gilyoines.com חזרה לאתר · Back to the site

הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

מוציא לאור: הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish

שבוע: חיי שרה (2026-11-02)

הבינני - אידיש · HAVINEINI - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

פתח את ה-PDF הורדה

‫||| שנת תשפ"ז לפ"ק ||| גליון קע"ה‬ ‫פרשת חיי שרה‬ ‫שיעורי‪.‬‬ ‫באידיש‬ ‫הרב שמעון‬ ‫שפיצער‬ ‫שליט"א‬ ‫‪+‬א‬ ‫בך‬ ‫א‪+‬בטח‬ ‫ד‬ ‫‪+‬מדות‬ ‫טו‪+‬בו‪+‬ת‬ ‫נכון לבו בטוח בה';‬ ‫נאך‬ ‫בלייבן רואיג אפילו ווען די בעלי חובות לויפן ָ‬ ‫חובת הלבבות שער הבטחון שיעור פ"ד‪ ,‬יום ראשון פרשת וארא‪ ,‬כ"ו טבת תשפ"א‬ ‫בך א‪+‬בטח‬ ‫חלק א'‬ ‫ח‬ ‫‪+‬נקוּ‪+‬דה‬ ‫‪+‬ל‪+‬מחש‪+‬בה‬ ‫א‬ ‫פארוויקלט מיט חובות?‬ ‫דאנקן ווען מ'איז ַ‬ ‫וויאזוי קען מען ַ‬ ‫לברך על הרעה; ַ‬ ‫נאכ'ן חתונה‬ ‫סאך חובות ָ‬ ‫וואס איז געבליבן מיט ַא ַ‬‫ָ‬ ‫מאל נישט‪ ,‬און ס׳ווערט נאר שווערער‪ .‬מען‬ ‫און ַא ָ‬ ‫מ׳האט חובות‬ ‫ָ‬ ‫ישוב הדעת אויך ווען‬ ‫דאס נישט דעקן מיט‬ ‫מאכן ַא קינד‪ ,‬און ער קען ָ‬ ‫ַ‬ ‫צאלן‬ ‫סטראשעט אים שוין ַאז אויב ער וועט נישט ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט מען‬ ‫אין די פריערדיגע צוויי שיעורים ָ‬ ‫וואס קען‬ ‫זיין חודש׳ליכער הכנסה‪ָ .‬אדער איינער ָ‬ ‫רויסווארפן‬ ‫ַ‬ ‫דאטום‪ ,‬וועט מען אים ַא‬ ‫ביז ַא געוויסן ַ‬ ‫גערעדט איבער דעם ישוב הדעת און רואיגקייט‬ ‫טאג‪-‬טעגליכע געברויכן‪,‬‬ ‫צאלן די ּפשוט׳ע ָ‬ ‫בא ָ‬ ‫נישט ַ‬ ‫זא מצב בלייבן‬‫פון דער דירה‪ .‬וויאזוי קען מען אין ַא ַ‬ ‫האבן‪ .‬דער בעל בטחון‬ ‫לעמאל ָ‬ ‫ָ‬ ‫דארף ַא‬ ‫וואס ַא איד ַ‬ ‫ָ‬ ‫גראסערי וואו ער‬ ‫דא איז ער שולדיג געלט פאר די ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן ישוב הדעת?‬ ‫רואיג און ָ‬ ‫פארלירט זיך נישט אין קיין שום מצב‪ .‬אפילו ווען‬ ‫ַ‬ ‫האט ער ַאנדערע הוצאות‪ ,‬און ער‬ ‫דא ָ‬ ‫קויפט עסן‪ָ ,‬‬ ‫ווארט תורה קען מען מקיים זיין!‬ ‫יעדע ָ‬ ‫וואס‬ ‫מ'דארף טון ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט חובות‪ ,‬ווייסט ער ַאז‬ ‫ער ָ‬ ‫וואס‬ ‫לאך ָ‬‫איז געבליבן ַא בעל חוב‪ ,‬מיט ַא גרויסן ָ‬ ‫מ'קען לויט'ן סדר העולם‪ָ ,‬אבער ער טוט נישט‬ ‫במאמר המוסגר‪ ,‬איינע פון די גרעסטע סכנות‬ ‫צאלן‪ ,‬בשעת דער צווייטער שרייט‬ ‫בא ָ‬ ‫ער קען נישט ַ‬ ‫פאלט נישט ַאריין אין ַא‬ ‫נארישקייטן‪ ,‬ער ַ‬ ‫קיין ַ‬ ‫זאכן און מען‬ ‫מ׳זאגט ַ‬ ‫ָ‬ ‫ביים לערנען תורה איז‪ ,‬ווען‬ ‫וויאזוי קען מען‬ ‫אויף אים‪' :‬לוה רשע ולא ישלם'‪ַ .‬‬ ‫געוואלדיגע ּפרעשור צו איבערדרייען וועלטן‪ ,‬ווייל‬ ‫ַ‬ ‫שּפירט ַאז אין דער מציאות׳דיגער וועלט איז עס‬ ‫זא מצב בלייבן מיט ַא רואיגקייט?‬‫אין ַא ַ‬ ‫ס'איז שוין די לעצטע מינוט‪ ...‬ער בלייבט מיט'ן‬ ‫צומאל‬ ‫ָ‬ ‫דאס איז גורם ַאז‬ ‫שווער צו מקיים זיין‪ָ .‬‬ ‫גאר רואיג‪ ,‬נעמט‬‫יא ָ‬‫צומאל‪ ,‬ווען איינער איז ָ‬‫ָ‬ ‫וואס‬‫וואס מ'קען און ָ‬ ‫זעלבן רואיגקייט‪ :‬מ'טוט ָ‬ ‫האלטענע הרגשה ַאז‬ ‫בא ַ‬ ‫באקומט דער מענטש ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫ּפלאץ — ווייל‬ ‫זיך עס אפילו נישט פונעם ריכטיגן ַ‬ ‫לעמאל בשמחה‪ ,‬ווייל דער‬ ‫ָ‬ ‫מ'דארף‪ ,‬און מ'בלייבט ַא‬ ‫ַ‬ ‫וואס מ׳לערנט אינעווייניג‬ ‫דא ַא תורה ָ‬ ‫כאילו ס׳איז ָ‬ ‫וויבאלד‬ ‫ַ‬ ‫רוואס ער איז ַאזוי רואיג איז‪,‬‬ ‫פא ָ‬‫די סיבה ַ‬ ‫אויבערשטער וועט שוין העלפן‪.‬‬ ‫דערנאך‬ ‫ָ‬ ‫מ׳דארף אויסקוקן‪ ,‬און‬ ‫ַ‬ ‫וויאזוי‬ ‫מ׳זאגט ַ‬‫ָ‬ ‫און‬ ‫וויאזוי‬ ‫ס׳גייט אים ּפשוט נישט ָאן‪ .‬די שאלה איז‪ַ :‬‬ ‫פאקטישע מציאות‪ ...‬מ׳הייבט ָאן צו‬ ‫דא די ַ‬ ‫איז ָ‬ ‫סאך שאלות פון מענטשן‬ ‫ס'איז ַאריינגעקומען ַא ַ‬ ‫האבן די ריכטיגע אמת'ע ישוב הדעת‬ ‫קען ַא מענטש ָ‬ ‫וואס ס׳שטייט אינעם ספר איז נישט‬ ‫טראכטן ַאז ָ‬ ‫ַ‬ ‫האבן געפרעגט אויף דער סוגיא פון 'חובות'‪.‬‬ ‫וואס ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן?‬ ‫זאלן ָ‬ ‫וואס די תורה וויל ַאז מיר ָ‬ ‫ָ‬ ‫מאל‬‫דאך מענטשן; ַא ָ‬ ‫ּפראקטיש‪" :‬מיר זענען ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַאזוי‬ ‫וויאזוי ַא‬ ‫אויסצוקלארן‪ַ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫דאס‬‫און מ'וועט ּפרובירן ָ‬ ‫מאל ווערט מען נכשל"‪...‬‬ ‫ווערט מען אין כעס און ַא ָ‬ ‫אויסגעהאלטן סיי‬ ‫ַ‬ ‫זא מצב קען בעז"ה זיין‬ ‫איד אין ַא ַ‬ ‫פשוט נבילתא בשוקא ואל תצטרך‬ ‫'בין אדם לקונו' און סיי 'בין אדם לחבירו'‪.‬‬ ‫לבריות‬ ‫וואס זענען העכער‬ ‫אויב מ'רעדט פון מושגים ָ‬ ‫האט געפרעגט פון ַאן ַאנדערן‬ ‫ַא צווייטער איד ָ‬ ‫אונזער מדריגה‪ ,‬ווערט עס ַא 'חכמתו מרובה‬ ‫וויאזוי קען מען בלייבן רואיג?‬ ‫ַ‬ ‫קאנט דער מאמר חז"ל (ּפסחים קיג‪ ,‬א‪ ,‬ב"ב‬ ‫בא ַ‬ ‫אופן‪ :‬ס'איז ַ‬ ‫ממעשיו'‪ ,‬און מ׳ווערט ווי ָאּפגעטיילט פון דער‬ ‫ּפראקטישע‬ ‫איינס פון די שאלות איז געווען ַא ַ‬ ‫קי‪ ,‬א) 'פשוט נבילתא בשוקא ואל תצטרך לבריות'‪.‬‬ ‫זאך‬ ‫תורה‪ ,‬חס ושלום! דער אמת איז‪ַ ,‬אז יעדע ַ‬ ‫מ'האט‬ ‫ָ‬ ‫וויאזוי קען מען בלייבן רואיג ווען‬ ‫פראגע‪ַ :‬‬ ‫ַ‬ ‫דאס‬ ‫וויאזוי מ'קען ָ‬ ‫דא ַא וועג ַ‬‫וואס מ'לערנט‪ ,‬איז ָ‬ ‫וואס מ'איז שולדיג?‬ ‫צאלן געלט ָ‬ ‫בא ָ‬‫נישט צו ַ‬ ‫פאר'ן מענטש‪ :‬זיי מיר נישט‬ ‫זאגן ַ‬‫חכמינו ז"ל ָ‬ ‫יא מקיים זיין‪ .‬ס'מיינט נישט ַאז ס׳איז גרינג‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫יעצט ַא חשוב'ער איד‪ ...‬דו ביזט ַ‬ ‫טאקע ַא יחסן און‬ ‫צום ביישּפיל שרייבט ַא איד‪ַ ,‬אז ער וואוינט‬ ‫ס'מיינט נישט ַאז מ'קען עס גלייך אויספירן ביים‬ ‫ַאן איש מכובד‪ָ ,‬אבער טו מיר א טובה‪ ,‬טו וואס‬ ‫אין ַא געדינגענע דירה‪ ,‬און ער קען ליידער נישט‬ ‫האט‬‫זאך ָ‬‫מאל‪ָ .‬אבער ס'איז זיכער ַאז יעדע ַ‬ ‫ערשטן ָ‬ ‫מ'דארף טון! דו האסט גע'חלומ'ט אז דו וועסט האבן‬ ‫לענדלארד שרייט ַאז‬ ‫ָ‬ ‫צאלן די רענט‪ .‬דער‬‫בא ָ‬ ‫ַ‬ ‫וויאזוי מ'קען ָאנקומען דערצו‪.‬‬ ‫ַא מהלך ַ‬ ‫א חשוב'ע שטעלע; דו וועסט קענען אריינברענגען‬ ‫דורכגעגאנגען עטליכע חדשים און‬ ‫ַ‬ ‫ס׳זענען שוין‬ ‫געלט‪ָ ,‬אדער מענטשן וועלן דיר געבן געלט‪,‬‬ ‫פאר'חובות'ט‬ ‫ַא רואיגקייט בשעת מ'איז ַ‬ ‫מ'איז אים שולדיג געלט! ס'איז נישט קיין ּפשוט'ער‬ ‫א‪.‬א‪.‬וו‪ .‬דאס איז אפשר גוט פאר א חלום‪ ,‬אבער‬ ‫סאך ביישּפילן פון בעלי חובות‬ ‫נאך ַא ַ‬ ‫דא ָ‬ ‫ס'איז ָ‬ ‫צאלן‪ .‬ער‬‫בא ָ‬ ‫האט נישט פון וואו צו ַ‬ ‫מצב‪ ,‬ער ָ‬ ‫האסטו נישט מיט וואס צו צאלן‪ ,‬זיי‬ ‫אויב למעשה ָ‬ ‫וואס מוטשען זיך מיט געלט‪ .‬למשל ַא מענטש‬ ‫ָ‬ ‫מאל גייט עס‬ ‫מענצוקראצן די רענט‪ַ ,‬א ָ‬ ‫ַ‬ ‫צוזא‬ ‫ּפרובירט ַ‬ ‫גליון הבינני || ‪1‬‬ ‫וועסטו זיין ַא גנב‪ ,‬דו וועסט זיין ַא בעל עבירה!‬ ‫זאלסט טון סיי וועלכע ארבעט וואס קומט‬ ‫מוחל און ָ‬ ‫ווייל דו צאלסט נישט צוריק יענעמ'ס געלט! איז‬ ‫דיר אונטער‪ ,‬אפילו אויב די ארבעט איז ָאּפשינדן ַא‬ ‫סארט מעגליכקייט‬ ‫מ'דארף טון יעדע ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאך זיכער ַאז‬ ‫צאלן די חובות און נישט בלייבן מיט יענעמ'ס‬ ‫בא ָ‬‫צו ַ‬ ‫מ'קען נישט‬ ‫נבילתא אינמיטן דער גאס! שּפיל מיר נישט קיין‬ ‫כבוד יעצט‪...‬‬ ‫פארן קיין חוץ לארץ‪ָ ,‬אּפזיצן‬ ‫מ׳דארף אפילו ָ‬ ‫ַ‬ ‫געלט‪.‬‬ ‫זאגן‪" :‬איך ווייס‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫דאס הייסט ַאז ַא מענטש דארף טון ַאלעס ָ‬ ‫ָ‬ ‫נישט‪ ...‬כ'דארף‬ ‫דארט חדשים‪ַ ,‬אהיימקומען ַאביסל אויף יום טוב און‬ ‫ָ‬ ‫זאל נישט ווערן ַא 'נצרך‬‫נאר שייך‪ ,‬כדי ַאז ער ָ‬ ‫איז ָ‬ ‫זאגן‪:‬‬ ‫צוריקפארן‪ ,‬ביז מ׳דעקט ַאלעס! מ'קען נישט ָ‬ ‫ָ‬ ‫זאל קענען דעקן זיינע‬ ‫לבריות'‪ ,‬און כדי ַאז ער ָ‬ ‫"איך ווייס נישט‪ ...‬כ'דארף זען אויב מ'לאזט מיר‬ ‫אין שטוב"‪ — ...‬פשוט נבילתא בשוקא ואל תצטרך‬ ‫זען אויב‬ ‫ווארט 'חובות' מיינט נישט בלויז ווען‬‫דאס ָ‬ ‫חובות‪ָ .‬‬ ‫מ'איז ַא בעל חוב פאר ַא צווייטן‪ ,‬נאר ס'מיינט אויך‬ ‫נאך געלט יעדע נאכט‪ ,‬ביז דו‬ ‫לבריות! גיי ַארום ָ‬ ‫צאלסט דיינע חובות‪.‬‬ ‫בא ָ‬ ‫ַ‬ ‫מ'לאזט מיר‬ ‫מ'האט אין לעבן‪ .‬יעדער איינער‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫די אחריות ָ‬ ‫האט ַא חוב צוצושטעלן פאר זיין שטוב און פאר‬ ‫ָ‬ ‫אין דער שאלה ליגט בעצם די טענה‪ :‬״זיי מיר‬ ‫ּפראווע מיר נישט קיין אמונה‬ ‫דא‪ַ .‬‬ ‫נישט ַאזוי רואיג ָ‬ ‫אין שטוב"‪...‬‬ ‫באדערפענישן‪.‬‬ ‫זיינע בני בית ַאלע ַ‬ ‫נישטא קיין תירוץ צו זיצן און‬ ‫ָ‬ ‫ס'איז‬ ‫ובטחון אויף יענעמ׳ס חשבון! ווען ס׳איז אויף‬ ‫פאר זיין משּפחה‪ ,‬סיי די‬‫האט ַ‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫די חיובים ָ‬ ‫ווארטן‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫זאלסטו טון ַאלעס אין דער וועלט‪,‬‬‫יענעמ׳ס חשבון‪ָ ,‬‬ ‫פאר ַא מענטש וועמען ער איז‬ ‫האט ַ‬‫וואס ער ָ‬ ‫חיובים ָ‬ ‫שטארקער (הלכות מתנות‬ ‫ַ‬ ‫נאך‬ ‫דער רמב״ם ָ‬ ‫זאגט ָ‬ ‫צאלן"‪.‬‬ ‫בא ָ‬ ‫טאג‪ ,‬כדי צו קענען ַ‬‫זעכצן שעה ַא ָ‬ ‫האט פון‬ ‫וואס ער ָ‬‫שולדיג געלט‪ ,‬און סיי דער חיוב ָ‬ ‫עניים פ"י הי"ח)‪ :‬לעולם ידחוק אדם עצמו ויתגלגל בצער‬ ‫האט אונטערגעשריבן ביים‬ ‫וואס ער ָ‬‫דער כתובה ָ‬ ‫ואל יצטרך לבריות ואל ישליך עצמו על הצבור – ַא‬ ‫זיין רואיג ווען ַא צווייטער ליידט?‬ ‫נישטא קיין תירוץ צו זיצן און‬ ‫ָ‬ ‫האבן‪ .‬ס'איז‬ ‫חתונה ָ‬ ‫מענטש דארף זיך ממש מוטשען און רייסן פון זיך‪,‬‬ ‫די ערשטע שאלה איז געווען מציאות׳דיג‪:‬‬ ‫כדי נישט ָאנצוקומען צו ַאנדערע מענטשן‪ .‬אפילו‬ ‫ווארטן ביז ס׳וועט אונטערקומען ַא‬ ‫זאגן‪" :‬איך וועל ַ‬ ‫ָ‬ ‫וויאזוי קען מען בלייבן רואיג ווען מענטשן שרייען‬‫ַ‬ ‫זאל ער עוסק זיין‬ ‫אויב מ'איז ַא חכם און ַא מכובד‪ָ ,‬‬ ‫חשוב׳ע שטעלע‪ ".‬ס'גייט נישט ַאזוי!‬ ‫אויף דיר‪ ,‬און מ'ווייסט ַאז מ'איז נישט גערעכט ווייל‬ ‫אין אן אומנות‪' ,‬ואפילו באומנות מנוולת' – אפילו‬ ‫מ'איז שולדיג געלט? און די צווייטע שאלה איז‬ ‫בטחון אויף יענעמ׳ס חשבון?‬ ‫מ'זאל נישט‬ ‫ּפאסט אים נישט‪ .‬אבי ָ‬ ‫וואס ַ‬ ‫אן ַארבעט ָ‬ ‫אויסגעהאלטן‬ ‫ַ‬ ‫הלכה'דיג‪ :‬לכאורה איז בכלל נישט‬ ‫דאך‬ ‫נאכמער‪ :‬מה ָ‬ ‫האט צוגעלייגט ָ‬ ‫דער שואל ָ‬ ‫זאגן‪' :‬חכם‬ ‫מ'זאל נישט ָ‬ ‫זיין ָאנגעוויזן אויף מענטשן‪ָ .‬‬ ‫על פי תורה צו זיין רואיג?‬ ‫זא ַארבעט פון‬ ‫אז א מענטש איז מחויב צו טון ַא ַ‬ ‫מ'זאל ַארבעטן פאר ּפרנסה‪.‬‬ ‫גדול אני‪ ,‬כהן אני'‪ ,‬נאר ָ‬ ‫וואס‬ ‫נאך ַא נוסח‪ָ :‬‬ ‫האבן געפרעגט ָ‬ ‫ַאנדערע ָ‬ ‫'ּפשוט נבילתא בשוק'‪ ,‬כדי נישט צו ווערן ַא 'נצרך‬ ‫און דער רמב״ם פירט אויס‪ַ ,‬אז צווישן די גדולי‬ ‫איז מיט יענעמ'ס צער? ַ‬ ‫וויאזוי קען ַא מענטש זיין‬ ‫לבריות'‪ ,‬איז דאך ַא 'כל שכן וכל שכן' ַאז ווען מ'איז‬ ‫החכמים זענען געווען חוטבי עצים‪ ,‬שואבי מים‪,‬‬ ‫האט מיין חבר‬ ‫רואיג ווען ער זעט ַאז צוליב מיר ָ‬ ‫דארף מען טון‬ ‫פאר מענטשן‪ַ ,‬‬ ‫יא שולדיג געלט ַ‬ ‫שוין ָ‬ ‫עושי ברזל ופחמים‪ .‬די גרויסע חכמים און אמוראים‬ ‫נאנטע‬ ‫דאס קרובים און ָ‬‫מאל זענען ָ‬ ‫עגמת נפש? ַא ָ‬ ‫צאלן דעם חוב!‬ ‫וואס מ'קען נאר‪ ,‬צו ַ‬ ‫בא ָ‬ ‫ַאלעס ָ‬ ‫האבן נישט‬ ‫ּפראסטע ַארבעט‪ ,‬ווייל זיי ָ‬ ‫האבן געטון ָ‬ ‫ָ‬ ‫אנגעבארגט געלט פון זיי‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫מ'האט זיך‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫מענטשן‪ָ ,‬‬ ‫דאס‬ ‫זאגט דאך 'לוה רשע ולא ישלם'‪ָ ,‬‬ ‫דער ּפסוק ָ‬ ‫געוואלט ָאנקומען צום ציבור‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫און מ'ווייסט ַאז צוליב מיר ווערן יעצט די ַאנדערע‬ ‫קלאּפן אויף‬ ‫ַ‬ ‫הייסט ַאז אויב דו וועסט נישט גיין‬ ‫דא ַא השקפה וואס חז״ל געבן‬ ‫לכאורה ליגט ָ‬ ‫מענטשן געטשעּפעט און זיי ליידן צער‪ַ .‬‬ ‫וויאזוי איז‬ ‫טירן‪ָ ,‬אדער אויב דו וועסט נישט ַארומגיין ביי די‬ ‫מ'דארף‬ ‫ַ‬ ‫דארף טון ַאלעס‪ ,‬און‬‫אונז‪ַ ,‬אז ַא מענטש ַ‬ ‫שייך צו בלייבן רואיג?‬ ‫זאמלען געלט פאר צדקה‪,‬‬ ‫מנינים אין ביהמ"ד צו ַ‬ ‫זיך ממש צערייסן‪ ,‬כדי צו דעקן זיינע חיובים — סיי‬ ‫ב‬ ‫לעמאל ַא טובה‬ ‫ָ‬ ‫אשרי הגבר אשר תיסרנו קה; יסורים זענען ַא‬ ‫האט צער ווייל‬‫שרייט אים ָאן אין בית המדרש‪ .‬ער ָ‬ ‫פאר מענטשן‬‫דאס נישט נוגע בלויז ַ‬ ‫באמת איז ָ‬ ‫קלארקייט‬ ‫האבן ָ‬ ‫דארף מען ָ‬ ‫צוערשט ַ‬ ‫האט צער‬ ‫ער זעט ווי יענער ליידט צוליב אים‪ .‬ער ָ‬ ‫קלארקייט אין ַאלע‬‫ָ‬ ‫האבן‬ ‫מ'דארף ָ‬ ‫ַ‬ ‫מיט חובות‪.‬‬ ‫רוואס מענטשן‬ ‫פא ָ‬‫איינע פון די עיקר סיבות ַ‬ ‫גאס ַאז‬ ‫וואס מ'שמועסט אין דער ַ‬ ‫פון די בזיונות ָ‬ ‫סארט מצבים אין לעבן‪ .‬צום ביישּפיל ווען ַא מענטש‬ ‫ָ‬ ‫מ'האט נישט‬ ‫ָ‬ ‫צובראכן איז‪ ,‬ווען‬ ‫ָ‬ ‫ווערן בעצבות און‬ ‫מ׳זאל נישט טון מיט אים קיין שידוכים ווייל ער איז‬ ‫ָ‬ ‫באקומט ַא גוטן ּפסק פון ַא צווייטן‪ ,‬און ער איז‬ ‫ַ‬ ‫וואס דער אייבערשטער וויל פון‬ ‫קלארקייט ָ‬‫ָ‬ ‫קיין‬ ‫האט אויך צער פון‬ ‫ַא גרויסער בעל חוב‪ .‬און ער ָ‬ ‫באקומען דעם‬‫געדארפט ַ‬‫ַ‬ ‫האב איך‬‫מסופק‪ :‬אפשר ָ‬ ‫וואס ס'איז די ריכטיגע‬‫מיר יעצט; מ'ווייסט נישט ָ‬ ‫וואס דער‬‫אומקלארקייט‪ ,‬ווייל ער ווייסט נישט ָ‬ ‫ָ‬ ‫די‬ ‫דארף איך זיך יעצט שּפירן‬ ‫ּפסק? אפשר נישט? ַ‬ ‫זאך צו טון יעצט‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫וואס געפינט‬‫אויבערשטער וויל פון אים‪ַ – .‬א איד ָ‬ ‫שלעכט איבער דעם מצב?‬ ‫דאס איז ּפשט פון 'אין שמחה כהתרת הספיקות'‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫זא מצב ַאז ער איז שולדיג געלט פאר‬ ‫זיך אין ַא ַ‬ ‫סארט‬ ‫מקבל זיין באהבה ‪ -‬אויך די ָ‬ ‫"וואס איז‬ ‫ווייל ווען ַא מענטש לעבט אין ַא ספק‪ָ :‬‬ ‫האט יעצט יסורים!‬‫מענטשן‪ָ ,‬‬ ‫יסורים‬ ‫דארף איך טון? אפשר בין איך ַא‬ ‫וואס ַ‬ ‫ריכטיג? ָ‬ ‫גארנישט ַאנדערש פון‬ ‫און ָאט די יסורים זענען ָ‬ ‫סיטואציע פונעם בעל‬ ‫ַ‬ ‫לזא צעטיילן די‬ ‫לאמיר ַא ָ‬ ‫ָ‬ ‫אומקלארקייט‬ ‫ָ‬ ‫רשע‪ ,‬אפשר נישט?" ברענגט אים די‬ ‫מ'דארף ָאננעמען‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫סארט יסורים‪ָ ,‬‬ ‫ַאלע ַאנדערע ָ‬ ‫דאס איז די שאלה אויב‬ ‫דא איין חלק‪ָ :‬‬ ‫חוב‪ .‬ס'איז ָ‬ ‫שטארקע עצבות‪ ,‬און שּפעטער‪ ,‬ווען ער‬‫ַ‬ ‫זעלבסט ַא‬ ‫האט אויסגעשטעלט ַא‬ ‫באהבה‪ .‬דער אויבערשטער ָ‬ ‫דער מענטש איז געווען גערעכט זיך ַאריינצולייגן‬ ‫דאס ַא גרויסע שמחה‪.‬‬ ‫קלארקייט‪ ,‬איז ָ‬ ‫יא ַא ָ‬ ‫באקומט ָ‬‫ַ‬ ‫וואס ַא מענטש גייט דורך‪,‬‬ ‫סדר ַאז יעדע מין צער ָ‬ ‫געּפאטשקעט זיין‬‫ַ‬ ‫האט ער‬ ‫אין חובות; אפשר ָ‬ ‫מענטשן ווערן זייער צעמישט אין ַאזעלכע‬ ‫פאר'ן מענטש! עד כדי כך‪,‬‬‫געוואלדיגע טובה ַ‬ ‫ַ‬ ‫איז ַא‬ ‫האט‬‫וואס ער ָ‬ ‫זאכן ָ‬‫האט ער געטון ַ‬ ‫געלט‪ ,‬אפשר ָ‬ ‫סיטואציעס‪ ,‬ווען מ'איז ַא בעל חוב פאר‬ ‫ַ‬ ‫סארט‬ ‫ָ‬ ‫דא ַא חיוב פון 'חייב אדם‬‫זאך איז ָ‬ ‫ַאז די ערשטע ַ‬ ‫מ'דארף‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫דאס איז איין חלק ָ‬ ‫געדארפט‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫נישט‬ ‫דא ווייסט מען‬ ‫האט מען בזיונות‪ָ ,‬‬ ‫דא ָ‬ ‫ַאנדערע‪ָ .‬‬ ‫לברך על הרעה כשם שמברך על הטובה'‪ :‬רבוש"ע‬ ‫באזונדער‪.‬‬ ‫האנדלן ַ‬‫בא ַ‬ ‫ַ‬ ‫נישט צי מ'איז ַא צדיק ָאדער ַא רשע‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪ .‬די‬ ‫דאנק דיר אויף די בזיונות‪ .‬איך ַ‬ ‫דאנק דיר אויף‬ ‫איך ַ‬ ‫נאך ַא חלק פונעם בילד‪:‬‬ ‫דא ָ‬‫דאן איז ָ‬ ‫ָאבער ַ‬ ‫ַאלע געפילן ווערן אויסגעמישט אינעם נפש‪ ,‬און‬ ‫מאנגל‬ ‫דעם צער‪ ,‬אויף דעם בלבול‪ ,‬און אויף דעם ַ‬ ‫דער מענטש גייט יעצט דורך ַא מצב פון צער און‬ ‫וואס‬ ‫אומקלארקייט‪ָ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫שטארקע‬ ‫ַ‬ ‫ס'ווערט דערפון ַא‬ ‫פון ישוב הדעת!‬ ‫האט צער פון די בזיונות ווען איינער‬ ‫יסורים‪ .‬ער ָ‬ ‫מ'דארף ַאביסל עפענען און צעטיילן‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫‪ || 2‬גליון הבינני‬ ‫זאכן זענען נישט קיין סתירה!‬ ‫און די צוויי ַ‬ ‫גורם געווען מיט מיינע צוויי הענט‪ .‬איך האב זיך‬ ‫סארט‬ ‫ס'איז נישט קיין חילוק אויף וועלכע ָ‬ ‫אפילו אויב די יסורים קומען ווייל דער מענטש‬ ‫פארלאזט אויף מיין 'כחי ועוצם ידי' ַאז איך וועל‬ ‫ס'זאל‬ ‫וויאזוי ָ‬ ‫וועג די יסורים זענען ָאנגעקומען‪ ,‬און ַ‬ ‫דארף ער ווייטער ָאננעמען‬‫איז זיך ַאליין שולדיג‪ַ ,‬‬ ‫אינוועסטירן און ס'וועט זיין גוט‪ .‬יעצט זע איך ווי‬ ‫דאנקן דעם‬‫דארף מען קודם כל ַ‬ ‫נאר אויסקוקן‪ַ ,‬‬ ‫די יסורים באהבה‪ .‬ווייל דער אויבערשטער ָ‬ ‫האט‬ ‫דאנקן‬‫וויאזוי קען איך ַ‬ ‫נאריש איך בין געווען — ַ‬ ‫ַ‬ ‫אויבערשטן דערויף‪.‬‬ ‫נאכ'ן זינדיגן‪ .‬דער‬ ‫לעמאל ליב דעם איד‪ ,‬אפילו ָ‬ ‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫דעם אייבערשטן?‬ ‫דאנקן אפילו מ'איז ַאליין שולדיג?‬ ‫ַ‬ ‫קיינמאל נישט ָאּפ‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫לאזט אים‬ ‫אויבערשטער ָ‬ ‫דארף‬‫איי‪ ,‬וועט דער מענטש פרעגן‪" :‬אודאי ַ‬ ‫סארט צער איז מען זיך ַאליין‬ ‫יעדע ָ‬ ‫באשערט‬ ‫וואס איז ַ‬ ‫מ'האט ַא צער ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאנקען ווען‬ ‫מען ַ‬ ‫האט געטון‬‫וואס ָ‬ ‫די רחמנות פון השי"ת צו ַא איד ָ‬ ‫שולדיג‬ ‫דאך ַאליין שולדיג‪,‬‬ ‫דא בין איך ָ‬‫פון הימל‪ָ ,‬אבער ָ‬ ‫וואס מיר קענען‬‫סאך מער פון ָ‬ ‫סאך ַא ַ‬ ‫חטאים איז ַא ַ‬ ‫יא‬‫דער תירוץ איז‪ :‬אוודאי און אוודאי קענסטו ָ‬ ‫דאנקן דערויף?"‬ ‫וויאזוי קען איך ַ‬ ‫ַ‬ ‫צומאל זעט מען עּפעס אן‬ ‫ָ‬ ‫פארשטעלן‪.‬‬ ‫זיך בכלל ָ‬ ‫דאס איז נישט ַאנדערש פון‬ ‫דאנקן השי"ת‪ ,‬ווייל ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואס מוטשעט זיך נעבעך און מיר‬ ‫איידעלן איד ָ‬ ‫פאר ַאז דער מלוה הערט אים‬ ‫שטעלט זיך ָ‬ ‫סארט קבלת יסורים! ביי יעדן צער‬ ‫ַאלע ַאנדערע ָ‬ ‫שטארקע טענה‪ :‬״ער‬ ‫ַ‬ ‫האבן ַא‬ ‫דאך ָ‬ ‫דאנקען‪ .‬וועט ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫האבן רחמנות אויף אים‪ָ .‬אבער דער אייבערשטער‬ ‫ָ‬ ‫דא דער‬‫לעמאל ָ‬ ‫ָ‬ ‫וואס ַא מענטש גייט ַאריבער איז ַא‬ ‫ָ‬ ‫קאציע‬ ‫ווא ַ‬ ‫נאך אויך! ער איז געפארן אויף ַ‬ ‫דאנקט ָ‬‫ַ‬ ‫סאך מער רחמנות‪ ,‬אפילו בשעת‬ ‫האט אויף אונז ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫דא‬ ‫טאקע ָ‬ ‫כלל פון 'אין יסורים בלא חטא'‪ .‬ס׳איז ַ‬ ‫געּפאטשקעט‬‫ַ‬ ‫האט‬ ‫גאנצער משפחה‪ .‬ער ָ‬ ‫מיט דער ַ‬ ‫מעשה ווען מ׳טוט דעם חטא‪ .‬ווער רעדט ָ‬ ‫נאך ווען‬ ‫אויסנאמען פון 'יסורים של אהבה'‪ָ ,‬אבער‬‫ַ‬ ‫געוויסע‬ ‫נארישע השקעות‪ .‬און‬ ‫געמאכט ַ‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫געלט‪ ,‬ער ָ‬ ‫נאכן חטא‪ .‬און ָאט די‬ ‫דער מענטש שטייט שוין ָ‬ ‫האבן יסורים ַא שייכות מיט עבירות‪ ,‬ווי‬ ‫מאל ָ‬‫רוב ָ‬ ‫מאנען און מ׳שרייט אים ָאן‪,‬‬ ‫יעצט‪ ,‬ווען מ׳קומט אים ָ‬ ‫רוואס דער אויבערשטער‬ ‫פא ָ‬ ‫אהבה איז די סיבה ַ‬ ‫זאגט (ברכות ה‪ ,‬א)‪ַ :‬אז ווען מ'זעט 'יסורין‬ ‫די גמרא ָ‬ ‫דאנקט דעם אייבערשטן‬ ‫בלייבט ער רואיג און ער ַ‬ ‫שיקט די יסורים‪ .‬די יסורים זענען ַא גוטע ַ‬ ‫זאך‬ ‫זאל מען מפשפש זיין די מעשים‪ ,‬און‬ ‫באים עליו' ָ‬ ‫וואס איך שריי אים ָאן״‪...‬‬ ‫אויף דעם ָ‬ ‫דאנקן דערויף – אפילו‬‫מ'דארף ַ‬ ‫ַ‬ ‫פאר'ן מענטש און‬ ‫ַ‬ ‫זאל מען עס תולה זיין‬ ‫גארנישט ָ‬ ‫אויב מ'טרעפט ָ‬ ‫דאך‬‫טראכטן‪ :‬איך ווייס ָ‬ ‫ַ‬ ‫דער מענטש קען‬ ‫אויב ס'קומט צוליב חטאים‪.‬‬ ‫אין ביטול תורה‪.‬‬ ‫האב עס ַאליין‬ ‫האב געטון אן עולה‪ .‬איך ָ‬ ‫ַאז איך ָ‬ ‫ג‬ ‫להטיבך באחריתך; דער גוטער תכלית פון יסורים‬ ‫אין חובת הלבבות‪ ,‬און זיי זענען איבערגעדרייט‬ ‫וואס וועט זיין דער סוף‪.‬‬ ‫קיינמאל נישט ָ‬ ‫ָ‬ ‫מ'ווייסט‬ ‫רבינו יונה ‪ -‬יסורים זענען מכפר‬ ‫געווארן מן הקצה אל הקצה‪ ,‬זיי זענען ַאזויפיל‬ ‫ָ‬ ‫וואס זעט דיר‬‫דו שטייסט יעצט ביים ַא מצב ָ‬ ‫טאקע זענען יסורים די גרעסטע‬ ‫רוואס ַ‬ ‫פא ָ‬ ‫ַ‬ ‫געשטיגן דורכדעם!‬ ‫אויס ווי די ערגסטע זאך‪ .‬מ׳שרייט דיר ָאן‪ ,‬מ'רודפ'ט‬ ‫דערמאנט (אין די ערשטע שיעורים‬ ‫ַ‬ ‫האט מען שוין‬ ‫טובה? ָ‬ ‫געזאגט‪ַ ,‬אז יעצט‪ ,‬ווען דער‬ ‫ָ‬ ‫האט מיר‬‫ַא איד ָ‬ ‫נאמען פון ַא בעל חוב און דו‬ ‫באקומסט ַא ָ‬ ‫דיר‪ ,‬דו ַ‬ ‫דא דערויף‬ ‫אויף שער הבטחון‪ ,‬שיעור ו' און שיעור ז') ַאז ס'איז ָ‬ ‫געהאלפן זיך ַארויסצודרייען‬ ‫ָ‬ ‫האט אים‬‫אויבערשטער ָ‬ ‫פארדרייסט זיך מער און מער‪ָ .‬אבער דו קענסט‬ ‫ַ‬ ‫צוויי מהלכים אין די ראשונים‪.‬‬ ‫זא בעל חוב‪ ,‬שּפירט ער ביי‬ ‫און ער איז שוין נישט ַא ַ‬ ‫האט‬ ‫זאך ָ‬‫וואס וועט זיין שפעטער‪ .‬יעדע ַ‬ ‫נישט וויסן ָ‬ ‫דער רבינו יונה ָ‬ ‫זאגט (ברכות מ"ד ב' מדפי הרי"ף)‪,‬‬ ‫זיך ַאז ער שטייגט נישט אפילו ַאביסל ווי ער איז‬ ‫וואס דו זעסט יעצט‬ ‫דאס ָ‬ ‫ַאן ָאנהייב און ַא המשך‪ָ .‬‬ ‫ַאז די טובה איז‪ ,‬ווייל די יסורים זענען מכפר און‬ ‫דעמאלט איז ער ממש‬ ‫ָ‬ ‫געשטיגן אין יענע תקופות‪.‬‬ ‫וואס‬ ‫גאנצער טובה ָ‬ ‫פאר דער ַ‬ ‫גאר זיין די סיבה ַ‬ ‫קען ָ‬ ‫מ'דארף אויף דעם ַאליין‬ ‫ַ‬ ‫מעקן אויס די חטאים‪ .‬און‬ ‫געגאנגען ארויף און ַארויף‪ .‬ער איז ַאזויפיל געשטיגן‬ ‫ַ‬ ‫זאכן קוקן אויס גוט‬ ‫וועט קומען שּפעטער‪ַ .‬א ַ‬ ‫סאך ַ‬ ‫געוואלדיגע זיכוך‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫דאנקען‪ .‬דער צער ברענגט ַא‬ ‫ַ‬ ‫ס'האט זיך‬ ‫ָ‬ ‫פון דורכגיין דעם מצב‪ָ ,‬אבער יעצט‪ ,‬ווען‬ ‫אין ָאנהויב‪ָ ,‬אבער שּפעטער זעט מען ַאנדערש‪ .‬און‬ ‫באקומט בזיונות און ער נעמט עס ָאן‬ ‫ווען ַא מענטש ַ‬ ‫בארואיגט‪ ,‬שּפירט ער זיך ווי ַאן 'עומד'‪...‬‬ ‫ב"ה ַ‬ ‫זאכן קוקן אויס שלעכט‪ָ ,‬אבער באמת ליגט‬ ‫ַאנדערע ַ‬ ‫נארישקייטן‬ ‫מיט הכנעה‪ ,‬העלפט עס אויסמעקן די ַ‬ ‫דערין ַאן ענין פון טוב‪.‬‬ ‫האט געטון‪.‬‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫ס'איז אוממעגליך צו מפרש זיין וויפיל טוב‬ ‫דאנק די‬ ‫טאּפן מיט די אייגענע הענט‪ַ ,‬א ַ‬‫מ'קען ַ‬ ‫דאנקן‪,‬‬ ‫לעמאל ַ‬ ‫ָ‬ ‫אויב ַאזוי‪ ,‬קען ַא מענטש ַא‬ ‫נאכמער‪ :‬ווען דער מענטש דערהערט ַאז זיינע‬ ‫ָ‬ ‫מ'האט צוליב חובות‪ .‬חוץ פון דער‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫יסורים ָ‬ ‫אפילו ווען ער איז ַא גרויסער בעל חוב‪ .‬סיי‬ ‫האבן גורם געווען די יסורים‪,‬‬ ‫אייגענע מעשים ָ‬ ‫וואס מ'איז זוכה‪ ,‬בתנאי אז מ'נעמט‬ ‫כפרת עוונות ָ‬ ‫דא דערין ַא 'טוב הנסתר'‪ ,‬און‬ ‫ווייל ס'איז יעצט ָ‬ ‫וואס איז ַא חלק‬ ‫דאס אים ַא טיפע חרטה‪ָ ,‬‬ ‫ברענגט ָ‬ ‫טאקע ָאן די יסורים באהבה און מ'דערהערט ַאז‬ ‫ַ‬ ‫סיי ווייל שּפעטער קען דערפון ַארויסקומען ַא‬ ‫פון דער תשובה! די טיפע חרטה ברענגט אים 'עזיבת‬ ‫מ'האט דורכדעם כפרת עוונות‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫געוואלדיגע טובה‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫האט‬ ‫החטא' און ס'איז מכפר אויף די עבירה‪ ,‬ווייל ער ָ‬ ‫ַאזויפיל געשטיגן דורך די חובות‬ ‫געווארן‬ ‫ָ‬ ‫רוואס ער איז נכשל‬ ‫פא ָ‬‫ַא מורא'דיגן צער ַ‬ ‫דאנקען און מכיר זיין ַאז ַאלעס איז‬ ‫ַ‬ ‫האט אים געברענגט יסורים‪.‬‬ ‫וואס ָ‬ ‫מיט'ן חטא ָ‬ ‫לטובה‬ ‫זא רמב"ם‪ ,‬קען דער מענטש‬ ‫ווען מ'לערנט ַא ַ‬ ‫פאר ַא גוטס קען שוין‬ ‫"וואס ַ‬‫ָ‬ ‫מאל פרעגן‪:‬‬ ‫ַא ָ‬ ‫דאנקן אויף‬ ‫אויב ַאזוי קען דער מענטש ַ‬ ‫באקומט ווען ער‬ ‫וואס ַא מענטש ַ‬ ‫דער צער ָ‬ ‫האט זיך עס ַאליין‬‫די יסורים‪ ,‬אפילו אויב ער ָ‬ ‫דארף‬‫איז ַא בעל חוב‪ ,‬הייסט‪' :‬יסורים'! און יסורים ַ‬ ‫ַארויסקומען דערפון?" דער תירוץ איז ס'קען‬ ‫זאכן‪ .‬איינס פון די‬ ‫אומצאליגע גוטע ַ‬ ‫ָ‬ ‫ַארויסקומען‬ ‫דאס‬ ‫ָאנגעברענגט! ָ‬ ‫דאס ַאליין ַאז ס'טוט אים וויי‪ָ ,‬‬ ‫שטאּפל איז‪:‬‬ ‫ַ‬ ‫מען מקבל זיין באהבה‪ .‬דער ערשטער‬ ‫איז די גרעסטע טובה‪ .‬די יסורים העלפן אויסמעקן‬ ‫דאנקן ליגט אויך די‬ ‫דאנקען דערויף‪ .‬אינעם ַ‬ ‫צו ַ‬ ‫געוואלדיגע קרבת אלקים‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫טובות איז‪ַ :‬א‬ ‫די עבירות‪ ,‬ראה עניי ועמלי ושא לכל חטאותי‪ ,‬און‬ ‫דאס‪ ,‬דער‬ ‫התבוננות ַאז "דער אויבערשטער טוט ָ‬ ‫חוץ פון דער כפרת עוונות‪ ,‬קען מען אויך זוכה‬ ‫וואס‬ ‫דורכדעם ווערט אויך אויסגעמעקט דער צער ָ‬ ‫דאס" ‪ -‬והוא לבדו עשה ועושה‬ ‫אייבערשטער פירט ָ‬ ‫באקומען דורך דעם צער ַא קרבת אלקים און‬ ‫זיין צו ַ‬ ‫רעזולטאט פון די עבירות‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫איז ַא‬ ‫ויעשה לכל המעשים! ס'איז נישט צוליב יענעם‬ ‫פאר'ן אויבערשטן‪ .‬אויב מ'גייט ריכטיג‬ ‫ַא הכנעה ַ‬ ‫מענטש און ס'איז אויך נישט צוליב מיר ַאליין‪ .‬דער‬ ‫דורך דעם נסיון פון חובות‪ ,‬קען מען ווערן ממש‬ ‫ּפירוש המשניות להרמב"ם – דער סוף‬ ‫דא געפירט‪ ,‬און ַאלעס‬ ‫האט מיר ָ‬ ‫אויבערשטער ָ‬ ‫האבן זיך‬ ‫וואס ָ‬ ‫דא אידן ָ‬ ‫ַא נייער מענטש! ס'זענען ָ‬ ‫וועט זיין גוט‬ ‫ּפאסירן‪.‬‬ ‫געדארפט ַאזוי ַ‬‫ַ‬ ‫האט‬‫וואס איז געשען ָ‬ ‫ָ‬ ‫דורכגעגאנגען‬ ‫ַ‬ ‫געמוטשעט מיט חובות‪ ,‬זיי זענען‬ ‫דא דער מהלך פונעם רמב"ם אין‬ ‫בנוסף לזה‪ ,‬איז ָ‬ ‫זאך פאר‬ ‫דער אויבערשטער טוט בלויז די בעסטע ַ‬ ‫האט‬ ‫גאנצע שול ָ‬ ‫די ַאלע נסיונות און בזיונות‪ ,‬די ַ‬ ‫דאנקן‬‫מ'דארף ַ‬ ‫ַ‬ ‫פירוש המשניות (ברכות פ"ט מ"ה)‪ַ ,‬אז‬ ‫מיר‪ ,‬ווייל ער איז ַא 'טוב ומטיב'! איך גיי דורך די‬ ‫געהארעוועט‬ ‫ָ‬ ‫האבן‬‫געקוקט אויף זיי‪ָ ,‬אבער זיי ָ‬ ‫אויך 'על הרעה כשם שמברכין על הטובה'‪ ,‬ווייל‬ ‫גליון הבינני || ‪3‬‬ ‫באשערט‪ ,‬די בזיונות‬ ‫ַא תכלית‪ַ .‬אלע יסורים זענען ַ‬ ‫וואס ס'קוקט‬‫דא יסורים ָ‬ ‫זאך‪ ,‬און ס׳זענען ָ‬ ‫הימלישע ַ‬ ‫שוועריגקייט ווייל השי"ת פירט עס ַאזוי‪ ,‬און איך‬ ‫טוען עפעס אויף און עס לייטערט מיר אויס"‪ָ .‬אט‬ ‫אויס ַאז ס'איז געקומען דורך מענטשן‪ ,‬ס'זעט אויס‬ ‫דאנק אים דערויף‪.‬‬‫ַ‬ ‫מאכט דעם מענטש רואיג! שּפעטער טוט‬ ‫די הכרה ַ‬ ‫ּפאסירט צוליב דעם ָאדער יענעם‪ָ .‬אבער‬ ‫ס'האט ַ‬ ‫ָ‬ ‫ַאז‬ ‫דא דער חלק פון 'יפשפש‬ ‫אויסערדעם איז ָ‬ ‫דער איד תשובה מיט ַא שמחה‪ ,‬און די תשובה‬ ‫לעמאל‬ ‫ָ‬ ‫ווען ס'קומט צו 'קבלת היסורים' זענען ַא‬ ‫דארף‬ ‫מ'האט געטון ַאן עוולה‪ַ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫במעשיו'‪ַ .‬אז אויב‬ ‫ברענגט אים אויך ַא רואיגקייט‪.‬‬ ‫דארף זיין דער‬‫רהאן די זעלבע כללים‪ :‬קודם ַ‬ ‫פא ַ‬ ‫ַ‬ ‫דאס איז ָאבער דער‬‫פאררעכטן‪ָ .‬‬‫מען זען עס צו ַ‬ ‫חלק פון 'הודאה'‪ ,‬און נאכדעם דער חלק פון‬ ‫האבן שוין טועם געווען דעם טעם‬ ‫רוב מענטשן ָ‬ ‫וואס‬ ‫נאכדעם ָ‬ ‫מ'דארף טון‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫צווייטער חלק ָ‬ ‫'יפשפש במעשיו'‪.‬‬ ‫האבן שוין‬ ‫פון 'קבלת יסורים באהבה'‪ .‬רוב פון אונז ָ‬ ‫געשטארקט און‬ ‫ַ‬ ‫האט זיך שוין‬‫דער מענטש ָ‬ ‫דאנקען און בלייבן‬ ‫אויך געשּפירט דעם טעם פון ַ‬ ‫קלארקייט קען מען בלייבן רואיג‬ ‫מיט ָ‬ ‫ער איז בשמחה‪.‬‬ ‫בשמחה אין א מצב פון יסורים 'חייב אדם לברך‬ ‫וויאזוי‬ ‫פארענטפערט די ערשטע שאלה‪ַ :‬‬ ‫דאס ַ‬ ‫ָ‬ ‫דארף מען וויסן‪ַ ,‬אז יסורים‬ ‫ָאבער פאר ַאלעם ַ‬ ‫מ׳דארף‬ ‫ַ‬ ‫דאס איז‪.‬‬ ‫וואס ָ‬ ‫על הרעה'‪ .‬מיר ווייסן שוין ָ‬ ‫זא מצב?‬ ‫קען מען במציאות זיין רואיג אין ַא ַ‬ ‫פון 'חובות'‪ ,‬זענען ּפונקט די זעלבע ווי ַאלע‬ ‫זא מצב ווען מ'איז‬ ‫עס ּפשוט ַאריינלייגן אויך אין ַא ַ‬ ‫וואס חז״ל‬ ‫דער תירוץ איז‪ :‬אויב דער איד טוט ָ‬ ‫מ'דארף עס מקבל זיין‬‫ַ‬ ‫סארט יסורים‪ ,‬און‬ ‫ַאנדערע ָ‬ ‫דאס‬‫רּפלאנטערט אין חובות‪ ,‬און געדענקן ַאז ָ‬ ‫ָ‬ ‫פא‬ ‫ַ‬ ‫זאגן אים צו טון בשעת יסורים‪ ,‬קען ער זיין רואיג‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫באהבה‪ּ ,‬פונקט ווי מ'איז מקבל באהבה ַאנדערע‬ ‫מ'דארף מקבל זיין באהבה‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫הייסט אויך יסורים ָ‬ ‫האט‬‫ּפאסירט יעצט ָ‬‫וואס ַ‬‫"דאס ָ‬ ‫פארשטייט ַאז ָ‬ ‫ער ַ‬ ‫וואס קוקן אויס ווי ַא‬‫דא יסורים ָ‬ ‫יסורים‪ .‬ס׳זענען ָ‬ ‫להיזהר בכבוד אשתו;‬ ‫וויאזוי צו זיין ַא ריכטיגער משּפיע אין שטוב‬ ‫יום ראשון פרשת וירא י"א חשון תשפ"ו‬ ‫ַ‬ ‫‪+‬מדות טו‪+‬בו‪+‬ת‬ ‫חלק א'‬ ‫א‬ ‫כי היכי דתתעשרו; די שפע קומט פון הימל‪ ,‬לויט וויפיל מ'איז מכבד אין שטוב‬ ‫מ'דארף ַאביסל ָאּפלערנען די גמרא טיפער‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫האסט איז צוליב‬ ‫וואס דו ָ‬ ‫זאלסט וויסן‪ַ ,‬אז די שפע ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאנק איר‬ ‫גאנצע ברכה – ַא ַ‬ ‫די ַ‬ ‫שטארק נוגע צו דער סוגיא פון שלום‬ ‫ַ‬ ‫אודאי איז עס‬ ‫דא‬ ‫נאך ַא הוספה‪ :‬ס'איז ָ‬‫איר‪ .‬רבא לייגט ָאבער צו ָ‬ ‫זאגט אין מסכת בבא מציעא (נט‪ ,‬א)‪:‬‬ ‫די גמרא ָ‬ ‫דאך אונז לערנען תכלית‬‫בית‪ ,‬ווייל די גמרא וויל ָ‬ ‫מאכן בעסער דיין ּפרנסה! אויב דו‬ ‫וואס קען ַ‬‫עּפעס ָ‬ ‫אמר רב חלבו‪ ,‬לעולם יהא אדם זהיר בכבוד אשתו‪,‬‬ ‫אויף למעשה‪ָ .‬אבער מ'קען עס אויך לערנען ַאביסל‬ ‫באקומען מער שפע‪.‬‬ ‫ביזט איר מער מכבד‪ ,‬וועסטו ַ‬ ‫שאין ברכה מצויה בתוך ביתו של אדם אלא בשביל‬ ‫נאך‬ ‫ס'זאל ברענגען ַא תועלת פאר ָ‬ ‫ָ‬ ‫ברייטער‪ַ ,‬אז‬ ‫וואלט‬ ‫דאס איז שוין ַא חידוש‪ ,‬ווייל ַא מענטש ָ‬ ‫ָ‬ ‫אשתו‪ ,‬שנאמר ולאברם היטיב בעבורה‪ַ .‬א מענטש‬ ‫זאכן אין לעבן‪.‬‬‫סאך ַ‬ ‫ַא ַ‬ ‫טראכטן‪ :‬אויב די שפע קומט צוליב די‬ ‫ַ‬ ‫געקענט‬ ‫לעמאל זיין זהיר בכבוד אשתו‪ ,‬ווייל די ברכה‬‫ָ‬ ‫זאל ַא‬‫ָ‬ ‫פרוי‪ ,‬ווענדט זיך עס לויט וויפיל בעסער זי פירט‬ ‫נאר צוליב זיין ווייב‪ ,‬ווי ס׳שטייט‬ ‫האט‪ ,‬איז ָ‬ ‫וואס ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫הארץ‬ ‫עבודת המדות איז בעיקר אין ַ‬ ‫"זאלסט‬ ‫זאגן‪ָ :‬‬‫זיך אויף‪ ...‬אויב ַאזוי‪ ,‬קען איך איר ָ‬ ‫אין ּפסוק‪' :‬ולאברם היטיב בעבורה'‪.‬‬ ‫פארשטייט ַאז אויב מ'וויל ריכטיג מקיים‬ ‫יעדער ַ‬ ‫דארף מען ַאריינלייגן ַא גרויסע‬ ‫זיין די גמרא‪ַ ,‬‬ ‫שאד‪ ,‬דער‬‫בעסער תשובה טון‪ ...‬ס'איז ממש ַא ָ‬ ‫האט‬ ‫הגם דער ּפסוק רעדט פון ּפרעה‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫דא אינדערהיים‪,‬‬ ‫האט נישט קיין ּפרנסה ָ‬ ‫עולם ָ‬ ‫מטיב געווען פאר אברהם‪ָ ,‬אבער די גמרא דרש׳נט‬ ‫מ'דארף וויסן‬ ‫ַ‬ ‫האבן מדות טובות‪ָ .‬אבער‬ ‫עבודה צו ָ‬ ‫מ׳דארף! און ווען ס׳איז‬ ‫ַ‬ ‫וואס‬ ‫ווייל דו טוסט נישט ָ‬ ‫דאס גייט ַארויף אויפ'ן רבוש"ע‪ ,‬ווייל סוף כל‬‫ַאז ָ‬ ‫ַאז די אמת'ע 'עבודת המדות' איז ווען דער מענטש‬ ‫פאר'ן זיך אויפפירן‬‫דאנק איך דיר ַ‬ ‫דא פרנסה‪ַ ,‬‬ ‫יא ָ‬ ‫ָ‬ ‫סוף קען קיינער נישט מטיב זיין מיט ַא מענטש‪,‬‬ ‫ּפאזיטיווע בליק אויף‬ ‫סארט ָ‬‫באקומט ַאן ַאנדערע ָ‬ ‫ַ‬ ‫האט עס‬‫דא שטייט ָאבער ַאנדערש‪ .‬רבא ָ‬ ‫בעסער‪ָ ".‬‬ ‫נאר אויב דער אייבערשטער שיקט די שפע‪ּ .‬פרעה‬ ‫ָ‬ ‫האט ער‬‫דאנק דעם ריכטיגן בליק‪ָ ,‬‬ ‫מענטשן‪ ,‬און ַא ַ‬ ‫טאן לויט וויפיל איך בין‬ ‫ס׳האט צו ָ‬ ‫ָ‬ ‫ָאּפגעטייטשט ַאז‬ ‫זאגט‬ ‫גראדע געווען דער צינור‪ָ ,‬אבער בשורש‪ָ ,‬‬ ‫איז ַ‬ ‫מאטיש בעסערע מדות‪.‬‬ ‫אויטא ַ‬ ‫ָ‬ ‫שוין‬ ‫מאן‬ ‫וויאזוי דער ַ‬ ‫געוואנדן ַ‬ ‫ָ‬ ‫איר מכבד‪ .‬די ּפרנסה איז‬ ‫וואס איז ָאנגעקומען צו‬ ‫די תורה‪ַ ,‬אז דער 'היטיב' ָ‬ ‫נעגאטיוון‬ ‫ַ‬ ‫האט דעם זעלבן‬ ‫ווילאנג דער מענטש ָ‬‫ַ‬ ‫אברהם אבינו‪ ,‬איז געווען 'בעבורה'‪ .‬דערפון לערנט‬ ‫פירט זיך אויף צו זיין פרוי‪ .‬אויב דו וועסט איר מער‬ ‫בליק אויף ַאנדערע אידן‪ ,‬און ער שמייכלט נאר‬ ‫רב חלבו ַארויס‪' :‬לעולם יהא אדם זהיר בכבוד‬ ‫מכבד זיין‪ ,‬וועסטו ווערן רייך‪.‬‬ ‫פון אינדרויסן‪ ,‬צוליב 'נימוס'‪ָ ,‬אדער ווייל ער וויל‬ ‫וואס דו‬ ‫גאנצע שפע ָ‬ ‫זאלסטו וויסן‪ַ ,‬אז די ַ‬ ‫אשתו'‪ָ .‬‬ ‫נאך‬‫טראכט ער ָ‬ ‫ַארבעטן אויף זיך‪ ,‬און בשעת מעשה ַ‬ ‫די ּפרנסה ווענדט זיך לויט'ן כבוד‬ ‫האסט‪ ,‬איז צוליב איר‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫אינעווייניג לויט דעם זעלבן ַאלטן מהלך המחשבה‪,‬‬ ‫דאס איז ַא נייע הוספה‪ .‬אינעם ּפסוק 'ולאברם‬ ‫ָ‬ ‫זאגט ווייטער‪ :‬והיינו דאמר להו‬‫און די גמרא ָ‬ ‫אויסגעארבעט!‬ ‫ַ‬ ‫נאך נישט באמת‬ ‫איז ער ָ‬ ‫נאכנישט ַאז מ'קען‬ ‫היטיב בעבורה' שטייט ָ‬ ‫רבא לבני מחוזא — רבא פלעגט מדריך זיין די‬ ‫צומאל קוקט אונז אויס ַאז ַ'ארבעטן אויף‬ ‫ָ‬ ‫ַארויפברענגען די שפע דורך מכבד זיין אין שטוב‪,‬‬ ‫האט זיי‬ ‫שטאט מחוזא און ער ָ‬‫ָ‬ ‫מענטשן פון דער‬ ‫מדות' מיינט‪ :‬נישט צוריקענטפערן ווען מ'ווערט‬ ‫ס׳שטייט בלויז ַאז די שפע קומט צוליב איר‪ .‬לויט‬ ‫האלטן טייער‬ ‫געזאגט‪ ,‬אוקירו לנשייכו — איר ָ‬ ‫זאלט ַ‬ ‫ָ‬ ‫האלט‬ ‫אויפגערעגט‪ .‬אין דער לעצטער סעקונדע ַ‬ ‫זאגן פאר די בני מחוזא‪:‬‬ ‫געדארפט ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואלט רבא‬ ‫דעם ָ‬ ‫און מכבד זיין אייערע ווייבער‪ .‬כי היכי דתתעשרו ‪-‬‬ ‫זיך דער מענטש איין‪ ,‬ער ענטפערט נישט צוריק‪...‬‬ ‫רוואס? ווייל דו‬‫פא ָ‬‫"זיי מכבד די פרוי‪ .‬ווייסט ַ‬ ‫ַאזוי וועט איר ווערן רייך‪.‬‬ ‫וואס דער‬‫איינהאלטן‪ָ ,‬אבער ָ‬ ‫ַ‬ ‫דארף מען זיך‬ ‫אוודאי ַ‬ ‫רמאגסט איז צוליב‬ ‫פא ָ‬ ‫וואס דו ַ‬ ‫כאּפסט ַאז ַאלעס ָ‬ ‫ַ‬ ‫אויבערשטער וויל באמת איז‪ַ :‬אז דער מענטש‬ ‫פארשטיי ַאז ס׳קומט זיך איר כבוד‪,‬‬ ‫איר? אויב ַאזוי‪ַ ,‬‬ ‫פארגרעסערן די שפע‬ ‫מ'קען אויך ַ‬ ‫זאל‬‫שטאּפל! ער ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאל ַארבעטן אויף ַא פריערדיגן‬ ‫ָ‬ ‫דאס‬ ‫דאנק איר"‪ָ ...‬אבער נישט ָ‬ ‫וויבאלד ַאלעס איז ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫געוואלדיגער חידוש‪ ,‬ווייל אין‬ ‫ַ‬ ‫דא ַא‬ ‫זאגט ָ‬ ‫רבא ָ‬ ‫האט ער‬ ‫ַארבעטן אויף זיין אמונה‪ ,‬און דורכדעם ָ‬ ‫געזאגט עּפעס‬‫ָ‬ ‫האט‬‫שטייט אין דער גמרא‪ .‬רבא ָ‬ ‫די ערשטע מימרא פון רבי חלבו שטייט נישט ַאז‬ ‫געארבעט אויף זיינע מדות‪ .‬ער‬ ‫ַ‬ ‫מאטיש‬ ‫אויטא ַ‬ ‫ָ‬ ‫מער‪ :‬וויפיל מער דו וועסט איר מכבד זיין‪ַ ,‬אזויפיל‬ ‫מ'קען הייבן די הכנסה פון געלט לויט וויפיל שלום‬ ‫פארשעמט נישט יענעם‪ ,‬ווייל ער ווייסט ַאז‪" :‬ס׳איז‬‫ַ‬ ‫מער וועסטו ווערן רייך!‬ ‫געזאגט‪ :‬סתם‬ ‫ָ‬ ‫האט בלויז‬ ‫האט‪ .‬רבי חלבו ָ‬ ‫בית מען ָ‬ ‫‪ || 4‬גליון הבינני‬ ‫'דרכיה דרכי נועם וכל נתיבותיה שלום'‪ ,‬ווען ַא איד‬ ‫תורה‪ ,‬אשרי רבו שלמדו תורה'‪ .‬דער ּפשט דערפון‬ ‫באשערט"‪ .‬ער קריגט זיך נישט מיט‬ ‫מיר געווען ַ‬ ‫איז עוסק אין תורה ואמונה מיט ַאן אמת'דיגקייט‪,‬‬ ‫זאגן‪" :‬די ישיבה לייט‬‫איז נישט נאר ַאז מענטשן ָ‬ ‫טראכט‪" :‬אויב ס׳איז‬ ‫ַ‬ ‫יענעם וועגן געלט‪ ,‬ווייל ער‬ ‫ווערט עס ממש איינס מיט אים‪ ,‬ביז ס'קומט ַארויס‬ ‫האבן ַאזעלכע גוטע מדות‪ ,‬ס׳איז ַא קידוש ה' ַאז‬ ‫ָ‬ ‫מיינס‪ ,‬וועט עס ממילא ָאנקומען"‪.‬‬ ‫באמערקן די‬ ‫אינדרויסן‪ַ ,‬אז ַאלע זיינע ַארומיגע ַ‬ ‫אידן זענען ַאזוי גוט"‪.‬‬ ‫ַ'ארבעטן אויף מידות' מוז נישט זיין ווען‬ ‫זאגט אין סוף‬ ‫זיסקייט דערפון‪ .‬און ווי רבי מאיר ָ‬ ‫נאר דער טיפערער ּפשט פון 'שם שמים‬ ‫מ'האלט‬ ‫ַ‬ ‫שטאּפל און‬ ‫ַ‬ ‫מ'שטייט שוין ביים לעצטן‬ ‫וואס איז דער סימן ווען איינער לערנט‬ ‫ּפרקי אבות‪ָ :‬‬ ‫וואס‬ ‫זאגן‪" :‬קוק ָ‬ ‫מתאהב על ידך' איז‪ ,‬ווען מענטשן ָ‬ ‫זיך צוריק פון כעס‪' ...‬עבודת המדות' מיינט ַאז‬ ‫וואס איז‬ ‫תורה לשמה? קוק אויף אים‪ ,‬וועסטו זען ָ‬ ‫האט אמונה! ער ווערט ַא ַ‬ ‫זא‬ ‫ס'ּפאסירט ווען ַא איד ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאס‬ ‫הארץ‪ָ ,‬‬ ‫וואס ָ‬ ‫מ'טוישט עּפעס אינעווייניג אין ַ‬ ‫געשען מיט אים!‬ ‫ווייכער מענטש!" – די ַארומיגע מענטשן ווילן וויסן‪:‬‬ ‫מאטיש ַאז שּפעטער ווערט דער‬ ‫אויטא ַ‬ ‫ָ‬ ‫ברענגט‬ ‫קומט אויס‪ַ ,‬אז אויב מ'וויל ַארבעטן אויף די‬ ‫זא בעל מדות? און זיי‬ ‫האט ער געטון צו ווערן ַא ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫ָ‬ ‫אינגאנצן ַאנדערש‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫מענטש‬ ‫דארף זיך עס ָאנהייבן‬ ‫מדות און אויף שלום בית‪ַ ,‬‬ ‫נאנט צום רבוש"ע‪,‬‬ ‫ווערן געוואויר ַאז ער איז געווען ָ‬ ‫יעדע אינערליכע טויש‪ ,‬ברענגט‬ ‫אינעם מח און אינעם הארץ‪ .‬אודאי ַ‬ ‫דארף מען אויך‬ ‫האט געגלייבט אינעם רבוש"ע‪ ,‬און די אמונה‬ ‫ער ָ‬ ‫רעזולטאטן‬ ‫ַ‬ ‫מאטיש גוטע‬ ‫אויטא ַ‬ ‫ָ‬ ‫מ'דארף זיך לערנען‬ ‫ַ‬ ‫ּפראקטישן חלק‪,‬‬ ‫ָאנקומען צום ַ‬ ‫ריינגעגאנגען‬ ‫ַ‬ ‫איז ַאזוי אמת'דיג ביי אים‪ ,‬ביז ס'איז ַא‬ ‫זאגן (יומא פו‪ ,‬א)‪' :‬ואהבת את ה' אלוקיך ‪-‬‬ ‫חז"ל ָ‬ ‫דארף‬‫טעכנישע כללים און עצות‪ָ ,‬אבער קודם כל ַ‬ ‫געווארן ַא חלק פון זיין מהות‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫און ס'איז‬ ‫שיהא שם שמים מתאהב על ידך'‪ַ ,‬אז ווען ַא איד‬ ‫מען ַארבעטן אויף די אינערליכע מדות‪ ,‬און זיך‬ ‫שּפעטער ווען ער רעדט מיט מענטשן‪ ,‬איז זיין‬ ‫לערנט תורה און ער פירט זיך איידל מיט ַאנדערע‬ ‫סארט תורה'דיגע בליק‪.‬‬ ‫טוישן די מחשבה צו ַא נייע ָ‬ ‫זאגט‪:‬‬ ‫געשמאק! ווי דער ּפסוק ָ‬ ‫ַ‬ ‫גאנצע הלוך ילך ַאזוי‬ ‫ַ‬ ‫זאגט מען אויף אים‪' :‬אשרי אביו שלמדו‬ ‫מענטשן ָ‬ ‫ב‬ ‫הארץ‬ ‫בפיו ובשפתיו כבדוני ולבו רחק ממני; דער עיקר כבוד איז צו מחשיב זיין אין ַ‬ ‫צוליב דעם גיבט ער ַא קוש פאר דער ספר תורה‪,‬‬ ‫קוּפקעט ַארום אין די ווינקלעך‪ ,‬ער שמועסט‬ ‫באדייט פון כבוד‬ ‫דער ריכטיגער ַ‬ ‫מאטיש ווערט ער ַא כלי קיבול צו קענען‬ ‫אויטא ַ‬ ‫ָ‬ ‫און‬ ‫פארברענגט כאילו לא היה‪ ,‬איינער שרייט‬ ‫און ַ‬ ‫זאגט ַאז מכבד זיין אינדערהיים‬ ‫ווען די גמרא ָ‬ ‫וואס ַא ספר תורה קען אים געבן‪.‬‬ ‫באקומען דעם אור ָ‬ ‫ַ‬ ‫דאווענען!" דער‬ ‫מ'האלט אינמיטן ַ‬ ‫ַ‬ ‫אויף אים‪" :‬נו‪,‬‬ ‫וואס‬ ‫פארשטיין ָ‬‫לאמיר ַאביסל ַ‬ ‫ברענגט מער געלט‪ָ ,‬‬ ‫האט מלקט געווען ַא‬ ‫הגר"ח קנייבסקי זצ"ל ָ‬ ‫צווייטער שרייט‪" :‬נו‪ ,‬ס'איז ַא שול!" – ָאבער ער‬ ‫דאס 'מכבד זיין'‪.‬‬ ‫מיינט ָ‬ ‫דאס לערנען‬ ‫קונטרס איבער די ענינים פון געדענקן ָ‬ ‫האט‬ ‫מאכט ווייטער ליצנות‪ .‬דער מענטש ָ‬ ‫לאכט און ַ‬ ‫ַ‬ ‫סאך‬ ‫באגריף פון כבוד געפינען מיר ַא ַ‬ ‫דעם ַ‬ ‫דארט‬‫(קונטרס הזכרון בתוך ספרו שיח השדה)‪ ,‬און ער ברענגט ָ‬ ‫באקומען דעם‬ ‫ּפגעהאקט פון קענען ַ‬ ‫ַ‬ ‫זיך יעצט ָא‬ ‫מאל אין דער תורה‪ .‬די תורה איז מחייב ַא מענטש‬ ‫ָ‬ ‫ַא סגולה אויף זכרון (פון ספר חסידים סימן תקמ"ו)‪ַ ,‬אז מ'זאל‬ ‫קדושת בית הכנסת!‬ ‫מכבד צו זיין תלמידי חכמים‪ ,‬מכבד זיין ַא ספר‬ ‫טראכטן פון לערנען‪ ,‬אין ַאזעלכע‬ ‫ַ‬ ‫קיינמאל נישט‬ ‫ָ‬ ‫מ'מאכט ח"ו ליצנות פון ַא‬ ‫ַ‬ ‫דאס זעלבע אויב‬ ‫ָ‬ ‫טאטע‬‫תורה‪ ,‬מכבד זיין ַא בית הכנסת‪ ,‬מכבד זיין ַ‬ ‫טראכטן קיין דברים‬ ‫ַ‬ ‫מ'טאר נישט‬ ‫ָ‬ ‫ּפלעצער וואו‬ ‫צווייטן איד‪ .‬עס שטייען צוויי געריבענע חברה‪,‬‬ ‫מאמע‪ ,‬מכבד זיין ַא רבי‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪ .‬און מען מוז זיך‬ ‫ַ‬ ‫שבקדושה‪ .‬ווייל וויפיל מער דו ביזט מכבד די תורה‪,‬‬ ‫לאכן ָאּפ‬‫בלאטע‪ ,‬און ַ‬‫ָ‬ ‫וואס ליגן נעבעך אין דער‬ ‫ָ‬ ‫דאס ריכטיג‪ ,‬ווייל ס׳איז‬ ‫וויאזוי מ׳טוט ָ‬ ‫אויסלערנען ַ‬ ‫באקומען פון דער פנימיות פון‬ ‫ַאלץ מער קענסטו ַ‬ ‫פון ַא מענטש‪ .‬מען צעלייגט אים ַאזוי גוט‪ ,‬מען‬ ‫שטארק נוגע לגבי ַאזויפיל מצוות‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫זייער‬ ‫הארץ‪,‬‬‫האסט געעפנט ַא טיר אין דיין ַ‬ ‫דער תורה‪ .‬דו ָ‬ ‫דאס ַא‬‫צענעמט זיינע חסרונות ביז'ן סוף‪ .‬איז ָ‬ ‫דארט ַאריינגיין די פנימיות‬ ‫מאטיש קען ָ‬ ‫אויטא ַ‬ ‫ָ‬ ‫און‬ ‫ּפראבלעם‪ ,‬אפילו אויב יענער וועט‬ ‫ָ‬ ‫גרויסער‬ ‫מ'פארשטייט די‬ ‫ַ‬ ‫כבוד מיינט ַאז‬ ‫פון תורה‪ ,‬די איידלקייט פון תורה און די יראת‬ ‫קיינמאל נישט וויסן דערפון‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫זאך‬ ‫טייערקייט פון דער ַ‬ ‫שמים פון תורה‪.‬‬ ‫ּפראבלעם דערפון איז נישט בלויז צוליב‬ ‫ָ‬ ‫דער‬ ‫דער ערשטער כלל דערביי איז‪ :‬דער מושג פון‬ ‫דא‬ ‫האבן עובר געווען‪ ,‬נאר ָ‬ ‫וואס זיי ָ‬ ‫דעם איסור ָ‬ ‫'כבוד' מיינט בעיקר ווען מ'איז יענעם מכבד אינעם‬ ‫מ'קען נישט יונק זיין תורה‪ ,‬ווען מ'איז‬ ‫זאגט עס לגבי די מצוה פון‬ ‫מח! דער ספר חרדים ָ‬ ‫ליגט עּפעס טיפער‪ :‬דו ביזט ַארומגענומען מיט‬ ‫נישט מחשיב תורה‬ ‫וואס דו קענסט יונק זיין דערפון‪ .‬יעדער‬ ‫מתנות ָ‬ ‫כיבוד אב ואם‪ַ ,‬אז דער עיקר מצוה איז‪ :‬צו שעצן‬ ‫ָאבער אויב דו קוקסט אן די תורה ווי ַא חכמה‬ ‫איד קען יונק זיין פון ַא צווייטן איד‪ ,‬בתנאי אויב‬ ‫און מכבד זיין די עלטערן ביי זיך אין מחשבה‪.‬‬ ‫— דו רעדסט נישט קעגן די תורה ח"ו‪ָ ,‬אבער דו‬ ‫מ'איז יענעם מכבד און מ'איז מחובר מיט ַאנדערע‬ ‫דאס איז 'ללמד על הכלל כולו יצא'‪ַ ,‬אזוי ַארבעט‬‫ָ‬ ‫דא די ריכטיגע‬ ‫קוקסט דערויף מיט ַא ביטול‪ ,‬פעלט ָ‬ ‫טאמער דו ביזט מזלזל אין ַא צווייטן‬ ‫אידן‪ָ .‬אבער ָ‬ ‫באגריף פון 'כבוד'! ס'איז נישט בלויז‬ ‫לעמאל דער ַ‬ ‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫צוגאנג צו קענען קונה זיין תורה‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫נאר אין דיין מוח און‬‫איד‪ ,‬אפילו אויב דער זלזול איז ָ‬ ‫ַא כלל לגבי 'כיבוד אב ואם'‪ ,‬נאר ס'איז א כלל לגבי‬ ‫וואס‬ ‫צומאל ַאזעלכע מענטשן ָ‬ ‫ָ‬ ‫מ'זעט ליידער‬ ‫באקומען די תועלת‬ ‫הארץ‪ ,‬קענסטו נישט ַ‬ ‫אין דיין ַ‬ ‫סארט כבוד‪.‬‬ ‫יעדע ָ‬ ‫אויפגעוואקסן מיט ַאן אומריכטיגן חינוך‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫זענען‬ ‫באקומען פון יענעם‪,‬‬ ‫געדארפט ַ‬‫ַ‬ ‫וואלסט‬ ‫וואס דו ָ‬ ‫ָ‬ ‫ווען ַא מענטש איז מכבד ַא ספר תורה‪ ,‬איז עס‬ ‫וואס ס'פעלט זיי די 'אלף בית'‬ ‫מיט ַא גאוה‪ָ ,‬‬ ‫ּפגעהאקט פון אים‪ .‬אפילו אויב‬ ‫ַ‬ ‫האסט זיך ָא‬ ‫ווייל דו ָ‬ ‫דא ווערן געטשעּפעט‪ ,‬ס'איז‬‫נישט ווייל איינער קען ָ‬ ‫מ'טראכט וועגן תורה‪ ,‬און מ'קען אים הערן‬‫ַ‬ ‫וויאזוי‬ ‫ַ‬ ‫נאר דו‬ ‫האסט זיך נישט צוקריגט מיט יענעם‪ָ ,‬‬ ‫דו ָ‬ ‫נישט ַאן ענין פון 'בין אדם לחבירו'‪ ,‬נאר די תורה איז‬ ‫זיך אויסדרוקן אויף די ראשונים כמלאכים מיט‬ ‫האסט בלויז מזלזל געווען אין אים‪ ,‬איז עס שוין ַא‬ ‫דאס‬‫זאלסט שּפירן דערצו ַא שעצונג‪ָ .‬‬ ‫מחייב ַאז דו ָ‬ ‫רויסצוזאגן‬ ‫ָ‬ ‫וואס איז שווער אפילו ַא‬ ‫שּפראך ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫ּפראבלעם‪ .‬ווען דו ביסט נישט מכיר דעם ערך פון‬ ‫ָ‬ ‫זעלבע איז ביי ַא בית הכנסת‪ ,‬ביי ַא מזבח (לא תגלה‬ ‫ּפראבלעם‬ ‫ָ‬ ‫די ווערטער פון מויל‪ .‬חוץ דעם עצם‬ ‫זאך‪ ,‬ביזטו נישט מחובר צו דעם ּפנימיות דערפון‪.‬‬ ‫ַא ַ‬ ‫ערותך עליו)‪ ,‬און ביי ַאלע ַאנדערע דברים שבקדושה‪.‬‬ ‫דערפון‪ ,‬קען ער נישט יונק זיין פון דער תורה! ווייל‬ ‫ּפגעהאקט דערפון‪.‬‬‫ַ‬ ‫האסט זיך ָא‬ ‫דו ָ‬ ‫באציען‬‫די נקודה דערפון איז‪ :‬ווען דו וועסט זיך ַ‬ ‫דאס קדושת התורה‪.‬‬ ‫וואס מיינט ָ‬‫כאּפט נישט ָ‬ ‫ער ַ‬ ‫כבוד פאר תורה ברענגט השּפעות פון‬ ‫זאך מיט'ן ריכטיגן רעסּפעקט‪ ,‬און דו‬ ‫צו דער ַ‬ ‫דער מענטש לערנט ספה"ק מאור עינים‪ ,‬און ער‬ ‫תורה‬ ‫פארשטיין די ווערד און די חשיבות דערפון‪,‬‬ ‫וועסט ַ‬ ‫איז נישט ברוגז אויף קיינעם‪ ,‬ער מיינט ּפשוט ַאז‬ ‫פאר ַא ספר‬‫ווען ַא מענטש שטעלט זיך אויף ַ‬ ‫זאך‬‫באקומען פון דער ַ‬‫וועסטו קענען יונק זיין און ַ‬ ‫דער מאור עינים איז ַא היינטיגער‪ ...‬אויב ַאזוי‪ ,‬וועט‬ ‫תורה‪ ,‬איז ער זיך מכניע פאר דער ספר תורה‪ .‬ווען‬ ‫געוואלדיגע תועלת‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫באקומען‬‫וואס מ'קען ַ‬ ‫באקומען די קדושה ָ‬ ‫ער נישט ַ‬ ‫וואס איז‬ ‫פאר ַא תלמיד חכם ָ‬ ‫ער שטעלט זיך אויף ַ‬ ‫פון לערנען ַא שטיקל מאור עינים‪ .‬ס'איז ּפשוט‬ ‫דבוק אין תורה‪ַ ,‬א לעבעדיגע ספר תורה‪ ,‬איז ער‬ ‫גרינגשעצונג נעמט ַאוועק די השּפעה‬ ‫האט נישט‬ ‫האט נישט די יראה‪ ,‬ער ָ‬ ‫ַאזוי‪ ,‬ווייל ער ָ‬ ‫פארשטייט די חשיבות דערפון‪.‬‬‫זיך מכניע ווייל ער ַ‬ ‫דאוונט אין בית הכנסת‪ ,‬און איינער‬ ‫דער ציבור ַ‬ ‫גליון הבינני || ‪5‬‬ ‫באדייט פון 'כבוד'‬‫דאס מיינט מכבד זיין‪ :‬די ַ‬ ‫ָ‬ ‫דאס איז ַאקטועל ביי יעדן תלמיד חכם‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫האט נישט די הכנעה'דיגע בליק ַאז‬‫דעם געפיל‪ ,‬ער ָ‬ ‫איז‪ ,‬ווען מ'קוקט נישט אויפ'ן חלק הלבוש‪ ,‬נאר‬ ‫וואס‬ ‫סּפעציעל ווען דער תלמיד חכם איז דיין רב‪ָ ,‬‬ ‫האט דער אויבערשטער‬ ‫דא ָ‬‫"איך בין ַא טיּפש‪ ,‬און ָ‬ ‫דא ליגט ַא טיפע פנימיות‪,‬‬ ‫פארשטייט ַאז ָ‬ ‫מען ַ‬ ‫דאס איז זייער‬ ‫דארפסט יונק זיין פון אים‪ .‬און ָ‬ ‫דו ַ‬ ‫זאלן‬‫וואס ָ‬ ‫זא מתנה פון צדיקים ָ‬ ‫אונז געגעבן ַא ַ‬ ‫און מ'לעבט דערמיט‪ .‬אויב דו וועסט לעבן מיט‬ ‫ַאקטועל ביי כיבוד אב ואם‪ .‬ווען ס'קומט צו די‬ ‫האט עס‬ ‫מאכן אויף דער וועלט"‪ .‬ער ָ‬ ‫אונז ליכטיג ַ‬ ‫גאר ַא‬‫האבן ָ‬ ‫דער ּפנימיות‪ ,‬וועט דיין נשמה ָ‬ ‫פאר'ן מענטש‬ ‫אייגענע עלטערן איז זייער לייכט ַ‬ ‫הארץ‪,‬‬‫נישט‪ .‬ער עפנט נישט די טירן ביי זיך אין ַ‬ ‫גרויסע תועלת דערפון אפילו בגשמיות‪ ,‬ווייל ווען‬ ‫צו טרעפן זייערע ַארומיגע לבושים און דרויסנדיגע‬ ‫טאקע נישט דעם תכלית‬ ‫באקומט ער ַ‬ ‫דערפאר ַ‬ ‫ַ‬ ‫און‬ ‫ס׳קומט שפע ברוחניות‪ ,‬קומט אויך גשמיות‪ָ .‬אבער‬ ‫צוזאמען‬ ‫ַ‬ ‫דאך אויף‬‫וואקסט ָ‬ ‫חסרונות‪ ,‬ווייל ער ַ‬ ‫באקומען‪.‬‬ ‫וואלט געקענט ַ‬ ‫וואס ער ָ‬‫ָ‬ ‫האבן דעם שייכות און די‬‫בעיקר דארף דיין נשמה ָ‬ ‫טראכט צו זיך‪" :‬אין שול קוקט מען‬ ‫ַ‬ ‫מיט זיי‪ .‬ער‬ ‫טאטע‬‫מורא׳דיגע הערכה צו ַא תלמיד חכם‪ ,‬צו ַא ַ‬ ‫הארץ‬ ‫דאס ַ‬ ‫רמאכט מען ָ‬ ‫פא ַ‬ ‫דורך זלזול ַ‬ ‫טאטע ווי ַא חשוב׳ער איד‪ָ .‬אבער איך‬ ‫אויף מיין ַ‬ ‫מאמע‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫ווען דער אויבערשטער הייסט אונז מכבד זיין‬ ‫וואס דער‬ ‫טאטע‪ָ ,‬‬ ‫זאכן וועגן מיין ַ‬ ‫ּפאר ַ‬ ‫נאך ַא ָ‬ ‫ווייס ָ‬ ‫מ'זאל עס מכבד זיין‬‫ָ‬ ‫דאס ַאז‬ ‫זאכן‪ ,‬מיינט ָ‬ ‫געוויסע ַ‬ ‫ּפראקטישע הלכות‬ ‫ַ‬ ‫דא די‬ ‫אודאי זענען אויך ָ‬ ‫עולם ווייסט נישט‪ .‬איך דריי זיך מיט אים פיר און‬ ‫מ'זאל זיך מתבונן זיין צו דערהערן‬ ‫ָ‬ ‫אינעם מח‪.‬‬ ‫מ'דארף מכבד זיין‬‫ַ‬ ‫וויאזוי‬ ‫ַ‬ ‫אין שלחן ערוך‬ ‫האט ַאן ערנסטן‬ ‫צוואנציג שעה"‪ ...‬דער מענטש ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואס דער‬ ‫זאכן ָ‬‫די חשיבות דערפון‪ .‬די אלע ַ‬ ‫עלטערן‪' ,‬מאכילו ומשקהו'‪ ,‬א‪.‬א‪.‬וו‪ָ .‬אבער ווי‬ ‫ּפראבלעם איז‪ַ ,‬אז ער‬‫ָ‬ ‫ּפראבלעם אין זיין מח‪ .‬דער‬ ‫ָ‬ ‫האט אונז געהייסן מכבד זיין‪ ,‬איז‬ ‫אייבערשטער ָ‬ ‫זאגט‪ ,‬איז דער עיקר 'כיבוד אב ואם'‬ ‫דער חרדים ָ‬ ‫טאטע‪.‬‬ ‫גאנצן צייט דעם 'לבוש' פון זיין ַ‬‫זעט ַא ַ‬ ‫וויבאלד ס'ליגט דערין עּפעס העכערקייט‪ ,‬און ס'איז‬ ‫ַ‬ ‫ַאוועקגעשטעלט אויף די אינערליכע שעצונג ָ‬ ‫וואס‬ ‫"א גבאי קען נישט זיין קיין חסיד"‪...‬‬ ‫ַ‬ ‫וואס דו זעסט‪ָ .‬אבער אויב דו ביזט זיך‬ ‫נישט בלויז ָ‬ ‫פאר עלטערן‪.‬‬ ‫האבן ַ‬ ‫מ'דארף ָ‬ ‫ַ‬ ‫טאקע די משנה אין ּפרקי אבות‪:‬‬ ‫זאגט ַ‬ ‫דערפאר ָ‬ ‫ַ‬ ‫נישט מתעמק‪ ,‬וועסטו עס ָאּפטייטשן נאר לויט דיין‬ ‫'הוי מתחמם כנגד אורן של חכמים והוי זהיר בגחלתן‬ ‫רמאכט‬ ‫פא ַ‬ ‫האסטו ַ‬ ‫דעמאלט ָ‬ ‫ָ‬ ‫מגושם׳דיגן בליק‪ ,‬און‬ ‫דעטאלן זענען בלויז ַא‬ ‫ַ‬ ‫ּפראקטישע‬ ‫די ַ‬ ‫רעזולטאט‬ ‫ַ‬ ‫דארט מסביר אין‬ ‫שלא תכוה'‪ ,‬און דער רמב"ם איז ָ‬ ‫באקומען די‬ ‫הארץ די מעגליכקייט צו ַ‬ ‫אין דיין ַ‬ ‫זאל זיך נישט מקרב‬ ‫ּפירוש המשניות‪ַ ,‬אז ַא מענטש ָ‬ ‫זאך‪.‬‬ ‫תועלת פון דער ַ‬ ‫שטעלט זיך פאר ַאז איינער שטייט אויף ווען‬ ‫הארץ איז‬‫די ספר תורה גייט ַאריבער‪ָ ,‬אבער אין ַ‬ ‫זיין צו די חכמים‪ ,‬מער ווי זיי זענען אים מקרב‪.‬‬ ‫מאל זיצט איינער ביים שיעור פון זיין רב‪ ,‬און‬ ‫ַא ָ‬ ‫ער מזלזל אין דער ספר תורה‪ ,‬ה' ירחם‪ .‬די משנה‬ ‫ס'דארף בלייבן ַא שטיקל מרחק צווישן ַא רב מיט‬ ‫ַ‬ ‫האט ַא שטיקל‬ ‫לאכט פון אים‪ ,‬ווייל דער רב ָ‬ ‫ער ַ‬ ‫אין ּפרק חלק אין סנהדרין ָ‬ ‫זאגט ַאז אויב איינער‬ ‫נישטא דער מרחק‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫ַא תלמיד‪ .‬ווייל אויב ס'איז‬ ‫וויאזוי ער דרוקט זיך אויס ביים רעדן‪.‬‬ ‫שוועריגקייט ַ‬ ‫לייקנט אפילו איין ּפרט פון תורה מן השמים איז‬ ‫זאכן‪ ,‬און ווען מ'איז‬ ‫זעט מען צופיל ַאלע ַארומיגע ַ‬ ‫דער רב קען זיין ַא בעל רוח הקודש‪ַ ,‬א ירא שמים‪,‬‬ ‫ער אן אּפיקורס‪ .‬זיך אויפשטעלן ַאליין הייסט‬ ‫זיך מתחבר צו די חיצוניות'דיגע לבושים‪ ,‬קען‬ ‫געהארעוועט‬‫ָ‬ ‫האט‬‫וואס ָ‬ ‫אויסגעארבעטער איד ָ‬ ‫ַ‬ ‫ַאן‬ ‫נאכנישט די אמת'ע כבוד‪ .‬דער עיקר נקודה פון‬ ‫ָ‬ ‫מען זיך שוין נישט מתחבר זיין צום ּפנימיות פון‬ ‫זאגט ַאזעלכע טייערע‬ ‫יארן‪ ,‬און ער ָ‬‫אויף זיך ַאלע ָ‬ ‫כבוד איז 'אינעם מח'‪ ,‬און שּפעטער זענען ָ‬ ‫דא‬ ‫דעם תלמיד חכם‪.‬‬ ‫וואס‬ ‫דברים היוצאים מן הלב‪ַ .‬אנדערע מענטשן ָ‬ ‫וויאזוי מ'ברענגט‬ ‫ּפראקטישע כללים ַ‬ ‫ַ‬ ‫פארשידענע‬‫ַ‬ ‫"א גבאי קען נישט זיין‬ ‫זאגן ַאז ַ‬ ‫חסידים פלעגן ָ‬ ‫פארגעסן‬ ‫קיינמאל נישט ַ‬ ‫ָ‬ ‫זיצן ביים שיעור קענען‬ ‫עס ַארויס אויף למעשה‪.‬‬ ‫וואס איז ּפשט דערפון? ווייל איינער‬ ‫קיין חסיד"‪ָ ...‬‬ ‫באקומען דערפון‬ ‫האבן געהערט‪ .‬זיי ַ‬ ‫וואס זיי ָ‬‫ָ‬ ‫וואס דרייט זיך שטענדיג ַארום די חיצוניות‪ ,‬איז אים‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך‬‫וואס ָ‬‫ַאזויפיל יראת שמים‪ָ .‬אבער דער ָ‬ ‫דעריבער זעט מען ַאז אין שלחן ערוך איז‬ ‫באקומט‬‫צוזאמען מיט זיין חבר ַ‬ ‫אונטערגעשמייכלט ַ‬ ‫סאך סימנים אויף הלכות כיבוד‬ ‫נישטא קיין ַ‬ ‫ָ‬ ‫טאקע‬ ‫ַ‬ ‫זייער שווער זיך צו מתחבר זיין צו דער ּפנימיות‪.‬‬ ‫פארקערט?‬ ‫וועט איינער קומען און טענה'ן‪" :‬אפשר ַ‬ ‫רמאכט‪.‬‬ ‫פא ַ‬‫הארץ איז געווען ַ‬‫גארנישט‪ ,‬ווייל זיין ַ‬ ‫ָ‬ ‫אב ואם‪ָ ,‬אבער ווען ַא איד גיבט ַאוועק שטיקער‬ ‫פון זיין לעבן זיך ָאּפצוגעבן מיט זיינע עלטערן‪,‬‬ ‫פאר ַאלע‬‫זאל דער גבאי ַארומגיין דערציילן ַ‬ ‫אפשר ָ‬ ‫קוק נישט אויפ'ן דרויסנדיגן לבוש!‬ ‫סארט דערהויבענער‬ ‫ווערט ער ממש ַאן ַאנדערער ָ‬ ‫שאד‪ ,‬דער‬ ‫וואס ער ווייסט? ַא ָ‬ ‫מענטשן דעם אמת ָ‬ ‫האט דער אייבערשטער אויסגעשטעלט‪,‬‬ ‫ַאזוי ָ‬ ‫נישטא קיין‬ ‫ָ‬ ‫מענטש‪ָ .‬‬ ‫דאס איז ּפונקט ַאזויווי ס'איז‬ ‫ראטעווען‬ ‫מ׳דארף ַ‬ ‫ַ‬ ‫עולם גלייבט סתם אינעם צדיק‪,‬‬ ‫וואס זענען העכער דער‬ ‫זאכן ָ‬‫ַאז ַאלע הייליגע ַ‬ ‫גרויסע סימנים אין שלחן ערוך אויף די ענינים פון‬ ‫דעם עולם פון ַא שקר"‪...‬‬ ‫ראּפ אויף דער וועלט מיט ַא לבוש‪.‬‬‫וועלט‪ ,‬קומען ַא ָ‬ ‫לאנגט‬‫בא ַ‬ ‫וואס ַ‬ ‫זאך ָ‬ ‫'חובת הלבבות'‪ ,‬ווייל ס'איז ַא ַ‬ ‫דער תירוץ איז‪ַ ,‬אז געווענליך איז עס‬ ‫דאס איז‬‫און צוערשט זעט מען דעם לבוש‪ .‬ווייל ָ‬ ‫פאר'ן הארץ – חובת הלבבות‪ .‬דער שלחן ערוך‬ ‫ַ‬ ‫פארקערט‪ .‬אודאי רעדט מען נישט פון‬ ‫ּפונקט ַ‬ ‫לעמאל גרינגער צו זען‪ .‬אויב ַא מענטש איז זיך‬‫ָ‬ ‫ַא‬ ‫וואס‬ ‫זאגט אונז בעיקר די למעשה'דיגע הלכות ָ‬ ‫ָ‬ ‫אומאויסגעהאלטענע מענטשן חלילה‪ָ ,‬אבער ווען‬ ‫ַ‬ ‫נישט מתבונן ריכטיג‪ ,‬זעט ער בלויז דעם לבוש‪ ,‬און‬ ‫דאס נישט‬ ‫מ'דארף מקיים זיין‪ָ .‬אבער אודאי איז ָ‬‫ַ‬ ‫האט ער ַא נשמה‬ ‫ס'האנדלט זיך פון ַאן ערליכן איד‪ָ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫וואס קענען אים‬‫זאכן ָ‬‫דארט טרעפט ער ַאלע מיני ַ‬ ‫ָ‬ ‫גאנצער עיקר‪.‬‬‫דער ַ‬ ‫דא ַא גוף‪ .‬די נשמה איז זייער הייליג‪,‬‬ ‫און ס'איז אויך ָ‬ ‫לאכעדיג‪.‬‬ ‫מאכן אויפגערעגט ָאדער ַ‬ ‫ַ‬ ‫דאס זעלבע איז לגבי מכבד זיין תורה‪ .‬ס'איז‬ ‫ָ‬ ‫און ַאנדערע אידן קענען יונק זיין פון דער נשמה‪.‬‬ ‫מ'זאל זיך מתעלם‬ ‫ָ‬ ‫דא ַא מצוה ַאז‬ ‫דערפאר איז ָ‬ ‫ַ‬ ‫מ'זאל‬ ‫ָ‬ ‫וויאזוי‬ ‫נישטא צופיל הלכות אין שלחן ערוך ַ‬ ‫ָ‬ ‫דארפסטו‬ ‫ווען דער צדיק לערנט עּפעס מיט דיר‪ַ ,‬‬ ‫מ'זאל זיך מתבונן‬ ‫ָ‬ ‫זיין פונעם ַארומיגן לבוש‪ ,‬נאר‬ ‫מכבד זיין די תורה‪ָ ,‬אבער ס'איז דאך ּפשוט ַאז די‬ ‫זאכן‬‫באקומען פון זיין נשמה‪ ,‬די ַאנדערע ַארומיגע ַ‬ ‫ַ‬ ‫זיין אין דער נשמה‪ ,‬אינעם העכערן חלק ָ‬ ‫וואס איז‬ ‫גאנצע מהות פונעם מענטש‪ ,‬מראשו ועד כף רגלו‪,‬‬ ‫ַ‬ ‫זענען בכלל נישט נוגע!‬ ‫פאר‬ ‫באקומען ַ‬‫דעמאלט וועסטו קענען ַ‬ ‫ָ‬ ‫דא‪.‬‬‫דארט ָ‬ ‫ָ‬ ‫דארף זיין דורכגעווייקט מיט דעם געפיל פון כבוד‬ ‫ַ‬ ‫כבוד הייבט זיך ָאן אינעווייניג אין דער‬ ‫וואס יענע‬ ‫דיין נשמה די אמת'ע שפע און דעם אור ָ‬ ‫התורה‪ַ ,‬אז די תורה איז הייליג און טייער‪.‬‬ ‫מחשבה‬ ‫זאך קען דיר געבן‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫ג‬ ‫באמערקן און מכבד זיין איר אינערליכע חשיבות‬ ‫ורחוק מפנינים מכרה; הייב ָאן ַ‬ ‫דאס איז ממש די סוגיא‪,‬‬ ‫געוואלדיג‪ָ .‬‬ ‫ַ‬ ‫נאכנישט‪ָ "...‬אה‪,‬‬‫ָ‬ ‫דאס ביי ַאנדערע דברים‬ ‫פארשטייסט ָ‬ ‫ּפונקט ווי דו ַ‬ ‫דערהערן די ּפנימיות'דיגע טייערקייט‬ ‫מ'זאל נישט‬ ‫ָ‬ ‫פון דעם רעדט מען! כבוד מיינט ַאז‬ ‫דאס גייט אויך ָאן‬ ‫פארשטיין ַאז ָ‬‫זאלסטו ַ‬ ‫שבקדושה‪ָ ,‬‬ ‫אויבנדערמאנטער‬ ‫ַ‬ ‫ַאצינד קומען חז"ל‪ ,‬אין דער‬ ‫מ'זאל זיך‬ ‫קוקן אויף דעם חיצוניות'דיגן 'לבוש'‪ ,‬נאר ָ‬ ‫ביי דיין פרוי‪ .‬ממש כּפשוטו‪.‬‬ ‫גמרא פון 'אוקירו לנשייכו'‪ ,‬און זיי זענען מסביר‬ ‫מתבונן זיין און זען די ּפנימיות'דיגע ווערד פון דעם‬ ‫דאס און ס'ווערט אים‬ ‫דער מענטש הערט ָ‬ ‫פארשטיין ַאז די פרוי גייט‬ ‫זאלסט ַ‬ ‫פאר'ן מענטש‪ָ :‬‬‫ַ‬ ‫גאנצע‬‫מענטש‪ ,‬אויב ַאזוי איז בכלל נישט נוגע די ַ‬ ‫"א מינוט‪ ,‬דו קענסט איר? רעד‬ ‫זאגט‪ַ :‬‬ ‫שלעכט‪ ...‬ער ָ‬ ‫אויך ַאריין אין דער סוגיא פון מכבד זיין במחשבה‪.‬‬ ‫‪ || 6‬גליון הבינני‬ ‫האט שוין די‬ ‫מאל אויף‪ָ .‬אבער דער מענטש ָ‬ ‫כא ָ‬‫נא ַ‬ ‫ָ‬ ‫ּפלאץ‬ ‫מ'דארף ָאנקומען צו ַא ַ‬ ‫ַ‬ ‫וואו מ'וויל ָאנקומען‪.‬‬ ‫חלק פון די חיצוניות'דיגע אויפפירונג פון דיין פרוי‪.‬‬ ‫דארף איר מכבד זיין‪ .‬און 'מכבד‬ ‫קלארע הגדרה‪ :‬ער ַ‬‫ָ‬ ‫זאלסטו איר מכבד זיין און שעצן‪.‬‬‫ַאז אין דיין מח ָ‬ ‫זאגן ָאדער טון געוויסע‬‫נאר צו ָ‬‫זיין' מיינט נישט ָ‬ ‫הארץ‬ ‫מחשיב זיין אין ַ‬ ‫רוב מענטשן ווילן מכבד זיין די ווייב‪ ,‬כדי זיי‬ ‫הארץ‬ ‫זאכן‪ .‬מכבד זיין מיינט 'אינעווייניג אין ַ‬ ‫ַ‬ ‫"יא‪ָ ,‬אבער דו‬ ‫פרעגט דער מענטש ווייטער‪ָ :‬‬ ‫צוריקבאקומען דערפון ַא שטיקל תועלת‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫זאלן‬ ‫ָ‬ ‫און אין מוח'‪.‬‬ ‫וואס‬ ‫זאג מיר ָ‬ ‫זאל טון? ָ‬‫וואס איך ָ‬ ‫זאגן ָ‬ ‫קענסט מיר ָ‬ ‫האפנטליך‬ ‫וואס ער וועט איר שעצן‪ ,‬וועט ָ‬ ‫נאכדעם ָ‬ ‫ָ‬ ‫כ'האב שוין‬ ‫ָ‬ ‫מאל‬ ‫זאל טון! דו ווייסט וויפיל ָ‬ ‫איך ָ‬ ‫לאנגע צייט צו ַארבעטן‬ ‫ס'קען געדויערן ַא ַ‬ ‫קומען אן 'אור חוזר'‪ ,‬און ס'וועט ווערן ַא שטיקל‬ ‫האב איך ּפרובירט!"‪...‬‬ ‫ּפרובירט? שוין טויזנט ָ‬ ‫מאל ָ‬ ‫יא‬ ‫מ'זאל באמת שעצן זיין פרוי אין מח‪ָ :‬‬ ‫דערויף‪ַ ,‬אז ָ‬ ‫דא אין שטוב‪ .‬דער מצב וועט זיך‬ ‫ישוב הדעת ָ‬ ‫ס'איז ַא הייליגע נשמה! אפשר איז ַאביסל שווער זיך‬ ‫האט‬‫בארואיגן‪ָ ...‬אבער ווען ער זעט ַאז זיין שעצונג ָ‬‫ַ‬ ‫ריכטיג‪ ,‬מ'איז נישט מזלזל אין די טעכנישע‬ ‫וואס‬ ‫דורכצוקומען מיט דעם גוף און מיט די מדות ָ‬ ‫האט זיך‬‫גארנישט געברענגט ‪-‬ער טוט זיינס‪ ,‬און זי ָ‬ ‫ָ‬ ‫ּפראבלעמען‪ָ .‬אבער יעצט רעדט מען וועגן אן‬ ‫ָ‬ ‫דא געוויסע‬‫זענען ַארום די נשמה‪ ,‬אפשר זענען ָ‬ ‫"אלע דיינע‬ ‫זאגט ער‪ַ :‬‬‫דעמאלט ָ‬ ‫ָ‬ ‫גארנישט געטוישט‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫האט צו טון מיט'ן מח‪.‬‬ ‫וואס ָ‬‫ַאנדערן חלק‪ :‬דער כבוד ָ‬ ‫וואס זענען נישט לייכט‪ָ ,‬אבער אינעווייניג‬ ‫נאטורן ָ‬ ‫ַ‬ ‫האב איך שוין געהערט‪ .‬איך קום שוין פון‬ ‫עצות ָ‬ ‫היות די פרוי פונעם מענטש איז ַא דבר שבקדושה‪,‬‬ ‫וואס איך בין‬ ‫דא ַא הויכע הייליגע נשמה ָ‬ ‫איז ָ‬ ‫האט צוטון מיט דיין תכלית‪ ,‬און‬ ‫וואס ָ‬ ‫ס'איז עּפעס ָ‬ ‫וואס ס׳איז‪...‬‬ ‫גארנישט ַארבעט נישט‪ .‬ס׳איז ָ‬ ‫דארט‪ָ .‬‬ ‫ָ‬ ‫שטארק מעריך‪.‬‬ ‫ַ‬ ‫מורא'דיג‬ ‫דערפאר‬ ‫ַ‬ ‫מיט'ן תועלת פון דיין נשמה און דיין שפע‪,‬‬ ‫וואס צו טון"‪...‬‬ ‫נישטא ָ‬ ‫ָ‬ ‫מוז מען ָאנהויבן צו מחשיב זיין איר ּפנימיות אין זיין‬ ‫פארשטייט נישט ַא‬ ‫צומאל‪ ,‬ווען ַא מענטש ַ‬ ‫ָ‬ ‫פארשטייט ַאז חז"ל‬ ‫ָאבער אויב דער מענטש ַ‬ ‫מח‪ .‬דיין עבודה איז צו מסיח דעת זיין פון דער‬ ‫פארשטיין על פי‬ ‫זאגט ער‪" :‬מ'קען עס נאר ַ‬ ‫סוגיא‪ָ ,‬‬ ‫פארשטייט‬ ‫אינגאנצן‪ַ ,‬‬ ‫ַ‬ ‫דא פון עפעס ַאנדערש‬ ‫רעדן ָ‬ ‫חיצוניות‪ּ ,‬פונקט ווי ביי כיבוד אב ואם!‬ ‫זאגט‬ ‫קבלה"‪ ...‬אויך לגבי די סוגיא פון שלום בית ָ‬ ‫ּפאטענט פאר‬ ‫געזאגט ַא ַ‬ ‫ָ‬ ‫מ'האט אים נישט‬ ‫ָ‬ ‫ער ַאז‬ ‫צומאל‪" :‬ס'איז זייער ַא הויכע נשמה‬ ‫ָ‬ ‫דער מענטש‬ ‫נאך שווערער‪ ,‬ווייל מ'איז‬ ‫טאקע ָ‬ ‫דא איז עס ַ‬ ‫ָ‬ ‫שלום בית‪" :‬אויב דו וועסט געבן ַא גוט ווארט‪,‬‬ ‫על פי קבלה"‪ ...‬ס'הערט זיך ווי ַא ווערטל‪ָ ,‬אבער‬ ‫נאנטער מיט דעם מענטש‪ ,‬מ'זעט מער מצבים‪ ,‬און‬ ‫ָ‬ ‫זאגן‬ ‫וואכן וועט זי דיר ָ‬ ‫וועסטו זען ַאז אין עטליכע ָ‬ ‫מ'זאל איר מכבד‬ ‫וויאזוי ָ‬ ‫מ'דארף באמת טרעפן וועגן ַ‬ ‫באמערקט מער חסרונות‪ .‬בסדר‪ָ ,‬אבער קודם‬ ‫מען ַ‬ ‫ווארט"‪...‬‬ ‫ַא גוט ָ‬ ‫וואס ברענגט‬ ‫דאס איז ַא נשמה ָ‬ ‫זיין וויסנדיג ַאז ָ‬ ‫זאך‪ .‬קיינער‬ ‫פארשטיין די הגדרה פון דער ַ‬ ‫לאמיר ַ‬ ‫ָ‬ ‫זאך‪ :‬הייב איר‬‫אין דער גמרא שטייט ַאן ַאנדערע ַ‬ ‫דאס זיין די‬ ‫צומאל קען ָ‬‫ָ‬ ‫זאגט נישט ַאז ס'איז גרינג‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫דאס ברענגט שּפעטער‬ ‫פאר'ן מענטש‪ .‬און ָ‬ ‫שלימות ַ‬ ‫פארשטיי‪ַ ,‬אז‬‫אן מכבד זיין און שעצן אינעם מוח! ַ‬ ‫גאנצן לעבן‪.‬‬‫גרעסטע עבודה פונעם מענטש אין זיין ַ‬ ‫ַאז מ'איז איר אויך מכבד למעשה‪.‬‬ ‫דא נעבן דיר‪ ,‬ווייל‬ ‫דארף זיין ָ‬ ‫וואס ַ‬ ‫דאס איז ַא נשמה ָ‬ ‫ָ‬ ‫האבן די‬‫דארף מען ָ‬ ‫אין הכי נמי‪ָ .‬אבער צוערשט ַ‬ ‫ראּפ ביז‬ ‫ס'הייבט זיך ָאן אינעם מח און ס'קומט ַא ָ‬ ‫דאס איז דיין שלימות און דיין הצלחה‪ .‬דער ּפסוק‬ ‫ָ‬ ‫וואס מיינט 'אוקירו לנשייכו'‪ ,‬און וואו וויל‬‫הגדרה‪ָ :‬‬ ‫זאגן‪ :‬״איך שעץ איר‬ ‫למעשה‪ַ .‬א מענטש קען נישט ָ‬ ‫זאגט 'לא טוב היות האדם לבדו' — קומט אויס ַאז‬ ‫ָ‬ ‫מען ָאנקומען דערמיט?‬ ‫שטארק‪ָ ,‬אבער ס׳איז ַאזוי הויך ַאז ס׳איז‬ ‫ַ‬ ‫מורא'דיג‬ ‫דאס‬‫דארפסטו ָ‬ ‫דאס איז דיין שלימות! אויב ַאזוי‪ַ ,‬‬‫ָ‬ ‫ס׳האט נישט קיין שייכות‬ ‫ָ‬ ‫נישט לויט מיין הבנה‪...‬‬ ‫שעצן און קוקן אויפ'ן חלק הנשמה‪ ,‬און נישט אויף‬ ‫מכבד זיין די פרוי‪ ,‬נישט מיט קיין‬ ‫כ'האב צו טון‪,‬‬ ‫ָ‬ ‫וואס‬ ‫מיט מיר‪ .‬איך וועל ווייטער טון ָ‬ ‫די ַארומיגע לבושים‪.‬‬ ‫אייגענע חשבונות‬ ‫דאס‬‫און אינעם מוח וועל איך איר שעצן"‪ ...‬ניין‪ָ ,‬‬ ‫זאגט דער מענטש‪" :‬וואו איך וויל‬ ‫צומאל ָ‬ ‫ָ‬ ‫הייסט נישט מכבד געווען‪ .‬כבוד מיינט ַאזויווי ביי‬ ‫וואס געפינט‬ ‫באמערקן די הייליגע נשמה ָ‬‫ַ‬ ‫ס'זאל זיין רואיג‬ ‫ָ‬ ‫ָאנקומען? איך וויל ָאנקומען ַאז‬ ‫הארץ די חשיבות‬ ‫פארשטייט אין ַ‬ ‫ַא ספר תורה‪ .‬מען ַ‬ ‫דא‬ ‫זיך ָ‬ ‫זאל זיין צופרידן‪ .‬כ'געב איר גענוג ַאז‬ ‫אין שטוב‪ .‬זי ָ‬ ‫פון דער נשמה‪ ,‬און שּפעטער פירט מען זיך בדרך‬ ‫דערמאנען‬ ‫ַ‬ ‫דאס‬ ‫דארף מען זיך ָ‬ ‫אין ָאנהויב ַ‬ ‫האסטו‪,‬‬‫דא ָ‬‫האסטו ליב? ָ‬ ‫וואס ָ‬ ‫זאל קענען קויפן‪ָ .‬‬ ‫זי ָ‬ ‫ּפראקטישן אופן‪.‬‬ ‫כבוד‪ ,‬אויך אויפ'ן ַ‬ ‫ראּפ און מ'שטעלט זיך‬ ‫מ׳פאלט ַא ָ‬ ‫ַ‬ ‫ּפאר מינוט‪,‬‬ ‫יעדע ָ‬ ‫דאס איז די תכלית‬‫און מוטשע נישט"‪ ...‬ניין‪ ,‬נישט ָ‬ ‫יטאל‪...‬‬ ‫ַא 'נשמת' אין ּ‬ ‫שפ ָ‬ ‫זא איינער גייט דינען דעם רבוש"ע‪ ,‬און ַא צווייטער מענטש איז‬ ‫ווען ַא ַ‬ ‫באקומען כבוד ָאדער ַא געוויסע‬‫ּפונקט ַאריינגעקומען‪ ,‬און פון יענעם קען ער ַ‬ ‫געארבעט אויף זיין‬ ‫נאכנישט ַ‬ ‫האט ָ‬‫וואס ָ‬ ‫יונגערמאן ָ‬ ‫ַ‬ ‫לאמיר געבן ַא משל‪ַ :‬א‬ ‫ָ‬ ‫דארף‬‫דעמאלט מה יעשה הבן ולא יחטא? ער שּפירט ביי זיך‪" :‬אודאי ַ‬‫ָ‬ ‫תועלת‪,‬‬ ‫הכרת הטוב צום רבוש"ע‪ָ ,‬אבער יעצט איז ער אין ַא מצב פון מלא שבח והודאה‪.‬‬ ‫לאמיר רעדן‬‫דא ַאן ענין פון לשמה וכו'‪ָ ,‬אבער ָ‬ ‫מען דינען דעם רבוש"ע‪ ,‬ס׳איז ָ‬ ‫האט‬‫געהאלפן‪ ,‬ער ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט‬ ‫שּפיטאל‪ ,‬און דער אויבערשטער ָ‬ ‫ָ‬ ‫ער געפינט זיך אין‬ ‫האבן ַא תועלת‪ .‬שּפעטער וועט ָ‬ ‫נאך‬ ‫יעצט למעשה‪ :‬פון יענעם מענטש קען איך ָ‬ ‫זוכה געווען צו ַא קינד‪.‬‬ ‫ַארויסקומען ַא קידוש השם דערפון"‪...‬‬ ‫דארט‪ ,‬אינעם‬ ‫דאווענען דעם שבת׳דיגן שחרית אין דער שול ָ‬ ‫ער גייט ַ‬ ‫דאווענען‬ ‫האט ער נישט געוואוסט צי ער וועט למעשה קענען ַ‬ ‫שּפיטאל‪ .‬פריער ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאוונט‬ ‫הארץ איז מחובר‪ַ ,‬‬ ‫דאס ַ‬ ‫ווען ָ‬ ‫דאס קינד איז געבוירן‬‫מיט מנין‪ .‬ער איז ַאריין און ַארויס פונעם צימער‪ ,‬און ב"ה ָ‬ ‫מען פאר השי"ת‬ ‫דאווענען‬ ‫נאך ניין‪ָ .‬אה‪ ,‬מ'קען יעצט גיין ַ‬ ‫געווארן‪ .‬ער קוקט אויפ'ן זייגער‪" :‬צען ָ‬ ‫ָ‬ ‫זא הכרת הטוב‬ ‫דאווענען מיט ַא ַ‬ ‫שחרית‪ .‬ס׳איז מסודר‪ ".‬און ער שטעלט זיך ַ‬ ‫זאך‪ :‬ווען דו טוסט עפעס‪,‬‬‫זאגט אונז ַא ּפשוט׳ע ַ‬ ‫דער חובות הלבבות ָ‬ ‫אויף די גרויסע חסדים‪.‬‬ ‫נאר‪ :‬צו וועמען?‬ ‫נאל מחובר צו איינעם‪ .‬די שאלה איז ָ‬ ‫ציא ַ‬ ‫עמא ָ‬ ‫ָ‬ ‫וועסטו זיין‬ ‫האסט נישט קיין אינטערעסע‬ ‫הארץ איז ליידיג פון פריער‪ ,‬אויב דו ָ‬ ‫אויב דיין ַ‬ ‫באמערקט ער ַאז זיין חבר‬ ‫ווארעמקייט‪ַ ,‬‬‫זאגט נשמת מיט ַא ַ‬ ‫ווען ער ָ‬ ‫ראנגלען מיט ַא‬ ‫דארפן ַ‬‫צו צופרידנשטעלן דעם רבוש"ע‪ ,‬וועסטו זיך יעצט ַ‬ ‫זאל‬‫זאל העלפן ַאז ַאלעס ָ‬ ‫דארט אין ביהמ"ד‪ .‬דער אויבערשטער ָ‬ ‫איז אויך ָ‬ ‫טראכטן‪:‬‬ ‫ַ‬ ‫יונגערמאן וועט יעצט נישט‬ ‫ַ‬ ‫גיין ביי אים כשורה ובנקל‪ .‬דער‬ ‫רצון צו צופרידנשטעלן ַא צווייטן‪ָ .‬אבער אויב דו ביסט שוין פון פריער מחובר‬ ‫דאוון‬ ‫שּפיטאל‪ַ ,‬‬ ‫ָ‬ ‫דאוון נשמת אין‬‫"זאל מיין חבר זען‪ַ ,‬אז אפילו ווען איך ַ‬ ‫ָ‬ ‫טראכסט וועגן די טובות פונעם רבוש"ע‪ ,‬וועסטו נישט‬ ‫צום אויבערשטן‪ ,‬דו ַ‬ ‫ווארעם"‪...‬‬ ‫איך זייער ַ‬ ‫האבן דעם נסיון‪.‬‬ ‫ָ‬ ‫מאכן אין ַאנדערע אומשטענדן‪ָ .‬אבער נישט יעצט‪.‬‬ ‫זא מחשבה קען זיך ַ‬ ‫ַא ַ‬ ‫דארף‬ ‫נאכנישט דער גרעסטער בעל מדריגה‪ ,‬ער ַ‬ ‫אפילו ווען דער מענטש איז ָ‬ ‫זאגט‪ :‬״רבונו של עולם‪ ,‬איך‬‫רוואס? ווייל ער איז איבערגענומען! ווייל ער ָ‬‫פא ָ‬‫ַ‬ ‫הארעווען אינעם 'שער הבחינה'‪ָ ,‬אבער אויב ער איז יעצט‬ ‫נאך לערנען און ָ‬ ‫ָ‬ ‫דאנקען!"‪ - .‬ווען מ'איז רגשיות'דיג מחובר מיט'ן רבוש"ע‪ ,‬וואו‬ ‫קען נישט גענוג ַ‬ ‫האט אים געטון‪ ,‬וועט ער‬ ‫וואס דער אויבערשטער ָ‬ ‫איבערגענומען פון ַא טובה ָ‬ ‫באקומען פון יענעם?‬ ‫וואס מ'קען ַ‬‫דא ַאריין די פניות און כבוד ָ‬ ‫קומט ָ‬ ‫צוגאנג!‬ ‫דאווענען מיט אן ַאנדערן ַ‬ ‫ַ‬ ‫גליון הבינני || ‪7‬‬ ‫נאנטער ידיד‬ ‫שפילער איז ַא ָ‬‫עס ווענדט זיך אויב דער ּ‬ ‫מיט'ן מחותן‪...‬‬ ‫מתוך שיעור יום ג' ּפ רשת וירא תשפ"ז‬ ‫ָאבער מ׳וועט זיך שּפעטער איבערבעטן‪ ...‬אויב ער וועט צוריקבעטן זיין געלט‪,‬‬ ‫רלאנגען‬ ‫פא ַ‬ ‫דער מחותן און די בחורים ַ‬ ‫גאנצע‬‫דאס ַ‬‫נאך ַאלץ נישט צוריקבעטן ָ‬ ‫דעמאלט זען‪ .‬ער קען ָ‬ ‫ָ‬ ‫וועט מען שוין‬ ‫ַאנדערע ניגונים‪...‬‬ ‫ווארעם געשּפילט‪ ...‬איך וועל‬ ‫האב איך למעשה זייער ַ‬ ‫געלט; ווייל ביי דער חופה ָ‬ ‫טאטע פונעם חתן‪,‬‬‫ַא שּפילער איז געקומען שּפילן ביי ַא חתונה‪ ,‬און דער ַ‬ ‫זא ענין פון 'חייך קודמים'‪ ,‬און‬ ‫דא ַא ַ‬ ‫נאכדעם‪ָ .‬אבער ס׳איז ָ‬‫אים שוין מפייס זיין ָ‬ ‫האבן די‬ ‫נגעזאגט ַאז ער וויל נישט ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט אים ָא‬ ‫באשטעלט‪ָ ,‬‬‫האט אים ַ‬ ‫וואס ָ‬ ‫ָ‬ ‫דא מיט טענות‪ .‬מ׳וועט עס מסדר זיין שּפעטער מיט'ן מחותן‪.‬‬ ‫די בחורים זענען ָ‬ ‫קלאנגען‪ָ ,‬‬ ‫וואס כ'ווייס נישט צי מ׳קען עס רופן‬ ‫סארטן ַ‬‫מאדנע‪ ,‬היינטיגע‪ ,‬ווילדע ָ‬ ‫ָ‬ ‫ס׳איז נישט נוגע אויף יעצט‪".‬‬ ‫'ניגונים'‪...‬‬ ‫נאנטער ידיד‬ ‫ווען דער מחותן איז ַא ָ‬ ‫״א חתונה איז ַא הייליגער מעמד‪ ,‬און‬ ‫טאטע בעט זיך ביים שּפילער‪ַ :‬‬ ‫דער ַ‬ ‫דאס איז דער‬‫צאל דיר‪ָ ,‬אבער ָ‬‫קלאר‪ :‬איך נעם דיך על תנאי זה‪ .‬איך ָ‬‫זאג דיר ָ‬ ‫איך ָ‬ ‫נאנט‬‫טאטן? ער איז ַאזוי ָ‬ ‫וואס וועט ָאבער זיין אויב דער שּפילער קען דעם ַ‬ ‫ָ‬ ‫דאס נישט‪ ,‬און‬‫האט אים אויך געגעבן דוגמאות פון ניגונים‪ָ :‬‬ ‫טאטע ָ‬ ‫תנאי‪ ".‬דער ַ‬ ‫האסט נישט קיין השגה‪ .‬ער איז ַאזוי פרייליך מיט דער חתונה‪,‬‬ ‫מיט אים‪ַ ,‬אז דו ָ‬ ‫דאס אויך נישט‪" ...‬ס׳איז מיין חתונה‪ .‬איך וויל זיך קענען פרייען ביי דער חתונה‪,‬‬‫ָ‬ ‫געוואלט פרייען‬ ‫ָ‬ ‫האט זיך‬‫געוואלט שּפילן‪ .‬ער ָ‬‫ָ‬ ‫האט לכתחילה נישט‬ ‫ַאז ער ָ‬ ‫מאכן‪ ,‬וועל‬ ‫נאריש ַ‬‫דאנקען דעם רבוש"ע‪ָ .‬אבער אויב דו גייסט זיך ַ‬‫איך וויל קענען ַ‬ ‫רגאן און ער איז‬‫ּפגעלאזט דעם ָא ַ‬ ‫ָ‬ ‫האט ער ָא‬‫ביי דער חתונה‪ .‬אינמיטן שּפילן ָ‬ ‫וואס‬ ‫האבן קיין כלים מיט ָ‬‫ּפראבלעמען‪ .‬ערשטנס‪ ,‬וועל איך נישט ָ‬‫האבן צוויי ָ‬ ‫איך ָ‬ ‫טאנצן מיט זיין ידיד‪ ,‬דער מחותן‪ .‬ער איז זייער‪,‬‬ ‫ריינגעגאנגען אינעם רינג צו ַ‬ ‫ַ‬ ‫ַא‬ ‫דאנקען‪ ,‬ווייל ס׳וועט נישט זיין קיין מוזיק‪ ...‬און אויסערדעם וועט עס מיר‬ ‫צו ַ‬ ‫רוואס‬ ‫פא ָ‬ ‫גאנצע סיבה ַ‬ ‫טאטן און וויל אים באמת משמח זיין‪ .‬די ַ‬ ‫נאנט מיטן ַ‬ ‫זייער ָ‬ ‫מאכט סתם ַא רעש‪ .‬איך בעט זיך ביי דיר"‪.‬‬ ‫שטערן‪ ,‬עס ַ‬ ‫"זאלסט וויסן‪ַ ,‬אז דו ביזט‬ ‫געזאגט‪ָ :‬‬‫ָ‬ ‫האט אים‬‫ער שּפילט ָיא‪ ,‬איז ווייל דער מחותן ָ‬ ‫מיר משמח ווען דו שּפילסט דא"‪...‬‬ ‫זאלן זיין געזונט און‬ ‫ס׳איז געקומען די חתונה‪ .‬און די חברים פונעם חתן‪ָ ,‬‬ ‫"אנטשולדיגט‪,‬‬ ‫האלטן אים אין איין ָאנדרייען‪ַ :‬‬ ‫שטארק‪ ,‬גייען צום שּפילער און ַ‬ ‫ַ‬ ‫פאר ַא‬ ‫יעצט‪ ,‬ווען די בחורים קומען מיט זייערע טענות‪ ,‬וועט אים דורכלויפן ַ‬ ‫טאנצן? די‬ ‫דא ַ‬ ‫דארף ָ‬‫טאנצן ַאזוי! ווער ַ‬ ‫דא‪ .‬מ׳קען נישט ַ‬ ‫רשלאפן ָ‬ ‫ָ‬ ‫פא‬ ‫ס׳איז ַ‬ ‫דאך למעשה זיין פרנסה‪.‬‬ ‫סעקונדע ַא נסיון זיי צופרידנצושטעלן? קען זיין‪ .‬ס׳איז ָ‬ ‫בחורים! דו קענסט אפשר שּפילן היינטיגע ניגונים?"‪ .‬ס׳הייבט זיך ָאן ַא ויכוח‪.‬‬ ‫רוואס?‬ ‫פא ָ‬‫דאס צו טון! ווייסט ַ‬‫ָאבער ער קען עס נישט טון! ער איז נישט מסוגל ָ‬ ‫נאך איינער קומט מיט די זעלבע טענות‪.‬‬ ‫נאך ַא בחור קומט‪ ,‬און ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט מיר געטון‬‫וואס ָ‬‫דארף צופרידנשטעלן דעם ָ‬ ‫זאגט אים‪" :‬איך ַ‬ ‫הארץ ָ‬ ‫ווייל זיין ַ‬ ‫נאנט מיט אים‬ ‫וואס איך בין ָ‬ ‫דארף צופרידנשטעלן מיין ידיד‪ָ ,‬‬ ‫ַאלע טובות‪ .‬איך ַ‬ ‫מ'האט נישט קיין שייכות מיט'ן מחותן‬ ‫ָ‬ ‫ווען‬ ‫נאך דער חתונה‪ .‬ער איז מיין חבר און כ'וויל אים נישט‬ ‫פאר דער חתונה און ָ‬ ‫ַ‬ ‫וואס טוט זיך ביי אים יעצט?‬ ‫קאּפ‪ָ .‬‬ ‫לאמיר יעצט ַאריינקריכן אינעם שּפילער׳ס ָ‬ ‫ָ‬ ‫הארץ וויל אים נישט‬ ‫מ׳טאר נישט — נאר ווייל מיין ַ‬ ‫ָ‬ ‫מצער זיין‪ .‬נישט נאר ווייל‬ ‫מצער זיין‪ .‬מיט די בחורים וועט מען שוין זען"‪.‬‬ ‫מארקעט‪.‬‬ ‫דארף ַאריינקומען אינעם ַ‬‫למעשה איז עס נישט ַאזוי ּפשוט‪ .‬ער ַ‬ ‫שטארקע אינטערעסע ַאז די‬‫ַ‬ ‫האט ַא‬ ‫ער איז ַא שטיקל נייער שּפילער‪ ,‬און ער ָ‬ ‫וואס איז דיין קשר מיטן רבוש"ע?‬ ‫עס ווענדט זיך‪ָ :‬‬ ‫שטארק‬ ‫ַ‬ ‫דאס וועט אים‬ ‫האלטן פון אים‪' .‬חברא חברא אית ליה'‪ָ .‬‬ ‫זאלן ַ‬‫בחורים ָ‬ ‫דער חובות הלבבות אין שער יחוד המעשה לערנט אונז דעם יסוד‪ :‬ס'איז‬ ‫דארף פרנסה‪ .‬ער‬‫וואס רופט זיך פרנסה‪ּ .‬פשוט‪ ,‬ער ַ‬‫ַארויסהעלפן אין דעם ענין ָ‬ ‫האט נישט קיין שייכות מיט'ן רבוש"ע‪ָ .‬יא‪ ,‬ער דינט דעם‬ ‫וואס ָ‬ ‫דא ַא מענטש ָ‬ ‫ָ‬ ‫האט ַאן ערנסטע דילעמע‪ .‬וועלכע זייט וועט בעסער‬ ‫דארט‪ ,‬און ער ָ‬ ‫שטייט יעצט ָ‬ ‫זאל אים וועלן צופרידנשטעלן‪.‬‬ ‫האט נישט די קרבה‪ַ ,‬אז ער ָ‬ ‫אויבערשטן‪ָ ,‬אבער ער ָ‬ ‫הארץ?‬ ‫ַארבעטן אויף זיין ַ‬ ‫האט נישט דעם געפיל ַאז דער אויבערשטער גיבט מיר יעצט אויף דער מינוט‬ ‫ער ָ‬ ‫וואס איז זיין‬ ‫זאך‪ָ :‬‬ ‫דער ענטפער איז זייער ּפשוט‪ .‬עס ווענדט זיך אין איין ַ‬ ‫ַאזויפיל טובות‪.‬‬ ‫באשטימען דעם‬ ‫שטארקסטע ַ‬ ‫ַ‬ ‫טאטן פונעם חתן? ָ‬ ‫דאס גייט די‬ ‫שייכות מיטן ַ‬ ‫טאקע וועגן דעם‬ ‫האט ער אויך ַאביסל טענות‪ :‬״אויב דו פרעגסט מיך ַ‬‫גראדע ָ‬ ‫וואס ס'וועט יעצט געשען‪.‬‬ ‫אויסגאנג ָ‬ ‫ַ‬ ‫זאגן‪ .‬איך מוטשע זיך שוין‬ ‫וואס צו ָ‬ ‫האב ָ‬ ‫רבוש"ע‪ ,‬בעסער רעד נישט דערפון‪ ,‬איך ָ‬ ‫זאגן‪:‬‬ ‫הארץ אים ָ‬ ‫טאטן פונעם חתן‪ ,‬וועט זיין ַ‬ ‫גארנישט מיטן ַ‬ ‫האט ָ‬‫אויב ער ָ‬ ‫זיבן ָיאר מיט ּפרנסה"‪...‬‬ ‫דא‪,‬‬ ‫האט מיך גענומען ָ‬ ‫פארשטיי ַאז ער ָ‬ ‫"דער מחותן איז פונעם ַאלטן דור‪ ...‬איך ַ‬ ‫פטרון הפצה‬ ‫פטרון חודש חשון‬ ‫‪718. 686. 8300‬‬ ‫קול הבינני‬ ‫ארה"ב‬ ‫‪072. 257. 7726‬‬ ‫א"י‬ ‫נתנדב על ידי‬ ‫נתנדב על ידי‬ ‫הי"ו‬ ‫ר' יואל בן ליבא‬ ‫‪0333. 070. 6585‬‬ ‫בריטניה‬ ‫הרוצה בעילום שם‬ ‫לברכה והצלחה בכל הענינים‬ ‫זכות לימוד תורה דרבים של אלפי ישראל יעמוד להם ולב"ב להתברך‬ ‫‪0480. 20. 16. 18‬‬ ‫בלגיה‬ ‫זכות לימוד תורה דרבים של אלפי ישראל יעמוד להם ולב"ב להתברך‬ ‫בבני חיי מזוני רויחי מתוך בריות גופא ונהורא מעליא אמן‪.‬‬ ‫בבני חיי מזוני רויחי מתוך בריות גופא ונהורא מעליא אמן‪.‬‬ ‫לקבל הגליון בקביעות ע"י אימייל ‪info machonhavineini. com -‬‬ ‫ביהמ"ד ויואל משה ביהמ"ד נצח ישראל‬ ‫בית‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר ‪ 26‬לאקער ‪42‬‬ ‫ביהמ"ד אהל פיגא ביהמ"ד ישמח‬ ‫סאטמאר לאקער ‪ 40‬פארשעי‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר–בנין בראך–לאקער ‪#213‬‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר ‪ 53‬לאקער ‪#62‬‬ ‫המדרש‬ ‫ביהמ"ד וויזשניץ לונדון לאקאר ‪25‬‬ ‫משה‬ ‫ביהמ"ד בית‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר ‪ 13‬ביהמ"ד סטאלין‬ ‫ביהמ"ד בראשוב–לאקער ‪58Central Market‬‬ ‫ביהמ"ד קראסנא לאקער ‪#166‬‬ ‫קהל חרדים‬ ‫בואנוס איירעס‬ ‫לאנדאן‪ :‬ביהמ"ד ביאלא ‪ 45‬לאקער ‪33‬‬ ‫ביהמ"ד אבני צדק‬ ‫קרית יואל‪ :‬אלעזר‬ ‫ביהמ"ד ראדאשיץ‬ ‫לאקער ‪25‬‬ ‫ביהמ"ד הגדול וויזניץ עירמאנט‬ ‫מאנסי‪:‬‬ ‫ביהמ"ד וויען–שמש שטיבעל‬ ‫וויליאמסבורג‪:‬‬ ‫ביהמ"ד ראחמיסטריווקא–ליד המקוה‬ ‫בארא פארק‪:‬‬ ‫ניתן להשיג הגליון‬ ‫לאקער‬ ‫ביהמ"ד בּית התלמוד ליד הביהמ״ד‬ ‫ביהמ"ד רב טוב‬ ‫ביהמ"ד בית‬ ‫לאקער ‪219‬‬ ‫ביהמ״ד קראלי–שמש שטיבעל‬ ‫ביהמ"ד טאהש–ליד המקוה‬ ‫במקומות הבאים‪:‬‬ ‫‪109‬‬ ‫ביהמ"ד חברה ש"ס בביהמ"‬ ‫ביהמ"ד בית דוב‬ ‫מנחם זאב‬ ‫ביהמ"ד סאטמאר‬ ‫‪The Winery 18 Ave‬‬ ‫ביהמ"ד ווילעדניק בנין שיף‬ ‫‪ || 8‬גליון הבינני‬