ולבקר בהיכלו · Ilevaker Beheichuloi — חיי שרה (2026-11-02)

פרשת חיי שרה עטרת שלום
רעוא דרעוין תשפ״ו לפ״ק
מוסדות קאמרנא
גליון שבועי • דברי תורה מכ״ק מרן אדמו״ר שליט״א
עטרת ראשינו
דברי תורה מכ״ק מרן אדמו״ר שליט״א
א הקדמה צו פארשטיין דעם רבינ׳ס שליט״א תורה
וואס איז די שאלה איבער ״בכל״?
דער פסוק זאגט אז דער אויבערשטער האט געבענטשט אברהם אבינו ״בכל״ .רש״י ערקלערט אז דאס איז מרמז אויף א
זון .אין דער גמרא זענען דא נאך דריי פירושים :אברהם האט נישט געהאט קיין טאכטער; ער האט יא געהאט א טאכטער;
אדער ער האט געהאט א טאכטער מיטן נאמען ״בכל״ .דעם רבינ׳ס שליט״א תורה ערקלערט דעם פנימיות׳דיגן חילוק
צווישן די שיטות :אין וועלכער מדריגה איז געווען אברהם אבינו׳ס דביקות אין דער שכינה נאך שרה אמנו׳ס פטירה?
השראת השכינה און דביקות
דער זוהר ערקלערט ״בכל״ אז דער אויבערשטער האט משרה געווען זיין שכינה מיט אברהם .חז״ל זאגן אויך אז ביי א
מאן און אשה וואס זענען זוכה ,רוט די שכינה צווישן זיי .די שאלה איז דעריבער :נאך שרה אמנו׳ס פטירה ,אין וועלכער
מדריגה איז דער קשר געבליבן? השראת השכינה מיינט דא דאס רוען פון דער שכינה אויפן מענטש; דביקות מיינט זיין
פארבונדנקייט מיט דער שכינה .דער חילוק איז צווישן א קשר אן א ניכרן פירוד ,און א קשר וואו צוויי באזונדערע בחינות
בלייבן פארבונדן.
דכורא און נוקבא :משפיע און מקבל
די ווערטער דכורא ונוקבא מיינען די זכר־בחינה און די נקבה־בחינה ,בקיצור דו״ן .אין קבלה ווערט דכורא אנגערופן דער
משפיע ,די בחינה פון וואו די רוחניות׳דיגע השפעה קומט; נוקבא ווערט אנגערופן דער מקבל ,די בחינה וואס נעמט אויף
די השפעה .דא ווערן די צוויי בחינות אנגערופן מ״ה און ב״ן דאצילות .פארן פארשטיין דעם ענין איז דער עיקר :ווי
פאראייניגט זענען די צוויי בחינות ,און וויפיל איז זייער באזונדערקייט ניכר?
פארוואס ווערט די שכינה אנגערופן נוקבא?
אין דעם רבינ׳ס שליט״א תורה ווערט די שכינה אידענטיפיצירט מיט דער בחינה פון נוקבא .דעריבער ווערט ״בת״ ,א
טאכטער ,דא ערקלערט אלס א רמז צו דער בחינה .״ער האט נישט געהאט קיין טאכטער״ מיינט אין דעם פנימיות׳דיגן
פירוש נישט אז עס האט אים געפעלט די שכינה .פונקט פארקערט :זיין דביקות איז געווען אזוי גאנץ ,אז די נוקבא איז נישט
געווען ניכר אלס עפעס באזונדער.
וואס איז א פרצוף?
א פרצוף מיינט דא א רוחניות׳דיגע צוזאמענשטעלונג פון מדות אין א באשטימטן סדר .די נעמען אבא און אימא
באצייכענען רוחניות׳דיגע מדריגות .אויך פנים ,אחור ,ימין און שמאל באשרייבן רוחניות׳דיגע באציאונגען ,נישט
גשמיות׳דיגע קערפערס אדער פלעצער .אויף דער קומענדיגער זייט ווערן די פיר אופנים פון פארבינדונג ערקלערט איינס
נאכן צווייטן.
1
די מדריגות פון פארבינדונג
עתיק :אן א ניכרן חילוק
ביידע בחינות זענען פאראן ,אבער די נוקבא איז אינגאנצן נכלל אין דכורא .סיי די רעכטע און סיי די לינקע זייט אנטהאלטן
ביידע בחינות; מען קען נישט אנצייגן א באזונדערע זכר־זייט און א באזונדערע נקבה־זייט .הגם דער מקור ניצט דא די
ווערטער ״פנים ואחור״ ,איז דער עיקר אז מען זעט נישט קיין אפטיילונג צווישן די בחינות .דאס איז דער רמז אין רבי
מאיר׳ס ״שלא היתה לו בת״ :אברהם איז געבליבן אין א שטענדיגער דביקות ,אויך נאך שרה׳ס פטירה.
אריך :צוויי בחינות אין איין פרצוף
אריך ווערט אויך אנגערופן אריך אנפין ,בקיצור א״א .אויך דא זענען די צוויי בחינות פארבונדן אין איין פרצוף .אבער מען
דערקענט זיי שוין אלס ימין און שמאל .דער חילוק איז ניכר געווארן ,הגם זיי זענען נאך נישט צוויי באזונדערע פרצופים .אזוי
ווערט רבי יהודה׳ס שיטה ערקלערט :״ער האט געהאט א טאכטער״ — די נוקבא איז שוין ניכר ,אבער דער קשר בלייבט.
אבא ואימא :באזונדער ,אבער פארבונדן
אבא ואימא ,בקיצור או״א ,זענען צוויי באזונדערע פרצופים .דאס איז שוין מער ווי צוויי דערקענבארע בחינות אין איין
פרצוף .דאך זענען זיי פארבונדן פנים בפנים .פאר דעם ענין באצייכנט דאס זייער פארבונדענעם מצב :זיין באזונדער מיינט
נאכנישט זיין אפגעריסן .צו דער מדריגה ווערט צוגעשטעלט די שיטה פון אחרים ,״בת היתה לו ובכל שמה״ ,וואו די נוקבא
איז ניכר פאר זיך.
זו״ן :א פארבינדונג וואס איז נישט שטענדיג
זו״ן איז דער קיצור פון ז״א ונוק׳; ז״א מיינט זעיר אנפין ,און נוק׳ מיינט נוקבא .דא איז דער מצב אמאל פנים בפנים און
אמאל אחור באחור .דער וויכטיגער חילוק פאר דעם רבינ׳ס שליט״א תורה איז אז דער יחוד איז נישט שטענדיג .די מדריגה
ווערט געברענגט צו ווייזן דעם חילוק צו די העכערע מדריגות; זי ווערט נישט צוגעשטעלט צו איינע פון די דריי שיטות איבער
אברהם׳ס טאכטער.
ווי קומען די חלקי הנשמה אריין?
נרנח״י מיינט נפש ,רוח ,נשמה ,חיה און יחידה .די מדריגה פון דביקות איז פארבונדן מיטן שורש הנשמה .אין דעם רבינ׳ס
שליט״א תורה ווערן סיי עתיק און סיי אריך באהאנדלט ביי יחידה; אבא ואימא ווערן פארבונדן מיט חיה און נשמה .מען זאל
דעריבער נישט רעכענען יעדן נאמען אלס נאך א באזונדערן חלק הנשמה.
דער חסרון מצד יצחק
רש״י׳ס פירוש וועגן דעם זון לייגט צו נאך א חילוק .אפילו ווען אברהם׳ס אייגענע דביקות איז געבליבן ,האט יצחק נאך
געדארפט חתונה האבן .דער חסרון איז דעריבער געווען מצד יצחק .נאכן חתונה מאכן ווערט דער קשר פון אברהם מיט
דער שכינה באשריבן אלס גאנץ .די צוגעלייגטע שטיקלעך ״ערקלערונג צום פארשטיין״ אינעם המשך זענען באזונדערע
הילפן צום לערנען.
2
רהָם ב ַֹּּכל (כד א).
אב ְ ָ
רהָם זָקֵּן ב ָא ב ַּיָמִים ו ַּהוי״ה בֵּרַּך ְ אֶת ַּ
אב ְ ָ
ו ְ ַּ
און אברהם איז אלט געווארן ,געקומען אין די טעג ,און דער אויבערשטער האט געבענטשט אברהם מיט אלעם.
איז געבליבן די השראת השכינה אויף אברהם אבינו נאך דער
מחלוקת תנאים מאי 'בכל'
פטירה פון זיין ווייב שרה .אזוי געפינען מיר אויך ביי משה רבינו ע״ה
אין זוהר הקדוש (ח״ג קפ:). רש״י ערקלערט :״בכל עולה בגי׳ בן ,ומאחר שהיה לו בן היה
צריך להשיאו אשה״ ,עכ״ל .דאס ווארט ״בכל״ באטרעפט אזוי ווי
של נעלך וגו׳ דפקיד ליה על אתתא לאתפרשא מנה,
״בן״ :ב = ,2כ = ,20ל = ,30צוזאמען ;52און בן :ב = ,2ן =
ולאזדווגא באתתא אחרא דנהירא קדישא עלאה ואיהו שכינה
,50צוזאמען .52וויבאלד ער האט געהאט א זון ,האט ער אים
וכו׳ ,עיי״ש.
געדארפט חתונה מאכן.
״של נעלך״ וגו׳ :ער האט אים באפוילן וועגן זיין ווייב ,זיך
אפצושיידן פון איר און זיך צו פארבינדן מיט אן אנדערער ובמס׳ בבא בתרא (טז ):איתא ,מאי בכל ,רבי מאיר אומר
״אשה״ ,דער הייליגער אויבערשטער ליכטיגקייט ,וואס איז די שלא היתה לו בת .רבי יהודה אומר שהיתה לו בת .אחרים
שכינה וכו׳ ,עיין שם. אומרים בת היתה לו לאברהם ובכל שמה ,עכ״ל.
אין מסכת בבא בתרא ווערט געפרעגט :וואס מיינט ״בכל״?
יש חמשה דרגות בהשראת השכינה רבי מאיר זאגט אז ער האט נישט געהאט קיין טאכטער .רבי
יהודה זאגט אז ער האט יא געהאט א טאכטער .אחרים זאגן:
דער ביאור אין דעם איז :אין ספר הקדוש אור החיים ,אין פרשת
אברהם האט געהאט א טאכטער ,און איר נאמען איז געווען
בראשית (מו ד) ,ווערט ערקלערט אז עס זענען דא פארשידענע
״בכל״.
מדריגות אין השראת השכינה .אזוי ווי עס שטייט אין מסכת אבות
(פ״ג מ״ו):
אברהם עולה כל יום מדרגה לדרגה
רבי חלפתא איש כפר חנניא אומר ,עשרה שיושבין ועוסקין
מיר דארפן פארשטיין אין וואס די תנאים זענען מחולק .עס זעט
בתורה ,שכינה שרויה ביניהם ,ומנין אפילו חמשה ,ומנין אפילו
אויס צו זאגן לויט דעם וואס עס שטייט אין זוהר הקדוש (ח״א
שלשה ,ומנין אפילו שנים ,ומנין אפילו אחד וכו׳.
קכט:).
רבי חלפתא איש כפר חנניא זאגט :צען וואס זיצן און זענען
עוסק אין תורה ,רוט די שכינה צווישן זיי .און פון וואו ווייסן מיר רבי יהודה פתח' ,אשרי תבחר ותקרב ישכון חצריך' (תהלים
אז אפילו פינף? און פון וואו אפילו דריי? און פון וואו אפילו סה ה) ,תא חזי אברהם אתקריב לגביה ,ותיאובתיה דיליה
צוויי? און פון וואו אפילו איינער? וכו׳. הוה כל יומוי בהאי ,ולא אתקריב אברהם ביומא חד או בזמנא
חדא ,אלא עובדוי קריבו ליה בכל יומוי מדרגא לדרגא עד
די פינף מדריגות דאסתלק בדרגוי כד הוה סיב ,ועאל בדרגין עלאין כדקא חזי,
דכתיב ואברהם זקן ,וכדין בא בימים באינון יומין עלאין באינון
מיר זעען דערפון אז עס זענען דא פינף מדריגות אין השראת יומין ידיעאן ברזא דמהימנותא.
השכינה.
רבי יהודה האט אנגעהויבן :״וואויל איז דעם וועמען דו וועסט
חמשה הדרגות תלויים בשורש ה׳ חלקי נשמה אויסוועלן און דערנענטערן ,ער זאל רוען אין דיינע הויף״ .קום
און זע :אברהם איז דערנענטערט געווארן צום אויבערשטן ,און
דער ענין איז ,אז עס איז דא א מדריגה וואו די שכינה רוט אויפן
זיין גאנצע תשוקה איז אלע זיינע טעג געווען דערצו .אברהם
מענטש בתמידות .ער איז שטענדיג דבוק אין דער שכינה ,און מען
איז נישט דערנענטערט געווארן אין איין טאג אדער אין איין
זעט נישט קיין שום פירוד צווישן זיי .אבער עס איז דא א מדריגה
צייט .נאר זיינע מעשים האבן אים אלע זיינע טעג
וואו מען זעט אמאל א פירוד .עס איז אויך דא א מדריגה וואו ער
דערנענטערט פון מדריגה צו מדריגה ,ביז ער איז אין זיין
איז דבוק אין דער שכינה נאר בשעת תורה ותפלה ,און אזוי ווייטער.
עלטער געשטיגן אין זיינע מדריגות און אריין אין די העכערע
דאס איז תלוי אין זיין שורש הנשמה ,אין וועלכע חלקי הנשמה ער
מדריגות ווי עס דארף צו זיין .דאס איז וואס עס שטייט
איז איינגעווארצלט .עס זענען דא פינף חלקי נשמה ,נרנח״י :נפש,
״ואברהם זקן״ .דעמאלט איז ער ״בא בימים״ ,אריין אין יענע
רוח ,נשמה ,חיה און יחידה .זיי זענען כנגד די פינף פרצופים :עתיק
העכערע טעג ,יענע באקאנטע טעג אינעם סוד פון דער
אריך ,אבא ,ואמא ,ז״א ,ונוק׳ ,ווי עס ווערט ערקלערט אין די
אמונה.
כתבים פון מרן האריז״ל (ע״ח שער העקודים פ״ה).
ערקלערונג צום פארשטיין :די חלקי הנשמה העלפן דא ועוד איתא בזוהר חדש (פרשת לך לך) אמר רבי ברכיה ,מאי
פארשטיין דעם שורש פון דער מדריגה אין דביקות .אינעם המשך דכתיב והוי״ה ברך את אברהם בכל שהשרה שכינתו עמו.
ווערן סיי עתיק און סיי אריך פארבונדן מיט יחידה ,און אבא ואימא
און אין זוהר חדש שטייט ווייטער :רבי ברכיה האט געזאגט,
מיט חיה און נשמה .מען זאל נישט רעכענען יעדן פון די
וואס מיינט ״והוי״ה ברך את אברהם בכל״? אז דער
דערמאנטע נעמען אלס א באזונדערן חלק הנשמה.
אויבערשטער האט משרה געווען זיין שכינה מיט אים.
יש חילוק בין הפרצופים בדו״ן
המחלוקת מה היתה דרגת השראת השכינה לאחר מיתת
ערקלערונג צום פארשטיין :דכורא און נוקבא זענען די שרה
זכר־בחינה און די נקבה־בחינה ,בקיצור דו״ן .דכורא איז דער
לויט דעם קען מען זאגן אז די תנאים זענען מחולק אין דער
משפיע ,פון וואו די רוחניות׳דיגע השפעה קומט; נוקבא איז דער
מקבל ,וואס נעמט זי אויף .מ״ה און ב״ן זענען דא די נעמען פון
מדריגה פון אברהם אבינו׳ס השראת השכינה נאך שרה אמנו׳ס
די צוויי בחינות .א פרצוף איז א רוחניות׳דיגע צוזאמענשטעלונג פטירה .דא רעדט מען דאך נאך איר פטירה .חז״ל זאגן (סוטה יז).
פון מדות אין א באשטימטן סדר .די שאלה איז ווי אזוי די צוויי ״איש ואשה זכו שכינה ביניהן״ :ווען מאן און ווייב זענען זוכה ,רוט
די שכינה צווישן זיי .אין דעם זענען די תנאים מחולק :וויפיל ,כביכול,
3
בחינות זענען פארבונדן אויף יעדער מדריגה .אלע באשרייבונגען
ערקלערונג צום פארשטיין :״שלא היתה לו בת״ מיינט דא זענען ברוחניות.
נישט אז אברהם האט נישט געהאט השראת השכינה .די שכינה
ווערט דא אנגערופן נוקבא ,און ״בת״ איז דער רמז צו דער אין די כתבים פון מרן האריז״ל (ע״ח שער עתיק פ״ב) ווערט
בחינה .דער פירוש איז אז זיין דביקות איז געווען אזוי גאנץ ,אז ווייטער ערקלערט :דער חילוק צווישן די פרצופים איז ווי אזוי דכורא
מען האט נישט געקענט דערקענען א באזונדערקייט פון דער ונוקבא ,וואס זענען מ״ה און ב״ן דאצילות ,טיילן זיך אפ .ביי עתיק
נוקבא .אזוי ווי ביי עתיק זענען ביידע בחינות פאראן אן א ניכרן
שטייען די דו״ן פנים ואחור .דאך זענען סיי אויף דער לינקער זייט
חילוק ,אזוי איז אברהם׳ס דביקות געבליבן אן קיין ניכרן פירוד
און סיי אויף דער רעכטער זייט די דו״ן אויסגעמישט .מען זעט נישט
נאך שרה׳ס פטירה.
קיין חילוק צווישן דכורא און נוקבא ,ווייל די נוק׳ איז אינגאנצן נכלל
אין דכורא.
לפי ר״י היתה מיחידה בחי׳ אריך ולפי אחרים היתה מחיה
ונשמה ערקלערונג צום פארשטיין :ביי עתיק זענען ביידע בחינות
רבי יהודה זאגט אז ער האט געהאט א טאכטער .דער כוונה איז אז פאראן ,אבער מען קען זיי נישט דערקענען אלס באזונדערע
אברהם אבינו׳ס נשמה איז געווען פון יחידה ,אבער אין דער בחינה זייטן .דער מקור זאגט בפירוש אז סיי ימין און סיי שמאל
פון אריך .דארט איז דא א געוויסער פירוד ,אבער דאך זענען זיי אנטהאלטן ביידע בחינות .״פנים ואחור״ דא זאל מען דעריבער
נאך פארבונדן ,ווי די בחינה פון א״א. נישט פארמישן מיטן מצב פון ״אחור באחור״ ביי זו״ן ווייטער .דא
איז דער עיקר די גאנצע התכללות :די נוקבא איז נישט ניכר אלס
ערקלערונג צום פארשטיין :לויט רבי יהודה איז די נוקבא שוין עפעס באזונדער .מיט דעם ווערט שפעטער ערקלערט
ניכר ,ווי ביי אריך .דעריבער ״היתה לו בת״ .אבער די צוויי בחינות אברהם׳ס דביקות אן קיין ניכרן פירוד.
זענען נאך אין איין פרצוף :דער חילוק איז ניכר ,בשעת דער קשר
בלייבט .דאס איז אברהם׳ס מדריגה פון דביקות לויט דער שיטה. דער חילוק ביי אריך ,או״א און זו״ן
אנדערש איז ביי א״א :הגם זיי זענען פארבונדן אין איין פרצוף,
אחרים זאגן אז ער האט געהאט א טאכטער און איר נאמען איז
שטייען דאך די דו״ן אין ימין און שמאל .דעריבער זעט מען א
געווען ״בכל״ .דער כוונה איז אז אברהם אבינו׳ס נשמה איז געווען
געוויסן חילוק צווישן דכורא און נוקבא.
פון חיה און נשמה ,ווי די בחינה פון או״א .דארט איז דא א חילוק,
און מען זעט ממש דכורא און נוקבא אין באזונדערע פרצופים. ערקלערונג צום פארשטיין :א״א מיינט אריך אנפין ,אויך
אנגערופן אריך .דא קען מען שוין דערקענען די צוויי בחינות אלס
ערקלערונג צום פארשטיין :לויט אחרים איז די נוקבא ניכר
ימין און שמאל ,אבער ביידע בלייבן אין איין פרצוף .דאס איז די
פאר זיך אין א באזונדערן פרצוף ,ווי ביי אבא ואימא .דא רעדט
מדריגה צווישן אן א ניכרן חילוק בכלל ,און צוויי באזונדערע
מען פון צוויי באזונדערע פרצופים וואס זענען דאך פארבונדן
פרצופים .דער חילוק איז שוין ניכר; דאס מיינט אבער נישט אז
פנים בפנים .אזוי גייט דער חילוק צווישן די שיטות :אן א ניכרן
זייער קשר האט זיך איבערגעריסן.
חילוק; א ניכרן חילוק אין איין פרצוף; און באזונדערע פרצופים
וואס זענען פארבונדן .אלע דריי ווערן דא ערקלערט אין שייכות ביי או״א זענען די דו״ן שוין אינגאנצן באזונדער ,אבער זיי זענען
צו אברהם׳ס השראת השכינה.
פארבונדן פב״פ ,פנים בפנים.
החסרון שהיה לו בשכינה היה רק מצד יצחק ערקלערונג צום פארשטיין :או״א מיינט אבא ואימא ,נעמען
רש״י זאגט אז ער האט געהאט א זון און אים געדארפט חתונה פון רוחניות׳דיגע מדריגות .דא רעדט מען שוין פון צוויי באזונדערע
פרצופים ,נישט בלויז צוויי בחינות אין איין פרצוף .דאך זענען זיי
מאכן .דער כוונה איז :הגם אברהם אבינו האט געהאט השראת
פארבונדן פנים בפנים .די נקודה איז :באזונדערקייט און
השכינה אין וועלכן אופן עס זאל זיין ,איז דאך דאס וואס ער האט
פארבונדנקייט קענען זיין צוזאמען .דאס וועט ערקלערן די שיטה
געהאט די פליכט חתונה צו מאכן זיין זון יצחק (קידושין כט ).אויך
פון אחרים.
גערעכנט געווארן פאר א חסרון אין אברהם אבינו׳ס אייגענער
השראת השכינה .אבער דער חסרון איז נישט געווען מצד עצמו, ביי זו״ן זענען די דו״ן פארבונדן נאר ווען זיי זענען אמאל פב״פ און
נאר מצד יצחק. אמאל אב״א ,אחור באחור; עיין שם באריכות.
אחר שחיתן את יצחק נקשר שוב עם השכינה לגמרי ערקלערונג צום פארשטיין :זו״ן מיינט ז״א ונוק׳ :זעיר אנפין
דעריבער ,נאכדעם וואס ער האט חתונה געמאכט יצחק ,שטייט און נוקבא .דער מצב איז אמאל פנים בפנים און אמאל אחור
(כה א): באחור .פאר דעם ענין איז דער עיקר אז דער יחוד איז נישט
שטענדיג ,אנדערש ווי די פריערדיגע מדריגות פון פארבינדונג.
ויסף אברהם ויקח אשה ושמה קטורה דער רבי שטעלט נישט צו זו״ן צו איינע פון די דריי שיטות וועגן
אברהם האט נאכאמאל גענומען א ווייב ,און איר נאמען איז אברהם׳ס טאכטער; דאס ווערט געברענגט אלס א פארגלייך צו
געווען קטורה. די העכערע מדריגות.
לפי ר״מ היתה נשמת אברהם מיחידה בחי׳ עתיק
דער קשר איז געווארן בשלימות
לויט דעם קענען מיר ערקלערן די מחלוקת התנאים .רבי מאיר
רש״י ערקלערט דארט אז ״קטורה״ איז א לשון פון קשר און
זאגט אז ער האט נישט געהאט קיין טאכטער .דער כוונה איז אז
חיבור ,עיין שם .דאס הייסט :נאכדעם וואס ער האט חתונה
אברהם אבינו׳ס נשמה איז געווען פון יחידה ,אין דער בחינה פון
געמאכט יצחק ,איז ער ווידער אינגאנצן פארבונדן געווארן מיט
עתיק .דארט זעט מען בכלל נישט די נוק׳ ,ווייל עס איז נישטא קיין
דער שכינה ,און זיין השראת השכינה איז געווען בשלימות ,ווי אויבן
שום חילוק צווישן דו״ן .דאס איז מרמז אז אברהם אבינו האט נישט
ערקלערט .אזוי ווי רשב״י זאגט (באד״ז רפח:).
געהאט קיין שום פירוד פון דער שכינה ,וואס איז די נוק׳ .ער איז
בחד קטירא אתקטרנא. געווען אין א שטענדיגער דביקות .אפילו שרה איז נפטר געווארן,
אין איין קשר בין איך פארבונדן געווארן. האט זיך זיין דביקות אין דער שכינה נישט געענדערט.
4
