שיעורי חינוך - אידיש · Shiurei Chinuch - Yiddish — חיי שרה (2026-11-02)

ינוךְ
יִ ְת ָּב ַר ְך ַה ׁ ּ ֵש ם ְּב עֶ זְ ַר ת
יעו ֵרי ִח ּ
ׁ ִש ּ
גִ ְליוֹ ן
ִא ִידישׁ
יט "א
אש יְ ׁ ִש יבָ ה ׁ ְש לִ ָ
פו נֶ עם רֹ ׁ
ּ
ער ןְ ,מ לַ ְמ ִד יםְ ,מ ַח ְּנ כִ ים אוּ ן ְמ ַח נְ כוֹ ת
יש ע עֵ צוֹ ת אוּ ן ַה ְד ָר כוֹ ת פַ אר עֶ לְ ֶט ְ
אק ִט ׁ ֶ
ּ ְפ ַר ְ
ד ת ה יכ ל ה ק ו
פרשת חיי שרה ספרשתש בר
תרומה דו גליון
גליון
שנת תשפ"ז תשפ"ג קע"ז
א'
מוס
לב
יעו ִ+רי+ם ִאין ִ+חינּ ּו ְך
ׁ ִש ּ
אש יְ ׁ ִש ָיבה ׁ ְש ִל ָיט"א
פוּ נֶ עם רֹ ׁ
יידער זֶ ענֶ ען יׁשט ַקיין ּכְ לַ ל .לֵ ֶ ַאז ָדאס ִאיז נִ ְ ִדי זַ אְך ִאיז ֶער גּוט‘ ,וְ ִה ְתּבֹונַ נְ ָּת ַעל ְמקֹומֹו’ גּוטע אֹויגְ ן -
ֶ -
רּוקן
אֹויס ְד ְְ ערן וָ ואס ֶקענֶ ען זִ יְך ָדא ֶעלְ ֶט ְ נָ אכְ ֶדעם וֶ וען ִאיְך קּוק אֹויף ִאים ,זֶ ע ִאיְך
יׁשט אּבן זֵ יי נִ ְ ייע ֶרע ִקינְ ֶדער ַאז זֵ יי ָה ְ אֹויף זֵ ֶ יׁש ָטא, ‘וְ ֵאינֶ ּנּו’ ָדאס ְׁשלֶ עכְ ְטס ִאיז ֶמער נִ ְ קּוקן אֹויף ִדי ִקינְ ֶדער ִמיט ַא גּוט אֹויג ְ
לִ יּב. יׁשט ֶדער זֶ עלְ ֶּבער ֶמענְ ְטׁש ֶער ִאיז ׁשֹוין נִ ְ ִדי וִ ויכְ ִטיגְ ְס ֶטע יְ סֹוד ִאין ִחינּוְך וָ ואס
יׁשט ַקיין אֹויסער ֶדעם וָ ואס ָדאס ִאיז נִ ְ ֶ וארן ַא ַצ ִדיק. יערֶ ,ער ִאיז גֶ עוָ ְ פּון ְפ ִר ֶ ויסן ִאיזֶ :מען מּוז לִ יּב אר ְפן וִ ְ ְמ ַחּנְ כִ ים ַד ְ
גֶ עזּונְ ֶטע נַ אטּורִ ,איז ָדאס אֹויְך ַא ְׁש ֶטער ּתֹורה פּון ֶר ִּבי'ן ִאיז ַא יְ סֹוד ַהּיְ סֹודֹות ֶדער ָ קּוקן אֹויף זֵ יי ִמיט ַא אּבן ִדי ִקינְ ֶדער אּון ְ ָה ְ
יׁשט ֶמעגְ לִ יְך ִאין ִחינּוְך ,וַ וייל ֶעס ִאיז נִ ְ ִאין ֲח ִסידּות ְּב ֶר ְסלֶ ב ,אּון ָדאס ִאיז ֶדער גּוט אֹויג.
יׁשט לִ יּב ְמ ַחנֵ ְך צּו זַ יין אֹויּב ֶמען ָהאט נִ ְ קּוקן אֹויף ִקינְ ֶדער ארף ְ יְ סֹוד וִ וי ַאזֹוי ֶמען ַד ְ אֹויּב ֶמען ָהאט לִ יּב ַא ִקינְ דֶ ,קען ֶמען
ָדאס ִקינְ ד. ארף ּכְ ֵדי זֵ יי צּו ֶקענֶ ען ְמ ַחנֵ ְך זַ יין; ֶמען ַד ְ וער ֶטער וֶ ועלְ ן ַא ַריינְ גֵ יין ִאים ְמ ַחנֵ ְך זַ יין; ִדי וֶ ְ
ארט אר ְפן ַאזֶ עלְ כֶ ע ָס ְ יּבער ַד ְ ער ֶ ֶד ִ קּודה עדן ִקינְ ד ֶע ֶּפעס ַא נְ ָ אֹויפזּוכְ ן ִאין יֶ ְ
ְ אֹויע ְרן וֶ ועלְ ן ֶעס ֶ ארץ ,זַ יינֶ ע ִאין זַ יין ַה ְ
ער ְׁש ְטןייּב ְ עטן ֶדעם ֵא ֶ ערן גָ אר ַא ַסאְך ֶּב ְ ֶעלְ ֶט ְ טֹובה ,אּון ַהאלְ ְטן פּונֶ עם ִקינְ ד צּולִ יּב יֶ ענֶ ע ָ עמען. ערן ,אּון ֶער וֶ ועט ֶעס ָאנְ נֶ ֶ ער ֶה ְ ֶד ְ
טֹויׁשן ,זֵ יי זָ אלְ ן יָ אְ ארץ זָ אל זִ יְך ייער ַה ְ ַאז זֵ ֶ קּודה.גּוטע נְ ָ ֶ יׁשט לִ יּב ַא וידער אֹויּב ֶמען ָהאט נִ ְ וִ ֶ
קּוקן אֹויף ייע ֶרע ִקינְ ֶדער אּון ְ אּבן זֵ ֶ לִ יּב ָה ְ ֲא ִפילּו וֶ וען ַא ִקינְ ד ִפ ְירט זִ יְך אֹויף ארן ִקינְ דֲ ,א ִפילּו ֶמען וֶ ועט ּכְ ֵס ֶדר זָ אגְ ן ַפ ְ
יטן
גּוטע נְ קּודֹות; ַאזֹוי וֶ ועלְ ן זֵ יי ִמ ְ ייע ֶרע ֶ זֵ ֶ ארף ֶמען ארף צּו זַ ייןַ ,ד ְ יׁשט וִ וי ֶעס ַד ְ נִ ְ ייער לִ יּב” ,וֶ ועט ָדאס “איְך ָהאּב ִדיְך זֵ ֶ ִקינְ דִ :
יח זַ יין זֵ יי ער ְׁש ְטנְ ’ס ִהילְ ף ֶקענֶ ען ַמ ְצלִ ַ ייּב ְ
ֵא ֶ ייען ִדי ּכַ ַעס אֹויף ַר ְח ָמנּות ַ
(עיֵ ין ער ְד ֵר ֶ יּב ְ ִא ֶ ת’דיג ,אּון יׁשט ֱא ֶמ ִ ִקינְ ד ְׁש ִּפ ְירן ַאז ֶעס ִאיז נִ ְ
צּו ְמ ַחנֵ ְך זַ יין. מֹוה ַר"ן ֵחלֶ ק א'ִ ,ס ָימן יח)ָ .דאס ֵמיינְ טֶ :מען יקּוטי ֲ ֵ לִ אֹויפטּון ִמיט ְ יׁשט ֶקענֶ ען ארנִ ְ
ֶמען וֶ ועט גָ ְ
אֹויפן ִקינְ ד ִמיט ַר ְח ָמנּות: ְ זָ אל ְט ַראכְ ְטן אפט’ ִאיז ַא זַ אְך וָ ואס וֶ וענְ ְדט יּב ַׁש ְ ִאים‘ .לִ ְ
אפט ער ְׁש ְטן אֹויף לִ ְיּב ַׁש ְ ייּב ְ
עטן ֶדעם ֵא ֶ ֶּב ְ ארץ פּונֶ עם ֶמענְ ְטׁש ,אּון נָ אר זִ יְך ִאינֶ עם ַה ְ
יׁשט ֶ'א ְפ ָׁשר ָהאט ָדאס ִקינְ ד ֶּב ֱא ֶמת נִ ְ
ייען ַא ַריין ִאין ּכִ ָּתה, יידער ְמ ַחּנְ כִ ים גֵ ֶ ֵא ֶ יׁש ֵקייטֶ ,ער ָהאט אר ְ
גֶ עוָ ואלְ ט טּון ִדי נַ ִ יטן ִקינְ ד ער ְׁש ֶטער ִאינְ ֵאיינֶ עם ִמ ְ ייּב ְֶדער ֵא ֶ
ער ְׁש ְטן ַא ייּב ְ
עטן ֶדעם ֵא ֶ אר ְפן זֵ יי ֶּב ְ ַד ְ עּבֹוירן ִמיט ְ ֶעס נָ אר גֶ עטּון וַ וייל ֶער ִאיז גֶ וייסן ֶדעם ֱא ֶמת ִצי ֶדער ְמ ַחנֵ ְך ָהאט ִאים וֵ ְ
יח זַ יין ִמיט קּור ֶצע ְּת ִפלָ ה ַאז זֵ יי זָ אלְ ן ַמ ְצלִ ַ ְ וערע נַ אטּור ָא ֶדער וַ וייל ֶער ִאיז נָ אְך ַא ְׁשוֶ ֶ יׁשט.אקע לִ יּב ָא ֶדער נִ ְ ַט ֶ
ִדי ִקינְ ֶדער .אֹויּב ֶמען ְׁש ִּפ ְירט ַאז ֶמען ָהאט ייּבן לִ יּב צּו עריׁש'ִּ .ביז ֶמען וֶ ועט ָאנְ ֵה ְ ִקינְ ֶד ִ ֶדער ֵהיילִ יגֶ ער ֶר ִּבי ָהאט אּונְ ז ְמגַ ּלֶ ה
יׁשט לִ יּב ַאלֶ ע ִקינְ ֶדער ֵאיינִ יג ,מּוז ֶמען נִ ְ עמאלְ ט וֶ ועט ָדאס אּבן ָדאס ִקינְ ד ,אּון ֶד ָ ָה ְ עדן טֹויׁשן יֶ ְ ְ גֶ עוֶ וען וִ וי ַאזֹוי ֶמען ֶקען
ער ְׁש ְטן אּון ִאים ייּב ְ
ארן ֵא ֶ ער ֵציילְ ן ַפ ְ ָדאס ֶד ְ וער ֶטער וָ ואס עמען ִדי וֶ ְ ִקינְ ד וֶ ועלְ ן ָאנְ נֶ ֶ יקּוטי
ֵ גּוטןֶ .דער ֶר ִּבי זָ אגְ ט (לִ ֶמענְ ְטׁש צּום ְ
אּבן
עטן ֶמען זָ אל יָ א זֹוכֶ ה זַ יין לִ יּב צּו ָה ְ ֶּב ְ עדט צּו ִאים. ֶמען ֶר ְ מֹוה ַר”ן ֵחלֶ ק א’ִ ,ס ָימן רפב)ֲ :א ִפילּו ַא ֶמענְ ְטׁש וָ ואס ֲ
ַאלֶ ע ִקינְ ֶדער ֵאיינִ יג. ִאיז ַא ָר ָׁשע ּגָ מּור ַר ֲח ָמנָ א לִ ְצלָ ן ,אֹויּב ֶמען
“היילִ יגֶ ער ער ְׁש ְטןֵ : ייּב ְ
ארן ֵא ֶ זָ אגְ ט ַפ ְ אּבן ִדי ֵאייגֶ ענֶ ע ִקינְ ֶדער
לִ יּב ָה ְ
קּוקן אֹויף ִאים ִמיט ַא גּוט אֹויגֶ ,מען וֶ ועט ְ
עפערִ ,די אּון ִדי ִקינְ ֶדער ָהאּב ִאיְך לִ יּב אׁש ֶַּב ֶ לֹויט ֶדער נַ אטּור וִ וי ַאזֹוי ֶדער גּוטע זַ אכְ ןֲ ,א ִפילּו אֹויפזּוכְ ן ִאין ִאים ֶ ְ וֶ ועט
קּומען ָאנְ גֶ עטּון א’חנְ ’ט ,זֵ יי ֶ וַ וייל זֵ יי זֶ ענֶ ען ַּב ֵ אפן ִדי וֶ ועלְ ט, אׁש ְער ְׁש ֶטער ָהאט ַּב ַ ייּב ְֵא ֶ עפט ִאין ִאים ְּבלֹויז ֵאיין ִּפינְ ֶטעלֶ ע ֶמען ְט ֶר ְ
עּבן ִמיר ֶדעם יידער ,אּון זֵ יי גֶ ְ ִמיט ֵׁשיינֶ ע ְקלֵ ֶ אפט יּב ַׁש ְ ערלִ יכֶ ע לִ ְ
ערן ַאן ִאינֶ ְ אּבן ֶעלְ ֶט ְ ָה ְ גּוטסֶ ,העלְ ְפט ֶמען ִאים ִמיט ֶדעם ַאז ֶער ְ
ערן ִמיְך אֹויס .וָ ואס זָ אל ִאיְך עפיל ַאז זֵ יי ֶה ְ גֶ ִ ייע ֶרע ִקינְ ֶדער ,וִ וי ֶמען זֶ עט ִאין ָּפסּוק צּו זֵ ֶ וערן רֹויסגֵ יין פּון זַ יין ְׁשלֶ עכְ ְטס ,וֶ ְ זָ אל ַא ְ
ָא ֶּבער טּון ִמיט ֶדעם ִקינְ ד אּון יֶ ענֶ עם ִקינְ ד? “ה ִת ְׁשּכַ ח
(יְ ַׁש ְעיָ הּו מט ,טו)ֶ ,דער נָ ִביא זָ אגְ טֲ : וערן ַא ַצ ִדיקֶ .דער ֶר ִּבי אֹויס ָר ָׁשע ,אּון וֶ ְ
יׁשט יׁשט לִ יּב אּון ִאיְך ֶקען זֵ יי נִ ְ ִאיְך ָהאּב זֵ יי נִ ְ ִא ָּׁשה עּולָ ּה ֵמ ַר ֵחם ֶּבן ִּב ְטנָ ּה”ֶ ,קען ֶדען ַא (ּת ִהלִ ים לז,ייט ְׁשט ִמיט ֶדעם ֶדער ָּפסּוק ְ ַט ְ
יׁשט וֶ וען ִאיְך ֶרעד ערן נִ ְיידן ,וַ וייל זֵ יי ֶה ְ ערלַ ְ ֶד ְ יׁשט ַר ְח ָמנּות עסן ָא ֶדער נִ ְ ארגֶ ְאמע ַפ ְ ַמ ֶ י)“ :וְ עֹוד ְמ ַעט וְ ֵאין ָר ָשׁע ,וְ ִה ְתּבֹונַ נְ ָּת ַעל
יׁשט ,אּון וֶ וען ִאיְך צּו זֵ יי ,זֵ יי ָפאלְ גְ ן ִמיְך נִ ְ אּבן אֹויף ִאיר ִקינְ ד?! ָה ְ עפט ‘וְ עֹוד ְמקֹומֹו וְ ֵאינֶ ּנּו”ַ ,אז ֶמען ְט ֶר ְ
ער ַראׁשּונְ ג ַפאר ִדי ִקינְ ֶדער וִ ויל ַמאכְ ן ַאן ִא ֶיּב ְ ערןעדן ִמיט ַא ַסאְך ֶעלְ ֶט ְ ָא ֶּבער נָ אכְ ן ֶר ְ גּוטע זַ אְך ,וָ ואס ִאין ֶדעם ְמ ַעט’ ַא ְקלֵ יינֶ ע ֶ
ערנְ ט ִדי ַ -מאכְ ן זֵ יי ֶעס ַאוֶ ועק .וֶ וען ֶמען לֶ ְ ייע ֶרע ִקינְ ֶדערָ ,האּב ִאיְך ַאיינְ גֶ עזֶ ען וֶ ועגְ ן זֵ ֶ ייסט ַאז ִמיט ִאיז ֶער ‘וְ ֵאין ָר ָשׁע’ָ ,דאס ֵה ְ
א
ההממשך
יעו ִ+רי+ם ִאין ִ+חינּ ּוךְ
ׁ ִש ּ
שך
אש יְ ׁ ִש ָיבה ׁ ְש ִל ָיט"א
פוּ נֶ עם רֹ ׁ <<<
עמען ִדי ְׁש ִּפילְ ֵצייג אמנֶ ֶ אפןַ ,צ ְ ֶע ְסן ,גֵ יין ְׁשלָ ְ עפאלְ ן אּפגֶ ַ עּבעְך ַא ָר ְ ער ַפאר ִאיז ֶער נֶ ֶ ֶד ְ (ׁשמֹות כא ,וִּ ,דּבּור ַה ַּמ ְת ִחילַר ִׁש”י ִאין ַּפ ְר ַׁשת ִמ ְׁש ָּפ ִטים ְ
ארף ֶמען זֵ יי ָּפׁשּוט זָ אגְ ן וָ ואס דֹומהַ ,ד ְ וְ כַ ֶ אר ֶּבע ֲע ֵב ָירה אּון ֶמען ָהאט ִאים ִמיט ַא ַה ְ וְ ָר ַצע)‘ :אֹזֶ ן זֹאת ֶׁש ָּׁש ְמ ָעה ַעל ַהר ִסינַ י ֹלא ִתגְ נֹב,
אׁשען אׁשען ,וַ וייל ְס ְט ַר ֶ צּו טּון ָאן ְס ְט ַר ֶ אר ְפט ַה ְרגְ ֶ’ענֶ ען. עד ְ גֶ ַ וְ ָהלַ ְך וְ גָ נַ בֵּ ,ת ָר ַצע’ ,כַ אּפ ִאיְך זֵ יי ָאן ַּביים ֶ
אֹויער,
וַ וייזְ ט אֹויף ְׁשוַ ואכְ ֵקייטֶ .עס וַ וייזְ ט ּכְ ִאילּו פּון ֶדעם זֶ עט ֶמעןַ ,אז לָ אזְ ן ִדי ִקינְ ֶדער גּוטע ִצי אּון ִאיְך זָ אג זֵ יי‘ֶ :דער ִאיְך גֶ עּב ַא ֶ
ארף ָדאס ִקינְ ד ָהאט אֹויְך ַא ַצד אּון ֶמען ַד ְ מּוסרִ ,איז ָ יׁשט זָ אגְ ן ַקיין ֶה ְפ ֵקר אּון זֵ יי נִ ְ עדט צּו ִדיר’... יׁשט וֶ וען ֶמען ֶר ְ ערט נִ ְ אֹויער ֶה ְ
ֶ
אר ַהאנְ ְדלֶ ען יטן ִקינְ ד ַפ ְ עצן ִמ ְ אּפזֶ ְ זִ יְך ַא ָר ְ יׁשט ַקיין ֵע ֶסק; ֶעס ִאיז ַּפ ַחד ְּפ ָח ִדים, זִ יכֶ ער נִ ְ ייער,עפערִ ,איְך ֶּבעט ִדיר זֵ ֶ אׁש ֵֶהיילִ יגֶ ער ַּב ֶ
וייטןֶ .מען ארן ְצוֵ ְ עּבן ַפ ְ וֶ וער ֶעס זָ אל נָ אכְ גֶ ְ רֹויסגֵ יין
ִדי ִקינְ ֶדער ֶקענֶ ען ַחס וְ ָׁשלֹום ַא ְ אּבן ַאלֶ ע ִקינְ ֶדער ֶהעלְ ף ִמיר ִאיְך זָ אל לִ יּב ָה ְ
אר ְפן ייסן ִדי ִקינְ ֶדער וָ ואס זֵ יי ַד ְ ארף ֵה ְ ַד ְ ארף יָ א זָ אגְ ן ַפאר לְ ַּת ְרּבּות ָר ָעהֶ .מען ַד ְ ארגֶ ְ
עסן יׁשט ַפ ְ ֵאיינִ יג; ֶהעלְ ף ִמיר ִאיְך זָ אל נִ ְ
יׁשט ,זָ אגְ ט ֶמען טּון ,אּון אֹויּב זֵ יי ָפאלְ גְ ן נִ ְ ִקינְ ֶדער וִ וי ַאזֹוי זִ יְך צּו ִפ ְירן ,נָ אר ֶמען ארןַ ,אז ִאיְך ִּבין אֹויְך ַמיינֶ ע ֵאייגֶ ענֶ ע ִקינְ ֶדער יָ ְ
יׁשט, וייטער נִ ְ נָ אכְ ַא ָמאל .אֹויּב זֵ יי ָפאלְ גְ ן וַ ֶ עדן ִמיט דּורְך ֶר ְארף ֶעס טּון ִמיט ָחכְ ָמה; ְ ַד ְ עריׁש אּון ִאיְך אר ְׁש ִּפילְ ט אּון ִקינְ ֶד ִ גֶ עוֶ וען ַפ ְ
אטע”“ֶ ,דער “מען מּוז ָפאלְ גְ ן ַא ַט ֶ זָ אגְ ט ֶמעןֶ : דּורְך ַהאלְ ְטן קּוקן גּוט אּון ְ אפטִ ,מיט ְ יּב ַׁש ְ לִ ְ עמיינְ ט צּו זַ יין ְׁשלֶ עכְ ט”. יׁשט גֶ ֵ ָהאּב נִ ְ
ארף ָפאלְ גְ ן ַא ער ְׁש ֶטער זָ אגְ ט ַאז ֶמען ַד ְ ייּב ְ
ֵא ֶ פּונֶ עם ִקינְ ד.
ערנֶ ען זִ יְך ִדי ִקינְ ֶדער אֹויס אטע”ַ ,אזֹוי לֶ ְ ַט ֶ ֶמען מּוז ְמ ַחנֵ ְך זַ יין ִדי ִקינְ ֶדער
חּורים פּון אּונְ זֶ ער ַא ַסאְך ָמאל ְפ ֶרעגְ ן ִמיר ָּב ִ אּבן ִדי ִקינְ ֶדער עדט וֶ ועגְ ן לִ יּב ָה ְ וֶ וען ֶמען ֶר ְ
צּו ָפאלְ גְ ן. מּוסר? זֵ יי ארוָ ואס ִאיְך זָ אג זֵ יי ַאלְ ץ ָ יבהַ :פ ְ יְ ִׁש ָ
רֹויסע ַר ֲח ָמנּות אֹויף ִדי ֶעס ִאיז ַא גְ ֶ קּוקן אֹויף זֵ יי ִמיט ַא גּוט אֹויגֵ ,מיינְ ט אּון ְ
חּורים זָ אג ִאיְך ויסע ָּב ִ עען ָדאְך ַאז ַפאר גֶ עוִ ֶ זֶ ֶ יׁשט ַאז ֶמען זָ אל זֵ יי לָ אזְ ן טּון וָ ואס ָדאס נִ ְ
ערן אּון ְמ ַחּנְ כִ ים וָ ואס ַאלֶ עס גֵ ייט ַּביי זֵ יי ֶעלְ ֶט ְ מּוסרֶ .ענְ ְט ֶפער ִאיְך זֵ יי“ :אֹויּב דּו יׁשט ַקיין ָ נִ ְ
אׁשען, צּו ִמיט ַּבאלֹוינּונְ גֶ ען ָא ֶדער ִמיט ְס ְט ַר ֶ אפט; ַחס וְ ָׁשלֹום יּב ַׁש ְ זֵ יי וִ וילְ ן צּולִ יּב ִדי לִ ְ
יס ֶטע וִ וילְ ְסט ֶקען ִאיְך ִדיר צּולֵ ייגְ ן צּו ִדי לִ ְ
וַ וייל זֵ יי ַה ְרגְ ֶ’ענֶ ען זִ יְך ַאלֵ יין ָאּפ; זֵ יי ְּב ֶרענְ גֶ ען ארף ֶמען ְמ ַחנֵ ְך זַ יין ַאזֹוי צּו זָ אגְ ן! ַאוַ ַודאי ַד ְ
יׁשט; ארנִ ְ חּורים וָ ואס ִאיְך זָ אג זֵ יי גָ ְ פּון ִדי ָּב ִ
ערנֶ ען ַאז אֹויסלֶ ְ ְ צּו ַאז ִדי ִקינְ ֶדער זָ אלְ ן זִ יְך ארף זֵ יי זָ אגְ ן וָ ואס ֶמען ִדי ִקינְ ֶדערֶ ,מען ַד ְ
צּופ ִרי ִּביז ַּביינַ אכְ ט... ִאיְך ְׁש ֵמייכְ ל צּו זֵ יי פּון ְ
ארף ָפאלְ גְ ן נָ אר אֹויּב ֶמען זָ אגְ ט צּו ַא ֶמען ַד ְ ערנֶ ען וִ וי ַאזֹוי אֹויסלֶ ְ
ְ יׁשט טּון אּון זֵ יי ָטאר נִ ְ
מּוסר? וַ וייל ִאיְך ארוָ ואס זָ אג ִאיְך ִדיר יָ א ָ ַפ ְ
אׁשעט. ַּבאלֹוינּונְ ג ָא ֶדער ֶמען ְס ְט ַר ֶ ארף גֵ יין ִאינֶ עם צּופ ְירן ,נָ אר ֶמען ַד ְ אֹויפ ִ ְ זִ יְך
אפענּונְ ג ָהאּב ִדיר לִ יּב אּון ִאיְך ָהאּב נָ אְך ַא ָה ֶ
יטל וֶ ועגִ .אין ִדי זֶ עלְ ֶּבע ַצייט וָ ואס ֶמען ִאיז ִמ ְ
ער ֵציילְ ט ַאז אטע ָהאט ִמיר ַא ָמאל ֶד ְ ַא ַט ֶ עּבן” .וִ וי ֶדער יח זַ יין ִאין לֶ ְ ועסט ַמ ְצלִ ַ ַאז דּו וֶ ְ
עדענְ ֶקען ַאז זֵ יי זֶ ענֶ ען ארף ֶמען גֶ ֶ ְמ ַחנֵ ְךַ ,ד ְ
עמען ֶער ָהאט גֶ עזָ אגְ ט ַפאר זַ יין זּון ֶער זָ אל נֶ ֶ מּוסר”, ָּפסּוק זָ אגְ ט ִ(מ ְׁשלֵ י יג ,כד)“ :וְ א ֲֹהבֹו ִש ֲׁחרֹו ָ
ֶדער וָ ואס ִאיז ְמ ַחנֵ ְך ִדי ִקינְ ֶדער ,וַ וייזְ ט ָדאס יׁשט ְׁשלֶ עכְ ט ,אּון ְּבלֹויז ִקינְ ֶדער; זֵ יי זֶ ענֶ ען נִ ְ
חּומׁש וָ ואס ֶער ָהאט ָאנְ גֶ עגְ ֵרייט, ִאין ֵח ֶדר ַא ָ
ַאז ֶער ָהאט זֵ יי לִ יּב. גּוטס.ייער ַא ַסאְך ְ אּבן ִאין זִ יְך אֹויְך זֵ ֶ זֵ יי ָה ְ
“איְך ערּופןִ : ְ ָא ֶּבער ָדאס ִקינְ ד ָהאט זִ יְך ָאנְ גֶ
חּומׁש!” ייע ָ ארף ַא נֵ ֶ יׁשט! ִאיְך ַד ְ נֶ עם ֶעס נִ ְ (מ ְד ָרׁש ְׁשמֹותֲחכָ ֵמינּו זִ כְ רֹונָ ם לִ ְב ָרכָ ה זָ אגְ ן ֶ
ארלַ אנְ גֶ ען צּו ָפאלְ גְ ן ָאן ַּבאלֹוינֶ ען ָא ֶדער ַפ ְ יׁשט חּומא ְׁשמֹות א ,א) :וֶ וער ֶעס ִאיז נִ ְ ַר ָּבה א ,א; ַּתנְ ָ
עפ ֶרעגְ ט" :וָ ואס אטע ָהאט ִמיר גֶ ְ ֶדער ַט ֶ אׁשען ְס ְט ַר ֶ
זָ אל ִאיְך טּון ִמיט ַמיין זּון?" ָהאּב ִאיְך ִאים ְמ ַחנֵ ְך זַ יין ִקינְ ד וַ וייל ֶער ָהאט ַר ְח ָמנּות
ויסן ַּביי ִדיר ִאין אר ְפ ְסט וִ ְ ערט" :דּו ַד ְ עענְ ְט ֶפ ְ גֶ ֶ ארף ֶדער ֶע ְר ְׁש ֶטער יְ סֹוד וָ ואס ֶמען ַד ְ אֹויף ִאים ,וֶ ועלְ ן ִדי ִקינְ ֶדער צּום סֹוף ַא ָראּפ
ארף ָפאלְ גְ ן אּון ֶער וֶ ועט מ ַֹח ַאז ַ'דיין ִקינְ ד ַד ְ ערנֶ ען ַפאר ִקינְ ֶדער ִאיז ֶ‘ד ֶרְך ֶא ֶרץ’; אֹויסלֶ ְְ עפינֶ ען יׁשן וֶ ועגַ .אזֹוי וִ וי ִמיר גֶ ִ גֵ יין פּון ִא ִיד ְ
ָפאלְ גְ ן' ,אּון דּו זָ אלְ ְסט ִאים נָ אכְ ַא ָמאל זָ אגְ ן: ֶעס מּוז זַ יין ֵס ֶדר ִאין ּכִ ָּתהִ ,די ִקינְ ֶדער זָ אלְ ן ַּביי ַא ְב ָר ָהם ָא ִבינּו ,וֶ וען ֶער ָהאט גֶ עזֶ ען וִ וי
ועסטּו זֶ ען ַאז חּומׁש ִאין ֵח ֶדר!' וֶ ְ 'נֶ עם ֶדעם ָ רּומ ַטאנְ ְצן ַא גַ אנְ ְצן ָטאג. יׁשט ַא ְ נִ ְ עט ְׁש ֶקע קּומט ַא ֵהיים ִמיט ַא גֶ ְ ְ יִ ְׁש ָמ ֵעאל
ֶער וֶ ועט ָפאלְ גְ ן". צּוׁש ֶטעלְ ן וִ וי ַאזֹוי ֶקען ֶמען ַּבאוַ וייזְ ן ַאיינְ ְ ער ִמיטָ ,האט ֶער ִאים אּון ְׁש ִּפילְ ט זִ יְך ֶד ְ
דּורְךיּפלִ ין ִאין ַא ּכִ ָּתה? ְ יס ִצ ְאר ֶקע ִד ְ ַא ְׁש ַט ְ יׁשט גֶ עזָ אגְ טִּ ,ביז ֶער ארנִ ְ גֶ עׁשֹוינְ ט אּון גָ ְ
ער ֵקייט אר ְק ֵקייט אּון זִ יכֶ ְ לֹויט ִדי ְׁש ַט ְ
ארק ַּביי זִ יְך ִאין מ ַֹח ֶדעם וָ ואס ֶמען ִאיז ְׁש ַט ְ ייּבן
אר ְט ַר ְ אר ְפט ַפ ְ עד ְ עטער גֶ ַ ָהאט ִאים ְׁש ֶּפ ֶ
אּבן ִאין זִ יְך, ערן ָא ֶדער ְמ ַחּנְ כִ ים ָה ְ וָ ואס ֶעלְ ֶט ְ
ייּבט ַאז ִ‘די ִקינְ ֶדער מּוזְ ן ָפאלְ גְ ן אּון ֶמען גְ לֵ ְ יׁשט ַקאלְ יֶ ע ַמאכְ ן פּון ְׁשטּוּב ּכְ ֵדי ֶער זָ אל נִ ְ
ַאזֹוי וֶ ועלְ ן ִדי ִקינְ ֶדער ָפאלְ גְ ן.
עמאלְ ט וֶ ועלְ ן ִדי אּון זֵ יי וֶ ועלְ ן ָפאלְ גְ ן’ֶ ,ד ָ אס ְירט רּודער יִ ְצ ָחקַ .אזֹוי אֹויְך ָהאט ַּפ ִ זַ יין ְּב ֶ
עדן צּו ִדי ִקינְ ֶדער פּון ֱאמּונָ ה ֶר ְ דּורְךיׁשט ְ אקע ָפאלְ גְ ןָ .א ֶּבער נִ ְ ִקינְ ֶדער ַט ֶ עהאט ֵע ָשׂוַ ,אזֹוי ִמיט ֵע ָשׂו; יִ ְצ ָחק ָהאט לִ יּב גֶ ַ
ּבֹודד זַ יין אּון אר ְפן זִ יְך ִמ ְת ֵ ְמ ַחּנְ כִ ים ַד ְ צּוזָ אגְ ן ַפאר ִדי ִקינְ ֶדער ַא ַּבאלֹוינּונְ ג ָא ֶדער אשׁית כה ,כח)“ :וַ ּיֶ ֱא ַהב יִ ְצ ָחק (ב ֵּר ִוִ וי ֶעס ְׁש ֵטייט ְ
יׁשט ער ְׁש ְטן ַאז זֵ יי זָ אלְ ן נִ ְ ייּב ְ
עטן ֶדעם ֵא ֶ ֶּב ְ אׁשען ִמיט ַא ְׁש ְט ָראף. זֵ יי ְס ְט ַר ֶ יׁשט ארנִ ְ ֶאת ֵע ָׂשו”ֶ ,ער ָהאט ִאים ֵקיינְ ָמאל גָ ְ
קּומען ֶ ארוָ ואס זֵ יי עסן פּונֶ עם ִציל ַפ ְ ארגֶ ְ ַפ ְ ערן ַמאכְ ן ֶדעם ָטעּות :וֶ וען ַא ַסאְך ֶעלְ ֶט ְ גֶ עזָ אגְ ט אּון צּום סֹוף ִאיז ֶער ַארֹויס לְ ַּת ְרּבּות
צּו ִדי ִקינְ ֶדער; ּכְ ֵדי זֵ יי ְמ ַחנֵ ְך צּו זַ יין אּון ייער ִקינְ ד אּון ָדאס ייסן ֶע ֶּפעס ַפאר זֵ ֶ זֵ יי ֵה ְ ָר ָעהִ .די זֶ עלְ ֶּבע זַ אְך ִאיז גֶ עוֶ וען ִמיט ַא ְב ָׁשלֹום
עפער אׁש ֶ ערנֶ ען ַאז ֶעס ִאיז ָדא ַא ַּב ֶ אֹויסלֶ ְ
ְ קֹויפן זֵ יי אּונְ ֶטער ְ יׁשט ָפאלְ גְ ן, ִקינְ ד וִ ויל נִ ְ אּון ֲאדֹנִ ּיָ ה ִדי ִקינְ ֶדער פּון ָדוִ ד ַה ֶּמלֶ ְך וָ ואס
אֹויף ֶדער וֶ ועלְ ט. ָדאס ִקינְ ד ִמיט ַּבאלֹוינּונְ גֶ ען ,זֵ יי זָ אגְ ן“ :אֹויּב מּוסר ,וִ וי יׁשט גֶ עזָ אגְ ט ַקיין ָ ֶמען ָהאט זֵ יי נִ ְ
יׁשט צּו ִדי ִקינְ ֶדער ּכְ ֵדי קּומט נִ ְְ ֶמען עמען אֹויף ועסט ָפאלְ גְ ן ,וֶ ועל ִאיְך ִדיר נֶ ֶ דּו וֶ ְ ֶעס ְׁש ֵטייט אֹויף ֲאדֹנִ ּיָ ה ְ(מלָ כִ ים א’ ,א ,ו)“ :וְ ֹלא
ּבֹויען ַאןֶ עמען פּון זֵ יי ּכָ בֹוד צּו ָא ְּפצּונֶ ֶ ערט אר ֶק ְטּוען זֵ יי ַפ ְֶ אֹויס ְפלּוג”ָ .א ֶדער ְ ַאן ית”, ּדּוע ּכָ כָ ה ָע ִׂש ָ
ֲע ָצבֹו ָא ִביו ִמּיָ ָמיו לֵ אמֹר ַמ ַ
קּומט צּו ִדי ִקינְ ֶדער ֵאייגֶ ענֶ ע ְמלּוכָ ה; ֶמען ְ אׁשען ָדאס ִקינְ ד“ :אֹויּב ייּבן ָאן צּו ְס ְט ַר ֶ אּון ֵה ְ ארט וָ ואס ֶעס ָהאט עטער ְׁש ֵטייט ָד ְ אּון ְׁש ֶּפ ֶ
ער ְׁש ְטן, ייּב ְ
ארן ֵא ֶ ּבֹויען ַא ַמלְ כּות ַפ ְ ֶ ּכְ ֵדי צּו אקּומען ֶ ועסטּו ַּביׁשט ָפאלְ גְ ן ,וֶ ְ ועסט נִ ְ דּו וֶ ְ אס ְירט ִמיט זֵ יי. ַּפ ִ
אּון ַא ַריינְ צּולֵ ייגְ ן ִאין ִדי ִקינְ ֶדער ַאז ֶעס ִאיז יׁשט יידע ְמ ַהּלְ כִ ים זֶ ענֶ ען נִ ְ ַא ְׁש ְט ָראף”ֵּ .ב ֶ אֹויְך זָ אגְ ט ֶדער ֶמ ְד ָרׁש (ק ֶֹהלֶ ת ַר ָּבה ז ,ג) אֹויף
עפער אֹויף ֶדער וֶ ועלְ ט .אֹויּב זֵ יי אׁש ֶ ָדא ַא ַּב ֶ ִריכְ ִטיג. אטע ַא ְמנֹון ֶדער זּון פּון ָדוִ ד ַה ֶּמלֶ ְךַ ,אז זַ יין ַט ֶ
עּבן,
ערגֵ יין ִאין לֶ ְ יּב ְ
וֶ ועלְ ן ַא ָמאל ֶע ֶּפעס ַא ִר ֶ וֶ וען ֶמען זָ אגְ ט ַפאר ִקינְ ֶדער זֵ יי זָ אלְ ן מּוסר, יׁשט גֶ עזָ אגְ ט ַקיין ָ ָהאט ִאים ֵקיינְ ָמאל נִ ְ
ב
ההממשך
יעו ִ+רי+ם ִאין ִ+חינּ ּוךְ
ׁ ִש ּ
שך
אש יְ ׁ ִש ָיבה ׁ ְש ִל ָיט"א
פוּ נֶ עם רֹ ׁ
<<<
“איְך ֶקען ׁשֹוין גֵ יין?” ֶדער ִאים ָדאס ִקינְ דִ : אֹויס ִפ ְירן לְ ַמ ֲע ֶׂשהֶ .מען ְ ִקינְ ֶדער וֶ ועלְ ן ָדאס עפער צּו
אׁש ֶ
ויסן ַאז ֶעס ִאיז ָדא ַא ַּב ֶ זָ אלְ ן זֵ יי וִ ְ
עפ ֶרעגְ ט וָ ואס ֶער זָ אל ְמלַ ֵמד ָהאט ִמיר גֶ ְ ערן ַאז ֲא ִפילּו ִאין ֶדעם ארף זַ יין גְ ֵרייט צּו ֶה ְ ַד ְ וֶ ועם ֶמען ֶקען זִ יְך וֶ וענְ ְדן.
ערוֶ ועגְ ן? ָהאּב ִאיְך ִאים גֶ עזָ אגְ טָ :דאס טּון ֶד ְ יּבער עדט ִא ֶ ער ְ זֶ עלְ ְּבן ָטאג וָ ואס ֶמען ָהאט גֶ ֶ
גּוטע ִמדֹות עדן צּו ִדי ִקינְ ֶדער פּון ֶ ֶר ְ
קּומענְ ִדיגֶ ע ָמאל וֶ וען ָדאס ִקינְ ד וֶ ועט ִדיְך ֶ אֹויפן
ְ ארן עפ ְ ֶדעם ִענְ יָ ן ,זֶ ענֶ ען ִדי ִקינְ ֶדער גֶ ָ
עקּומען, ֶ רֹויפגֶ
ערער ִאיד ִאיז ַא ְ ָּבאסַ ,אן ֶעלְ ֶט ֶ ערנֶ ען ִדי ִקינְ ֶדער אֹויסלֶ ְ
ְ אר ְפן
ְמ ַחּנְ כִ ים ַד ְ
"איְך ֶקען ׁשֹוין גֵ יין?" זָ אלְ ְסטּו ִאים ְפ ֶרעגְ ןִ :
ייער ְּפלַ אץ יצן אֹויף זֵ ֶ יּבן זִ ְ עּבלִ ְאּון זֵ יי זֶ ענֶ ען גֶ ְ גּוטע ִמדֹותֶ .דער ֵהיילִ יגֶ ער ֶר ִּבי ר’ אּבן ֶ צּו ָה ְ
אפט אּון ַא ְׁש ֵמייכְ ל" :נֵ יין; יּב ַׁש ְ זָ אגְ ן ִמיט לִ ְ
ערן ִאיד. אּון ֲא ִפילּו גֶ עלַ אכְ ט פּונֶ עם ֶעלְ ֶט ְ עטיל ייּבט ִאין ֶצ ִ ימלֶ ְך זְ כּותֹו יָ גֵ ן ָעלֵ ינּו ְׁש ַר ְ ֱאלִ ֶ
יׁשט גֵ ייןִ .איְך וִ ויל ִדיר ֶעס דּו ֶקענְ ְסט נָ אכְ נִ ְ “ה ָא ָדם ֹלא נִ ְב ָרא ַרק לְ ַׁש ֵּבר ֶאת ָק ָטן ִ(ס ָימן טז)ָ :
יסט ויסן ַאז דּו ִּב ְ נָ אכְ ַא ָמאל זָ אגְ ן ,זָ אלְ ְסט וִ ְ ויסן ,וַ וייל אֹויּב ֶמען ָדאס ִאיז וִ ויכְ ִטיג צּו וִ ְ
וארן ּכְ ֵדי אפן גֶ עוָ ְ אׁש ְ ַה ֶּט ַבע”ַ ,א ֶמענְ ְטׁש ִאיז ַּב ַ
ייער ִקינְ ד!" ייער ַא ֵט ֶ זֵ ֶ אר ְׁש ִריטֶ ,קען ֶמען וארט צּו זֶ ען גְ לַ ייְך ָפ ְ ֶע ְרוַ ְ
ארט עטן זַ יינֶ ע ִמידֹות; ֶער זָ אגְ ט ָד ְ צּוא ְר ֶּב ְ אֹויס ְַ
לֹויפט ַאוֶ ועק פּון ַא גּוט ְ וֶ וען ַא ִקינְ ד טֹויׁשט וֶ וען ֶמען וֶ ועט ְ ארק ַאנְ וערן ְׁש ַט ְ וֶ ְ
ַאז ָדאס ִאיז גְ ִרינְ גֶ ער צּו טּון וֶ וען ֶמען ִאיז נָ אְך
עפאלְ גְ ט יׁשט גֶ ָ אּבן נִ ְ
ערן ַאז ִדי ִקינְ ֶדער ָה ְ ֶה ְ
יׁשט וִ וי וייסט נִ ְ וארט ,וַ וייזְ ט ֶעס ַאז ֶער וֵ ְ וָ ְ עטער ִאיז יּונְ גַ ,פאר ִדי ַאכְ ְצן יָ אר ,וַ וייל ְׁש ֶּפ ֶ
עדט צּו זֵ יי. ער ְ ָדאס וָ ואס ֶמען ָהאט גֶ ֶ
וער ֶטער ,וַ וייל גּוטע וֶ ְ עמען ֶ אֹויפצּונֶ ֶ ְ ַאזֹוי טֹויׁשן.
ְ ייער ְׁשוֶ וער זִ יְך צּו ׁשֹוין זֵ ֶ
עּבן ַקיין יׁשט גֶ עגֶ ְ ֵקיינֶ ער ָהאט ִאים נָ אכְ נִ ְ עמען ֶדעם ארף ֶמען ַא ַריינְ נֶ ֶ יּבער ַד ְ ער ֶֶד ִ
קּוקן ִאין ּכִ ָּתה ִצי ֶעס אּומ ְ ארף זִ יְך ְ ֶמען ַד ְ
וער ֶטער. גּוטע וֶ ְ ֶ וארט עדעס וָ ְ ייּבן ַאז יֶ ֶ יְ סֹוד ַּביי זִ יְך אּון גְ לֵ ְ
עּפען זִ יְך ֵאיינֶ ער זֶ ענֶ ען ָדא ִקינְ ֶדער וָ ואס ְט ֶׁש ֶ
עדט צּו ִקינְ ֶדער גֵ ייט ַא ַריין ִאין וָ ואס ֶמען ֶר ְ
יּבער וָ ואס ִפ ְירן יידער זֶ ענֶ ען ָדא ְׁש ִט ֶ לֵ ֶ וייטןָ ,א ֶדער אֹויּב ֶמען ַּפיינִ יגְ ט יטן ְצוֵ ְ ִמ ְ
ערע ַצייט ִּביז עמט ָּפׁשּוט ַא לֶ ענְ גֶ ֶ זֵ יי; ֶעס נֶ ְ
אר ֶקע ֵס ֶדרַ ,מ ָמׁש וִ וי ַא ַּבאן; זִ יְך ִמיט ַא ְׁש ַט ְ ער ְקט ַאזֶ עלְ כֶ ע זַ אכְ ן, אמ ְ ֵאיינֶ עם; אֹויּב ֶמען ַּב ֶ
ֶמען ֶקען ֶעס ָאנְ זֶ ען אֹויף ִדי ִקינְ ֶדער.
ייטן וֶ וען ֶמען ימ ֶטע ַצ ְ אׁש ִט ְ ֶעס זֶ ענֶ ען ָדא ַּב ְ מּוז ֶמען ֶעס גְ לַ ייְך ָא ְּפ ְׁש ֶטעלְ ן.
ִאיְך זֶ ע ָדאס ַּביי ִמיר ַאלֵ יין .וֶ וען ִאיְך ִּבין
ֵטיילְ ט אֹויס נַ אכְ ְט ָמאל אּון וֶ וען ֶמען גֵ ייט עּבן ִצי ֶעס ארף ֶמען ַאכְ טּונְ ג גֶ ְ אֹויְך ַד ְ
יׁשט גֶ עוֶ וען ַא ִקינְ דִ ,איז ַמיין ָקאּפ ִּבכְ לַ ל נִ ְ
יׁשןאפןָ ,א ֶּבער ַאלֶ עס ִאיז אֹויף ַא ֶטעכְ נִ ְ ְׁשלָ ְ יׁשט עפינְ ט זִ יְך ִאין ּכִ ָּתה ַא ִקינְ ד וָ ואס ָהאט נִ ְ גֶ ִ
גֶ עוֶ וען ָקאנְ ֶצענְ ְט ִר ְירט ִאין ּכִ ָּתהִ ,איְך ִּבין
יׁשט ימען ֵקיינְ ָמאל נִ ְ ערן ִר ֶ אֹופןִ .די ֶעלְ ֶט ְ ָ יטלֶ ען יצן ַאלֶ ע ִמ ְ ארף נִ ְ ַקיין ֲח ֵב ִריםֶ .מען ַד ְ
אר ְׁש ִּפילְ ט; ָא ֶּבער ארק ַפ ְ ייער ְׁש ַט ְ גֶ עוֶ וען זֵ ֶ
גּוטעיׁשט ַקיין ֶ עּבן נִ ְ
אֹויס ִדי ִקינְ ֶדער אּון זֵ יי גֶ ְ אקּומען ֶ אּון ֵעצֹות ַאז ָדאס ִקינְ ד זָ אל ַּב
ייערער ַמאן ִאיְך זִ יְך ּכְ ֵס ֶדר ִאין זֵ ֶ ָדאְך ֶד ְ
יׁשט ערן זָ אגְ ן ֵקיינְ ָמאל נִ ְ וער ֶטער; ִדי ֶעלְ ֶט ְ וֶ ְ יׁשט ֲח ֵב ִריםּ ,כְ ֵדי ָדאס ִקינְ ד זָ אל ַחס וְ ָׁשלֹום נִ ְ
ערט ִאין עה ְ ַא ַסאְך זַ אכְ ן וָ ואס ִאיְך ָהאּב גֶ ֶ
ייער”“ ,דּו יסט ַאזֹוי ֵט ֶ ַפאר ִדי ִקינְ ֶדער“ :דּו ִּב ְ אּפט. עקלַ ְ וערן ֶצ ְ וֶ ְ
ארן פּון ַמיינֶ ע ְמלַ ְמ ִדים, ַמיינֶ ע ִקינְ ֶדער יָ ְ
ער ְׁש ֶטער ייּב ְ
ּכֹוח ֵא ֶ “ׁש ַ יסט ַאזֹוי וואֹויל”ְ , ִּב ְ צּופ ְירן
אֹויס ִ
ְ יסלֶ עְך ֵהייּב ִאיְך ֶעס ָאן צּוּב ְ
אּון ִ אֹויּב ֶמען זֶ עט ַּביי ַא ִקינְ ד ַאז ֶער ַמאכְ ט
ַפאר ַאזֶ עלְ כֶ ע ִקינְ ֶדער”. לְ ַמ ֲע ֶׂשה. ערע ִקינְ ֶדער זָ אגְ ן, ּכְ ֵס ֶדר ַאוֶ ועק וָ ואס ַאנְ ֶד ֶ
קּומט נָ אר פּון ָא ֶדער ַאז זַ יין גַ אנְ ֶצע ַחּיּות ְ
ייער וִ ויכְ ִטיג ַאז ִדי ְמ ַחּנְ כִ ים יּבער ִאיז זֵ ֶ ער ֶ ֶד ִ וער ֶטערגּוטע וֶ ְ עּבן ֶ ַא ְפלִ יכְ ט צּו גֶ ְ ארף ערעַ ,ד ְ ער ֵציילְ ן לָ ׁשֹון ָה ָרע אֹויף ַאנְ ֶד ֶ ֶד ְ
זָ אלְ ן ָאנְ ִפילְ ן ֶדעם לָ אְך ַּביי ִדי ִקינְ ֶדער אּון זֵ יי
עּבן
ֶעס לִ יגְ ט ַא ְפלִ יכְ ט אֹויף ְמ ַחּנְ כִ ים צּו גֶ ְ יׁשט ערנֶ ען ָדאס ִקינְ ד ַאז ֶעס ִאיז נִ ְ אֹויסלֶ ְְ ֶמען
וער ֶטערּ ,כְ ֵדי זֵ יי זָ אלְ ן גּוטע וֶ ְ עּבן ַא ַסאְך ֶ גֶ ְ וער ֶטער ַפאר ִדי ִקינְ ֶדערֶ .עס ִאיז גּוטע וֶ ְ ֶ ערע צּומאכְ ן וָ ואס ַאנְ ֶד ֶ ועק ַ גּוטע ִמ ָדה ַאוֶ ְ ַקיין ֶ
ואק ְסן גֶ עזּונְ ט. אֹויסוַ ְ ְ ּכְ ַדאי ֶמען זָ אל ַהאלְ ְטן ַּביי זִ יְך ִאין ְׁשטּוּב ַא זָ אגְ ן ָא ֶדער צּו זּוכְ ן ָדאס ְׁשלֶ עכְ ְטס ִאין ַא
וארן ַא ְמלַ ֵּמד, צּוריק ,וֶ וען ִאיְך ִּבין גֶ עוָ ְ ארן ִ יָ ְ עמען פּון ַאלֶ ע ִקינְ ֶדער ,אּון יס ֶטע ִמיט ִדי נֶ ֶ לִ ְ ער ְׁש ְטן ייּב ְ
עטן ֶדעם ֵא ֶ וייטן ,אּון ֶער זָ אל ֶּב ְ ְצוֵ ְ
וארט וָ ואס ָהאט ִמיר ַא ַח ֶבר גֶ עזָ אגְ ט ַא גּוט וָ ְ עמען דּורכְ גֵ יין ִדי נֶ ֶ
פּון ַצייט צּו ַצייט זָ אל ֶמען ְ גּוטע ִמדֹות. אּבן ֶ צּו ָה ְ
ִאיז ִמיר ִטיף ַא ַריין ִאין ִדי ֵּביינֶ ער“ :אֹויּב ִאיז יטן ארע ֶח ְׁשּבֹון ַהנֶ ֶפׁש ִמ ְ אּון זִ יְך ַמאכְ ן ַא ְקלָ ֶ
אר ְׁש ִריט גְ לַ ייְך
ואר ְטן צּו זֶ ען ָפ ְיׁשט ֶע ְרוַ ְ נִ ְ
ָדא ִאין ַדיין ּכִ ָּתה ַא ִקינְ ד וָ ואס דּו ֶקענְ ְסט עדן ער ְׁש ְטןִ ,צי ֶמען ָהאט ׁשֹוין ַפאר יֶ ְ ייּב ְ
ֵא ֶ
ערוֶ וען ְק ִריכֶ ערַ ,א ִקינְ ד יידןַ ,א נֶ ְ יׁשט לַ ְ ִאים נִ ְ יׁשט.
וארט ָא ֶדער נִ ְ עּבן ַא גּוט וָ ְ ֵאיינֶ עם גֶ עגֶ ְ יּבער ֵסיי עדט צּו ִקינְ ֶדער ִא ֶ וֶ וען ֶמען ֶר ְ
עדיגֶ ע נָ אזָ ,א ֶדער ֵאיינֶ ער וָ ואס ִמיט ַא ִרינֶ ִ ויסן ַאז ִדי וֶ ועלְ כֶ ע ִענְ יָ ןִ ,איז וִ ויכְ ִטיג צּו וִ ְ
ארע ֶח ְׁשּבֹון ַהנֶ ֶפׁש נָ אכְ ן ַמאכְ ן ַא ְקלָ ֶ
ערן. עס ְ אר ֶּב ֶ יׁשט גְ לַ ייְך ַפ ְ
ִקינְ ֶדער וֶ ועלְ ן זִ יְך נִ ְ
ייער ַאכְ טּונְ ג דֹומה ,זָ אלְ ְסטּו זֵ ֶ ַמאכְ ט ַאיין וְ כַ ֶ יׁשט ַאלֶ ע אּפט ֶמען זִ יְך גֶ עוֶ וענְ לִ יְך ַאז נִ ְ כַ ְ
ערזָ אגְ ן ִדי זַ אְך נָ אכְ ַא ָמאל יּב ְ
ארף ִא ֶ ֶמען ַד ְ
ויסן :אֹויּב ֶדער עּבן אֹויף ִאים .דּו זָ אלְ ְסט וִ ְ גֶ ְ וארט; אקּומען ַא גּוט וָ ְ ֶ אּבן ׁשֹוין ַּב
ִקינְ ֶדער ָה ְ
וער ֶטער וֶ ועלְ ן זִ יְך אּון נָ אכְ ַא ָמאלִּ ,ביז ִדי וֶ ְ
ער ְׁש ֶטער ָהאט ַא ַריינְ גֶ עלֵ ייגְ ט ַאזַ א ִקינְ ד ייּב ְ ֵא ֶ עּבן
וַ וייל ֶדער נַ אטּור פּון ַא ֶמענְ ְטׁש ִאיז צּו גֶ ְ
ייע ֶרע עמען אּון ַא ַריינְ גֵ יין ִאין זֵ ֶ אמנֶ ֶ צּוזַ ְ
ַּביי ִדיר ִאין ּכִ ָּתהֵ ,מיינְ ט ָדאס ַאז ֶּב ֱא ֶמת ִאיז קּומעןוער ֶטער ַפאר ִדי ִקינְ ֶדער וָ ואס ֶ גּוטע וֶ ְ ֶ
ער ֶצערֶ .עס ֶקען ֲא ִפילּו זַ יין ַאז ֶעס וֶ ועט ֶה ְ
ועסט ערט ַאזַ א ִקינְ ד ,אּון אֹויּב דּו וֶ ְ אׁש ְ ִדיר ַּב ֶ ארן ִׁשיעּורָ ,א ֶדער אדאנְ ֶקען ַפ ְ ַאלְ ץ צּו זִ יְך ַּב ַ
עמען גָ אר ַא לַ אנְ גֶ ע ַצייט פּון ַא וָ ואְך ִּ -ביז נֶ ֶ
עּבן אֹויף ִאים ִאין ּכִ ָּתה ,וֶ ועט יׁשט ַאכְ טּונְ ג גֶ ְ נִ ְ ייער עמען זֵ ֶ קּומען ַאלֵ יין ָא ְפּנֶ ֶ ַפאר ִדי וָ ואס ֶ
אקע וער ֶטער וֶ ועלְ ן ַט ֶ ֲא ִפילּו ֶצען יָ אר ַאז ִדי וֶ ְ
ער ְׁש ֶטער ַא ֵריינְ לֵ ייגְ ן ַּביי ִדיר ייּב ְ ֶעס ֶדער ֵא ֶ ערע ִקינְ ֶדער וארט ,אּון פּון ִדי ַאנְ ֶד ֶ גּוט וָ ְ
ַא ַריינְ גֵ יין.
ועסטּו ֶעס ׁשֹוין ארט וֶ ְ ִאין ְׁשטּוּב ,אּון פּון ָד ְ עסט ֶמען ִאינְ גַ אנְ ְצן. ארגֶ ְ ַפ ְ
ערנְ ט אֹויס ַפאר ייׁש ִּפיל :וֶ וען ֶמען לֶ ְצּום ֵּב ְ
ועק ִׁש ְיקן”. יׁשט ֶקענֶ ען ַאוֶ ְ נִ ְ ָאנְ ִפילְ ן ֶדעם לָ אְך ַּביי ִדי ִקינְ ֶדער ערן ִאיד ,וִ וי ִקינְ ֶדער צּו ְמכַ ֵּבד זַ יין ַאן ֶעלְ ֶט ְ
מּוט ֶׁשעט וואֹויל ִאיז ַפאר ַא ֶמענְ ְטׁש וָ ואס ְ ער ֵציילְ טֶ :ער ָהאט ַא ְמלַ ֵּמד ָהאט ִמיר ֶד ְ עּבן ֶדעם אֹויפ ְׁש ֶטעלְ ן אּון ַאוֶ ועק גֶ ְ ְ לְ ָמ ָׁשל זִ יְך
יׁשע ִקינְ ֶדער ,וֶ ועט ִאים ֶדער זִ יְך ִמיט ִא ִיד ֶ עדעס ַא ַּתלְ ִמיד ַּביי זִ יְך ִאין ּכִ ָּתה וָ ואס יֶ ֶ ערן ִאיד וֶ וען אֹויפן ָּבאס ַפאר ַאן ֶעלְ ֶט ְ ְ ְּפלַ אץ
יׁשט ער ְׁש ֶטער ֶהעלְ ְפן ַאז ֶער וֶ ועט זִ יְך נִ ְ ייּב ְ ֵא ֶ ייער
יסט זֵ ֶ ָמאל וֶ וען ֶער זָ אגְ ט ִאים“ :דּו ִּב ְ נּומען ,מּוז ֶמען אר ֶ יצן זֶ ענֶ ען ׁשֹוין ַפ ְ ַאלֶ ע זִ ְ
מּוט ֶׁשען ִמיט ִדי ֵאייגֶ ענֶ ע ִקינְ ֶדער. אר ְפן ְ ַד ְ ייער גּוט”ְ ,פ ֶרעגְ טיסט זֵ ֶ וואֹויל”ָ ,א ֶדער “דּו ִּב ְ עמען ַצייט ִּביז ִדי עדענְ ֶקען ַאז ֶעס ֶקען נֶ ֶ גֶ ֶ
ג
ינו ְך
פון ִ+ח ּ
ְּב ִריוְ ון ּ
אש יְ ׁ ִש ָיבה ׁ ְש ִל ָיט"א
פוּ נֶ עם רֹ ׁ
ארפְ ן ַא ַסאְך ּבַ יי ַאלֶ ע ִקינְ ֶדערִ ,קינְ ֶדער ַד ְ וָ עֶ ד'ֵ ,אּלּו ְמלַ ְּמ ֵדי ִּתינֹוקֹות"ַ ,א ְמלַ ֵמד עדן ַפאר ַח ָ ּזן ִאין ֶקען ֶמען ַמ ְ
אכן יֶ ְ
אר ְׁש ַטאנְ ד ִאיז נָ אְך ּכָ בֹוד וַ וייל זֵ ייעֶ ר פַ ְ יׁשע ִקינְ ֶדער ּתֹורה ִמיט ִא ִיד ֶ ערנְ ט ָ וָ ואס לֶ ְ ְק ַלאס?
קּומען פּון ְקלֵ ייןּ ,בִ פְ ַרט ִקינְ ֶדער וָ ואס ֶ ערנְ ס פּון ִדי ִאיז צּוגֶ עגְ לִ יכְ ן צּו ִדי ְׁש ֶט ְ ְׁש ֵאלָ ה:
ְׁש ִט ֶיּבער וָ ואס ֶמען גֶ עּבְ ט זֵ יי ִּבכְ לַ ל יׁשט ֶמעגְ לִ יְך וֶ ועלְ טַ ,אזֹוי וִ וי עֶ ס ִאיז נִ ְ יט"א, יבה ׁ ְש ִל ָ ֹאש יְ ׁ ִש ָ ְל ָכבוֹ ד ֶדער ר ׁ
ארפְ ן ָדאס וער ֶטער ַ -ד ְ גּוטע וֶ ְ יׁשט ַקיין ֶ נִ ְ ערנְ ס פּון ִדי וֶ ועלְ ט - צּוציילְ ן ִדי ְׁש ֶט ְ ָאּפְ ֵ עס ֶטע אכן ֶּב ְ ְ
ַא ְלס ְמ ַל ֵמד ּ ְפרו ִּּביר ִאיך צ ּו ַמ ְ
עריּבֶ ערַ ,א ְקלּוגֶ ע ְמלַ ֵמד זֵ ייעֶ ר ַא ַסאְךֶ .ד ִ רֹויסע
יׁשט ָאּפְ ֵציילְ ן ִדי גְ ֶ ַאזֹוי ֶקען ֶמען נִ ְ אכט ַא ֵס ֶדר עמ ְ אב גֶ ַ יך ָה ּ עדן ִקינְ דִ ,א ְ ַפאר יֶ ְ
אבן עדעס ִקינְ ד זָ אל ָה ְּ ַּביים ַדאוֶ וענֶ ען ַאז יֶ ֶ
יט ֶׁשער -וֶ ועט ֵהייּבְ ן ִדי ִקינְ ֶדער אּון ִט ְ כּותים וָ ואס ַא ְמלַ ֵמד ָהאט. זְ ִ ייסט צ ּו ַא ׁ ַשאנְ ס צ ּו זַ יין ַּב ַעל ְּת ִפ ָלהָ ,דאס ֵה ְ
ימענְ ְטןֵ ,סיי אמּפְ לִ ֶ
אּון ְׁש ֶטענְ ִדיג גֶ עּבְ ן ָק ְ ְּבנֹוגֵ עַ ַמאכְ ן ַא ֵס ֶדר ִמיט ִדי ַּב ֲעלֵ י עך פוּן ַדאוֶ וענֶ ען, יך ִדי ׁ ְש ִט ְיק ֶל ְ יס ָלאזְ ן הוֹ ְ אוֹ ְ
ּבָ ַר ִּבים אּון אֹויְך ּפְ ִריוַ ואט. אקע ארף ֶמען ַט ֶ ְּתפִ לָ ה; פּון ֵאיין זַ ייט ַד ְ עדער ֶקען ישט יֶ ֶ יך ַאז נִ ׁ ְ שה זֶ ע ִא ְ ָא ֶּבער ְל ַמ ֲע ֶ ׂ
וער ֶטער ,זֶ ע גּוטע וֶ ְ יׁשט ַקיין ֶ ארג נִ ְ ַק ְ אסיג ְׁש ֶטעלְ ן ִדי ִקינְ ֶדער וָ ואס זֶ ענֶ ען ּפַ ִ זַ יין ַא גו ֶּטער ַח ָ ּזן.
אכט ֵאיין ִקינְ ד ַפאר עמ ְ אב ִאיך גֶ ְַ ַהיינְ ט ָה ּ
עֶ ס זָ אל זִ יְך גִ ְיסן פַ אר ַאלֶ ע ַּתלְ ִמ ִידים עאיג צּו זַ יין ַּב ֲעלֵ י ְּתפִ לָ ה זֵ יי זָ אלְ ן אּון פֶ ִ עדער ואר ְטן ִּביז יֶ ֶ ַח ָּזןָ ,א ֶּבער ַאנְ ׁ ְש ָטאט צ ּו וַ ְ
עמ ֵקייט אּון ואר ְוער ֶטער ִמיט וַ ֶ גּוטע וֶ ְ ֶ ערע זַ יין ִדי ַּב ֲעלֵ י ְּתפִ לָ ה ,אּון פּון ִדי ַאנְ ֶד ֶ יס ָלאזְ ן אך אוֹ ְ ערנָ ְ ֶענְ ִדיגְ ט ַא ׁ ְש ִט ְיקל אוּן ֶד ְ
יטיק וער ֶטער אּון ְק ִר ִ מּוסר וֶ ְלִ ְיּב ַׁשאפְ ט; ָ ארף ֶמען יָ א ַמאכְ ן ַאלֶ ע ִקינְ ֶדער זַ ייט ַד ְ וייטער ׁ ְש ִטיל יךָ ,האט ֶער ּ ָפ ׁשוּט גֶ עזָ אגְ ט וַ ֶ הוֹ ְ
ארגְ ן ,אּון נָ אר ַמ ָמׁש וער ֶטער זָ אלְ ְסטּו ַק ְוֶ ְ אקּומען ִדי גֶ עפִ יל ֶ אֹויסנַ אם זָ אלְ ן ּבַ ְ ָאן אב ִאים ּ ְפרו ִּּב ְירט צ ּו ְ
ויפיל ִאיך ָה ּ אוּן ׁ ְשנֶ על .וִ ִ
דּורכְ ְט ַראכְ ְטן ְּבלֵ ית ּבְ ֵר ָירה ,נָ אכְ ן גּוט ְ יׁשט ַאז זֵ יי זֶ ענֶ ען אּון זֵ יי ֶקענֶ ען ,אּון נִ ְ יכ ִטיגָ ,האט ַמ ְס ִּביר זַ יין וִ וי ַאזוֹ י ֶעס צ ּו טוּן ִר ְ
וייטער גֶ עזָ אגְ ט ׁ ְש ִטיל אוּן ׁ ְשנֶ עלִּ ,ביז ֶער וַ ֶ
מּוסר וְ כּו'ָ ,א ֶּבער -זָ אגְ ט ֶמען ַא ָמאל ָ עמען פּון ֶדעם ַא ַּבאוַ וייז ַחס וְ ָׁשלֹום נֶ ֶ יטן אב ִאים ׁשוֹ ין גֶ עמוּזְ ט זָ אגְ ן ִאינְ ִמ ְ יך ָה ּ ִא ְ
ארף וער ֶטער פַ אר ִקינְ ֶדער ַ -ד ְ גּוטע וֶ ְ ֶ יׁשט ,וְ ָהא ְר ָאיָ ' ַאז ִמיר ַאז ִ'מיר טֹויגְ ן נִ ְ וייטער ַח ָּזן, ישט זַ יין וַ ֶ ַדאוֶ וענֶ ען ַאז ֶער ֶקען נִ ׁ ְ
עּבן וָ ואס ֶמער. ֶמען גֶ ְ ּוב ֲעלֵ י ְּתפִ לָ ה'. יׁשט ַקיין ַחּזָ נִ ים ַ זֶ ענֶ ען נִ ְ וייטע ַּב ַעל עלט ַא ְצוֵ ֶ עש ֶט ְ אב גֶ ׁ ְ יך ָה ּ אוּן ִא ְ
ְּת ִפ ָלה.
ער ְׁש ֶטער זָ אל ֶהעלְ פְ ן ִמיר ֶדער ֵאייּבֶ ְ ִריכְ ִטיג ִאיז ַאז ֶמען זָ אל ַאיינְ ֵטיילְ ן פוּן ֵאיין זַ ייט וִ וי ִא ְ
עלעגְ נְ ֵהייט עבן ִדי גֶ ֶ יך גֶ ְּ
זָ אלְ ן זֹוכֶ ה זַ יין צּו (ּפְ ָס ִחים קטז" :):וְ נֹאכַ ל עמען צּו זַ יין ִדי ּכִ ָּתה ,גֶ עּבְ ן פַ אר ַאלֶ ֶ עדן צ ּו זַ יין ֶדער ַח ָּזןָ ,א ֶּבער פוּן ִדי ַפאר יֶ ְ
ּומן ַה ּ ְפ ָס ִחים"; אּון צּו ׁ ָשם ִמן ַהזְ ּ ָב ִחים ִ ַּב ֲעלֵ י ְּתפִ לָ הֶ ,מען ֶקען ַאיינְ ֵטיילְ ן ָדאס אלע אר ַמ ֶ אך זַ יין ַא נָ ְ ארף ָד ְ ערע זַ ייט ַד ְ ַאנְ ֶד ֶ
אתָך ֵמ ֶא ֶרץ ִמ ְצ ָריִ ם ימי ֵצ ְ "כ ֵ
ִ(מיכָ ה ז ,טו)ִּ : ַדאוֶ וענֶ ען ִאין ְצוֵ ויי ָא ֶדער ֶמער ,אּון ישט זַ יין ַאן ֵס ֶדר ַּביים ַדאוֶ וענֶ עןֶ ,עס ֶקען נִ ׁ ְ
ַא ְר ֶאּנּו נִ פְ לָ אֹות"ָ ,א ֵמן. ארלַ אנְ גְ ט זִ יְך ִדי ְׁש ִט ְיקלֶ עְך וָ ואס עֶ ס פַ ְ ערענִ ׁיש .וִ וי ַאזוֹ י ַהאנְ ְד ְלט ֶמען ער ֶק ֶ יב ְִא ֶּ
ָדאס?
... ערע ַּב ֲעלֵ י אר ֶ ערע ּבַ ֲעלֵ י ְּתפִ לָ הְ ,קלָ ֶ ֶהעכֶ ֶ
יְ יַ ׁ ֶשר ּכ ַֹח
(קונטרס עצתו אמונה יום טוב פסח ,שנת תשפ"ו) ערע עּבט ֶמען זֵ יי ,אּון ִדי ַאנְ ֶד ֶ ְּתפִ לָ ה -גֶ ְ
ערעַ ,אזֹוי וִ וי ִאין גֶ עּבְ ט ֶמען פַ אר ִדי ַאנְ ֶד ֶ ׁשּובה :
ְּת ָ
עאייגְ נְ ט פַ אר סּוקי ְּדזִ ְמ ָרא ִאיז גֶ ֵ ׁשּול; ּפְ ֵ ְּבעֶ זְ ַרת ה' יִ ְת ָּב ַרְך -יֹום ד' ּפַ ְר ַׁשת ַצו ,ז'
ערׁש וִ וי ַׁש ֲח ִרית. ערע ֶמענְ ְט ְׁשןַ ,אנְ ֶד ְ ער ֶֶמ ֶ נִ ָיסןְׁ ,שנַ ת תשפ"ו לִ פְ ָרט ָק ָטן
ִחינוּ ְך ָא ּ ְפ ֵטיילוּ נְ ג ּבֹוי אֹויף ִדי ִקינְ ֶדער ,גֶ עּב זֵ יי ַאלֶ ע ...נֵ רֹו יָ ִאיר
אוֹ יף קוֹ ל ְּב ֶר ְסלֶ ב עדער אס ֶטענֶ עסֵ ,טייל ַאיין ִדי ּכִ ָּתה ַאז יֶ ֶ ּפָ ְ ִאיְך ָהאּב עֶ ְר ַהאלְ ְטן ַדיין ְּב ִריוו.
צו הערן אלע שיעורים אויף חינוך עמען אּבן ַא זַ אְך ,אּון גֶ עּב ַאלֶ ֶ זָ אל ָה ְ עֶ ְר ְׁש ְטנְ ס וִ ויל ִאיְך ִדיְך ְמ ַחזֵ ק זַ יין
פון דער ראש ישיבה שליט"א וער ֶטערֶ .דער ֵהיילִ יגֶ ער גּוטע וֶ ְ ַא ַסאְך ֶ אר ְקןדּו זָ אלְ ְסט זִ יְך זֵ ייעֶ ר זֵ ייעֶ ר ְׁש ַט ְ
אויף קול ברסלב מֹוה ַר"ן ֵחלֶ ק אִ ,ס ָימן רב)ּ" :כָ ל ּקּוטי ֲֶר ִּבי זָ אגְ ט (לִ ֵ ִמיט ַדיין ֵהיילִ יגֶ ע ַא ְר ֶּבעט פּון זַ יין ַא
דרוקט1-2-4-2 : יֹותרָ ,צ ִריך לַ ֲחֹלק לֹו ִמי ֶׁש ִּׂשכְ לֹו ָק ָטן ְּב ֵ ְמלַ ֵמדֲ ,חכָ ֵמינּו זִ כְ רֹונָ ם לִ ְב ָרכָ ה זָ אגְ ן
-שמעו ותחי נפשכם -
יֹותר" ,וֶ וער עֶ ס ָהאט וֵ ויינִ יג ּכָ בֹוד ְּב ֵ (ּבָ בָ א ּבַ ְת ָרא ח :):אֹויפְ ן ּפָ סּוק ָ(ּדנִ ּיֵ אל יב ,ג):
ארף ַא ַסאְך ּכָ בֹוד; ָדאס גֵ ייט ָאן ֵׂשכֶ ל ַד ְ "'ּומ ְצ ִ ּד ֵיקי ָה ַר ִּבים ַּכּכֹוכָ ִבים לְ עֹולָ ם ַ
צו באקומען וועכנטליך דעם גליון ,ביטע שרייבט צוchinuchgilyon@gmail.com :
'' קול ב+רסלב
קוואל פון אמונה (פרויען) -שיעורים; מעשיות פון תפלה; רעסעפיס; און נאך קול ברסלב -שיעורים; חיזוק יומי; ניגונים; מעשיות פון תפלה און נאך
845-351-9060 / 212-444-9169 212-444-9191 / 845-351-0910
ארץ ישראל / 0797040069ענגלאנד /03303502363קאנאדא 438-320-9090 ארץ ישראל / 0797040066ענגלאנד / 03303502361קאנאדא 4383008080
חיזוק יומי אימעיל /chizikyomi@gmail.comטעלעפאן מעסידזשינג 347-630-2876 בעלגיע / 3235003461ארגענטינע 11552354370
