די תורה ח"וָ ,אבער דו מ'איז יענעם מכבד און מ'איז מחובר מיט ַאנדערע דאס איז 'ללמד על הכלל כולו יצא'ַ ,אזוי ַארבעטָ
דא די ריכטיגע
קוקסט דערויף מיט ַא ביטול ,פעלט ָ טאמער דו ביזט מזלזל אין ַא צווייטן אידןָ .אבער ָ באגריף פון 'כבוד'! ס'איז נישט בלויז
לעמאל דער ַ
ָ ַא
צוגאנג צו קענען קונה זיין תורה.
ַ נאר אין דיין מוח אוןאיד ,אפילו אויב דער זלזול איז ָ ַא כלל לגבי 'כיבוד אב ואם' ,נאר ס'איז א כלל לגבי
וואס
צומאל ַאזעלכע מענטשן ָ ָ מ'זעט ליידער באקומען די תועלת הארץ ,קענסטו נישט ַ אין דיין ַ סארט כבוד.
יעדע ָ
אויפגעוואקסן מיט ַאן אומריכטיגן חינוך,
ַ זענען באקומען פון יענעם, געדארפט ַַ וואלסט וואס דו ָ ָ ווען ַא מענטש איז מכבד ַא ספר תורה ,איז עס
וואס ס'פעלט זיי די 'אלף בית' מיט ַא גאוהָ , ּפגעהאקט פון אים .אפילו אויב ַ האסט זיך ָא ווייל דו ָ דא ווערן געטשעּפעט ,ס'איזנישט ווייל איינער קען ָ
מ'טראכט וועגן תורה ,און מ'קען אים הערןַ וויאזוי
ַ נאר דו האסט זיך נישט צוקריגט מיט יענעםָ , דו ָ נישט ַאן ענין פון 'בין אדם לחבירו' ,נאר די תורה איז
זיך אויסדרוקן אויף די ראשונים כמלאכים מיט האסט בלויז מזלזל געווען אין אים ,איז עס שוין ַא דאסזאלסט שּפירן דערצו ַא שעצונגָ . מחייב ַאז דו ָ
רויסצוזאגן
ָ וואס איז שווער אפילו ַא שּפראך ָ
ַ ַא ּפראבלעם .ווען דו ביסט נישט מכיר דעם ערך פון ָ זעלבע איז ביי ַא בית הכנסת ,ביי ַא מזבח (לא תגלה
ּפראבלעם
ָ די ווערטער פון מויל .חוץ דעם עצם זאך ,ביזטו נישט מחובר צו דעם ּפנימיות דערפון. ַא ַ ערותך עליו) ,און ביי ַאלע ַאנדערע דברים שבקדושה.
דערפון ,קען ער נישט יונק זיין פון דער תורה! ווייל ּפגעהאקט דערפון.ַ האסט זיך ָא דו ָ
באציעןדי נקודה דערפון איז :ווען דו וועסט זיך ַ
דאס קדושת התורה. וואס מיינט ָכאּפט נישט ָ ער ַ כבוד פאר תורה ברענגט השּפעות פון זאך מיט'ן ריכטיגן רעסּפעקט ,און דו צו דער ַ
דער מענטש לערנט ספה"ק מאור עינים ,און ער תורה פארשטיין די ווערד און די חשיבות דערפון, וועסט ַ
איז נישט ברוגז אויף קיינעם ,ער מיינט ּפשוט ַאז פאר ַא ספרווען ַא מענטש שטעלט זיך אויף ַ זאךבאקומען פון דער ַוועסטו קענען יונק זיין און ַ
דער מאור עינים איז ַא היינטיגער ...אויב ַאזוי ,וועט תורה ,איז ער זיך מכניע פאר דער ספר תורה .ווען געוואלדיגע תועלת.
ַ ַא
באקומעןוואס מ'קען ַ באקומען די קדושה ָ ער נישט ַ וואס איז
פאר ַא תלמיד חכם ָ
ער שטעלט זיך אויף ַ
פון לערנען ַא שטיקל מאור עינים .ס'איז ּפשוט דבוק אין תורהַ ,א לעבעדיגע ספר תורה ,איז ער גרינגשעצונג נעמט ַאוועק די השּפעה
האט נישט האט נישט די יראה ,ער ָ ַאזוי ,ווייל ער ָ פארשטייט די חשיבות דערפון.זיך מכניע ווייל ער ַ דאוונט אין בית הכנסת ,און איינער
דער ציבור ַ
גליון הבינני || 5
באדייט פון 'כבוד'דאס מיינט מכבד זיין :די ַ ָ דאס איז ַאקטועל ביי יעדן תלמיד חכם ,און ָ האט נישט די הכנעה'דיגע בליק ַאזדעם געפיל ,ער ָ
איז ,ווען מ'קוקט נישט אויפ'ן חלק הלבוש ,נאר וואס
סּפעציעל ווען דער תלמיד חכם איז דיין רבָ , האט דער אויבערשטער דא ָ"איך בין ַא טיּפש ,און ָ
דא ליגט ַא טיפע פנימיות, פארשטייט ַאז ָ מען ַ דאס איז זייער דארפסט יונק זיין פון אים .און ָ דו ַ זאלןוואס ָ
זא מתנה פון צדיקים ָ אונז געגעבן ַא ַ
און מ'לעבט דערמיט .אויב דו וועסט לעבן מיט ַאקטועל ביי כיבוד אב ואם .ווען ס'קומט צו די האט עס מאכן אויף דער וועלט" .ער ָ אונז ליכטיג ַ
גאר ַאהאבן ָ דער ּפנימיות ,וועט דיין נשמה ָ פאר'ן מענטש אייגענע עלטערן איז זייער לייכט ַ הארץ,נישט .ער עפנט נישט די טירן ביי זיך אין ַ
גרויסע תועלת דערפון אפילו בגשמיות ,ווייל ווען צו טרעפן זייערע ַארומיגע לבושים און דרויסנדיגע טאקע נישט דעם תכלית באקומט ער ַ דערפאר ַ
ַ און
ס׳קומט שפע ברוחניות ,קומט אויך גשמיותָ .אבער צוזאמען
ַ דאך אויףוואקסט ָ חסרונות ,ווייל ער ַ באקומען.
וואלט געקענט ַ וואס ער ָָ
האבן דעם שייכות און דיבעיקר דארף דיין נשמה ָ טראכט צו זיך" :אין שול קוקט מען ַ מיט זיי .ער
טאטעמורא׳דיגע הערכה צו ַא תלמיד חכם ,צו ַא ַ
הארץ
דאס ַ
רמאכט מען ָ
פא ַ
דורך זלזול ַ
טאטע ווי ַא חשוב׳ער אידָ .אבער איך אויף מיין ַ
מאמע ,א.א.וו.
ַ ווען דער אויבערשטער הייסט אונז מכבד זיין
וואס דער טאטעָ , זאכן וועגן מיין ַ
ּפאר ַ
נאך ַא ָ
ווייס ָ
מ'זאל עס מכבד זייןָ דאס ַאז
זאכן ,מיינט ָ געוויסע ַ
ּפראקטישע הלכות
ַ דא די אודאי זענען אויך ָ עולם ווייסט נישט .איך דריי זיך מיט אים פיר און
מ'זאל זיך מתבונן זיין צו דערהערן ָ אינעם מח.
מ'דארף מכבד זייןַ וויאזוי
ַ אין שלחן ערוך האט ַאן ערנסטן צוואנציג שעה" ...דער מענטש ָ ַ
וואס דער זאכן ָדי חשיבות דערפון .די אלע ַ
עלטערן' ,מאכילו ומשקהו' ,א.א.ווָ .אבער ווי ּפראבלעם איזַ ,אז ערָ ּפראבלעם אין זיין מח .דער ָ
האט אונז געהייסן מכבד זיין ,איז אייבערשטער ָ
זאגט ,איז דער עיקר 'כיבוד אב ואם' דער חרדים ָ טאטע.
גאנצן צייט דעם 'לבוש' פון זיין ַזעט ַא ַ
וויבאלד ס'ליגט דערין עּפעס העכערקייט ,און ס'איז
ַ
ַאוועקגעשטעלט אויף די אינערליכע שעצונג ָ
וואס "א גבאי קען נישט זיין קיין חסיד"...
ַ וואס דו זעסטָ .אבער אויב דו ביזט זיך נישט בלויז ָ
פאר עלטערן. האבן ַ
מ'דארף ָ
ַ
טאקע די משנה אין ּפרקי אבות: זאגט ַ דערפאר ָ
ַ נישט מתעמק ,וועסטו עס ָאּפטייטשן נאר לויט דיין
'הוי מתחמם כנגד אורן של חכמים והוי זהיר בגחלתן רמאכט
פא ַ האסטו ַ דעמאלט ָ
ָ מגושם׳דיגן בליק ,און
דעטאלן זענען בלויז ַא
ַ ּפראקטישע
די ַ
רעזולטאט
ַ דארט מסביר אין שלא תכוה' ,און דער רמב"ם איז ָ באקומען די הארץ די מעגליכקייט צו ַ אין דיין ַ
זאל זיך נישט מקרב ּפירוש המשניותַ ,אז ַא מענטש ָ זאך.
תועלת פון דער ַ
שטעלט זיך פאר ַאז איינער שטייט אויף ווען
הארץ איזדי ספר תורה גייט ַאריבערָ ,אבער אין ַ זיין צו די חכמים ,מער ווי זיי זענען אים מקרב. מאל זיצט איינער ביים שיעור פון זיין רב ,און ַא ָ
ער מזלזל אין דער ספר תורה ,ה' ירחם .די משנה ס'דארף בלייבן ַא שטיקל מרחק צווישן ַא רב מיט ַ האט ַא שטיקל לאכט פון אים ,ווייל דער רב ָ ער ַ
אין ּפרק חלק אין סנהדרין ָ
זאגט ַאז אויב איינער נישטא דער מרחק, ָ ַא תלמיד .ווייל אויב ס'איז וויאזוי ער דרוקט זיך אויס ביים רעדן.
שוועריגקייט ַ
לייקנט אפילו איין ּפרט פון תורה מן השמים איז זאכן ,און ווען מ'איז זעט מען צופיל ַאלע ַארומיגע ַ דער רב קען זיין ַא בעל רוח הקודשַ ,א ירא שמים,
ער אן אּפיקורס .זיך אויפשטעלן ַאליין הייסט זיך מתחבר צו די חיצוניות'דיגע לבושים ,קען געהארעוועטָ האטוואס ָ
אויסגעארבעטער איד ָ
ַ ַאן
נאכנישט די אמת'ע כבוד .דער עיקר נקודה פון ָ מען זיך שוין נישט מתחבר זיין צום ּפנימיות פון זאגט ַאזעלכע טייערע יארן ,און ער ָאויף זיך ַאלע ָ
כבוד איז 'אינעם מח' ,און שּפעטער זענען ָ
דא דעם תלמיד חכם. וואס
דברים היוצאים מן הלבַ .אנדערע מענטשן ָ
וויאזוי מ'ברענגט
ּפראקטישע כללים ַ ַ פארשידענעַ "א גבאי קען נישט זיין זאגן ַאז ַ חסידים פלעגן ָ פארגעסן קיינמאל נישט ַ
ָ זיצן ביים שיעור קענען
עס ַארויס אויף למעשה. וואס איז ּפשט דערפון? ווייל איינער קיין חסיד"ָ ... באקומען דערפון האבן געהערט .זיי ַ וואס זיי ָָ
וואס דרייט זיך שטענדיג ַארום די חיצוניות ,איז אים ָ האט זיךוואס ַָאזויפיל יראת שמיםָ .אבער דער ָ
דעריבער זעט מען ַאז אין שלחן ערוך איז באקומטצוזאמען מיט זיין חבר ַ
אונטערגעשמייכלט ַ
סאך סימנים אויף הלכות כיבוד נישטא קיין ַ
ָ טאקע
ַ זייער שווער זיך צו מתחבר זיין צו דער ּפנימיות.
פארקערט? וועט איינער קומען און טענה'ן" :אפשר ַ רמאכט.
פא ַהארץ איז געווען ַגארנישט ,ווייל זיין ַ ָ
אב ואםָ ,אבער ווען ַא איד גיבט ַאוועק שטיקער
פון זיין לעבן זיך ָאּפצוגעבן מיט זיינע עלטערן, פאר ַאלעזאל דער גבאי ַארומגיין דערציילן ַ אפשר ָ קוק נישט אויפ'ן דרויסנדיגן לבוש!
סארט דערהויבענער ווערט ער ממש ַאן ַאנדערער ָ שאד ,דער וואס ער ווייסט? ַא ָ מענטשן דעם אמת ָ האט דער אייבערשטער אויסגעשטעלט, ַאזוי ָ
נישטא קיין
ָ מענטשָ .
דאס איז ּפונקט ַאזויווי ס'איז ראטעווען מ׳דארף ַ
ַ עולם גלייבט סתם אינעם צדיק, וואס זענען העכער דער זאכן ַָאז ַאלע הייליגע ַ
גרויסע סימנים אין שלחן ערוך אויף די ענינים פון דעם עולם פון ַא שקר"... ראּפ אויף דער וועלט מיט ַא לבוש.וועלט ,קומען ַא ָ
לאנגטבא ַ
וואס ַ
זאך ָ 'חובת הלבבות' ,ווייל ס'איז ַא ַ דער תירוץ איזַ ,אז געווענליך איז עס דאס איזאון צוערשט זעט מען דעם לבוש .ווייל ָ
פאר'ן הארץ – חובת הלבבות .דער שלחן ערוך ַ פארקערט .אודאי רעדט מען נישט פון ּפונקט ַ לעמאל גרינגער צו זען .אויב ַא מענטש איז זיךָ ַא
וואס
זאגט אונז בעיקר די למעשה'דיגע הלכות ָ ָ אומאויסגעהאלטענע מענטשן חלילהָ ,אבער ווען ַ נישט מתבונן ריכטיג ,זעט ער בלויז דעם לבוש ,און
דאס נישט מ'דארף מקיים זייןָ .אבער אודאי איז ַָ האט ער ַא נשמה ס'האנדלט זיך פון ַאן ערליכן אידָ , ַ וואס קענען איםזאכן ָדארט טרעפט ער ַאלע מיני ַ ָ
גאנצער עיקר.דער ַ דא ַא גוף .די נשמה איז זייער הייליג, און ס'איז אויך ָ לאכעדיג.
מאכן אויפגערעגט ָאדער ַ ַ
דאס זעלבע איז לגבי מכבד זיין תורה .ס'איז ָ און ַאנדערע אידן קענען יונק זיין פון דער נשמה. מ'זאל זיך מתעלם
ָ דא ַא מצוה ַאז
דערפאר איז ָ
ַ
מ'זאל
ָ וויאזוי
נישטא צופיל הלכות אין שלחן ערוך ַ ָ דארפסטו ווען דער צדיק לערנט עּפעס מיט דירַ , מ'זאל זיך מתבונן
ָ זיין פונעם ַארומיגן לבוש ,נאר
מכבד זיין די תורהָ ,אבער ס'איז דאך ּפשוט ַאז די זאכןבאקומען פון זיין נשמה ,די ַאנדערע ַארומיגע ַ ַ זיין אין דער נשמה ,אינעם העכערן חלק ָ
וואס איז
גאנצע מהות פונעם מענטש ,מראשו ועד כף רגלו, ַ זענען בכלל נישט נוגע! פאר
באקומען ַדעמאלט וועסטו קענען ַ ָ דא.דארט ָ
ָ
דארף זיין דורכגעווייקט מיט דעם געפיל פון כבוד ַ כבוד הייבט זיך ָאן אינעווייניג אין דער וואס יענע
דיין נשמה די אמת'ע שפע און דעם אור ָ
התורהַ ,אז די תורה איז הייליג און טייער. מחשבה זאך קען דיר געבן. ַ
ג
באמערקן און מכבד זיין איר אינערליכע חשיבות
ורחוק מפנינים מכרה; הייב ָאן ַ
דאס איז ממש די סוגיא,
געוואלדיגָ .
ַ נאכנישטָ "...אה,ָ דאס ביי ַאנדערע דברים פארשטייסט ָ ּפונקט ווי דו ַ דערהערן די ּפנימיות'דיגע טייערקייט
מ'זאל נישט
ָ פון דעם רעדט מען! כבוד מיינט ַאז דאס גייט אויך ָאן
פארשטיין ַאז ָזאלסטו ַ
שבקדושהָ , אויבנדערמאנטער
ַ ַאצינד קומען חז"ל ,אין דער
מ'זאל זיך
קוקן אויף דעם חיצוניות'דיגן 'לבוש' ,נאר ָ ביי דיין פרוי .ממש כּפשוטו. גמרא פון 'אוקירו לנשייכו' ,און זיי זענען מסביר
מתבונן זיין און זען די ּפנימיות'דיגע ווערד פון דעם דאס און ס'ווערט אים דער מענטש הערט ָ פארשטיין ַאז די פרוי גייט
זאלסט ַ פאר'ן מענטשָ :ַ
גאנצעמענטש ,אויב ַאזוי איז בכלל נישט נוגע די ַ "א מינוט ,דו קענסט איר? רעד
זאגטַ :
שלעכט ...ער ָ אויך ַאריין אין דער סוגיא פון מכבד זיין במחשבה.
|| 6גליון הבינני
האט שוין די
מאל אויףָ .אבער דער מענטש ָ כא ָנא ַ
ָ ּפלאץ
מ'דארף ָאנקומען צו ַא ַ
ַ וואו מ'וויל ָאנקומען. חלק פון די חיצוניות'דיגע אויפפירונג פון דיין פרוי.
דארף איר מכבד זיין .און 'מכבד
קלארע הגדרה :ער ַָ זאלסטו איר מכבד זיין און שעצן.ַאז אין דיין מח ָ
זאגן ָאדער טון געוויסענאר צו ָזיין' מיינט נישט ָ
הארץ
מחשיב זיין אין ַ
רוב מענטשן ווילן מכבד זיין די ווייב ,כדי זיי
הארץ
זאכן .מכבד זיין מיינט 'אינעווייניג אין ַ ַ "יאָ ,אבער דו
פרעגט דער מענטש ווייטערָ :
צוריקבאקומען דערפון ַא שטיקל תועלת. ַ זאלן ָ
און אין מוח'. וואס
זאג מיר ָ
זאל טון? ָוואס איך ָ
זאגן ָ
קענסט מיר ָ
האפנטליך וואס ער וועט איר שעצן ,וועט ָ נאכדעם ָ ָ כ'האב שוין
ָ מאל
זאל טון! דו ווייסט וויפיל ָ
איך ָ
לאנגע צייט צו ַארבעטן ס'קען געדויערן ַא ַ קומען אן 'אור חוזר' ,און ס'וועט ווערן ַא שטיקל האב איך ּפרובירט!"... ּפרובירט? שוין טויזנט ָ
מאל ָ
יא
מ'זאל באמת שעצן זיין פרוי אין מחָ :
דערויףַ ,אז ָ דא אין שטוב .דער מצב וועט זיך ישוב הדעת ָ
ס'איז ַא הייליגע נשמה! אפשר איז ַאביסל שווער זיך האטבארואיגןָ ...אבער ווען ער זעט ַאז זיין שעצונג ַָ ריכטיג ,מ'איז נישט מזלזל אין די טעכנישע
וואס
דורכצוקומען מיט דעם גוף און מיט די מדות ָ האט זיךגארנישט געברענגט -ער טוט זיינס ,און זי ָ ָ ּפראבלעמעןָ .אבער יעצט רעדט מען וועגן אן ָ
דא געוויסעזענען ַארום די נשמה ,אפשר זענען ָ "אלע דיינע זאגט ערַ :דעמאלט ָ
ָ גארנישט געטוישט, ָ האט צו טון מיט'ן מח. וואס ַָאנדערן חלק :דער כבוד ָ
וואס זענען נישט לייכטָ ,אבער אינעווייניג
נאטורן ָ ַ האב איך שוין געהערט .איך קום שוין פון עצות ָ היות די פרוי פונעם מענטש איז ַא דבר שבקדושה,
וואס איך בין דא ַא הויכע הייליגע נשמה ָ איז ָ האט צוטון מיט דיין תכלית ,און וואס ָ
ס'איז עּפעס ָ
וואס ס׳איז...
גארנישט ַארבעט נישט .ס׳איז ָ דארטָ . ָ
שטארק מעריך.
ַ מורא'דיג דערפאר
ַ מיט'ן תועלת פון דיין נשמה און דיין שפע,
וואס צו טון"...
נישטא ָ
ָ
מוז מען ָאנהויבן צו מחשיב זיין איר ּפנימיות אין זיין
פארשטייט נישט ַא צומאל ,ווען ַא מענטש ַ ָ פארשטייט ַאז חז"ל ָאבער אויב דער מענטש ַ מח .דיין עבודה איז צו מסיח דעת זיין פון דער
פארשטיין על פי
זאגט ער" :מ'קען עס נאר ַ סוגיאָ , פארשטייט אינגאנצןַ ,
ַ דא פון עפעס ַאנדערש
רעדן ָ חיצוניותּ ,פונקט ווי ביי כיבוד אב ואם!
זאגט
קבלה" ...אויך לגבי די סוגיא פון שלום בית ָ ּפאטענט פאר געזאגט ַא ַ
ָ מ'האט אים נישט
ָ ער ַאז
צומאל" :ס'איז זייער ַא הויכע נשמה
ָ דער מענטש נאך שווערער ,ווייל מ'איז טאקע ָ דא איז עס ַ ָ
שלום בית" :אויב דו וועסט געבן ַא גוט ווארט,
על פי קבלה" ...ס'הערט זיך ווי ַא ווערטלָ ,אבער נאנטער מיט דעם מענטש ,מ'זעט מער מצבים ,און ָ
זאגן
וואכן וועט זי דיר ָ
וועסטו זען ַאז אין עטליכע ָ
מ'זאל איר מכבד
וויאזוי ָ
מ'דארף באמת טרעפן וועגן ַ באמערקט מער חסרונות .בסדרָ ,אבער קודם מען ַ
ווארט"...
ַא גוט ָ
וואס ברענגט
דאס איז ַא נשמה ָ זיין וויסנדיג ַאז ָ זאך .קיינער פארשטיין די הגדרה פון דער ַ לאמיר ַ
ָ
זאך :הייב איראין דער גמרא שטייט ַאן ַאנדערע ַ דאס זיין די
צומאל קען ָָ זאגט נישט ַאז ס'איז גרינג. ָ
דאס ברענגט שּפעטער פאר'ן מענטש .און ָ
שלימות ַ
פארשטייַ ,אזאן מכבד זיין און שעצן אינעם מוח! ַ גאנצן לעבן.גרעסטע עבודה פונעם מענטש אין זיין ַ
ַאז מ'איז איר אויך מכבד למעשה.
דא נעבן דיר ,ווייל
דארף זיין ָ
וואס ַ
דאס איז ַא נשמה ָ ָ האבן דידארף מען ָ אין הכי נמיָ .אבער צוערשט ַ
ראּפ ביז
ס'הייבט זיך ָאן אינעם מח און ס'קומט ַא ָ דאס איז דיין שלימות און דיין הצלחה .דער ּפסוק ָ וואס מיינט 'אוקירו לנשייכו' ,און וואו ווילהגדרהָ :
זאגן :״איך שעץ איר למעשהַ .א מענטש קען נישט ָ זאגט 'לא טוב היות האדם לבדו' — קומט אויס ַאז ָ מען ָאנקומען דערמיט?
שטארקָ ,אבער ס׳איז ַאזוי הויך ַאז ס׳איז
ַ מורא'דיג דאסדארפסטו ָ דאס איז דיין שלימות! אויב ַאזויַ ,ָ
ס׳האט נישט קיין שייכות ָ נישט לויט מיין הבנה... שעצן און קוקן אויפ'ן חלק הנשמה ,און נישט אויף מכבד זיין די פרוי ,נישט מיט קיין
כ'האב צו טון,
ָ וואס
מיט מיר .איך וועל ווייטער טון ָ די ַארומיגע לבושים.
אייגענע חשבונות
דאסאון אינעם מוח וועל איך איר שעצן" ...נייןָ , זאגט דער מענטש" :וואו איך וויל צומאל ָ
ָ
הייסט נישט מכבד געווען .כבוד מיינט ַאזויווי ביי וואס געפינט
באמערקן די הייליגע נשמה ַָ ס'זאל זיין רואיג
ָ ָאנקומען? איך וויל ָאנקומען ַאז
הארץ די חשיבות פארשטייט אין ַ ַא ספר תורה .מען ַ דא
זיך ָ זאל זיין צופרידן .כ'געב איר גענוג ַאז
אין שטוב .זי ָ
פון דער נשמה ,און שּפעטער פירט מען זיך בדרך דערמאנען
ַ דאס
דארף מען זיך ָ אין ָאנהויב ַ האסטו,דא ָהאסטו ליב? ָ וואס ָ
זאל קענען קויפןָ . זי ָ
ּפראקטישן אופן.
כבוד ,אויך אויפ'ן ַ ראּפ און מ'שטעלט זיך
מ׳פאלט ַא ָ
ַ ּפאר מינוט,
יעדע ָ דאס איז די תכליתאון מוטשע נישט" ...ניין ,נישט ָ
יטאל... ַא 'נשמת' אין ּ
שפ ָ זא איינער גייט דינען דעם רבוש"ע ,און ַא צווייטער מענטש איז ווען ַא ַ
באקומען כבוד ָאדער ַא געוויסעּפונקט ַאריינגעקומען ,און פון יענעם קען ער ַ
געארבעט אויף זיין
נאכנישט ַ
האט ָוואס ָ
יונגערמאן ָ
ַ לאמיר געבן ַא משלַ :א ָ
דארףדעמאלט מה יעשה הבן ולא יחטא? ער שּפירט ביי זיך" :אודאי ַָ תועלת,
הכרת הטוב צום רבוש"עָ ,אבער יעצט איז ער אין ַא מצב פון מלא שבח והודאה.
לאמיר רעדןדא ַאן ענין פון לשמה וכו'ָ ,אבער ָ
מען דינען דעם רבוש"ע ,ס׳איז ָ
האטגעהאלפן ,ער ָ
ָ האט
שּפיטאל ,און דער אויבערשטער ָ
ָ ער געפינט זיך אין
האבן ַא תועלת .שּפעטער וועט ָ
נאך יעצט למעשה :פון יענעם מענטש קען איך ָ
זוכה געווען צו ַא קינד.
ַארויסקומען ַא קידוש השם דערפון"...
דארט ,אינעם דאווענען דעם שבת׳דיגן שחרית אין דער שול ָ ער גייט ַ
דאווענען
האט ער נישט געוואוסט צי ער וועט למעשה קענען ַ שּפיטאל .פריער ָ
ָ דאוונט
הארץ איז מחוברַ ,
דאס ַ
ווען ָ
דאס קינד איז געבוירןמיט מנין .ער איז ַאריין און ַארויס פונעם צימער ,און ב"ה ָ מען פאר השי"ת
דאווענען
נאך נייןָ .אה ,מ'קען יעצט גיין ַ
געווארן .ער קוקט אויפ'ן זייגער" :צען ָ
ָ
זא הכרת הטוב דאווענען מיט ַא ַ
שחרית .ס׳איז מסודר ".און ער שטעלט זיך ַ זאך :ווען דו טוסט עפעס,זאגט אונז ַא ּפשוט׳ע ַ דער חובות הלבבות ָ
אויף די גרויסע חסדים. נאר :צו וועמען?
נאל מחובר צו איינעם .די שאלה איז ָ ציא ַ
עמא ָ
ָ וועסטו זיין
האסט נישט קיין אינטערעסע הארץ איז ליידיג פון פריער ,אויב דו ָ אויב דיין ַ
באמערקט ער ַאז זיין חבר ווארעמקייטַ ,זאגט נשמת מיט ַא ַ ווען ער ָ
ראנגלען מיט ַא
דארפן ַצו צופרידנשטעלן דעם רבוש"ע ,וועסטו זיך יעצט ַ
זאלזאל העלפן ַאז ַאלעס ָ
דארט אין ביהמ"ד .דער אויבערשטער ָ איז אויך ָ
טראכטן:
ַ יונגערמאן וועט יעצט נישט
ַ גיין ביי אים כשורה ובנקל .דער רצון צו צופרידנשטעלן ַא צווייטןָ .אבער אויב דו ביסט שוין פון פריער מחובר
דאוון
שּפיטאלַ ,
ָ דאוון נשמת אין"זאל מיין חבר זעןַ ,אז אפילו ווען איך ַ
ָ טראכסט וועגן די טובות פונעם רבוש"ע ,וועסטו נישט צום אויבערשטן ,דו ַ
ווארעם"...
איך זייער ַ האבן דעם נסיון.
ָ
מאכן אין ַאנדערע אומשטענדןָ .אבער נישט יעצט. זא מחשבה קען זיך ַ ַא ַ דארף
נאכנישט דער גרעסטער בעל מדריגה ,ער ַ
אפילו ווען דער מענטש איז ָ
זאגט :״רבונו של עולם ,איךרוואס? ווייל ער איז איבערגענומען! ווייל ער ָפא ַָ הארעווען אינעם 'שער הבחינה'ָ ,אבער אויב ער איז יעצט
נאך לערנען און ָ ָ
דאנקען!" - .ווען מ'איז רגשיות'דיג מחובר מיט'ן רבוש"ע ,וואו
קען נישט גענוג ַ האט אים געטון ,וועט ער
וואס דער אויבערשטער ָ
איבערגענומען פון ַא טובה ָ
באקומען פון יענעם?
וואס מ'קען ַדא ַאריין די פניות און כבוד ָ
קומט ָ צוגאנג!
דאווענען מיט אן ַאנדערן ַ
ַ
גליון הבינני || 7
נאנטער ידיד
שפילער איז ַא ָעס ווענדט זיך אויב דער ּ
מיט'ן מחותן...
מתוך שיעור יום ג' ּפ רשת וירא תשפ"ז
ָאבער מ׳וועט זיך שּפעטער איבערבעטן ...אויב ער וועט צוריקבעטן זיין געלט, רלאנגען
פא ַ
דער מחותן און די בחורים ַ
גאנצעדאס ַנאך ַאלץ נישט צוריקבעטן ָ דעמאלט זען .ער קען ָ
ָ וועט מען שוין ַאנדערע ניגונים...
ווארעם געשּפילט ...איך וועל
האב איך למעשה זייער ַ געלט; ווייל ביי דער חופה ָ טאטע פונעם חתן,ַא שּפילער איז געקומען שּפילן ביי ַא חתונה ,און דער ַ
זא ענין פון 'חייך קודמים' ,און
דא ַא ַ
נאכדעםָ .אבער ס׳איז ָאים שוין מפייס זיין ָ האבן די
נגעזאגט ַאז ער וויל נישט ָ
ָ האט אים ָא
באשטעלטָ ,האט אים ַ וואס ָ ָ
דא מיט טענות .מ׳וועט עס מסדר זיין שּפעטער מיט'ן מחותן. די בחורים זענען ָ קלאנגעןָ ,
וואס כ'ווייס נישט צי מ׳קען עס רופן סארטן ַמאדנע ,היינטיגע ,ווילדע ָ ָ
ס׳איז נישט נוגע אויף יעצט". 'ניגונים'...
נאנטער ידיד
ווען דער מחותן איז ַא ָ ״א חתונה איז ַא הייליגער מעמד ,און טאטע בעט זיך ביים שּפילערַ : דער ַ
דאס איז דערצאל דירָ ,אבער ָקלאר :איך נעם דיך על תנאי זה .איך ָזאג דיר ָ איך ָ
נאנטטאטן? ער איז ַאזוי ָ וואס וועט ָאבער זיין אויב דער שּפילער קען דעם ַ ָ
דאס נישט ,אוןהאט אים אויך געגעבן דוגמאות פון ניגוניםָ : טאטע ָ תנאי ".דער ַ
האסט נישט קיין השגה .ער איז ַאזוי פרייליך מיט דער חתונה, מיט איםַ ,אז דו ָ
דאס אויך נישט" ...ס׳איז מיין חתונה .איך וויל זיך קענען פרייען ביי דער חתונה,ָ
געוואלט פרייען
ָ האט זיךגעוואלט שּפילן .ער ָָ האט לכתחילה נישט ַאז ער ָ
מאכן ,וועל
נאריש ַדאנקען דעם רבוש"עָ .אבער אויב דו גייסט זיך ַאיך וויל קענען ַ
רגאן און ער איזּפגעלאזט דעם ָא ַ
ָ האט ער ָאביי דער חתונה .אינמיטן שּפילן ָ
וואס
האבן קיין כלים מיט ָּפראבלעמען .ערשטנס ,וועל איך נישט ָהאבן צוויי ָ איך ָ
טאנצן מיט זיין ידיד ,דער מחותן .ער איז זייער, ריינגעגאנגען אינעם רינג צו ַ
ַ ַא
דאנקען ,ווייל ס׳וועט נישט זיין קיין מוזיק ...און אויסערדעם וועט עס מיר צו ַ
רוואס
פא ָ גאנצע סיבה ַ טאטן און וויל אים באמת משמח זיין .די ַ נאנט מיטן ַ זייער ָ
מאכט סתם ַא רעש .איך בעט זיך ביי דיר". שטערן ,עס ַ
"זאלסט וויסןַ ,אז דו ביזט
געזאגטָ :ָ האט איםער שּפילט ָיא ,איז ווייל דער מחותן ָ
מיר משמח ווען דו שּפילסט דא"... זאלן זיין געזונט און ס׳איז געקומען די חתונה .און די חברים פונעם חתןָ ,
"אנטשולדיגט, האלטן אים אין איין ָאנדרייעןַ :
שטארק ,גייען צום שּפילער און ַ
ַ
פאר ַא
יעצט ,ווען די בחורים קומען מיט זייערע טענות ,וועט אים דורכלויפן ַ
טאנצן? די דא ַ דארף ָטאנצן ַאזוי! ווער ַ
דא .מ׳קען נישט ַ רשלאפן ָ
ָ פא
ס׳איז ַ
דאך למעשה זיין פרנסה. סעקונדע ַא נסיון זיי צופרידנצושטעלן? קען זיין .ס׳איז ָ
בחורים! דו קענסט אפשר שּפילן היינטיגע ניגונים?" .ס׳הייבט זיך ָאן ַא ויכוח.
רוואס?
פא ָדאס צו טון! ווייסט ַָאבער ער קען עס נישט טון! ער איז נישט מסוגל ָ
נאך איינער קומט מיט די זעלבע טענות. נאך ַא בחור קומט ,און ָ
ָ
האט מיר געטוןוואס ָדארף צופרידנשטעלן דעם ָ זאגט אים" :איך ַ הארץ ָ
ווייל זיין ַ
נאנט מיט אים וואס איך בין ָ
דארף צופרידנשטעלן מיין ידידָ , ַאלע טובות .איך ַ מ'האט נישט קיין שייכות מיט'ן מחותן
ָ ווען
נאך דער חתונה .ער איז מיין חבר און כ'וויל אים נישט פאר דער חתונה און ָ ַ
וואס טוט זיך ביי אים יעצט?
קאּפָ .
לאמיר יעצט ַאריינקריכן אינעם שּפילער׳ס ָ
ָ
הארץ וויל אים נישט מ׳טאר נישט — נאר ווייל מיין ַ
ָ מצער זיין .נישט נאר ווייל
מצער זיין .מיט די בחורים וועט מען שוין זען". מארקעט. דארף ַאריינקומען אינעם ַלמעשה איז עס נישט ַאזוי ּפשוט .ער ַ
שטארקע אינטערעסע ַאז דיַ האט ַא
ער איז ַא שטיקל נייער שּפילער ,און ער ָ
וואס איז דיין קשר מיטן רבוש"ע?
עס ווענדט זיךָ : שטארק
ַ דאס וועט אים
האלטן פון אים' .חברא חברא אית ליה'ָ . זאלן ַבחורים ָ
דער חובות הלבבות אין שער יחוד המעשה לערנט אונז דעם יסוד :ס'איז דארף פרנסה .ערוואס רופט זיך פרנסהּ .פשוט ,ער ַַארויסהעלפן אין דעם ענין ָ
האט נישט קיין שייכות מיט'ן רבוש"עָ .יא ,ער דינט דעם וואס ָ
דא ַא מענטש ָ ָ האט ַאן ערנסטע דילעמע .וועלכע זייט וועט בעסער דארט ,און ער ָ
שטייט יעצט ָ
זאל אים וועלן צופרידנשטעלן.
האט נישט די קרבהַ ,אז ער ָ
אויבערשטןָ ,אבער ער ָ הארץ?
ַארבעטן אויף זיין ַ
האט נישט דעם געפיל ַאז דער אויבערשטער גיבט מיר יעצט אויף דער מינוט ער ָ וואס איז זיין
זאךָ :
דער ענטפער איז זייער ּפשוט .עס ווענדט זיך אין איין ַ
ַאזויפיל טובות. באשטימען דעם שטארקסטע ַ ַ טאטן פונעם חתן? ָ
דאס גייט די שייכות מיטן ַ
טאקע וועגן דעם
האט ער אויך ַאביסל טענות :״אויב דו פרעגסט מיך ַגראדע ָ וואס ס'וועט יעצט געשען.
אויסגאנג ָ
ַ
זאגן .איך מוטשע זיך שוין
וואס צו ָ
האב ָ
רבוש"ע ,בעסער רעד נישט דערפון ,איך ָ זאגן:
הארץ אים ָ
טאטן פונעם חתן ,וועט זיין ַ
גארנישט מיטן ַ האט ָאויב ער ָ
זיבן ָיאר מיט ּפרנסה"... דא,
האט מיך גענומען ָ
פארשטיי ַאז ער ָ
"דער מחותן איז פונעם ַאלטן דור ...איך ַ
פטרון הפצה פטרון חודש חשון
718. 686. 8300
קול הבינני
ארה"ב
072. 257. 7726 א"י נתנדב על ידי
נתנדב על ידי
הי"ו ר' יואל בן ליבא
0333. 070. 6585 בריטניה הרוצה בעילום שם
לברכה והצלחה בכל הענינים
זכות לימוד תורה דרבים של אלפי ישראל יעמוד להם ולב"ב להתברך
0480. 20. 16. 18 בלגיה זכות לימוד תורה דרבים של אלפי ישראל יעמוד להם ולב"ב להתברך בבני חיי מזוני רויחי מתוך בריות גופא ונהורא מעליא אמן.
בבני חיי מזוני רויחי מתוך בריות גופא ונהורא מעליא אמן.
לקבל הגליון בקביעות ע"י אימייל info machonhavineini. com -
ביהמ"ד ויואל משה ביהמ"ד נצח ישראל
בית ביהמ"ד סאטמאר 26לאקער 42 ביהמ"ד אהל פיגא ביהמ"ד ישמח סאטמאר לאקער 40פארשעי ביהמ"ד סאטמאר–בנין בראך–לאקער #213 ביהמ"ד סאטמאר 53לאקער #62
המדרש ביהמ"ד וויזשניץ לונדון לאקאר 25 משה ביהמ"ד בית ביהמ"ד סאטמאר 13ביהמ"ד סטאלין ביהמ"ד בראשוב–לאקער 58Central Market ביהמ"ד קראסנא לאקער #166
קהל חרדים בואנוס איירעס לאנדאן :ביהמ"ד ביאלא 45לאקער 33 ביהמ"ד אבני צדק קרית יואל :אלעזר ביהמ"ד ראדאשיץ לאקער 25
ביהמ"ד הגדול וויזניץ עירמאנט
מאנסי: ביהמ"ד וויען–שמש שטיבעל וויליאמסבורג: ביהמ"ד ראחמיסטריווקא–ליד המקוה בארא פארק: ניתן להשיג הגליון
לאקער ביהמ"ד בּית התלמוד ליד הביהמ״ד ביהמ"ד רב טוב ביהמ"ד בית לאקער 219
ביהמ״ד קראלי–שמש שטיבעל ביהמ"ד טאהש–ליד המקוה במקומות הבאים:
109 ביהמ"ד חברה ש"ס בביהמ" ביהמ"ד בית דוב מנחם זאב ביהמ"ד סאטמאר The Winery 18 Ave
ביהמ"ד ווילעדניק בנין שיף
|| 8גליון הבינני
